Wikipedia
bowiki
https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
མི་ཌི་ཡ་།
དམིགས་བསལ།
བགྲོ་གླེང་།
སྤྱོད་མཁན།
སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།
Wikipedia
Wikipedia བགྲོ་གླེང་།
ཡིག་ཆ།
ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།
མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།
མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།
དཔེ་པང་།
དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།
རམ་འདེགས།
རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།
རིགས་དབྱེ།
རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
གུལ་མརྒ།
0
28233
162754
2026-09-12T10:44:05Z
Pecha-Choedup
32801
Created page with "== གུལ་མརྒ། == གུལ་མརྒ་ (Gulmarg ཡང་ན་ Gulmarag ཞེས་འབྲི་ཞིང་། ཁ་ཤེར་སྐད་དུ་ "མེ་ཏོག་གི་སྤང་ལྗོངས་" ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།) ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་མཉམ་སྦྲེལ་ཡུལ་སྐོར་ས་ཁུལ་ཇ་མུ་དང་ཀཤྨིར་..."
162754
wikitext
text/x-wiki
== གུལ་མརྒ། ==
གུལ་མརྒ་ (Gulmarg ཡང་ན་ Gulmarag ཞེས་འབྲི་ཞིང་། ཁ་ཤེར་སྐད་དུ་ "མེ་ཏོག་གི་སྤང་ལྗོངས་" ཞེས་པའི་དོན་ཡིན།) ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་མཉམ་སྦྲེལ་ཡུལ་སྐོར་ས་ཁུལ་ཇ་མུ་དང་ཀཤྨིར་གྱི་བྷ་རཱ་མུལ་ལཱ་ (Baramulla) རྫོང་ཁོངས་སུ་ཆགས་པའི་རི་གྲོང་དང་ཁྲིམས་བཀོད་ཀྱི་ཁུལ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱ་གར་གྱིས་བདག་གཉེར་བྱེད་པའི་ཀཤྨིར་གྱི་ཁུལ་དུ། རྒྱ་གར་དང་པ་ཁི་སི་ཐན་བར་གྱི་དོན་དངོས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་གྱུར་པའི་དམག་མཚམས་ཐིག་ (Line of Control) དང་ཉེ་འཁྲེར་དུ་ཆགས་ཡོད། ས་ཁུལ་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་པིར་པན་ཇལ་ (Pir Panjal) རི་རྒྱུད་ཁོངས་གུལ་མརྒ་རི་དྭགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁུལ་གྱི་མཚམས་ནང་དུ་ཡོད། གུལ་མརྒ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་ ༢,༦༥༠ (ཧྥུ་ ༨,༦༩༠) ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་དུ་ཆགས་ཤིང་། ཀཤྨིར་ལུང་གཤོང་གི་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་གངས་འཛར་རྩེད་མོ་ (Skiing) རྩེ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཤིན་ཏུ་མིང་གྲགས་ཆེ་བའི་ས་ཚིགས་ཤིག་ཡིན།
== '''ལོ་རྒྱུས། ''' ==
ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ས་ཆ་འདི་ལ་ས་གནས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གྷའུ་རི་མརྒ་ (Gaurimarg) ("ལྷ་མོ་གྷའུ་རིའི་ལམ་") ཟེར་གྱི་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༥༧༩ ནས་ ༡༥༨༦ བར་ཀཤྨིར་ལ་དབང་སྒྱུར་མཁན་ཡུ་སུཕ་ཤཱ་ཧི་ཅཱཀ་ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Yousuf_Shah_Chak Yousuf Shah Chak]) གིས་མིང་དེ་གུལ་མརྒ་ ("མེ་ཏོག་གི་སྤང་ལྗོངས་") ཞེས་བསྒྱུར་གནང་ཡོད། མོག་ལི་ (Mughal) དབང་སྒྱུར་སྐབས་སུ། རྒྱལ་པོ་ཇ་ཧང་གྷིར་ (Jahangir) གིས་ས་ཆ་དེར་འཚམས་འདྲི་གནང་སྟེ། རང་གི་ལྡུམ་རའི་ཆེད་དུ་རི་སྐྱེས་མེ་ཏོག་གི་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བསྡུ་རུབ་གནང་ཡོད། དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནང་དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་ (British Raj) སྐབས་སུ། གཞུང་ཞབས་པ་ཚོས་ས་ཆ་འདི་དབྱར་ཁའི་ངལ་གསོ་དང་སྤྲོ་སྐྱེལ་བྱེད་སའི་གནས་ཤིག་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། ཁོང་ཚོས་རི་དྭགས་རྔོན་པ་དང་གྷོལ་ཕ་རྩེད་མོ་རྩེ་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། གུལ་མརྒར་གྷོལ་ཕ་ཐང་གསུམ་གསར་འཛུགས་བྱས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༢༧ ལོར་དབྱིན་ཇི་བ་ཚོས་གུལ་མརྒར་གངས་འཛར་རྩེད་མོའི་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ཏེ། ཡེ་ཤུའི་འཁྲུངས་སྐར་ (Christmas) དང་ཨཱིི་སི་ཊར་ (Easter) དུས་ཆེན་སྐབས་ལོ་རེར་གངས་འཛར་རྩེད་འགྲན་ཐེངས་གཉིས་རེ་གོ་སྒྲིག་ཞུས་ཡོད། ཤུལ་དངོས་རྟོག་ཞིབ་པ་མཱཀ་ཨོ་རེལ་སི་ཊེན་ (Marc Aurel Stein) གིས་དུས་རབས་ ༡༩ པའི་འཇུག་ཙམ་ལ་གུལ་མརྒར་རྟོག་ཞིབ་གནང་ཡོད།
རྒྱ་གར་གླིང་ཕྲན་ནང་དབྱིན་ཇིའི་དབང་སྒྱུར་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། གུལ་མརྒ་ནི་ཌོ་གྷ་ར་རྒྱལ་པོ་ཧ་རི་སིང་ (Hari Singh) གིས་དབང་བའི་ཀཤྨིར་དང་ཇ་མུའི་རང་བཙན་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར། སིང་གིས་སྦྲེལ་མཐུན་གྱི་ཡིག་ཆར་མཚན་རྟགས་བཀོད་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ཟླ་ ༡༠ པར་རྒྱ་གར་དང་མཉམ་དུ་མཐུན་འབྲེལ་བྱས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ནས་ ༡༩༤༨ བར་གྱི་རྒྱ་གར་དང་པ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་དམག་འཐབ་སྐབས་ (Operation Gulmarg གྱི་ཆ་ཤས་ཤིག་གི་ཚུལ་དུ) པ་ཁི་སི་ཐན་གྱིས་གུལ་མརྒ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་མྱོང་ཡོད། པ་ཁི་སི་ཐན་དམག་དཔུང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པའི་པ་ཐན་མི་རིགས་ཀྱི་དྲག་པོའི་དམག་མི་ཚོ་ཧ་ཇི་པིར་རི་བརྒྱུད་ནས་གུལ་མརྒ་དང་སྲི་ན་གྷར་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་དམག་དཔུང་སིག་དམག་ཚན་པ་དང་པོས་སྲི་ན་གྷར་གྱི་མཐའ་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་རྒོལ་ལན་དམག་འཐབ་ཀྱིས་གུལ་མརྒ་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་བསྐྱར་དུ་བླངས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༨ ལོར་རྒྱ་གར་དམག་དཔུང་གིས་གུལ་མརྒར་མཐོ་སྒང་དམག་འཐབ་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ཉིན་ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ (United Nations) ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་འོག་རྒྱ་གར་དང་པ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་དམག་འཐབ་མཇུག་བསྒྲིལ་ཞིང་། རྒྱ་གར་དང་པ་ཁི་སི་ཐན་བར་གྱི་དོན་དངོས་ཀྱི་ས་མཚམས་སུ་གྱུར་པའི་དམག་མཚམས་ཐིག་ (༡༩༧༢ ལོའི་ཤིམ་ལ་ཆིངས་ཡིག་ལྟར་མིང་བཏགས་པ) དེ་ས་ཁུལ་དེ་དང་ཉེ་བར་བཟོས་ཡོད།
''' དེང་རབས་འཕེལ་རྒྱས། '''
རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་རྗེས། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་གུལ་མརྒ་དེ་དགུན་ཁའི་རྩེད་མོ་དང་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ས་ཚིགས་ཤིག་གི་ངོ་བོར་གོང་འཕེལ་གཏོང་འདོད་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ལོར། གཞུང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་པའི་གངས་འཛར་རྩེད་མོ་བ་རུ་ཌོལ་ཕ་མེཊ་ (Rudolph Matt) གིས་གུལ་མརྒ་ནི་དགུན་ཁའི་རྩེད་མོར་འོས་འཚམ་གྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོར་གངས་འཛར་རྩེད་མོ་བ་རྣམས་ལ་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་ཆེད་གུལ་མརྒར་གངས་འཛར་དང་རི་འཛེགས་སློབ་གླིང་བཙུགས་ཡོད། གཞུང་གིས་གུལ་མརྒར་གངས་འཛར་རྩེད་མོའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པའི་ཆེད་དུ་ཧིན་སྒོར་ས་ཡ་ ༣༠ (ཨིན་སྒོར་ ༣༡༠,༠༠༠) གཏོང་ཁྲམ་བཏང་ཡོད། དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བརྒྱད་ཅེས་པའི་དཀྱིལ་ཙམ་ལ་གུལ་མརྒར་ཧེ་ལི་-སི་ཁིང་ (heli-skiing) དྲངས་ཡོད། དུས་རབས་ ༡༩༩༠ ནང་ཀཤྨིར་དུ་དྲག་པོའི་འགོག་རྒོལ་ཤུགས་ཆེར་ཕྱིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་གུལ་མརྒའི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ལ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོད། ལས་རིགས་དེ་ ༡༩༩༠ པའི་ལོ་འཇུག་དང་ ༢༠༠༠ པའི་ལོ་འགོར་སླར་གསོ་འགོ་བཙུགས་ཡོད། གུལ་མརྒ་གོན་ཌོ་ལ་ (Gulmarg Gondola) ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༨ ནས་ ༢༠༡༡ བར་དུས་མཚམས་མི་འདྲ་བའི་ནང་རིམ་བཞིན་སྒོ་ཕྱེ་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོར་ཇ་མུ་དང་ཀཤྨིར་གཞུང་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༣༢ བར་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་གུལ་མརྒའི་ཡུན་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཆེན་མོ་ཞིག་བཟོས་ཡོད། གུལ་མརྒར་རྒྱལ་ཡོངས་དགུན་ཁའི་རྩེད་འགྲན་ཐེངས་གསུམ་བསྡུས་མྱོང་ཡོད།
oa9kmqlaiahtx5hduhpmuepqx8eglfx
པ་ཧལ་གམ།
0
28234
162755
2026-09-12T11:00:00Z
Pecha-Choedup
32801
Created page with " '''པ་ཧལ་ག་མ''' (ཨུར་དུ་སྐད: [pɛɦɛlɡɑːm]) ཡང་ན་'''པ་ཧལ་གོམ''' (ཀཤྨིར་སྐད: [pəhəlʲɡoːm]) ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་མཉམ་སྦྲེལ་མངའ་སྡེ་ཇ་མུ་དང་ཀ་ཤྨིར་གྱི་ཨ་ནན་ཏ་ནག་རྫོང་དང་། (Anantnag district) རྩོད་གཞི་ཅན་..."
162755
wikitext
text/x-wiki
'''པ་ཧལ་ག་མ''' (ཨུར་དུ་སྐད: [pɛɦɛlɡɑːm]) ཡང་ན་'''པ་ཧལ་གོམ''' (ཀཤྨིར་སྐད: [pəhəlʲɡoːm]) ནི་རྒྱ་གར་གྱི་མངའ་ཁོངས་མཉམ་སྦྲེལ་མངའ་སྡེ་ཇ་མུ་དང་ཀ་ཤྨིར་གྱི་ཨ་ནན་ཏ་ནག་རྫོང་དང་། (Anantnag district) རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་ཀ་ཤྨིར་ཁུལ་དུ་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་ཀ་ཤྨིར་ལུང་གཤོང་གི་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨྲེར་ 2,200 (ཕི་ཊི་ 7,200) ཡོད་པའི་ལིཌར་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཡོད། པ་ཧལ་ག་མ་ནི་ཨ་ནན་ཏ་ནག་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་རྫོང་ཁོངས་བཅུ་གཅིག་གི་ནང་ཚན་པ་ཧལ་ག་མ་ཏེ་ཧ་སིལ་གྱི་ལྟེ་གནས་ཡིན།
ཨ་ནན་ཏ་ནག་ནས་སྤྱི་ལེ་ 45 (དབྱིན་ལེ་ 28) ཙམ་གྱི་མཚམས་སུ་ཆགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འདི་ནི་ལྟ་སྐོར་བ་མང་པོ་འདུ་ས་དང་རི་ཁུལ་གྱི་ངལ་གསོ་སྟེགས་བུ་ཞིག་ཡིན། གྲོང་ཁྱེར་འདི་ནི་ལོ་ལྟར་ཟླ་ 7 པ་ནས་ 8 པའི་བར་འཚོག་བཞིན་པའི་ཨ་མ་རྣཐ་ལྷ་ཁང་དུ་བསྐྱོད་པའི་དད་ལྡན་བསྐྱོད་ལམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་ས་ཡང་ཡིན།
== མིང་གི་འབྱུང་ཁུངས ==
པ་ཧལ་ག་མ་ཞེས་པ་ནི་ཀ་ཤྨིར་སྐད་དུ་དོན་དངོས་ལ་"རྫི་བོའི་གྲོང་སྡེ་"ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ། "Pạhạlʸ" ཞེས་པ་རྫི་བོ་དང་ "Gōm" ཞེས་པ་གྲོང་སྡེའི་དོན་ཡིན།<ref>[6]</ref><ref>[7]</ref> ཧིནྡུའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁག་ཏུ་ས་ཁུལ་འདི་"བྷེལ་གྷའོན"ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་"གླང་གི་གྲོང་སྡེ་"ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ཧིནྡུའི་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་ཨ་མ་རྣཐ་ལ་ (Amarnath) ཕེབས་ལམ་དུ་ཁོང་གི་གླང་པོ་དེ་བཞག་ཡུལ་ཡིན་པ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།།<ref>[8]</ref><ref>[9]</ref>
== ས་ཁམས ==
པ་ཧལ་ག་མ་ནི་རྒྱ་གར་མཉམ་སྦྲེལ་མངའ་སྡེ་ཇ་མུ་དང་ཀ་ཤྨིར་གྱི་ཨ་ནན་ཏ་ནག་རྫོང་དུ་ཆགས་ཡོད།<ref>[1]</ref><ref>[10]</ref> དེ་ནི་ཀ་ཤྨིར་ལུང་གཤོང་ནང་གི་ཇེ་ལམ་གཙང་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་བསྲིངས་པའི་ལིཌར་ལུང་གཤོང་གི་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨྲེར་ 2,200 (ཕི་ཊི་ 7,200) ཡོད་སར་ཆགས་ཡོད།<ref>[6]</ref><ref>[11]</ref> ལིཌར་གཙང་པོའི་ཆུ་རྒྱུན་གཉིས་ཏེ་ཤར་དང་ནུབ་ལིཌར་གཉིས་ལུང་གཤོང་དོག་མོའི་ནང་མ་འཛུལ་གོང་པ་ཧལ་ག་མ་མདུན་དུ་འཛོམས་ཀྱི་ཡོད།<ref>[12]</ref> པ་ཧལ་ག་མ་རུ་ལུང་གཤོང་དེ་ཁག་གཉིས་སུ་གྱེས་ཤིང་། གཅིག་ནི་བྱང་ཤར་དུ་ཨ་མ་རྣཐ་ཕྱོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་པ་དང་། གཞན་དེ་ནི་ནུབ་བྱང་དུ་ཨ་རུ་ཕྱོགས་སུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཡོད།<ref>[6]</ref> ས་ཁུལ་འདི་ནི་མེ་རི་བྲག་ཆུ་དང་ཀོང་ཆུ་བྲག་སོགས་ཀྱིས་གྲུབ་ཅིང་། བྲག་རྡོའི་བཀོད་པ་མི་འདྲ་བ་ཁག་ཀྱང་འདྲེས་ནས་ཡོད།<ref>[13]</ref> ས་ཁུལ་དེ་གའི་སྐྱེ་དངོས་ཁྲོད་དུ་ཚལ་མི་ལྷུང་བའི་ཤུག་པ་དང་། སྤོས་ཤུག་སོགས་ཀྱི་ཤིང་སྣ་གཙོ་བོར་ཆགས་ཡོད།<ref>[14]</ref>
== གནམ་གཤིས ==
པ་ཧལ་ག་མ་རུ་དྲོད་གྲང་སྙོམས་པའི་གནམ་གཤིས་ (Köppen: Cfb/Dfb) ཡོད་ཅིང་། དབྱར་ཁ་དྲོད་འཇམ་དང་དགུན་ཁ་གྲང་ངར་ཆེན་པོ་ཡོད།<ref>[15]</ref> ཟླ་ 12 པ་ནས་ཟླ་ 2 པའི་བར་གྱི་དགུན་ཁའི་ཟླ་བ་ཁག་ཏུ་ཉིན་མིན་གྱི་དྲོད་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད། དགུན་ཁའི་རླུང་གྲང་མོས་མཚན་མོའི་དྲོད་ཚད་ཐེར་ཀླད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཆག་པར་བཟོ་སྲིད།<ref>[16]</ref> དགུན་ཁར་ཁངས་ཚད་མཐོ་པོ་སྨྲེར་ 4 (ཕི་ཊི་ 13) ཟིན་པ་འབབ་སྲིད།<ref>[11]</ref> དབྱར་ཁ་ནི་ཟླ་ 6 པ་ནས་ཟླ་ 10 པ་བར་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་དེར་དྲོད་ཚད་མཐོ་ཤོས་སུ་སླེབས་ཀྱི་ཡོད། པ་ཧལ་ག་མ་རུ་ཆར་ཆུ་མང་ཆེ་བ་དབྱར་ཁ་མ་ཤར་གོང་སྟེ་ཕྱི་ཟླ་ 11 པའི་རྗེས་ཀྱི་དགུན་ཁ་མཇུག་མ་དང་དབྱར་ཁའི་སྔོན་གྱི་ཟླ་ 5 པའི་བར་དུ་འབབ་ཀྱི་ཡོད།<ref>[16]</ref>
```
jt018lvttc6cj6gvlsmrtbkani41egk