བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1578</id>
    <revision>
      <id>162526</id>
      <parentid>162522</parentid>
      <timestamp>2026-08-03T05:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42770-36</username>
        <id>36290</id>
      </contributor>
      <comment>/* Life as the Dalai Lama */ 修改标题</comment>
      <origin>162526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120016" sha1="ih8ggyofddddl57gzs7a9gfcezweyq5" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:20em; float:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:3px; margin-left:1em; font-size:88%; color:black; line-height:1.4em;&quot;
|+ style=&quot;font-size:120%; font-weight:bold; padding:0.8em; background:#cedff2; border:1px solid #a2a9b1;&quot; | ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག&lt;br&gt;&lt;small&gt;14th Dalai Lama, Tenzin Gyatso&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.5em;&quot; | 
[[File:Tenzin Gyatso.jpg|Tenzin_Gyatso.jpg|200px]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2; width:35%;&quot; | ཆོས་ལུགས།
| [[ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས།]] [[དགེ་ལུགས་པ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཁྲི་བཞུགས།
| ༡༩༤༠ ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ – ད་ལྟ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | རྒྱལ་ཚབ་རྣམ་པ།
| style=&quot;font-size:90%;&quot; | ༡. [[རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ།]] (1934–41)&lt;br&gt;༢. [[སྟག་བྲག་རིན་པོ་ཆེ།]] (1941–50)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་འགན།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བོད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད།
| ༡༩༥༠ – ༡༩༥༩
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཙན་བྱོལ་གཞུང་།
| ༡༩༥༩ – ༢༠༡༡ (CTA)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | མི་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་མིང་།
| ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཚེས།
| ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ (དགུང་ལོ་ ༩༠)
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | འཁྲུངས་ཡུལ།
| [[བོད་]]ཨ་མདོ་སྟག་འཚེར།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཡབ་ཡུམ།
| ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་།&lt;br&gt;བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང་།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | ཕྱག་རྟགས།
| [[File:Dalai Lama's Signature.svg|100px]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2; font-weight:bold; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི།
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | དང་པོ།
|[[ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་པོ|འགྲོ་བ་མི་ལ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་ཐབས།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གཉིས་པ།
|[[ཆོས་ལུགས་མཐུན་འབྲེལ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | གསུམ་པ།
|[[བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ།]]
|-
! style=&quot;text-align:left; background:#f2f2f2;&quot; | བཞི་པ།
|[[རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་སླར་གསོ།]]
|}

&lt;big&gt;&lt;p&gt;ྋརྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནི། ཤིང་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་མདོ་སྨད་སྐུ་འབུམ་ཉེ་འཁོར་སྟག་འཚེར་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་ཆོས་སྐྱོང་ཚེ་རིང་དང༌། ཡུམ་བདེ་སྐྱིད་ཚེ་རིང༌། གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་ལྷ་མོ་དོན་གྲུབ་ཅེས་གསོལ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོའི་གཟིགས་སྣང་དང༌། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེས་གཙོས་པའི་བོད་ལྗོངས་ལྷ་བླར་ལུང་བརྟག་ཞུས་འབྲས་ཁག་དང༌། ྋགོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་སྤྱོད་དང༌། སྐུའི་ཉེར་ཆས་དང་སྔོན་གྱི་སྐུ་འཁོར་ངོས་འཛིན་མཛད་པ་སོགས་ྋརྒྱལ་མཆོག་གོང་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་ངེས་བརྙེད་བྱུང་བ་ལྟར་ངོས་འཛིན་ཞུས་ཏེ་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེའི་སྐུ་མདུན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་དབུ་སྐྲ་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཅིང༌། ལྕགས་འབྲུག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ བོད་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཕོ་བྲང་པོ་ཏཱ་ལའི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་ཞུས། དགུང་ལོ་དྲུག་ནས་བཅུ་ཕྲག་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་གཞུང་ཆེན་བཀའ་པོད་ལྔ་ལ་གསན་བསམ་སློབ་གཉེར་གནང་སྟེ་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགའ་གསུམ་ལ་གྲྭ་བསྐོར་མཛད་པ་མ་ཟད། དགུང་ལོ་ ༢༥ ཐོག་ལྷ་ལྡན་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོར་མཁས་པ་སྟོང་ཕྲག་འཛོམས་པའི་མདུན་སར་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་གནང་མཛད། དེ་བཞིན་སྐུ་ན་གཞོན་དུས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚུལ་སྤྱི་དང༌། བྱེ་བྲག་ཚན་རིག་སོགས་ལ་ཐུགས་སྣང་ཆེན་པོ་མཛད། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;ལྕགས་སྟག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་རྒྱ་ཁོངས་ཡིན་པའི་གླེང་ཕྱོགས་བཟོ་བ་དང་ཆབས་ཅིག མདོ་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ཁུལ་ཕལ་ཆེར་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་བཟུང་བྱས་ཏེ། བོད་ལྗོངས་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱའི་བཙན་དབང་འོག་འཚུད་ལ་ཉེ་བའི་གཉན་འཕྲང་ཅན་གྱི་དུས་སུ་གྱར་སྐབས་བོད་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་བོད་ལྗོངས་ལྷ་མི་ཡོངས་ཀྱིས་གསོལ་འདེབས་ནན་ཞུས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༡༦ ལས་མ་སོན་ཀྱང་ལུགས་གཉིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས། ས་ཕག་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་རྒྱ་ནག་གིས་འཇིགས་བསྐུལ་འོག་བཏོན་པའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་མཚན་རྟགས་མི་འགོད་ཐབས་མེད་བྱུང༌། 
བོད་ཀྱི་གང་ཅིའི་གནས་སྟངས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཆེད་ལེགས་བཅོས་ལས་ཁུངས་ཆེད་འཛུགས་མཛད་པ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གནས་ཚུལ་ཞི་འགྲིགས་ཡོང་རེས་སྐབས་བསྟུན་ཐབས་མཁས་ཀྱི་མཛད་པ་མང་དུ་བསྐྱངས། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཕྱོགས་གཞུང་གི་འགོ་འཁྲིད་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང༌། ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་སོགས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཞིང༌། དེ་ནི་ྋ་གོང་ས་མཆོག་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་པ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚོགས་ནས་གདན་ཞུ་གནང་བ་ལྟར་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་ལོ་ ༢༥༠༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་ཤིང་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཀྲུའོ་ཨན་ལེ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ནེ་རེའུ་ལྷན་དུ་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་རྣམས་མཚམས་འཇོག་ཡོང་བའི་བཀའ་མོལ་གནང༌། &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;སྤྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན། རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་མིའི་འདོད་བློ་དང་མ་འཚམས་པའི་བཙན་འཛུལ་གྱི་བྱ་ངན་རིམ་པར་བྱས་པ་དང༌། ལྷག་པར་ཕྱི་ཚུལ་དུ་ྋགོང་ས་མཆོག་དམག་ཁུལ་ཁང་དུ་གཟིགས་མོར་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཁུལ་བྱས་ཏེ། དོན་དངོས་སུ་སྐུ་ཕྱྭར་གནོད་འཚེ་བརྩམས་འཆར་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་བོད་འབངས་ཚོས་གསལ་པོར་ཤེས་པས། བོད་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ཀྱི་རྔམ་སྟོན་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དང་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡ་ང་བྲལ་བའི་དྲག་གནོན་མི་ཆོས་ལས་འདས་པ་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་འཕྲལ་ཕུགས་བདེ་དོན་ལ་དགོངས་ནས་ཟླ་བ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ དགུང་དྲོ་ལྷ་ས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བོད་གཞུང་དམངས་གང་ཙམ་དང་བཅས་པ་བཙན་བྱོལ་ལ་ཕེབས་ཤིང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གསར་འཛུགས་དང༌། གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བར་ངོས་ལེན་མེད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་མཛད་པ་བཅས་སོ། ། &lt;/p&gt; &lt;/big&gt;

== ཆོས་ལུགས། ==

== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Dalai Lama boy.jpg|

File:14th Dalai Lama.jpg|
File:DalaiLamaRichardGere.jpg|
File:Dalai Lama and Bishop Tutu. Carey Linde.jpg| [[ཌེ་སི་མོན་ཌི་ཏུ་ཏུ།]]
File:Dalai Lama Congressional Medal.jpg|

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། ==
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==


{{རྒྱལ་བ་རྣམས་}}

{{stub}}

[[Category:ཏཱ་ལའི་བླ་མ་]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་བླ་མ།]]

== ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་ཚེ། ==


[[File:Potala_Palace,_Tibet.jpg|thumb|ལྷ་སའི་ [[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་]] དེ་རིང་ ཡུ་ནེ་སི་ཁོའི་ འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་རིག་གནས་ཀྱི་གྲས་ སུ་ཚུད་ཡོད།]]
བྱུང་རབས་ཀྱི་རིང་ལ། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ (Dalai Lamas) མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཞིང་།  བོད་ཡུལ་དང་དེའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དབང་འཛིན་ཚད་གཞི་འདྲ་མིན་ཡོད། འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་དྷ་ལའི་ལཱ་ལྔ་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་འགོ་འཛུགས་ཏེ་ ༡༩༥༠ ལོའི་ལོ་ ༡༩༥༠ བར་ (༡༧༠༥ ནས་ ༡༧༥༠ བར་མ་གཏོགས་) བརྩོན་ཤུགས་བསྐྱེད་ཡོད། དུས་སྐབས་དེའི་རིང་དྷ་ལིལའི་ལམ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ (Ganden Phodrang) གྱི་དབུ་འཁྲིད་བྱས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ ༡༩༡༢ ལོའི་བར་དུ་ ༡༣ པ་དང་དྷ་ལའི་ལ་མཱ་གྱིས་བོད་རང་བཙན་ཆ་ཚང་ཐོབ་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སྐབས། ཁོང་གི་སྲིད་སྐྱོང་ནི་ཐོག་མར་མོང་གོ་རྒྱལ་པོའ ་ི (༡༦༤༢-༡༧༢༠) དང་དེའི་རྗེས་མ་མོང་གོ་དབུ་འཁྲིད་པའི་ཅིན་རྒྱལ་བརྒྱུད་ (༡༧༢༠-༡༩༡༢) ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དབང་འོག་ཏུ་གནས་ཡོད་དོ༎&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐབས་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པ་བ་ མེལ་ཝིན་གྷོལ་ཌི་སི་ ཐེན་གྱིས་བྲིས་པ་ལྟར་ན། &lt;ref name=&quot;Goldstein1991&quot;&gt;{{Cite book |last=Goldstein |first=Melvyn C. |url=https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC&amp;pg=PA328 |title=A History of Modern Tibet, 1913–1951: The Demise of the Lamaist State |date=18 June 1991 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-91176-5 |pages=328ff |access-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723165025/https://books.google.com/books?id=Upwq0I-wm7YC |archive-date=23 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Powers&quot;&gt;{{Cite book |last=Powers |first=John |title=The Buddha Party: How the People's Republic of China Works to Define and Control Tibetan Buddhism}}&lt;/ref&gt;

དེ་རྗེས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༩ ལོར་དགུང་ལོ་བཞིའི་སྟེང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་བརྒྱུད་ལྷ་སར་གདན་དྲངས། རྒྱ་གར་ དང་བོད་ནང་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཟུར་པ་ཚོས་༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་༢ པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཁྲི་སྟེགས་སུ་ [[བྷེ་སེལ་གྷོལ་ཌི།|དབྱིན་]] ཇི་དང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ཕེབས་ཡོད་པའི་སྐོར་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གི་གསར་འགྱུར་ནང་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཐོན་ནས་ཝུ་ཡིས་སྐུ་སྒེར་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བསྐོ་བཞག་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་།  
[[File:Map_of_Tibet-_&quot;TIBET_CONFIDENTIAL&quot;_&quot;Ethnographic_Boundary_of_Tibet&quot;_&quot;Approximate_Line_of_Communist_Advance&quot;_and_&quot;Reportedly_occupied_by_Communists&quot;_&quot;11518,_CIA,_2-50&quot;_February_1950_map-_305945_11518_01.jpg|thumb|250x250px|བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ ༡༩༥༠ ལོར་ རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་ཚོད་དཔག་ཐིག]]
ཆིང་ཀའེ་ཤེག་གིས་མཱ་བུ་ཕང་ལ་ཁོང་གི་ཁ་ཆེའི་དམག་མི་ཚོ་༡༩༤༢ལོར་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པར་ཉེན་བརྡ་གཏོང་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་བ་ &lt;ref name=&quot;Lin&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lin |first=Hsiao-ting |year=2006 |title=War or Stratagem? Reassessing China's Military Advance towards Tibet, 1942–1943 |url=https://archive.org/details/sim_china-quarterly_2006-06_186/page/446 |journal=The China Quarterly |volume=186 |pages=446–462 |doi=10.1017/S0305741006000233 |issn=0305-7410 |s2cid=154376402}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆིང་གིས་ཀྱང་བོད་མི་ཚོས་ཉི་ཧོང་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ན་མཁའ་ཐོག་ནས་འབར་རྫས་གཏོང་རྒྱུའི་འཇིགས་སྐུལ་བྱས་ཡོད། མ་བུ་ཕང་གིས་༡༩༤༡ལོར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཚང་ [[བླ་བྲང་དགོན།|དགོན་]] པར་འཇབ་རྒོལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༡༩༥༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ [[ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ|རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་]] དམག་དཔུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་སུ་གོམ་བགྲོད་བྱས་ཏེ་ དམག་དཔོན་གྱིས་ དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ [[ཁམས།|ཁམས་ཁུལ་]] དུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དམག་དཔུང་ཞིག་ཕམ་པར་བརྒྱབ་རྗེས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༧ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༡༥ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ཆ་ཚང་བཞེས་ཏེ་དུས་སྐབས་ཀྱི་(ཆབ་སྲིད་)དབང་ཆ་བཞེས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;dlce&quot;&gt;{{Cite web |title=Chronology of Events |url=http://www.dalailama.com/biography/chronology-of-events |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401120625/http://dalailama.com/biography/chronology-of-events |archive-date=1 April 2017 |access-date=29 April 2015 |website=The 14th Dalai Lama of Tibet |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_and_Panchen.jpg|thumb|མིག་ཤེལ་མེད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དར་མ་ཞིག་(གཡས)དང་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ]] (གཡོན)གཉིས་ཀྱི་དཀོན་པའི་པར་རིས། ༡༩༥༤–༡༩༥༥]]
༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཞེས་ཡོད་ཀྱང་། 1950. ལུགས་སྲོལ་ལྟར་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་དགུང་ལོ་ ༢༠ ཙམ་ལ་སྲིད་དབང་འཛིན་གྱི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཁོང་གིས་པེ་ཅིང་ལ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་བཏང་ནས་ [[བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་|གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ལ་]] མིང་རྟགས་བཀོད་ཡོད།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཆིངས་ཡིག་གི་ཟིན་བྲིས་དེ་རྒྱ་ནག་གིས་བྲིས་པ་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོས་བཟོ་བཅོས་གང་ཡང་བསམ་འཆར་འདོན་མི་ཆོག་པ་དང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ལྷ་སར་བོད་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་གི་མེད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དེ་ལྷ་ས་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་པའི་དབང་ཆ་སྤྲད་མེད་ཀྱང་མཐར་རྒྱ་མིའི་གནོན་ཤུགས་འོག་གང་ལྟར་ཡང་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པའི་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་དེ་དམིགས་བསལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་མཚོན་རྟགས་བེད་སྤྱད་དེ་མིང་རྟགས་བཀོད་དགོས་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ ནང་ རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཀྱི་བདག་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་མུ་མཐུད་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཕྱིར་ལོག་མཁན་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་དང་གྲོས་བསྡུར་རིང་པོ་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་གྲོས་མཐུན་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་གྲོས་འཆར་བཏོན་ཡོད། ཁོང་གིས་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཚོགས་གཙོ་ [[མའོ་ཙེ་ཏུང|མའོ་ཙེ་ཏུང་]] ལ་ཁོང་གི་བདེན་དཔང་དེ་ལྕགས་འཕྲིན་བཏང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ཤེས་ཡོན་པ་ རོ་བྷར་ཊི་བྷར་ནེཊ་(Robert Barnett) ཡིས་བྲན་གཡོག་གི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་ལ་བྲིས་དོན། &quot;གལ་ཏེ་བོད་དུ་བྲན་གཡོག་དང་བྲན་གཡོག་གི་རིང་ལུགས་ཡོད་པར་མོས་མཐུན་བྱུང་ནའང་། དེ་ནི་དེང་རབས་སྔོན་གྱི་ཞིང་པ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དག་ལས་ལག་རྩལ་གྱི་ཐད་ནས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། བྲན་གཡོག་རིང་ལུགས་ནི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་ལོག་སྤྱོད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་རེད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དགུང་ལོ་ ༡༩ ཡིན་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ༡༩༥༤ ནས་ ༡༩༥༥ བར་རྒྱ་ནག་ནང་ཧ་ལམ་ལོ་གཅིག་རིང་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་བརྗེའི་འགོ་ཁྲིད་དང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་མང་པོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དེ་དེང་རབས་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བསྒྱུར་བར་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་སྲིད་འཛིན་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་སྟོན་པའི་སྐོར་སྐྱོད་ཁྲོད་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཤེས་པ་དང་། དེས་ཁོང་ལ་ཡིད་འགུལ་ཐེབས་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ པར་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་ གི་ རྒྱལ་ས་ལྟེ་གནས་སུ་ཕེབས་ནས་ཚོགས་གཙོ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ པཎ་ [[པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏི་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་|ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་]] དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་   &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ༡༩༥༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༧ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་  ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་  ུ་ཞི་གཞོན་ པར་བདམས་ཐོན་  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama_in_1956_in_New_Delhi.jpg|alt=Photo of the Dalai Lama during a visit in India|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༦ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ།]]
༡༩༥༦ ལོར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁྲུངས་སྐར་ སྲུང་བརྩི་ཞུ་ཆེད་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ ཇ་ཝ་ཧར་ལལ་ནེ་རུ་ ལ་ཁོང་ལ་ཆབ་ སྲིད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་ སྤྲོད་ཆོག་མིན་དྲིས་པ་རེད། ནེ་རུ་ཡིས་འདི་ཞི་བདེ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཅིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་མ་བྱས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ ༡༩༥༤ལོར་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་ ནང་མོས་མཐུན་བྱུང་བའི་ཐེ་གཏོགས་ མི་བྱེད་པའི་ ལྟ་ཚུལ་དྲན་སྐུལ་བྱས། &lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite book |last=Cronin Marcello |first=Patricia |url=https://archive.org/details/dalailamabiograp00patr |title=The Dalai Lama: A Biography |publisher=Greenwood Press |year=2003 |isbn=978-0-313-32207-5 |access-date=5 December 2010 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་ནག་གིས་&quot;ཁ་ཕྲལ་རིང་ལུགས་པ&quot;དང་&quot;མགོ་སྐོར་བ&quot;ཞེས་འབོད་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་རྒྱ་ནག་ནང་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་མོལ་བྱེད་པར་འབད་བརྩོན་བྱས་   ཨ་རིས་བོད་དུ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འགྲོ་འོང་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་འཁུར་མཁན་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཞི་གཏན་འབེབས་བྱས་རྗེས། ཁྱད་པར།&quot; 

རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ལ་འཚམས་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་&quot;གཡོལ་དགོས་&quot;ཞེས་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང་།     རྒྱ་ནག་གིས་སྐབས་འགར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དང་།   [[བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས།|                                                       གཅིག་]] དྲྭ་ཐོག་སློབ་གསོའི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར།&lt;blockquote&gt;ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། དུས་རབས་གསར་པའི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་གྱི་ལམ་ཕྱོགས་དང་། སྲིད་ཇུས། སྲིད་ཇུས་བཅས་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས། མེས་རྒྱལ་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ།ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་བཟུང་ནས་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་པོ་དང་མངོན་གསལ་དོད་པོ། &lt;/blockquote&gt;ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།|དགེ་འདུན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མའི་]] སྐོར་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་དཔང་བྱས་ཏེ་ཁོང་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གསོན་པོ་ཡོད་པ་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་གསོ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོང་གིས་&quot;བརྟན་པོའི་ཁུངས་སྣེ&quot;ནས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་པཎ་ཆེན་བླ་མ་( [[ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།|Gyaincain Norbu]] ) མཆོག་གིས་དགེ་རྒན་ཡག་པོ་ཞིག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་སློབ་སྦྱོང་ཡག་པོ་བྱེད་པར་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད།  

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པའི་དྲ་རྒྱའི་དྲ་རྒྱའི་དམིགས་འབེན་དུ་གྱུར་ཡོད། བདེ་འཇགས་མཁས་པ་ཚོས་&quot;བོད་མིའི་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་དམིགས་འབེན་བཟུང་བ་དེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་&quot;ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།  ༢༠༠༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒེར་གྱི་ཡིག་ཚང་གིས་ ཊོ་རོན་ཊོ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོར་ཁོང་གི་གློག་ཀླད་ནང་མཉེན་ཆས་ངན་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པའི་བཀའ་བཏང་ཡོད། འདི་ནི་ GhostNet ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་རྒྱལ་ཁབ་103ཡི་གློག་ཀླད་1295ལ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས། དེའི་ནང་གཞུང་ཚབ་ཁང་དང་། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་ཁུངས། གཞུང་ལས་ཁང་གཞན་དག་དང་།   

དྲ་རྒྱའི་གསང་མྱུལ་དྲ་རྒྱ་གཉིས་པ་ Shadow Network ཞེས་པ་དེ་ཞིབ་འཇུག་པ་དེ་དག་གིས་༢༠༡༠ལོར་རྙེད་པ་རེད། &quot;མཐུན་སྒྲིལ་ཅན་གྱི་&quot;རྐུན་མ་དེ་ཚོ་རྒྱ་ནག་གི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་པེ་ཅིང་གིས་ཡང་བསྐྱར་དེའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཅེས་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད།    གི་ རྐུན་མ་ཚོས་ The New York Times དང་ །

=== རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར། ===
[[File:IMG_1206_Lhasa_Potala.jpg|thumb|[[ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་|ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྔོན་མའི་ཁང་པ་པོ་ཏ་ལའི་བསྐྱུར་]] ཡོད། ཁྲི་སྟེང་དུ་བཞག་པའི་གོས་སྟོང་དེས་ཁོང་མེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན།]]
[[File:The_14th_Dalai_Lama_with_Lillard_Hill_in_1959.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ ཨ་རིའི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ གསར་འགོད་པ་ Lillard Hill ལགས་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པར་བཅར་འདྲི་བྱེད་བཞིན་པ།]]
[[File:The_Dalai_Lama_opens_art_exhibit_in_Tokyo,_1967.jpg|thumb|༡༩༦༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཐོན་རྗེས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་རྗེས་ ཉི་ཧོང་གཞུང་གིས་ ཁོང་ལ་ཉི་ཧོང་དུ་ཡོད་པའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་འཇབ་རྒོལ་མི་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་ཡོད། ]]
༡༩༥༩ ལོའི་བོད་ཀྱི་གྱེན་ལོག་ འགོ་ཚུགས་སྐབས་ཁོང་གི་ཚེ་སྲོག་ལ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེས་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཁོང་གི་དམག་མི་ཚོ་  ཨེ་ ཡི་ དམིགས་བསལ་ལས་དོན་སྡེ་ཚན་ གྱི་རོགས་རམ་འོག་ བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་ ཕྱིན་ པ་དང་ [[ཨཱསཱམ།|།]]   འགའ་ཤས་རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|གྱི་དྷ་རམ་ས་]] [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|ལར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་དང་། དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་&quot; ''ལྷ་ས་ཆུང་ཆུང་'' &quot; ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུ་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་མཁན་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཁྲི་༨༠ཙམ་ཞིང་ལས་གཞིས་ཆགས་ཁག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་ཡོད། 

བོད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་ [[བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོའི་སྐད།|སྐད་ཡིག་]] [[བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་|དང་ལོ་རྒྱུས]] ། [[བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།|ཆོས་ལུགས]] ། [[བོད་ཡུལ།|རིག་གཞུང་]] བཅས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཆེད་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཤིག་བསྐྲུན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་དེ་  གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ༡༩༦༧ལོར་ དབུས་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་དེ་ རྒྱ་གར་གྱི་བོད་མིའི་ཆེད་དུ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཚེ་སྲོག།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ [[མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས།|མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་]] ལ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། འབོད་སྐུལ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་༡༩༥༩དང་། ༡༩༦༡། ༡༩༦༥ ལོར་ སྤྱི་ མཐུན་ཚོགས་ཆེན་ གྱིས་གྲོས་ཆོད་གསུམ་ཆ་འཇོག་   གྲོས་ཆོད་དེ་དག་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ [[བོད་མི|བོད་མིའི་]] འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། ༡༩༦༣ ལོར་ཁོང་གིས་ [[ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང༌|འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ལ་]] གཞི་བཅོལ་བའི་དམངས་གཙོའི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ &lt;ref name=&quot;bbcprofile&quot; /&gt; ཁོང་གི་ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་ གྲོས་ཚོགས་ དང་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|སྲིད་གཞུང་]] བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོར་ཁོང་གིས་དྷ་རམ་ས་ལར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་བྲིས་མ་ཁྲི་༨༠ལྷག་དང་ཤེས་བྱའི་ཐོན་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཁག་ཅིག་ཉར་ཚགས་བྱས་པའི་ བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་དང་ཡིག་ཚགས་ཁང་ ཞིག་སྒོ་འབྱེད་གནང་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཐོག་ བོད་རིག་པའི་བསྟི་ གནས་ཁང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;LTWA&quot;&gt;{{Cite web |year=1997 |title=Library of Tibetan Works and Archives |url=http://www.tibet.com/ltwa.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421150024/http://www.tibet.com/ltwa.html |archive-date=21 April 2008 |access-date=23 September 2008 |publisher=[[Government of Tibet in Exile]]}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་མི་སེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་མི་འདྲ་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་རྒྱ་གར་གྱི་ཞི་བའི་གཟེངས་རྟགས་མཐོ་ཤོས་བྷ་རཏ་རཏ་ན་( Bharat Ratna) ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྤྲོད་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ནང་ཁུལ་གྱི་མི་རྣམས་ པེ་ག་སུས་ལས་གཞིའི་གྲངས་ཐོའི་ ནང་ཁོང་ཚོའི་ཁ་པར་ནང་དུ་ གསང་མྱུལ་མཉེན་ཆས་ བཀོལ་ནས་དམིགས་འབེན་བཟོས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དམིགས་འབེན་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་གསལ་པོ་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༢༥ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་བྷི་ཇེ་པི་ཚོགས་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སུ་ ཇིཊ་ཀུ་མར་(Sujeet Kumar ) གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་བྷ་རཏ་རཏ་ན་གཟེངས་རྟགས་སྤྲོད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་གནང་ཡོད། 
[[File:Die_Schweiz_für_Tibet_-_Tibet_für_die_Welt_-_GSTF_Solidaritätskundgebung_am_10_April_2010_in_Zürich_IMG_5703.JPG|alt=|thumb|[[གངས་སེང་དར་ཆ།|བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་]] (ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པས་བཟོས་པ)དེ་༢༠༡༠ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ནང་སུད་སིའི་ གྲོང་ཁྱེར་ཟུ་རིཆ་གྲོང་ཁྱེར་ དུ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཉམ་དུ་གར་སྟེགས་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།]]
༡༩༨༧ ལོར་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིང་ཊོན་]] དུ་འཚོགས་ པའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆེན་ ཐོག་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་ཐད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། འཆར་གཞི་དེས་བོད་དེ་ རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ མེད་པའི་དམངས་གཙོའི་&quot;ཞི་བདེའི་ས་ཁུལ་&quot;ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད། ༡༩༨༨ ལོའི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་སི་ཊར་ [[སི་ཐི་རཱ་སི་བུར།|སི་བྷོར་གྷི་གྲོང་ཁྱེར་]] དུ་འཆར་གཞི་དེ་རྒྱ་བསྐྱེད་བཏང་བས་འཆར་གཞི་དེ་ལ་&quot;སི་ཊར་སི་བྷོར་གྷི་གྲོས་འཆར&quot;ཞེས་འབོད་ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (March 2017)&quot;&gt;ཡོད&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་  འོན་ཀྱང་འཆར་གཞི་དེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་༡༩༩༡ལོར་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད། ༡༩༧༠ ལོར་ ཆེས་མཐོའི་འགོ་ཁྲིད་ [[དེང་ཞ་ཕིང།|ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་]] ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོང་གིས་&quot;རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཞེན་ཡིན་&quot;ཞེས་བཀོད་  

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༦ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༧༠ ལ་ཕེབས་པའི་སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཏེ་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་དགེ་འདུན་པ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༡༠༠༠༠ ཙམ་ཁོང་གི་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་འདུ་འཛོམས་བྱུང་ཡོད། ཨུ་རུ་སུའི་ཡེ་ཤུའི་ལྷ་ཁང་ གི་ བླ་ཆེན་ཨ་ལེག་སི་ཡུས་གཉིས་པས་ ནང་པ་ཚོ་དང་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལོ་དེའི་རྗེས་སུ་ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནང་པའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ ཀལ་མའི་ཀི་ཡ་ ལ་མགྲོན་འབོད་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས།  ཐའེ་ཝན་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ ཁྲེན་ཤུའི་བྷི་ཡན་གྱིས་ ཐའེ་པེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ ཆིང་ཀའེ་ཤེག་དྲན་རྟེན་ཁང་ དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་འཁྲུངས་སྐར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བའི་དགོང་ཚོགས་ཤིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཉི་ཧོང་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ གིས་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་དྲག་སྤྱོད་ བྱུང་བ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་མཁན་ཡིན་པའི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་བྱེད་པའི་འབད་བརྩོན་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤོར་ཡོད་པ་དང་། 

མོ་ ར་ཀོཊ་རླུང་འཚུབ་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ཐེ་ཝན་ལ་ཕེབས་སྐབས་ཐེ་ཝན་གྱི་ས་གནས་མི་རིགས་ ༣༠ ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།    

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞིག་ཡོང་བའི་སྐུལ་སློང་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ ། རྡུལ་ཕྲན་དུས་རབས་ཞི་བདེ་ ཐེབས་རྩའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་ཡིན།

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་ཡོད། དེ་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ལས་འགུལ་དང་། 

=== སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོ། མང་ཚོགས་གཏམ་བཤད། ===
[[File:Dalai_Lama_1997.jpg|left|thumb|རྒྱ་མཚོ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ས་ [[ཝ་ཤིན་ཏྲོན།|ཝ་ཤིན་ཊོན་]] དུ་འཚམས་འདྲི་གནང་སྐབས།]]
[[File:His_Holiness_giving_teachings_at_Sissu,_Lahaul.jpg|thumb|རྒྱ་མཚོས་ལ་ཧའོལ་ གྱི་སི་སུ་ལ་ སློབ་ཁྲིད་གནང་བཞིན་པ །]]
དགུང་ལོ་༨༠ ཡི་དཀྱིལ་དུ་མ་སླེབས་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ལས་རིམ་བྲེལ་འཚུབ་ཅན་ཞིག་རྒྱུན་འཁྱོངས་གནང་ཡོད། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་མུ་མཐུད་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་ནང་ཁུལ་དུ་འགྲོ་འོང་བྱེད་པར་ཚད་བཀག་བྱས་ཡོད། ཁོང་གི་ མང་ཚོགས་ཀྱི་གསུང་བཤད་ དང་ སློབ་ཁྲིད་ དེ་དག་ སྐད་ ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཐོག་ ཐད་གཏོང་ བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;Schedule&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of the Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; དེ་བཞིན་ཁོང་གི་སྔོན་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་མང་པོ་དེར་ལྟ་ཐུབ། དེ་བཞིན་ སྤྱི་དམངས་ཀྱི་གཏམ་བཤད་ དང་། ཚོགས་ཆེན ། དྲི་བ་དྲིས་ ལན ། གྲོས་མོལ ། ཚོགས་ཆུང་གི་གྲོས་བསྡུར་བཅས་ཡོད ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་སློབ་ཚན་གྲགས་ཅན་ཤོས་དེ་ཀ་ ལ་ [[དུས་འཁོར།|ཅཀ་ར་མདོ་]] ཡིན། ༢༠༡༤ བར་ཁོང་གིས་ཁྱོན་བསྡོམས་ཐེངས་ ༣༣ གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot;&gt;{{Cite web |title=Kalachakra Initiations by His Holiness the Dalai Lama |url=https://dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214213557/http://www.dalailama.com/teachings/kalachakra-initiations |archive-date=14 December 2009 |access-date=19 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama |quote=List of}}&lt;/ref&gt; དུས་ཚོད་ཀྱི་ [[དུས་འཁོར།|འཁོར་ལོ་]] ནི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མགུ་རྙོག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་རེ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་འགོར་གྱི་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱུན་དུ་སློབ་མ་དང་སློབ་མ་ཁྲི་200ལྷག་ཙམ་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། &lt;ref name=&quot;Office of Dalai Lama&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ནི་ [[བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ།|ནང་ཆོས་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོའི་རྩོམ་པ་པོ་]] ཡིན &lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite web |last=The Dalai Lama |title=Books (on Buddhism) by the Dalai Lama |url=http://www.dalailama.com/biography/books/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512011836/http://www.dalailama.com/biography/books |archive-date=12 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Various}}&lt;/ref&gt; དག་ལས་མང་ཆེ་བ་ནང་ཆོས་སྤྱིར་བཏང་གི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བྲིས་ཡོད་ཀྱང་། [[རྫོགས་ཆེན།|རྫོ་]] &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; །

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་&quot;སྙིང་རྗེའི་ཀུན་སྤྱོད&quot;(1999)ཞེས་པའི་ནང་གལ་ཏེ་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེ་དེ་ང་ཚོས་བརྩེ་བ་ཡོད་མཁན་ཁོ་ནར་ཉར་ཚགས་བྱས་ན། མཐའ་མར་ང་ཚོས་སྙིང་རྗེའི་སྤུས་ཚད་དེ་མི་ཚེའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་མིའི་སྤུས་ཚད་དང་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བྲིས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལོ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་ཁོང་གིས་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ [[ནྰ་ལན་དྰ་དགོན།|འཛམ་གླིང་]] རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཕེབས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སློབ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; པའི་རེ་འདུན་ཡང་ཡང་དང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཀམ་ལ་ཤཱིལ་, &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་བ, &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨ་ཏི་ཤ, &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; ཨཱརྱ་དེ་བ &lt;ref name=&quot;Arya&quot;&gt;{{Cite web |date=17 October 2012 |title=The Dalai Lama's Boston teachings |url=http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150521130539/http://www.shambhala.com/blog/shambhala/the-dalai-lamas-teaching-on-stages-of-meditation |archive-date=21 May 2015 |publisher=Shambala Publications |quote=Texts mentioned by His Holiness in his talk ... Aryadeva's 400 Stanzas of the Middle Way}}&lt;/ref&gt; ལ་སོགས་པ། ༢༠༡༨ ནས་བཟུང་ཁོང་གི་དུས་ཚོད་ནང་ལ་འབྲེལ་བ་ཉུང་བ་བྱུང་བ་དང་། མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ནང་བྱུང་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ལྟད་མོ་བ་ཚོར་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ནས་བརྙན་འཕྲིན་གཏོང་མཁན་ཁ་ཤས་བྱུང་ཡོད།
[[File:Dalai_lama_teaching_room.jpg|thumb|བཞུགས་ [[རྡ་རམ་ས་ལ།|སྒར་]] དྷ་རམ་ས་ལའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་ཁང་གཙོ་བོ།]]
[[File:14th_Dalai_Lama_at_Bodh_Gaya_Kalachakra_in_December_1985.jpg|thumb|ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༥ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་བྷོ་དྷ་གྷ་ཡ་རུ་དུས་འཁོར་གྱི་མཆོད་འབུལ་གནང་བ།]]
[[File:Bodh_Gaya_Kalachakra_crowd_overview_December_1985.jpg|right|thumb|༡༩༨༥ ལོའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སའི་གནས་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་བསྡོམས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་རང་ཉིད་ནཱ་ལན་ཌའི་བླ་མ་འདི་དག་གི་རྗེས་འཇུག་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; བོད་དུ་འཁྱེར་ཡོང་ནས་ནང་ཆོས་ཐོག་མར་བཙུགས་སྐབས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དབུས་སུ་གནས་ཡོད། 

སློབ་ཁྲིད་གཞན་གྱི་དཔེ་མཚོན་ལྟར་ན། ༡༩༨༤ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་བརྟེན་པའི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་མཐུད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་གདན་འདྲེན་ཞུས་ [[རྫོགས་ཆེན།|པ་]] དང་། ༡༩༨༨ ལོར་ཁོང་གིས་ལོན་ཌོན་དུ་ཡང་བསྐྱར་སྤྱིར་བཏང་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་སྐོར་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། ༡༩༩༦ ལོར་ལོན་ཌོན་དུ་ཁོང་གིས་ནང་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་རྩ་དང་གཞི་རྩ་ཡིན་པའི་ [[བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི།|བདེན་པ་བཞི་]] སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་གར་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ &lt;ref name=&quot;Atis&quot;&gt;{{Cite web |last=Phuntsok Yangchen |date=1 October 2012 |title=Disciples from over 60 countries attend the Dalai Lama's teachings |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520175445/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=32210 |archive-date=20 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Phayul.com |quote=The Dalai Lama today began his four-day teachings on Atisha's [text] 'Lamp for the Path to Enlightenment'}}&lt;/ref&gt; རམ་ས་ལར་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་གསུང་བཤད་གནང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot;&gt;{{Cite web |title=Schedule |url=http://www.dalailama.com/teachings/schedule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522055813/http://www.dalailama.com/teachings/schedule |archive-date=22 May 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Office of Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་གར་ནང་སློབ་ཁྲིད་འདི་དག་ལ་ཞུགས་པར་རིན་པ་སྤྲོད་ཀྱི་མེད། &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; ཁོང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པར་འགྲོ་སྐབས་མགྲོན་འབོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པས་འགྲོ་གྲོན་ཚང་མ་རྩིས་རྒྱག་པའི་འགྲོ་གྲོན་སྤྲོད་དགོས་པ་ &lt;ref name=&quot;DLSch&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

མཐོ་སློབ་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཡང་ཡང་ཕེབས་ནས་སློབ་ཁྲིད་གནང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; དེ་དག་ལས་ཁ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; གཟེངས་རྟགས་ སྤྲད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ནང་པ་མ་ཡིན་པ་ཚོར་ཞི་བདེ་དང་། བདེ་སྐྱིད་དང་སྙིང་རྗེ། དེང་རབས་ཀྱི་ཀུན་སྤྱོད། ཁོར་ཡུག དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་གྲོས་མོལ། ===
༡༩༧༣ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཝ་ཊི་ [[ཝ་ཏི་ཀན་གྲོང་ཁྱོར།|ཀན་]] དུ་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་ པོལ་དྲུག་པ་ མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། ༡༩༨༠ དང་། ༡༩༨༢ དང་། ༡༩༨༦ དང་། ༡༩༨༨ དང་།  དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གིས་ཨི་སི་རེལ་ལ་ཐེངས་གསུམ་ཕེབས་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༠༦ ལོར་ཨི་སི་རེལ་གྱི་རྦི་བྷི་གཙོ་བོ་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོར་ ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་བྷེ་ནེ་ཌིག་བཅུ་དྲུག་པ་མཆོག་ དང་སྒེར་གྱི་ཐོག་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད། དེ་དུས་ཁོང་གིས་ ཀེན་ཊར་བྷེ་ རིའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ གཙོ་འཛིན་ ཌོག་ ཊར་ རོ་ བྷར་ཊི་ རུན་ [[ཡེ་ཟི་ལམ་ཆོས་ལུགས།|སི་]] དང་ །

༡༩༩༦ དང་ ༢༠༠༢ ལོར་ཁོང་གིས་༡༩༦༠ ལོའི་མཇུག་ཏུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བའི་ཐོ་ མཱས་མར་ཊོན་ སྡོད་སའི་གེ་ ཐ་སེ་མ་ནིའི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱི་མཆོད་ཁང་ དུ་ དགོན་པའི་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་གྲོས་མོལ་ ཚོགས་པས་གཙོ་གཉེར་བྱས་པའི་གེ་ཐ་སི་མ་ནི་མཇལ་འཕྲད་ཐོག་མ་གཉིས་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་ ནི་ ཨེ་ལི་ཡ་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཡིན་པའི་འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་འགོ་ཁྲིད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན་པ་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཏཱ་ལའི་བླ་མས་གུ་ [[གྷུ་ཇ་རཱཏ།|ཇ་ར་]] ཊི་མངའ་སྡེའི་ མཧུ་ཝ་ ཆོས་ལུགས་ཁག་ཏུ་ ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་ &quot;འཛམ་གླིང་ཆོས་ལུགས་གྲོས་མོལ་དང་རོལ་དབྱངས་&quot;ཞེས་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་དབུ་འབྱེད་གནང་ཡོད་ཅེས་ མོ་ར་རི་བྷ་པུ་ ཡིས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༠ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་མཁས་པ་ཚོའི་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ ཨ་རིའི་ཨིན་ཌི་ཡ་ན་མངའ་སྡེའི་བྷུ་ [[རྗོར་ཌན།|ལུམ་]] མིང་ ཊོན་དུ་ མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ལས་གཞི་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; འགོ་འཛུགས་གནང་བ་དང་། ལས་གཞི་དེ་ ''ཨིསི་ལམ་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་གཞི་རྩ་'' ཞེས་པའི་དེབ་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt;

༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཁ་ཆེའི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་ [[ལ་དྭགས|ལྡི་ལིར་]] འཚོགས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཛམ་གླིང་ནང་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མ་དེ་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཆ་ཚང་གནང་ཡོད། &lt;ref name=&quot;cdmw2019&quot;&gt;{{Cite web |date=15 June 2019 |title=His Holiness the Dalai Lama ushers religious harmony amongst Muslim communities at 'Celebrating Diversity in the Muslim World' Conference |url=https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-url=https://archive.today/20210625081009/https://tibet.net/to-practise-one-religion-explicitly-is-to-practise-them-all-implicitly-at-the-internal-level-his-holiness-the-dalai-lama-at-celebrating-diversity-in-the-muslim-world-conference/ |archive-date=25 June 2021 |access-date=25 June 2021 |website=Central Tibetan Administration |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[File:Dalai_Lama's_Baby_Austin_car.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Baby Austin རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
[[File:Remains_of_Dalai_Lama's_Dodge_car._Lhasa,_1993.jpg|thumb|ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ Dodge རླངས་འཁོར་གྱི་རྗེས་ཤུལ། ༡༩༩༣ ལོར་ལྷ་ས།]]
ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་མི་ཚེ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot; /&gt;  འཕྲུལ་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; དོ་སྣང་བྱེད་པ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་ཡོད་པའི་བྱིས་པའི་དུས་ནས་འགོ་བཙུགས་པ་ &lt;ref name=&quot;Grnd&quot;&gt;{{Cite web |last=James Kingsland |date=3 November 2014 |title=Dalai Lama enlightens and enraptures contemplative scientists in Boston |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105142140/https://www.theguardian.com/science/blog/2014/nov/03/dalai-lama-scientists-boston-international-symposium-contemplative-studies |archive-date=5 January 2021 |access-date=10 December 2016 |website=The Guardian |quote=Asked how his interest in science originally developed he said he'd been fascinated by technology since childhood, recalling a clockwork toy British soldier with a gun that he played with for a few days before taking apart to see how it worked. He described how as a young man visiting China he was excited to be shown around hydroelectric dams and metal smelting works}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ཁོང་གིས་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཟླ་བ་ལ་ རྒྱང་ཤེལ་ གྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ [[ཟླ་བ།|ཟླ་བ་]] དེ་ཁུང་བུ་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་བོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་རིག་པ་བ་ཚོས་ ཁོང་ལ་སློབ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བའི་ལྷ་ཡུལ་ཞིག་མིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གལ་ཏེ་ཁོང་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་ཏུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་མེད་ན་ཁོང་ཕལ་ཆེར་ བཟོ་སྐྲུན་པ་ ཞིག་ཡིན་སྲིད་ཅེས་ཁོང་གིས་ཀྱང་བཤད་ &lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt; ༡༩༧༣ ལོར་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནུབ་ཕྱོགས་ལ་འགྲུལ་བཞུད་ཐོག་མ་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཡུལ་གྱི་ཀེམ་ བྷི་རི་ ཇི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་ གི་ སྐར་རྩིས་རིག་པའི་ སྡེ་ཚན་ལ་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། ཁོང་གིས་ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་ སར་ཀར་ལ་ པོ་ པར་ &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt;

ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་ འབྲེལ་མཐུད་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཚན་རིག་གི་གྲོས་མོལ་ འཕེལ་ རྒྱས་གཏོང་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ ཡོད ། དེ་བཞིན་༡༩༨༣ལོར་ཨ་རིའི་ སྤྱི་ཚོགས་ཁེ་ལས་པ་ དང་ གསར་གཏོད་པ་ ཨར་ཨེ་ཌམ་ཨེང་གྷལ་ གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ &lt;ref name=&quot;itm&quot;&gt;{{Cite web |title=The Dalai Lama and Western Science |url=http://www.investigatingthemind.org/hhdl.science.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219190156/http://investigatingthemind.org/hhdl.science.html |archive-date=19 February 2015 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ༡༩༨༤ ལོར་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གཞུང་ལས་ཁང་ལ་ཚན་རིག་པ་འོས་འཚམ་གྱི་རུ་ཁག་ཅིག་དང་མཉམ་དུ་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་གོ་སྒྲིག་བྱེད་རྒྱུའི་འབོད་སྐུལ་དངོས་སུ་གནང་བ་དང་། ཆུ་ཚོད་ ༤༨ ནང་ཚུད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཨེང་གྷལ་ལ་ཁོང་གིས་&quot;ཚན་རིག་གི་སྐོར་ལ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ལས་ཀ་ཞིག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་པར་དངོས་གནས་དགའ་པོ་ཡོད་&quot;ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་པས་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ལས་གཞི་དེ་འགོ་འཛུགས་བྱེད་པར་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; ཕྲན་སི་ཀོ་ཝ་རེ་ལ་ ཡིས་ཨེང་གྷལ་གྱི་གྲོས་འཆར་སྐོར་ཐོས་རྗེས་ཁོང་ལ་ཁ་པར་བཏང་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་མཉམ་དུ་སྔོན་ཆད་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པའི་སྐོར་བཤད་པ་དང་ལས་གཞི་དེ་ལ་ཁོང་གི་ཚན་རིག་གི་མཉམ་ལས་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་པ་རེད། &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་ཁོང་གི་ཆེད་ལས་ཚན་རིག་པ་དྲུག་ལས་གྲུབ་པའི་རུ་ཁག་ དེ་ ཤེས་རྟོགས་ཚན་རིག་གི་ ཐོག་མའི་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;itm&quot; /&gt; བསྡུ་རུབ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་ &lt;ref name=&quot;TYM1&quot;&gt;{{Cite book |last=Begley, Sharon |title=Train Your Mind, Change Your Brain |date=2007 |publisher=Random House |isbn=978-0-345-47989-1 |edition=2008 Paperback |location=New York |pages=20–22 |chapter=1}}&lt;/ref&gt; ཨིང་གྷལ་གྱིས་མ་འོངས་པར་ཡང་བསྐྱར་དེ་ལྟར་བྱེད་འདོད་ཡོད། དེ་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; གྷལ་གྱིས་གྲོས་མོལ་གཉིས་པ་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་ཁེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་ དབང་རྩའི་ཚན་རིག་པ་ཚོ་ དང་ ''མཉམ་དུ་གྲོས་མོལ་གནང་བ་དང་།'' &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2025)&quot;&gt;ལུང་འདྲེན་དགོས&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

སེམས་ཁམས་དང་ཚེ་སྲོག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་ ལས་འགན་ རྒྱ་བསྐྱེད་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། ༡༩༩༠ལོར་འཚོགས་པའི་གྲོས་མོལ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་ཨེང་གྷལ་གྱིས་ཚོགས་པ་དེ་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་གཞི་འཛུགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས། ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རིང་ &lt;ref name=&quot;BG122&quot;&gt;{{Cite web |last=Vincent Horn |title=The Evolution of the Mind and Life Dialogues |url=http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061533/http://www.buddhistgeeks.com/2009/05/bg-122-the-evolution-of-the-mind-and-life-dialogues/ |archive-date=4 May 2015 |access-date=9 May 2015 |publisher=Buddhist Geeks |ref=BD 122}}&lt;/ref&gt; ༢༠༡༤ ལོའི་བར་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་འཛམ་གླིང་ནང་ མིང་ གྲགས་ཅན་གྱི་ ཚན་རིག་པ་ མང་པོའི་ཚོགས་ཆུང་ བར་ གྱི་གྲོས་མོལ་ཉུང་མཐར་ཡང་༢༨ བྱུང་ ཡོད། མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལས་དོན་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མཁན་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; མ་ས་ཅུ་སེཊ་འཕྲུལ་རིག་སློབ་ གླིང་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཇོན་ཧོབ་ཁིན་སློབ་ཆེན &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; སྨན་ཁང་ ། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཆ་སློབ་ཆེན་ བཅས་ཡིན། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

དེ་ལྟར་བྱེད་སྒོ་དེ་དག་གིས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་གླེང་མོལ་གྱི་DVDཆ་ཚང་དང་དེབ་བཅུ་ཕྲག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན ''། ལོ་སྟོང་གསར་པའི་ཆེད་དུ་ཀུན་སྤྱོད་'' དང་ ''། རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་ནང་དུ་'' འཇིག་རྟེན། དེ་བཞིན་ཚན་རིག་གི་རྩོམ་ཡིག་དང་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལས་རིམ་བཅས་ཡིན། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt; བོད་དང་ནང་པའི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཀྱི་དགོན་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་སློབ་ཡོན་གྱི་སློབ་ཚན་ནང་ཚན་རིག་གི་སློབ་ཚན་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ནས་གྲོས་མོལ་འདི་དག་གིས་འགོ་བཙུགས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐེབས་རྩ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རོགས་དངུལ་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོའ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ནས་མ་དངུལ་བཏང་བའི་ གཙུག་ ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དང་ཞིབ་འཇུག་ལས་ &lt;ref&gt;Bell 1946, p. 400.&lt;/ref&gt; ཨེ་མོ་རི་བོད་ཀྱི་མཉམ་འབྲེལ་ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; གཞན་དག་གི་ཁྲོད་དུ།

ལྷག་པར་དུ་སེམས་དང་མི་ཚེའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ལས་གཞི་དེས་བསམ་གཞིག་ཚན་རིག་གི་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དཔེར་ན། བསམ་གཞིག་གི་ལག་ལེན་གྱིས་མིའི་ཀླད་པ་དང་། &lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{Cite web |date=2012 |title=A 25 Years History of Accomplishment |url=https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213185342/https://www.dropbox.com/sh/gns1ff0ziu9ikx3/AAAH3rqan1jP_RyksNVOYl0Da/MLI%2025%20years%20of%20Accomplishment.pdf?dl=0 |archive-date=13 December 2021 |access-date=6 May 2015 |publisher=Mind and Life Institute}}&lt;/ref&gt;

༢༠༠༥ལོར་ཁོང་གི་ ''དེབ་རྡུལ་ཕྲན་གཅིག་གི་འཇིག་རྟེན་'' དང་ས་ཆ་གཞན་དག་ཏུ་ཚན་རིག་གི་བདེན་པ་དང་དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་ལས་མཐར་ཐུག་གི་དབང་ཤུགས་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཡིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ཁོང་གི་ནང་པའི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་བསླབ་བྱ་གནང་བ་ལྟར་ན། དེ་ནས་ང་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་རྟོགས་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་དང་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་སྤོང་དགོས།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་གཞི་འདིའི་ཐོག་ནས་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་སྤངས་པའི་གནའ་བོའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དཔེ་མཚོན་ཡང་བཏོན་ཡོད།  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

ལས་འགུལ་དེ་དག་གིས་ཐ་ན་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། ༢༠༡༣ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཚན་རིག་པ་དང་བོད་ཀྱི་བླ་མ་གསོན་པོ་ཞིག་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་གྲོས་མོལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མཐོ་རིམ་གྲོས་མོལ། སྔོན་གྱི་ནང་ཆོས་དང་དེང་རབས་ཚན་རིག ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ལ་དགའ་པོ་ཡོད་པའི་བསམ་གཞིག་དེ་དག་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

=== སྐུ་སྒེར་གྱི་སྒོམ་ཉམས་ལེན། ===
ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ [[ཏིང་ངེ་འཛིན།|སྒོམ་རྒྱག་པའི་]] ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ནང་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱག་པ་དང་ སྟོང་ཆའི་སྒོམ་རྒྱག་པ་ སོགས་ཚུད་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ཁོང་གིས་བསྒོམ་པའི་དམིགས་པ་ནི།

=== བགྲེས་ཡོལ་དང་ཤུལ་འཛིན་འཆར་གཞི། ===
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་བུད་མེད་ཡིན་སྲིད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།  འདི་ནི་2015 &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; དང་2019 ལོར་ཡང་བསྐྱར་བརྗོད་ &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༥ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལས་ཁུངས་]] ནས་དགོངས་པ་ཞུས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༩ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ ཁོང་གི་རྒྱུད་འཛིན་ དང་ [[སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་|སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་]] སྐོར་ལ་གཤམ་གསལ་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཡོད།&lt;blockquote&gt;ང་ལོ་དགུ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ལ་སླེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་མཐོ་པོ་དང་། བོད་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་དང་། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་རྗེས་འཇུག་བྱེད་མཁན་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་གཞན་དག་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་མིན་ལ་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ང་ཚོས་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བཅོ་ལྔ་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོ་བྱུང་ཚེ་འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་འགོ་ཁྲིད་ཚོར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་སྣ་ཚོགས་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རིགས་རྒྱུད་དང་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་སྲུང་བ་བློ་གཏད་ཆོག་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་འདྲི་ཞུ་དགོས། ཁོང་ཚོས་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ་དེ་དག་ལ་བསླབ་བྱ་དང་ལམ་སྟོན་བཙལ་ནས་སྔོན་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྟར་འཚོལ་ཞིབ་དང་ངོས་འཛིན་གྱི་གོ་རིམ་སྤེལ་དགོས། ངས་འདིའི་སྐོར་ལ་ཡིག་ཐོག་གི་བཀའ་སློབ་གསལ་པོ་བཞག་རྒྱུ་ཡིན། ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐབས་ལམ་དེ་འདྲ་བརྒྱུད་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་སླར་ལེན་ལས་གཞན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཡོད་པའི་མི་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཆེད་དུ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པའི་འོས་མི་ལ་ངོས་འཛིན་དང་ངོས་ལེན་བྱེད་མི་ཆོག་པ་སེམས་ལ་ཟུངས་ཤིག  &lt;/blockquote&gt;༢༠༡༡ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁེ་ན་ཌའི་ CTVགསར་འགྱུར་ལས་ ཁང་ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་དེ་བསྐྱར་དུ་བཤད་ཡོད། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རྒྱུད་འཛིན་པ་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པ་དེས་ཁོང་གི་ཐག་གཅོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་མི་སྲིད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། ང་ཚོའི་མི་ཚེ་རྗེས་མ་དེ་ང་ལ་རག་ལུས་ཡོད། གཞན་ལ་རག་ལུས་མེད། དེ་བཞིན་འདི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ད་དུང་ཡང་བསྐྱར་སྐུ་འཁྲུངས་མིན་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཐའ་མ་དེ་ཡིན་མིན་ཐག་གཅོད་བྱས་མེད་ཅེས་ཁ་སྣོན་བྱས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༧ ཉིན་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་འཇར་མན་གྱི་ཚགས་པར་ ''Welt am Sonntag'' ལ་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་&quot;ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་དམིགས་ཡུལ་འགྲུབ་ཡོད།&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གོ་གནས་དེ་དབུས་གཞུང་གིས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། འདི་ནི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བ་དང་ ''The Wire'' གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གིས་གང་ལྟར་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སླར་ཡང་འཁྲུངས་པར་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་བླངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

རྒྱ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་དང་མཐུན་པའི་རྗེས་འཇུག་འདེམས་སྒྲུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་གང་རུང་ལ་གཡོ་ཐབས་བྱེད་སྲིད་པའི་འཇིགས་སྣང་ཡང་བསྟན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt;

༢༠༡༥ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཁོང་ནི་བུད་མེད་དཀར་པོ་ཞིག་ཏུ་བསྐྱར་དུ་སྐྱེ་སྲིད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC&quot;&gt;{{Cite web |date=17 May 2015 |title=Blondes have more fun, Dalai Lama apparently thinks as he mulls next reincarnation |url=https://www.nydailynews.com/2015/05/17/blondes-have-more-fun-dalai-lama-apparently-thinks-as-he-mulls-next-reincarnation/ |access-date=7 November 2023 |website=New York Daily News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་གལ་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་བུད་མེད་ཅིག་ཕེབས་ན་དེ་བས་ཡིད་འཕྲོག་པ་ཞིག་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref name=&quot;NBC1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 July 2019 |title=Dalai Lama sorry for saying female successor would have to be 'attractive' |url=https://www.nbcnews.com/news/world/dalai-lama-sorry-saying-female-successor-would-have-be-attractive-n1025756 |access-date=7 November 2023 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་པ་ [[པདྨ་འཕྲིན་ལས་|པདྨ་ཆོ་ལིང་]] གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དེས་གནད་དོན་དེའི་ཐད་ཁོང་གི་གསུང་བཤད་སྣ་ཚོགས་ལ་གཡོ་འགུལ་གཏོང་བ་དང་། ཁོང་གིས་ད་དུང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་“ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ལ་ཐེ་ཚོམ་བྱས་ཏེ་”བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ཟླ་ ༡༠ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བྲན་གཡོག་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་སྲིད་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་དགོས་ཞེས་གསུངས་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; 

འོན་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༧ ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་སླེབས་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་སྐོར་གྱི་གྲོས་བསྡུར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་གི་ཡོད། མཆོད་འབུལ་སྐབས་བརྗེ་རེས་བྱས་པའི་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་བཀོད་པའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཁོང་གི་ཁེ་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་གྷ་ཌེན་ཕོ་བྲང་ཐེབས་རྩ་ཁང་ཁོ་ནར་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་མའི་འདེམས་སྒྲུག་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་དབང་ཆ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་སློབ་གྲྭའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་གྲས་དང་དམ་བཅའ་བཞག་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཞེས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས་པ་དང་།  ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་རོལ་དུ་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པ་བསྐྱར་དུ་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད། &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Smith, Warren W. Jr. |title=Tibetan Nation: A History of Tibetan Nationalism and Sino-Tibetan Relations |date=1997 |publisher=HarperCollins |isbn=0-8133-3155-2 |location=New Delhi |pages=107–149}}&lt;/ref&gt; རྒྱ་ནག་ལ་ཐད་ཀར་འགྲན་སློང་བྱེད་སྐབས་ཁོང་གིས་ཁོང་གི་མིང་འཁུར་བའི་དུས་རབས་མང་པོའི་རིང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་གི་ཤི་རྗེས་ཀྱང་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་དེ་རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་འཁྲུངས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད།  དེའི་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་ལ་དགག་པ་བརྒྱབ་པ་རེད། [[པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར།|པེ་ཅིང་]] དུ་གཞུང་འབྲེལ་མི་སྣ་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་འཁྲུངས་དང་དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་གཞན་དག་ [[པན་ཆེན་བླ་མ་|པཎ་ཆེན་བླ་མ་]] སོགས་ལ་དབུས་གཞུང་གིས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་ གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཚོའི་ངོ་བོ་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པའི་དབང་ཆ་མཐའ་མ་དེ་གཞུང་ལ་ཡོད། &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡིད་ཆེས་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་རྒན་པ་ Samdhong Rinpoche ཡིས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་བྱས་ཏེ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ ༡༥ པ་དང་ ༡༦ པ་གཉིས་ཀ་རྗེས་སུ་འབྲང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོང་གིས་ད་ལྟའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཁོང་གི་རྗེས་འཛིན་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་ལམ་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད། [[བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་།|དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་]] ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་སྒྲོལ་མ་ཚེ་རིང་ཏེའི་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཡང་སྲིད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མས་ཐད་ཀར་འཛམ་གླིང་ལ་ཁ་བརྡ་གནང་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ལོར་པར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཁོང་གི་དེབ་ &quot; Voices for the Voiceless &quot; ཞེས་པ་དེའི་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་ཁོང་འདས་རྗེས་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པ་དང་།</text>
      <sha1>ih8ggyofddddl57gzs7a9gfcezweyq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>18019</id>
    <revision>
      <id>162525</id>
      <parentid>162523</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T14:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>162525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

'''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;'''

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>