উইকিপিডিয়া
bpywiki
https://bpy.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AA%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%B2%E0%A6%BE_%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BE
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
মিডিয়া
বিশেষ
য়্যারী
আতাকুরা
আতাকুরার য়্যারী
উইকিপিডিয়া
উইকিপিডিয়া য়্যারী
ছবি
ছবি য়্যারী
মিডিয়াউইকি
মিডিয়াউইকির য়্যারী
মডেল
মডেলর য়্যারী
পাংলাক
পাংলাকর য়্যারী
থাক
থাকর য়্যারী
হমিলদুৱার
হমিলদুৱার য়্যারী
TimedText
TimedText talk
মডিউল
মডিউল আলাপ
ইভেন্ট
ইভেন্ট আলোচনা
মিডিয়াউইকি:Common.css
8
68
897363
896729
2026-10-15T11:57:46Z
Maintenance script
14044
Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)
897363
css
text/css
/*
'''Common [[Cascading Style Sheets|CSS]] for all skins'''
'''Notice to Administrators!'''
Any changes to [[Mediawiki:Monobook.css|Monobook.css]] or [[MediaWiki:Common.css|Common.css]] should be first proposed to [[Wikipedia:Village Pump]].
Always check with the [[{{ns:project}}:CSS файлын тексеру|W3C CSS Validation Service]] after any changes.
Thank you.
(In [[Mozilla]] and [[Opera (web browser)|Opera]], you can test style changes dynamically with the [http://www.squarefree.com/bookmarklets/webdevel.html test styles] bookmarklet from squarefree.com. It pops up a window for adding style rules, and updates the page as you type.)
{{interwiki-all}}
<pre><nowiki>*/
/* VALIDATOR NOTICE: the following is correct, but the W3C validator doesn't accept it */
/* -moz-* is a vendor-specific extension (CSS 2.1 4.1.2.1) */
/* column-count is from the CSS3 module "CSS Multi-column Layout" */
/* Please ignore any validator errors caused by these two lines */
.references-2column {
font-size: 90%;
-moz-column-count:2;
column-count:2;
}
/* make the list of references look smaller */
ol.references { font-size: 100%; }
.reference-small, .references-small { font-size: 90%; }
.same-bg { background: none }
.ref { font-weight: bold; font-style: italic; vertical-align: super; }
blockquote {margin:0.7em 0 0.7em 5%;padding:0.7em 2% 0.7em 4%;background-color:#f5f5f5;}
p.istochnik_pred {margin:1em 0 0 5%; font-size:110%;}
p.istochnik_pred:after {content:':'}
p.istochnik_sled {margin:0 2em 0 0; text-align:right;}
p.istochnik_sled:before {content:'— '}
/*table.toccolours {text-align: center}*/ /* может напортить! */
table.toccolours th {background-color: #ccccff}
/* См. Википедия:Правила оформления таблиц */
table.simple {border-color: rgb(170,170,170); border-collapse: collapse}
table.simple th, table.simple td {border-color: rgb(170,170,170); padding-left: 0.2em; padding-right: 0.2em}
table.standard, table.wide, table.wikitable, table.standart {border: 1px solid rgb(170,170,170);border-collapse: collapse}
table.standard th, table.wide th, table.wikitable th, table.standart th {border: 1px solid rgb(170,170,170);padding-left: 0.2em;padding-right: 0.2em;background-color: #EEEEFF}
table.standard td, table.wide td, table.wikitable td, table.standart td {border: 1px solid rgb(170,170,170);padding-left: 0.2em;padding-right: 0.2em}
table.standard caption, table.wide caption, table.wikitable caption, table.standart caption, table.tiles caption {font-weight: bold;padding-top: 0.2em;padding-bottom: 0.2em}
table.wide {width: 100%}
table.tiles {border-collapse: separate;border-spacing: 2px}
table.tiles th {padding-left: 0.2em;padding-right: 0.2em;background-color: #EEEEFF}
table.tiles td {padding-left: 0.2em;padding-right: 0.2em;background-color: #F0F0F0}
tr.highlight th {background-color: #EEEEFF}
tr.highlight td {background-color: #FFFFEE}
tr.bright th {background-color: #CCCCFF}
tr.bright td {background-color: #FFEECC}
tr.shadow th {background-color: #F0F0F0}
tr.shadow td {background-color: #F0F0F0}
tr.dark th {background-color: #CCCCCC}
tr.dark td {background-color: #CCCCCC}
table th.highlight {background-color: #EEEEFF}
table td.highlight {background-color: #FFFFEE}
table th.bright {background-color: #CCCCFF}
table td.bright {background-color: #FFEECC}
table th.shadow {background-color: #F0F0F0}
table td.shadow {background-color: #F0F0F0}
table th.dark {background-color: #CCCCCC}
table td.dark {background-color: #CCCCCC}
table th.transparent {background-color: transparent}
table td.transparent {background-color: transparent}
/* default skin for navigation boxes */
table.navbox {
background-color: #f9f9f9;
border: 1px solid #aaa;
clear: both;
font-size: 90%;
margin: 1em 0em 0em;
padding: 2px;
text-align: center;
width: 100%;
}
table.navbox th {
background-color: #ccf;
padding-left: 1em;
padding-right: 1em;
}
table.navbox tr:not(:first-child) th {
background-color: #ddf;
}
@media print {
.navbox {
display: none;
}
}
/* Style for "notices" */
.notice {
text-align: justify;
margin: 1em;
padding: 0.2em;
}
#disambig {
border-top: 3px double #cccccc;
border-bottom: 3px double #cccccc;
}
#spoiler {
border-top: 2px solid #ddd;
border-bottom:2px solid #ddd;
}
/* Standard talk template style */
.Talk-Notice {
border: 1px solid #C0C090;
background-color: #F8EABA;
margin-bottom: 3px;
width: 80%;
border-spacing: 3px;
margin-left: auto;
margin-right: auto;
}
.Talk-Notice:after {
content: "The CSS for this template should be changed. See [[Wikipedia:Template Standardisation]].";
}
/* Make template background appear correctly on all browsers */
.Talk-Notice td {
background: inherit;
}
/* Metadata */
table.metadata {
border: 1px solid #aaaaaa;
display: none;
speak: none;
}
.metadata-label {
color: #aaaaaa;
}
/* Persondata and other (future) metadata */
table.InChI, /* temporary */
table.persondata {
border: 1px solid #aaa;
display: none;
speak: none;
}
.InChI-label, /* temporary */
.persondata-label {
color: #aaa;
}
/* Puts a redirect indicator before redirects in Special:Allpages -Spl */
.allpagesredirect, .watchlistredir { font-style: italic; }
.allpagesredirect a { background: url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/kk/5/5c/Allpagesredirect.gif") center left no-repeat; padding-left: 13px; }
/* Class for links with loudspeaker icon next to them */
.audiolink a{
background: url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Loudspeaker.png") center left no-repeat !important;
padding-left: 16px !important;
padding-right: 0 !important;
}
/* Icons for medialist templates [[Template:Listen]], [[Template:Multi-listen_start]], [[Template:Video]], [[Template:Multi-video_start]] */
div.listenlist {
background: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/30px-Gnome-speakernotes.png");
padding-left: 40px;
}
div.videolist, div.multivideolist {
background: url("//thumb.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/40px-Tango-video-x-generic.png");
padding-left: 50px;
}
/* Style rules for media list templates */
div.medialist {
min-height: 50px;
margin: 1em;
background-position: top left;
background-repeat: no-repeat;
}
div.medialist ul {
list-style-type: none;
list-style-image: none;
margin: 0;
}
div.medialist ul li {
padding-bottom: 0.5em;
}
div.medialist ul li li {
font-size: 91%;
padding-bottom: 0;
}
/* Change the external link icon to an Adobe icon for all PDF files */
/* (in browsers that support these CSS selectors, like Mozilla and Opera) */
#bodyContent a[href$=".pdf"].external,
#bodyContent a[href*=".pdf?"].external,
#bodyContent a[href*=".pdf#"].external,
#bodyContent a[href$=".PDF"].external,
#bodyContent a[href*=".PDF?"].external,
#bodyContent a[href*=".PDF#"].external {
background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif/15px-Icons-mini-file_acrobat.gif) center right no-repeat;
padding-right: 16px;
}
/* Change the external link icon to an Adobe icon anywhere the PDFlink class */
/* is used (notably Template:PDFlink). This works in IE, unlike the above. */
span.PDFlink a {
background: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif/15px-Icons-mini-file_acrobat.gif) center right no-repeat !important;
padding-right: 17px !important;
}
/* Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]] */
div.columns-2 div.column {
float: left;
width: 50%;
min-width: 300px;
}
div.columns-3 div.column {
float: left;
width: 33.3%;
min-width: 200px;
}
div.columns-4 div.column {
float: left;
width: 25%;
min-width: 150px;
}
div.columns-5 div.column {
float: left;
width: 20%;
min-width: 120px;
}
/* Messagebox templates */
.messagebox {
border: 1px solid #aaaaaa;
background-color: #f9f9f9;
width: 80%;
margin: 0 auto 1em auto;
padding: .2em;
text-align: justify;
}
.messagebox.merge {
border: 1px solid #c0b8cc;
background-color: #f0e5ff;
text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
border: 1px solid #9f9fff;
background-color: #efefff;
text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
border: 1px solid #c0c090;
background-color: #f8eaba;
}
/* Infobox template style */
.infobox {
border: 1px solid #aaaaaa;
background-color: #f9f9f9;
color: black;
margin-bottom: 0.5em;
margin-left: 1em;
padding: 0.2em;
float: right;
clear: right;
}
.infobox td,
.infobox th {
vertical-align: top;
}
.infobox caption {
font-size: larger;
margin-left: inherit;
}
.infobox.bordered {
border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
border: 1px solid #aaaaaa;
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
border: 0;
}
.infobox.sisterproject {
width: 20em;
font-size: 90%;
}
/* styles for bordered infobox with merged rows */
.infobox.bordered .mergedtoprow td,
.infobox.bordered .mergedtoprow th {
border: 0;
border-top: 1px solid #aaaaaa;
border-right: 1px solid #aaaaaa;
}
.infobox.bordered .mergedrow td,
.infobox.bordered .mergedrow th {
border: 0;
border-right: 1px solid #aaaaaa;
}
/* styles for geography infoboxes, e.g. countries, national subdivisions, cities, etc. */
.infobox.geography {
border: 1px solid #ccd2d9;
text-align: left;
border-collapse: collapse;
line-height: 1.2em;
font-size: 90%;
}
.infobox.geography td,
.infobox.geography th {
border-top: solid 1px #ccd2d9;
padding: 0.4em 0.2em 0.4em 0.8em;
}
.infobox.geography .mergedtoprow td,
.infobox.geography .mergedtoprow th {
border-top: solid 1px #ccd2d9;
padding: 0.4em 0.2em 0.2em 0.8em;
}
.infobox.geography .mergedrow td,
.infobox.geography .mergedrow th {
border: 0;
padding: 0 0.2em 0.2em 0.8em;
}
.infobox.geography .mergedbottomrow td,
.infobox.geography .mergedbottomrow th {
border-top: 0;
border-bottom: solid 1px #ccd2d9;
padding: 0 0.2em 0.4em 0.8em;
}
.infobox.geography .maptable td,
.infobox.geography .maptable th {
border: 0;
padding: 0 0 0 0;
}
table.gridtable {
font-family: Siyam Rupali, verdana,arial,sans-serif;
font-size:12px;
color:#333333;
border-width: 1px;
border-color: #666666;
border-collapse: collapse;
}
table.gridtable th {
border-width: 1px;
padding: 8px;
border-style: solid;
border-color: #666666;
background-color: #dedede;
}
table.gridtable td {
border-width: 1px;
padding: 8px;
border-style: solid;
border-color: #666666;
background-color: lightyellow;
color:#000000;
}
/* Support for Template:IPA, Template:Unicode and Template:Polytonic. The inherit declaration resets the font for all browsers except MSIE6. The empty comment must remain. Please copy any changes to [[Template:IPA fonts]] and [[Template:Unicode fonts]]. */
.IPA {
font-family: "Segoe UI", "Chrysanthi Unicode", "Charis SIL", "Doulos SIL", "Gentium", "GentiumAlt", "Code2000", "TITUS Cyberbit Basic", "DejaVu Sans", "Bitstream Cyberbit", "Arial Unicode MS", "Lucida Sans Unicode", "Hiragino Kaku Gothic Pro", "Matrix Unicode";
font-family /**/:inherit;
}
.Unicode {
font-family: "TITUS Cyberbit Basic", "Code2000", "Doulos SIL", "Chrysanthi Unicode", "Bitstream Cyberbit", "Bitstream CyberBase", "Bitstream Vera", "Thryomanes", "Gentium", "GentiumAlt", "Visual Geez Unicode", "Lucida Grande", "Arial Unicode MS", "Microsoft Sans Serif", "Lucida Sans Unicode";
font-family /**/:inherit;
}
/* Latin Extended-B */
.latinx {
font-family: "TITUS Cyberbit Basic", "Code2000", "Microsoft Sans Serif";
font-family /**/:inherit;
}
/* Polytonic Greek */
.polytonic {
font-family: "Athena", "Gentium", "Palatino Linotype", "Arial Unicode MS", "Lucida Sans Unicode", "Lucida Grande", "Code2000";
font-family /**/:inherit;
}
.mufi {
font-family: "Alphabetum", "Cardo", "LeedsUni", "Junicode", "TITUS Cyberbit Basic", "ALPHA-Demo";
}
/* Cyrillic non-slavic*/
.Cyrillic {
font-family: "Segoe UI", "Arial Unicode MS", "Gentium", "Code2000", "Lucida Sans Unicode";
font-family /**/:inherit;
}
/* Turkic Latin */
.Turkic {
font-family: "DejaVu Sans", "TITUS Cyberbit Basic", "Code2000", "Microsoft Sans Serif";
font-family /**/:inherit;
}
/* Arabic */
.Arabic, .AR {
font-family: "Tahoma", "Arial Unicode MS", "Code2000", "Traditional Arabic";
font-family /**/:inherit;
font-size: 125%;
}
/* Persian, Kashmiri, Kurdish, Urdu */
.Persian, .KS, .KU, .UR {
font-family: "Tahoma", "Arial Unicode MS", "Code2000", "Traditional Arabic";
font-family /**/:inherit;
font-size: 125%;
}
/* Bengali */
.BN {
font-family: "UniBangla", "Arial Unicode MS", "Code2000", "Likhan", "UT Bengali Dhaka", "Vrinda";
font-family /**/:inherit;
font-size: 130%;
}
/* Kazakh, Kyrgyz, Uyghur */
.tote {
font-family: "Uyghur Tuz Unicode", "Tahoma", "Arial Unicode MS", "Code2000";
font-family /**/:inherit;
font-size: 125%;
}
/* Sindhi */
.SD {
font-family: "MB Sindhi", "MBSarang Sattar", "MB Bhitai Sattar", "MB Lateefi", "Ayaz Gul", "Tahoma";
font-family /**/:inherit;
font-size: 125%;
}
/* Thai */
.TH {
font-family: "Arial Unicode MS", "Code2000";
font-family /**/:inherit;
font-size: 125%;
}
/* Cuneiform */
/* Ghotic */
.Ghotic {
font-family: "Code2000", "Arial Unicode MS";
font-family /**/:inherit;
}
/* Glagolitic */
/* Runic */
/* Monospace text */
.tt {
font-family: monospace;
}
#wpSave {
font-weight: bold;
}
/* hiddenStructure from Monobook - allows selective hiding of markup in templates */
.hiddenStructure {
display: none;
speak: none;
}
/* Removes underlines from links */
.nounderlines a {
text-decoration: none;
}
/* Custom link colors for use in [[MediaWiki:Edittools]] */
.charboxblack a:link, .charboxblack a:hover, .charboxblack a:visited, .charboxblack a:active { color: black; }
.charboxsilver a:link, .charboxsilver a:hover, .charboxsilver a:visited, .charboxsilver a:active { color: silver; }
.charboxgray a:link, .charboxgray a:hover, .charboxgray a:visited, .charboxgray a:active { color: gray; }
.charboxwhite a:link, .charboxwhite a:hover, .charboxwhite a:visited, .charboxwhite a:active { color: white; }
.charboxmaroon a:link, .charboxmaroon a:hover, .charboxmaroon a:visited, .charboxmaroon a:active { color: maroon; }
.charboxred a:link, .charboxred a:hover, .charboxred a:visited, .charboxred a:active { color: red; }
.charboxpurple a:link, .charboxpurple a:hover, .charboxpurple a:visited, .charboxpurple a:active { color: purple; }
.charboxfuchsia a:link, .charboxfuchsia a:hover, .charboxfuchsia a:visited, .charboxfuchsia a:active { color: fuchsia; }
.charboxgreen a:link, .charboxgreen a:hover, .charboxgreen a:visited, .charboxgreen a:active { color: green; }
.charboxlime a:link, .charboxlime a:hover, .charboxlime a:visited, .charboxlime a:active { color: lime; }
.charboxolive a:link, .charboxolive a:hover, .charboxolive a:visited, .charboxolive a:active { color: olive; }
.charboxyellow a:link, .charboxyellow a:hover, .charboxyellow a:visited, .charboxyellow a:active { color: yellow; }
.charboxnavy a:link, .charboxnavy a:hover, .charboxnavy a:visited, .charboxnavy a:active { color: navy; }
.charboxblue a:link, .charboxblue a:hover, .charboxblue a:visited, .charboxblue a:active { color: blue; }
.charboxteal a:link, .charboxteal a:hover, .charboxteal a:visited, .charboxteal a:active { color: teal; }
.charboxaqua a:link, .charboxaqua a:hover, .charboxaqua a:visited, .charboxaqua a:active { color: aqua; }
/* Removes useless links from printout */
@media print {
#privacy, #about, #disclaimer {display:none;}
}
/* Suppresses text by default */
.sysop { display: none }
/************************/
/* CommonsTicker styles */
/************************/
/* links */
.tickerDiffLink { } /* diff links in ticker */
.tickerMiscLink { } /* misc links in ticker */
/* remove list bullets */
.tickerList ul, .tickerList ul li { list-style: none; text-indent:-2em; margin-left:2em; text-align:left; }
.tickerList ul ul, .tickerList ul ul li { list-style: none; text-indent:0; margin-left:1.5em; text-align:left; }
/* per-type styles */
.tickerEntry_deleted { } /* entry for image deletion */
.tickerEntry_restored { } /* entry for restored image */
.tickerEntry_replaced { } /* entry for image replacement */
.tickerEntry_tagged { } /* entry for adding/removing problem tags */
.tickerEntry_redir { } /* entry for critical redirection (fot tag redirects) */
.tickerEntry_recat { } /* entry for critical re-categorization (for tag categories) */
.tickerEntry_notify { } /* entry for global notifications */
.tickerEntry_changed { } /* entry for generic change */
/* per-status styles */
.tickerStatus_done { text-decoration:line-through; } /* strike through when entry has been handeled */
/* per-action styles */
.tickerAction_deleted:before { content:" GONE "; color: #FF0000; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_restored:before { content:" BACK "; color: #00BB00; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_deletedRev:before { content:" -OLD "; color: #DDAAAA; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_replaced:before { content:" REPL "; color: #CC88FF; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_replacedOwn:before { content:" UPDT "; color: #EEAAFF; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_addedBad:before { content:" +VfD "; color: #FF8800; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_removedBad:before { content:" -VfD "; color: #00BB00; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_addedGood:before { content:" +OK "; color: #00BB00; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
.tickerAction_removedGood:before { content:" -OK "; color: #FF8800; font-family:monospace; font-weight:bold; font-size:100%; }
/* ticker usage list */
.tickerUsage { font-size:80%; }
/* entry applies to a template used by multiple images */
.tickerTemplateEntry { font-weight: bold; }
/* entry applies to sub-entries, i.e. images that use a specific template */
.tickerSubEntry { }
/* minor entry styles */
.tickerMinorEntry { color:#666; } /* minor entry */
.tickerMinorEntry a,
.tickerMinorEntry a:link,
.tickerMinorEntry a:visited { color:#669; }
#bodyContent .tickerMinorEntry a.extiw,
#bodyContent .tickerMinorEntry a.extiw:link,
#bodyContent .tickerMinorEntry a.extiw:visited { color:#669; }
/*</nowiki></pre>*/
5fhh82fbojdoqba19tfdq1ju1vbdkbo
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
0
1619
897362
895717
2026-10-15T01:03:09Z
InternetArchiveBot
21793
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
897362
wikitext
text/x-wiki
{{ঠারর পৌর-ঝাপি
|name=বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
|nativename=ইমার ঠার
|familycolor=ইন্দো-ইউরোপীয়
|region=উত্তর-পুর্ব [[ভারত]], [[বাংলাদেশ]], [[মায়ানমার]] বারো আরাকউ কতহান দেশে
|speakers=৪৫০,০০০
|fam2=[[ইন্দো-ইরানীয় ঠার|ইন্দো-ইরানীয়]]
|fam3=[[ইন্দো-আর্য ঠার|ইন্দো-আর্য]]
|fam4=[[ইন্দো-আর্য মুং লয়ার ঠার|মুং লয়া]]
|iso2=''none''
|iso3=bpy
|notice=ইন্দিক}}
'''বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার''' এহান [[ইন্দো-আর্য ঠাররজিনা|ইন্দো-আর্যর ঠার]] আহান। বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীয়ে নিজর ঠার এহানরে '''ইমার ঠার''' বুলতারা।
== ইতিহাস বারো সালনি ==
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার এহান [[ভারত]]র [[অসম|অসম]], [[ত্রিপুরা]], [[মণিপুর]] বারো [[বাংলাদেশ]], [[মায়ানমার]] বাদেউ আরাকউ দেশ কতহাত অতারতারা, ঠার এহান [[ইন্দো-আর্যর ঠার]] [[বাংলা ঠার|বাংলা]], [[অহমীয়া ঠার|অহমীয়া]], [[ওড়িয়া ঠার|ওড়িয়া]] ঠারেত্তউ তঙাল। বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার এহান মুলত ভারতর মণিপুর বারো মণিপুর রাজ্যর হমবুকে আসে লগতাকর চারিয়বারেদে আসে লয়া অতাত হঙসেহান বারো মুঙবারেসেহান। ঠারহানর বারাদে হাবির পয়লাকা বা হাব্বিত্ত পুরানা তথ্য উৎসহান ১৮শ শতাব্দীত ইকরিসি পণ্ডিত নবখেন্দ্র শর্ম্মার "খুমল পুরান" বুলতারা লেরিক এহাত পেয়ার। আরতা উল্লেখযোগ্য উৎস পেয়ারতা [[মেজর মেককুলাক]]র ''An account of the valley of Manipore'', [[ই.টি. ডালটন]]র ''Descriptive Ethnology of Bengal'' বারো [[স্যার জি.এ. গ্রিয়ার্সন]]র ''Linguistic Survey of India'' লেরিক এহানিত মাতেসিতা ঠার এহান ১৯শ শতাব্দীতর আগে মণিপুরে আসিল। ড. গিয়ার্সন গিরকে ঠার এহানরে বিষ্ণুপুরিয়া মণিপুরী বুলিয়া মাতেসে অন্যতায় যেপাগা হুদ্দা বিষ্ণুপ্রিয়া বুলিয়া মাতেসি। মুলত ঠার এহান মণিপুরর খাঙাবুক, হেইরুক, মিয়াং ইম্ফল, [[বিষ্ণুপুর]] খুনৌ, নংথৌখং, ঙাইখং বারো থামানপকপি লয়াত্ত চলিয়া আহেরহান।
১৮শ বারো ১৯শ শতাব্দীর হমবুকে বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর ডাঙর অংশ আহান মণিপুর লাম বেলিয়া [[অসম|অসম]], [[ত্রিপুরা]], [[সিলেট]] বারো [[কাছাড়]] লয়া এতাত গিয়া লাম লয়লাগা মণিপুরর রাজ বেইবুনির কৌলি বারো বার্মার আক্রমন খাংকরে নুৱারিয়া। অহানে স্বভাবতই মণিপুরে থাইলা হুরকা অংশ অহানরতা মৈতৈ ঠারর প্রভাবে ঠারহান জিংতা করিয়া থনা সম্ভব নাইল, অতাইলের গারিয়ৌ ড. গিয়ার্সন গিরকে [[মারি ১৮৯১]]ত [[বিষ্ণুপুর]] বারো কাদাপারার গাঙ লামাংদং বারো আরাকউ গাঙ কতহাত ঠার এহানর অতাকুরারা মানুকুস উনা ইসে (LSI, Vol -V, Page 419)। ঠার এহান তাপ্প তাপ্প মণিপুরেত্ত উঠে গেলগা মৈতৈর প্রভাবে বারো কাছাড়, বাংলাদেশেউ তলেদে লামে আহের [[বাংলা ঠার]]র প্রভাবে। অতা হাবির বাদেউ মণিপুরর জিরিবাম সাব-ডিভিশনে, আসামর কাছাড় জিলাত, ত্রিপুরা বারো বাংলাদেশর নানান লয়াত ঠার এহান অতারতারা বারো জাত এহানর মানুয়ে ঠার এহানরে তেতনেই হন্নাত জিংতা করিয়া থসি।
== উৎস বারো ডেভেলপমেন্ট ==
ঠার এহান টটারতারা মানু ঔতায় ঠার এহানরে ’ইমার ঠার’ বুলিয়া মাততারা। ঠার এহান আগে হুদ্দা ’মণিপুরী’ বুলিয়া নাঙ পালসিল, পিসে পিসেদে মণিপুরর অন্যান্য জাতি উতারাঙতো তঙাল করতেগা ’বিষ্ণুপ্রিয়া’ ৱাহি এগো ’মণিপুরী’র আগে বহিল বারো ’বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী’ বুলিয়া পরিচিত অইল। ভাষাবিদ গিরকলকেইর মতে ’বিষ্ণুপ্রিয়া’ ৱাহি এগো আহেসেতা ’বিষ্ণুপুর’ এত্ত যেহান আগে মণিপুরর রাজধানীহান আসিল; ’বিষ্ণুপুর’র লগে ’ইয়া’ প্রত্যয় যোগ করিয়া বিষ্ণুপুরীয়া ক্রমে উহাত্ত বিষ্ণুপ্রিয়া। তবে বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী বুজন গিরীগিথানীয়ে এপাকাউ তানুরে বভ্রুবাহনর বংশধর বারো আর্যবংশীয় ত্রিয় বুলিয়া পরিচয় দিতারা। বভ্রুবাহন অইলতায় অর্জ্জুন বারো চিত্রাঙ্গদার পুতক। মহাভারতর আদিপর্ব্ব বারো অশ্বমেধপর্ব্বে তৃতীয় পান্ডব অর্জ্জুন বারো মণিপুরর রাজকন্যা চিত্রাঙ্গদার পরিচয়স্থান বুলিয়া উলেখ আসে। তানুর মতে বভ্রুবাহন নিয়াম বিষ্ণুভক্তগ আসিল অহানে বিষ্ণুর ভক্ত অনায় বিষ্ণুপ্রিয়া বুলতারা।
বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারর উৎসগল ভাষাবিদ ইতিহাসবিদ উতারাঙ দুহান মত প্রচলিত আছে। ঐতিহাসিক শ্রীমহেন্দ্র কুমার সিংহ বারো অন্যান্য লেখক যেমন জগৎমোহন সিংহ, বীরেন্দ্র কুমার সিংহ, মঙ্গলবাবু সিংহ প্রমুখ গিরকগাছিয়ে ঠার এহানরে মহাভারতে উলেখিত বভ্রুবাহনর লগে যেতা হস্তিনাপুরেত্ব মণিপুরে আহেসিলা তানুর সৃষ্ট প্রাচীন ভাষাহান বুলিয়া বারো এহার উৎসগ শৌরসেনী প্রাকৃত বুলিয়া মাতে গেসিগা। ঐতিহাসিক রাজমোহন নাথ গিরকে এহানর সমর্থন জানাসে তার ''The Background of Assamese culture'' লেরিকে। ড. কালীপ্রসাদ সিংহ গিরকে ঠার এহার বাক্যরীতি, ধ্বনিতত্ব, রূপতত্বর শব্দার্থতত্ব বারো ইতিহাসমুলক ভাষাতত্বলো মুল ফাৎকরা গবেষনা করেসে। গিরকের মতে ভাষা এহান মাগধূ প্রাকৃতত্ত আহেসেহান।
যেতাউ অক, আধুনিক ভারতীয় হাবি আর্য্যভাষার সাদে ঠার এহানৌ প্রাকৃতর মাধ্যমে হঙসে। লৌকিক সংস্কৃত ভাষার কথ্য ধারা উহানরে প্রাকৃত মাততারা। প্রাকৃত ভাষার শৌরসেনী, মহারাষ্ট্রী, মাগধী, অর্ধমাগধী, পৈশাচী এসাদে ডেঙা কতগ আসে। শৌরসেনীত্ত হিন্দি, রাজস্থানী ইত্যাদি বারো মাগধীত্ত মৈথিলী,বাংলা, অসমীয়া ঠার নিকুলেসেতা। বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারে মাগধী বারো শৌরসেনী দ্বিয়হানির প্রভাব আসে। মাগধীর প্রভাব য়াম আসেতা ঠারহানর রূপতত্ত্বত (''Morphology'') বারো শৌরসেনীর প্রভাব বপেয়া আসেতা বাক্যরীতি (''Syntax'') বারো ধ্বনিতত্ত্বত (''Phonology'')।
== ৱাহি ==
* তৎসম ৱাহি ১০,০০০র চুৱা
* অর্ধ-তৎসম ১,৫০০র চুৱা
* হিন্দী, বাংলা ও অসমীয়া ৱাহি ৮,০০০র চুৱা
* তৎভব ৱাহি ২,০০০র চুৱা
* [[মৈতৈ]] ৱাহি ৩,৫০০র চুৱা
* আরবী-পার্শি ৱাহি ২,০০০র চুৱা
* ইংরেজী ৱাহি ২,০০০র চুৱা
* দেশী ৱাহি ২,০০০র চুৱা
== বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর মেয়েক ==
আদ্যিকালে বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠাররতা নিজস্ব [[মেয়েক]] বা লিপি (দেবনাগরী লিপি) আসিল বুলিয়া কুনো কুনো ইতিহাসবিদে মাততারা । বর্তমান সাহিত্য বারো লেখালেখির কামে মডিফাইড বাংলা মেয়েক ব্যবহার করতারা। মেয়েক উতারতা স্বরবর্ণ, ব্যঞ্জরবর্ণ, যতিচিন্হ বারো সংখ্যা আছে।
'''স্বরবর্ণ''': অ আ ই ঈ উ ঊ এ ঐ ও ঔ
'''স্বরচিন্হ্ণ''': া ি ী ু ূ ৃ ে ৈ ো ৌ
'''ব্যঞ্জরবর্ণ''': ক খ গ ঘ ঙ চ ছ জ ঝ ঞ ট ঠ ড ঢ ণ ত থ দ ধ ন প ফ ব ম য র ল শ ষ স হ ড় ঢ় য় ৱ ৼ ং ঃ ঁ
'''যতিচিন্হ্ণ''': , ; : ' " . ! ? |
'''সংখ্যা''': ০ ১ ২ ৩ ৪ ৫ ৬ ৭ ৮ ৯
== বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার এহান টটরতারা ফাম ==
আজিত্ব প্রায় ২৫০ বছর আগে যুদ্ধজনিত বারো অন্যান্য কারণে বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী টটরেকুরা ভাষাগোষ্ঠি মণিপুর বেলেয়া সিলেট, ত্রিপুরা বারো আসামর নানান জাগাত লাম পাতেসিলা। যেতা মণিপুরে থাইলা তানুর অধিকাংশই নিজর ঠার বেলেয়া মৈতৈ ঠার গ্রহন করতে বাধ্য অসিলা। এবাকাউ মণিপুরর খাঙোবক, হেইরোক,বিষ্ণুপুর,নিংথৌখঙ,ঙাইখঙ,ময়াং য়ুম্ফাম অঞ্চলে প্রায় দুই লাখ বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী মানু আসি যেতায় নিজরে বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী বুলিয়া পরিচয় দিতারা, কিন্তু মৈতে ঠার ব্যবহার করতারা।
এবাকা বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী টটরেকুরা ভাষাগোষ্ঠি ভারতর আসাম, ত্রিপুরা,মণিপুর, মেঘালয় রাজ্যত, মিয়ানমার বারো বাংলাদেশর ফাম-ফামে আছি। আসামর কাছাড়, করিমগঞ্জ বারো হাইলাকান্দি জেলাত বারো ত্রিপুরার কমলপুর, ধরমনগর বারো কৈলাশহরে নিয়াম বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী আসি। বাংলাদেশর মৌলবীবাজার, হবিগঞ্জ, সুনামগঞ্জ বারো সিলেট জিলার বিভিন্ন লয়াত বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী মানু থাইতারা। এতাবাদে ময়মনসিংহম, রাঙামটি, চট্টগ্রাম বারো ঢাকার তেজগাও লয়াত বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী মানু লাম পাতেসিলা বুলিয়া উল্লেখ পেয়ার।
== বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার টটরাকুরা ==
* ৩০০,০০০গ – [[অসম]]ে
* ৬০,০০০গ – [[ত্রিপুরা]]ত
* ৫,০০০গ – [[জিরিবাম]], [[মণিপুর]]ে
* ১২,০০০গ – [[নিঙথৌখঙ]], [[মণিপুর]]ে
* ১০,০০০গ – [[বিষ্ণুপুর]], [[মণিপুর]]ে
* ২,০০০গ – [[মেঘালয়]]ত
* ১,০০০গ – [[অরুণাচল প্রদেশ]]ে
* ৬০,০০০গ – [[বাংলাদেশ]]ে
* ১৫০গ – [[নাগাল্যান্ড]]ে
* ১০০গ – [[মিজোরাম]]ে
* ১০০গ – [[দিল্লী]]ত
* ১,০০০গ – [[মায়ানমার]]ে
* ২,০০০গ – [[তিলপারাষ্ট্র]], [[ব্রিট্রেন]], [[কানাডা]], [[মধ্য-প্রাচ্য]] বারো আর-আর দেশে
== বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠার এহান বাংলা বারো অসমিয়া ঠারর উপঠারহান নাগই ==
কুনো কুনো ভাষাবিদে বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠার এহানরে অন্য ঠারর উপঠার বুিলয়া মাতেসি যেহার কুনো ভিত্তি নেই। ড. সুনীতি কুমার চ্যাটার্জ্জীয়ে আমার ঠার এহানরে বাংলার উপভাষাহান বারো ড. বাণীকাšত কাকতী, ড. মহেশ্বর নিয়গ প্রমুখ অসমীয়া পন্ডিতে এহানরে অসমীয়ার উপভাষাহান বুলিয়া মতেসি। হত্তুমে বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠার এহান স্বতন্ত্র ঠারহান যেহান সংস্কৃত বারো প্রাচীন মণিপুরর নানান গোত্রর মানুর ঠারেত্ত বিভিন্ন ডেভেলপমেন্টর সাকেই লালয়া হঙসেহান। সংস্কৃতে যেসাদে বচনভেদে বারো লিঙ্গভেদে ক্রিয়াগ বদলার বারো নঞর্থবোধক ক্রিয়ার আগে সংযুক্ত অর উসাদে বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারেও অর, যেতা বাংলা বা অসমীয়াত নার । ড. কালীপ্রসাদ সিংহই ড. সুনীতিকুমার চাটার্জ্জীর বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী এহান বাংলার উপভাষাহান – এরে তত্ত্ব এহান ভাষাতাত্তিক যুক্তিলো খন্ডাসে। এপেই বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারর নিজস্ব বৈশিষ্ঠ্য কতহান উলেখ করলাঙ, যেতা বাংলাত বা অসমীয়াত নেই:
* ঠার এহাৎ কর্তাগর বচনর তুলো ক্রিয়াপদগও বদলের । যেমন – মি যাউরিগা, আমি যারাঙগা।
* কর্তাগর লিঙ্গর লগে ক্রিয়াপদগও বদলের । যেমন – তা যারগা, তেই যেইরিগা।
* না-বোধন বাক্য হাজেইতে ক্রিয়ার মুঙে না বহের, বাংলাত না পিসে বহের। যেমন, তা নাযারগা।
* ঠার এহার শব্দবিভক্তি, ক্রিয়াবিভক্তি বারো সর্বনামে নিজস্ব কতোহান রূপ আসে। যেমন - লো, রাঙ,রাঙতো,রেলো,গি,হানি, তি,তা,তেই ইত্যাদি।
== আদি আমলর সাহিত্য ==
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর সাহিত্যর ভান্ডারে লোক সাহিত্যর সংখ্যাহান না য়্যাতসে, যেতা পুরানা আমলেত্ত আজি পেয়া মানুর থতানো আজি পেয়া চলিয়া আহের। বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর পুরানা আমলর সাহিত্য অতা লোক-য়্যারী, লোক-এলা, লোক-কবিতা, ছড়া বারো পৌরেইত ডেঙ সালসে। অতার মা ([http://manipuri.itgo.com/archives/boron_dahanir_ela.htm বরন ডাহানির এলা], ১৪৫০-১৬০০ মারি) বারো সরারেলর জীবনগাথাল (<span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20170902145839/https://bishnupriyamanipuri.men/index.php?title=Main_Page মাদই সরারেলর এলা]</span>, ১৫০০-১৬০০ মারি) উল্লেখ করানির সাদে। মাতানি থক এলা এতাত [[তিব্বত-বার্মিজ]] ঠার জিনার আবকচা ৱাহি তিলসে। এলা এতাই বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর সাহিত্য বারো ঠারর ইতিহাসহান হারপানিত বারো তামকরানিত জবর পাঙকরের। অতাবুলতেউ এলা এতা গাঙ-ঘরেদে ক্ষেতি-বারির কাম করতারা বেয়াপাই য়্যাম দিতারা। বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর পৌরেই এতাউ সাহিত্যর ডাঙর জাগা আহান কালকরিয়া থুয়াসে।
== এবাকার বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী সাহিত্য ==
বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারর সাহিত্যর কলেবর য়্যাতৈলেউ মানর দিকেত্ত অনেক গজে মাতানি পারিয়ার। বিংশ শতকর তৃতীয় দশকেত্ত বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী সাহিত্যর আধুনিক যুগ আরম্ভ অইল। ঔ সময়কার প্রধান চারিগো লেখক অইলাতা লেইখমসেনা সিংহ (নাটক: বভ্রুবাহন, মণিপুর বিজয়), মদনমোহন শর্মা গ্রন্থ:বালিপিন্ড, হরিশ্চন্দ্র, সুবলমিলন, তিলত্তমা, বাসক,সুদমাবিপ্র), আমুসেনা সিংহ (নাটক: অঙ্গদ রায়বার, শক্তিশেল, তরনীসেন বধ,নাগপাশ,তরণীসেন বধ,মহীরাবণ বধ) বারো [[গোকুলানন্দ গীতিস্বামী]] (মাতৃমঙ্গল গীতাভিনয় নাটক, সমাজ জাগরনমুলক নানান পদাবলী, এলা, বারো কবিতা)। এগিবাদে রোহিনী রাজকুমার, গোলাপসেনা সিংহ বারো গোষ্ঠবিহারী সিংহর নাঙও উলেখযোগ্য। বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী ঠারে পয়লাকা নিকুলেসিল পত্রিকাহান জাগরন (সম্পাদক শ্রী অর্জ্জুন সিংহ), ১৯২৫ সালে। এহার পিসে নিকুলিল শ্রীসমরজিত সিংহ সম্পাদিত মণিপুরী (১৯৩৩) বারো শ্রীফাল্গুনী সিংহ সম্পাদিত মেখলী (১৯৩৭)। এতার পিসে পিসেদে ক্ষত্রিয়জ্যোতি, নুয়াবেলী, বিষ্ণুপ্রিয়া, ফাগু, পাঞ্চধন্য, আর্জ্জুনি, প্রতিশ্র“তি, মলয়া, নুমিউস, ফলাল, নুয়া এলা, গোধুলী, ত্রিপুরা চে, আমার পৌ, খঙচেল, ইমার ঠার, কাকেই, সত্যম, ইথাক, পৌরি, বেলী, লোকতাক, মেঙসেল, পঞ্চশ্রী, আর্জ্জুনি মণিপুরী, কৈফৎ, মিঙাল, চিন্তা, এবাকা, কালর কথা, সরালেল ইত্যাদি পত্রিকা নিকুলিয়া বিষ্ণুপ্রিয়া মনিপুরী সাহিত্যত নুয়া মাত্রা আহান আনেদিল। পত্রিকা এতা আসাম, ত্রিপুরা বারো বাংলাদেশেত্ত নিকুলিল। এপেই মাতানি থক বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্যর ইতিহাসে বাংলাদেশর বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্যিকে নিয়াম অবদান থুয়া গেসিগা।
বিশ্বর নানান ভাষার সাহিত্য বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ভাষাত অনুদিত অসে। রুবাইয়াত-ই-ওমর খৈয়াম, সফোকিসর আন্তিগোনে, কালিদাসর মেঘদুতম, ইষোপনিষদ, শ্রীমদভাগবতগীতা, শেক্সপীয়ারর নাটকর অনুবাদ করেসি বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্যিকে । কবি ধনঞ্জয় রাজকুমার গিরকে জাপানী হাইকু কবিতার অনুবাদ করেসে। অনুদিত অসে বেরতোল্ড ব্রেশ্ট, বোদলেয়ার, লোরকা, পলএল্যুয়ার, মালার্মে, এজরা পাউন্ড, রিলকের কবিতা। বাংলা, অসমীয়া, হিন্দী এমনকি মৈতৈ সাহিত্যর অনুবাদও ইমার ঠারে আছে। বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর সাহিত্যও বাংলা, অসমীয়া, ককবরক,হিন্দী, ইংরেজী ইত্যাদি নানান ভাষাত অনুদিত অসে।
== সাহিত্যিক ==
শ্রী [[মদনমোহন মুখোপাধ্যায়]], [[ব্রজেন্দ্রকুমার সিংহ]], [[ধনঞ্জয় বাজকুমার]], [[সেনারূপ সিংহ]], গোপীনাথ সিংহ, চাম্পালাল, অমর সিংহ, [[মথুরা সিংহ]], [[দিল্স দেবজ্যোতি সিংহ]], [[চন্দ্রকান্ত সিংহ]], [[দিল্স লক্ষীন্দ্র সিংহ]], [[সমরজিৎ সিংহ]], সুধন্য সিংহ, রঞ্জিত সিংহ, [[বিশ্বজিৎ সিংহ]], শুভাশিস সিংহ আমার প্রধান কবি। নাটকে অশ্বিনী কুমার সিংহ, গল্পকারর মধ্যে [[স্মৃতিকুমার সিংহ]], [[বিমল সিংহ]] বারো [[অনুকুল সিংহ]]র নাঙ হাবির গজে। আমার প্রধান প্রবন্ধকার অইলাতায় [[ডঃ কালীপ্রসাদ সিংহ]], [[জগৎমোহন সিংহ]], [[অধ্যাপক বরুন কুমার সিংহ]], অধ্যাপক বীরেন্দ্র সিংহ, অধ্যাপক ব্রজেন্দ্র কুমার সিংহ বারো অধ্যাপক রণজিত সিংহ৷
== নানান ঠারল ইকরতারা সাহিত্যিক ==
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর সাহিত্যর চর্চ্চা করেকুরা গিরি-গিথানীয়ে নিজর ঠারহানর বারেউ আর ঠারলউ সাহিত্য ইকরতারা অতা দেশর মাথাঙে দেনা ইল।
=== ভারত ===
* [[ মদনমোহন মুখোপাধ্যায়]] – বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* অধ্যাপক [[ব্রজেন্দ্রকুমার সিংহ]] – বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[ডঃ কালীপ্রসাদ সিংহ]] – সংস্কৃত বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[বরুণ কুমার সিংহ]] – ইংরেজী বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[দিল্স লক্ষীন্দ্র সিংহ]] – অসমীয়া বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[ কাঞ্চনবরণ সিংহ]] – ইংরাজী, বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[দিল্স দেবজ্যোতি সিংহ]] – ইংরজী, অসমীয়া বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
*'''[[মধু মঙ্গল সিনহা]]''' – ইংরজী,বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[কৃষ্ণ সিংহ]] - ইংরেজী বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী।
=== বাংলাদেশ ===
* [[শুভাশিস সিনহা সমীর]] – বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[অধ্যাপক রণজিত সিংহ]] – বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
* [[অসীম কুমার সিংহ]] – বাংলা বারো বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী
== আরাকউ চেইক ==
* [[বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর পত্রিকার তালিকা]]
* [[বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর সাহিত্যিক]]
* [[বাংলাদেশর বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্য]]
== ওয়েব মিলাপ ==
* [https://web.archive.org/web/20090523080905/http://www.languageinindia.com/dec2002/bishnupriya.html বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর হুরুকা পরিচিতি]
* [http://manipuri.freeservers.com/ বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী ঠারর বারাদে]
* [http://Manipuri.htmlplanet.com বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্যর বারনগ]
* [https://web.archive.org/web/20090328214211/http://www.manipuri.org/discus/ বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী আলোচনা]
* [https://web.archive.org/web/20190604054712/http://www.bishnupriya-manipuri.org/ বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সমাজ]
* [http://www.manipuri.wordpress.com বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর গজে ইংরেজী ব্লগগো]
* [http://www.somewhereinblog.net/blog/kungothangblog বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীর গজে বাংলা ব্লগগো]
* [http://manipuriblog.blogspot.com মণিপুরীর ইতিহাস,সংস্কৃতি,সাহিত্যর গজে ব্লগ আগো]
* [http://imarthar.blogspot.com ইউনিকোড মেয়েকে বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী সাহিত্য সংগ্রহ]
* [https://web.archive.org/web/20170902145839/https://bishnupriyamanipuri.men/index.php?title=Main_Page আমার ইতিহাস]
* [https://web.archive.org/web/20180425080826/https://www.indne.com/index.php আমার পোশাক ]
== তথ্যমালা ==
# ভাষা তত্তের রূপরেখা, ১৯৭৭ - [[ডঃ কালী প্রসাদ সিংহ]]
# মণিপুরী জাতিসত্তা বিতর্ক: একটি নিরপেক্ষ পাঠ, ২০০১, [[সিলেট জিলা|সিলেট]], [[বাংলাদেশ]] - [[অসীম কুমার সিংহ]]
# Tribals and Their Culture in Manipur and Nagaland, 1982 - জি. কে. ঘোষ
# The Background of Assamese Culture, 2nd edn, 1978 - রাজ মোহন নাথ
# Linguistic Survey of India, Vol-5,1903 - স্যার জি. এ. গিয়েরসন
# An Etymological Dictionary of Bishnupriya Manipuri, ১৯৮২ - [[ডঃ কালীপ্রসাদ সিংহ]]
# Religious developments in Manipur in the 18th and 19th centuuy, [[ইম্ফল]], ১৯৮০ - [[ডঃ এম কীর্ত্তি সিংহ]]
# The Bishnupriya Manipuris & Their Language, [[শিলচর]], ১৯৭৬ - [[জগৎমোহন সিংহ]] বারো [[বীরেন্দ্র সিংহ]]
#ঠারআহান জিংতা করানি - [[মধু মঙ্গল সিংহ]]
#ওয়াশাক - '''[[কৃষ্ণ সিংহ]]।'''
[[থাক: ইন্দো-আর্য ঠার]]
[[থাক:ঠার]]
[[থাক:বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী]]
5o1ly3skazcop7gqwyac3sro6jaezsu
নটর ডেম কলেজ, ঢাকা
0
62323
897361
896173
2026-10-15T00:51:39Z
InternetArchiveBot
21793
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
897361
wikitext
text/x-wiki
{{পৌরঝাপি-বিশ্ববিদ্যালয়
| name = নটর ডেম কলেজ, ঢাকা
| image = [[ছবি:Father timm bhaban.jpg|220px]]
| image_size =
| image_alt =
| caption = নটর ডেম কলেজের প্রবেশমুখ
| latin_name =
| motto = ''Diligite Lumen Sapientiae''
| established = ১৯৪৯
| closed =
| type = উচ্চ মাধ্যমিক
| parent =
| endowment =
| budget =
| officer_in_charge =
| chairman =
| chancellor =
| president =
| vice-president =
| superintendent =
| provost =
| vice_chancellor=
| rector =
| principal = হেমন্ত পিউস রোজারিও, সিএসসি<ref name="New Principal Appointed in Notre Dame College">{{cite news | title=New Principal Appointed in Notre Dame College | url=http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=103806 | date=13 December 2012 | accessdate=9 July 2015 | newspaper=Daily Sangram | archive-url=https://web.archive.org/web/20150710021422/http://www.dailysangram.com/news_details.php?news_id=103806 | archive-date=10 July 2015 | url-status=dead }}</ref>
| dean =
| director =
| head_label =
| head =
| academic_staff =
| administrative_staff =
| students = ৬০০০+
| undergrad =
| postgrad =
| doctoral =
| other =
| city = [[ঢাকা]]
| state =
| province =
| country = [[বাংলাদেশ]]
| coor =
| campus =
| former_names = সেন্ট গ্রেগরী কলেজ
| free_label =
| free =
| colors =
| colours =
| athletics =
| sports =
| nickname = এনডিসি
| mascot =
| affiliations =
| ranking =
| website = [https://www.ndc.edu.bd ndc.edu.bd]
| logo =
| footnotes =
}}
'''নটর ডেম কলেজ, ঢাকা''' এগ [[বাংলাদেশ]]র বেসরকারি কলেজগ। এগ [[ঢাকা]] শহরর হমবুকে আসেগ। এগ [[মারি ১৯৪৯]]ত যাত্রা বেলাসিগ৷ হারি বসর এগত ৩,০০০ গর চুৱা পড়ুৱা ভর্তি ইতারা৷
==অধ্যক্ষর তালিকা==
{| class="wikitable"
|-
! ক্ৰমিক নং
! অধ্যক্ষ
! কাৰ্যকাল
|-
| ১
|জন হ্যারিংটন
| ১৯৪৯–১৯৫৪
|-
| ২
| জেমছ মাৰ্টিন
| ১৯৫৪–১৯৬০
|-
| ৩
| থিওটোনিয়াছ অমল গাঙ্গুলী
| মাৰ্চ ১৯৬০ – অক্টোবর ১৯৬০
|-
| ৪
| উইলিয়াম গ্ৰাহাম
| ১৯৬০–১৯৬৭
|-
| ৫
|জন ভ্যাণ্ডেন বোস
| ১৯৬৭–১৯৬৯
|-
| ৬
| জোছেফ পিশোতো
| ১৯৬৯–১৯৭০
|-
| ৭
| [[রিচাৰ্ড উইলিয়াম টিম]]<ref name="Timm, Richard William:CITATION">{{cite web | title=Timm, Richard William:CITATION | url=http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/awardees/awardee/profile/295 | access-date=2020-03-27 | archivedate=2015-09-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924114121/http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/awardees/awardee/profile/295 | deadurl=yes }}</ref>
| ১৯৭০–১৯৭১
|-
| ৮
| অ্যামব্ৰোছ হুইলার
| ১৯৭১–১৯৭৬
|-
| ৯
| জোছেফ পিশোতো
| ১৯৭৬–১৯৯৮
|-
| ১০
| বেঞ্জামিন কস্তা
| ১৯৯৮–২০১২
|-
| ১১
| হেমন্ত পিউছ রোজারিঅ'<ref name="New Principal Appointed in Notre Dame College"/>
| ২০১২–
|}
== পাসিতা ==
{{পাসিতা তালিকা|colwidth=30em}}
== ওয়েব মিলাপ ==
{{Commons category|Notre Dame College, Dhaka}}
* [https://web.archive.org/web/20200605193354/https://notredamecollege-dhaka.com/ Official website]
* [https://web.archive.org/web/20200327173034/https://ndscbd.org/ Notre Dame Science Club]
* [https://web.archive.org/web/20200327135910/http://ndiurc.weebly.com/ Notre Dame International Understanding and Relation Club]
* [https://web.archive.org/web/20200327135910/https://ndrc-bd.weebly.com/ Rotaract Club of Notre Dame College]
* [https://web.archive.org/web/20200327141633/https://nditc.org/ Notre Dame IT Club]
{{coord|23.7300|90.4211|type:edu_region:BD|display=title}}
[[থাক:বাংলাদেশর বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[থাক:বাংলাদেশর শিক্ষা প্রতিষ্ঠান]]
59w49rsojyy8o6uk88lqm6u6f4jf45b