Wikipidiya
bolwiki
https://bol.wikipedia.org/wiki/Peji_In_Siri
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Media
Inmusamman
Mossa
Ruta
Rutta mossa
Wikipidiya
Wikipidiya mossa
Fayil
Fayil mossa
MediaWiki
MediaWiki mossa
Tempilet
Tempilet mossa
Taimako
Taimako mossa
Panni
Panni mossa
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Bola Ahmed Tinubu
0
468
12943
11501
2026-09-15T08:05:53Z
Abu Sadeeq77
197
12943
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
== Ɗiwwa ==
tp5sthxifll11tdwi0ph9cpke6jyrs5
12944
12943
2026-09-15T08:16:22Z
Abu Sadeeq77
197
/* Kafan jam'iya (A P C) */
12944
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
== Ɗiwwa ==
etykp73nubahm1w486bncozm49ecyq6
12945
12944
2026-09-15T08:20:47Z
Abu Sadeeq77
197
/* Kafan jam'iya (A P C) */
12945
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria.
== Ɗiwwa ==
mt4ebnohmmca8ynqa7cb6x407v2yu5o
12946
12945
2026-09-15T08:21:30Z
Abu Sadeeq77
197
/* Kafan jam'iya (A P C) */
12946
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Ɗiwwa ==
9ocgv08ffk8i5k2xtcxikxqqz65yb3f
12947
12946
2026-09-15T08:25:36Z
Abu Sadeeq77
197
/* Kafan jam'iya (A P C) */
12947
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
== Ɗiwwa ==
5c22a9m1hskh980qhdp0pi8whf9bpkn
12948
12947
2026-09-15T08:34:17Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12948
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271
== Ɗiwwa ==
r52ngn7qnxdb42ihhghwpn16me5auii
12949
12948
2026-09-15T08:34:54Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12949
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
== Ɗiwwa ==
8l8f9wtarevqyfzehnsmuh6zflbqf2p
12950
12949
2026-09-15T08:43:35Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12950
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha ,
== Ɗiwwa ==
la6yxwcehm8vq3mhc43x6cfpp6lsbb1
12951
12950
2026-09-15T08:44:22Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12951
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani
== Ɗiwwa ==
do7sg8ihf1mwx473l6rhix2aajwonuh
12952
12951
2026-09-15T08:45:10Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12952
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Ɗiwwa ==
21y3a8e3sls6a9dqb8ty468ao0opf1s
12953
12952
2026-09-15T08:47:12Z
Abu Sadeeq77
197
/* Takara Shugabanci Nigeria */
12953
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
== Ɗiwwa ==
rwrcvxfd3n0yaprcnhjfpxj4uop8qej
12954
12953
2026-09-15T09:18:58Z
Abu Sadeeq77
197
/* Wena Zabe in 2023 */
12954
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
== Ɗiwwa ==
s7s4rmblortilkph9g0n3gzn2maat1i
12955
12954
2026-09-15T09:20:54Z
Abu Sadeeq77
197
/* Ɗiwwa */
12955
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
== Ɗiwwa ==
b1o50939f1msim7fz6bxiwm0nju59ru
12956
12955
2026-09-15T09:22:58Z
Abu Sadeeq77
197
/* Ɗiwwa */
12956
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni:
8adizzllsi3vnvkxqrrxhjgdfdsru3r
12957
12956
2026-09-15T09:25:11Z
Abu Sadeeq77
197
/* Wena Zabe in 2023 */
12957
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni
qlscsoy9orokqy996s8fz5cs6gudx19
12958
12957
2026-09-15T09:26:38Z
Abu Sadeeq77
197
12958
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
mhnwy8o2jql1kqqtyyhla3h9x4qx1e7
12959
12958
2026-09-15T09:28:19Z
Abu Sadeeq77
197
12959
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
ncdrbpbzs3n0nj638z6d1nyziwta3lj
12960
12959
2026-09-15T09:29:52Z
Abu Sadeeq77
197
12960
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
53u3rvg6xos6h2bkcivo7a5yhfx6zgz
12961
12960
2026-09-15T09:30:47Z
Abu Sadeeq77
197
12961
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
pa7ig90ye6qurayuhrrznrr7638egp5
12962
12961
2026-09-15T09:32:04Z
Abu Sadeeq77
197
12962
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
k2xumd1qqblp5yxvyf97kh7mkq3fh7h
12963
12962
2026-09-15T09:33:00Z
Abu Sadeeq77
197
12963
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
8rumugk5i9jki0ry2wwjwvxrild2o3w
12964
12963
2026-09-15T09:33:52Z
Abu Sadeeq77
197
12964
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
kg2prfp3jpz5f633l6jhp4c52fm0coi
12965
12964
2026-09-15T09:34:34Z
Abu Sadeeq77
197
12965
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
fys3tp11d9es3r1o0l3aozywe25h01u
12966
12965
2026-09-15T09:35:21Z
Abu Sadeeq77
197
12966
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
cdeoln7ha6nhw0rl4bnlbamh37xdd35
12967
12966
2026-09-15T09:36:07Z
Abu Sadeeq77
197
12967
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
3xih62dbb1b5dc8brvubwtu2er7dm3z
12968
12967
2026-09-15T09:36:50Z
Abu Sadeeq77
197
12968
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
1osa7j7bo8mob4mng7e3qgiqd7w0nyz
12969
12968
2026-09-15T09:38:18Z
Abu Sadeeq77
197
12969
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
tkwyylotgpwrho4erzbhzmver8aw3ls
12970
12969
2026-09-15T09:38:58Z
Abu Sadeeq77
197
12970
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
19nk2nzj6fjxufev03o5sh35fdzp7jm
12971
12970
2026-09-15T09:40:01Z
Abu Sadeeq77
197
12971
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
gwdgia7d2w455rl1erb5am2fx9of8it
12972
12971
2026-09-15T09:41:20Z
Abu Sadeeq77
197
12972
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
3k5shv0frw43seo8uxg5iznu1g963tl
12973
12972
2026-09-15T09:41:54Z
Abu Sadeeq77
197
12973
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli
r60xzqe9f9yo3bi4uwuy5w7ovtz195h
12974
12973
2026-09-15T09:42:35Z
Abu Sadeeq77
197
12974
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
709ygbhgrtpxado7w4zcoqw9ioau2gv
12975
12974
2026-09-15T09:43:52Z
Abu Sadeeq77
197
12975
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
5xchykz1zybq7tyuv4d55p9hixb2v8w
12976
12975
2026-09-15T09:44:27Z
Abu Sadeeq77
197
12976
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
lo40uw0yyyyj0gdrk6mr86hchx3jsgi
12977
12976
2026-09-15T09:45:39Z
Abu Sadeeq77
197
12977
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
atuolq9081x0mghcij6cdpiywjp99hq
12978
12977
2026-09-15T09:46:06Z
Abu Sadeeq77
197
12978
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
stys83e2nbupltjowm7iaon2kzsejdc
12979
12978
2026-09-15T10:54:15Z
Abu Sadeeq77
197
12979
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
5p0d8tzeg4fmcin8gvku0wspvi2s690
12980
12979
2026-09-15T10:56:10Z
Abu Sadeeq77
197
12980
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/
<references />
29r03mrz7096tff7is3wg3upa7tc0v6
12981
12980
2026-09-15T10:57:02Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12981
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#
<references />
p83bx6ocjugq7yxs8w9djdjr63lyktw
12982
12981
2026-09-15T10:58:21Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12982
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/
<references />
r4tg1gxwqxif5xkqbd5v8m7gge5b6ze
12983
12982
2026-09-15T10:59:26Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12983
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
<references />
t37fj2kfslbnlbdr6y2gye7mz2j1w1b
12984
12983
2026-09-15T11:01:52Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12984
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022
<references />
f62yd8txgn6gozk8k0m4uzx56k7u03h
12985
12984
2026-09-15T11:03:50Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12985
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
<references />
4idkujvd1tpzmh10kqdl94x0kghnr1k
12986
12985
2026-09-15T11:05:05Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12986
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
<references />
bbvutg5a0wiajr9zdcfts2nd0sgsq0d
12987
12986
2026-09-15T11:41:06Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12987
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/Essien</nowiki>, Hillary (24 June 2022).
<references />
88w6hb6wjhp3t1c7sps2bdav4rl7mby
12988
12987
2026-09-15T11:41:30Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12988
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
<references />
hh54f59d83y41gxm9l2fn2b9osy615d
12989
12988
2026-09-15T11:42:39Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12989
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html
<references />
pmdsf0f238igzdvqzetxnwiwzj35j56
12990
12989
2026-09-15T11:43:49Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12990
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]]
<references />
9m4r3ti6ea0pxyxk7ff491gmxz8a2o0
12991
12990
2026-09-15T11:44:43Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12991
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#
<references />
khmhq9j3o6stsx6h4l3avxnyo0gw2mj
12992
12991
2026-09-15T11:46:59Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12992
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
<references />
4r1g9d7jf5oh9tgtif5q0f0xgjehf3r
12993
12992
2026-09-15T11:48:19Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12993
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
#Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord
<references />
6e7zrb1hgern6yhnir3iega8ref8dpr
12994
12993
2026-09-15T11:49:19Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12994
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
#Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord West Africa Weekly. Retrieved 13 July 2022
<references />
38t6y0lpjq1pbxmqrf67ri432qr9ww1
12995
12994
2026-09-15T11:50:22Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12995
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
#Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord West Africa Weekly. Retrieved 13 July 2022
#Weiss, Michael (27 April 2015). https://www.thedailybeast.com/nigerian-pres-svengali-tied-to-heroin/
<references />
mhs3g6ksqkhujm9iyn8yqw469p7ntvf
12996
12995
2026-09-15T11:51:46Z
Abu Sadeeq77
197
/* Manazarta */
12996
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
#Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord West Africa Weekly. Retrieved 13 July 2022
#Weiss, Michael (27 April 2015). https://www.thedailybeast.com/nigerian-pres-svengali-tied-to-heroin/ The_Daily_Beast?action=edit&redlink=1 Retrieved 13 July 2022
<references />
59wikvh8g4wy9rqcoczmrw6xkocu5s4
12997
12996
2026-09-15T11:55:28Z
Abu Sadeeq77
197
12997
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q3510872}}
[[File:Dr Adekunle Olayinka with President Bola Ahmed Tinubu GCFR as presidential-elect.jpg|thumb|Dr Adekunle olayinka with president bola Ahmed tinubu]]
[[File:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975).jpg|thumb|Asiwaju bola Ahmed tinubu ]]
[[Fayil:Foreign Secretary James Cleverly visits Nigeria - 53089034336.jpg|thumb|Bola Tinubu Da '''Foreign Secretary James Cleverly''']]
[[Fayil:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975) (Cropped).png|thumb]]
[[Fayil:Bola Tinubu portrait.jpg|thumb]]
[[Fayil:Bola Ahmed Tinubu HRM Oba Saheed Ademola Oba Elegushi.jpg|thumb]]
[[Fayil:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu and Chi Onwurah MP (5981056622).jpg|thumb]]
[[Fayil:Bola Ahmed Tinubu HRM Oba Saheed Ademola Oba Elegushi.jpg|thumb]]
[[Fayil:Osinbajo-Tinubu.jpg|thumb]]
[[Fayil:Secretary Antony J. Blinken meets with Nigerian President Bola Tinubu in Abuja, Nigeria, January 23, 2024 - 1.jpg|thumb]]
[[Fayil:ECOWAS members.svg|thumb]]
[[Fayil:Bola Ahmed Tinubu Science Complex, Faculty of Science, Lagos State University.jpg|thumb|''')Bversity.jpg''']]
[[Fayil:Asiwaju Bola Ahmed Tinubu (5980497975).jpg|thumb|shugaban kasa]]
'''Bola Ahmed Adekule Tinubu'''
Ishinye kwararre an siyasa ga [[Nijeriya]], kala shugaba woli [[Nijeriya|Najeriya]]' Yan koga foti 29 ga tare mayun soninshe in 2023.<ref>https://www.premiumtimesng.com/news/601131-profile-bola-tinubu-the-kingmaker-becomes-nigerias-president-16th-leader.html</ref> Layanningo ga foti 29 ga tare maris ga soninshe in alif dubu modi ga dalma bolau ga kobadi ga balau (1952) miladiyya. ga Lotaye ruta ga matsayi gwamnati jiha [[Legos]] koga soninshe alif dubu dalma bolau ga ko'bolau ga bolau(1999) zuwa soninshe in dubu balau ga bawulo (2007) sheji Antun Sanata la aji wakilta Legas ko zoni modi dubba lokaci ga jamhuryar ko kunum. (Third Republic).(2)
Bola Ahmed Tinubu shahararren an siyasa ji ga Nijeriya inko ji ga sarauta asiwaju ga woli Yarabawa. Kala Jagaba ga Borgu ko jiha [[Neja]] aji shahara ko falla siyasa ga mulki ga Najeriya' shaffi modi.
Aji inne asiwaju gako la dadu jini yolla zareni gako koga mako Najeriya' ko mulki demokuradiyya ko alif dubu modi ga dalma bolau ga kobolau ga bolau (1999). Tinubu kasantu ga matsayi bowu ga falla siyasa sakamako gedau fora ga kume laga Ishin ga siyasa woli Yarabawa ga Nijeriya shaffi bo modi,
Sheji kala foru miyya ga godom ga Najeriya' inko isu goggo wena mukamai ga Tarayya ga jihohi. (3)(4)(5) 21:ga Foti 30 ga Tere Mayu soni in 2023 (UTC))
== Tarihi rayuwa Ahmad Tinubu ==
Layannin ga jiha Legas , gaga iyale Tinubu la antun sun ga Legas ga Foti 29 ga Tere Maris soni in alip (1952). Di makaranta firamare in St. John s ga le Aroloya ga makaranta children home ga Ibadan, lake aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]].
Ko tene ishin ji Kwaleji Richard Delay ga birnin Chicago lake woli Amurka, boii wena Gurbi Ina karatu ga Kwaleji. Ko boii dijini jiha Chicago, ga Illinois takatuwu feten ga digiri ga harkoki Goma. Tinibu watu kyau in dalibi la gollaka ga Jami'a ga kala shaida karramawa ga ɓangare gako hada hada dodo. Ga dakoni Amurka ga soni in 1975, ga taimako nonni, an kurushiya Jan ga hazaka gakala himma inne watu yalla dolwoyi. Zalu Ina Rutalla a alakinni dodo mana bine kodan ga Bani gojjita tishi ga Bono ga kala [[Yola|Yolla]] mota inko taimika no ga Fanni karatu ni.
Bayeni laga ita ji zouni ishin gede Fanni dalibai Laga hazaka in Kwaleji Richard Delay ga kala Har ishin kammile karatuni ga Jami'a jiha Chicago ga soni in 1979, inko feten ga digiri ga ɓangare Goma.
Ga in farko ga Jami'a [[Chicago]] karrimantun ishin ga Miƙami malum a taimikayi (tutor) inko taimika Zaffeni Maddi dalibai la a ga aji Modi.
Zaffeni dalibai godom ishin taimiki su wo ga ɓangare karatusu mate innantun sakamako la gollaka.
Ga garan soni la itu Jami'a ni Tinubu kasantu dalibi Laga ƙokari sosai inko she watu kyautatawa godom inko kwazo ni, gakala shaida karatu in ɓangare hada-hada dodo , inko Shema takatu [[Digirini]] ga sakamako gollaka.
Ga matsayi ni in hankoron yella aji nakoyi , Bola yoruwo gako Ina nasara ga Takara shugaba dalibai in nazari gako Hada-hada dodo in Jami'a jiha Chicago ga soni in tetteke.
== Iyali ==
Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin ga mondu modi sunto [[Olusegun Obasenjo|Olure]] Tinubu la Sanata la Aji wakilta jiha Legas Ko dallah.
Ita kasantu Ani fafutuka Kare Hakki mi'yya ga kala Ani ilimi la Aji onato mutumci.
Kala aji gudana ruta taimako har onantan Lamba Girmamawa in woli ga office of the order of the [[Nijeriya|Nigeria]] (OON).
Mate ga dane ga dikkane.
== Ruta ga Goma ==
Kafin teke karatuni in digiri, Bola Ahmad Tinubu watu ruta ga kamfani harka akantanci in Arthur Anderson. Ko tene kamfani Deloitte Haskins (la aji undasu ga Dolette Haskins and Touch ga honsene) Konan aro ni, boi tene kala ishin ai ruta ga GTE Service Corporation, Siri modi kamfani gonto sadarwa ga Woli Amurka. Ga kamfani Deloitte Haskins and sellers, an kume ga kurushiya Bola, awatu kwarewa ni ko goggo gede ruta diwayi ga godanarwa in general motors ga Ina ruta ga Siri Banki woli in Chicago ga kamfani Procter and gamble ga international Harvester ga general electric ga Messe kamfanoni. Inko inne kwarewa ni kamfani Dolette ishin Joni aro Bola Tinubu ga matsayi jagora mambobi lake ga Ido ga kamfani su.
'''Makinni Najeriya'''
Boi makinni Najeriya ga kala wena korewa gako ɓangare hada-hada dodo, Tinubu zalu ruta ga kamfani Laga Mobil ga matsayi Siri an bincike la honsene zenaninga kamfani.
Ga matsayi memu la a monto zalshe ni sa ga kala alakani ga mi'yya, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu kasantu memu la Konu hidima mi'yya ga muhimmanci. Lega Mobil, itu jagoranci hada-hada daban-daban in daffa dodo inko tallifa in mi'yya ga jiha Legas. Kala itu jagoranci ga kungiya primrose, kungiya siyasa Modi ji la aji kokari alako canji ga siyasa jiha Legas.. Sheji Bola ishin gaɗa ga hidima in mi'yya gadan-gadan Ko goggo Zena Siri matsayi ni Laga ishin ga kamfani Mobil.
== Zalshe harkoki siyasa ==
Gede siyasa ni ko fari zaluwoyi ga gede sahu beyi kafa jam'iya SDP ga ishin. Ga soni in 1992 zabanni ga Sanata la aji wakilata zoni jiha Legas. Ga majalisa dottawa watu nasara wena shugaba kwamiti la aji kule ga yanki bankuna, dodo ga kasafi in majalisa dottawa, kala Siri kwamiti ji ga majalisa dottawa in Nigeria. Boi gena zabe shugaba woli in Foti 12 ga Tere Yuni , 1993 ga Gwamnati Mulki soja in IBB la akkoyi ga sawwa wa'adi in Mulki soja, Asiwaju Bola Ahmad Tinubu, ishin a domdom gaga mi'yya la kafan kungiya anin rajin Kare dimokiradiyya la monantan ga NADECO.
Mete tunkaran Gwamnati mulki soja in lokaci ama inko inne matam tsari democracy ga Nigeria. Bola Tinubu, innatu barazana ga rayuwa ni ga musgunawa Har iwanningo fantun ishin inko she ishin naijini Ko woli ye. Duk da she ishin "Ɓo gawani " ɓotu sa, ga Gwagwarmaya in zauwa tsari democradiyya sa inkosho ishin maijini shugaba NADECO La aji inayi koboii mete wantun nasara. [[Mulki]] soja takawo, Bola Tinubu mejini [[Nijeriya|Nigeria]] ga soni 1998 , in alako Tina Dom ga fahimta zaffe. Tinubu ishin aga mi'yya la kafan jam'iya siyasa inko tinadom Alliance for [[Democracy]] (AD), inko she watu nasara daya zawwa gwamna ga jiha Legas.
== Mejini gwamna Legas ==
Boii wena nasara mena gwamna Legas ga soni 1999, Tinubu itu jagoranci jiha Legas Har in soni 8.
Boii gedeni ofis ga Tere Mayu 1999, Bola Tinubu elentun mi'yya la gollaka gaga Gwamnati ni, la tsaran Shiri gollaka in shugabanci jiha Legas.
Agenda bimbadi la Gwamnati ni matan hankali ga konni kunsan bangane ilmi ga lafiya ga wena ruta inayi ga sikita talauci , ga wena Osi lantarki ga Amma senayi, ga tsari zirga zirga la gollaka ga kule ga muhalli ga doka-ga-oda ga wena tishi ga kala farfidako ruta Gwamnati. Bola Ahmad Tinubu, ga matsayi gwamna Legas ga 2007
Gwamnati Tinubu antun iganci kala ga tsari miki in goggo kirkiri foyo beyi ruta jirmin beyi ruta boninshe ga beyi Bonfo ga Tina Dom ga matasa ga kala in harkoki monde ga sikita yakul.
Ga garan mulki ni, Asiwaju Tinubu elentun hazikai ga [[Miyya Ogun|mi'yya]] la korasu gaga Gwamnati ni ga matsayi kwamishinoni ga anin onani Shawara ga ɓangare la kwarasu.
Ko goggo tsare tsare ga Gwamnati Tinubu ga saiuwi kasafi dodo ga jiha Legas, Ko naira 14.200 ga soni zuwa 1999 zuwa naira biliyan 240.866 ga soni 2007 inko jiha Iya sauwi yalla a more rayuwa su ga mi'yya su.
Gwamnati Tinubu aji kiyaye bissa kasafi dodo in soni la akalla 60-40 bisa Dalma gako dodo la aji duwayi in ruta Siri inko tabbitan wantun Yan kume zoii rayuwa mi'yya.
Asiwaju Ko goggo kirkiri foyo yamaddi ga tsre tsare fodantun jiha Legas Koga dodo la aji gadakoyi in soni soni in Naira biliyan 14.64 ga soni in 1999 zuwa Naira biliyan 60.31 ga soni in 2006.Har Tere Maris in 2007, jiha ye wattu dodo haraji ga Tere alatu naira 8.2.
Emeji nasara la Gwamnati ni wakko ga jiha Legas doffo boi alako tsare tsare ga aiwita Yi mana min kirkiri ga tsari Banki laturoni ga tsari zowa Ido sosai In dodo ga daffa yi ga ƙaddima tsari gaga karai ruta.
Jamji Andi tsari dogga harajiin in laturoni ga tsari gudana beyi ruta kule ga dodo haraji in jiha ye ga tsari fasalta bikka dodo haraji ga wena ga ɓosa mi'yya la a dogga harajiin.
Jiha Legas wol woli jagoranci Bola Tinubu majjito ati kwoikwoyo ga beyi ruta Gwamnati ga kirkire Harkoki dodo.
Ga Tere satuumba, 2003, Legas kasantu itaji jiha in farko ga Nigeria la daffa dodo la aji gadakoyi godom inko alako ya kumezoii rayuwa. Wantun dodo ga jiha ye inko Bissa takarda lamuni inko aiwita ruta Tina Dom mana Rama goggo ga sola boninshe mileniya ga sola harkoki wena Amma ga Rama koruna ga wena beyi jubba jijji ga sola azuzuwa ga messesu. Jajircewa Tinubu ga taimako bayeni in siyasa, Bola Tinubu innatu baraza magudi zabe ga 2003 Ko jam'iya PDP anin Mulki, inko sobawani ga yanki aushi mana zoni koɗantu kamfen in Saka zabasu, Amma Tinubu feten Saka zauwa zabe la gollaka jir nasara la wawoyi.
Messe gwamnoni jam'iya AD ga jihohi Ondo ga Osun ga Ekiti ga Ogun ga kala Oyo shaffinsu innantun matsala ga beyi Saka zabesu ga soni 2003, ga beyilla jam'iya PDP wattu nasara. Bola Tinubu kasantu memu Modi la watu nasara ga wol woli jam'iya AD. Ga jir nasarori la wawoyi ga shugabanci Legas, watu nasara Ina Kalu Bale ga Gwamnati tarayya Ko fuska siyasa ga Shari'a. Ina jajircewa ni ga lokaci eme, Bola Tinubu ishinji memu Modi la yoru gako gena [[Nijeriya|Nigeria]] maijito Ko tsari jam'iya inko kasantu Gwamnati jam'iya AD modi tilo gaga jahohi 36 ga Nigeria. Shaf ga she ladusa ishin a Dom ga beyi karfifa anin siyasa la Dolan tinadom.
Ga 2007, ' anin siyasa la Dolan Dina Dom ga yanki aushi mana zoni Najeriya matantun martaba su.
Inko Saka mena Siri anin siyasa in ɓangare adawa Bola Tinubu itu kokari inko kirkiru foyo jam'iya tinadom la sunto Action Congress (AC) , la Ko boii majjito Action Congress of [[Nijeriya|Najeriya]] (ACN).
Jajircewa Tinubu ji Gai Lagos ga mamaya jam Iya [[PDP]], saide tsari la ishin iwoyi itu taimako ga beyi Saka farfidako ga akida siyasa la koboii Matan cinadom shugabanci ga aushi mana zoni [[Nijeriya|Najeriya]] ga jiha [[Edo]].
Ba a rubuta tarihi lokaci oma, Tinubu kasantu memu la itu kokari Ko beyi tsari siyasa tinadom ga yanki aushi mana zoni ga kala Nigeria.
A zowani ga matsayi memu la gatu jam'iya PDP gomta burito in gudana ga tsari jam'iya Modi ga nem. La mate ga ra'ayi Mulki dimokiradiyya ga Nigeria, tilas ji mete jinjine ga gudumowa ga Asiwaju Bola onuwoyi.
== Kafan jam'iya (A P C) ==
Ga zabe in 2015, Asiwaju aji ona goyon baya ba gonta ko jam'iya ni ga jam'iya Maddi in adawa (ANPP) In ko alako tetteke mulki jam'iya (PDP).
Jam'iyyu guda kunum gontan jisu ko boii la zowu wantun jam'iya All progress Congress (APC). Shugaba woli in soni 2015, in farko ga jam'iya adawa wantun nasara gako shugaba la aji mulki ga Nigeria. Tinubu taimuki woyi ga jam'iya (APC) Ga beyi wena nasara.
== Takara Shugabanci Nigeria ==
Ga foti 22 ga tere yuli in soni 2022, Bola Tinubu itu nasara wena Tikiti takara ga jam'iya ni in (APC) Bola Ahmad tinubu watu nasara ji ga kur'u dubu 1271 ga anin zabe mana 2300 la sunan aji zaba gwamna Rivers Rotimi Amaechi aji nin in balau ga kur'u 235 Kafa shugaba majalisa dottawa Nigeria Ahmad Lawan ga wena kur'u 152.
Anin takara 14 la antun kokari ga zabe mana min Chukwuemeka Nwajuba, Tasto Tinde Bakere, Misata Ahmad Rufa'i Senator, Rocahs Okorocha, mista jack, Rich, Gwamna Ben Ayade, Gwamna David Umuahi , Asiwaju Bola Tinubu, sen Ahmad Yarima, Dr Ahmed Lawal, la aji taimikani- shugaba woli Yemi osinbajo, Mista Rotimi Amaechi Gwamna yahaya Bello ga Mista Ogbonnaya Onu.
== Wena Zabe in 2023 ==
Ga foti 1 ga tere Maris 2013. Shugaba hukuma INEC, Farfesa Mahmood Yakubu itu sanarwa gako manshi Gwamna legas, Bola Tinubu ga matsayi la watu Zabe shugaba woli in 2023, ga kur'u milyan 8,794,726.
Tayil Dr. Adekunle Olayinka with president Bola Tinubu GCFR as President-elect.jpg Shugaba Tinubu jizani ga Dr. Adekunle Olayinka boii Tina nasara Zabe shugaba woli in 2013. Mashi la aji taimika shugaba woli Nigeria, Atiku Abubakar hi aji doffani ga kur'u milyan 6,984,520. Kafa la aji takara ga jam'iya Labor. Petar obi la watu kur'a milyan 6,101,533. Manshi Gwamna jiha kanin , sanarwa Rabi'u Musa kwankwaso ji nin in hoddo ga jam'iya PDP ga LD forango mate a bikka saka makoye sa bisa aji zargi ina magudi ga beyi ina Zabe godom, la aji forayi a dina kotu.Rantsantun Ahmad Bola Tinubu ga foti litirin 20 ga tere mayu ga soni in 2023.
Bola Ahmad tinubu modiji gaga Siri anin shiyasa ga Nigeria. Esse shim ga tarihi ni.
Layi ga asali
Layannin ga foti 29 ga Maris. 1952 ga jiha Lagas.
Feten ko jiha Lagos State
Karatu
Itu karatu ga amurka, jamji ziyartu cikago state university.
Kammilu karatu Accounting (lissafi).
Farko ruta
Itu ruta ga kamfanoni mana min Mobil (ExxonMobil). Inko watu kwarewa ga fanni dodo,
Gede siyasa
Zalu siyasa ga matsayi sanata la aji wakilta Lagos West ga soni in 1992.
Boii bongira mulki soja, itu fafutika mako ga demokuradiya ga kungiya NADECO.
Gwamna jiha Lagos
Majini Gwamna legas state 1999 zuwa 2007.
Ga lokaci mulkini elentun sauwe sauwe in:
Haraji ga dodo la aji gadakoyi,
Harka sufuri
Tsari mulki birni
Shugaba woli.
Ga Zabe 2023, zawwu takara ga jam'iya All progressive Congress.
Watu Zabe kala rantsantun ishin ga matsayi shugaba woli Nigeria foti 29 ga tere mayu. 2023.
Yella munannin ga ishin
Aji inneni ga matsayi jagora laga tasiri ga siyasa Nigeria.
Ishin ga tsari sosai musamman ko aushi mana zoni
== Manazarta ==
# Ewepu, Gabriel (25 October 2019). https://www.vanguardngr.com/2019/10/csos-calls-on-efcc-to-investigate-tinubu-over-alleged-money-conveyed-in-bullion-vans/ Retrieved 22 February 2022.
#Olu, Tayo (29 July 2020).https://thewhistler.ng/petition-details-alleged-corrupt-activities-of-tinubu-since-1999/ (29 January 2022). https://tribuneonlineng.com/clarity-on-tinubus-age-and-post-secondary-education/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust 26 June 2022. Achieve from https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings/
#https://web.archive.org/web/20220626053445/https://dailytrust.com/2023-controversy-trails-tinubus-inec-filings Dayly trust
#<nowiki>https://gazettengr.com/just-in-i-didnt-attend-primary-secondary-schools-my-university-certificates-stolen-by-unknown-soldiers-tinubu-tells-inec/</nowiki> Essien, Hillary (24 June 2022).
#https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/539248-pt-state-of-the-race-tinubus-lost-certificates-and-wikes-message-to-atiku.html [[:ha:Premium_Times|Premium_Times]] Retrieved 1 July 2022.
#Clowes, William (22 June 2022). https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-06-22/presidential-hopefuls-in-nigeria-can-t-shake-graft-allegations Bloomberg_News?action=edit&redlink=1
#Retrieved 23 June 2022. https://davidhundeyin.substack.com/p/bola-ahmed-tinubu-from-drug-lord West Africa Weekly. Retrieved 13 July 2022
#Weiss, Michael (27 April 2015). https://www.thedailybeast.com/nigerian-pres-svengali-tied-to-heroin/ The_Daily_Beast?action=edit&redlink=1 Retrieved 13 July 2022
<references />
2zvzumageqscwtzne2oy7pghjorijn6
Tempilet:Country data New Zealand
10
2212
12933
2026-08-25T17:01:08Z
en>S.A. Julio
0
/* top */ use safesubst
12933
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}}
| alias = New Zealand
| flag alias = Flag of New Zealand.svg
| flag alias-1834 = Flag of the United Tribes of New Zealand.svg
| flag alias-civil-1867 = Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval-1941 = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| link alias-naval = Royal New Zealand Navy
| flag alias-air force = Air Force Ensign of New Zealand.svg
| link alias-air force = Royal New Zealand Air Force
| flag alias-navy = Naval Ensign of New Zealand.svg
| link alias-navy = Royal New Zealand Navy
| {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#ifeq:{{{altlink}}}|A national rugby union team|link alias-rugby union|empty}} = Junior All Blacks
| link alias-football = New Zealand {{{mw|men's}}} national {{{age|}}} football team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1834
| var2 = civil-1867
| var3 = civil
| var4 = naval-1941
| redir1 = NZL
| redir2 = Aotearoa New Zealand
| related1 = Aotearoa
</noinclude>
}}
1f786hj8ll0klme9bmoa7exzjw353st
12934
12933
2026-09-14T23:14:29Z
RAPTOR7762
18
1 revision imported from [[:en:Template:Country_data_New_Zealand]]
12933
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}}
| alias = New Zealand
| flag alias = Flag of New Zealand.svg
| flag alias-1834 = Flag of the United Tribes of New Zealand.svg
| flag alias-civil-1867 = Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval-1941 = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| link alias-naval = Royal New Zealand Navy
| flag alias-air force = Air Force Ensign of New Zealand.svg
| link alias-air force = Royal New Zealand Air Force
| flag alias-navy = Naval Ensign of New Zealand.svg
| link alias-navy = Royal New Zealand Navy
| {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#ifeq:{{{altlink}}}|A national rugby union team|link alias-rugby union|empty}} = Junior All Blacks
| link alias-football = New Zealand {{{mw|men's}}} national {{{age|}}} football team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1834
| var2 = civil-1867
| var3 = civil
| var4 = naval-1941
| redir1 = NZL
| redir2 = Aotearoa New Zealand
| related1 = Aotearoa
</noinclude>
}}
1f786hj8ll0klme9bmoa7exzjw353st
Tempilet:Country data NZL
10
2213
12935
2017-04-07T20:08:14Z
en>Jo-Jo Eumerus
0
Changed protection level for "[[Template:Country data NZL]]": Matching redirect target ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite))
12935
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data New Zealand]]
[[category:country data redirects|NZL]]
f6gaps2ulzd48mti2co78o1cgp7f7oa
12936
12935
2026-09-14T23:14:30Z
RAPTOR7762
18
1 revision imported from [[:en:Template:Country_data_NZL]]
12935
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data New Zealand]]
[[category:country data redirects|NZL]]
f6gaps2ulzd48mti2co78o1cgp7f7oa
Tempilet:Country data New Zealand/doc
10
2214
12937
2026-09-11T21:38:59Z
en>JJMC89 bot III
0
Moving [[:Category:Country data templates of countries]] to [[:Category:Country data templates of sovereign states]] per [[Wikipedia:Categories for discussion/Log/2026 September 1#Category:Country data templates of countries]]
12937
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
<includeonly>{{Sandbox other||
[[Category:Country data templates of sovereign states|New Zealand]]
[[Category:Country data templates of New Zealand| ]]
}}</includeonly>
o952hrqr5z1ksexdx8y5dam93uouem2
12938
12937
2026-09-14T23:14:30Z
RAPTOR7762
18
1 revision imported from [[:en:Template:Country_data_New_Zealand/doc]]
12937
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
<includeonly>{{Sandbox other||
[[Category:Country data templates of sovereign states|New Zealand]]
[[Category:Country data templates of New Zealand| ]]
}}</includeonly>
o952hrqr5z1ksexdx8y5dam93uouem2
Tempilet:Country data Aotearoa
10
2215
12939
2026-08-25T16:58:08Z
en>S.A. Julio
0
/* top */ use safesubst
12939
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}}
| alias = Aotearoa
| flag alias = Flag of New Zealand.svg
| flag alias-1834 = Flag of the United Tribes of New Zealand.svg
| flag alias-civil-1867 = Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval-1941 = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| link alias-naval = Royal New Zealand Navy
| flag alias-air force = Air Force Ensign of New Zealand.svg
| link alias-air force = Royal New Zealand Air Force
| flag alias-navy = Naval Ensign of New Zealand.svg
| link alias-navy = Royal New Zealand Navy
| {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#ifeq:{{{altlink}}}|A national rugby union team|link alias-rugby union|empty}} = Junior All Blacks
| link alias-football = New Zealand {{{mw|men's}}} national {{{age|}}} football team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1834
| var2 = civil-1867
| var3 = civil
| var4 = naval-1941
| related1 = New Zealand
</noinclude>
}}
67vszru0nau2n1xzsghzynteo2fdpwd
12940
12939
2026-09-14T23:14:30Z
RAPTOR7762
18
1 revision imported from [[:en:Template:Country_data_Aotearoa]]
12939
wikitext
text/x-wiki
{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}}
| alias = Aotearoa
| flag alias = Flag of New Zealand.svg
| flag alias-1834 = Flag of the United Tribes of New Zealand.svg
| flag alias-civil-1867 = Flag of New Zealand Government Ships 1867.svg
| flag alias-civil = Civil Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval = Naval Ensign of New Zealand.svg
| flag alias-naval-1941 = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| link alias-naval = Royal New Zealand Navy
| flag alias-air force = Air Force Ensign of New Zealand.svg
| link alias-air force = Royal New Zealand Air Force
| flag alias-navy = Naval Ensign of New Zealand.svg
| link alias-navy = Royal New Zealand Navy
| {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#ifeq:{{{altlink}}}|A national rugby union team|link alias-rugby union|empty}} = Junior All Blacks
| link alias-football = New Zealand {{{mw|men's}}} national {{{age|}}} football team
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| altlink = {{{altlink|}}}
| altvar = {{{altvar|}}}
| variant = {{{variant|}}}
<noinclude>
| var1 = 1834
| var2 = civil-1867
| var3 = civil
| var4 = naval-1941
| related1 = New Zealand
</noinclude>
}}
67vszru0nau2n1xzsghzynteo2fdpwd
Tempilet:Country data Aotearoa New Zealand
10
2216
12941
2024-05-27T02:53:30Z
en>S.A. Julio
0
redirect
12941
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data New Zealand]]
[[Category:Country data redirects]]
dfpdr20l7jtkot179svoynb5lohhg9v
12942
12941
2026-09-14T23:14:31Z
RAPTOR7762
18
1 revision imported from [[:en:Template:Country_data_Aotearoa_New_Zealand]]
12941
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Template:Country data New Zealand]]
[[Category:Country data redirects]]
dfpdr20l7jtkot179svoynb5lohhg9v