Keginerezh Breizh

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Keginerezh Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1129</id>
    <revision>
      <id>2191106</id>
      <parentid>2190523</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T15:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Pesked, keuzioù</comment>
      <origin>2191106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46961" sha1="9lm72hnus6142aywxm5dfartuxrwa8k" xml:space="preserve">[[Restr:Curnonsky chez Mélanie M Asselin.jpg|thumb|371x371px|Ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e preti [[Mélanie Rouat]] e [[Rieg]], dirak ur pladad [[rigadell]] gant ur werennad [[muskadig]]&lt;ref&gt;[https://www.retronews.fr/journal/paris-soir/6-octobre-1929/131/99139/5?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dvin%26phrase%3DM%25C3%25A9lanie%2520Rouat%2520%26exact%3Dtrue%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26slop%3D55%26advancedUi%3Dtrue%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D13&amp;index=3 Pennad-skrid ''&quot;Gastronomie et Tourisme, A travers la Bretagne avec quatre cordons bleus.&quot;''], Paris-soir, 6 a viz Here 1929, p. 5/6, lennet d'an 29 a viz Du 2025.&lt;/ref&gt;. Mélanie a ra war-dro an istr. Al legistri ne seblantont ket bezañ gant dienn. &lt;small&gt;Livadur gant Maurice Asselin, 1933, [[Mirdi Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=Maurice Asselin - Dans le domaine public en 2019 |url=http://aventdudomainepublic.org/Maurice-Asselin |site=aventdudomainepublic.org |lennet d'an=2023-04-11}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;.]]
'''Keginerezh Breizh''' zo enni kalz meuzioù tennet eus henvoazioù keginañ [[Breizh]] kozh pe nevesoc'h, aozet gant produioù eus an [[arvor]] hag an [[argoad]] pe digaset eus ar bed. Un [[Sevenadur ar bobl|arz poblek]] eo koulz hag un [[hevlezouriezh]] adijinet gant keginerien veur. 

Ar [[krampouezh|c'hamprouezh]], an [[istr]], ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]], ar [[kaletez gant silzig|galetezenn gant silzig]], ar [[kouign-amann|gouign-amann]], ar [[Petit-Beurre]], ar [[Chistr Breizh|chistr]] hag ar [[Muskadig]] zo e-touez ar meuzioù ha diedoù arouezelañ. [[Ti-krampouezh|Tier-krampouezh]] a vez graet eus ar pretioù ma c'haller debriñ krampouezh eus Breizh. Kavet e vezont stank e Breizh hag en estrenvro.

== Ar meuzioù pennañ ==
=== Kigoù ===
Setu meuzioù ha boued dibar eus Breizh graet gant ur seurt kig hepken :
* [[boued-hoc'h]] : &lt;br&gt;
- Gwechall e veze debret boued-hoc'h alies awalc'h. War ar maez e veze debret gwadegennoù ha silzig gant ar familhoù pa veze [[Fest an hoc'h]], da lavaret eo pa veze lazhet ar pemoc'h.&lt;br&gt;
- [[Joskenn]] a gaver c'hoazh e ti kigerien [[Bro-Dreger]] (un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet), debret e veze tomm da adlein pe yen da adverenn gant patatez krign gant ar gouerien. Ober a reer [[chotenn ha joskenn|chotenn]] anezhi er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], ha debret e veze da vare [[Meurlarjez]] eno, gant bara dous. E Breiz-Uhel e vez(e) debret ''museau'' yen gant gwinêgrenn.&lt;br&gt;
- [[Galetez gant silzig]] zo ur silzigenn rollet en ur galetezenn, a-wechoù gant sezv pe getchup. Brudet eo ar meuz-se e [[Breizh-Uhel]], aes da zebriñ er-maez dindan ar meud, hag aes da gavout er stalioù, er marc'hadoù, er gouelioù pe c'hoazh er stadoù (en ardro ar [[Roazhon Park]] da skouer)&lt;br&gt;
- Meuzioù all gant kig-moc'h : [[anduilh giz ar Gemene]] ha giz [[Gougleiz (bro)|Gougleiz]], [[kig-sall]], [[fourmaj-kig]] ([[fourmaj-rous eus Breizh|fourmaj-rous]], pastez [[Hénaff]], fourmaj-kig Roazhon da skouer), [[silzig]] (re v[[Molenez]], re b[[Plouilio]]...), [[rilhetez]], [[gwadegenn (kegin)|gwadegenn]] Roazhon, [[lard sul]] Naoned, morzhed-hoc'h Montroulez, ''gogue d'Ancenis'', [[anduilhennig]] [[Kemperle]], ''casse'' Roazhon, ''porché'' [[Dol]]...
* [[kig-bevin]] ha [[kig leue]] : [[spilhenn Kastellbriant]], brudet eo marc'had al loened-korn [[Kastellbriant]] (foar Béré);
* [[kig-yar]] : [[ruilhad Sevigneg]] gant kig [[klujar-Spagn|skilyar]], ur meuz eus [[Gwitreg]] ; ar [[frigousse]] eus [[Bro-Roazhon]] gant kig-yar ha chistr. Gouennoù yer lec'hel zo evel [[yar goukoug Roazhon]], [[yar zu Gentieg]], [[Gwaz (evn)|gwaz]] [[Sulial]] hag all ;
* kig-houad : Houad giz Naoned ;
* [[kig-oan]] : brudet eo kig-oan palud [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]]&lt;ref&gt;E Breizh ha Normandi en em astenn Bae Menez-Mikael-ar-Mor.&lt;/ref&gt; (un [[AOK]] gant Bro-C'hall hag un [[Anvadur orin gwarezet|AOG]] gant Europa en deus),
* kig-lapin : ar [[bardatte]], kaol farset gant lapin pe gad, ur meuz eus kouerien [[Bro-Naoned]].
 
Setu meuzioù fardet gant meur a gig : 
* ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]] eus [[Bro-Leon]] gant [[farz]] du pe wenn, lipig, kig-moc'h, kig-bevin, kig-sall, kaol, karotez, pour, irvin, 
* [[krampouezh]] sall pe [[kaletez|galetez]] gant morzhed-hoc'h, silzig, anduilh, larjounezioù, kig-yar pe [[chorizo]]...
* ar [[podad]], ur meuz hengounel e Breizh evel en Europa. Podadoù liesseurt a zo e Breizh en hec'h-unan, gant kig-moc'h alies ha legumajoù goañv (kaol, karotez, irvin...), a-wechoù gant kig-bevin, sili-mor, legestr hag all. Ar podad giz Kemper, ar podad giz Roazhon, ar podad giz An Elven, podad Molenez gant bezin, podad Enez Sun... a zo e-touez ar re vrudetañ.
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Andouille de Guéméné.jpg|[[Anduilh giz ar Gemene]].
Agneau de prés salés du Mont Saint-Michel.jpg|Kig oan palud AOG [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]].
Chateaubriand of March Farms Nature-Fed Veal (4202805472).jpg|Spilhenn vevin [[kastellbriant (kig)|kastellbriant]] gant legumajoù munut.
Kig ha farz du léon.jpg|[[Kig-ha-farz]] Bro-Leon.
Galette saucisse 2.JPG|[[Galetez gant silzig]].
&lt;/gallery&gt;
: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : [[Yer Ankiniz]], [[Yer Gentieg]], [[Yer Breizh]], [[Fourmaj-rous eus Breizh]],&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] [[Anvadur orin gwarezet]] (AOG) gant : kig-oan palud Bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Boued mor ===
Paot eo ar boued mor a gaver war aodoù Breizh : [[pesked]], [[kresteneged]], [[blotviled]] ha plant zoken (bezin, salikorn...). Holen a vez produet abaoe an Hemamzer. Abaoe ar Grennamzer e ya ar bigi pelloc'h evit pesketa. Brudet eo ar re a yae betek an [[Douar-Nevez]] betek an XX{{vet}} kantved evit [[moru]]eta. Hiliennoù ha [[temz-boued|temzoù-boued]] zo bet ijinet gant Bretoned evit ar boued-mor : [[amann gwenn]], [[kari Gosse]]...

Ar godailh a vez graet eus al lodenn eus ar pesked, kregin ha kresteneged lezet d'ar vartoloded gant ar mestraouer. Ar peurrest, boued mor fresk, a vez gwerzhet er stalioù pe er marc'hadoù. Ul lodenn all eus ar pesketadennoù a vez treuzfurmet e boestoù-mir pe &quot;meuzioù fardet&quot; gant embregerezhioù boued.

==== Pesked ====
Pesked a bep seurt a vez da vaez aodoù Breizh: [[sardin]], [[brizhilli]], [[draeneg]]ed, [[moru]] (ur skouer meuz : moru mod Sant-Maloù), [[Moulleg (pesk)|moulleg]], [[sili]] (keusteurenn silienn-vor), [[boultouz]]ed (boultouz mod Arvorig), [[meilh-ruz|meilhi-ruz]], [[glazenn fri aour|glazenned fri aour]], [[garlizenn|garlized]]... Er stêrioù, lennoù ha stankoù e vez pesket [[sandrenn|sandred]] (tanavenn sandrenn gant [[amann gwenn]]), [[dluzh]]ed, [[eog]]ed, [[beked]] (beked gant amann gwenn)... Boued kerañ Breizh eo ar [[stlaoñ]], pesked vihan lipous ha dibaotet eus al [[Liger]] hag ar [[Gwilen]]. Pretioù zo war ribl al Liger a servij c'hoazh, gwech an amzer, stlaoñ poazhet pe fritet. 

Meuzioù gant meur a besk : ar [[kaoteriad|gaoteriad]] eus [[Kerne-Izel]], soubenn ar pesked...
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot;&gt;
Cotriade.jpg|[[Kaoteriad]].
Maquereaux au vin blanc.jpg|Brizhilli en ur plad.
Purple_asparagus_in_Beurre_blanc_sauce.jpg|Asperjez gant [[amann gwenn]], un hilienn ijinet gant [[Clémence Lefeuvre]].
Kari Gosse 8Y4A5085.jpg|Ijinet e voe [[kari Gosse]] gant an Aotrou Gosse, un apotiker eus [[An Oriant]] en XIX{{vet}} kantved.
Teufelsfisch 1111.JPG|Ur [[boultouz]] en ur stal-besked.
&lt;/gallery&gt;
==== Kresteneged, blotviled ha pesked-kregin ====
* [[blotvil]]ed ha [[kregin]] a-leizh : 
** [[istr]] plat ha don, produet e pep lec'h war aodoù Breizh. Brudet eo istr [[Kankaven]] e Bro-Sant-Maloù, re [[Bêlon]] e Bro-Gerne ha re &quot;Prat-ar-Coum&quot; e [[Lanniliz]] (Bro-Leon).
** [[Krogenn-Sant-Jakez|kregin-Sant-Jakez]] e pep lec'h ivez. Brudet eo re [[bae Sant-Brieg]].
** [[meskl]], produet e pep lec'h ivez. Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor a voe ar produ kentañ eus ar mor da vezañ roet dezhañ un [[anvadur orin gwarezet]] (AOG) e 2006. Brudet eo ivez meskl-park [[Pennestin]]. 
** [[bigorn]], [[petonk]], [[pilorenn|pilored]], [[kokez]], [[Solenoidea|kontelleged]], [[ourmel]], [[kilhog-mor|kilheien-mor]]...
* [[kresteneg]]ed a zo ivez er arvor pe er mor : [[krank]]ed, [[legestr|ligistri]], [[grilh-mor|grilhed-mor]], [[morgevnid]], [[grilh-traezh|grilhed-traezh]] lesanvet &quot;dimezelled [[Loktudi]]&quot;, [[chevr]]... 
* [[stivell]]ed,
* [[teureuged]].

Gallout a reont bezañ diskouezhet en ur [[pladennad boued-mor|bladennad boued-mor]], er pretioù pe er gêr. Meuz heverk all : kregin-Sant-Jakez mod Naoned.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Huîtres de la Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|O tebriñ [[istr]] e [[Kankaven]], dirak ar parkoù istr.
Belon_oysters_at_Belon_river,_France.jpg|Istr Bêlon ha [[muskadig]], war ribl ar stêr [[Bêlon]] (Kerne).
Huitres Cancale.jpg|[[Ostrea edulis|Istr plat]] Kankaven.
Moules marinières 02.jpg|[[Meskl]] ar martolod (gant chalotez ha gwin gwenn).
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Früchte des Meeres, 2011 (01).jpg|Ur bladennad boued-mor doubl.
Crustacés Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|Kresteneged en ur stal e Bro-Sant-Maloù.
Shrimps at market in Valencia.jpg|Grilhed-traezh pe &quot;dimezelled Loktudi&quot;.
Coquille Saint-Jacques à la crème.jpg|[[Krogenn-Sant-Jakez]] gant dienn.
&lt;/gallery&gt;
En [[hevlezouriezh c'hall]], an dro-lavar ''&quot;à l'armoricaine&quot;'' a zo heñvel ouzh hini ''&quot;à l'américaine&quot;'' e galleg. Ober a ra an div dave d'an [[hilienn amerikan]] implijet evit keginañ ligistri, stivelled, boltouz... Ar boaz eo da gomz eus [[legestr mod Arvorig]] pa eo ul [[legestr]] breton (''Homarus gammarus'') a zo keginet, hag eus legestr mod Amerika pa eo ul legestr amerikan (''Homarus americanus'').
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Homard à l'américaine.jpg|[[Legestr mod Arvorig]].
Caissargues Resto Le XV Calamars et pommes de terre sautées.jpg|Stivell mod Arvorig hag avaloù-douar frinket gant kignen ha [[perisilh]].
Noix de Saint-Jacques aux poireaux et gingembre.JPG|[[Kregin-Sant-Jakez]] war deuzadell bour gant jinjebr.
Bulots 03.jpg|[[Kilhog-mor|Kilheien-mor]] gant [[maionez]].
&lt;/gallery&gt;
:Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant : Kregin-Sant-Jakez eus Aodoù-an-Arvor,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor.

=== Legumaj, edeier ha frouezh ===
[[Restr:Grandes Heures d'Anne de Bretagne - Ble de turquie.jpg|thumb|upright=0.5|[[Gwinizh-du]], [[Eureier binvidik kenañ Anna Vreizh|Eureier veur]] Anna Vreizh, XVI{{vet}} kantved.]]
[[Legumaj]], [[frouezh]] hag [[ed]]eier a bep seurt a vez gounezet ha keginet e Breizh. Setu seurtadoù hengounel ha/pe krouet e Breizh : 
* legumaj ha traoù heñvelek : [[aval-douar|avaloù-douar]] ([[charlotte (avaloù-douar)|Charlotte]], Amandine, Apollo, Dolwen...), [[artichaod]] Camus (bervet pe poazhet ouzh ar vurezh, ha debret gant gwinêgrenn pe dienn-fresk), [[gwarelig Naoned]], [[chalotez]], [[ognon]] ([[ognon Rosko|ognon roz]] [[Rosko]] da skouer), fav munut ([[koko Pempoull]]...), [[kaol]], [[kaol-fleur]], [[kaol-pome]] (kaol [[An Oriant]] da skouer), [[kignen]], [[piz-bihan]], [[kistin]] [[Bro Redon]], [[pour]], [[irvin]], [[karotez]] (Chantenay), [[beler-dour]] (Ar Gerveur), [[per-douar]] mouk Roazhon... [[Soubenn]] al legumaj a zo ur meuz klasel. Ar ''[[bardatte]]'' a zo ur meuz kaol farset hengounel eus Naoned.
* frouezh : [[aval]]où ([[renetez Arvorig]], Teint Frais, renetez gris an Oriant...), [[per]], [[kerez]] ([[kignez]]...), [[sivi]] (gounezet e [[Plougastell]] ha [[Bro-Naoned]] dreist-holl), [[tomatez]], [[sukrin]] (&quot;petit-gris&quot; Roazhon), [[mouar]], [[lus du]]...
* gant [[gwinizh]], [[gwinizh-du]], [[kerc'h]] ha [[segal]] e c'haller ober [[bleud]], ha gantañ [[bara]]. Gwechall e veze aozet meuzioù kozh ganto, mesket gant laezh alies : yodoù ([[yod kerc'h]]) ha soubennoù (ar [[brignen]], [[miton Roazhon]]...).

Ar [[Joniged]] a yae da Vreizh-Veur da werzhañ ognon Bro-Leon gwechall : Bro-Gembre, Kerne-Veur, Bro-Saoz, Bro-Skos, an inizi Angl-ha-Norman.

: Labelioù europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant Gwarelig Naoned, Bleud gwiniz-du Breizh,&lt;br&gt;
[[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Ognon Rosko, Koko Pempoul.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
The story of Sioni Winiwns (12118569366).jpg|[[Joniged]] o fiseliñ ognon e [[Porthmadog]] e [[Bro-Gembre]] e 1958.
Coco de paimpol1.jpg|[[Koko Pempoull]], klor ha greun.
Au marché - mâche.JPG|[[Gwarelig Naoned]].
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; &gt;
Fabrication de la bouillie d'avoine (yod kerc'h) - étape 6.jpg|[[Yod kerc'h]] mesket gant ar vazh-yod.
Cooked artichoke heart.jpg|Foñs artichaod poazhet. 
Cross section of Reinette d'Armorique (Bretagne), National Fruit Collection (acc. 1948-203).jpg|Anavezet eo an avaloù [[renetez Arvorig]] abaoe ar Grennamzer &lt;small&gt;''Dastumad Broadel ar Frouezh'' ar Rouantelezh-Unanet&lt;/small&gt;.
Festival de Cornouaille 2015 - Quais en fête 01.JPG|[[Sivi]] [[Plougastell]] a oa krouet er [[bloavezhioù 1750]].
&lt;/gallery&gt;

=== Krampouezh ===
E [[Breizh-Izel]], [[krampouezh]] [[ed-du]] zo sall ha krampouezh [[gwinizh]] zo dous. E [[Breizh-Uhel]] ez eus kaoz eus [[kaletez]], ur seurt all eus krampouezh ed-du gant un toaz disheñvel. War ur [[pillig|billig]] pe en ur [[paelon|baelon]] e vezont poazhet. A bep seurt traoù a c'haller lakaat e-barzh. An [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] a zo pretioù breton lec'h ma vez servijet krampouezh sall ha dous, anavezet int evel un arouez eus keginerezh Breizh. Ar grampouezhenn glaselañ eo an &quot;tri zra&quot;, ur vi, morzhed-hoc'h ha keuz e-barzh. 

&quot;Bleud ed-du Breizh&quot; a zo ul [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gantañ abaoe 2010.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Galette à la farine de blé noir de Bretagne.jpg|Ur plac'h o ledañ an toaz war ar [[pillig|billig]] gant ur rozell,&lt;br&gt;&lt;small&gt;bl&lt;sup&gt;ioù&lt;/sup&gt; 1900&lt;/small&gt;.
0 Crêperie An Diskuiz à Quimper.JPG|Ti-krampouezh &quot;An Diskuizh&quot; e Kemper.
Galette de sarrasin.jpg|Ur galetezenn [[ed-du]] &quot;an Argoad&quot; (vi, kebell-touseg, saladenn c'hlas).
Sarrasin La harpe Cl 2 J Weber.jpg|Greun ha bleud ed-du Breizh ha boued graet gantañ : krampouezh, bier ha mel.
&lt;/gallery&gt;

[[Restr:Gros sel gris et fleur de sel.jpg|thumb|kleiz|140px|Holen bras ha flour-holen.]]

=== An danvezioù all ===
* [[holen]]-mor eus [[Paludoù-holen Gwenrann|Bro-Wenrann]]. [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Ul label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) en deus abaoe 2012.
* [[gwinêgr]] chistr pe win,
* [[bezhin]] ha [[salikorn]]. Pretioù ha stalioù zo a ginnig bremañ bezhin da zebriñ evel legumaj, holen dre vezhin, amann dre vezhin, bouilhoñs dre vezhin

== Gwastilli ha sukrerezh ==
* [[krampouezh]] gwinizh gant sukr, koñfitur, [[salidou]] (un toaz karamel gant amann sall eus [[Gourenez Kiberen]]), chokolad teuz pe kalz traoù all,
* kouignoù ar Vro Vigouden, ur seurt pancake,
* [[farz]]où : farz breset, [[farz buan]], [[farz forn]], farz-pod, farz prunev, farz avaloù, farz rezin,
* gwestell awenet gant ar re kemeret gant ar vartoloded war vor gwechall :  ar [[gwastell giz Naoned|wastell giz Naoned]] un adstumm eus ar [[gwastell-amann|wastell-amann]] krouet e 1820 hag adlañset adalek 1910 gant ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]], hag ar [[gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]] krouet er bloavezhioù 1860 en [[an Oriant|Oriant]]. Prunaoz, abrikez pe suraval a veze lakaet e-barzh evit stourm a-enep ar [[skorbut]]. 
* gwastilli all : [[kouign-amann]] eus [[Douarnenez]], [[parlementin Roazhon]], [[gwitregad]] eus [[Gwitreg]].
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Crèpe bretonne au caramel au beurre salé.jpg|Ur grampouezhenn gant [[karamel gant amann sall]].
Kouign amann 01.jpg|Ur [[Kouign-amann|gouign-amann]].
Gâteau breton 8Y4A5039.jpg|Ur [[Gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]].
Gâteau nantais 02.jpg|Un tamm [[gwastell giz Naoned]]
Far-breton.jpg|[[Farz forn]] dre brunaoz.
&lt;/gallery&gt;
* [[krakilin]] [[Sant-Maloù]], kouignoù skaotet
* bara briochet : ar [[gochtial]] eus [[Sant-Armael]] ; ar [[fouas Naoned|fouas]] eus [[an Hae-Foazer]] ; kouignoù an Ened, debret e Kerne Izel da vare [[Meurlarjez]].
* [[bignez]], da skouer re [[Treger|Dreger]],
* [[gwispid]] a-leizh : ar [[krampouezh dantelez|c'hrampouezh dentelez]] lañset gant [[Katell Gornig]] e [[Kemper]] adalek 1886, ar [[Petit-Beurre]] krouet gant [[Louis Lefèvre-Utile]] e [[Naoned]] e 1886, ar [[galetez (gwispid)|galetez]] krouet e [[Pont-Aven]] e 1890 (ha war o lec'h galetez Sant-Mikael eus [[Bro-Raez]] krouet e 1905, galetez ar Vro Vigoudenn, galetez [[Fouenant]], gwispiderezh Filet Bleu e [[Sant-Evarzeg]], gwispiderezh [[Lokournan]]...), ar [[paled (gwispidenn)|paledoù]] amann rik krouet e Pont-Aven e 1920 (brudet eo ar merkoù [[Traou Mad]] ha Roudor), ar [[Biscuiterie Nantaise|BN]] krouet e Naoned e 1932...
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Petit Beurre LU.JPG|Ur [[Petit-Beurre]] [[LU (gwispiderezh)|LU]].
ChocoBN.jpeg|Choco [[Biscuiterie nantaise|BN]].
Galette bretonne 01.jpg|[[galetez (gwispid)|Galetez]] amann rik.
Palet breton 01.jpg|[[Paled (gwispidenn)|Paledoù]].
&lt;/gallery&gt;
* [[mel]], [[kaotigell]] ha [[koñfitur]],
* madigoù, sunigoù ha chokoladennoù : [[karamel gant amann sall]]&lt;ref&gt;Brud a gemeras a drugarez d'ar pastezer Henri Le Roux eus Kiberen.&lt;/ref&gt; e stumm madigoù, sunigoù (&quot;Niniche&quot; [[Kiberen]] hag [[Ar Baol]]) pe dienn (salidou), [[lima Naoned]], [[toaz-frouezh]], [[Françoise de Foix#Boued|Françoise de Foix]], [[rigolette]]...
* [[skornenn]]où.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Caramels au beurre salé - La Mère Poulard.jpg|Ur voestad karamelennoù gant amann sall.
Magasin de niniches de Quiberon à Belle-Île-en-Mer.jpg|Ur stal &quot;niniches&quot; er [[Ar Gerveur|Gerveur]].
Crème de Salidou (caramel au beurre salé).jpg|Podad salidou.
Berlingot-bonbon.jpg|Limaioù.
&lt;/gallery&gt;

Produioù chokolad a vez graet gant stalioù hag embregerezhioù zo. [[Grain de Sail]], e [[Montroulez]], a zegas e chokolad gant daou lestr-karg-dre-lien evit izelaat e louc'h karbon. Emañ o sevel un trede lestr hag a vo douger-endalc'herioù dre lien brasañ ar bed&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail : le plus gros voilier porte-conteneur au monde annoncé pour 2027'' |url=https://www.lineaires.com/les-produits/grain-de-sail-le-plus-gros-voilier-porte-conteneur-au-monde-annonce-pour-2027 |aozer=Thibaut Le Moal |lec'hienn=Linéaires |deiziad=24-10-2024 |lennet d'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail III : plus grand, plus innovant''|url=https://www.meretmarine.com/fr/construction-navale/grain-de-sail-iii-plus-grand-plus-innovant |aozer=Gaël Cogne |lec'hienn=Mer et Marine |deiziad=28-01-2025 |lennetd'an=04-08-2025}}&lt;/ref&gt;.

== Boued-laezh ==
[[Restr:Curé nantais.JPG|thumb|[[Curé nantais]], keuz brudetañ Breizh.]]
Laezh-ribod a zo un evaj a veze graet war ar maez pa veze fardet [[amann]] gwechall. Debret e veze [[patatez]] gantañ, pe [[krampouezh]] [[gwinizh-du]]. Graet e veze ivez laezh-tev, pe gwell, ur seurt yaourt.

Hiziv e vez produet laezh ha [[laezhaj]]où en un doare artizanel pe industriel : [[amann]] (sall atav), [[yaourt]]où, [[dienn]] (pe koaven), laezh-ribod, [[keuz (boued)|keuzioù]] evel [[Curé nantais]], keuzioù ar stroll Olga (Merzer ha Petit Breton paouezet e 2024, ar c'heuz gavr [[Petit Billy]]), keuzioù ar merk Paysan Breton (keuz baset da ledañ Madame Loïk, [[camembert]] Kergall, [[emmental]], [[brie (keuz)|brie]] Label Ruz), [[toma]] (hini [[Rewiz]], [[Karaez]], [[Gevrezeg]], [[Chapel-Erzh]]...), crémet nantais, Menez Hom, rocher nantais, machecoulais, gourmelin, Gweltaz-Lambrizig, chandamour eus [[Ankiniz]], Ti Pavez, Trappe de Timadeuc... Ur c'heuz a oa fardet gant menec'h [[Abati ar Joa]] e [[Kempenieg]] met ne reont ket ken.

== An diedoù ==
=== Diedoù hep alkool ===
[[Restr:Breizh Cola in Japan ! Du Breizh Cola au Japon.jpg|thumb|[[Breizh Cola]] gwerzhet e [[Yokohama]] e Japan]]
* [[dour]] : [[dour melar]] ([[Plancoët]]), [[dour andon]] (Sainte-Alix e [[Plangoed]], Menez Are, ar merk Cristalline (15 andon he deus, en o zouez andon Isabelle e [[Sant-Wazeg]], andon Eleonore hag andon Sainte-Aude e [[Gwenred]]),
* [[chug-frouezh|chugoù-frouezh]] a bep seurt, 
* [[siros]]où evel an [[Nantillais]],
* [[limonadez]], 
* diedoù &quot;kola&quot; : [[Breizh Cola]], [[Brasserie de Bretagne|Britt Cola]] ha Beuk Cola,
* glec'hiadennoù,
* [[kafe]] a vez krazet e Breizh ivez.

=== Diedoù alkoolek ===
[[Restr:Muscadet Cru Communal.jpg|thumb|upright=1.15|Muskadig seim kentañ.]]
[[Restr:CidreBret.jpg|thumb|upright=1.15|Ur volennad sistr.]]
[[Chistr Breizh|Chistr]]-aval a oa an evaj boas e tost Breizh a-bezh en XIX{{vet}} hag en XX{{vet}} kantved, koulz er maezioù hag er c'hêrioù. Sistr Bro-Gerne AOK ha sistr Traoñ ar Renk eo ar re vrudetañ.

Ar gwini a vez gounezet e Breizh abaoe ar V{{vet}} kantved da nebeutañ &lt;small&gt;(''sellout ouzh ar pennad [[Gwiniegi Breizh]] evit gouzout muioc'h'')&lt;/small&gt;. Produet e vez hiziv [[gwin]] [[gwin gwenn|gwenn]], [[gwin ruz|ruz]], [[gwin roz|roz]] pe [[gwin bouilh|bouilh]]. Gwinoù [[Gwiniegoù traoñienn al Liger#Gwiniegoù Bro-Naoned|Bro-Naoned]] eo ar re vrudetañ, hag ar re nemeto aotreet da vezañ kenwerzhelet. En o zouez eo ar [[Muskadig]] an hini brudetañ, hag ivez ar [[gros-plant a vro-Naoned]], gwinoù gwenn sec'h anezho. Gwinoù eus [[gouennad]]où all zo ivez e Bro-Naoned : [[Cabernet]], Gamay, Merlot, Pinot Noir, [[Grolleau]], [[Sauvignon]], [[Berligou]] (ur ouennad eus amzer [[Duged Breizh]])... Nevez zo eo bet plantet gwini e lec'hioù all evel Traoñ ar Renk, [[Kemper]] ha [[Mor Bihan Gwened]].

An diedoù alkoolek all :
* [[sistr per]], da skouer chistr pêr [[Klegereg]] graet gant per Boreign&lt;ref&gt;[https://actu.fr/bretagne/cleguerec_56041/bretagne-cette-commune-est-la-capitable-du-chistr-per-cidre-de-poire_62951479.html Bretagne : cette commune est la capitable du chistr per (cidre de poire)] gant Pontivy Journal, 25 a viz Gouere 2025, gwelet d'an 8 a viz eurzh 2026.&lt;/ref&gt; 
* [[bier]], breserezhioù zo e Breizh abaoe ar XVII{{vet}} kantved&lt;ref&gt; ''Deux siècles de Bières en Bretagne'' gant Philippe Bonnet, Vincent Courtin ha Yoran Delacour, embannet gant [[Yoran Embanner]], 2007, p. 17, gwelet d'ar 16/01/2025.&lt;/ref&gt;,
* [[lambig]] pe gwin-ardant ([[Fine de Bretagne|Lambig fin Breizh]] da skouer, un [[Anvadur Orin Kontrollet|AOK]] zo gantañ),
* [[avaleg]], a zo lambig ha chistr mesket (un AOK zo gantañ),
* [[chouchenn]] pe chufere, ur seurt [[mez]],
* [[wiski]]où : Warenghem ha Distillerie des Menhirs a zo ar strilherezhioù brudetañ.

Label europat :&lt;br&gt;
[[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]]  [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : Sistr Breizh (2000), Wiski Breizh (2015).

''Sellet ouzh ar pennadoù [[Chistr Breizh]], [[Bier Breizh]] ha [[Wiski Breizh]].''

=== Kokteloù ===
Ar [[godinette]], ijinet evit gouel &quot;La Gallésie en fête&quot; e [[Mousterfil]] gant [[Simone Morand]] e 1977, a vez graet gant sivi Plougastell, sukr, lambig, muskadig ha likor kastrilhez-du. Evel ar punch hag ar sangria eo ur [[koktel|c'hoktel]] &quot;stroll&quot;, graet pa vez kalz kouvidi pe evit ur gouel pe ur festival.

Kokteloù &quot;hinienel&quot; a zo ivez :
* [[kir]] Breizh, gant likor kastrilhez-du ha chistr
* kir Gwaled, gant likor kastrilhez-du ha Muskadig
* ar c'hir keltiek : likor kastrilhez-du, muskadig ha chouchenn

An [[Nantillais]] a zo ur merk sirosoù eus Naoned implijet evit fardañ kalz kokteloù hep alkool pe gant alkool. Dasprenet eo bet an embregerezh e 2025 gant ar winieg Drouard eus [[Kastell-Tepaod]], ur produer muskadig ha gwinoù all. 

== Al listri hag ar c'hinkladurezh taol ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
108 Musée du Léon.jpg|Ur gastelodennig, tasoù hag ur plad eus [[Lanniliz]], XVIII{{vet}} ha XIX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;mirdi Bro-Leon e Lesneven.&lt;/small&gt;
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08432.jpg|Asied, paotr e wiskamant hengounel e [[feilhañserezh Kemper]], &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, [[Miami]], [[Florida]]&lt;/small&gt;.
HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08431.jpg|Asied, plac'h he gwiskamant hengounel e feilhañserezh Kemper, &lt;small&gt;mirdi Vizcaya, Miami, Florida.&lt;/small&gt;
Odetta1.JPG|alt=Pichet en grès, manufacture HB, marque « Odetta » (vers 1930), localisation inconnue.|Picher e krag, merk « Odetta » (e-tro 1930), &lt;small&gt;michererezh [[Henriot Quimper|Henriot Kemper]]&lt;/small&gt;.
Henriot E Laget.jpg|Soubenneg Henriot, deroù an XX{{vet}} kantved, &lt;small&gt;michererezh Henriot Kemper&lt;/small&gt;.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Asiedoù, mirdi [[Feilhañserezh Kemper]] :&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Quimper 58 Faïence Assiette à décor broderie vers 1920.JPG|Kinkladur doare broderezh, e-tro 1920.
Quimper 61 Faïence Assiette à décor scène bretonne Villot.JPG|Arvest breizhat.
Quimper07.jpg|Kinkladur gant laboused (e-tro 1920).
Quimper 69 Faïence Assiette décor aux serpents inspirée d'un dessin de Yan Dargent maufacture HB.JPG|Kinkladur gant naered, diwar un dresadenn gant [[Yan' Dargent]].
&lt;/gallery&gt;
E familh ar prierezh eo ar [[poderezh]] hag ar [[feilhañserezh]] a gaver ar muiañ e Breizh. Sevel a ra ar poderezh artizanel d'ar Grennamzer. Diorren a ra un industriezh al listri e feilhañs adalek an XIX{{vet}} kantved a-drugarez da deknikoù gwellaet ha d'an touristerezh. E stalioù-labour an embregerezhioù eo ijinet ur &quot;stil breton&quot; gant arzourien vrudet pe dianav evit kinklañ an asiedoù, ar bolennoù, ar picheroù hag all.

=== Ar poderezh artizanel ===
Er su da Vreizh eo bet oberiant ar poderezh e Bro-Redon e-pad-pell. Gouzout a oarer e oa graet podoù er barrez anvet Ar Boderezh (bremañ e [[Sant-Yann-ar-Wern]]) abaoe an XI{{vet}} kantved, ha priajoù abaoe ar XV{{vet}} kantved. Ar podoù hag ar priajoù graet eno, asambles gant ar re produet e [[Malañseg]] (Bro-Gwened) hag [[Erbigneg]] (Bro-Naoned), o daou e Bro-Redon ivez, o deus pourvezet Kreizteiz Breizh a-bezh betek kreiz an XX{{vet}} kantved. Traezhoù a bep seurt a voe produet : evit tommañ ar [[soubenn]]où, lakaat al laezh, poazhañ ar [[keusteurenn|c'heusteurennoù]], grilhañ ar c'histin...&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.potiane.fr/PBCPPlayer.asp?ID=2234916 Les potières de Saint Jean] war lec'hienn www.potiane.fr, gwelet d'an 8 a viz C'hwevrer 2026.&lt;/ref&gt; Kinklet eo bet lod anezho gant arzourien evel [[Mathurin Méheut]] (1941) hag [[Yvonne Jean-Haffen]]. En eil lodenn eus an XX{{vet}} kantved e voe kendalc'het d'ober priajoù dindan an anv &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; gant ur feilhañserezh krouet e-pad an Eil Brezel-bed, betek ar bloavezhioù 1980&lt;ref name=&quot;Danilo&quot;&gt;Denis Danilo ha Stéphane Batigne, ''Poterie traditionnelle de Bretagne Sud'', Stéphane Batigne Éditeur, 2022&lt;/ref&gt;. Hiziv ez eus ur greizenn arz hag istor ar prierezh e Sant-Yann-ar-Wern anvet &quot;Le Patiau&quot;, enni ur stal-labour feilhañs, ur mirdi hag ul lec'h diskouez.

En norzh da Vreizh e voe produet podoù ha listri ivez e kêriadenn [[Ar Boderezh]] (bremañ e [[Lambal]]), hag e Bro-Leon ([[Lanniliz]] ha [[Plouvien]]) en XIX{{vet}} kantved ha betek deroù an XX{{vet}} kantved.
=== Ar feilhañserezh ===
[[Restr:064 Assiettes décor breton.jpg|thumb|160px|Asiedoù e feilhañs gant &quot;kinkladur breizhek&quot;.]]
[[Restr:Bols bretons féminins, Île aux Moines, Morbihan, France.jpg|thumb|kleiz|160px|Bolennoù breizhek gant anvioù-bihan a bep seurt, Feilhañserezh Pornizh.]]
Feilhañserezh a voe e [[Naoned]] kerkent ha 1647, hag e [[Roazhon]] etre 1748 ha 1844. Met al listri e [[feilhañs Kemper]] eo ar re a zo deuet da vezañ ar re vrudetañ. Abaoe ar XVII{{vet}} kantved e vez produet feilhañs e kêr-benn [[Bro-Gerne]], da skouer [[HB Kemper]] diazezet e 1690, pe Dumaine savet e 1791 ha deuet da vezañ Henriot e 1891, an div vichererezh vrudetañ. Menegomp ivez feilhañserezh &quot;Saint-Jean-de-Bretagne&quot; etre ar bloavezhioù 1940 hag ar bloavezhioù 1980 e Sant-Yann-ar-Wern, ha feilhañserezh [[Pornizh]] krouet e 1947 gant ur produadur industrieloc'h. Gant feilhañserezh Kemper eo e voe skignet ar stil klinkus breizhek avat, gant tresoù bleunioù, arvestoù maezioù, tudennoù e gwiskamant hengounel (paotr, plac'h, kouplad). Ganti e voe graet traezoù e krag ivez etre 1917 ha 1970, er stil [[Arz Nevez]], dindan ar merk &quot;Odetta&quot; (diwar anv ar stêr [[Oded]]).

Meur a arzourien vrudet pe dianav o deus lezet roud o dorn er c'hinkladurezh taol hag an arrebeuri kegin e Breizh adalek an XIX{{vet}}kantved. An arzour [[Feilhañs Kemper#Alfred Beau|Alfred Beau]] en an hini a roas ul lañs nevez d'ar feilhañserezh e Kemper e dibenn an XIX{{vet}} kantved, gant ar feilhañserezh Porquier-Beau, o kinklañ asiedoù, pladoù hag all. Kevezerezh a oa bet etre Henriot hag HB e Kemper betek o c'hendeuzadur e 1968, hag an dra-se oa gwir war an dachenn arzel dreist-holl. [[Mathurin Méheut]] a oa e penn an arzourien a laboure evit Henriot, pa oa roll [[René Quillivic (kizeller)|René Quillivic]] ha [[Louis Garin]] e HB. E Diskouezadeg etrebroadel an Arzoù-kinklañ hag oberiañ modern e Pariz e 1925, e oa kinklet ha kempennet pavilhon Breizh gant arzourien eus luskad ar [[Seiz Breur]]. E-barzh e oa arrebeuri (taolioù, ur ganastell vras, kadorioù...), armoù-kegin graet e [[feilhañserezh Kemper]], delwennigoù ha picheroù kizellet gant René Quillivic. Priourien vrudet all o deus fardet traezoù dibar a-hed an XX{{vet}} kantved &lt;small&gt;''(sellit ouzh ar rummad [[:rummad:Priourien Breizh|Priourien Breizh]]).''&lt;/small&gt;

Ar [[bolenn vreizhek|volenn vreizhek]], graet e pri-poazh, gant an anv-bihan skrivet e lizherennoù red hag he zudenn e gwiskamant hengounel, a gaver e ti kalz Bretoned kenkoulz ha touristed. Ijinet en XIX{{vet}} kantved ha savelet he stumm en XX{{vet}} kantved, deuet eo da vezañ un elfenn eus sevenadur poblek Breizh da vat. Produet e vez e Kemper ha Pornizh dreist-holl.

== Labourioù ha gouelioù ==
=== Gwechall war ar maez ===
[[Restr:Gouel an Eost 2015 - Rata.JPG|thumb|Aozañ ar &quot;rata&quot;, pred hengounel ar vederien, e-pad [[Gouel an Eost]] e [[Plougouloum]] (Bro-Leon).]]
Gwechall e Breizh-Izel e veze debret ar &quot;wastell&quot; pe ar &quot;peurzorn&quot; e dibenn an dornadeg, e-pad al labourioù er parkeier. E [[Bro-Naoned]] e veze debret ar [[bardatte]], ur meuz kaol farset, e dibenn an eostoù. E [[Bro-Dreger]] e veze debret ar [[chotenn ha joskenn|joskenn]] gant patatez krign da adlein ha da adverenn gant ar gouerien. Kavet e vez c'hoazh da brenañ e ti ar gigerien ha war ar marc'hadoù.

Pa veze lazhet ur pemoc'h ur wech ar bloaz e veze [[Fest an hoc'h]], d'ar goañv alies. Pedet e veze kerent hag amezeien da zebriñ silzig ha gwadegennoù.

Ar predoù eured a oa un dro da bediñ ur bern tud evit debriñ ur pred fonnus e stumm banvezioù a bade deizioù.

=== Gouelioù kristen ha digristen ===
Gouelioù hengounel pe nevesoc'h e Breizh a zo an dro da zebriñ meuzioù dibar. Ur pred a-feson a vez debret e-pad sakramantoù zo : [[pask kentañ]], [[pask bras]], [[eured]]. Ur wastell vras a vez servijet da zibenn-pred, ha sac'higoù [[drajez]] a vez roet d'ar gouvidi alies. Goude an [[obidoù]] a c'hall bezañ aozet un daoliad voued evit an dud.

==== Nedeleg hag ar bloaz nevez ====
[[Restr:Bûche de Noël facile (2014-12-23).jpg|thumb|Ur c'hef ruilhet gant chokolad ha flamboez, ur skouer eus [[kef Nedeleg|ar c'hef]] servijet da geñver koan [[Nedeleg]].]]
Da ouel [[Nedeleg]] ha d'ar [[Sant-Jilvestr]] e vez debret ur pred fonnus ha lipous anvet [[fiskoan]], gant listri kaer war un daol kinklet brav. Debret e vez kig-yar Indez gant kistin ent-hengounel. Da zigeriñ ar pred e vez debret [[istr]], [[eog]] mogedet pe [[avu druz]]. Da glozañ anezhañ e vez debret ur wastell anvet [[kef Nedeleg]]. Evet e vez gwinoù mat hag a glot gant ar boued. Un digarez eo ivez evit debriñ chokoladennoù, frouezh arallvro, frouezh koñfizet ha traoù lipous all, hag evañ ur banne digor-kalon har ur banne kloz-pred ma ne gemerer ket ar c'harr goude.

==== Gouel ar Rouaned ====
Lidet e vez [[gouel ar Rouaned]] d’an eil Sul war-lerc’h Nedeleg, ha debret e vez [[gwastell ar rouaned]], ur wastell gant ur favenn e-barzh. Dont a ra an hini a ya ar favenn gantañ pe ganti da vezañ ar roue pe ar rouanez, ha lakaat a ra ar gurunenn war e benn / he fenn.

==== Yuniñ ha lidañ Meurlarjez ====
Ober vijil eo heuliañ ar reolenn yuniñ a-raok ur gouel bras. Debret e veze ar [[soubenn vijil]] gwechall. Aliet e oa ivez gant an iliz dioueriñ debriñ kig d'ar Gwener hag e-pad ar [[Koraiz|C'horaiz]], met n'eo ket ur reolenn eus an Iliz er stêr strizh ken.
  
An deiz a-raok ma krogfe ar C'horaiz eo Meurzh an Ened, ha lidet e vez [[meurlarjez]], un digarez evit riboulat ha debriñ [[krampouezh]] ha [[bignez]]. [[chotenn ha joskenn|Chotenn]], un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet, a veze debret an dro-mañ er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]]. Kouignoù an Enez, etre bara ha brioch, a veze debret ivez.

==== Pask ====
Da Sul [[Pask|Fask]] e vez servijet morzhed-oan, un hengoun kristen. Debret e vez [[chokolad]] e stumm ur c'hloc'h bras alies evit aroueziañ kleier Roma, pe ur yar, a-wechoù leun a [[vi Pask|vioù Pask]] bihan e chokolad. Gwerzhet e vez gant ar chokoladourien hag ar stalioù boued lapined e chokolad ivez bremañ, dre levezon ar broioù angl-ha-saoz, broioù protestant anezho. An hengoun eo ivez da guzhat vioù-Pask ha delwennigoù chokolad e stumm kleier, kregin, pesked hag all, ha da lakaat ar vugale da furchal anezho el liorzh pe er park. Deuet dreist e vez ar c'hoari-se gant ar vugale.

==== Halloween ====
[[Halloween]] a zo ur gouel a-orin pagan a vez lidet e Breizh abaoe ar bloavezhioù 1990 an deiz a-raok [[Gouel an Hollsent]], ha degaset en deus &quot;hengounioù&quot; boued nevez. Dre eo ar sitrouilhez arouez ar gouel-se eo bet tapet ar pleg gant tud zo da zebriñ [[potiron]] ha [[potimaron]], legumaj heñvel outo, e stumm soubenn, yod ha dienn. Madigoù a vez dastumet gant ar vugale a di da di, ur gustum degaset eus ar Stadoù-Unanet a vez heuliet mat gant ar Vretoned vihan hiziv.

== En estrenvro ==
[[Restr:Hervé's Crêperie Traditionelle - geo.hlipp.de - 2070.jpg|thumb|Un ti-krampouezh breton en Alamagn.]]
Anavezet eo keginerezh Breizh en estrenvro dre an [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] da gentañ, a zo niverus awalac'h, lec'h ma 'z eus tu debriñ krampouezh sall giz Breizh hag evañ ur volennad [[chistr Breizh|chistr]] pe [[laezh-ribod]], hag ur grampouezhenn sukret, gant [[karamel gant amann sall]] da skouer. Kinklet e vez alies an tier-krampouezh gant traezoù ha fotoioù a denn da Vreizh, ha lakaet sonerezh breizhat, evit kaout un aergelc'h a-feson, un tamm e-giz en ur [[pizzeria]] evit Italia.

Brudet eo Breizh evit he boued-mor ivez, he istr da skouer.

Berzh en deus graet ar [[kouign-amann|gouign-amann]] en estrenvro, e Bro-C'hall, er Stadoù-Unanet hag e Japan dreist-holl.&lt;ref&gt;{{Liamm web|url=https://www.ouest-france.fr/actu/actuDet_-Gastronomie.-Le-kouign-amann-a-la-conquete-de-l-Amerique_39382-2026955_actu.Htm|titl=À la conquête de l'Amérique|aozer=Jean-Laurent BrasRusso|deiziad=29 a viz Kerzu 2011|lec'hienn=ouest-france.fr}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|aozer1=Jean-Marie Pottier |url=http://www.slate.fr/story/103817/kouign-amann-etats-unis |titl=Le kouign-amann, «la pâtisserie française plus que centenaire dont personne n’a entendu parler» |deiz=2 |miz=Gouere |bloaz=2015 |lec'hienn=Slate|lennet d'an=13 a viz Gwengolo 2016}}.&lt;/ref&gt;. Embann a reas an ''[[New York Times]]'' ur pennad-skrid diwar e benn e [[2011]], kinniget e oa ar gouign-amann evel &quot;pastezerezh druzañ Europa a-bezh&quot;&lt;ref&gt;Brendan Speiegel, [https://archive.nytimes.com/query.nytimes.com/gst/fullpage-9902E3DF1330F937A35751C1A9679D8B63.html « A Pastry From Brittany, Making Waves Stateside »], e ''The New York Times'', d'ar 4 a viz Kerzu 2011, lennet war archive.nytimes.com d'ar 27 a viz Eost 2018&lt;/ref&gt;. E 2018 e voe lakaet e-barzh roll an 40 rekipe gwellañ a zo bet biskoazh gant ar gelaouenn ''Food &amp; Wine''&lt;ref&gt;Thierry Peigné, [https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/finistere/etats-unis-kouign-amann-cite-parmi-40-meilleures-recettes-tous-temps-1531406.html « États-Unis : le kouign amann cité parmi les 40 meilleures recettes de tous les temps »], e ''France 3 Bretagne'', d'an 27 a viz Eost 2018, lennet war france3-regions.francetvinfo.fr d'ar 27 a viz Eost 2018.&lt;/ref&gt;.

Estreget an tier-krampouezh a ginnig keginerezh Breizh en estrenvro. Da skouer eo bet digoret &quot;Petit Crenn&quot; e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] (Kalifornia) gant ar vestrez-geginerez [[Dominique Crenn]]. Un &quot;davarn cheuc'h&quot; eo kentoc'h, ha kinnig a ra boued Breizh graet gant pesked, legumaj, ed du hag all.

== Tud ==
===Keginerien, ostizien ha barnourien war ar c'heginañ vrudet===
* {{XIXvet kantved}} : Julia Guillou, [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Le Glouannec]] hag [[Añjela goant|Angélique Satre]] (ostizezed brudet eus [[Skol Pont-Aven|Pont-Aven]]), [[Charles Monselet]] (kazetenner, barnour war ar c'heginañ), [[Katell Gornig]] (lañset ganti ar c'hrampouezh dantelez)
* {{XXvet kantved}}, hanterenn gentañ : sellet e vez ouzh [[Édouard Nignon]] (1865-1934) evel keginer meurañ al lodenn gentañ eus an XX{{vet}} kantved&lt;ref&gt;[https://restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com/2017/01/30/edouard-nignon/ ''Buhez Edourard Nignon''] gant Yannig Oliviéro war restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com, 30 a viz Genver 2017, gwelet d'ar 5 a viz Ebrel 2026.&lt;/ref&gt;. Keginerien vrudet all : [[Clémence Lefeuvre]] (pretiourez), [[Françoise de Foix|Constant Lerochais]] (pastezer), [[Mélanie Rouat]] (pretiourez)
* {{XXvet kantved}}, eil hanterenn : [[Jean-Paul Abadie]], [[Jean-Yves Bordier]] (artizan amanenner), [[Adolphe Bosser]], [[Jean-Pierre Crouzil]], [[Patrick Jeffroy]], [[Henri Le Roux]] (mestr chokoladour), [[Simone Morand]] (dastumerez), [[Olivier Roellinger]] (keginer arbennik war ar spisoù)
*{{XXIvet kantved}} : [[Laurent Bacquer]], [[Nathalie Beauvais]], [[Olivier Bellin]], [[Patrick Bertron]], [[Yves Camdeborde]], [[Nicolas Conraux]], [[Dominique Crenn]], [[Virginie Giboire]], [[Mathieu Guibert]], [[Sylvain Guillemot]], [[Jean Imbert]], [[Patrick Jeffroy]], [[Ronan Kervarrec]], [[Christophe Le Fur]], [[Christian Le Squer]], [[Philippe Léveillé]], [[Yvon Morvan]], [[Bruno Oger]], [[Alain Passard]], [[Hugo Roellinger]], [[Olivier Samson]], [[Laurent Saudeau]]
&lt;!-- XXX Batifoulier ? [[Alain Senderens]] : Piv int ? --&gt;
&lt;Gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Les Hommes N 32 Charles Monselet.jpg|[[Charles Monselet]] e hevlezour gant André Gill, e nv 32 ''Les Hommes d’aujourd’hui''.
Clémence Lefeuvre photo.jpg|[[Clémence Lefeuvre]], &quot;pabez an [[amann gwenn]]&quot; evel ma skrivas ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e-barzh ''Paris-Soir'' d'ar 6 a viz Here 1929.
Édouard Nignon (1865-1934).jpg|[[Édouard Nignon]] gant Jean Patricot, unan eus keginerien veurañ istor ar c'heginerezh.
Olivier Roellinger - régionales 2021.jpg|[[Olivier Roellinger]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
Alain Passard de l'Arpège.jpg|[[Alain Passard]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin.
&lt;/gallery&gt;

=== Mestroù-keginer steredennet ===
294 c'heginer e Breizh a oa bet roet dezho ur steredenn da nebeutañ etre 1931 ha 2016 gant ar [[sturlevr Michelin]], ar sturlevr keginerezh brudetañ er bed&lt;ref&gt;[https://restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com ''GUIDE MICHELIN. LES RESTAURANTS BRETONS ÉTOILÉS DEPUIS 1931''] war restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com, gwelet d'ar 5 a viz Ebrel 2026.&lt;/ref&gt;. Hiziv an deiz ez eus un hanter-kant keginer breizhat bennak a zo ur steredenn da nebeutañ ganto. Pemp preti zo teir steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-3.svg|44 px]]  : ''L'Arpège'' e Pariz ([[Alain Passard]]), ''Le V'' e Pariz ([[Christian Le Squer]]), ''La Côte d'Or'' preti [[Bernard Loiseau]] e [[Saulieu]] e [[Bourgogn]] ([[Patrick Bertron]]), ''L'Atelier Crenn'' e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] e [[Kalifornia]] ([[Dominique Crenn]]), ''Le Coquillage'' e [[Sant-Meleg]] ([[Hugo Roellinger]])&lt;ref&gt;[https://www.elle.fr/Elle-a-Table/Les-dossiers-de-la-redaction/Dossier-de-la-redac/Cuisiner-les-algues-avec-Hugo-Roellinger Hugo Roellinger remporte une troisième étoile pour son restaurant Coquillage] gant Elle, 1{{añ}} a viz Ebrel 2025, gwelet d'an 10 a viz Meurzh 2026.&lt;/ref&gt;. Pemp preti zo div steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-2.svg|30 px]] : ''Anne de Bretagne'' e [[Plaen-Raez]] ([[Mathieu Guibert]]), ''Auberge des Glazicks'' e [[Ploudiern]] ([[Olivier Bellin]]), ''La Villa Archange'' e [[Lo Canet]] e [[Provañs]] ([[Bruno Oger]]), ''Le Saison'' e [[Sant-Gregor]] ([[Ronan Kervarrec]]) ha ''Miramonti l'altro'' e [[Concesio]] en [[Italia]] ([[Philippe Léveillé]]).

=== Roll ar greanterien ===
Produioù zo, krouet gant an industriourien vreizhat pell zo a-wechoù, pe nevesoc'h, zo deuet da vezañ arouezel : ar petit-beurre gant [[Lefèvre-Utile]], ar choco BN gant ar [[Biscuiterie Nantaise]], ar pastez Henaff, Breizh Cola gant [[Breserezh Lancelot]] (perc'hennet gant Agrial abaoe 2021)... 
[[Restr:AstronautsEatingBurgers.jpg|thumb|right|Pred e-bourzh an SEE.]]
An industriezh c'hounezvouedel a c'hoari ur roll bras en ekonomiezh ar vro abaoe dibenn an XIX{{vet}} kantved. Ar pezh a zo bet degaset gant an industriourien n'eo ket dizudi, un hentenn evit mirout ar boued e boestoù gant [[Nicolas Appert]] da skouer. En XX{{vet}} kantved e tiorras ar bouedvirerezh (ar sardin dre eoul gant [[Chancerelle]] e Douarnenez da skouer), ha kalz labouadegoù legumaj, pesked, kig-moc'h ha pastezerezh a zo bet pe zo c'hoazh er vro. Boued-laezh nevez ha boued damheñvel a zo bet ijinet ivez : yaourtoù (Malo, Ker Ronan, Sojasun...), keuzioù nevez (Petit Billy, Madame Loïck...), amann (Paysan Breton, amann gant bezin gant Bordier...). Ar [[stroll Le Duff]], e Roazhon e sez sokial, a werzh [[boued paket buan]] war ar pemp kevandir ; brudet eo e isembregerezh [[Brioche dorée]] da skouer. Testeniekaet eo an embregerezh [[Stroll Jean Hénaff|Jean Hénaff]], eus [[Pouldreuzig]], evit pourveziñ ar [[savlec'h egor etrebroadel]] (SEE).

== Boued Breizh er sevenadur hag en arzoù ==
[[Restr:Musée de Nantes - Mosaïque LU 1.JPG|thumb|120px|Panell e pri-poazh ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]] evit diskouezadeg hollvedel 1900.]]
Kavout a reer boued Breizh er c'hanaouennoù ([[Son ar chistr]], Soubenn al laezh&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160306230552/http://per.kentel.pagesperso-orange.fr/soubenn_al_laezh1.htm Pozioù Soubenn al laezh]&lt;/ref&gt;...), el liverezh (''Le Jambon'', un divuhezenn livet gant [[Paul Gauguin|Gauguin]] er Pouldu, ''Pommes, nappe jaune'' gant [[Paul Sérusier|Sérusier]]...). E [[Pont-Aven]] e teuas kalz livourien eus broioù liesseurt en XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved, anavezet dindan an anv [[Skol Pont-Aven]], abalamour d'ar gweledvaoù kaer, hag ar gouerien &quot;arallvro&quot; ivez. Evit desachañ anezho e veze servijet boued a galite gant prizioù izel gant ostizezed ar c'horn-bro. Brudet e oa ostaleri Julia Guillou, hini Angélique Marie Satre lesanvet « la belle Angèle », hag hini [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Gloanec]] lesanvet « la mère Gloanec ». ''[[Añjela goant]]'' zo un daolenn vrudet livet gant Paul Gauguin e 1889.

Tresourien evel [[Alfons Mucha]] zo bet galvet gant industriourien, eus Naoned dreist-holl ([[Biscuiterie nantaise|BN]], [[LU (gwispiderezh)|LU]]...), evit ijinañ bruderezhioù brav, o tresañ oberennoù arzel dudius. An tour LU, eus labouradeg kozh ar wispiderezh, a zo un elfenn vrudet eus glad savouriezh Naoned, deuet da vezañ ur greizenn sevenadur a vremañ hiziv.

Arzourien a-vremañ a vez galvet evit skeudennaouiñ produioù zo c'hoazh, evel Carmelo de la Pinta, ul livour eus [[Pont-Aven]], evit biorc'h [[breserezh Lancelot|Lancelot]], pe an tresour bannoù-treset [[Jean-Claude Fournier]] evit boutailhoù chistr Coat-Albret.

== Mirdioù ha gouelioù ==
[[Restr:Façade entrée du musée (c)Musée de la Fraise et du Patrimoine.jpg|thumb|Mirdi ar sivi hag ar glad Plougastell.]]
Boued :
* Mirdi ar sivi hag ar glad e Plougastell (Bro-Leon)
* Gouel ar C'hrampouezh e miz Gouere e [[Gourin]] (Bro-Gerne)
* Gouel [[ognon Rosko]] bep miz Eost abaoe 2003, ha Ti ar [[Joniged]] hag Ognon [[Rosko]] (Bro-Leon)
* Gouel ar [[fouas Naoned|fouas]] en [[An Hae-Foazer|Hae-Foazer]] e miz Gwengolo hag e [[Chantenay]] d'an 11 a viz Du (Bro-Naoned)
* Gouel an Dolgenn aour e miz Here e [[Redon]] (Bro-Roazhon, Bro-Naoned, Bro-Wened)

Evajoù :
* Mirdi an aval hag ar chistr e La Ville Hervy e [[Pleudehen]] (Bro-Zol)
* Mirdi gwinieg Naoned er [[Ar Palez|Palez]] (Bro-Naoned)
* Mirdi al lambig e [[Kemper]] (Bro-Gerne), digoret e 1995

Listri ha kinkladurezh taol : 
* Mirdi ar Feilhañserezh e [[Kemper]] (Bro-Gerne)
* Le Patiau, kreizenn arz hag istor ar prierezh e [[Sant-Yann-ar-Wern]] (Bro-Redon)

== Diskouezadegoù ==
* ''&quot;Quand les Bretons passent à table, 19e-20e siècle&quot;'', [[Mirdi Breizh]], Roazhon, 1994
* ''&quot;LU 1846-1957, un siècle d’innovation&quot;'', Mirdi Naoned, Kastell Duged Breizh, 2020
* ''&quot;Quand la crêpe devient bretonne&quot;'', [[Abati Landevenneg]], 2020

== Levrioù ha pladennoù ==
[[Restr:Bretagne - Carte gastronomique de la France, Bourguignon Alain.jpg|thumb|Kartenn c'hall boued Breizh (1929, munud).]]
* {{fr}} ''Gastronomie bretonne d'hier et d'aujourd'hui'' gant [[Simone Morand]], Flammarion, 1965&lt;ref&gt;L'Almanach de la Bretagne gant [[Bernard Le Nail]], Larousse, Jacques Marseille, 2003, {{ISBN|2-03-575106-3}}.&lt;/ref&gt;.
* {{fr}} ''La cuisine des pays celtes'' gant [[Riwanon Kervella]] (radskrid [[Alan Stivell]], tresadennoù Jiluk), Emb. Des Dessins et des Mots, dastumad « Terroirs », 16 a viz Here 2002, 140 p. (ISBN 978-2-95144417-1)
* {{fr}} ''Quand les bretons passent à table : Manières de boire et de manger en Bretagne, 19e-20e siècle'', Editions Apogée, kevredigezh Buhez, levr an diskouezadeg, 1994
* {{br}} {{fr}} ''Quand les Bretons passent à table, Kanomp ouzh taol'', pladenn kanoù da evañ ha da zebriñ, ''Tradition vivante de Bretagne 2'', embannet gant [[Dastum]] e 1994
* {{br}} ''Kig-ha-farz, ha bouedoù all a-wechall e Bro-Leon'', levr-CD gant [[Mikael Madeg]], 63 pajenn, CD 16 roudenn, 74 mn, Dastum Bro Leon, 2013, [https://www.dastum.bzh/article/kig-ha-farz-ha-bouedou-all-a-wechall-e-bro-leon/ Gwelet lec'hienn Dastum].

== Pennadoù kar ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
* [[Ti-krampouezh]]
* [[Levrioù kegin e brezhoneg]]
* [[Keginerezh]]

== Daveoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched Breizh}}

[[Rummad:Keginerezh Breizh|!]]
[[Rummad:Sevenadur Breizh]]</text>
      <sha1>9lm72hnus6142aywxm5dfartuxrwa8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goraneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5059</id>
    <revision>
      <id>2191143</id>
      <parentid>2179034</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T07:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fulup</username>
        <id>75</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="kstznqhic25695z6frvbjw1a5zksjqv" xml:space="preserve">{{Yezh|anv=Goraneg|anveyezh=Gorani, Hewrami
|broiou=[[Iran]], [[Irak]]
|rannved=[[Kermanshah]], [[Hewraman]]
|komzet=44 047
|renkadur=goude 100
|livfamilh=Indezeuropek
|familh=[[Yezhoù indezeuropek]]&lt;br /&gt;
* [[Yezhoù indez-iranek]]&lt;br /&gt;
** [[Yezhoù iranek]]&lt;br /&gt;
*** [[Yezhoù iranek ar c'hornôg|Iraneg ar c'hornôg]]&lt;br /&gt;
**** [[Yezhoù iranek ar gwalarn|Iraneg ar gwalarn]]&lt;br /&gt;
***** [[Yezhoù zazakek-goranek]]&lt;br /&gt;
****** '''Goraneg'''
|YezhOfisiel= -
|akademiezh= hini ebet
|iso1= - 
|iso2=ira
|lizherennoù=[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hac HAC]
}}

Ur [[yezhoù iranek|yezh iranek]] eus skourr yezhoù ar gwalarn eo ar '''goraneg''' (''gorani'' pe ''hewrami''), komzet gant ar [[Kurded|Gurded]] o chom e [[Kermanshah]] en [[Iran]] hag er menezioù [[Hewraman]] etre [[Iran]] hag [[Irak|Iraq]].

E goraneg e oa bet savet ar skridoù kentañ hag ez eus roud anezhe e [[kurdeg]]. 

Tost-tre eo ar goraneg d'ar [[zazakeg]].

[[Yezh en arvar|War zigresk]] ez a an niver a dud a ra gant ar goraneg abaoe an [[XIXvet kantved]] ha kemeret e vez e blas tamm-ha-tamm gant ar [[soraneg]] kement en Irak hag en Iran.

==Gwelet ivez==
* [[Yezhoù iranek]]

== Liammoù diavaez == 
* [http://www.institutkurde.org/ Savadur ar Gurded]

[[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]]
[[Rummad:Yezhoù Irak]]
[[Rummad:Yezhoù Iran]]</text>
      <sha1>kstznqhic25695z6frvbjw1a5zksjqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ar Vourc'h-Wenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11568</id>
    <revision>
      <id>2191140</id>
      <parentid>2092063</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="tmepnymd79233j3t7zwmzpdpg93qaav" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Ar Vourc'h-Wenn
| anvOfisiel = ''Bourg-Blanc''
| skeudenn = 09 Bourg-Blanc vu du cimetière.JPG
| alc'hwez = Ar Vourc'h-Wenn.
| ardamezioù = Blason de la ville de Bourg-Blanc (Finistère).svg
| bro = {{Bro-Leon}}
| departamant = {{Penn-ar-Bed}}
| arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]]
| kanton = [[Kanton Plabenneg]]
| etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]]
| bro velestradurel = [[Bro Brest]]
| maer = Bernard Gibergues
| amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]]
| gorread = 28.31
| ledred = 48.4990
| hedred = -4.5057
| ubi = 0
| ubr = 17
| uk = 
| insee = 29015
| cp = 29860
| lec'hienn web = [http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Ti-kêr]
}}'''Ar Vourc'h-Wenn''', pe '''Bourc'h-Wenn''', zo ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Plabenneg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]].

== An anv ==
''Bourc'hwenniz'' (ha ''Bourc'hwentiz'')&lt;ref&gt;Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220&lt;/ref&gt;, pe : ''Bourc'hiz-Wenn''&lt;ref&gt;Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220; ''Nouvel Atlas Linguistique de Basse Bretagne, J. Le Du, kartenn 005&lt;/ref&gt;, a vez graet eus annezidi ar Vourc'h-Wenn e brezhoneg.

== Brezhoneg ==
;Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol&lt;ref&gt;[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 &lt;/ref&gt;.
;Ya d'ar Brezhoneg
* D'an 8 a viz Gouere 2010 e oa bet votet live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun.
== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Kerviou ha François Richou&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
===== [[Brezel-bed kentañ]] =====
* Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16741&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ==== 
*Lazhet e voe ur c’hartermestr tommer  ag ar gumun d’an [[3 a viz Gouhere]] [[1940]] pa voe distrujet al lestr hobregonet ''Bretagne'' gant [[Royal Navy|Morlu Breizh-Veur]] e [[Emgann Mers-el-Kebir|Mers-el-Kebir]] en [[Aljeria]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=820234 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* D'ar [[1 Ebrel|1{{añ}} a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Handley Page Hampden|Hampden]] marilhet X3129 ha kodet KX-? eus ''144th Squadron'' ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er Vourc'h-Wenn; lazhet e voe tri nijour, douaret e voent e bered kumun [[Lanniliz]]; un nijour all a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;; er memes devezh e kouezhas un nijerez [[Junkers Ju 88]] A (marilhet WNr 1236) eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Un nijerez [[Messerschmitt Bf 109|Me 109]] E-7 (marilhet WNr 6457 ) « 12 melen » eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') a gouezhas er gumun d'ar [[24 Gouhere|24 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas an nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* D'an [[20 a viz Meurzh]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[North American P-51 Mustang|P-51B-5-NA]] (marilhet 43-6316, 4{{vet}} FG, 335{{vet}} FS) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er Vourc'h-Wenn, e leviour a zeuas a-benn da achap&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
07_Bourg-Blanc_Le_monument_aux_morts.JPG
08 Bourg-Blanc Plaque du monument aux morts.JPG
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv.
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=4000
|passo1=1000
|passo2=500
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|bl10=2021
|p1=1682 	 		 	
|p2=1784
|p3=2290
|p4=2659 
|p5=2971
|p6=3077
|p7=3154
|p8=3402
|p9=3447
|p10=3542
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}}
{{Dilennad |Deroù= 1886 |Penn= 1912 |Anv= Armand de Riverieux |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 1919 |Penn= 1929 |Anv= Georges de Riverieux |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù=  |Penn=  |Anv= Alain de Kergariou |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù=  |Penn=  |Anv= Bertrand de Kergariou |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 2008|Anv= Gilles Falc'hun |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= 2014|Anv= Jean-Paul Berthouloux |Strollad= |Karg= }}
{{DilennadBremañ |Deroù=2014 |Anv= Bernard Gibergues|Strollad= [[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]|Karg= Kuzulier-departamant (abaoe 2015)}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Tud ==
* Ar [[François Falc'hun|chaloni Falc'hun]], kelenner skol-veur war ar brezhoneg.
== Gevelliñ ==
*[[La Balme-de-Sillingy]], {{Savoia}}, a-gevret gant [[Koz-Meal]]

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Bourg-Blanc}}
*[https://web.archive.org/web/20090709131656/http://www.bourg-blanc.fr/ Lec'hienn kumuniezhel]
*[https://web.archive.org/web/20190908215411/http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Lec'hienn an ti-kêr]
*{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29015 ar Vourc'h-Wenn war lec'hienn Geobreizh]
*[https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an douristed]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Bourc'h-Wenn}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]
[[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]]
[[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]]
[[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>tmepnymd79233j3t7zwmzpdpg93qaav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Dreneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11676</id>
    <revision>
      <id>2191138</id>
      <parentid>2081488</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4787" sha1="r4c5i7l1rp819tteu7cx82gq1g4jepe" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = An Dreneg
 | anvOfisiel = ''Le Drennec''
 | skeudenn          = Le-drennec.jpg
 | alc'hwez          = An iliz katolik.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Le Drennec (Finistere).svg
 | bro               = {{Bro-Leon}}	
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Brest|Brest]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]]
 | bro velestradurel = [[Bro Brest]]
 | kanton            = [[Kanton Plabenneg|Plabenneg]]&lt;small&gt; (betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Lesneven|Lesneven]]&lt;small&gt; (abaoe 2015)
 | insee             = 29047
 | cp                = 29860
 | maer              = Laurent Chardon
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2020]]
 | hedred            = -4.369722
 | ledred            = 48.535833
 | uk                = 
 | ubi               = 
 | ubr               = 
 | gorread           = 9.5
 | lec'hienn web     = [http://www.le-drennec.fr/ Ti-kêr]
}}
'''An Dreneg''' zo ur gumun e [[Breizh]] e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]] e [[Bro-Leon]].
== Douaroniezh ==
* An [[Aber Benniged]] a dreuz an Dreneg.
== Anv ==
* Bernard Tanguy ː ''Spinetum'', 1291 ; ''Le Dreanneuc'', 1428.
* Erwan Vallerie ː ''Spinetum'', 1291 ; ''Le Dreanneuc'', 1428 ; ''de Spineto'', 1516 ; ''Audernec'', 1630 ; ''Audernac lege An Dernac'', 1654.
;Gerdarzh
* Bernard Tanguy ː eus ''draen &gt; draezenn'', ha lostger ''-ek,'' bet laket ''Spinetum''e [[latin]] ; ne zeu ket eus [[sant]] Drien, a zo sant Rien e gwirionez.
== [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] ==
''Palefarzhet ː ouzh 1 en glazur e zraeneg peuliek en argant, ouzh 2 en gul e benn gad en aour heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en aour, ouzh 3 en argant e ziv dreustell en sabel leinet gant un drailhenn en gul, ouzh 4 en aour e wezenn diframmet en glazur, e greiz holl en aour e c'hembar en glazur ur vrizhenn erminig ouzh pep konk.''

== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
===== [[Brezel-bed kentañ]] =====
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun, eleze 3,71% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16662&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Merval a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16662&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
;[[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e miz [[Ebrel]] [[1954]] en [[Ðiện Biên Phủ]] en [[Tonkin]] uhel er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 6419947 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
;[[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e La Calle e miz [[Eost]] [[1960]] &lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6419951 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
* An iliz katolik.
&lt;gallery&gt;
Monument_aux_morts_-_Le_Drennec-29.jpg|Monumant ar re varv.
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv &quot;Da Vugalé an Drennec Maro evit ar Vro&quot;, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16662 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx=
|dimy=
|popmax=2000
|passo1=200
|passo2=50
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2021
|p1=880
|p2=974
|p3=1206
|p4=1529
|p5=1599
|p6=1527
|p7=1707
|p8=1793
|p9=1926
|mammenn=EBSSA
}}
== Tud ==
;Tud marvet eno
*[[1986]] : [[Ronan Caerleon]], marvet ha douaret en Dreneg, goude bezañ savet ur stal-boderezh ha bevet eno.
;Ardamezeg ar familhoù
{|
|-
|[[Restr:Auffroy-de-Kerbic-1.jpg|60px]]
|
:;Auffroy
:Aotrounez Koadeozen, e Landouzan 
:''Talbennanek etre argant ha sabel'' 
|-
|[[Restr:Barbier de Lanarnuz.gif|60px]]
|
:;Barbier / Bar Ver
:Aotrounez Landouzan
:''En argant e ziv dreustell en sabel''
|}
== Levrlennadur==
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Le Drennec}}
* [https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an Douristed]
* {{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29047 an Dreneg war lec'hienn Geobreizh]
== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Dreneg}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]</text>
      <sha1>r4c5i7l1rp819tteu7cx82gq1g4jepe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pêr Padelleg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13241</id>
    <revision>
      <id>2191103</id>
      <parentid>1896518</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T14:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jeanne Angerie</username>
        <id>69197</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buhez */ ouzhpennañ liammoù</comment>
      <origin>2191103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1787" sha1="t0m9v8oihsuirxp5288i0x94bdp13n3" xml:space="preserve">'''Pêr Padelleg''' zo ur stourmer breizhat hag ekologour ganet e miz [[Meurzh]] [[1932]] e [[Bubri]] ha marvet d'an 13 a viz Here 2018.

== Buhez ==
*Skolaj Saints-Anges e [[Pondi]].
*Lise Joliverie e [[Naoned]].
*ESTP (École Spéciale des Travaux Publics, du Bâtiment et de l'Industrie) e [[Pariz]]. 

War-lerc'h e servij soudard en doa dibabet mont da vezañ gweladenner mezegel evit chom da vevañ e Breizh. Dimeziñ a reas e [[1967]] gant Nicole Tanguy.

Bet en doa [[Kolier an Erminig]] e miz [[Gwengolo 2005 e Breizh|Gwengolo 2005]] gant [[Skol-Uhel ar Vro]]&lt;ref&gt;https://www.skoluhelarvro.bzh/hermines/les-hermines-br/&lt;/ref&gt;.

== Un emsaver breizhat ==
Dibaoe e yaouankiz eo bet o stourm evit e vro. N'he ankoua ket pa zigouezh e Pariz, e lec'h ma tarempred [[Ker-Vreizh]] hag ar [[Mission bretonne]]. Dastum a ra kanaouennoù ha kontadennoù pobl (o kregiñ gant ar re a ouie e vamm) o vont dre Breizh gant e son-enroller. A-hed e vuhez ez eo bet o stourm e meur a gevredigezh sevenadurel vreizhek. Prezidant [[Kan ar bobl]] eo dibaoe [[1998]]. Krouet en deus ivez ar gelaouenn ''Mil Bouton du pays Pourlet''. Ezel eo ivez eus [[Dastum]] [[Bro Ereg]].

Ur stourmer politikel eo ivez. Ezel eo bet eus ar [[MOB]], a-raok kemer perzh e krouidigezh an [[UDB]]. 

== Ur stourmer ekologour ==
Ur stourmer ekologour ez eo ivez. Bet eo prezidant [[Dour ha stêrioù Breizh]] e [[1985]]-[[1986]]. Krouet en deus ivez ar Comité Uranium Information Bubry ([[CUIB]]) evit stourm a-enep da raktresoù ar [[Cogéma]] da zigeriñ maengleuzioù [[uraniom]] e [[Breizh]]. Ezel eo bet ivez eus an [[SEPNB]], an [[UMIVEM]], h.a.

{{DEFAULTSORT:Padelleg, Per}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1932]]
[[Rummad:Marvioù 2018]]
[[Rummad:Ekologourien]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Urzh an Erminig]]</text>
      <sha1>t0m9v8oihsuirxp5288i0x94bdp13n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beijing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17238</id>
    <revision>
      <id>2191142</id>
      <parentid>2098250</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T04:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31936" sha1="ihk3v3oxuxe0yj233wuq0jw67cxahuh" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Kêr-benn]] [[Republik pobl Sina]] eo '''Beijing''' ([[sinaeg]] 北京, [[Pinyin]] Běijīng), e biz ar vro, hag unan eus ar peder [[keoded|c'heoded]] e [[Republik pobl Sina|RPS]] a zo par d'ur [[proviñsoù Sina|proviñs]] er frammadur melestradurel sinat. Stok ouzh kumun [[Tianjin]] emañ, e-kreiz proviñs [[Hebei]]. Ur gumun stag ouzh ar gouarnamant kreiz war-eeun eo Beijing. Rannet eo e 16 distrig ha div gontelezh.

Kêr-benn bolitikel ha sevenadurel [[Sina]] eo, tra ma z'eo [[Shanghai]] ha [[Hong Kong]] he c'hêrioù-penn armerzhel. Unan eus [[Peder c'hêr-benn gozh Sina]] eo ivez.

E [[2008]] eo bet dalc'het ar [[C'hoarioù Olimpek]] eno.

== Anv ==
''Kêr-benn an Hanternoz'' a dalvez an anv &quot;Beijing&quot;. Boutin a-walc'h eo an doare-se da envel ar c'hêrioù en [[Azia]]. [[Nanjing]], anv kêr-benn gozh ar [[Ming|Vinged]], a dalvez ''Kêr-benn ar [[Su]]'', tra ma talvez [[Tokyo]] ''Kêr-benn ar [[Reter]]''.

&quot;Pékin&quot; e vez anvet ar gêr-se e [[galleg]], un anv a gav e orin e distagadur ar [[mandarineg]] er {{XVIIvet kantved}}. E [[brezhoneg]] e c'haller kavout ivez skrivadurioù evel ''Pekin''&lt;ref&gt;Roparz Hemon, ''Dictionnaire breton-français &amp; français-breton'', Emb. Al Liamm&lt;/ref&gt; hag ivez ''Peking''&lt;ref&gt;Daveenn da zont&lt;/ref&gt;.

Kalz eilstummoù he deus bet anv ar gêr-se e [[Sina]]. Etre [[1928]] ha [[1949]] e veze graet ''Bei Ping'' (''Peoc'h an Hanternoz'') anezhi, rak d'ar mare-se edo gouarnamant Sina e [[Nanjing]]. Un [[tiern a vrezel]] a rene war ar gêr d'ar c'houlz-se, evel war an darn vrasañ eus hanternoz Sina, ha ne veze ket kavet gant [[Republik Sina]] e oa diazezet e c'houarnamant en un doare reizh.

Hec'h anv kozh a roas ar gomunourien dezhi a-benn diskouez e oa bet adunvanet ar vro, met ne oa ket bet degemeret ar c'hemm-mañ gant [[Republik Sina]]. Betek ar [[bloavezhioù 1970]] e kendalc'he tud [[Taiwan]] d'ober gant '''Bei Ping''' evit he envel.

''Yan Jing'' a zo un anv arall evit envel ar gêr, graet gantañ gant tud ar vro. Daveiñ a ra an anv-mañ d'ar [[Rouantelezh Yan]] a rene war ar rannvro da vare ar [[Rouantelezhioù oc'h Emgannañ]].

== Istor ==
[[Restr:Zhoukoudian Museum July2004.jpg|thumb|right|[[Zhoukoudian]]]]
Ar roudoù kentañ eus bezañ Mab-den e kumun Beijing a oa dizoloet e groc'hioù Tuchenn an askorn aerouant e-tal kêriadenn [[Zhoukoudian]] e [[Distrig Fangshan]], ma veve [[Den Beijing]]. [[Karrekaenn]]où eus ''[[Homo erectus]]'' er groc'hioù a oa bloaziet eus 230 000 da 250 000 vloaz zo. An ''[[Homo sapiens]]'' a vevas eno ivez en [[Henoadvezh ar maen]], war-dro 27 000 vloaz zo&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unesco.org/ext/field/beijing/whc/pkm-site.htm|title=The Peking Man World Heritage Site at Zhoukoudian}}&lt;/ref&gt;. Dizoloet ez eus bet keodedoù en-dro da Veijing. Annezet e oant adalek ar c'hentañ kantved a-raok J.-K., ha Ji (薊/蓟), kêr-benn Stad [[Yan (Stad)|Yan]], unan eus rouantelezhioù [[rouantelezhioù oc'h Emgannañ|Prantad ar rouantelezhioù oc'h Emgannañ]] (473–221 kent J.-K.), a oa diazezet eno&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web
 |title=Beijing's History
 |url=http://china.org.cn/english/features/beijing/30785.htm
 |publisher=China Internet Information Center
 |accessdate=1 May 2008}}&lt;/ref&gt;. 

[[Restr:SA Temple of Heaven.jpg|right|thumb|240px|Azeuldi an Neñv]]
Hendad Beijing ne oa ket Ji, avat. Dilezet eo bet ar geoded war-dro ar {{XVIvet kantved}} ha ne oa nemet kêrioù bihan er rannvro e-pad an tierniezhoù [[Sui]] ha [[Tang]].

E [[936]] e roas [[tierniezh]] ar [[Jin Diwezhatañ]] un darn eus douaroù e [[harz]]ioù en hanternoz, Beijing en o mesk, da dierniezh [[kithan]] al [[Liao]]. Un eil kêr-benn, ''Nanjing'' hec'h anv, a grouas homañ e lec'h m'emañ bremañ Beijing. E [[1125]] e aloubas tierniezh [[Jurchen]] ar [[Jin]] al [[liao]]ed ha [[Nanjing]] a lakajont da gêr-benn. ''Zhong Du'' (kêr-benn ar c'hreiz) a anvjont anezhi.

Distrujañ a reas ar [[Mongol|Vongoled]] kêr Zhong Du e [[1215]] hag hec'h adsevel a rejont un tammig pelloc'h war-du an [[hanternoz]]. [[Kubilai Khan]] he choazas da gêr-benn. ''Khanbalik'' hec'h anvas e [[mongoleg]] (da lâret eo &quot;annez meur ar C'han&quot;) ha ''Da Du'' e [[sinaeg]] (da lâret eo, &quot;kêr-benn veur&quot;). War ar seblant e oa bet choazet Khanbalik da gêrbenn gant [[Kubilai Khan]] peogwir e oa tostoc'h ouzh [[Mongolia]], edo war vevennoù ar bed sinat.

Goude diskar an dierniezh [[Yuan]] e voe adsavet kêr gant an dierniezh [[Ming]] a anvas anezhi ''Shun Tian''. E [[1403]] e kasas an impalaer [[Yongle]] e gêr-benn eus [[Nanjing]] da Veijing, evit difenn gwelloc'h harzoù an hanternoz. Kemeret he deus kêr Veijing he neuz a-vremañ e-pad ar remziad [[Ming]] gant savidigezh ar [[Keoded difennet|Geoded Difennet]] etre [[1406]] ha [[1420]] hag [[Azeuldi an Neñv]] e [[1420]]. Pobletañ kêr ar bed e oa Beijing etre [[1420]] ha [[1650]] hag etre [[1710]] ha [[1825]], hervez studiadenn [[Tertius Chandler]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160818124242/http://geography.about.com/library/weekly/aa011201a.htm ''Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census'']&lt;/ref&gt;.

Goude dibenn ren ar [[Ming|Vinged]] e chomas Beijing kêr-benn tierniezh [[Mandchoued|mandchouek]] ar [[Quing]]ed. E-pad [[Emsavadeg ar Vokserien]] e [[1900]] e voe lakaet seziz war ar c'hannatioù estren a oa enni.

An [[Dispac'h Xinhai]] a ziskaras an dierniezh [[Quing]] e [[1911]] met kêrbenn Republik Sina nevez-savet a chomas e Beijing pa grogas ar jeneral Qing [[Yuan Shikai]] da gontrolliñ ar gouarnamant daoust da enebiezh dispacc'herien kreisteiz ar vro. Embann a reas [[Yuan Shikai]] e [[1915]] e oa deuet da vezañ [[impalaer]], met ne oa ket degemeret e renerezh gant ar rannvroioù. Kouezhañ a reas ar vro etre daouarn an [[tiern a vrezel|dierned a vrezel]]. Ar re greñvañ anezho a stourmas da gontrolliñ Beijing e-pad ar brezelioù [[Zhili-Anhui]] ha [[Zhili-Fengtian]].

Goude [[Argasadeg an Hanternoz]] en em stalias gouarnamant ar [[Kuomintang|C'huomintang]] e [[Nanjing]]. Adanvet e oa bet ar gêr ''Beiping'', ar pezh a c'hell bezañ troet ''Peoc'h an Hanternoz'' pe ''Hanternoz peoc'hekaet'', a-benn diskouez ne oa ket reizh-diazezet gournamant an dierned a vrezel o doa staliet o galloud enni.

E-pad ar [[Brezel Sina ha Japan (1937-1945)|Brezel etre Sina ha Japan]] e oa bet tapet Beijing gant ar [[Japan]]iz d'ar [[29 Gouere|29 a viz Gouere]] [[1937]]. Dindan o dalc'h e adkavas hec'h anv kozh – Beijing – hag e voe lakaet da sez ur gouarnamant c'houllo : [[Danvez Gouarnamant Republik Sina]]. Hemañ a oa kendeuzet gant [[Gouarnamant Wang Jingwei]] edo e sez e [[Nanjing]]. Goude kodianigezh [[Japan]], avat, e oa bet adanvet ar gêr ''Beiping''.

D'an [[31 Genver|31 a viz Genver]] [[1949]] en em gavas ar gomunourien e Beijing hep stourm. D'ar [[1añ Here|1{{añ}} a viz Here]] ez eo eno e embannas [[Mao Zedong]] krouidigezh [[Republik Pobl Sina]]. Divizet e oa bet ur pennadig a-raok e vefe bet lakaet Beijing da gêr-benn ar Stad nevez o lakaat hec'h anv kozh dezhi en-dro.

Pa oa deuet en-dro da vezañ kêr-benn ar vro he deus gwelet Beijing kalz [[trubuilh]]où e-pad [[dekvloaziad]]où diwezhañ an {{XXvet kantved}}, en o zouesk [[manifestadeg]]où [[Tienanmen]], e [[1976]] hag e [[Manifestadegoù plasenn Tiananmen e 1989|1989]].

Kregiñ a reas Beijing da ziorren goude [[adreizhadur]]ioù armezhel [[Deng Xiao Ping]] (adalek [[1978]]) hag ar c'hresk-mañ en deus degaset kudennoù niverus ([[saotradur]], tremen) d'e heul.

== Douaroniezh ==
[[Restr:Large Beijing Landsat.jpg|thumb|300px|Luc'hskeudennoù eus Beijing tapet gant [[Landsat 7]].]]
Lec'hiet eo Beijing e hanternoz [[plaenenn hanternoz Sina]]. Gant [[menez]]ioù eo gwarezet kostez ar c'hornôg, an hanternoz hag ar [[gwalarn]] ouzh gwent ar [[step]]où.

E [[gwalarn]] ar gêr e kaver ar [[Menezioù Jundu]] tra m'eo riblet ar c'hornôg gant ar [[Menezioù Xinshan]]. Lec'h uhelañ ar geoded eo ar [[Menez Dongling]] (2303 m) war vord [[Hebei]]. Talvoudekaet eo bet ar menezioù-mañ pa'z eo bet savet [[Moger Vras Sina]] a wareze ar gêr a-enep d'ar gantreidi.

Teir [[stêr]] a red dre Beijing : ar [[Yongding]], ar [[Chaobai]] hag un darn eus ar stêr [[Hai]]. E penn diwezhañ [[Kanol Vras Sina]], kleuzet etre hanternoz Sina ha [[Hangzhou]], emañ Beijing ivez.

Kriz e vez [[hin]] Beijing, gant [[hañv]]ezhioù gor ha gleb abalamour da [[moñson|voñson]] [[Azia]] ar [[Reter]] ha [[goañv]]ezhioù [[avel]]ek, yen ha sec'h, levezonet gant adkelc'hwidenn [[Siberia]]. [[Gwrezverk]]où keitat miz Genver a vez etre -7° ha -4° C pa vezont tro 25° C e miz [[Gouere]]. Bez eus war dro 600 mm a zour-glav bep bloaz, 75 % anezho a gouezh e-pad an hañv.

Saotret-tre e vez aer rannvro Beijing ha barroù-avel deuet eus an [[dezerzh]] a vez alies. O kempenn kêr emañ ar gouarnamant avat, a-raok ma vo dalc'het ar [[c'hoarioù olimpek]] eno.

== Frammadur kêr ==
=== Karterioù ===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; |
Karterioù pennañ Beijing eo :
* [[Andingmen]] (安定门)
* [[Beiyuan]] (北苑)
* [[Chaoyangmen]] (朝阳门)
* [[Dongzhimen]] (东直门)
* [[Fangzhuang]] (方庄)
* [[Fuchengmen]] (阜成门)
* [[Fuxingmen]] (复兴门)
* [[Guomao]] (国贸)
* [[Hepingli]] (和平里)
* [[Wangjing]] (望京)
* [[Wangfujing]] (王府井)
* [[Wudaokou]] (五道口)
* [[Xidan]] (西单)
* [[Yayuncun]] (亚运村)
* [[Zhongguancun]] (中关村)
| [[Restr:Beijing By Night 2003.jpg|thumb|200px|Beijing da noz.]]
|-
| [[Restr:BeijingBookstore.jpg|thumb|200px|Ul levrdi e [[Xidan]].]]
|-
|}

Meur a [[anv-lec'h]] e Beijing a echu gant an elfenn ''-men'' (门), ar pezh a dalvez kement ha [[dor]]. Diwar anvioù dorioù moger gozh ar gêr int bet savet. Reoù arall a echu o anvioù gant an dibenn ''cun'' (村) a dalvez kement ha ''kêriadenn''. Ar c'hêriadennoù a zo kaoz anezhe amañ a oa lec'hiet d'en tu all da [[moger-difenn|voger-difenn]] ar gêr.

=== Kêrioù ===
Un nebeud kêrioù a zo enframmet e-barzh kumun Beijing met er-maez an tolead-kêr end-eeun :
* [[Changping]] (昌平)
* [[Huairou]] (怀柔)
* [[Miyun]] (密云)
* [[Liangxiang]] (良乡)
* [[Liulimiao]] (琉璃庙)
* [[Tongzhou]] (通州)
* [[Yizhuang]] (亦庄)

=== Rannoù melestradurel ===
E 18 rann eo lodennet keoded Beijing. 16 anezho a zo [[bann Sina|bannoù]] pe distrigoù, an div all zo [[kontelezh Sina|kontelezhioù]].

E eizh bann eo rannet ar gêr hag he bannlev tost-kaer.
{|class=&quot;wikitable&quot; 
!Bann
!Poblañs (Niveradeg 2000)
!Gorread (km²)
!Stankter (/ km²)
|-
|[[Bann Dongcheng]] (东城区: ''Dōngchéng Qū'') || 536,000 || 24.7 || 21,700
|-
|[[Bann Xicheng]] (西城区: ''Xīchéng Qū'') || 707,000 || 30.0 || 23,567
|-
|[[Bann Chongwen]] (崇文区: ''Chóngwén Qū'') || 346,000 || 15.9 || 21,761
|-
|[[Bann Xuanwu, Beijing|Xuanwu]] (宣武区: ''Xuānwǔ Qū'') || 526,000 || 16.5 || 31,879
|-
|[[Bann Chaoyang, Beijing|Chaoyang]] (朝阳区: ''Cháoyáng Qū'') || 2,290,000 || 470.8 || 4,864
|-
|[[Bann Haidian]] (海淀区: ''Hǎidiàn Qū'') || 2,240,000 || 426.0 || 5,258
|-
|[[Bann Fengtai]] (丰台区: ''Fēngtái Qū'') || 1,369,000 || 304.2 || 4,500
|-
|[[Bann Shijingshan]] (石景山区: ''Shíjǐngshān Qū'') || 489,000 || 89.8 || 5,445 
|-
|'''Kêr end-eeun + banlev''' || '''8.50 milion''' || '''1377.9''' || '''6,171'''
|}

Ar c'hwec'h distrig pelloc'h a endalc'h ar [[banlev]]ioù pellañ ha kêrioù staget ouzh Beijing.
{|class=&quot;wikitable&quot; 
!Bann
!Poblañs (Niveradeg 2000)
!Gorread (km²)
!Stankter (per km²)
|-
|[[Bann Mentougou]] (门头沟区: ''Méntóugōu Qū'') || 267,000 || 1,331.3 || 201
|-
|[[Bann Fangshan]] (房山区: ''Fángshān Qū'')&lt;br&gt;kontelezh Fangshan betek 1986 || 814,000 || 1,866.7 || 436
|-
|[[Bann Tongzhou]] (通州区: ''Tōngzhōu Qū'')&lt;br&gt;kontelezh Tong betek 1997 || 674,000 || 870.0 || 775
|-
|[[Bann Shunyi]] (顺义区: ''Shùnyì Qū'')&lt;br&gt;kontelezh Shunyi betek 1998 || 637,000 || 980.0 || 650
|-
|[[Bann Changping]] (昌平区: ''Chāngpíng Qū'')&lt;br&gt;kontelezh Changping betek 1999 || 615,000 || 1,430.0 || 430
|-
|[[Daxing District]] (大兴区: ''Dàxīng Qū'')&lt;br&gt;kontelezh Daxing betek 2001 || 672,000 || 1,012.0 || 664
|-
|'''Banlevioù diavaez''' || '''3.68 milion''' || '''7,490''' || '''491'''
|}

En tolead diwar ar maez ha tost-kar ag ar maezioù emañ an div gontelezh hag an daou vann arall.
{|class=&quot;wikitable&quot; 
!Bann
!Poblañs (Niveradeg 2000)
!Gorread (km²)
!Stankter (per km²)
|-
|[[Bann Pinggu]] (平谷区: ''Pínggǔ Qū'')&lt;br&gt;Kontelezh Pinggu betek 2001 || 397,000 || 1,075.0 || 369
|-
|[[Bann Huairou]] (怀柔区: ''Huáiróu Qū'')&lt;br&gt;Kontelezh Huairou betek 2001 || 296,000 || 2,557.3 || 116
|-
|[[Kontelezh Miyun]] (密云县: ''Mìyún Xiàn'') || 420,000 || 2,335.6 || 180
|-
|[[Kontelezh Yanqing]] (延庆县: ''Yánqìng Xiàn'') || 275,000 || 1,980.0 || 139
|-
|'''Tro''' || '''1.39 milion''' || '''7,947.9''' || '''175'''
|}

Sifroù diwar [https://web.archive.org/web/20060509145232/http://www.geohive.com/cd/link.php?xml=cn_11&amp;xsl=neo1 Geohive]

== [[Armerzh]] ==
[[Restr:Beijing cbd.jpg|thumb|400px|Kreizenn armerzhel nevez Beijing.]]

Beijing zo unan eus ar c'hêrioù diorroetañ e Sina gant an industriezh eus an trede gennad a gont evit 73,2 % eus ar [[PDK]]. Ar c'hentañ kêr [[kevredigezh postindustriel|postindustriel]] eo e Sina, war an douar-bras&lt;ref&gt; 北京已率先进入后工业经济时代, [http://www.china.com.cn/economic/txt/2008-03/20/content_13178335.htm china.com.cn], 20 a viz Meurzh 2008&lt;/ref&gt;. An arc'hanterezh eo an obererezh pennañ eus Beijing&lt;ref&gt;Beijing’s Bankosphere, [https://web.archive.org/web/20110812052533/http://bankosphere.com/2008/08/11/beijing-bankosphere bankosphere.com], 11 a viz Eost 2008&lt;/ref&gt;. E diwezh 2007, 751 embregerezh arc'hanterezh a oa e Beijing ha gounit a raent 128,6 miliard [[RMB]] gounidegezh, ar pezh a zo kevatal da 11,6 % eus gounidegezh hollek greanterezh arc'hantel an holl vro ha 13,8 % eus PDK Beijing, da lâret eo an dregantad uhelañ eus holl gêrioù Sina&lt;ref&gt;北京市金融业发展新闻发布会 [https://web.archive.org/web/20090826162822/http://zhengwu.beijing.gov.cn/xwfbh/bmqxfbh/t989438.htm zhengwu.beijing.gov.cn], 27 a viz Gouere 2008&lt;/ref&gt;. 26 embregerezh eus ar ''[[Fortune Global 500]]'' zo e Beijing, da lâret eo an trede disoc'h er bed a-dreñv [[Tōkyō]] ha [[Pariz]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100430133829/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/cities/ Global 500 2009: Cities&lt;/ref&gt;.

E 2009, PDK Beijing a oa eus 1,19 bilion [[RMB]] (174 miliard a zolarioù), gant ur c'hresk bloaziek eus 10,1 %. E PDK dre annezad a dizhe 68 788 RMB (10 070 $), da lâret eo ur c'hresk eus 6,2 % e-keñver ar bloavezh kent. Ar gennad kentañ, hag an eil hag an trede gennad a boueze 11,83 miliard, 274,31 miliard ha 900,45 miliard [[RMB]].&lt;!--La valeur disponible urbaine par habitant était de {{unité|26736|RMB}}, soit en augmentation de 8,1 % par rapport à l'année précédente.
Par habitant, le revenu pur des résidents ruraux était de {{unité|11986|RMB}}, soit en augmentation de 11,5 %&lt;ref&gt;{{en}} {{Lien web
  |titre=Beijing annual GDP per capita hit $6,000
  |url=http://en.beijing2008.cn/54/97/article214029754.shtml
  |site=Beijing2008.cn
  |date=3 avril 2007
  |consulté le=2 avril 2010}}&lt;/ref&gt;.--&gt; Gounidegezh an 20 % a annezidi a oa o gounidegezh an izelañ a oa kresket a 16,7 %, eleze 11,4 % ouzhpenn evit re an 20 % pinvidikañ. [[Lezenn Engel|muier Engel]] evit annezidi takadoù kêrel Beijing a dizhe 31,8 % e 2005 hag hini an takadoù diwar ar maez 32,8 %, o tigreskiñ a 4,5 hag a 3,9 poent dregantad e-keñver 2004&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110921095824/http://english.peopledaily.com.cn/200601/23/eng20060123_237648.html Beijing's GDP grew by 11.9% annually during 10th Five Year], ''People's Daily''&lt;/ref&gt;.

E [[2005]] e oa [[Produadur Broadel Kriz|PBK]] Beijing 681, 45 $ [[renminbi|RMB]] (war-dro 84 miliard $ [[Stadoù-Unanet|SU]]), kresket anezhañ eus 11,1 % e-korf ur bloaz. Ar PBK dre zen a oa a 44,969 RMB, 8,1% muioc'h eget e 2004. Kresket kalz o doa niver ar [[karr-tan|c'hirri-tan]] (+ 18 % e-kerzh ur bloaz) ha priz an tier.

E [[Guomao]] emañ kreizenn arc'hantel nevez ar gêr. Enni e kaver sezioù [[embregerezh]]ioù, kreizennoù kenwerzh ha lojeizoù pompadus. Ar greizenn armerzhel kozh a zo rannet etre [[Fuxingmen]] ha [[Fuchengmen]] tra m'eo [[Wangfujing]] ha [[Xidan]] toleadoù kenwerzhel dreist-holl. E [[Zhongguancun]], lesanvet &quot;Silicon Valley&quot; Sina, eo lec'hiet ar braz eus an embregerezhioù elektronek.

War du ar [[kornôg|c'hornôg]] emañ ar c'helc'hiadoù greantel pennañ hag er-maez ar gêr e c'hounezer [[maiz]] ha [[gwinizh]]. 

Da vezañ buan-tre e kendalc'h kresk Beijing, ar pezh en-deus dilerc'hoù diblijus. Brudet eo ar gêr evit he &quot;smog&quot; ha &quot;programoù espern energiezh&quot; divizet gant ar gouarnamant. Perzh an dour a zo fall tre hag ar gaz hag an [[tredan]] a zo ker-tre. Arnodiñ a reas ar gouarnamant dirouestlañ ar gudenn o reiñ an urzh d'ar greanterezhioù da bostañ arc'hant da wellaat glander an aer, da adklec'hiañ an dilerc'hioù, ha kement zo. Divarrek d'hen ober e oa bet lod anezho ha aet int kuit da gêrioù arall evel [[X'ian]]

=== Saotradur an aer ===
[[Restr:1967-07 1967年 首都钢铁公司.jpg|alt=Labourerien e-barzh un uzin zir|right|thumb|Shougang e 1967]]
Ne oa ket ha n'eo ket padus an diorren herrek er gêr-benn. Ha krouet e vez kalz a ziasamantoù evit an dud hag o yec'hed.

Dilic'hiet e-kichen [[Hebei]] e voe [[w:Shougang Group|Stroll Shougang]], bet implijer ha saotrer pennañ eno, kement e saotre aer kêr Veijing. Hag embregerezhioù all zo bet goulennet gant ar pennoù bras da saotriñ nebeutoc'h pe da vont kuit.

== Tisaverezh ==
[[Restr:Hutong 1 (Snowyowls).jpg|thumb|left|300px|Un [[Hutong]].]]

Tri stumm a [[Tisaverezh|disaverezh]] a gaver e Beijing. Da gentañ, an tisaverezh impalaerel a zo he skouerioù gwellañ :[[Tienanmen]], ar [[Geoded Difennet]] hag [[Azeuldi an Neñv]]. Bez ez eus ivez un tisaverezh soviedel e stumm gant savadurioù savet etre 1950 ha 1970. Savadurioù savet goude 1980 a zo muioc'h a-vremañ o stumm, gant ur meskaj a disaverezhioù kozh ha nevez.

== [[Poblañsouriezh]] ==
[[Restr:Beijing wangjing 1.jpg|thumb|250px|Karter [[Wangjing]] ma kaver kalz tud eus [[Korea ar C'hreizteiz]] .]]

Poblañs Beijing, eleze an holl zo o chom e Beijing abaoe muioc'h eget c'hwec'h miz pep bloaz, a oa 15,38 milion. 11,870 anezho o doa an [[hukou]], ar gwir da chom e Beijing dibaouez. Ar peurrest o deus un aotreadur amzeriat hepken. Bez ez eus un niver dianav a zivroidi eneplezenn deuet diwar ar maez. ''Hei ren'' pe ''dud zu'' anver anezho.

95% eus an dud o chom e Beijing a zo [[Han]]. Kavout a reer ivez [[Mongoled]], [[Mandchoued]], [[Hui]] ha [[Tibet]]iz. Bez ez eus ur skolaj [[tibet]]at evit ar re yaouank a zo tibetat o zud. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
! align=center colspan=3 | Bodadoù etnek Beijing, kontadeg 2000 
|-
! [[Broadelezhioù Sina|Broadelezh]] !! Poblañs !! Dre gant
|-
| [[Han]] || 12,983,696 || 95.69%
|-
| [[Mandchou]] || 250,286 || 1.84%
|-
| [[Hui]] || 235,837 || 1.74%
|-
| [[Mongoled]] || 37,464 || 0.28%
|-
| [[Koreiz]] || 20,369 || 0.15%
|-
| [[Tujia]] || 8372 || 0.062%
|-
| [[Zhuang]] || 7322 || 0.054%
|-
| [[Miao]] || 5291 || 0.039%
|-
| [[Uyghur]] || 3129 || 0.023%
|-
| [[Tibet]]iz || 2920 || 0.022%
|}

== [[Sevenadur]] ==
[[Restr:Chang'anGrandTheatre1.jpg|thumb|C'hoariva Chang'an]]

[[Rannyezh Beijing]] a gomz tud bet ganet e kelc'hiadoù kêrel Beijing. Un doare [[mandarineg]] eo ha warni eo diazezet ar [[sinaeg]] standart. Er-maez kêr e komzer rannyezhoù tost a-walc'h ouzh hini proviñs [[Hebei]].

Brudet e vez [[C'hoarigan Beijing]] evel begenn ar sevenadur sinat. Diazezet eo war ur meskaj a ganoù, a gendivizoù komzet hag a oberennoù. Gant ur yezh kozh he stumm e vez graet ennañ, ar pezh e laka da vezañ diaes da gomprenn.

Ar [[Siheyuan]] (四合院) eo an anv a roer da dier hengounel Beijing. Un savadur karrezek eo gant kambroù a c'hronn ur porzh diabarzh. Hemañ a vez ennañ ur wezenn (ur [[greunadenn|c'hreunadenn]] alies) pe un oglenn gant pesked. Un ''[[Hutong]]'' (胡同) zo anezhañ un heuliad [[Siheyuan]]où gant banelloù ha ribinoù. Boutin tre e oant e kreiskêr Beijing gwechall met distrujet e vezont e framm ar politikerezh arnevezadur renet gant ar gouarnamant. D'o annezidi e vez roet [[ranndi]]où er mellad-tiez nevez met lod anezho a glemm. Un nebeud hutongoù a zo gwarezet, avat, evit abegoù sevenadurel hag istorel. 

Keginerezh Beijing a zo keginerezh mandarinat, an [[houad]] rostet eo e veuz brudetañ. Niverus eo an tiez-te e Beijing hag an [[te]] a zo ur perzh pouezhus eus ar sevenadur lec'hel. Meur a zoare te a zo, Lod anezhe ker-tre.

== Treuzdougen ==
Deuet eo Beijing da vezañ ur greizenn bennañ a dreuzdougen adalek adreizhadur armezhel [[Deng Xiaoping]]. Pemp hent-tro ha nav gourhent a gelc'h ar gêr. Un aerborzh etrevroadel he deus ivez.

=== Hentoù-houarn ===
[[Restr:20060515101919 - 北京站.jpg|thumb|240px|E-barzh ar Gar Beijing]]
Daou di-gar pennañ a zo e Beijing : [[Gar Beijing]] ([[sinaeg]] 北京站; [[Pinyin|Hanyu Pinyin]]: ''Běijīng Zhànha'') [[Gar Beijing ar Reter]] (Hanyu Pinyin: ''Běijīng Xīkèzhàn'', sinaeg : 北京西客站) a zo deut da vezañ ar gar brasañ e [[Sina]]. Garioù bihanoc'h a zo ivez evel Beijing ar Reter, Beijing an Hanternoz ha Fengtai.

Ur greizenn hent-houarn eo Beijing. Linennoù a liamm anezhi ouzh kêrioù brasañ ar vro evel [[Guangzhou]], [[Shanghai]], [[Harbin]], [[Baotou]], [[Taiyuan]], [[Chengde]] ha [[Qinhuangdao]]. Reoù arall zo betek [[Rusia]] pe [[Norzhkorea|Korea an Hanternoz]]

Emeur o sevel ul linennn-tren-tizh-bras. Echuet e vo e 2007 ha liammañ a raio Bejing ouzh [[Tianjin]]

=== Hentoù ===
[[Restr:Beijing traffic jam.JPG|thumb|left|300px|Ur stoc'had e Beijing]]

Liammet eo Beijing gant holl rannoù Sina dre an hent. Nav gourhent (ha c'whec'h arall emeur o sevel) ha unnek hent broadel a liamm Beijing d'ar proviñsoù. E-Barzh Beijing eo bet savet pemp hent-tro.

Ar red a zo unan eus kudennoù pennañ Beijing. Bemdez e vez ar stoc'hadoù, dreist-holl e kreiskêr e-kichen rabin Chang'an. Abalamour da zirouestlañ an diaesterioù-se ez eus bet brasaet straedoù meur ar gêr d'o liammañ gant an trede hent-tro. Esperiñ a reer e vo aesoc'h tremen eus un hent-tro d'an egile evel-se.

Ma'z eus kudennoù red gant Beijing n'eo ket en abeg d'he ment hepken. An moaiennoù treuzdougerezh boutin a zo skort ha leun e vez alies ar busoù. Bez ez eus ur metro met re vihan eo c'hoazh da vezañ talvoudus. Hervez ar gouarnamant e wellao an traoù er bloavezhioù da zont hag e tlefe ar stoc'hadoù mont da get a-raok ar [[c'hoarioù olimpek]].

=== Aerborzhioù ===
Ar Aerborzh etrebroadel kêr-benn Beijing (Sinaeg eeun: 北京首都国际机场; Sinaeg hengounel: 北京首都國際機場; pinyin: ''Běijīng Shǒudū Guójì Jīchǎng'', pe e saozneg ''Beijing Capital International Airport'') eo aerborzh pennañ ar gêr. E-kichen [[Shunyi]] emañ, 20 km eus kreiskêr. Ennañ e erru an darn vrasañ eus an nijadennoù evit Beijing. Liammet eo da greiskêr gant Hent-tizh an Aerborzh (机场高速公路, Hanyu Pinyin: ''Jīchǎng Gāosù Gōnglù''). Mont a ra war-dro 40 munut da vont eus kreiskêr d'an aerborzh. 
An aerborzhioù arall a zo Liangxiang, Nanyuan, Xijiao, Shahe ha Badaling met gant al lu e vezont implijet dreist holl.

=== Treuzdougenoù boutin ===
Peder linenn a zo e metro Beijing (Sinaeg hengounel: 北京地鐵; Sinaeg eeun: 北京地铁; pinyin: ''běi jīng dì tiě''), div anezho a dremen dindanzouar, an div arall a zo a us d'an douar. Rakwelet a reer sevel muioc'h anezhe evit ar [[C'hoarioù Olimpek]]. Bez e oa ivez 599 linenn bus ha trolleybus e 2004.

Busoù gant an aeriañ a gousk 2 [[Renminbi]] evit 10 km. Ar re heptañ ne goustont nemet 1 renminbi. An tikedoù metro a goust 3 [[Renminbi]] evit al linennoù 1, 2, 13, hag 8T, 5 RMB evit tikedoù a bae ur veaj el linenn 13 ha 4 RMB evit tikedoù ar beajoù el linenn 8T.

Boutin-kenañ eo an taksioù. Koustañ a reont 10 RMB evit an dek kilometr kentañ ha daou evit pep kilometr ouzhpenn. Goude 15 km e kresk ar prizioù eus 50%. Kreskiñ a reont a 20% ivez etre 11 eur ha 6 eur noz. Ar c'hreskoù-se a zo a-vernioù.

== Touristelezh ==
[[Restr:Belvedere of the God of Literature, Summer Palace.jpg|thumb|200px|Ar Palez Hañvek.]]

En-desped da freuzoù ar brezelioù hag eus an [[Dispac'h Sevenadurel]] eo pinvidik Beijing e monumantoù. Daoust ma anavez tud ar c'hornôg anezhi abalamour d'he fouez politikel dreist-holl ez eo [[Tiananmen]] (dor ar peoc'h neñvel) unan eus diduelloù pennañ ar gêr. Lec'hioù arall a zo : [[Moger Vras Sina]], a zo un darn anezhi e-kichen Beijing, ar [[Palez Hañvek]] hag [[Azeuldi an Neñv]]

=== Lec'hioù touristel pennañ e-barzh ar gêr ===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Monumantoù'''
* [[Ar Geoded Verzet]] ([[Lec'hienn eus glad ar bed]])
* Leurgêr [[Tiananmen]]
** [[Tiananmen]] (Dor Peoc'h an Neñvoù)
** [[Palez ar Bobl]] (Parlamant Broadel)
** [[Mirdi Broadel Sina]]
** Ar [[Monumant da Harozed ar bobl]]
** [[Ti-kañv Mao Zedong]]
* Ar [[Palez Hañvek]] ([[Lec'hienn eus glad ar bed]]) &lt;!--World Heritage Site--&gt;
* [[Palez Hañvek kozh|Rivinoù ar Palez Hañvek]]
* [[Gulou]]
* An [[Hutong]]où istorel hag ar [[Siheyuan]]où
* [[Pont Lugou]] (Pont Marco Polo )
* [[Palez ar Priñs Gong]] (Gong Wang Fu)
* [[C'hoarigan Beijing]]
* [[Liulichang|Straed ar Sevenadur]]
* [[Gedlec'h Kozh Beijing]] || 
| '''Azeuldiez'''
* [[Azeuldi an neñv]]
* [[Azeuldi an Douar]], e hanternoz Beijing
* [[Azeuldi an Heol]], e reter Beijing
* [[Azeuldi al Loar]], e kornôg Beijing
* [[Azeuldi tanzhe]]
* [[Azeuldi Jietai]]
* [[Azeuldi Yunju]]
* [[Yonghegong]] (Azeuldi al Lama)
* [[Azeuldi Guangji]]
* [[Azeuldi Konfucius]]
* [[Azeuldi ar Kloc'h Meur]]
* [[Azeuldi ar Pemp Pagodenn]]
* [[Azeuldi ar C'houmoul Glaz]]
* [[Azeuldi ar Budda Gourvezet]]
* [[Azeuldi an Dagoba Gwenn]] el [[Liorzh Beihai]]
* [[Badachu]]
* [[Iliz-veur an Dinamm Grouet]]
* [[Iliz ar Savetaer Santel]]
* [[Moskeen Niujie]]
|
'''Liorzhioù'''
* [[Liorzh Beihai]]
* [[Shichahai]]
* [[Liorzh Jingshan Park]]
* [[Xiangshan]]
* [[Daguanyuan]]
* [[Liorzh ar Plantennoù]]
* [[Liorzh Taoranting]]
* [[Zoo Beijing]]
|
'''Karterioù Kenwerzhel'''
* [[Wangfujing]]
* [[Xidan]]
* [[Beijing CBD]]
* [[Beijing Financial Street]]
* [[Zhongguancun]]
* [[Yizhuang]]
|
'''E-maez kêr'''
* Darnioù [[Moger Vras Sina]] ([[World Heritage Site]]) e:
** [[Badaling]]
** [[Juyongguan]]
** [[Mutianyu]]
** [[Simatai]]
** [[Jinshanling]]
** [[Jiankou]]
* [[Bezioù an dierniezh Ming]] ([[Lec'hienn eus glad ar bed]]) &lt;!--World Heritage Site--&gt;
* [[Zhoukoudian]], e lec'h ma voe bet kavet [[Den Beijing]] ([[Lec'hienn eus glad ar bed]]) &lt;!--World Heritage Site--&gt;
* [[Shidu]]
|}

[[Restr:Wan song monk pagoda01.jpg|thumb|150px| Pagoda Wansong]]

==== Ostalerioù ====
Betek ar bloavezhioù 1970 ne oa ostaleri wirion ebet e Beijing en abeg da stad an traoù armezhel ha kevredel. Ar veajerien a yae er ''zhaodaisuo'', un doare ostaleri-Stad. Un nebeud anezho a vez implijet c'hoazh hiziv an deiz.

Er bloavezhioù 1970 e krogas Sina d'arnodiñ sachañ arc'hant tud ar c'hornôg. Un niver bras a ostalerioù a zeraouas da sevel neuze. Kalz ostalerioù, reoù zo uhel-tre o live, zo bremañ e kêrbenn [[Sina]]. An hini vrudetañ eo [[Ostaleri Beijing]] (北京饭店), a zo perc'hennet gant ar Stad. E-touez ar re arall e kaver An Ostaleri Sheraton, an Ostaleri Jianguo, An Ostaleri Vedel Sina, Ar St. Regis, Ar Grand Hyatt hag Palez al Ledenez.

Bez' ez eus [[Ostalerioù evit ar Re Yaouank]] met n'int ket gwall niverus.

==== Buhez an noz ====
Oberiant ha liesseurt eo buhez an noz e Beijing. Dañsvaoù niverus a voe krouet abaoe adreizhadurioù [[Deng Xiao Ping]]. War-dro [[Sanlitun]] pe e-kichen [[Sportva al labourerien]] emañ an darn vrasañ anezho. Kavout a reer reoù er c'harter [[Wudaokou]] e [[gwalarn]] kêr. Ar c'harterioù ma vez digor an tavarnioù diwezhat eo [[Sanlitun]], [[Houhai]] ha [[Yuandadu]].

== Deskadurezh ==
Skolioù-meur niverus a gaver e Beijing, meur anezho a live etrebroadel. Ar re vrudetañ a zo :
* [[Skol-veur Beijing]] (&quot;Beida&quot;) - ({{zh-tsp|t=北京大學|s=北京大学|p=Běijīng Dàxué}})
* [[Skol-veur Tsinghua]] - ({{zh-stp|t=清華大學|s=清华大学|p=Qinghuá Dàxué}})
* [[Skol-veur Normal Beijing]] {{zh-stp|s=北京师范大学|t=北京師範大學|p=Běijīng Shīfàn Dàxué}})
* [[Skol-veur Renmin Sina]] ({{zh-stp|p=Zhōngguó Rénmín Dàxué|t=中國人民大學|s=中国人民大学}})

A-drugarez d'e renk a gêrbenn sevenadurel ha melestradurel Sina e herberc'h Beijing kalz muioc'h a skolioù-meur eget tout ar c'hêrioù arall er vro. Melestret ez int gant Deskadurezh Stad Sina. War-gresk eo niver ar studierien estren. 

=== Roll skolioù-veur Beijing ===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Skol-veur Beijing]] (北京大学) (diazezet e 1898), ar skol-veur wellañ eus Sina hag an hini XVved er bed a-bezh
* [[Skol-veur Tsinghua University]] (清华大学) (diazezet 1911),
* [[Skol-veur Renmin Sina]] (中国人民大学)
* [[Skol-veur Normal Beijing]] (北京师范大学) (diazezet 1902)
* [[Skol-Uhel Teknologiezh Beijing]] (北京理工大学)
* [[Skol-veur Jiaotong Beijing]] (北京交通大学)
* [[Skol-veur greiz armerzh ha finañs]] (中央财经大学)
* [[Skol-veur eus kenwerzh etrevroadel hag armerzh]] (对外经济贸易大学)
* [[Skol-veur eus an darempredoù etrevroadel]] (国际关系学院)
* [[Skol-veur eus ar skiantioù eus an deknologiezh]] (北京科技大学)
* [[Skol-veur eus nijouriezh hag astraerezh]] (北京航空航天大学)
* [[Skol-veur eus politikouriezh ha gwir]] (中国政法大学)
* [[Skol-veur teknologiezh Beijing]] (北京工业大学)
* [[Skol-veur ar studioù etrevroladel]] (北京外国语大学)
|
* [[Skol-veur ar yezhoù hag ar sevenadurioù]] (北京语言大学)
* [[Skol-veur gounezereh Sina]] (中国农业大学)
* [[Skol-veur teknologiezh chimiek]] (北京化工大学)
* [[Skol-veur medisinerezh]] (北京中医药大学)
* [[Skol-veur eoul-maen]] (石油大学)
* [[Skol-veur ar post]] (北京邮电大学)
* [[Skol-veur normal ar gêrbell]] (首都师范大学)
* [[Skol-veur ar c'hoadegoù]] (北京林业大学)
* [[Skol-veur an darempredoù]] (中国传媒大学)
* [[Akademiezh greiz an teatr]] (中央戏剧学院)
* [[Skol-sonerezh greiz]] (中央音乐学院)
* [[Skol-uhel an arzoù]] (中央美术学院)
* [[Akademiezh Sinema Beijing]] (北京电影学院)
|}

== Media ==
[[Restr:Xinhua News Agency.JPG|right|thumb|140px|[[Burev-nevezioù Xinhua]]]]
=== Skinwel ha skingomz ===
Skinwel Beijing a skingas war an holl chadennoù etre 1 ha 10. Er c'hontrol d'ar [[Skinwel-Kreiz Sina]], n'en deus ket a chadenn e saoznek. Bez ez eus tri skingomz e saozneg, avat : ''Hit FM'' war FM 88.7, ''Easy FM'' gant Skingomz Etrevroadel Sina (CRI) war FM 91.5, ha Radio 774 war AM 774.
=== Kazetennoù ===
Ar gazetenn vrudetañ eus Beijing eo ''[[Nevezioù an Abardaez Beijing]]'' (''Beijing Wanbao''). Bennoz e vez embannet hag enni e kaver an holl nevezentioù Beijing hag he rannvro. Ar c'hazetennoù pennañ arall a zo :
* ''Nevezioù Beijing'' (''Xin Jing Bao'')
* ''Steredenn bemdeziek Beijing''
* ''Nevezentioù Mintin Beijing''
* Kazetenn-bemdeziek ar re Yaouank (''Beijing Qingnian Bao'')

E Beijing e vez embannet Kazetenn-bemdeziek ar Bobl ({{zh-cp|c=人民日报|p=Rénmín Rìbào}}) ha ''[[China Daily]]'' e [[saozneg]].

== Sportoù ==
Ar [[C'hoarioù Olimpek]] zo bet aozet e Beijing e 2008. Meur a skipailh-sport ez eus enni, en-o-zouez :
* [[Kevredad Mell-droad]]
** [[Beijing Xiadai]]
* [[Kevredad Sinat Basket]]
** [[Houidi Beijing]]
** [[Olimpianed Beijing]]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Beijing}}
* [http://www.beijing.gov.cn Lec'hienn kêr Beijing]
{{Porched Sina}}
[[Rummad:Kêrioù Sina]]
[[Rummad:Kêrioù-penn Azia]]</text>
      <sha1>ihk3v3oxuxe0yj233wuq0jw67cxahuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bier Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22340</id>
    <revision>
      <id>2191105</id>
      <parentid>2183385</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T15:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astennig</comment>
      <origin>2191105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="fo6hy4i957olw50mj0hotixqflon7ew" xml:space="preserve">[[Restr:Coreff-pression-brune-et-ambree.jpg|thumb|[[Korev]], &quot;bier Montroulez&quot;.]]
'''Bier Breizh''' a zo bier graet e [[Breizh]], peurliesañ da vihanañ, gant breserezhioù ha mikrobreserezhioù artizanel. Roet e vez anvioù e brezhoneg d'o bieroù ganto alies a-walc'h.

== Istor ==
Breserezhioù zo e Breizh abaoe ar XVII{{vet}} kantved&lt;ref&gt; ''Deux siècles de Bières en Bretagne'' gant Philippe Bonnet, Vincent Courtin ha Yoran Delacour, embannet gant [[Yoran Embanner]], 2007, p. 17, gwelet d'ar 16/01/2025.&lt;/ref&gt;.

Krouet e voe ar vreserezh [[Korev]] e 1985 e Montroulez. Reiñ a reas lañs d'ar breserezh artizanel e Breizh hag e Bro-C'hall zoken. Dilojañ a reas an embregerezh e [[Karaez]] e 2005.

==Listenn anvioù bier graet e Breizh==
==={{Bro-Dreger}}===
* [[Philomenn]] (melen, rous, du) gant ar vrezerezh Touken e [[Landreger]]
* Diwall gant ar [[strilherezh Warenghem]] e [[Lannuon]]

==={{Bro-Naoned}}===
* Trompe-souris gant [[Brasserie de la Divatte]] e [[Chapel-Baz-Meur]] e [[Diwazh-Liger]] abaoe 2001
* [[Bière du Bouffay]]
* [[Brigantine]] e [[Pornizh]]

==={{Bro-Gerne}}===
* [[Coreff]] (melen, rous, du)
* [[Ar-Men (bier)|Ar-Men]], [[Britt]] (melen, gwenn, rous), [[Dremmwel (bier)|Dremmwel]] (melen, rous, alaouret), [[Tonnerre de Brest (bier)|Tonnerre de Brest]], [[Gwiniz Du]] (du evel-just) gant [[Brasserie de Bretagne]] e [[Konk-Kerne]]. [[Celtika]] n'eo ket produet ken.
* [[Tri Martolod]] (melen)
* [[Tantad (bier)|Tantad]] (melen 5%), [[Penn Gwenn]] (gwenn 4%), [[Hini Du]] (du evel-just ivez 4,7%), [[Melig]] (diwar mel 5%), gant Brezerezh An Alarc'h
* An Toull Du (du), An Toull Melen (melen), An Toull Ruz (rous) gant ar vreserezh Ar Broc'h

==={{Bro-Sant-Maloù}}===
* Bag Noz gant Brasserie d'Emeraude
* [[Lactiwel]], graet diwar laezh

==={{Bro-Gwened}}===
* Telenn Du (du evel-just 4,5%), Duchesse Anne, Blanche Hermine, Bonnets Rouges (diwar [[skav]], 5,5%), [[Cervoise Lancelot]] (melen), [[Pays De Cocagne]] (rous 5,5%), [[Morgane bio|Morgane]], bier organek, [[XI.I]] (du 11.1%) gant [[Breserezh Lancelot]] e [[Roz-Sant-Andrev]] e [[Traoñ-an-Oud]]
* [[Mor Braz (bier)|Mor Braz]]

==={{Bro-Zol}}===
* Breserezh Les Roger-Bontemps

==={{Bro-Leon}}===
* [[Mutine]] gant [[Brasserie des Abers]]
* [[Melen (bier)|Melen]]

==={{Bro-Roazhon}}===
* [[Sainte Colombe]] (melen, du), e [[Santez-Koulm]] adalek 1996, dilojet e [[Kornuz]] e 2021
* Louarn, IPA graet e Roazhon

==={{Bro-Sant-Brieg}}===
* Aezhenn (melen) gant ar vrezerezh Dimezell
* [[Gueuze de Bretagne]], [[Olde Breizh]] gant Brasserie des Diaoulig
* Dukez (melen, gwenn, ruz), Rouanez (Rouanez a galon, Rouanez Aour, Rouanez Houpez, Rouanez Du) gant La Fréheloise e [[Frehel]]

== Liamm diavaez ==
* https://www.bieresbretonnes.fr

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Bier Breizh]]</text>
      <sha1>fo6hy4i957olw50mj0hotixqflon7ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Louis-Ferdinand Céline</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26005</id>
    <revision>
      <id>2191132</id>
      <parentid>1945818</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tennet ar galleg</comment>
      <origin>2191132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="26vnyc2101ewkk0r8r5mvjh2ix3czwx" xml:space="preserve">[[Restr:Louisferdinandceline2.jpg|thumb|right|Louis-Ferdinand Céline (tresadenn.)]]
'''Louis-Ferdinand Céline''' (berraet e '''Céline''' hepken alies) eo anv-pluenn '''Louis Ferdinand Destouches''', ur skrivagner [[gallek]] eus an {{XXvet}} kantved. Ganet eo d'ar [[27 Mae|27 a viz Mae]] [[1894]] e [[Courbevoie]] ([[Bro-C'hall]]) ha marvet d'ar [[1añ a viz Gouere]] [[1961]] e [[Meudon]] ([[Bro-C'hall]]). Ar skrivagner gallek eus an {{XXvet}} kantved troet ar muiañ er yezhoù all war-lerc'h [[Marcel Proust]] eo Céline. Dont a ra e anv-pluenn eus anv-bihan e vamm-gozh a-berzh mamm. Lakaet eo da vezañ unan eus skrivagnerien bennañ an {{XXvet}} kantved p'en deus degaset un doare nevez da skrivañ lennegezh koulz ha galleg. Dael a vez avat en-dro d’an den ha d’e oberenn abalamour da skridoù [[enepyuzev]] ha d’e emzalc'h e-pad an [[Eil brezel-bed]].
 
== Oberoù ==
=== Romantoù ===
* ''[[Voyage au bout de la nuit]]'', Denoël &amp; Steele, Pariz, [[1932]] 
* ''[[Mort à crédit]]'', Denoël &amp; Steele, Pariz, [[1936]] 
* ''[[Guignol's band]]'', Denoël, Pariz, [[1944]] 
* ''[[Casse-pipe]]'', F. Chambriand, Pariz, [[1949]] 
* ''[[Féerie pour une autre fois]]'', Gallimard, Pariz, [[1952]]
* ''[[Normance|Normance : Féerie pour une autre fois II]]'', Gallimard, Pariz, [[1954]] 
* ''[[D'un château l'autre]]'', Gallimard, Pariz, [[1957]] 
* ''[[Nord (roman)|Nord]]'', Gallimard, Pariz, [[1960]] 
* ''[[Le Pont de Londres|Le Pont de Londres : Guignol's band II]]'', Gallimard, Pariz, [[1964]] 
* ''[[Rigodon (roman)|Rigodon]]'', Gallimard, Pariz, [[1969]]

=== Flemmskridoù ===
* ''[[Mea Culpa (Céline)|Mea Culpa]]'', Emb. Denoël &amp; Steele, Pariz, [[1936]] 
* ''[[Bagatelles pour un massacre]]'', Emb. Denoël &amp; Steele, Pariz, [[1937]] 
* ''[[L'École des cadavres]]'', Emb. Denoël, Pariz, [[1938]] 
* ''[[Les Beaux Draps]]'', Nouvelles Editions Françaises, Pariz, [[1941]] 

War-bouez ''Mea Culpa'', n'eo ket bet adembannet ar flemmskridoù, war urzh e intañvez. N'eus forzh penaos emaint dindan an dekred-lezenn Marchandeau, eus 1939, ha lezenn [[René Pleven|Pleven]], eus [[1972]], savet da herzel ouzh ar gasoni a orin gouennel.

=== Skridoù arall ===
* ''La Vie et l'œuvre de Philippe Ignace Semmelweis'', Simon, Roazhon, [[1924]] 
* ''[[Entretiens avec le professeur Y]]'', Emb. Gallimard, Pariz, [[1955]] 
* ''Arletty, jeune fille dauphinoise'', La flûte de Pan, Pariz, [[1983]] 
* ''Préfaces et dédicaces'', Du Lérot, Tusson, [[1987]] 
* ''Histoire du petit Mouck'', Editions du Rocher, [[1997]] 
* ''L'Église'', Emb. Denoël &amp; Steele, Pariz, [[1933]] 
* ''Foudres et flèches'', Emb. F. Chambriand, Pariz, [[1948]] 
* ''Scandale aux abysses'', Emb. F. Chambriand, Pariz, [[1950]]
* ''Ballets sans musique, sans personne, sans rien'', Emb. Gallimard, Pariz, [[1959]]. Kavout a reer el levrennoù-se ar [[barrez]]ioù ''La Naissance d'une fée'', ''Voyou Paul, brave Virginie'' ha ''Van Bagaden'' hag a oa dija e ''Bagatelles pour un massacre'', hag ivez ''Foudres et flèches'' ha ''Scandale aux abysses''.
* ''Progrès'', Ed. Mercure de France, Pariz, [[1978]]

==Liammoù diavaez==
* {{fr}} [https://www.lexpress.fr/culture/livre/celine-etait-un-agent-d-influence-nazi_1875236.html?fbclid=IwAR3pkH3DDI2nP3NjQwR_7zTWlnAQ804hmxqFpEc0GvVYxUg7RBl__acLokg Pennad diwar e benn]

{{ALC'HWEZDIBAB:Céline, Louis-Ferdinand}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1894]]
[[Rummad:Marvioù 1961]]
[[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]]
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]
[[Rummad:Skrivagnerien c'hall an XXvet kantved]]
[[Rummad:Kenlabourerien Bro-C'hall]]</text>
      <sha1>26vnyc2101ewkk0r8r5mvjh2ix3czwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>War bont an Naoned</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30793</id>
    <revision>
      <id>2191109</id>
      <parentid>2168105</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T16:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>liamm</comment>
      <origin>2191109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="3dnrxbei42udngpm5vkcjrj5wb71oug" xml:space="preserve">'''&quot;War bont an Naoned&quot;''' zo ur ganaouenn vrezhonek, pe ur [[son]], a vez kanet war donioù da zañsal.

Anavezet eo an ton [[Rount Pagan|rond pagan]] ha [[rond Landeda]] dreist-holl. 

{{Wikimammenn|War bont an Naoned}}


[[Rummad:Kanaouennoù brezhonek]]
[[Rummad:Kanaouennoù da zañsal]]</text>
      <sha1>3dnrxbei42udngpm5vkcjrj5wb71oug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Georg Friedrich Händel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32377</id>
    <revision>
      <id>2191137</id>
      <parentid>1635543</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T22:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29479-23</username>
        <id>91599</id>
      </contributor>
      <origin>2191137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="o1vdfwho1xzph25q2g105j4cgczdqvl" xml:space="preserve">[[Restr:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|right|350px]]

'''Georg Friedrich Händel''' ([[23 a viz C'hwevrer]] [[1685]] e [[Halle (Saale)|Halle]] - [[14 a viz Ebrel]] [[1759]] e [[Londrez]]) a oa ur sonaozour saoz, alaman e orin. Brudet eo evit e c'hoariganoù ha barnet e vez evel unan eus ar sonaozourien bouezusañ eus ar marevezh barok.


== Liammoù diavaez ==

[http://www.gutenberg.org/etext/9089 Buhezskrid Georg Friedrich Händel]

{{DEFAULTSORT:Handel, Georg Friedrich}}

[[Rummad:Sonaozourien Breizh-Veur]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1685]]
[[Rummad:Marvioù 1759]]</text>
      <sha1>o1vdfwho1xzph25q2g105j4cgczdqvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191148</id>
      <parentid>2191137</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29423-19</username>
        <id>91611</id>
      </contributor>
      <origin>2191148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="dlxspvdwsyjbnm2gvgi9tglfzfs7axh" xml:space="preserve">[[Restr:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|thumb|Poltred lakaet war anv Balthasar Denner, war-dro 1727.]]
'''Georg Friedrich Händel''' ([[23 a viz C'hwevrer]] [[1685]] e [[Halle (Saale)|Halle]] - [[14 a viz Ebrel]] [[1759]] e [[Londrez]]) a oa ur sonaozour [[Bro-Saoz|saoz]], [[Alamagn|alaman]] e orin. Brudet eo evit e [[c'hoarigan]]où ha barnet e vez evel unan eus ar sonaozourien bouezusañ eus ar marevezh barok.

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.gutenberg.org/etext/9089 Buhezskrid Georg Friedrich Händel]

{{DEFAULTSORT:Handel, Georg Friedrich}}

[[Rummad:Sonaozourien Breizh-Veur]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1685]]
[[Rummad:Marvioù 1759]]</text>
      <sha1>dlxspvdwsyjbnm2gvgi9tglfzfs7axh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unvaniezh Postoù ar Bed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34988</id>
    <revision>
      <id>2191113</id>
      <parentid>2112270</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T18:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2191113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2499" sha1="ie4tx6wvpxeldwvlqwyg8uldia8rul6" xml:space="preserve">[[Restr:Weltpostdenkmal Bern.jpg|left|250px|thumb|Savadur an U.P.B. (''Weltpostdenkmal'') e Bern]]
Unvaniezh Postoù ar Bed (U.P.B.) zo bet savet e [[1874]] a-benn aesaat ha pinvidikaat kenlabour servijoù-post ar bed-holl. E [[Bern]] ([[Suis]]) emañ diazezet. 192 ezel a zo d’an aozadur-mañ hiriv, hennezh o vezañ dindan kiriegezh an A.B.U. ([[Aozadur ar Broadoù Unanet]]). Stadoù ezel eus an A.B.U. int pe get (ar [[Vatikan]] pe [[Suis]] da skouer) gant ma ‘z int bet degemeret gant div drederenn eus izili an aozadur etrebroadel. Yezh ofisiel an U.P.B. eo ar galleg.

Embannet e vez ganti reolennoù evit a sell an eskemmoù lizhiri er bed ha gourc’hemennoù evit reiñ nerzh da gresk an eskemmoù-se ha gwellaat ar servijoù roet d’ar bratikoù, dre bourchas ur skoazell teknik a-wechoù.

Neptu e chom an U.P.B. : melestradurezh pep Stad a ra diouzh he lezennoù broadel evit aozañ servijoù ar post. Budjed an U.P.B. (war dro 22 500 000 euro) zo distag diouzh hini an [[A.B.U.]] ha pep Stad a zo frank da zibab ur rann (e-touez an dek a zo anezho) hervez he finvidigezh, poblañs… a-benn gouzout peseurt skodenn a vo goulennet diganti.

== Istor ==
[[Restr:Stephan.jpg|thumb|upright|Heinrich von Stephan]]
E miz Eost [[1862]] e ya [[Montgomery Blair]], pennrener Postoù ar [[Stadoù-Unanet]] anezhañ, e darempred gant ar Sekretour-Stad evit taolenniñ dirazañ kudennoù an embregerezhioù amerikan o deus poan gant al lizhiri kaset tramor. Gant harp ar Prezidant [[Abraham Lincoln]] e voe aozet ur gaozeadeg etrebroadel e [[Pariz]] e miz Mae 1863. 15 Stad eus Amerika hag Europa a gemer perzh enni evit stabilaat hag unvaniñ an doareoù-ober ha prizioù ur gasadenn. Ne ra ket berzh an emvod siwazh, rak n’eus bet kavet emglev gwir ebet, war-bouez ar prizioù.

D’ar [[15 a viz Gwengolo]] [[1874]], eo aozet gant [[Heinrich von Stephan]], rener servijoù-post [[Kengevread Norzh Alamagn]], Kaozeadeg Etrebroadel ar Postoù gant ar pal lakaat war droad un unvaniezh hollvedel. E [[Bern]] en em vodas eta 22 dileuriad eus stadoù dizalc’h. Gant feur-emglev Bern, sinet d’an 9 a viz Here 1874 e oa diwanet '''Unvaniezh Hollek ar Postoù''' (« Union Générale des Postes »). An anv Unvaniezh Postoù ar Bed ('''Union Postale Universelle''' ) a vo divizet ober gantañ e Paris pa kreskas niver an izili.

== Internet ==
{{Commonscat|Universal Postal Union}}
* [https://www.upu.int/fr/Accueil Lec'hienn an U.P.B.]

[[Rummad:Postoù]]
[[Rummad:Aozadurioù etrebroadel]]</text>
      <sha1>ie4tx6wvpxeldwvlqwyg8uldia8rul6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rount Pagan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37175</id>
    <revision>
      <id>2191108</id>
      <parentid>1849717</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T16:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>liamm</comment>
      <origin>2191108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="qnsq75tosvhsslhz1irqcaontkeii7c" xml:space="preserve">Un dañs eus ar [[Bro Bagan|vro Bagan]] eo ar ront (pe rount) pagan. 

Meur a [[kanaouenn|ganaouenn]] zo da zañsal an dañs-se.
*Un allig, un allig
*Evit dek gwenneg, plac'h a zo
*[[War bont an Naoned]]
*Roulomp
*War an hent

Unan zo kanet gant [[Denez Prigent]], unan all gant ar [[Sonerien Du]] hag unan all (''War an hent'') kanet gant [[Gael Billien]] asambles gant [[Kroazhent (sonerien)|Kroazhent]].

[[Rummad:dañsoù Breizh]]</text>
      <sha1>qnsq75tosvhsslhz1irqcaontkeii7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porched:Timbrouriezh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42860</id>
    <revision>
      <id>2191111</id>
      <parentid>2191082</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T18:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2191111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4418" sha1="lcvxl827l0ogclrlidzuo7we12c22b8" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;background-color:#f4f4f4;&quot;&gt;
{| style=&quot;margin:auto;&quot;&gt;
|- align=&quot;center&quot;
| [[File:Chilean stamp album and catalogue, and a magnifying glass.jpg|thumb|left|upright 1.1]]
| &lt;span style=&quot;color: blue; font-size:300%;&quot;&gt;'''Porched an dimbrawouriezh'''&lt;/span&gt;&lt;hr&gt;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot; font-size:150%;&quot;&gt;'''An dimbrawouriezh, timbroù ar bed hag istor ar postoù'''&lt;/span&gt;
| &lt;div style=&quot;width:80px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
| [[File:Magnifying glass2.jpg|thumb|right|upright 1.2]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border: 1px solid #cc9; background-color: #F1F1DE&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;33%&quot; | &lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;An timbroù&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[File:Faroe stamp 151 fagradalsvatn, hestur.jpg|center|250px]]

;An timbroù-post
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* [[Timbr]]
* [[Timbroù rakkachedet]] 
* [[Timbroù boutin]]
* [[Timbroù faltazi]] 
* [[Timbroù faos]]
* [[Timbroù fazius]]
* [[Timbroù lec’hel]]
* [[Timbr-lidañ]]
* [[Timbroù madoberus]]
* [[Timbroù-pegsun]]
* [[Timbroù ar postoù dre nij]] 
* [[Timbroù ar postoù milourel]]
* [[Timbroù ar postoù prevez]]
* [[Timbr-servij]]
* [[Timbr-taos]]
&lt;/div&gt;

;Geriaoueg an dimbrawouriezh
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
*[[Banniel-post]]
*[[Dentventer]]
*[[Dreistmoulladur]]
*[[Filigran]]
*[[Kranelladur]]
*[[Seurtad (Timbrawouriezh)|Seurtad]]
*[[Timbroù : ar sielloù|Sielloù]]
*[[Talvoud-gwerzh (timbr)|Talvoud-gwerzh]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Timbroù all&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[File:Timbre fiscal communal français-150 francs.jpg|center|200px]]
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
*[[An timbroù kemedel]]
*[[An timbroù pellgomz]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Timbroù da werzhañ&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[File:Farwell Franklin-one-cent.jpg|center|200px]]
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
*[[Follennadoù]]
*[[Karnedoù]]
*[[Paperach-postel]]
*[[Rolloù timbroù]]
&lt;/div&gt;

| width=&quot;33%&quot; | &lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Istor an timbroù-post&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[Skeudenn:Penny_black.jpg|center|130px]]
*[[Istor an timbroù]]
*[[An dimbrawouriezh]]
*[[Timbroù hervez ar vro  A...H]]
*[[Timbroù hervez ar vro  I...P]]
*[[Timbroù hervez ar vro  Q...Z]]
*[[Timbroù dre zanvez]]
*[[Timbroù dre rummad]]
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Timbroù liesseurt&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[File:Stamp of Afghanistan - 1964 - Colnect 483652 - Nurse and Patients.jpeg|center|250px]]
*[[Mentoù an timbroù]]
*[[Timbroù daoubennek|An timbroù daoubennek]]

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Buhez an timbroù&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
*[[Timbroù : an deiz kentañ|An deiz kentañ]]
*[[Devezh an timbroù]]
*[[Timbroù : ar c'henembann|Ar c'henembann]]
*[[Timbroù : an divoneizañ|An divoneizañ]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;An teknikoù moullañ&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[Skeudenn:Europa 1999 Belorussia series.jpg|center|400px]]
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
*[[Engraverezh]]
*[[Krafengravadur]]
*[[Luc'hengravadur]]
*[[An offset]]
*[[Maendreserezh]]
*[[An dipografiezh|Tipografiezh]]
&lt;/div&gt;

| width=&quot;33%&quot; | &lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;An aozadurioù&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[File:Bahawalpur 1949 Mi 27 stamp (75th anniversary of the UPU. UPU Monument, Bern, Switzerland) 1200dpi.jpg|thumb|center|upright 1.0]]

;Aozadurioù etrebroadel
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* [[C.E.P.T.]]
* [[F.I.P.]]
* [[I.G.P.C.]]
* [[Unvaniezh Postoù ar Bed]]
* [[UPASP]]
* [[W.A.D.P. - A.M.D.P.]] 
&lt;/div&gt;

;Melestradurezhioù
*[[Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù]]
;Strolladoù dastumerien
*[[Roll ar strolladoù dastumerien timbroù]]
;Saloñsoù timbrawouriezh
*[[Timbrouriezh : ar saloñsoù|Roll ar saloñsoù]]
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;Breizh ha timbrouriezh&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
[[Skeudenn: Stamp Breizh.gif|center|200px]]
*[[Timbroù diwar-benn Breizh]]
*[[Timbroù faltazi Breizh]]
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;&quot;&gt;An dastumadenn&lt;/div&gt;&lt;hr&gt;
*[[Penaos kregiñ ganti ?]]
*[[Ar binvioù]]
*[[Katalogoù timbroù|Ar c'hatalogoù timbrawouriezh]]
*[[Kelaouennoù war an dimbrouriezh]]
|}
&lt;br&gt;
{{Commonscat|Philately|an dimbrouriezh}}
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Porchedoù|Timbrouriezh]]</text>
      <sha1>lcvxl827l0ogclrlidzuo7we12c22b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marc'heg marellek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63467</id>
    <revision>
      <id>2191100</id>
      <parentid>2191099</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>+ urzhad + annez + IUCN</comment>
      <origin>2191100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1077" sha1="tn6mmbd07njraryyn5fbu4tt4k5ge4q" xml:space="preserve">'''Testenn dev'''{{Taxobox Loen  | Marc'heg marellek | Marbled godwit iconic (23044849905).jpg | statud=VU}}
{{Taxobox Phylum  | Chordata }}
{{Taxobox Classis  | Aves  }}
{{Taxobox Ordo| Charadriiformes }}
{{Taxobox Familia | Scolopacidae}}
{{Taxobox Genus   | Limosa}}
{{Taxobox Anv skiantel |Limosa fedoa| [[Linnaeus]], [[1758]] }}
{{Taxobox Echu}}
Ar '''marc'heg marellek''' (''Limosa fedoa'') zo un [[evn]] hirc'harek.

==Annez==
Bevañ a ra e [[Norzhamerika]].
{| align=&quot;center&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot;| [[File:Limosa fedoa map.svg|center]]
|-
| {{Legend|#e1574d|Gouennañ}} || {{Legend|#f07568|Hep gouennañ}}
|}

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/marbled-godwit-limosa-fedoa2 Fichenn e Birdlife]. &lt;small&gt;Kavet : 15 Mae 2026&lt;/small&gt;.
* {{en}} [https://ebird.org/species/margod ''Limosa fedoa''], ''eBird''. &lt;small&gt;Kavet : 15 Mae 2026&lt;/small&gt;.
* {{en}} [https://www.iucnredlist.org/search?query=Limosa%20fedoa&amp;searchType=species ''IUCN'']. &lt;small&gt;Kavet : 15 Mae 2026&lt;/small&gt;.

{{Commons| Limosa fedoa}}
[[Rummad:Evned Norzhamerika]]</text>
      <sha1>tn6mmbd07njraryyn5fbu4tt4k5ge4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porched:Alamagn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65146</id>
    <revision>
      <id>2191126</id>
      <parentid>2184573</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pennadoù nevez */</comment>
      <origin>2191126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7732" sha1="kmqb3u5438tls1pbi737dgok85t83co" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;width:100%;border:1px solid #decbb4; text-align:center; background-color:#f4f4f4; vertical-align: middle;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot;
|-bgcolor=&quot;#eeb&quot;
| width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Restr:Flag of Germany.svg|160px|Banniel Alamagn]]
| width=&quot;60%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Restr:Bildleiste Deutschland.02.jpg|600px]]
| width=&quot;20%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Restr:Coat of arms of Germany.svg|110px|Skoed Alamagn]]
|-
|}
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;middle&quot;
| align=&quot;center&quot; | &lt;span style=&quot;font-size:2.5em;&quot;&gt;'''P O R C H E D'''&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:3.1em; color:#d00;&quot;&gt;&lt;big&gt;'''A L A M A G N'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:2.1em; color:#ffce00;&quot;&gt;&lt;big&gt;'''D E U T S C H L A N D'''&lt;/big&gt;&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:1.5em;&quot;&gt;Pennadoù diwar-benn Alamagn en holloueziadur brezhonek Wikipedia&lt;/span&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;hr&gt;&lt;br&gt;'''[[Alamagn]]''' ('''Deutschland''' en [[alamaneg]]) zo ur republik kevredel e kreiz Europa etre [[Suis]], [[Aostria]], [[Tchekia]], [[Polonia]], [[Danmark]], an [[Izelvroioù]], [[Belgia]] ha [[Bro-C’hall]].&lt;br&gt;Ezel eus [[Unaniezh Europa]] eo abaoe [[1952]] ([[Kumuniezh ar Glaou hag an Dir]] en amzer-se).
| [[Restr:LocationGermany.png|250px|Alamagn en Europa hag er bed]]&lt;br&gt;[[Restr:Germany map.gif|250px|Kartenn Alamagn]]
|-
|}
&lt;/div&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border: 1px solid #CCCC99; background-color: #F1F1DE&quot;
|-
| style=&quot;border-top: 4px solid #f1f1de;&quot; colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=#eeb valign=&quot;top&quot;| &lt;span style=&quot;font-size:2.5em;&gt;Ar pennadoù&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

== [[Istor Alamagn]] ==
[[Skeudenn:Brandenburger Tor nachts.jpg|80px|Dor Brandenburg e Berlin]]
* [[Feur-emglev Rastatt]]
* [[Franked]]
* [[Germania]]
* [[Habsbourged]]
* [[Impalaeriezh alaman]]
* [[Impalaeriezh Santel Roman]]
* [[Impalaeriezh trevadennel Alamagn]]
* [[Moger Berlin]]
* [[Nationale Volksarmee]]
* [[Prusia]]
* [[Republik Demokratel Alamagn]]
* [[Republik Weimar]]
* [[Saksoned]]
* [[Trede Reich]]

== [[Douaroniezh Alamagn]] ==
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;[[Restr:Deutschland topo.png|250px|Douaroniezh Alamagn]]&lt;/div&gt;
===''Länder'' / [[Stadoù Alamagn|Stadoù kevredet Alamagn]]===
* [[Baden-Württemberg]] 
* [[Bavaria]] (Bayern)
* [[Berlin]] 
* [[Brandenburg]] 
* [[Bremen]] 
* [[Hamburg]]
* [[Hessen]] 
* [[Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg]] (Mecklenburg-Vorpommern)
* [[Nordrhein-Westfalen]]
* [[Rheinland-Pfalz]]
* [[Saarland]]
* [[Saks]]
* [[Saks-Anhalt]]
* [[Saks-Izel]]
* [[Schleswig-Holstein]]
* [[Thüringen]]
===Stêrioù===
* [[Danav]]
* [[Elbe]]
* [[Ems]]
* [[Inn]]
* [[Main]]
* [[Oder]]
* [[Roen]]
* [[Saar]]
* [[Spree]]
* [[Weser]]
===Inizi===
* [[Inizi Friz an Hanternoz]]
* [[Inizi Friz ar Reter]]
* [[Fehmarn]] 
* [[Helgoland]] 
* [[Rügen]]
* [[Sylt]]
===Menezioù===
* [[Alpoù]]
* [[Eifel]]
* [[Erzgebirge]]
* [[Harz (menezioù)|Harz]]
* [[Hunsrück]]
* [[Rhön]]
* [[Schwarzwald]]
* [[Taunus]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

== [[Politikerezh Alamagn|Aozadur politikel]] ==
[[Skeudenn:Bundestag.jpg|100px|Ar Bundestag, Parlamant Alamagn]]
* [[Bundestag]]
* [[Bundesrat]]
* [[Broadelouriezh alamanek]]

== [[:Rummad:Strolladoù politikel Alamagn|Strolladoù politikel]]==
* [[Bündnis 90/Die Grünen]]
* [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]
* [[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]]
* [[Die Friesen]]
* [[Die Linke]]
* [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]
* [[Strollad Bavaria]]
* [[Alternative für Deutschland]]

== Yezhoù ==
*[[Alamaneg]]
*[[Yezhoù alamanek ar c'hreiz]]
*[[Yezhoù alamanek izel]]
*[[Yezhoù alemanek]]
*[[Yezhoù aostriek-bavarek]]
*[[Daneg]]
*[[Yezhoù frizek|Frizeg]]
*[[Sorabeg]]
*[[Romeg|Sinteg]]
=== Kêrioù-penn ar stadoù kevredet===
[[Skeudenn:Dresden-nightpanorama-dri.jpg|220px|Ur sell war Dresden]]
* [[Dresden]]
* [[Düsseldorf]] 
* [[Erfurt]]
* [[Hannover]]
* [[Kiel (Alamagn)|Kiel]]
* [[Magdeburg]]
* [[Mainz]]
* [[München]] 
* [[Potsdam]]
* [[Saarbrücken]]
* [[Schwerin]]
* [[Stuttgart]]
* [[Wiesbaden]]
===Kêrioù all===
* [[Aachen]]
* [[Augsburg]]
* [[Baden-Baden]] 
* [[Bayreuth]]
* [[Bochum]]
* [[Bonn (Alamagn)|Bonn]]
* [[Darmstadt]]
* [[Dortmund]]
* [[Düsseldorf]]
* [[Eisleben]]
* [[Erlangen]]
* [[Essen]]
* [[Frankfurt am Main]]
* [[Frankfurt an der Oder]]
* [[Göttingen]]
* [[Hameln]]
* [[Heidelberg]]
* [[Karlsruhe]]
* [[Koblenz]]
* [[Kolun]] ([[Köln]]) 
* [[Konstanz]]
* [[Landshut]]
* [[Leipzig]]
* [[Lübeck]]
* [[Mainz]]
* [[Mannheim]]
* [[Marburg]]
* [[Rastatt]]
* [[Rostock]]
* [[Regensburg]]
* [[Trier]]
* [[Tübingen]]
* [[Ulm]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #F1F1DE; border-right: 4px solid #F1F1DE;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

== [[Sevenadur Alamagn]] ==
*[[Arz a-vremañ Alamagn|Arz a-vremañ]]
* [[Die Brücke]]
* [[Der Blaue Reiter]]
* [[Deutsche Sagen]]
* [[Lennegezh Alamagn]]
* [[Rattenfänger von Hameln]]
* [[Sonerezh Alamagn]]

== Tud ==
[[Skeudenn:Goethe.jpg|70px|Johannes Wolfgang von Goethe]]
;Skrivagnerien
* [[Heinrich Böll]]
* [[Jörg Bong]]
* [[Bertolt Brecht]]
* [[Adelbert von Chamisso]]
* [[Goethe|Johannes Wolfgang Goethe]]
* [[Günter Grass]]
* [[Jacob ha Wilhelm Grimm]]
* [[Hermann Hesse]]
* [[Herta Müller]]
;Livourien, sonaozourien hag arzourien all
* [[Johann Christian Ludwig Abeille]]
* [[Franz Abt]]
* [[Johann Sebastian Bach]]
* [[Ludwig van Beethoven]]
* [[Joseph Beuys]]
* [[Albrecht Dürer]]
* [[George Grosz]]
* [[Fanny Mendelssohn]]
* [[Meister E. S.]]
* [[Karl Friedrich Schinkel]]
* [[Franz von Stuck]]
* [[Wolf Vostell]]
* [[Richard Wagner]]
;Skiantourien
* [[Heinrich Barth]]
* [[Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch]]
* [[Hans Geiger (fizikour)|Hans Geiger]]
* [[Johann Friedrich Gmelin]]
* [[Robert Koch]]
* [[Georg Ohm]]
* [[Hermann von Fehling]]
* [[Otto Heinrich Warburg]]
[[Skeudenn:Angela Merkel (2008) (cropped).jpg|70px|Angela Merkel]]
;Politikourien
* [[Konrad Adenauer]]
* [[Willy Brandt]]
* [[Adolf Hitler]]
* [[Erich Honecker]]
* [[Angela Merkel]]
* [[Olaf Scholz]]
* [[Gerhard Schröder]]
;Tud all
* [[Manfred von Richthofen]]

==A bep seurt ==
[[Skeudenn:Currywurst_&amp;_Pommes_frites.jpg|70px]]
* [[Banniel Alamagn]]
* [[Bretzel]]
* [[Currywurst]]
* [[Deutsches Kreuz]]
* [[Die Welt]]
* [[Deutschlandlied]]
* [[Focke-Wulf Fw 200 Condor]]
* [[Lied]]
* [[Loreley]]
* [[Oktoberfest]]
* [[Trabant]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; |
== Rummadoù ==
[[:Rummad:Arzourien Alamagn|Arzourien Alamagn]] | [[:Rummad:Broioù kozh Alamagn|Broioù kozh Alamagn]] | [[:Rummad:Douaroniezh Alamagn|Douaroniezh Alamagn]] | [[:Rummad:Istor Alamagn|Istor Alamagn]] | [[:Rummad:Kestell Alamagn|Kestell Alamagn]] | [[:Rummad:Mirdioù Alamagn|Mirdioù Alamagn]] | [[:Rummad:Timbroù Alamagn|Timbroù en Alamagn]] | [[:Rummad:Yezhoù Alamagn|Yezhoù Alamagn]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; |

== Pennadoù nevez ==
[[Brenneke (embregerezh)]], [[Langenhagen]], [[Dew-Scented]], [[Ministrerezh ar Brezel (Prusia)]], [[Kornôg Berlin]], [[Sömmerda]], [[Schöneiche bei Berlin]], [[Oberndorf am Neckar]], [[Zella-Mehlis]], [[Kremmen]], [[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg]], [[Ludwig Loewe &amp; Co.]], [[Ludwigsburg]], [[Eckernförde]], [[Sonderdienst]], [[Horb am Neckar]], [[Mauser Standard-Modell]]
|}
{{Porchedoù roll}}

==Evezhiadennoù==
# Mar krouit ur pennad pe mard adsavit ur pennad penn-da-benn, enskrivit anezhañ war roll ar &quot;pennadoù nevez&quot;. Tennit anezhañ kuit eus roll ar pennadoù koshoc'h.
# Soñjet eo bet ar porched-mañ evel un nor evit mont war-du ar pennadoù a denn da Alamagn ha d'he sevenadur. Ret eo glasaat al liammoù ruz muiañ ma c'haller.

[[Rummad:Alamagn| ]]
[[Rummad:Porchedoù|Alamagn]]</text>
      <sha1>kmqb3u5438tls1pbi737dgok85t83co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sourouc'han skasek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77536</id>
    <revision>
      <id>2191101</id>
      <parentid>2191095</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T13:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>Status NT + annez</comment>
      <origin>2191101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1886" sha1="f4myjssgjudxnuqe8r0z0kh2kzvhq87" xml:space="preserve">{{Taxobox Loen|Sourouc'han skasek|Stilt Sandpiper (29065008787).jpg|statud=NT|Ur sourouc'han skasek.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Charadriiformes}}
{{Taxobox Familia|Scolopacidae}}
{{Taxobox Genus|Calidris}}
{{Taxobox Anv skiantel|Calidris himantopus|([[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], [[1826]])}}
{{Taxobox Echu}}
{{Commonscat|Calidris himantopus}}
{{Wikispecies|Calidris himantopus}}
Ar '''sourouc'han skasek''' (liester : '''sourouc'haned skasek''')&lt;ref&gt;Kinniget en devoa [[Divi gKervella]] '''Sourouc'han bras''' er pennad ''Un distro war anvioù laboused Europa (1)'', [[Hor Yezh|''hor'' YEZH]], niv. 286, Mezheven 2016, pajenn 27 ha degemeret  gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : '''Sourouc'han skasek''' | m. | Sourouc'haned skasek | Bécasseau à échasses | ''Calidris himantopus'' &lt;u&gt;(étudié)&lt;/u&gt;.&lt;/ref&gt; a zo ur [[spesad]] [[evned]] hirc'harek, ''Calidris himantopus'' an anv skiantel anezhañ.

==Doareoù pennañ==


==Boued==


==Annez==
Bevan a ra ar spesad e kornadoù-hanternoz [[Norzhamerika]]&lt;ref&gt;[http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=BR&amp;avibaseid=ECDE73F2E6E6E622  ''Calidris himantopus'' war al lec'hienn ''Avibase''.]&lt;/ref&gt; ha nijal kuit d'un takad hag a ya eus gevred [[Stadoù-Unanet Amerika]] da greisteiz [[Suamerika]] da c'hoañviñ.
{|
|-
| [[File:Calidris himantopus map.svg|300px]]
| {{Legend|#ff7f2a|Neizhiañ}}&lt;br&gt;{{Legend|#fd5|Tremen}}&lt;br&gt;{{Legend|#5f8ed4|Goañviñ}}
|}

==Liammoù diavaez==
*{{en}} [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/stilt-sandpiper-calidris-himantopus ''BirdLife International'']. &lt;small&gt;Kavet : 15 Mae 2026&lt;/small&gt;.
*{{en}} [https://www.iucnredlist.org/details/22693437/0 ''IUCN)''.]. &lt;small&gt;Kavet : 15 Mae 2026&lt;/small&gt;.

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Evned Alaska]]
[[Rummad:Evned Kanada]]
[[Rummad:Scolopacidae]]
[[Rummad:Sourouc'haned]]</text>
      <sha1>f4myjssgjudxnuqe8r0z0kh2kzvhq87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aung San Suu Kyi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84361</id>
    <revision>
      <id>2191141</id>
      <parentid>2190563</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T02:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128094" sha1="ndjsgjpq2m4vyq10qmil4srwlmgvdqv" xml:space="preserve">&amp;emsp;• ''An [[anv-bihan]] eo'' Aung San Suu Kyi ''hervez giz Myanmar ; n'eus [[anv-tiegezh]] ebet.
----
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|&lt;small&gt;An itron&lt;/small&gt; Aung San Suu Kyi|dec7bb|talbenn den|000}}
|- bgcolor=&quot;#dec7bb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:5px 0px 5px 0px;&quot;| ဒေါ်&amp;emsp;&lt;span style=&quot;font-size:1.2em;&quot;&gt;အောင်ဆန်းစုကြည်&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| [[File:Aung San Suu Kyi at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|280px]]Aung San Suu Kyi e kurunadur [[Naruhito]] ({{deiziad|1|Mae|2019}})
|- bgcolor=&quot;#dec7bb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Ditouroù personel
|-
| '''Ganedigezh''' || {{Deiziad|19|Mezheven|1945}}&lt;br&gt;[[Yangon]], {{Myanmar}}
|-
| '''Tud''' || • Mamm : Khin Kyi ([[1912]]-[[1988]])&lt;br&gt;• Tad : Aung San ([[1915]]-[[1947]])
|-
| '''Stummadur''' || [[Skol-veur]] [[Delhi]]&lt;br&gt;St Hughe's College, [[Oxford]]&lt;br&gt;Skol-veur [[Londrez|London]]
|-
| '''Pried''' || Michael Aris ([[1946]]-[[1999]])&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Dimez e [[1972]])&lt;/small&gt;
|-
| '''Bugale''' || 2
|- bgcolor=&quot;#dec7bb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Kargoù gouarnamantel
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Kuzulierez-Stad Myanmar
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|6|Ebrel|2016}} – {{Deiziad|1|C'hwevrer|2021}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Maodiernez Burev ar Prezidant
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|30|Meurzh|2016}} – {{Deiziad|1|C'hwevrer|2021}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Maodiernez an Aferioù Estren
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|30|Meurzh|2016}} – {{Deiziad|1|C'hwevrer|2021}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Maodiernez an Deskadurezh
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|30|Meurzh|2016}} – {{Deiziad|5|Ebrel|2016}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Maodiernez an Tredan hag ar Gremm
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|30|Meurzh|2016}} – {{Deiziad|5|Ebrel|2016}}
|- bgcolor=&quot;#dec7bb&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Kargoù politikel
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Pennsekretourez ar C'hevre Broadel evit an Demokratelezh
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | Abaoe an {{Deiziad|27|Gwengolo|1988}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Kadoriadez ar C'hevre Broadel evit an Demokratelezh
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|13|Kerzu|2011}} – {{Deiziad|28|Meurzh|2023}}
|- bgcolor=&quot;#e6e6fa&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Kannadez Kawhmu er Vodadenn vroadel
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | {{Deiziad|13|Kerzu|2011}} – {{Deiziad|28|Meurzh|2023}}
----
|- bgcolor=&quot;#fff&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[File:Aung San Suu Kyi signature 2013.svg|200px|center]]
----
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Mouezh Aung San Suu Kyi&lt;br&gt;[[File:Aung San Suu Kyi BBC Radio4 Desert Island Discs 27 January 2013 b01q7gvl.flac]]&lt;br&gt;BBC Radio4, 27/01/2013
|}
'''Aung San Suu Kyi''' ([[birmaneg]] : အောင်ဆန်းစုကြည် {{LFE|[àuɴ sʰáɴ sṵ tɕì]}}), bet ganet d'an 19 a viz Mezheven [[1945]] e [[Yangon]], zo ur [[politiker|bolitikerez]], un [[diplomatiezh|diplomatez]] hag ur [[skrivagner]]ez [[Myanmar|virman]] hag a voe Kuzulierez-Stad Myanmar ha Maodiernez an Aferioù Estren adalek [[2016]] betek [[2021]]. Bet eo pennsekretourez ar strollad politikel Kevre Broadel evit an Demokratelezh (KBD) abaoe e grouidigezh  e [[1988]], ha kadoriadez anezhañ pa oa ur strollad lezennel adalek [[2011]] betek [[2023]].&lt;br&gt;
Hollbouezus e voe perzh Aung San Suu Kyi en tremen eus ar juntenn vilourel d'un [[demokratelezh]] darnel er [[bloavezhioù 2010]]. Er bed a-bezh ez eus bet sellet outi evel ouzh renerez ''[[de facto]]'' Myanmar adalek 2016 betek 2021&lt;ref&gt;{{en}} Pletcher, Kenneth. [https://www.britannica.com/biography/Aung-San-Suu-Kyi ''Aung San Suu Kyi''], ''Encyclopedia Britannica'', 01/05/2026. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/aung-san-suu-kyi-tatmadaw/ ''Aung San Suu Kyi and the Tatmadaw''], ''Australian Institute of International Affairs'', 03/06/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://epthinktank.eu/2021/02/17/myanmar-the-return-of-the-junta/ ''Myanmar: The return of the junta''], [[Parlamant Europa]], 17/02/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. [[Priz Nobel ar Peoc'h]] a voe deroet dezhi e [[1991]].
	
Merc'h yaouankañ ar bolitikerez ha diplomatez Khin Kyi ([[1912]]-1988) hag Aug San ([[1915]]-[[1947]]), &lt;q&gt;&amp;nbsp;Tad ar Vroad&amp;nbsp;&lt;/q&gt; e Myanmar, eo Aung San Suu Kyi.&lt;br&gt;
Echu ganti he studi e [[Skol-veur]] [[Delhi]] ([[India]]) e [[1954]] ha St Hugh's College en [[Oxford]] ([[Bro-Saoz]]) e [[1968]] e labouras en [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] (ABU) e-pad tri bloaz. E [[1972]], oadet a 27 vloaz, e timezas gant an [[istor]]our [[breizhveuriat|breizhveurat]] Michael Aris ([[1946]]-[[1999]]) ; daou vugel o deus bet.

Brud a zeuas da Aung San Suu Kyi a-c'houde &lt;q&gt;&amp;nbsp;Emsavadeg 8888&amp;nbsp;&lt;/q&gt; an 8 a viz Eost 1988 (8/8/88) a-enep ar juntenn vilourel a rene ar vro abaoe [[taol-stad|taol-Stad]] an 2 a viz Meurzh [[1962]], pa voe dilennet da bennsekretourez KBD, a oa bet diazezet ganti a-gevret gant pennadurezhioù al lu war o leve hag a save enep ar juntenn vilourel.&lt;br&gt;
KBD a c'hounezas dilennadegoù [[1990]] gant 81% eus an azezennoù er [[Parlamant]], hogen nullet e voe an disoc'h rak Kuzul-Stad ar Peoc'h hag an Diorroadur — da lavaret eo ar gouarnamant milourel – a nac'has dilezel ar galloud, ar pezh a lakaas un huadeg da sevel er bed a-bezh. Bac'het e oa bet Aung San Suu Kyi a-raok an dilennadeg, ha bac'het e chomas en he zi e-pad hogozik 15 vloaz diwar 21 adalek [[1989]] betek [[2010]], ar pezh he lakaas da unan eus prizonidi bolitikel bennañ ar bed&lt;ref name=&quot;Pemp mil&quot;&gt;{{en}} [https://www.independent.co.uk/news/world/asia/5-000-days-in-captivity-the-world-s-most-famous-political-prisoner-and-a-dismal-landmark-1731998.html ''5,000 days in captivity: The world's most famous political prisoner and a dismal landmark''], ''The Independent'', 05/07/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 1999, ar magazin [[stadunanat]] ''Time'' hec'h anvas da unan eus &quot;bugale [[Mahatma Gandhi|Gandhi]]&quot; hag e hêrezh-spered a-fet nann-feulster&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131005013134/http://content.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C993026%2C00.html ''The Children of Gandhi''], ''Time'', 31/12/1999. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Chom bev a reas goude ma voe klasket he muntrañ d'an 30 a viz Mae [[2003]] e-kerzh lazhadeg Dipellyainn, ma voe lazhet tremen 70 den eus KBD pe a-du gantañ.

Dre ma voe boikotet dilennadegoù ar bloaz 2010 gant KBD e voe trec'h Strollad an Unaniezh, ar C'henskoazell hag an Diorroadur (SUKD), a oa skoret gant ar vilourien. E [[2012]] e c'hounezas KBD 43 eus ar 45 azezenn a oa vak er Parlamant, ha dilennet e voe Aung San Suu Kyi da gannadez. E [[2015]], KBD a c'houzezas 86% eus an holl azezennoù er Parlamant pa oa 67% trawalc'h evit kaout ar muiañ-niver a oa ret evit ma vefe dilennet Prezidant Myanmar gant ar strollad. Berzet e oa da Aung San Suu Kyi bout prezidantez avat, dre ur mellad er [[Bonreizh|Vonreizh]] rak estren e oa he fried hag he bugale, met da Guzulierez-Stad Myanmar e voe anvet, eleze d'ur gefridi par da Bennvaodiernez pe benn ar Gouarnamant.

Pa voe Kuzulierez-Stad e voe kavet abeg en Aung San Suu Kyi gant meur a Stad, aozadur ha den brudet abalamour ma chomas Myanmar hep respont da [[gouennlazh|c'houennlazh]] ar boblad Rohingya, a zo [[islam|muzulmiz]], er Stad Rac'hin (ရခိုင်ပြည်နယ်) ha ma nac'has anzav e oa bet graet lazhadegoù gant an nerzhioù milourel&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171114145201/https://www.newyorker.com/magazine/2017/10/02/what-happened-to-myanmars-human-rights-icon ''What Happened to Myanmar's Human-Rights Icon?'', ''The New Yorker'', 28/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171114095109/https://www.nytimes.com/2017/10/31/world/asia/aung-san-suu-kyi-myanmar.html ''Did the World Get Aung San Suu Kyi Wrong?''], ''The New York Times'', 31/10/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/global-development/2018/nov/12/aung-san-suu-kyi-amnesty-highest-honour-shameful-betrayal ''Aung San Suu Kyi stripped of Amnesty's highest honour over 'shameful betrayal''], ''The Guardian'', 12/11/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. P'edo e penn ar Gouarnamant e voe kavet abeg da Vyanmar ivez peogwir e kase [[kazetennerezh|kazetennerien]] d'al [[lez-varn|lezoù-barn]]&lt;ref name=&quot;RN&quot;&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180912180455/https://www.reuters.com/article/us-un-rights-myanmar/myanmar-army-government-aim-to-silence-independent-journalism-un-idUSKCN1LR1PS ''Myanmar army, government aim to silence independent journalism: U.N.''], Reuters, 11/09/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E [[2019]], Aung San Suu Kyi a voe el [[Lez-varn Etrebroadel]] e [[Den Haag]], ma tifennas [[arme]] Myanmar a-enep lavaroù gouennlazh e-keñver ar boblad Rohingya.
	 
Daoust d'he strollad en devout gounezet an dilennadegoù hollek e [[2020]], harzet e voe Aung San Suu Kyi d'ar 1{{añ}} a viz C'hwevrer [[2021]] goude taol-Stad an arme a adkemeras ar galloud digant KBD en deiz-se end-eeun ; kement-se a loc'has enebadur ha manifestadegoù nann-feuls er vro a-bezh. Meur a felladenn a voe tamallet dezhi, ha d'ar 6 a viz Kerzu 2021 e voe kondaonet da 4 bloavezh toull-bac'h diwar div anezho. D'an 10 a viz Genver [[2022]] e voe kaondaonet da 2 vloavezh ouzhpenn diwar veur a felladenn all&lt;ref name=&quot;TG&quot;&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2022/jan/10/aun-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-walkie-talkie-and-covid-rule-breaches ''Aung San Suu Kyi handed four-year jail term in military 'courtroom circus'''], ''The Guardian'', 10/01/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 12 a viz Here 2022, e voe tamallet div felladenn all en abeg da [[goubrenerezh|c'houbrenerezh]], ha kondaonet e voe da 2 wezh 3 bloavezh toull-bac'h c'hoazh&lt;ref&gt;{{en}} [https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-drug-trafficking-government-and-politics-74676650fef8fe51fe766094bbcd6ffa ''Graft convictions extend Suu Kyi's prison term to 26 years''], ''The Associated Press'', 12/10/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 30 a viz Kerzu 2022 ec'h echuas he frosezioù gant tamalloù all ha 7 bloavezh toull-bac'h e-skeud goubrenerezh arre. En holl ez eo bet kondaonet Aung San Suu Kyi da 33 bloavezh toull-bac'h&lt;ref name=&quot;CNBC&quot;&gt;{{en}} [https://www.cnbc.com/2022/12/30/myanmar-court-jails-aung-san-suu-kyi-for-7-more-years-as-secretive-trials-end.html ''Myanmar court jails Aung San Suu Kyi for 7 more years as secretive trials end''], CNBC, 30/12/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, a voe krennet da 27 bloavezh e miz Gouhere [[2023]]&lt;ref name=&quot;TIME&quot;&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20230802163518/https://time.com/6300015/aung-san-suu-kyi-prison-sentence-reduced-junta/ ''Myanmar Junta Grants Partial Clemency to Aung San Suu Kyi''], ''Time'', 01/08/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ar Broadoù Unanet, an darn vuiañ eus Stadoù [[Europa (kevandir)|Europa]] ha [[Stadoù-Unanet Amerika]] a gondaonas an harzidigezhioù, ar prosezioù hag an devarnoù, o tisklêriañ e oant politikel&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement ''Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial''], ''The Guardian'', 06/12/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Anv ==
N'eus anv-tiegezh ebet e [[sevenadur]] Myanmar. Tri anv-bihan zo e ''Aung San Suu Kyi'' : &quot;Aung San&quot;, anv an tad ; &quot;Suu&quot;, anv mamm an tad hag an deiz ma voe ganet ar plac'h (ur Meurzh) ; &quot;Kyi&quot;, anv ar vamm&lt;ref name=&quot;PN&quot;&gt;[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1991/kyi/biographical/ ''Aung San Suu Kyi – Biography'']. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Atav ec'h eer dre ''Daw'' (ဒေါ်, {{LFE|['dɔ:]}}), &quot;Moereb&quot;, ouzh Aung San Suu Kyi ; un titl enorus eo ''Daw'', a zeroer d'ur vaouez koshoc'h hag azaouezet. Dre ''Madam'' (&quot;Itron&quot;) e troer ''Daw'' e [[saozneg]], met ''the Lady'' (&quot;an Itron&quot;) a vez graet anezhi er bed saozneger.&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20071026184413/http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp1997/9-97/fam9-97.htm ''Myanmar family roles and social relationships'', Gouarnamant Myanmar]. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. ''Daw Suu'' hag ''Ami Suu'' (အမေစု, &quot;Mamm Suu&quot;), a vez graet anezhi ivez&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110302205441/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15761 ''Suu Kyi Protester Arrested''], ''The Irrawaddy'', 28/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Buhez ==
D'an 19 a viz Mezheven 1945 ez eo bet ganet Aung San Suu Ky e Rangoon (Yangon abaoe 1989), a oa e Birmania vreizhveurat&lt;ref&gt;Un [[trevadenniñ|drevadenn]] eus ar Rouantelezh-Unanet ez eo bet Birmania adalek 1824 betek 1948, ar bloaz ma voe dizalc'h ha ma adkemeras hec'h anv, Myanmar.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Popham, 2013, p. 163.&lt;/ref&gt;.

He zad, Aug Sang ([[1915]]-[[1947]]), a gevredas gant [[Impalaeriezh Japan]] en [[Eil Brezel-bed]] hag a ziazezas ''Tatmatav'' (တပ်မတော်, &quot;nerzhioù armet ar rouantelezzh&quot;), arme nevez Myanmar, e 1945. Gantañ ivez e voe kevraouet dizalc'hiezh Myanmar diouzh ar [[Rouantelezh-Unanet]] nebeut a-raok bout muntret gant e enebourien d'an 19 a viz Gouhere 1947, pa oa e verc'h gant he daou vloaz.

Gant he mamm neuze e voe desavet Aung San Suu Kyi e Rangoon, a-gevret gant he daou vreur Aung San Lin hag Aung San Oo. Aung San Lin a varvas en oad a 8 vloaz, beuzet ma voe en ul lenn nepell diouzh an ti&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;. Aung San Oo (*[[1943]]) a zivroas da [[San Diego (Kalifornia)|San Diego]] ([[Kalifornia|California]]), ma voe deroet ar vroademezk stadunanat dezhañ&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;.

Goude marv Aung San Lin e tilojas an tiegezh d'ur c'harter all, ma kejas Aung San Suu Kyi ouzh tud a bep seurt renkad, soñjoù politikel ha [[relijion]]&lt;ref&gt;Stewart, 1997, p. 31.&lt;/ref&gt;. Er 
''Methodist English High School'' e voe skoliataet, ma voe merzet e oa ampart war an deskiñ yezhoù&lt;ref&gt;Stewart, 1997, p. 32.&lt;/ref&gt; ; peder yezh a oar : birmaneg, saozneg, [[galleg]] ha [[japaneg]]. [[Boudaegezh]] ar skol [[theravada|theravāda]] eo he relijion.

Khin Kyi, he mamm, a droas d'ar politikerezh er gouarnamant nevez a voe bodet a-c'houde an dizalc'hiezh. E [[1960]] e voe anvet da gannadez Myanmar en India ha [[Nepal]], man eas he merc'h d'he heul. Eno e studias Aung Sang Suu Kyi e skol Kouent Jezus ha Mari (''Convent of Jesus and Mary School'') e Delhi hag e voe diplomet er politikerezh e ''Lady Shri Ram College'', ur rann eus Skol-veur Delhi&lt;ref name=&quot;BC&quot;&gt;{{en}} [https://burmacampaign.org.uk/about-burma/a-biography-of-aung-san-suu-kyi/ ''A biography of Aung San Suu Kyi''], Burma campaign.uk. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;. Pelloc'h e kendalc'has gant he studi e St Hugh's College en Oxford, ma voe diplomet en [[armerzh]], er [[prederouriezh|brederouriezh]] hag er politikerezh e [[1967]]&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SH&quot;&gt;{{en}} Popham, Peter. ''Aung San Suu Kyi''. In : ''St Hugh's College Oxford Magazine 2021, [http://www.st-hughs.ox.ac.uk/wp-content/uploads/2014/12/St-Hughs-Magazine-2012.pdf pp. 3-6]. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Echu he studi ganti ec'h eas Aung San Suu Kyi da [[New York]] da vevañ gant ur vignonez d'he ziegezh, ar ganerez, kelennerez ha kenlabourerez en ABU Saann Aay (သန်းအေး,[[1908]]-[[2007]])&lt;ref&gt;{{en}} [http://arquivo.pt/wayback/20160516223941/http://business%2Dstandard.com/india/news/much%2Dwarmth%2Dsome%2Drestraint%2Dat%2Dmanmohans%2Dmeetingsuu%2Dkyi/475788/ ''Much warmth, some restraint at Manmohan's meeting with Suu Kyi''], ''Business Standard, 30/05/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'he zro e labouras en ABU e-pad tri bloaz, war ar c'hellidsteuñv da gentañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2009/jun/18/aung-san-suu-kyi-burma-photograph ''Before the storm: Aung San Suu Kyi photograph peels back the years''], ''The Guardian'', 18/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 1{{añ}} a viz Genver 1972 e timezas gant Michael Aris&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;, un istorour arbennigour war sevenadur [[Tibet]] hag a oa o vevañ e [[Bhoutan]], ma kelenne e tiegezh ar roue ha ma oa e penn Servij an Treuzyezhañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20141216204240/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1991/kyi-bio.html ''Aung San Suu Kyi - Biographical''], Nobelprize.org. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Bloaz diwezhatoc'h e voe ganet o mab kentañ, Alexander Aris, e [[Londrez|London]] ; e [[1977]] e voe ganet Kim Aris, o eil mab.

E [[1985]]-[[1987]] e labouras Aung San Suu Kyi evel studierez-enklaskerez e-sell da gaout ur ''master'' e [[lennegezh]] Myanmar er ''School of Oriental and African Studies'' (SOAS), ur rann eus Skol-veur London&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130615070850/https://www.soasalumni.org/sslpage.aspx?pid=852 ''SOAS alumna Aung San Suu Kyi calls for 'Peaceful Revolution' in Burma''], ''SOAS Alumni'', 11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 1990 e voe dilennet da Ezel a Enor (''Honorary Fellow'') SOAS&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;. E-pad daou vloavezh e voe ezel an ''Indian Institute of Advanced Studies'' (IIAS) e Shimla en [[Himachal Pradesh]] en India. Evit Gouarnamant Myanmar e labouras en India ivez&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;.

E 1988 e tistroas da Vyanmar evit prederiañ he mamm, a oa war he zalaroù. Da [[Nedeleg]] [[1995]] e teuas Michael Aris da welet e bried e Yangon ; ar wezh diwezhañ e voe d'ar priedoù kejañ an eil ouzh egile, pa nac'has an [[diktatouriezh]] dereiñ dezhañ nep viza all&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;. Daou vloaz goude e voe kavet ur [[krign-bev|krign-bev]] a oa er prantad diwezhañ e [[ardivink-genel|raksavenn]] Michael. Daoust da c'halvoù gant aozadurioù ha tud vrudet, SUA, ABU dre e bennskretour [[Kofi Annan]], hag ar [[pab]] [[Yann-Baol II]], ar Gouarnaùant a nac'has dereiñ ur viza d'ar c'hlañvour war zigarez ma ne oa avead ebet er vro a c'hellfe ober war e dro, ha broudet e voe Aung San Suu Kyi da guitaat Myanmar evit mont da welet he fried. Ne oa ket bac'het ar politikerez d'ar mare-se, hogen ne fellas ket dezhi mont kuit, gant aon na c'hellje ket distreiñ pa n'he devoa fiziañs ebet er juntenn a lavare dezhi e c'hellje gober.&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/304497.stm ''Suu Kyi rejects UK visit offer''],  ''BBC News'', 26/03/1999. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'e 53{{vet}} deiz-ha-bloaz e varvas Michael Aris, d'ar 27 a viz Meurzh 1999. Pemp gwezh hepken en devoa gwelet e bried abaoe ma oa-hi bet bac'het en he zi e 1989. Disrannet diouzh he bugale ivez e voe Aung San Suu Kyi betek [[2011]] ; er Rouantelezh-Unanet eùai,t o chom&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/305487.stm ''Obituary: A courageous and patient man''], ''BBC News'', 27/03/1999. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Mae [[2008]], goude ma oa bet skoet Myanmar gant ar [[kelc'hwidenn drovanel|gelc'hwidenn drovanel]] ''Nargis'' ({{formatnum:84537}} den lazhet, {{formatnum:53836}} den steuziet ha {{formatnum:19359}} den gloazet)&lt;ref&gt;{{en}} ''BBC News''. ''Post-Nargis Joint Assment'', 21/07/2008, [http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/21_07_08_asean_nargis.pdf ''The Human Toll'']. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Peuzdistrujet e voe annez Aung San Suu Kyi, tra ma voe liñvet kêriadennoù a-bezh e [[delta (stêr)|delta]] an [[Irrawaddy]]. Ur raktres a voe embannet evit adsevel an ti&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130531111548/http://www.mizzima.com/news/inside-burma/2603-aung-san-suu-kyis-home-to-be-renovated-.html ''Aung San Suu Kyi’s home to be renovated''], Mizzima, 10/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 13 a viz Du 2010 e voe lakaet Aung San Suu Kyi en he frankiz en-dro&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101119175541/http://www.irrawaddy.org/highlight.php?art_id=20068 ''Suu Kyi Freed at Last''], ''The Irrawady'', 13/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

== Resped politikel ==
[[File:002 Main Pagoda and Esplanade (8976525840).jpg|thumb|Pagoda Shwedagon e Yangon.]]
[[File:Suu-kyi-khawmu-campaign.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi en he fastell-vro da-geñver koulzad kabaliñ 2012.]]
=== Deroù ===
Kendegouezhout a eure distro Aung San Suu Kyi eus London da Vyanmar e 1988 gant dilez ar jeneral Ne Win ([[1911]]-[[2002]]), a oa bet e penn gouarnamant Myanmar abaoe 1962&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1988/07/24/burmese-leader-ne-win-resigns-in-surprise-move/1b5896ff-3997-4472-8ffd-d49753838d39/ ''Burmese Leader Ne Win Resigns in Surprise Move''], ''The Washington Post'', 24/07/1988. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Da heul an darvoud e voe d'an 8 a viz Eost (8/8/88) manifestadegoù bras evit goulenn start an demokratelezh, a voe moustret en un doare feuls ; &lt;q&gt;&amp;nbsp;Emsavadeg 8888&amp;nbsp;&lt;/q&gt; a voe graet eus kement-se. Kentañ gwezh ma voe gwelet Aung San Suu Kyi dirak an holl e voe d'ar 24 a viz Eost en Ospital Hollek Yangon, pa savas war ul leurenn da brezeg ouzh ar vanifesterien&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-daw-aung-san-suu-kyi-made-first-public-appearance-myanmar.html ''The Day Daw Aung San Suu Kyi Made Her First Public Appearance in Myanmar''], ''The Irrawaddy'', 24/08/2020. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'ar 26 a viz Eost e komzas ouzh {{formatnum:500000}} a dud en ur vodadeg e-tal Pagoda Shwedagon, ma c'halvas ur gouarnamant demokratel&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;. E miz Gwengolo avat, ur juntenn nevez a gemeras ar galloud&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;.

Levezonet ma oa gant nann-feulster Mahatma Gandhi ha mennadoù ar voudaegezh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20070612103651/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1950505.stm ''Profile: Aung San Suu Kyi''], ''BBC News'', 25/05/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20070519130729/http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1991/presentation-speech.html ''The Nobel Peace Prize 1991 Presentation Speech''], Nobelprize.org. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Aung San Suu Kyi a droas war-du ar politikerezh evit klask degas an demokrateklezh d'he bro, dre gemer perzh e staliadur KBD d'ar 27 a viz Gwengolo 1988, met harzet e voe d'an 20 a viz Gouhere 1989. Kinniget e voe dezhi kemer he frankiz dre guitaat Myanmar, hogen nac'h a reas. Daoust d'he mennozhioù difeuls, ur strollad ez-ofiserien vilourel ha politikerien gozh hag o devoe emezelet e KBD e kavas dezho e oa-hi re genniñvel, hag int ha kuitaat ar strollad. Daoust da gement-se e chomas an itron deuet-mat gant ar braz eus ar bobl, ha yaouankizoù KBD a gendalc'has d'he skorañ.

E-pad an enkadenn, ar Pennmaodiern kozh, U Nu ([[1907]]-1995), a oa bet dilennet en un doare demokratel, a stagas da vodañ ur gouarnamant da c'hortoz hag a bedas pennoù an enebiezh da zont gantañ. Rajiv Gandhi ([[1944]]-[[1991]]), anezhañ Pennmaodiern India, a zisklêrias bout prest da anzavout ar gouarnamant nevez. Aung San Suu Kyi avat a zistroadas raktres U Nu, en ur lavaret &lt;q&gt;&amp;nbsp;gant ar bobl e voe divizet dazont an enebiezh&amp;nbsp;&lt;/q&gt;. An ez-brigadennour Aung Gyi ([[1919]]-[[2012]]), a oa ivez ur politiker pouezus da vare Emsavadeg 8888 ha kentañ kadoriad KBD, ac'h eas da heul Aung San Suu Kyi. Diwezhatoc'h e tamallas-eñ da veur a ezel KBD bout [[komunouriezh|komunourien]] hag e tilezas ar strollad.

=== Dilennadegoù hollek 1990 ha Priz Nobel ar Peoc'h ===
[[File:Edgardo Boeninger en Myanmar junto a Aung San Suu Kyi.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi gant ar politiker [[chile]]an Edgardo Boeninger, 1995.]]
Er bloaz 1990 ec'h aozas ar juntenn dilennadegoù hollek, ma c'hounezas KBD 59% eus ar mouezhioù, eleze 80% eus an azezennoù ar Parlamant&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied ''Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied''], ''Human Rights Watch'', 26/05/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Lod tud a lavaras e oa dleet da Aung San Suu Kyi bout Pennmaodiernez, met ar juntenn a nullas dilennadegoù ha bac'het e voe an Itron en he zi&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20060821052840/http://women.amnestyusa.org/defenders/aungsansuukyi.asp ''Daw Aung San Suu Kyi – Burma's Icon of Democracy, Hope and Grace Under Pressure''], ''Amnesty International Women's Action Council / Stop Violence Against Women Campaign''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 1991, p'edo bac'het e Rangoon, e voe deroet [[Priz Sac'harov|Priz Sac'harov evit ar Frankiz Soñjal]] dezhi — na c'hallas kaout da vat nemet 23 bloaz diwezhatoc'h, d'an 22 a viz Here [[2013]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/en/laureates/1988-2000 ''Sakharov Prize'']. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; – ha Priz Nobel arPeoc'h e 1991. Mibien Alexander ha Kim a yeas da zegemer ar Priz en anv o mamm.&lt;br&gt;
Diouzh he zu, Aung San Suu Kyi a implijas ar 1,3 milion a [[dollar|zollaroù stadunanat]] a yae gant ar Priz Nobel evit staliañ un ensavadur da yac'haat ha kelenn pobl Myanmar&lt;ref&gt;Miller, 2002, p. 21.&lt;/ref&gt;.

E miz Gwengolo 1995 e tistagas prezegenn-brogramm ar 4{{vet}} Kuzuliadeg Vedel diwar-benn ar Maouezi e [[Beijing]], kement-se dre gasedigoù video kaset da ABU&lt;ref name=&quot;PN&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.un.org/en/conferences/women/beijing1995 ''Fourth World Conference on Women, 4-15 September 1995, Beijing, China''], ABU. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Argadenn 1996 ===
D'an 9 a viz Du [[1996]] e voe argadet e Yangon an ambroug kirri m'edo Aung San Suu Kyi gant pennoù all eus KBD. War-dro 200 gwaz a sailhas warnañ gant chadennoù, bizhier [[metal]], mein hag armoù arall. Freuzet e voe gwerenn a-dreñv karr an Itron, evel ma voe kirri all, kement-se krak dirak daoulagad an nerzhioù urzh. Evit doare e oa an arsailherien izili SUKD a oa bet gopret pep a 500 kyat (US$ 0.50) evit kemer perzh&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bushywood.com/ministry_of_justice/prison_diaries_stories_journals_blogs/Aung_San_Suu_Kyi_Prison_Diaries.htm ''Aung San Suu Kyi's Prison Diaries''],  |url=https://www.bushywood.com/ministry_of_justice/prison_diaries_stories_journals_blogs/Aung_San_Suu_Kyi_Prison_Diaries.htm], ''Bushy Wood''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Sevel klemm en un doare ofisiel a eure KBD er polis, hag ar Gouarnamant a lavaras loc'hañ un enklask, hogen mann ebet ne voe graet&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.hrw.org/news/2010/11/13/burma-chronology-aung-san-suu-kyis-detention ''Chronology of Aung San Suu Kyi's Detention''], ''Human Rights Watch'', 13/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Rediezh da chom er gêr ===
E-pad 15 bloavezh diwar 21 e voe rediet Aung San Suu Kyi da chom er gêr, dre veur a wezh hag adalek deroù he resped politikel&lt;ref name=&quot;SKQ&quot;&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130220121057/http://www2.irrawaddy.org/highlight.php?art_id=16470 ''Suu Kyi Questions Burma’s Judiciary, Constitution''], ''The Irrawaddy'', 03/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. A-hed an amzer-se e voe berzet dezhi kejañ ouzh hec'h aduidi pe ouzh gweladennerien eus an estrenvro.

E-pad ar rediezh, emezi, e tremene hec'h amzer o lenn levrioù prederouriezh, levrioù politikerezh ha buhezskridoù bet kaset dezhi gant he fried&lt;ref&gt;{{en}} Suthichai Yoon. [https://www.youtube.com/watch?v=sZFpURJGv00 ''What Aung San Suu Kyi once told me...], YouTube, 29/12/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Seniñ ar [[piano]] a rae ivez, hag a-wezhioù e veze aotreet da zegemer diplomated estren koulz hag he [[mezegiezh|mezeg]]&lt;ref name=&quot;Pemp mil&quot; /&gt;.

Daoust dezhi bout rediet da chom en he zi e voe aotreet Aug San Suu Kyi da guitaat Myanmar gant ma ne zistrofe biken, ar pezh a nac'has : &lt;q&gt;&amp;nbsp;Pa 'z eus ur vamm ac'hanon, disrannañ diouzh ma mibien eo bet an aberzh gwashañ, hogen nepred ne 'm eus disoñjet ez eo bet aberzhet muioc'h gant re arall. Nepred n'ankouaan e c'houzañv ma c'henseurted bac'het n'eo ket en o c'horf hepken, en o spered ne lavaran ket, evit o familh ha n'avavezont tamm surentez ebet en diavaez – ur vac'h ec'hon ez eo Myanmar dindan ar renad aotrouniek.&amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref&gt;Aung San Suu Kyi, 1998, [https://archive.org/details/voiceofhope00aungrich/page/132/mode/2up p. 132].&lt;/ref&gt;.

Arabat ivez e oa d'ar ''[[media]]'' mont da welet Aung San Suu Kyi : e 1988 e voe harzet ar c'hazetenner [[italia]]n Maurizio Giuliano (*[[1975]]) goude en devout he luc'hskeudennet ; gant ar [[maltouterezh|valtouterien]] e voe kemeret e filmoù, e enrolladennoù hag e notennoù, ha tamallet e voe dezhañ bout deuet tre e Myanmar gant viza ur studier&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199808/msg00821.html ''Italian journalist turned away from Myanmar''], Burma Library, 17/08/1998. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

En enep, kannaded eus ar Gouarnamant a zeue da welet Aung San Suu Kyi, evel d'an 20 a viz Gwengolo [[1994]], pa gejas ouzh rener Myanmar, ar jeneral Than Shwe (*[[1933]]) a-gevret gant ar jeneral Khin Nyunt (*[[1939]])&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;. Meur a wezh e klañvaas e-kerzh m'edo bac'het er gêr, ha kaset e voe d'un ospital&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110428063027/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/09/AR2006060901000.html ''Myanmar's Suu Kyi Released From Hospital''], ''The Washington Post'', 10/06/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Bac'het e veze Aung San Suu Kyi gant Gouarnamant Myanmar war zigarez ma vije-hi &lt;q&gt;&amp;nbsp;e-tailh da zisfontiñ peoc'h ha stabilded ar gumuniezh&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, kement-se diwar melladoù 10(a) ha 10(b) &quot;Lezenn 1975 a-zivout gwareziñ ar Stad&quot;, a roe d'ar Gouarnamant ar galloud da vac'hañ tud betek 5 bloavezh hep tamm prosez ebet&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120707210621/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5798 ''Opposition Condemns Extension of Suu Kyi’s Detention''], ''The Irrawaddy, 27/05/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ha diwar rann 22 al &quot;Lezenn evit gwareziñ ar Stad diouzh dañjerioù ar re a zo mennet da seveniñ oberoù gourzhtroüs&quot;&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20121020074051/http://www.burmalibrary.org/docs07/NLM2009-09-19.pdf ''Government took action against appeal plaintiff Daw Aung San Suu Kyi in accord with existing laws within framework of law''], ''New Light of Myanmar''' (kazetenn ar Gouarnamant), p. 7, 19/09/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Dibaouez e taolas-hi engalv eus he bac'hadur&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090707151337/http://afp.google.com/article/ALeqM5gjvtMXEDF6I4ntOYrw0_i5mXDjsw ''Suu Kyi appeals to Myanmar junta against her detention: party], AFP, 11/10/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ha kalz Stadoù ha tud vrudet a gendalc'has da c'houlenn ma vefe lakaet en he frankiz a-gevret gant an {{formatnum:2100}} prizoniad politikel all a oa er vro&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110218154418/http://www.washingtontimes.com/news/2008/oct/24/suppressing-burmas-beacon/print/ ''Suppressing Burma's 'beacon'''], ''The Washington Times'', 24/10/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090109021829/http://www.eubusiness.com/news-eu/1224861421.98 ''EU envoy urges lifting of Aung San Suu Kyi's house arrest''], ''EUbusiness, 24/10/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 12 a viz Du 2010, un devezhiennoù goude trec'h SUKD – gant harp ar juntenn –  en dilennadegoù a oa bet aozet goude 20 bloavezh hep dilennadeg ebet, ar juntenn a asantas erziwezh ma vefe lakaet Aung San Suu Kyi en he frankiz, hag antronoz e voe torret ar rediezh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101111151613/http://www.guardian.co.uk/world/2010/nov/09/burma-usdp-wins-election ''Burmese election won by military-backed party''], ''The Guardian'', 09/12/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Perzh ABU  ===
Aozadur ar Broadoù Unanet (ABU) en devoa klasket aesaat an darempredoù etre ar juntenn hag Aung San Suu Kyi&lt;ref name=&quot;BC&quot; /&gt;.

D'ar 6 a viz Mae 2002, a-c'houde abadennoù kevraouiñ kuzh kaset gant ABU evit genel fiziañs, e voe divac'het Aung San Suu Kyi gant Gouarnamant Myanmar ; un degemenner anezhañ a lavaras e oa-hi en he frankiz &lt;q&gt;&amp;nbsp;abalamour ma 'z omp sur e c'hallomp fiziout an eil en egile&amp;nbsp;&lt;/q&gt;. An Itron a zisklêrias e oa &quot;tarzh un deiz nevez evit ar vro&quot;. D'an 30 a viz Mae 2003 avat, e-kerzh un abadenn damheñvel ouzh hini argadeg 1996, un engroez broudet gant ar Gouarnamant a arsailhas hec'h ambroug e kêriadenn Tabayin (ဒီပဲယင်း) en Norzh, ha kalz eus hec'h aduidi a voe lazhet pe c'hloazet&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20070614185341/http://www.aseanmp.org/resources/Depayin%20Massacre.pdf ''The Depayin Massacre 2 Years On, Justice Denied''], ''ASEAN Inter-Parliamentary Myanmar Caucus'', 30/05/2005. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/a-decade-later-victims-still-seeking-depayin-massacre-justice.html ''A Decade Later, Victims Still Seeking Depayin Massacre Justice''], ''The Irrawaddy'', 21/05/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
A-drugarez d'he bleiner e c'hallas Aung San Suu Kyi kemer an tec'h, met harzet e voe p'edo nes da Ye-U, ur 15 [[kilometr]] bennak er Biz da Dabayin&lt;ref&gt;[https://www.google.com/maps/place/22%C2%B045'50.0%22N+95%C2%B025'33.0%22E/@22.7094263,95.4399092,13z/data=!4m4!3m3!8m2!3d22.763889!4d95.425833?hl=en&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI2MDQyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D Kartenn].&lt;/ref&gt;, ha kaset da Insein, toull-bac'h ar juntenn e Yangon&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20070623182456/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3119038.stm ''Suu Kyi has 'major' operation''], ''BBC News'', 19/09/2003. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Strollad-labour ABU war ar bac'hadur tidel en devoa embannet e 2004 un ali (''Opinion N&lt;small&gt;o&lt;/small&gt;. 9/2004'') ma tisklêrie e oa bac'hadur Aung San Suu Kyi unan tidel hag enebek da vellad 9 [[Disklêriadur hollvedel gwirioù mab-den]], ha goulenn groñs a reas ma vefe-hi lakaet en he frankiz gant pennadurezhioù Myanmar, a zianavezas ar goulenn. E rannbennad 9 an ali-se e lenner e respontas Gouarnamant Myanmar ne oa ket bet harzet Aung San Suu Kyi, e bac'hadur diarbenn hepken e oa bet lakaet, evit he surentez dezhi a-c'houde argadeg an 30 a viz Mae 2003 ; ouzhpenn da se e lavaras ar Gouarnamant en devefe gellet sevel prosez outi dre lezenn ar vro, met gwell e oa bet gantañ bout hael hag he gwareziñ evit he mad dezhi (§12)&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130429062858/http://www1.umn.edu/humanrts/wgad/9-2004.html ''Daw Aung San Suu Kyi v. Myanmar''], ''U.N. Working Group on Arbitrary Detention'', U.N. Doc. E/CN.4/2005/6/Add.1 at 47 (2004). &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Etredaou e voe disoc'h emell ABU ; an diplomat [[malaysia]]n Razali bin Ismail, e gannad a-ratozh da Vyanmar, a gejas ouzh Aung San Suu Kyi met dilezel e garg a eure e [[2006]], evit un darn abalamour ma oa bet nac'het meur a wezh outañ lakaat troad e Myanmar&lt;ref&gt;{{en}} [https://reliefweb.int/report/myanmar/annan-pays-tribute-un-envoy-myanmar-upon-his-resignation ''Annan pays tribute to UN envoy in Myanmar upon his resignation''], ''Reliefweb'', 09/01/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Mae 2006, an diplomat [[nigeria]]n Ibrahim Gambari, anezhañ eilsekretour meur rann ABU an Aferioù Politikel, a gejas ouzh Aung San Suu Kyi, na oa ket bet gwelet gant ur pennadurezh estren abaoe [[2004]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20060528170633/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=18557&amp;Cr=Myanmar&amp;Cr1= ''After meeting Aung San Suu Kyi, UN envoy leaves Myanmar''], ABU, 28/05/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; pelloc'h er bloaz e kejas outi arre&lt;ref&gt;{{fr}} [https://web.archive.org/web/20090114034450/http://www.radio-canada.ca/nouvelles/International/2006/11/11/010-emissaire-suukyi.shtml ''Rare visite''], CBC/Radio-Canada, 11/11/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 2 a viz Here [[2007]] e tistroas Ibrahim Gambari da Vyanmar da gomz gant an Itron goude en devout kejet ouzh Than Shwe hag izili all ar juntenn&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20080310154920/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24129 ''UN envoy meets with Burma's top general to discuss 'current situation'''], UN Nexs Centre, 02/10/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 18 a viz Genver 2007, an ''New Light of Myanmar'' (&quot;Gouloù Nevez Myanmar&quot;, kazetenn ar Gouarnamant) a embannas ur pennad ma tamalle penn Polis Myanmar fuadur an telloù da Aung San Suu Kyi war zigarez m'he devoa dispignet arc'hant he Friz Nobel en diavaez eus ar vro. Kement-se a c'hoarvezas goude ma oa bet dislavaret un diviz digant ABU, skoret gant SUA, a lakae Myanmar d'ur goudrouz d'ar surentez etrebroadel : enebiezh [[Sina]], [[Rusia]] ha [[Suafrika]] a oa bet pennabeg an torridigezh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090417044209/http://www.nytimes.com/2007/01/19/world/asia/19myanmar.html ''Burmese Daily at Odds With Democracy Advocate''], ''The New York Times'', 19/01/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Du 2007, krak goude ur weladenn gant Ibrahim Gambari, chadennoù [[skingomz]] ha [[skinwel]] ar Stad a gemennas e kejfe Aung San Suu Kyi ouzh hec'h aduidi e KBD a-gevret gant unan eus maodierned ar Gouarnamant. Kadarnaat ar bedadenn a reas KBD, met dister e voe disoc'h an abadenn&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20071109163856/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7085292.stm ''Suu Kyi ready to talk to generals''], ''BBC News'', 08/11/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 3 a viz Mae [[2009]], Sekretour meur ABU, ar [[Sukorea]]d [[Ban Ki-moon]], ac'h eas da Vyanmar evit broudañ ar juntenn da zivac'hañ Aun San Suu Kyi hag evit lakaat un adreizh demokratel e pleustr. Pa guitaas ar vro e lavaras bout dipitet-bras gant e weladenn, p'en devoa nac'het Than Shwe e lezel da welet an Itron en abeg d'ar prosez a oa o ren&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090714054213/http://www.thejakartapost.com/news/2009/07/05/un-chief-leaves-myanmar-039disappointed039-with-junta.html ''UN chief leaves Myanmar 'disappointed' with junta''], ''The Jakarta Post'', 07/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Manifestadegoù e 2007 ===
D'an 19 a viz Eost 2007, e deroù an Emsavadeg Safron (15/08/2007 – 26/09/) e krogas [[manac'h|menec'h]] voudaat da gas manifestadegoù a-c'houde ur c'hresk bras war priz an [[tireoul]], ha bemdez e rejont daoust da c'hourdrouz ur moustrerezh milour&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180415124806/https://www.ctvnews.ca/monks-put-myanmar-junta-in-tight-spot-1.257239 ''Monks put Myanmar junta in tight spot''], CTV News / Associated Press, 21/09/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 22 a viz Gwengolo 2007, hag hi rediet da chom er gêr c'hoazh, Aung San Suu Kyi ac'h eas d'em ziskouez e-pad berr amzer dirak kloued hec'h annez evit degemer [[bennozh]]ioù digant ur {{formatnum:1000}} manac'h bennak a oa o kerzhet da zifenn gwirioù mab-den — souezhus eo e oant bet lezet da dremen gant ar warded armet a sparle an hent d'an ti-se&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180415190537/https://www.commondreams.org/news/2007/09/22/democracy-icon-aung-san-suu-kyi-greets-myanmar-monks ''Democracy Icon Aung San Suu Kyi Greets Myanmar Monks''], ''Agence France-Presse'', 22/09/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Emsiladur e 2009 ===
[[File:Jim Webb with Aung San Suu Kyi.jpg|thumb|Jim Webb gant Aung San Suu Kyi e 2009.]]
D'an 3 a viz Mae 2009, ar Stadunanad John Yettaw ([[1955]]-2021) a neuñvias a-dreuz Lenn Inya e Yangon da vont da annez Aung San Suu Kyi ; harzet e voe war e zistro, tri devezh diwezhatoc'h&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170802172623/http://www.nytimes.com/2009/05/08/world/asia/08myanmar.html ''U.S. Man Held After Swim to Burmese Nobel Peace Laureate's Home''], ''The New York Times'', 07/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E-kerzh ar prosez ma voe tamallet dezhañ en devout klasket terriñ rediezh an Itron e lavaras bout bet broudet gant un [[hunvre]] a-berzh [[Doue]] da gemenn d'ar Priz Nobel e oa ur bagad [[sponterezh|sponterien]] o klask he muntrañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/05/27/myanmar.suu.kyi.trial/index.html?iref=nextin ''American: God asked me to protect Suu Kyi''], ''CNN'', 27/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 13 a viz Mae e voe harzet Aung San Suu Kyi adarre war zigarez he devoe-hi torret ar rediezh, peogwir he devoa aotreet J. Yettaw da chom da ziskuizhañ en he zi e-pad daou zevezh a-raok ma klaskfe an Amerikan neuial en-dro da zistreiñ d'ar gêr ; dreist kement-se e voe tamallet dezhi lakaat Myanmar nec'het ha disfontañ darempredoù ar Stad gant ar C'hornôg. Kaset da Insein e voe an Itron, ma voe darbet dezhi bout bac'het e-pad 5 bloavezh en he unan en abeg d'an emsilerezh. D'an 18 a viz Mae e voe boulc'het he frosez ha hini he div matezh ; un nebeud aduidi em vodas dirak al lez-varn, ha manifestadegoù a voe dirak kannatioù Myanmar er bed a-bezh&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8054643.stm ''Burma's Aung San Suu Kyi on trial''], ''BBC News'', 18/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090703205908/http://www.ft.com/cms/s/0/8e95cfc2-440c-11de-a9be-00144feabdc0.html ''Burma opposition leader on trial''], ''Financial Times'', 19/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Berzet e voe ouzh diplomated ha kazetennereien bout er prosez, met diplomated eus Rusia, [[Singapour]] ha [[Thailand]] a voe aotreet da gejañ ouzh Aung San Suu Kui&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8058804.stm ''Suu Kyi 'composed' at Burma trial''], ''BBC News'', 20/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. An Itron a lavaras bout digablus&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090521131958/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6312579.ece ''Lawyers for Aung San Suu Kyi protest innocence as trial begins''], ''Times OnLine'', 19/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Un test hepken diwar pevar a voe aotreet da zifenn an damalladez, padal e voe lezet an tamaller da c'hervel 14 test&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090810221511/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=15892 ''Court Rejects Two Suu Kyi Defense Witnesses''], ''The Irrawady'', 09/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Hervez ur vammenn meneget gant ''Asia News'' e Singapour e oa ar juntenn e-sell da vac'hañ Aug San Suu Kyi en ur bon milourel e bannlev Yangon&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090630220716/http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=15461 ''Aung San Suu Kuy to be put under detention''], ''Asia News''n 06/09/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Diwezhatoc'h e tisklêrias penn ar Polis e oa John Yettaw ar c'habluz pennañ er prosez&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090703073909/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gs16E0Y8T8w9Edy1yiDa2nXqxwkwD991MGGG0 ''Myanmar says American main culprit in Suu Kyi case''], ''Associated Press, 25/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E toull-bac'h Insein e lidas Aung San Suu Kyi he 64{{vet}} gouel-bloaz&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170305003229/https://www.theguardian.com/world/2009/jun/19/burma-aung-san-suu-kyi-birthday ''Aung San Suu Kyi celebrates 64th birthday with jail guards''], ''The Guardian, 19/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Ar bed a-bezh e voe kondaonet harzidigezh ha prosez Priz Nobel ar Peoc'h 1991, gant Ban Ki-moon, [[Kuzul Surentez ar Broadoù Unanet]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090527081238/http://www.theage.com.au/world/un-calls-for-release-of-suu-kyi-20090523-bixx.html ''UN calls for release of Suu Kyi''], ''The Age'', 24/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Stadoù ar C'hornôg&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8050545.stm ''Western outcry over Suu Kyi case''], ''BBC News'', 18/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, hag [[Azia]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130522025537/http://www.radioaustralia.net.au/international/radio/onairhighlights/asian-leaders-call-for-release-of-aung-san-suu-kyi ''Asian leaders call for release of Aung San Suu Kyi''], ''Radio Australia'', 15/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; koulz ha [[Kevredigezh Broadoù Gevred Azia]] (ASEAN) — Myanmar o vout un ezel anezhi&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8057865.stm ''Asian leaders condemn Burma trial''], ''BBC News'', 19/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'e dro e kondaonas Gouarnamant Myanmar ar gondaonidigezh-se, dre zisklêriañ e loc'he &quot;un hengoun diyac'h&quot;&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090528094537/http://news.xinhuanet.com/english/2009-05/24/content_11428592.htm ''Myanmar protests ASEAN alternate chairman statement on Aung San Suu Kyi''], ''Xinhua News Agency'' (Sina), 24/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; hag ec'h abegas Thailand peogwir e vije oc'h emellout en aferioù diabarzh Myanmar&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bangkokpost.com/world ''Burma lashes out at Thailand over Suu Kyi''], ''Bangkok Post'', 25/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ar gazetenn ''New Light of Myanmar'' a venegas Maodiern an Aferioù Estren o lavaret e oa an abadenn &lt;q&gt;&amp;nbsp;bitellet evit kreñvaat ar gwask etrebroadel war Vyanmar, gant elfennoù diabarzh ha diavaez a zo enep ar Gouarnamant ha na vennont ket gwelet kemmadennoù yaus e politikerezhioù ar broioù-se e-keñver Myanmar&amp;nbsp;&lt;/q&gt;. Ur c'habalerezh etrebroadel a voe loc'het evit ma vefe divac'het Aung San Suu Kyi&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090707140704/http://www.fbppn.net/ ''The Last Big Push!''], ''Free Burma's Political Prisoners Now!'', 07/07/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ar pezh a lakaas Ban Ki-moon da vont da Vyanmar evit kevraouiñ adarre, hogen hioll e c'houlennoù a voe distaolet gant Than Shwe&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090706090031/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1908720,00.html ''Ban Ki-Moon Leaves Burma Disappointed''], ''Time'', 05/07/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 11 a viz Eost 2009 e voe echuet ar prosez, hag Aung San Suu Kyi a voe kondaonet da 3 bloavezh bac'h ha labour ret, met troet e voe an devarn gant ar juntenn e 18 mizvezh ouzhpenn a rediezh da chom er gêr&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8194596.stm ''Burma court finds Suu Kyi guilty',]. ''BBC News'', 11/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; [[alvokad]]ed an Itron a zisklêrias e taolfent engalv eus an disentez&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170305002955/https://www.theguardian.com/world/2009/aug/12/aung-san-suu-kyi-lawyers ''Lawyers to appeal against Aung San Suu Kyi sentence''], ''The Guardian'', 12/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'ar 14 a viz Eost, ar [[sened]]our stadunanat Jim Webb a gejas e Myanmar ouzh ar jeneral Than Shwe kent kejañ ouzh Aung San Suu Kyi ; e-kerzh ar chomadenn e kevraouas divac'hañ ha dazbroañ John Yettaw&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180415125039/https://www.mercurynews.com/2009/08/15/senator-wins-release-of-us-prisoner-in-myanmar/ ''Senator wins release of US prisoner in Myanmar''], ''Associated Press'', 15/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 18 a viz Eost, [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika]], [[Barack Obama]], a c'houlennas digant juntenn Myanmar lakaat an holl brizonidi bolitikel en o frankiz, Aung San Suu Kyi en o zouez&lt;ref&gt;{{en}} [https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Obama-appeals-to-Myanmar-junta-to-release-Aung-San-Suu-Kyi/articleshow/4905706.cms ''Obama appeals to Myanmar junta to release Aung San Suu Kyi''], ''The Times of India'', 18/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Pa voe an engalv el lez-varn e lavaras Aug San Suu Kyi e oa direizh an disentez, met distaolet e voe an engalv d'an 2 a viz Here 2009. Petra bennak man anzavas al lez e oa torret Bonreizh [[1974]] ma oa bet barnet ar Priz Nobel diwarni e tisklêrias ivez e oa gwiriek c'hoazh al lezenn a-zivout gwareziñ ar Stad a oa bet embannet e 1975 hag he devoa he bac'het er gêr. E gwirionez, ar devarn a vire outi a gemer perzh en dilennadegoù a oa bet lakaet e 2010 – ar re gentañ en ur ober 20 vloaz. An alvokad a lavaras e vefe taolet un eil engalv a-barzh 60 deiz&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101013225949/http://www.guardian.co.uk/world/2009/oct/02/aung-san-suu-kyi-appeal ''Burmese court rejects appeal against Aung San Suu Kyi house arrest''], ''Associated Press'', 02/10/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Skor etrebroadel evit an divac'hañ ===
[[File:Burmeseireland.jpg|thumb|Lid gouel-bloaz Aung San Suu Kyi e Baile Átha Cliath e 2009.]]
[[File:Aung San Suu Kyi greeting supporters from Bago State.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi o saludiñ aduidi e Stad Bago e 2011.]]
[[File:DASSK Europe conference.JPG|thumb|''Daw'' Aung San Suu Kyi o prezegenniñ e London e-kerzh un droiad en Europa e 2012.]]
[[File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-14.jpg|thumb|[[Martin Schulz]] o reiñ ar Priz Sakharov d'an Itron e [[Parlamant Europa]] e 2013.]]
Meur a Stad a savas a-du gant Aung San Suu Kyi en [[Aostralia]], Europa, [[Filipinez]], India&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110430035952/http://timesofindia.indiatimes.com/India/MPs_to_Suu_Kyi_You_are_the_real_PM_of_Burma/rssarticleshow/2118431.cms ''MPs to Suu Kyi: You are the real PM of Myanmar''], ''The Times of India'', 13/06/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, [[Israel]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20161220145818/http://www.mfa.gov.il/MFA/About+the+Ministry/MFA+Spokesman/2009/Press+releases/Israel_calls_Myanmar_government_release_Suu_Kyi ''Israel calls on Myanmar government to release Suu Kyi''], משרד החוץ / Maodiernezh an Aferioù Estren, 08/11/2011 . &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Japan&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20040606000306/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3009014.stm ''Japan calls for Suu Kyi release''], ''BBC News'', 24/06/2003. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Norzhamerika&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7149277.stm ''US House honours Burma's Suu Kyi''], ''BBC News'', 18/12/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Suamerika ha Sukorea, nes komz eus tremen 50 ez-penn-Stad&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20071011144042/http://mwcnews.net/content/view/14517%26Itemid%3D1 ''Leaders demand Suu Kyi's release''], MWC News, 15/05/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Kerzu 2007, [[Ti Dileuridi ar Stadoù-Unanet]] a vouezhias a-unvouezh evit dereiñ Medalenn [[aour]] [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]] da Aung San Suu Kyi, heuliet gant ar [[Sened ar Stadoù-Unanet|Sened]] d'ar 25 a viz Ebrel 2008&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170305002351/https://www.theguardian.com/world/2008/apr/25/usa.burma ''Burmese detainee receives US honour''], ''[[The Guardian]]'', 25/04/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; d'ar 6 a viz Mae 2008, ar prezidant [[George Walker Bush|George W. Bush]] a sinas al lezenn hag a zeroe ar vedalenn da Aung San Suu Kyi. Amezeien Myanmar en ASEAN a abegas ivez da vac'hidigezh an Itron, dreist-holl Filipinez&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20070929134606/http://archive.gulfnews.com/articles/07/05/30/10128726.html ''Myanmar urged to release peace activist Suu Kyi''], ''Gulf News'', 30/05/2007. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, [[Indonezia]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090820090752/http://www.mizzima.com/news/regional/2272-us-indonesia-call-for-suu-kyis-release.html ''U.S., Indonesia call for Suu Kyi's release''], ''Mizzima'', 09/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, Singapour&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090630220708/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/350363/1/.html ''S'pore disappointed with extension of Aung San Suu Kyi's detention''], ''Channel NewsAsia'', 27/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ha Thailand&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.bangkokpost.com/news/asia/144268/burma-lashes-out-at-thailand-over-suu-kyi ''Burma lashes out at Thailand over Suu Kyi''], ''Bangkok Post'', 25/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E miz Mae 2003 e lavaras Pennmaodiern Malaysia e c'hellje Myanmar bout skarzhet eus ASEAN mar kendalc'hje da zianavezout ar galvadennoù da lakaat Aung San Suu Kyi en he frankiz&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3081557.stm ''Burma 'faces Asean expulsion''], ''BBC News'', 20/07/2003. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Stadoù en diavaez eus ASEAN a vroudas Myanmar ivez : [[Bangladesh]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090630212749/http://www.thedailystar.net/2006/06/19/d6061901128.htm ''432 eminent citizens for Suu Kyi's freedom''], ''The Daily Star'', 19/06/2006. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, [[Maldivez]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090630111657/http://www.maldiveschronicle.com/president-nasheed-calls-immediate-release/ ''President Nasheed calls for immediate release of Aung San Suu Kyi''], ''Maldives Chronicle'', 12/02/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ha Suafrika&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090523104014/http://www.mg.co.za/article/2009-05-22-sa-calls-for-immediate-release-of-aung-san-suu-kyi ''SA calls for immediate release of Aung San Suu Kyi''], ''Mail &amp; Guardian'', 22/05/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Daoust da gement-se holl ne voe ket divac'het Aung San Suu Kyi ha ne voe ket bannet Myanmar eus ASEAN — e penn an aozadur e voe e [[2014]], zoken&lt;ref&gt;{{en}} [https://asean.org/category/chairmanship/ ''ASEAN Chairmanship Over the Years''], ASEAN, 2026. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; — met skarzhet e voe a-c'houde taol-Stad 2021, met e 2026 e klaskas gouarnamant Thailand he degemer en ASEAN en-dro&lt;ref&gt;{{en}} [https://thediplomat.com/2026/02/thailand-wants-to-bring-myanmar-back-into-asean-foreign-minister-says/ ''Thailand Wants to Bring Myanmar Back Into ASEAN, Foreign Minister Says''], ''The Diplomat'', 19/02/2026. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

ABU a c'houlennas groñs digant Myanmar ma trofe d'ur adunvanadur broadel ebarzhus, d'an demokratelezh, ha da zoujañ da wirioù mab-den&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120504231023/http://www.narinjara.com/details.asp?id=1282 ''UN Secretary Repeats Call for Release of Daw Aung San Suu Kyi''], ''Narinjara'', 27/05/2007]. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E miz Kerzu 2008 ec'h embannas ur ratozhiad a gondaone stad gwirioù mab-den e Myanmar hag a c'houlenne ma vefe divac'het Aung San Suu Kyi (80 Stad a savas a-du, 25 a savas a-enep ha 45 a chomas neptu, eleze 53,33% a-du hepken)&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110430013412/http://www.taipeitimes.com/News/world/archives/2008/12/26/2003432089 ''UN General Assembly condemns Myanmar''], ''Taipei Times'', 26/12/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Stadoù all evel Sina ha Rusia zo gouzañvusoc'h e-keñver Myanmar, pa 'z eo gwell dezho kenlabourat gant ar juntenn war an dachenn armerzhel, hogen Indonezia a vroudas India ha Sina da bouezañ war Vyanmar evit ma vefe degaset adreizhoù&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20090617085139/http://www.thejakartapost.com/news/2009/06/13/ri-woos-india-china-over-suu-kyi.html ''RI woos India, China over Suu Kyi''], ''Jakarta Post'', 13/06/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E Thailand avat, ar Pennmaodiern a gavas abeg er c'hementad a skor a oa da Briz Nobel ar Peoc'h 1991 pa lavaras : &lt;q&gt;&amp;nbsp;Europa a implij Aung San Suu Kyi evel ur benveg. Tu zo da gaout kendivizout don gant Myanmar pa n'int ket liammet ouzh Aung San Suu Kyi.&amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130816070530/http://www.nasdaq.com/aspxcontent/NewsStory.aspx?cpath=20080825%2FACQDJON200808250616DOWJONESDJONLINE000120.htm&amp;&amp;mypage=newsheadlines&amp;title=Thai%20PM%20Says%20West%20Uses%20Myanmar ''Thai PM says West uses Myanmar''], ''NASDAQ'', 25/08/2008. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
 
En enep da izili arall ASEAN, [[Viêt Nam]] na skoras ket Aung San Suu Kyi&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110428062456/http://en.vietnamplus.vn/Home/Vietnam-supports-Myanmars-efforts-for-reconciliation/20098/1660.vnplus ''Vietnam supports Myanmar's efforts for reconciliation''], ''Vietnam+'', 14/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; ar gazetenn''Việt Nam News'', perc'hennet gant ar Stad, a embannas e 2009 ne gave Viêt Nam abeg ebet e diviz Myanmar da vac'hañ an Itron en he zi e-pad 18 mizvezh (ar pezh a vire ''de facto'' outi a gemer perzh e dilennadegoù ar bloaz 2010) rak un afer diabarzh e oa he frosez. A-zargemm diouzh izili arall ASEAN c'hoazh, Viêt Nam a zisklêrias he devoa atav skoazellet Myanmar, gant ar spi ma kendalc'hfe da lakaat he &quot;sturfollenn etrezek an demokratelezh&quot; e pleustr&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110430054520/http://www.abitsu.org/?p=5390 ''Vietnam: Suu Kyi verdict 'internal' matter for Myanmar''], ''ABITSU'', 13/08/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Loreidi Priz Nobel ar Peoc'h : Mairead Corrigan (1976), Betty Williams (1976), Adolfo Pérez Esquivel (1980), Desmond Mpilo Tutu (1984), Elie Wiesel (1986), Tenzin Gyatso (1989), Rigoberta Menchú Tum (1992), Jody Williams (1997), Jimmy Carter (2003), Shirin Ebadi (2003) ha Barack Obama (2009) a c'houlennas digant renerien Myanmar ma divac'hfent Aung San Suu Kyi &lt;q&gt;&amp;nbsp;evit sevel aozioù rekis ur c'hendiviz gwirion etre Daw Aung San Suu Kyi hag an holl gevrennoù ha strolladoù kenelel a zo perzhidi evit ma vefe staliet un adunvanadur broadel ebarzhus gant skor didro ar Broadoù Unanet &amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref name = &quot;BC&quot;/&gt;. Lod eus arc'hant ar Priz Nobel a sikouras da baeañ yalc'hadoù da studierien eus Myanmar dre an aozadur a garitez ''Prospect Burma'' e London&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.prospectburma.org/ ''Prospect Burma'']. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20211201144248/https://prospectburma.org/popup/pb-faq/], ''Prospect Burma FAQ''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Kent dilennadegoù 2010 e Myanmar e voe degemennet e c'hellje an Itron bout divac'het &quot;evit ma c'hellfe aozañ he strollad&quot;&lt;ref&gt;{{en}}  [https://web.archive.org/web/20130908074459/http://www.theguardian.com/world/2009/nov/09/aung-san-suu-kyi-release ''Burma claims it will release Aung San Suu Kyi''], ''The Guardian'', 09/11/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, hogen divac'het ne voe ket, ha berzet e voe outi emstrivañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20100109130810/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/burmamyanmar/6931974/Burma-announces-elections--but-not-for-Aung-San-Suu-Kyi.html ''Burma announces elections – but not for Aung San Suu Kyi''], ''The Telegraph'', 04/01/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. SUA a c'hoanagas ma vefe dilennadegoù reizh un arouez eus youl Myanmar da vont war-du an demokratelezh&lt;ref name=&quot;RT&quot;&gt;{{en}} [http://arquivo.pt/wayback/20091007162355/http%3A//www%2Eatimes%2Ecom/atimes/Southeast_Asia/KI30Ae01%2Ehtml ''US takes a radical turn on Myanmar''], ''Asia Times'', 30/09/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Gouarnamant Japan, renet gant [[Yukio Hatoyama|Hatoyama Yukio]], en devoa dispignet 2,8 milmilion a [[yen]]où e 2008, a c'hrataas e vefe muioc'h a skoazell c'hoazh mar bije divac'het Aung San Suu Kyi e koulz evit emstrivañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20100817070038/http://www.mizzima.com/news/election-2010/4246-junta-designed-poll-date-to-keep-suu-kyi-at-bay.html ''Junta designed poll date ‘to keep Suu Kyi at bay’ ''], ''Mizzima'', 10/11/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. En ul lizher da Aung San Suu Kyi, [[Gordon Brown]] a c'houzavas Myanmar a-zivout heuliadoù dilennadegoù diwirion, pa vije &lt;q&gt;&amp;nbsp;kondaonet Myanmar da vuioc'h a vloavezhioù a zigenvez diplomatek hag a sac'hadur armerzhel&amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20100115195454/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8434326.stm ''Brown pledges support to Suu Kyi''], ''BBC News'', 30/12/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Kent dilennadegoù 2010 e voe aotreet Aung San Suu Kyi da gejañ ouzh pennadurezhioù KBD e Ti ar Stad, hogen dindan evezh strizh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101202020403/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8415384.stm ''Burma's Suu Kyi meets senior members of her NLD party''], ''BBC News'', 16/12/2009. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Divac'hadenn e 2010 ===
[[File:Aung San Suu Kyi speaking to supporters at National League for Democracy (NLD) headquarter.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi o prezezgenniñ goude he divac'hadenn.]]
[[File:Secretary Clinton Meets Daw Aung San Suu Kyi for Dinner (6437451337).jpg|thumb|Aung San Suu Kyi gant H. Clinton e Yangon e miz Kerzu December 2011.]]
D'an 13 a viz Du 2010 da noz e voe lakaet Aung San Suu Kyi en he frankiz, evel ma oa bet divizet e prosez miz Eost 2009&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101114044729/http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2010/11/20101113105340355661.html ''Myanmar's Aung San Suu Kyi released''], ''Al Jazeera'', 13/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, c'hwec'h sizhun goude dilennadegoù hollek a oa bet abeget dre ar bed a-bezh ; e-pad 15 vloaz e oa bet bac'het en ur ober 21 bloaz&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20101117151137/http://uk.news.yahoo.com/5/20101113/twl-aung-san-suu-kyi-freed-from-house-ar-3fd0ae9.html ''Burma's pro-democracy leader Aung San Suu Kyi, under house arrest for seven years, has been freed by the country's military rulers''], ''Sky News'', 13/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ar gazetenn ''New Light of Myanmar'' a embannas e oa bet pardonet goude bout bet &quot;dereat&quot; a-hed he c'hastiz, met hervez ''The New York Times'' e oa bet divac'het evit mestroniañ gwelloc'h hec'h aduidi da heul an dilennadegoù&lt;ref&gt;{{en}} [https://eu.theledger.com/story/news/2010/11/15/myanmar-dissident-calls-for-change/26396166007/ ''Myanmar Dissident Calls for Change''], ''The New York Times'', 14/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. He mab Kim Aris a voe aotreet d'he gwelet, ar wezh kentañ en ur ober dek vloaz&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120125113753/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/suu-kyi-and-son-reunited-after-10year-separation-2142108.html ''Suu Kyi and son reunited after 10-year separation''], ''The Independent'', 24/11/2010. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

A-hed ar bloaz 2011 e voe emzivizoù etre an Itron ha Gouarnamant Myanmar, ar pezh a gasas da zivac'hadur 10% eus ar brizonidi bolitikel ha da lezennekadur ar [[sindikad]]où&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20111118214652/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-15269259 ''Burma frees dozens of political prisoners''], ''BBC News'', 12/10/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20111118122129/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-15303968 ''Burma law to allow labour unions and strikes''], ''BBC News'', 14/10/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Du 2011 e kemennas KBD e vefe marilhet en-dro evel strollad politikel evit emstrivañ e 45 dilennadeg darnel a oa rekis da heul anvadur dilennidi er Parlamant da bostoù er Gouarnamant&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20111119002541/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15787605 ''Suu Kyi's NLD democracy party to rejoin Burma politics''], ''BBC News'', 18/11/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Goude an disentez-se, Aung San Suu Kyi a gendivizas gant Barack Obama dre [[pellgomz|bellgomz]], ha raktreset e voe ma yafe [[Hillary Clinton]] da Vyanmar, ar pezh a zisplijas un tamm da Sina&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130728020152/http://www.washingtonpost.com/world/national-security/us-sees-burma-reforms-as-strategic-opening-to-support-democracy/2011/11/18/gIQA22gwZN_story_1.html ''U.S. sees Burma reforms as strategic opening to support democracy''], ''The Washington Post'', 19/11/ 2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; d'ar 1{{añ}} a viz Kerzu e kejas an div vaouez an eil ouzh eben en annez un diplomat stadunanat e Yangon&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20111201172242/http://www.nytimes.com/2011/12/02/world/asia/us-will-relax-curbs-on-aid-to-myanmar.html ''Will Relax Some Curbs on Aid to Myanmar''], ''The New York Times'',01/12/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 21 a viz Kerzu 2011, Pennmaodiernez Thailand a gejas ouzh Aung San Suu Kyi e Yangon evit he skorañ en dilennadegoù da zont&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20260427230443/https://mgronline.com/general/detail/9540000162276 ''PM Yingluck backs Suu Kyi in landmark Myanmar talks''], ''Agence France-Presse'', 21/12/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Dilennadegoù darnel 2012===
[[File:Suu-kyi-gives-speech-in-khawmu.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi e-kerzh he c'habalerezh, 22 a viz Meurzh 2012.]]
E miz Kerzu 2011 e voe anv a Aung San Suu Kyi oc'h emstrivañ en un dilennadeg darnel da gaout ur gador evit pastell-vro Kawhmu&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130617095643/http://www.mmtimes.com/2011/news/605/news3160510.html ''Daw Aung San Suu Kyi eyes Kawhmu seat''], ''The Myanmar Times'', 12/12/2011. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ar pezh a eure&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120118174259/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16606608 ''Aung San Suu Kyi registers for Burma election run''], ''BBC News'', 18/01/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

En ur brezegenn ofisiel skignet d'ar 14 a viz Meurzh 2012 gant MRTV, ur chadenn skinwel perc'hennet gant ar Stad, e c'houlennas ma vefe adreizhet Bonreizh 2008 Myanmar, ma vefe dilamet lezennoù strishaus, ma vefe gwarezet gwirioù demokratel ar bobl ha ma vefe staliet ur justis dizalc'h diouzh ar Gouarnamant&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120315003556/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-17363329 ''Burma's Aung San Suu Kyi makes landmark campaign speech''], ''BBC News'', 14/02/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. War ar [[kenrouedad|genrouedad]] e voe lakaet ar brezegenn e derc'hent an deiz ma voe skignet&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120314141429/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=23204 ''Suu Kyi's Speech Leaked on Internet Before Broadcast''], ''The Irrawaddy'', 13/03/2012. &lt;small&gt;. Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; ur rannbennad anezhi, a rae meneg eus ar moustrerezh kaset gant arme Myanmar, a oa bet dilamet gant ar pennadurezhioù&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120315011133/http://mizzima.com/news/inside-burma/6738-burmese-govt-censors-suu-kyis-campaign-speech.html ''Burmese gov't censors Suu Kyi's campaign speech''], ''Mizzima'', 11/03/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Aung San Suu Kyi a c'houlennas ivez ma vije eveshaet an dilennadegoù gant ar ''media'' etrebroadel en ur verkañ direizhderioù e listennoù ofisiel ar vouezherien, ma kaved tud varv ha ma ne gaved ket tud a c'hellfe mouezhiañ koulskoude&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120314154319/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=23175 ''Suu Kyi Warns Canadian FM of Voter List Problems''], ''The Irrawaddy'', 9/03/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120321093609/http://www.google.com/hostednews/ukpress/article/ALeqM5ghDxCYw0UlDzCnPQ4M7DGRtg8POg?docId=N1041441331491159890A ''Suu Kyi: media must monitor Burma''], ''UK Press Association'',11/03/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 21 a viz Meurzh 2012 e lavaras an Itron e kendalc'hed da flodañ ha da derriñ al lezennoù, mui-ouzh-mui zoken&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.rfa.org/english/news/myanmar/election-03212012170629.html ''Western Election Observers Invited''], ''Radio Free Asia'', 21/03/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Pa voe goulennet outi hag-eñ e kemerje ur garg er Gouarnamant mar bije tro e respontas e ranke, dre ar Vonreizh, neb a yafe er Gouarnamant dilezel e garg er Parlamant, ha nedo ket o labouret ker start da vont er Parlamant evit goullonderiñ hec'h azezenn ken eeun ha tra&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120310210942/https://www.reuters.com/article/2012/02/29/myanmar-suukyi-cabinet-idUSL2E8DT3G720120229 ''Myanmar's Suu Kyi says reforms could be reversed''], ''Reuters'', 29/02/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
[[File:Barack Obama and Hillary Clinton at home of Aung San Suu Kyi.jpg|thumb|B. Obama ha H. Clinton gant Aung San Suu Kyi hag he skipailh e Yangon, 2012.]]
D'ar 1{{añ}} a viz Ebrel 2012 ec'h embannas KBD he devoa gounezet Aung San Suu Kyi un azezenn er Parlamant en dilennadegpù darnel&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20161220163708/http://www.bbc.com/news/world-asia-17577620 ''Burma's Aung San Suu Kyi wins by-election: NLD party''], ''BBC News'', 01/04/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. MRTV a gadarnaas an disoc'h : 43 azezenn diwar 45 evit KBD, da lavaret eo e oa Aung San Suu Kyi e penn an enebiezh er Parlamant&lt;ref&gt;{{my}} [https://www.youtube.com/watch?v=JO0jM7ymHE0 ''Winning NLD candidate list announced in state tv''], MRTV, 02/04/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Pa oa dleet dezho kemer o c'harg d'an 23 a viz Ebrel, dilennidi KBD — Aung San Suu Kyi en o mesk – a lavaras ne c'hellent ket leañ abalamour da skrid al le end-eeun, pa rankfent touiñ e ''warezfent'' ar Vonreizh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120421091533/http://www.reuters.com/article/2012/04/20/us-myanmar-idUSBRE83J0AI20120420 ''Suu Kyi Myanmar parliament debut in doubt over oath stalemate''], ''Reuters'', 20/04/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. War ''Radio Free Asia'', an Itron a zisklêrias ne nac'he ket an dilennidi kemer o c'harg, he c'hemer a rafent goude en devout leet, ha kemmañ ar bomm-se el le a oa ivez reizh e-keñver ar Vonreizh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20151209024714/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-idUSBRE83I0CF20120419/ ''Myanmar oath standoff puts Suu Kyi's MP debut in doubt], ''Reuters'', 19/04/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ne voe ket kemmet al le avat, hag holl zilennidi KBD a rankas leañ  ha kemer o c'harg d'an 2 a viz Mae 2012&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120508200205/http://latimesblogs.latimes.com/world_now/2012/05/burmas-aung-san-suu-kyi-takes-parliament-seat-making-history.html ''Aung San Suu Kyi makes history by taking Myanmar parliament seat''], ''Los Angeles Times'', 02/05/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; d'an 9 a viz Gouhere e voe Aug San Suu Kyi er Parlamant evel lezennourez, kentañ gwezh dezhi. Met ar juntenn he doa ar muianiver&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120401154429/http://www.nytimes.com//2012/04/02/world/asia/myanmar-elections.html ''Democracy Advocate Elected to Myanmar's Parliament, Her Party Says''], ''The New York Times'', 01/04/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Dilennadegoù hollek 2015 ===
[[File:Barack Obama and Aung San Suu Kyi September 2012.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi ha [[Barack Obama]] en Ti Gwenn.]]
[[File:Boris Johnson and Aung San Suu Kyi 2016.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi ha Boris Johnson e London.]]
D'ar 16 a viz Mezheven 2012 e c'hallas Aung San Suu Kyi distagañ he frezegenn en [[Oslo]] evit degemer Priz Nobel ar Peoc'h 1991&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170629200229/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1991/kyi-lecture.html ''Aung San Suu Kyi - Nobel Lecture''], ''Nobelprize.org''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, hag e miz Gwengolo e tegemeras Medalenn aour Kendalc'h SUA, a oa bet deroet dezhi e 2008, p'edo bac'het en he zi. Ouzhpenn da se e kejas ouzh Barack Obama en [[Ti Gwenn]]. Da heul ar weladenn-se e voe dilamet prezidant Myanmar diwar listenn SUA ar c'hastizoù etrebroadel&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20120919200708/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-19651683Burma's ''Burma's President Thein Sein off US sanctions list''], ''BBC News'', 19/09/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 6 a viz Gouhere 2012 ec'h embannas an Itron da-geñver Forom Armerzel ar Bed (FAB, ''World Economic Forum'' / WEF) e Davos e [[Suis]] e oa mennet da emstrivañ e dilennadegoù 2015 evit bout prezdantez Myanmar&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130610082733/http://investvine.com/myanmars-suu-kyi-wants-to-run-for-president/ ''Suu Kyi wants to run for president''], ''Investvine'', 06/06/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Hogen Bonreizh Myanmar, a voe douget e 2008, a vire outi a vout prezidantez en abeg ma oa intañvez ha mamm da estrenien — evit doare e oa bet skrivet an diferadenn-se a-ratozh-kaer evit mirout outi a vout dilennadus&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130619030416/http://www.economist.com/news/asia/21579512-running-president-comes-risks-halo-slips ''Aung San Suu Kyi: The halo slips – Running for president comes with risks''], ''The Economist'', 15/06/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Trec'h e voe ar C'hevre Broadel evit an Demokratelezh : 235 azezenn diwar 440 (53,4%) e Parlamant ar Bobl (ပြည်သူ့လွှတ်တော်, ''Pyithu Hluttaw'') ha 135 azezenn diwar 224 (60,3%) er Vodadenn Vroadel (အမျိုးသားလွှတ်တော်, ''Amyotha Hluttaw''), hag addilennet e voe Aung San Suu Kyi er Parlamant. Hervez ar Vonreizh e ranke KBD gounit 66,66% d'an nebeutañ eus an azezennoù en div gambr evit ma vefe an Itron prezidantez ar Stad, met a-raok an dilennadegoù e lavaras-hi e vefe ar galloud gwirion ganti mar befe trec'h KBD, eviti da vout lakaet a-gostez gant ar Vonreizh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20151113070516/http://www.bbc.com/news/world-asia-34805806 ''Myanmar election: Suu Kyi's NLD wins landslide victory ''], ''BBC News'', 13/11/2015. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 30 a viz Meurzh 2016 e voe anvet da Vaodiernez Burev ar Prezidant , Maodiernez an Aferioù Estren, Maodiernezan Deskadurezh, ha Maodiernez an Tredan hag ar Gremm dindan ren ar prezidant Htin Kyaw&lt;ref&gt;A voe e karg adalek an 30/03/2016 betek an 21/03/2018.&lt;/ref&gt;. Diwezhatoc'h e tilezas an Itron karg an Deskadurezh ha hini an Tredan, pa voe anvet da Guzulierez-Stad gant ar prezidant, ur garg bet krouet a-ratozh eviti ha par da Bennmaodiernez Myanmar.

=== Kuzulierez-Stad ha Maodiernez an Aferioù Estren(2016–2021) ===
[[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi receiving the State Counsellor of Myanmar, Aung San Suu Kyi, in Hyderabad House, New Delhi on January 24, 2018.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi gant Narendra Modi e New Delhi, 24/01/2018.]]
[[File:Sebastián Piñera and Aung San Suu Kyi at 33rd ASEAN Summit.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi gant Sebastián Piñera, 14/11/2018.]]
[[File:President Rodrigo Roa Duterte prepares to pose for a photo during the releasing of a Commemorative Stamp at the Taj Diplomatic Enclave Hotel.jpg|thumb|Aung San Suu Kyi gant Rodrigo Duterte ha Prayut Chan-o-cha, 25/01/2018]]
Kerkent ha Kuzulierez-Stad, Aung San Suu Kyi a bedas he c'henseurted italian, Paolo Gentiloni, [[Kanada|kanadian]], Stéphane Dion, ha sinaat, Wang Yi (王毅) e miz Ebrel, hag ar Japanad Kishida Fumio (岸田文雄) e miz Mae evit termeniñ penaos gwellaat darempredoù diplomatel Myanmar gant o broioù.
P'he devoa kemeret ar garg a Guzulierez-Stad, an Itron a ziskounaat ar studierien a oa bet harzet pa oant savet enep lezenn nevez an Deskadurezh e 2014. Embann a eure ivez e vefe staliet ur c'hengor a bledfe gant Stad Rahkine (ရခိုင်ပြည်နယ်, e kornôg ar vro), ma veze heskinet ar boblad Rohingya, hogen gwezh ebet ne ras ar Gouarnamant war-dro ar c'henstourmoù kenelek a rene er Stadoù Katchin (ကချင်ပြည်နယ်, e biz ar vro) ha Chan (ရှမ်းပြည်နယ်, e reter ar vro), ma voe miliadoù a dud o treuziñ an harzoù da glask repu e Sina ; ker gwazh e oa stad ar Rohingyaed e [[2017]] ma voe komzet eus gouennlazh sevenet gant ar Gouarnamant. Pa voe aterset Aung San Suu Kuy a-zivout kement-se e nac'has e vije nep skarzh kenelek e Myanmar&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170331025116/https://www.theguardian.com/world/2017/mar/31/aung-san-suu-kyi-myanmars-great-hope-fails-to-live-up-to-expectations ''San Suu Kyi: Myanmar's great hope fails to live up to expectations''], ''The Guardian'', 20/03/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170408221316/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-39510271 ''Myanmar: Aung San Suu Kyi exclusive interview''], BBC News, 05/04/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nac'het a reas ivez reiñ nep keodedadelezh d'ar Rohingyaed, o devefe kartennoù chom hepken&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170411074959/http://www.latimes.com/world/la-fg-myanmar-rohingya-2017-story.html ''Myanmar's long-suffering Rohingya Muslims hoped that Aung San Suu Kyi would make them full citizens. They were wrong''], ''Los Angeles Times'', 09/04/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Abeget eo bet an Itron en estrenvro, pa ne zeue ket a-benn da blaenaat kudennoù armerzhel ha kenelek Myanmar – dreist-holl hini ar Rohingyaed a-c'houde an emgannoù a c'hoarvezas e Stad Rahkine d'ar 25 a viz Eost 2017 etre arme Myanmar hag Arme ar Silvidigezh Rohingyaed an Arakan (ASRA ; ''Arakan Rohingya Salvation Army'', ARSA), pan ae ar frankiz embann war wanaat ha pa veze lakaet he doare da ren da vestronius, avelek ha distag diouzh ar beziadoù&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171028215047/https://www.economist.com/news/asia/21730684-future-not-long-ago-deemed-bright-now-feels-bleak-world-getting-myanmar-wrong ''Is the world getting Myanmar wrong?''], ''The Economist'', 26/10/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180308214442/https://www.economist.com/news/asia/21738413-no-law-too-obscure-tool-silence-awkward-journalists-press-freedom-waning-myanmar ''Press freedom is waning in Myanmar''], ''The Economist'', 08/03/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;COVID-19
E-pad ar [[bedreuziad COVID-19]] e Myanmar, Aung San Suu Kyi a oa kadoriadez ur C'hengor Broadel Kreiz a oa e gefridi kenurzhiañ respont ar Stad d'ar bandemiezh. Alies-kenañ e voe gwelet an Itron er skinwel, o vroudañ an dud d'em zerc'hel hervez ar c'hemennoù ofisiel evit derc'hel penn da skignadur ar c'hleñved, hogen ker kreizennet e oa ar Stad, ker bresk ar peoc'h e diabarzh ar vro ha ken gwan reizhiad an ospitalioù ma voe skort ar respont&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.jogh.org/documents/issue202002/jogh-10-020374.htm ''COVID-19 in Myanmar: Spread, actions and opportunities for peace and stability''], ''Journal of Global Health'', 10/10/2020. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;Rohingyaed, enorioù ha Priz Nobel
Abegadenn a savas a-enep Aung San Suu Kyi abalamour ma chome dilavar a-werso a-zivout stad ar boblad Rohingya&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20150524175308/http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2015/05/aung-san-suu-kyi-inexcusable-silence-150524085430576.html ''Aung San Suu Kyi's inexcusable silence''], ''Al Jazeera'', 24/05/2015. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 2012 he devoa disklêriet na c'houzout ha keodediz e oa ar Rohingyaed&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20140116002134/http://www.theguardian.com/global-development/video/2012/jun/22/rohingya-refugees-burma-bangladesh-video ''Rohingya refugees leave Burma to seek help in Bangladesh''], ''The Guardian'', 22/06/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 2013 ne gondaonas ket ar feulster a-enep ar Rohingyaed, ha dislavaret a eure e oa bet heskinet muzulmiz Myanmar, o pouezañ war ar fed ma oa kenniñv en abeg d'un &quot;aergelc'h a spont&quot; degaset gant soñj ar bed a-bezh ez eo bras-meurbet galloud an islam, met kondaoniñ pep hatred a reas ivez&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20160415173748/http://www.bbc.com/news/world-asia-24651359 ''Suu Kyi blames Burma violence on 'climate of fear'''], ''BBC News''', 24/10/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Goude bout bet aterset gant Mishal Husain, Aung San Suu Kyi a zikouezas bout broc'het abalamour ma oa muzulmat ar gazetennerez, peogwir he devoa lavaret honnezh e oa pep feulster a-enep ar Rohingyaed ; hervez ar c'hazetenner Peter Popham, ur gounid politikel a oa bet ar pennabeg da emzalc'h Aung San Suu Kiy&lt;ref&gt;Popham, 2016, p. 193.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Koulskoude, lavaret he devoa ivez e klaske an adunvanadur en ur chom neptu peogwir e oa bet feulster a-berzh an daou du&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20121118034044/http://www.voanews.com/content/aung-san-suu-kyi-explains-silence-on-rohingyas/1546809.html ''Aung San Suu Kyi Explains Silence on Rohingyas''], ''Voice of America'', 15/11/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E miz Mae 2015, ar 14{{vet}} [[Dalai Lama|''dalai lama'']] Tenzin Gyatso a c'halvas a-glev d'an holl an Itron da strivañ startoc'h evit skoazellañ ar Rohingyaed e Myanmar, en ur lavaret en devoa he broudet div wezh c'hoazh ha n'he devoa graet netra&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20150602225608/http://www.bbc.com/news/world-asia-32925805 ''Dalai Lama presses Aung San Suu Kyi over Rohingya migrants'']| ''BBC News'', 28/05/2015. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Bloaz goude, Aung San Suu Kyi a c'houlennas digant kannad nevez SUA e Myanmar na ober &quot;Rohingayed&quot; eus ar boblad-se peogwir ne oa &lt;q&gt;&amp;nbsp;ket anzavet evel unan eus ar 135 poblad ofisiel e Myanmar&amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [ ''Aung San Suu Kyi Asks U.S. Not to Refer to Rohingya''], ''The New York Times'', 06/05/2016. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, kement-se a-c'houde manifestadegoù gant izili ar boblad Bamar hag o devoa klevet ar c'hannad o tistagañ an anv &lt;q&gt;&amp;nbsp;Rohingya&amp;nbsp;&lt;/q&gt; rak da soñj ar Vamared en devoa roet d'ar boblad-se ur geodedadelezh n'he deus ket ha ne fell ket dezho he devije&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20160520152907/http://www.economist.com/news/asia/21699166-america-tweaks-sanctions-not-wholly-democratic-country-not-clear-yet ''Not clear yet''], ''The Economist'', 21/05/2016. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E 2016 ivez e voe tamallet na endevout gwarezet ar Rohingyaed d'an Itron&lt;ref&gt;{{en}} [https://edition.cnn.com/2016/11/17/asia/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi/ ''Is The Lady listening? Aung San Suu Kyi accused of ignoring Myanmar's Muslims''], ''CNN'', 25/11/2016. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, he devije reizhekaet ar gouennlazh zoken&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170827102057/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/rohingya-muslims-burma-myanmar-aung-san-suu-kyi-legitimising-genocide-a7439151.html ''Burma's Aung San Suu Kyi accused of &quot;legitimising genocide of Rohingya Muslims&quot;''], ''The Independent'', 25/11/2016. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Evit d'an heskinerezh padout e 2017 ivez, Aung San Suu Kyi a nac'he e veze arme Myanmar o seveniñ gwalladegoù ha lazhadegoù kent distrujañ kêriadennoù Rohingyaed&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170718213142/https://www.economist.com/news/asia/21725168-democracy-losing-ground-even-region-grows-richer-south-east-asias-future-looks-prosperous ''South-East Asia's future looks prosperous but illiberal''], ''The Economist'', 18/07/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
D'ar 4 a viz Gwengolo 2017 e tisklêrias Yanghee Lee, anezhi degemennerez ABU, a-zivout gwirioù mab-den e Myanmar, e ranke renerez ''de facto'' ar Stad gwareziñ an holl dud e diabarzh ar vro ; lavaret a eure ivez e oa bet {{formatnum:87000}} Rohingya o tivroañ hervez ABU hag e oa [[Malala Yousafzai]], Priz Nobel ar Peoc'h 2014, o c'hortoz ma komzfe Aug San Suu Kiy a-zivout an enkadenn&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170904100511/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-41146706 ''Myanmar conflict: Aung San Suu Kyi 'must step in'''], ''BBC News'', 04/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Antronoz e voe embannet er gazetenn ''The Guardian'' ur galv da gemer perzh en ur sinadeg evit ma vefe dilamet he Friz Nobel digant Aung San Suu Kiy, peogwir e nac'he ouzh ar Rohingayed ar frankizoù a c'houlenne gant gwir abeg eviti, ha pa glaske he renad skarzhañ tud hag o devoa he skoazellet&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171113122900/https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/sep/05/rohingya-aung-san-suu-kyi-nobel-peace-prize-rohingya-myanmar ''Take away Aung San Suu Kyi's Nobel peace prize. She no longer deserves it''], ''The Guardian'', 05/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ar Fondezon Nobel a respontas ne oa diferadenn ebet evit nullañ ur Priz Nobel&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.thehindu.com/news/international/nobel-institute-suu-kyi-cannot-be-stripped-of-prize/article61475673.ece ''Nobel institute: Suu Kyi cannot be stripped of prize''],  ''The Hindu'', 08/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171202050515/http://www.thehindu.com/news/international/nobel-institute-suu-kyi-cannot-be-stripped-of-prize/article19645585.ece ''Nobel institute: Suu Kyi cannot be stripped of prize ''], ''The Hindu'', 08/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20170906082413/http://www.news.com.au/travel/world-travel/asia/should-aung-san-suu-kyi-give-back-her-nobel-peace-prize/news-story/2a2e214551ba4e490b99116c5a9fc406 ''Should Aung San Suu Kyi give back her Nobel Peace Prize?''], ''News.com.au'', 09/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
D'an 13 a viz Gwengolo 2017 e voe kemennet ne vefe ket an Itron e Bodadeg Hollek ABU evit breutaat a-zivout an enkadenn ; un degemenner eus Gouarnamant Myanmar a lavaras e oa &lt;q&gt;&amp;nbsp;marteze mallusoc'h aferioù ganti da ober war o zro&amp;nbsp;&lt;/q&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180817151526/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-41250057 ''Myanmar's Aung San Suu Kyi to miss UN General Assembly debate''], ''BBC News'', 13/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Here 2017 ec'h embannas Kuzul-kêr [[Oxford]] e vefe dilamet digant Aung San Suu Kiy hec'h &quot;Enor Kêr&quot; (''Freedom of the City'') a oa bet deroet dezhi e [[1997]] a-c'houde &quot;he stourm hir evit an demokratelezh&quot;, kement-se da heul prouenn a-berzh ABU ma ne oa mui &quot;dellezek eus an enor&quot; ; heñveldra a c'hoavezas nebeut goude e London&lt;ref name=TG07102017&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171007152831/https://www.theguardian.com/world/2017/oct/07/city-london-debate-stripping-aung-san-suu-kyi-freedom-myanmar-rohingya''City of London to debate stripping Aung San Suu Kyi of freedom award''], ''The Guardian'', 07/10/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
D'an 13 a viz Du, ar [[sonerezh|soner]] [[iwerzhon]]at Bob Geldof (*[[1951]]) a zistroas e Enor Kêr da [[Dulenn|Vaile Átha Cliath]] peogwir e oa bet deroet ivez da Aung San Suu Kyi, ha ne felle ket dezhañ &lt;q&gt;&amp;nbsp;bout liammet e doare ebet ouzh un den a zo o kemer perzh e skarzh kenelek ar boblad Rohingya e gwalarn Myanmar&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, en ur ober &lt;q&gt;&amp;nbsp;unan eus mitizhien ar gouennlazh&amp;nbsp;&lt;/q&gt; eus an Itron&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171205222153/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-geldof/bob-geldof-calls-aung-san-suu-kyi-handmaiden-to-genocide-idUSKBN1DD0X6 ''Bob Geldof calls Aung San Suu Kyi 'handmaiden to genocide'''], ''Reuters'', 13/11/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; e miz Du e voe nullet an enor&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20171214071527/https://www.rte.ie/news/dublin/2017/1213/927221-aung-san-suu-kyi/ ''Councillors vote to revoke award from Aung San Suu Kyi''], ''RTÉ News'', 14/12/2017&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E miz Meurzh [[2018]], an ''United States Holocaust Memorial Museum'' a zilamas digant Aung San Suu Kyi ar Priz Elie Wiesel a oa bet deroet dezhi e 2012, abalamour ma n'he devoa ket kondaonet ha harzet brezeliadenn feuls an arme a-enep ar Rohingyaed vuzulmat&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180307182636/https://www.nytimes.com/2018/03/07/world/asia/aung-san-suu-kyi-holocaust-rohingya.html ''U.S. Holocaust Museum Revokes Award to Aung San Suu Kyi''], ''The New York Times'', 07/03/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E miz Mae, an aozadur breizhveurat ''International Development Committee'' a lakaas an Itron da genwallerez torfedoù arme Myanmar a-enep ar Rohingyaed&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.economist.com/open-future/2018/05/23/the-rohingya-crisis-bears-all-the-hallmarks-of-a-genocide ''The Rohingya crisis bears all the hallmarks of a genocide''], ''The Economist'', 23/05/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E miz Eost e voe dilamet ivez digant Aung San Suu Kyi hec'h enor &quot;Frankiz [[Dunedin|Dùn Èideann]]&quot; (''Freedom of Edinburgh'') a oa bet deroet dezhi e [[2005]], pa ne venne ket sevel he mouezh a-enep torfedoù arme Myanmar e-keñver ar boblad Rohingya&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180822061008/https://www.theguardian.com/world/2018/aug/22/aung-san-suu-kyi-to-be-stripped-of-freedom-of-edinburgh-award ''Aung San Suu Kyi to be stripped of Freedom of Edinburgh award''], ''The Guardian'', 22/08/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E miz Eost ivez, un danevell digant ABU a reas &quot;gouennlazh&quot; eus an torfedoù, hag a ouzhpennas ne rae Aung San Suu Kyi hogos netra evit o dizarbenn&lt;ref&gt;{{en}} https://web.archive.org/web/20180829042412/https://www.economist.com/asia/2018/08/28/the-un-reports-that-the-assault-on-the-rohingyas-amounted-to-genocide ''The UN reports that the assault on the Rohingyas amounted to genocide''], ''The Economist'', 28/08/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E miz Here, an div gambr e Kendalc'h Kanada a zivizas a-unvouezh lemel digant an Itron he c'heodedadelezh a enor, p'en devoa Gouarnamant ar vro lakaet an darvoudoù e Myanmar d'ur gouennlazh&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20181003134649/https://www.nytimes.com/2018/10/03/world/asia/aung-san-suu-kyi-canada-citizenship.html ''Canada Revokes Honorary Citizenship of Aung San Suu Kyi''], ''The New York Times'', 03/10/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 11 a viz Du ec'h embannas an aozadur e-maez-gouarnamant ''[[Amnesty International]]'' e tilame an enor a Gannadez a Goustiañs (''Ambassador of Conscience'') digant Aung San Suu Kyi&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20181113005018/https://www.bbc.com/news/world-asia-46179292 ''Aung San Suu Kyi: Amnesty strips Myanmar leader of top prize''], ''BBC News'', 12/11/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
	
Divrall e chomas an Itron daoust da gement-se holl : e miz Kerzu 2019 e voe el Lez-varn Etrebroael e Den Haag, ma tifennas arme Myanmar a-enep lavaroù a c'houennlazh e-keñver ar Rohingyaed ; gwezh ebet ne zistagas ar ger &quot;Rohingya&quot; en he frezegenn&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.aljazeera.com/news/2019/12/aung-san-suu-kyi-fails-word-rohingya-icj-speech-191212102606322.html ''ICJ speech: Suu Kyi fails to use 'Rohingya' to describe minority ''] , ''Al Jazeera'', 13/12/2019. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;, ma lavaras e oa al lavaroù a c'houennlazh reoù &lt;q&gt;&amp;nbsp;diglok ha touellus&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, pa oa stad an traoù ur respont gant arme Myamar da argadegoù gant ASRA&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20200125025717/https://www.aljazeera.com/programmes/upfront/2019/12/myanmar-aung-san-suu-kyi-defending-indefensible-191213090832880.html ''Myanmar's Aung San Suu Kyi: 'Defending the indefensible'] , ''Al Jazeera'', 13/12/2019. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Goulenn a reas penaos e c'hellje bout bet nep &quot;gouennlazh mennet&quot;, pa oa bet boulc'het un enklask gant Gouarnamant Myanmar, en devoa ivez broudet ar Rohingyaed da zistreiñ goude bout bet forbannet. Koulskoude, abeg zo bet kavet en enklask-hont, a zo bet lakaet da ziwirion, pa lavaras an arme bout digablus ha pa viras ar Gouarnamant ouzh ensellerien eus ABU a zont da Vyanmar. Kalz Rohingyaed n'int ket distroet d'o bro, gant aon rak an arme hag an diouer a wirioù.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2019/dec/11/factchecking-aung-san-suu-kyis-claims-over-genocide-allegations ''Factchecking Aung San Suu Kyi's claims over genocide allegations''], ''The Guardian'', 11/12/2019}}. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.latimes.com/world-nation/story/2019-12-11/myanmar-genocide-the-hague ''Myanmar's Aung San Suu Kyi dismisses claims of genocide at The Hague''], ''Los Angeles Times'', 11/12/2019. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Genver 2020 e varnas al Lezvarn etrebroadel e oa gwirioù ar Rohingyaed en arvar da vout dilamet, ha skort e oa strivoù Gouarnamant Myanmar evit lakaat an traoù en o reizh ha gwareziñ ar boblad diouzh ur gouennlazh ; gourc'hemenn a reas da C'houarnamant Myanmar ma virfe prouennoù ha ma kasfe ingal keloù d'al Lezvarn a-zivout ar saviad&lt;ref&gt;{{en}} [https://news.un.org/en/story/2020/01/1055841 ''Top UN court orders Myanmar to protect Rohingya from genocide''], ABU, 23/01/2020. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

Diwar goulenn Aozadur Rohingyaed Myanmar er Rouantelezh-Unanet ha hervez he barregezh hollvedel, ul lez-varn en [[Arc'hantina]] a embannas d'ar 14 a viz C'hwevrer [[2025]] urzhioù herzel a-enep meur a bennadurezh e Myanmar, Aung San Suu Kyi en o zouez, en abeg da &lt;q&gt;&amp;nbsp;gouennlazh ha torfedoù enep mab-den&amp;nbsp;&lt;/q&gt; e-keñver ar Rohingyaed&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.france24.com/en/live-news/20250214-argentine-court-issues-warrants-for-myanmar-officials-accused-of-rohingya-genocide ''Argentine court issues warrants for Myanmar officials accused of Rohingya 'genocide'''], ''France 24'', 14/02/2025. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;Kazetennerien harzet hag enklasket
E miz Kerzu 2017 e voe harzet daou gazetenner birman eus Reuters endra edont oc'h ensklak lazhadeg Rohingyaed en Inn Din e kornôg Myanmar&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180709134019/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2018/02/09/these-journalists-were-jailed-for-investigating-atrocities-in-burma-this-is-what-they-found/ ''These journalists were jailed for investigating atrocities in Burma. This is what they found.''],  ''The Washington Post'', 09/02/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Aug San Suu Kyi a ziskêrias ne oa ket bet harzet ar gazetennerien abalamour da gudenn ar Rohingyaed, hogen abalamour m'o doa torret lezenn Myanmar a-zivout ar rinoù Stad ofisiel&lt;ref name=&quot;NHK&quot;&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180909112247/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/nhknewsline/inconversation/exclusiveaungsansuukyi/ ''Exclusive: Interview with Aung San Suu Kyi''], ''NHK'', 08/06/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Kondaonet e voent da seizh bloavezh toull-bac'h, hogen abeget e voe an Itron peogwir he devoa disklêriet e-kerzh ar prosez e oant kablus, ha dre-se he devije levezonet ar varnerien&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180909034223/https://www.theguardian.com/world/2018/sep/04/jailed-reporters-wives-devastated-aung-san-suu-kyi-response ''Jailed reporters' wives 'devastated' by Aung San Suu Kyi response''],  ''The Guardian'', 04/09/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. An diplomat stadunanat Bill Richardson a lavaras en devoe komzet gant an Itron a-zivout an afer, ha fulor a oa savet enni betek lavaret e oa &quot;trubarded&quot; eus an daou gazetenner&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180909150434/https://www.afp.com/en/news/205/suu-kyis-image-shreds-myanmar-jails-reuters-pair-doc-18t42s2 ''Suu Kyi's image in shreds as Myanmar jails Reuters pair''], ''Agence France-Presse'', 03/09/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Pa savas huadeg a-c'houde ar varn, Aung Sang Suu Kyi a lavaras &lt;q&gt;&amp;nbsp;Den ebet moarvat n'en deus lennet ar varnadenn, pa n'eus enni netra ebet a-zivout frankiz an eztaoliñ&amp;nbsp;&lt;/q&gt; (hogen a-zivout ar rinoù Stad ofisiel hepken) ; ha hi goulenn ma vefe diskouezet dezhi pelec'h e oa aet ar justis a-dreuz, ha lavaret d'an daou gazetenner e c'hellent bepred teurel engalv d'ul lez-varn uheloc'h&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180913045600/https://www.washingtonpost.com/world/aung-san-suu-kyi-defends-myanmar-courts-decision-to-sentence-reuters-journalists-to-7-years-in-prison/2018/09/12/67c452e2-b6f8-11e8-b79f-f6e31e555258_story.html?utm_term=.747254f2b888 ''Aung San Suu Kyi defends prison sentences for Reuters journalists''], ''The Washington Post'', 12/09/2018. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Gwengolo 2018, burev ABU evit gwirioù mab-den a embannas un danevell ma lenner ne c'helle mui ar gazetennerien ober o labour e Myanmar hep aon pe dreistgwir abaoe donegigezh KBD er galloud, pa vezent kaset d'al lezioù-barn gant ar Gouarnmamant hag an arme dindan lezennoù a oa re zispis ha re ec'hon&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/invisible-boundary-criminal-prosecutions-journalism-myanmar-report-office ''The Invisible Boundary – Criminal prosecutions of journalism in Myanmar''], ABU, 01/09/2017. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== Harzidigezh e 2021 ===
[[File:Demonstrators denounce the military coup in Myanmar.webp|thumb|Manifestadeg a-enep an taol-Stad.]]
[[File:Protest_against_military_coup_(9_Feb_2021,_Hpa-An,_Kayin_State,_Myanmar)_(2).jpg|thumb|Kelennerien o vanifestiñ.]]
D'ar 1{{añ}} a viz C'hwevrer 2021 e voe diskarget dilennidi eus KBD gant arme Myanmar, a stalias ur juntenn er galloud. Nullet e voe disoc'hoù dilennadegoù ar bloaz 2020, disklêriet ur stad a zifrae a badfe ur bloavezh, ha kemmenet dilennadegoù all e dibenn ar bloaz-se. Harzet e voe Aung San Suu Kiy, anezhi ar Guzulierez-Stad, a-gevret gant maodierned, o c'hannaded hag izili ar Parlamant&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-55882489 ''Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says''], ''BBC'', 01/02/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Ul lez-varn a urzhias ma vefe bac'het e-pad pemzektez, o lavaret e oa bet kavet gant soudarded en he zi ardivinkoù [[pellgehenterezhioù]] estren hep ar papernnoù ret. Daou zevezh diwezharoc'h e voe tamallet dezhi en devout enporzhiet dek ''walkie-talkie''&lt;ref&gt;Ardivink kaspaker hezoug ; ''toki'' zo bet kinniget gant Ofis ar Brezhoneg evit treiñ an anv-se.&lt;/ref&gt; d'an nebeutañ, ar pezh a dalvezfe 3 bloavezh toull-bac'h dezhi&lt;ref&gt;{{en}} [https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/02/03/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi.html ''After Coup, Myanmar Military Charges Aung San Suu Kyi With Obscure Infraction''], ''The New York Times'', 03/02/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

A-c'houde an taol-Stad, ar prezidant [[Joe Biden]] a c'houdrouzas Myanmar gant kastizoù nevez&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bbc.com/news/world-asia-55722226 Myanmar coup: Calls for Suu Kyi release], ''BBC'', 02/02/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 1{{añ}} a viz Ebrel 2021 e voe tamallet 5 torfed d'an Itron, an holl e-keñver lezenn ar rinoù Stad ofisiel, ar pezh a c'hellje he kas d'an toull-bac'h e-pad 14 bloavezh&lt;ref&gt;{{en}} [ ''Myanmar's Aung San Suu Kyi charged with violating state secrets as wireless internet shutdown begins''],  ''CNN'', 02/04/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 12 a viz Ebrel e voe ouzhpennet un tamall e-keñver &quot;merañ un drast naturel&quot;&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.aljazeera.com/news/2021/4/12/myanmars-suu-kyi-charged-with-new-criminal-offence ''Myanmar's Aung San Suu Kyi slapped with new criminal charge''], ''Al Jazeera'', 12/04/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 28 a viz Ebrel, Gouarnamant Unvaniezh Vroadel Myanmar (''National Unity Government'', NUG), ur gouarnamant kuzh m'edo Aung San Suu Kyi hag a venne distroadañ ar juntenn, a zisklêrias da ASEAN ne vefe darempred ebet gant ar juntenn keit ha ma ne vefe ket lakaet an holl brizonidi politikel – an Itron en o mesk — en o frankiz&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20210428053500/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-unity-government-asean-no-talks-until-prisoners-freed-14709566 ''Myanmar unity government tells ASEAN no talks until prisoners freed''], ''Channel News Asia (CNA)'', 28/04/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 8 a viz Mae, ar juntenn a lakaas an NUG d'un aozadur sponter, hag a embannas e oa arabat kenlabourat gant ar gouarnamant kuzh-se pe e skoazellañ, ar pezh a zilamas ''de facto'' pep karg ofisiel diouzh Aun San Suu Kyi&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-designates-shadow-government-as-a-terrorist-group ''Myanmar junta designates shadow government as a 'terrorist' group''], ''The Strait Times'', 08/05/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 21 a viz Mae, ur c'hengor a voe bodet gant ar juntenn evit divodañ ar C'hevre Broadel evit an Demokratelezh, strollad politikel an Itron, war zigarez e oa bet flodus adilennadegoù miz Du 2020&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-electoral-body-dissolve-suu-kyi-party-myanmar-now-tweet-2021-05-21/ ''Myanmar junta's electoral body to dissolve Suu Kyi party''], ''Reuters'', 21/05/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 23 a viz Mae, [[Unaniezh Europa]] a skoras strollad Aung San Suu Kyi en ur gondaoniñ kengor ar juntenn&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/eu-denounces-myanmar-juntas-electoral-body-plan-dissolve-suu-kyi-party-2021-05-23/ ''EU denounces Myanmar junta's electoral body plan to dissolve Suu Kyi party''], ''Reuters'', 23/05/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

=== 2021–bremañ : prosezioù ha bac'hadennoù ===
;2021
D'ar 24 a viz Mae e voe Ayng San Suu Kyi el lez-varn dindan an tamall a &quot;atizerezh d'an dispac'hadeg&quot;&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.dw.com/en/myanmars-suu-kyi-appears-in-court-for-first-time-since-coup/a-57638303] ''Myanmar's Suu Kyi appears in court for first time since coup''] , ''Deutsche Welle'', 24/05/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Evit he difenn e lavaras ne ouie ket a-zivout ar pezh a c'hoarveze en diavaez, pa ne c'halle ket kaout keleier klok, hag e nac'has respont. A-hend-all e lavaras e oa bet he strollad o kreskiñ diwar ar bobl, ha bez' e vefe anezhañ keit ha ma vefe skoret gant ar bobl&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmars-suu-kyi-appears-court-person-first-time-since-coup-2021-05-24/ ''Myanmar junta shows first images fo Suu Kyi since coup''], ''Reuters'', 24/05/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 10 a viz Mezheven e voe tamallet goubrenerezh d'an Itron, da lavaret eo ar gwashañ tamall, a c'hellfe he c'has d'an toull-bac'h e-pad 15 bloavezh ; anat e oa d'hec'h alvokaed e venne ar juntenn he c'huzhat diouzh ar bobl&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.dw.com/en/myanmar-aung-san-suu-kyi-charged-with-corruption/a-57836685 ''Myanmar: Aung San Suu Kyi charged with corruption''], ''Deutsche Welle'', 10/06/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 14 a viz Mezheven e voe boulc'het prosez an Itron ; ne vije ket aotreet da emstrivañ e nep dilennadeg mar bije kondaonet.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.dw.com/en/aung-san-suu-kyi-trial-begins-in-myanmar/a-57877733 ''Aung San Suu Kyi trial begins in Myanmar''], ''Deutsche Welle'', 14/06/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Hec'h alvokaded a glaskas distroadañ an tamall a zispac'hadeg, met distroadet e voent d'o zro gant ar barner&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/myanmar-court-denies-bid-by-suu-kyi-to-disqualify-testimony-aung-san-suu-kyi-myanmar-bangkok-high-court-covid-b1874769.html ''Myanmar court denies bid by Suu Kyi to disqualify testimony''], ''The Independent'', 29/06/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Tri miz diwezhatoc'h, d'an 13 a viz Gwengolo, e voe daleet ar prosez en abeg da &quot;gudennoù bihan e yec'hed&quot; an damalladez hag a vire outi a vout el lez-varn&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmars-suu-kyi-skips-court-over-dizziness-lawyer-2021-09-13/ ''Myanmar's Suu Kyi dizzy and drowsy, skips court appearance''], ''Reuters'', 13/09/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 4 a viz Here e c'houlennas Aung San Suu Kyi ma vije berraet hec'h amzer el lez-varn en abeg da gudennoù yec'hed&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2021/oct/04/aung-san-suu-kyi-asks-to-reduce-court-time-due-to-strained-health ''Aung San Suu Kyi asks to reduce court time due to 'strained' health''], ''The Guardian'', 04/10/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. E miz Du ec'h embannas al lez-varn ar devarnoù kentañ, hep displegañ tra pe dra pe reiñ deiziadoù&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2021/nov/30/aung-san-suu-kyi-myanmar-court-set-to-deliver-first-verdict-on-deposed-leader ''Aung San Suu Kyi: Myanmar court defers first verdicts at trial of deposed leader''], ''The Guardian'', 30/11/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Er miz-se ivez e voe a-nevez tamallet goubrenerezh dezhi, p'he devije prenet ha feurmet ur [[biñsaskell|viñsaskell]], ar pezh a gasas an niver a damalloù da hogozik daouzek&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmars-military-govt-brings-new-charge-against-suu-kyi-state-tv-2021-11-30/ ''Myanmar's military govt files new corruption charge against Suu Kyi – state TV'', ''Reuters'', 30/11/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'ar 6 a viz Kerzu e voe kondaonet Aung San Suu Kyi da 4 bloavezh toull-bac'h&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20211206072012/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/6/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-x ''Myanmar's Suu Kyi sentenced to four years in jail: Reports''], ''Al Jazeera'', 06/12/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Daou damall all a voe embannet gant ar juntenn : broudañ an disrann ha terriñ protokol ar bedreuziad COVID-19 ; da heul ur pardon darnel gant penn ar gouarnamant milourel e voe krennet an dezvarn a 4 bloavezh da 2 vloavezh toull-bac'h&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmars-aung-san-suu-kyi-jailed-for-four-years-government-spokesman ''Ousted Myanmar leader Suu Kyi gets jail sentence halved to 2 years''], ''The Strait Times'', 07/12/2021. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;2022
D'an 10 a viz Genver, lez-varn vilourel Myanmar a gondaonas Aung San Suu Kyi da 4 bloavezh toull-bac'h ouzhpenn diwar meur a damall, en o zouez &quot;enporzhiañ ha perc'hennañ tokioù&quot; ha &quot;terriñ protokol ar bedreuziad COVID-19&quot;. Kloz e oa ar prosez, berzet d'an dud, d'ar ''media'' ha d'an arsellerien, faltazius an tamalloù&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/world/2022/jan/10/aun-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-walkie-talkie-and-covid-rule-breaches ''Aung San Suu Kyi handed four-year jail term in military ‘courtroom circus’''], ''The Guardian'', 10/01/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 27 a viz Ebrel e voe kondaonet an Itron da 5 bloavezh toull-bac'h diwar c'houbrenerezh&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bbc.com/news/world-asia-61239881 ''Aung San Suu Kyi: Myanmar sentences ex-leader to jail for corruption''], ''BBC'', 27/04/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 22 a viz Mezheven ec'h urzhias ar juntenn ma vefe dalc'het pep prosez da zont a-enep Aung San Suu Kyi en un toull-bac'h e-lec'h ul lez-varn, hep displegañ abeg an disentez-se.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3182681/myanmar-minister-joins-asean-defence-meeting-junta-shifts ''Myanmar minister joins Asean defence meeting as junta shifts Suu Kyi trial to prison''], ''South China Morning Post'', 22/06/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'ar 15 a viz Eost e voe kondaonet an Itron da 6 bloavezh toull-bac'h ouzhpenn diwar c'houbrenerezh, ar pezh a gase hollad an dezvarn da 17 bloavezh, 9 anezho da zont c'hoazh&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-08-15/deposed-myanmar-leader-suu-kyi-said-to-get-6-more-years-prison ''Ex-Myanmar Leader Suu Kyi Said to Get Six More Years in Prison''],  ''Bloomberg'', 15/08/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Gwengolo e voe kondaonet c'hoazh, ar wezh-mañ evit en devout flodet dilennadegoù ha torret lezenn ar rinoù Stad, da lavaret eo 6 vloaz toull-bac'h ouzhpenn hag un hollad a 23 bloavezh&lt;ref&gt;{{en}} [ ''Myanmar: Aung San Suu Kyi given three more years for 'election fraud'''], ''BBC'', 08/09/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. D'an 12 aviz Here e oa bet kondaonet Aung San Suu Kyi da 26 bloavezh toull-bac'h diwar 10 tamall, 5 tamall diwar c'houbrenerezh enno&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.npr.org/2022/10/12/1128317703/myanmar-court-extends-suu-kyis-prison-sentence-to-26-years ''Myanmar court extends Suu Kyi's prison sentence to 26 years''],  ''NPR'', 12/10/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 30 a viz Kerzu e voe echuet he frosezioù gant un tamall ouzhpenn ha 7 bloavezh toull-bac'h ouzhpenn ivez, diwar c'houbrenerezh bepred ; 33 bloavezh toull-bac'h e voe an dezvarn diwezhañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-court-jails-suu-kyi-7-more-years-secretive-trials-end-2022-12-30/ ''Aug San Syy Kyi's  Myanmar trials end with  7 more years in jail''], ''Reuters'', 20/12/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;2023
D'ar 1{{añ}} a viz Eost, ar juntenn a roas da Aubg San Suu Kyi, oadet a 78 vloaz, ur pardon darnel pa grennas he c'hastiz da 27 bloavezh toull-bac'h e-lec'h 33&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20230802163518/https://time.com/6300015/aung-san-suu-kyi-prison-sentence-reduced-junta/ ''Myanmar Junta Grants Partial Clemency to Aung San Suu Kyi''], ''Associated Press'', 01/08/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. A-raok an distaol-se e oa bet treuzkaset d'un annez perc'hennet gant ar juntenn, met a-raok deroù miz Gwengolo e voe kaset d'un toull-bac'h en-dro, den ne oar resis pegoulz&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-suu-kyi-unwell-back-in-prison-nld-members.html ''Myanmar’s Suu Kyi Unwell, Back in Prison: NLD Members''], ''The Irrawaddy'', 06/09/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Nac'h an 19 tamall a oa bet taolet warni a rae an Itron atav, hag hec'h alvokaded a daolas engalv da 6 anezho, a-zivout goubrenerezh ; distroadet e voent&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-rejects-daw-aung-san-suu-kyi-appeal.html ''Myanmar Junta Rejects Daw Aung San Suu Kyi Appeal''], ''The Irrawaddy'', 07/10/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;2024
D'ar 16 a viz Ebrel e kemennas ar juntenn vilourel e oa bet treuzkaset Aung San Suu Kyi d'he zi — dindan rediezh da chom er gêr – en abeg d'ur gaouad tommder a dagas Azia ar Gevred d'an 28 a vie Ebrel (53°C e Filipinez, da skouer)&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20240417085628/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/17/myanmars-aung-san-suu-kyi-moved-to-house-arrest-amid-heatwave ''Myanmar's Aung San Suu Kyi moved to house arrest amid heatwave''], ''Al Jazeera'', 17/04/2024. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;. Lod ''media'' a-du gant an demokratelezh avat a embannas e oa chomet bac'het, un  aerreizher  o vout bet staliet en he c'hell&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20240418130955/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-suu-kyi-remains-in-prison-informed-sources.html ''Myanmar's Suu Kyi Remains in Prison: Informed Sources''], ''The Irrawaddy'', 18/04/2024. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;2025
Hervez danevelloù gant ar strollad ''Democratic Voice of Burma'' (DVB), an Itron a voe tennet diouzh he rediezh da chom er gêr e-tro miz Here ha kaset gant ar juntenn d'ul lec'h a zo dianav c'hoazh&lt;ref&gt;{{en}} [https://english.dvb.no/aung-san-suu-kyi-reportedly-relocated-by-regime-to-undisclosed-location-in-naypyidaw/ ''Aung San Suu Kyi reportedly relocated by regime to undisclosed location''], DVB, 30/10/2025. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

E miz Kerzu, mab Aung San Suu Kyi, Kim Aris, a lavaras ne oa bet klevet ger digant e vamm gant den ebet abaoe 2023, ne oa bet nemet keloù digant ar juntenn, ar pezh e lakae da soñjal e oa marv an Itron&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.independent.co.uk/asia/southeast-asia/aung-san-suu-kyicould-be-dead-son-tokyp-protest-b2885171.html ''Aung San Suu Kyi’s son says jailed Myanmar leader not seen for years and ‘could be dead already’''], ''The Independent'', 16/12/2025. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.
;2026
D'ar 17 a viz Ebrel [[2026]] e voe krennet kastiz Aung San Suu Kyi, tost da 81 bloaz ganti, da 22,5 vloaz, un darn eus un taolad diskounadurioù ha kemmadennoù bet divizet gant Gouarnamant Unaniezh Myanmar (ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့) da-geñver ar Bloaz Nevez (သင်္ကြန်, ''Thingyan'')&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-reduces-ex-leader-aung-san-suu-kyis-sentence-her-lawyer-says-2026-04-17/ ''Myanmar cuts ex-leader Aung San Suu Kyi's sentence, frees former president''], ''Reuters'', 17/04/2026. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;.

D'an 30 a viz Ebrel, ar juntenn a zilammas 1/6 eus ar c'hastiz, eleze 45 mizvezh (3 bloavezh ha 9 mizvezh), hag a droas ar vac'hadenn en ul lec'h kuzh ma oa bet dalc'het e-pad 5 bloavezh d'ur rediezh da chom er gêr&lt;ref&gt;{{en}} [ https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-ex-leader-aung-san-suu-kyi-moved-to-house-arrest-state-media-says ''Myanmar ex-leader Aung San Suu Kyi moved to house arrest, state media says''], ''The Strait Times'', 01/05/2026. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt; ; antronoz e c'houlennas SUA ma vefe lakaet an Itron en he frankiz &lt;q&gt;&amp;nbsp;diouzhtu&amp;nbsp;&lt;/q&gt; ha ma vefe kaset d'un ospital&lt;ref&gt;{{fr}} ''Aung San Suu Kyii assignée à résidence en Birmanie'', Le Télégramme, 02/05/2026, p. 5. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

== Mennozhioù politikel ==
{{Boest bomm
 |quote  = ''It is not power that corrupts, but fear. Fear of losing power corrupts those who wield it and fear of the scourge of power corrupts those who are subject to it''.&lt;br&gt;N'eo ket ar galloud a vreign, an aon ne lavaran ket. An aon rak e goll a vreign ar re emañ ar galloud ganto, hag an aon rak skourjez ar galloud a vreign a re a zo dindan e veli''.
 |source = — ''Freedom from Fear''&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.thirdworldtraveler.com/Burma/FreedomFromFearSpeech.html ''Prezegenn gant Aung Sang Suu Kyi, 1990], ''Third World Traveler'', 09/05/2013|publisher=Thirdworldtraveler.com. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.
 |width  = 25%
 |align  = right}}
Pa voe goulennet ouzh Aung San Suu Kyi petore patromoù demokratel a gkaslfe tizhout e repontas :
&lt;blockquote&gt;''We have many, many lessons to learn from various places, not just the Asian countries like South Korea, Taiwan, Mongolia, and Indonesia''.&lt;br&gt;Kalz, kalz kentelioù hon eus da zeskiñ digant meur a lec'h, n'eo ket hepken er broioù aziat eveld' Sukorea, [[Taiwan]], [[Mongolia]], hag Indonezia.&lt;/blockquote&gt;
Menegiñ [[Europa ar Reter]] a reas ivez, enni broioù hag a droas diwar an unveliezh [[koumunouriezh|komunour]] d'an demokratelezh er [[bloavezhioù 1980]] ha [[bloavezhioù 1990|1990]], koulz ha broioù [[Amerika latin]] hag a droas diwar gouarnamantoù milourel, hep ankouaat Suafrika, na oa ket ur renad milourel hogen unan aotrouniek evelato. Hag hi ha ouzhpennañ : &lt;blockquote&gt;''We wish to learn from everybody who has achieved a transition to democracy, and also'' [...] ''our great strong point is that, because we are so far behind everybody else, we can also learn which mistakes we should avoid''&lt;br&gt;C'hoant hon eus da zeskiñ digant kement den a zo deuet a-benn da dreiñ war-du an demokratelezh, hag ivez [...] hor perzh kreñvañ eo emaomp ker pell a-dreñv ma c'hallomp ivez deskiñ petore fazioù a rankfemp na ober.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.thestar.com.my/news/world/2012/10/03/myanmars-suu-kyi-ends-us-trip-hailing-democracy ''Myanmar's Suu Kyi ends US trip, hailing democracy''], ''The Star'', 03/10/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Yec'hed ==
E miz Gwengolo 2003 e voe oberataet Aung Sang Suu Kyi d'an oad a 58 vloaz en abeg da gudennoù ginekologiezh e-kerzh he rediezh da chom er gêr&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131231000615/http://www.voanews.com/content/a-13-a-2003-09-19-3-aung/290812.html ''Aung San Suu Kyi Recovering from Surgery in Rangoon – 2003-09-19''], ''Voice of America'', 30/10/2003. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

He zroad a voe oberataet ivez e miz Kerzu 2010&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131223220826/http://asianewsnet.net/Suu-Kyi-cancels-trips-after-foot-surgery-55308.html ''Suu Kyi cancels trips after foot surgery''], '''Asia News Network'', 23/12/2013. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

E miz Mezheven 2012, he mezeg a lavaras ne oa ket fall he yec'hed en holl, nemet e oa 48 kilogramm hepken a bouez enni, e oa izel gwask he [[gwad]] hag e c'helle gwanaat buan&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131231000911/http://www.theguardian.com/world/2012/jun/15/aung-san-suu-kyi-illness ''Aung San Suu Kyi doctor fears for her health after illness on Europe tour''], ''The Guardian'', 15/06/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

Ul lagad dezhi a voe oberataet e miz Ebrel 2016.

Goude bout bet harzet ha bac'het e miz C'hwevrer 2021 ec'h eas he yec'hed war ziskar&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.aljazeera.com/news/2022/9/5/un-myanmar-envoy-very-concerned-about-aung-san-suu-kyis-health ''UN Myanmar envoy ‘very concerned’ about Aung San Suu Kyi’s health''@, ''Al Jazeera'', 05/06/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-daw-aung-san-suu-kyi-reportedly-suffering-health-problems-in-prison.html ''Myanmar's Daw Aung San Suu Kyi Reportedly Suffering Health Problems in Prison''], 14/09/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;. Degemenner ar juntenn avat a zisklêrias e veze sellet a-dost ouzh yec'hed an Itron hag ouzh hec'h aozioù lojañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://elevenmyanmar.com/news/special-attention-given-to-daw-aung-san-suu-kyis-health-and-living-situation-sac-spokesperson ''Special attention given to Daw Aung San Suu Kyi’s health and living situation: SAC spokesperson''], ''Eleven Media Group'', 03/07/2022. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

Evit d'ar Gouarnamant milourel lavaret e vez Aung San Suu Kyi yac'h abaoe m'eo bet distroet d'an toull-bac'h e miz Gwengolo 2023 e klever emañ o klañvaat, e c'houzañv gant he dent ha ne c'hall ket debriñ ; nac'het eo bet outi bout ensellet gant un [[dentouriezh|dentour]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-suu-kyi-unwell-back-in-prison-nld-members.html ''Myanmar’s Suu Kyi Unwell, Back in Prison: NLD Members''], ''The Irrawaddy'', 06/09/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bbc.com/news/world-asia-66725416 ''Aung San Suu Kyi ill but denied urgent care, says son''], ''BBC'', 06/09/2023. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

E miz Gwengolo 2025 ec'h embannas Kim Aris e oa klañv [[kalon]] e vamm ; ur c'halonour zo bet goulennet, hogen K. Aris ne ouie ket hag aotreet e oa bet ar mezeg da zont&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.irrawaddy.com/news/burma/daw-aung-san-suu-kyi-seriously-ill-with-heart-disease.html ''Daw Aung San Suu Kyi 'Seriously Ill with Heart Disease'''], ''The Irrawaddy'', 05/09/2025. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

== Sevenadur ==
[[File:Ms. magazine Cover - Winter 2012.jpg|thumb|upright 0.7|Aung San Suu Kyi war golo ar magazin ''Ms.'' e 2012.]]
;Sinema
* 1995 : ''Beyond Rangoon'', film sevenet gant [[John Boorman]]&lt;ref&gt;{{en}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|40px|link=https://www.imdb.com/title/tt1942976/?ref_=fn_i_1]]&lt;/ref&gt;.
* 2004 : ''Son pays est une prison'', teulfilm sevenet gant François Rosolato&lt;ref&gt;{{en}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|40px|link=https://www.imdb.com/title/tt0112495/?ref_=fn_t_1]]&lt;/ref&gt;.
* 2011 : ''The Lady'', film sevenet gant [[Luc Besson]]&lt;ref&gt;{{en}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|40px|link=https://www.imdb.com/title/tt1802197/?ref_=nm_flmg_job_3_accord_2_cdt_t_10]]&lt;/ref&gt;.
;Sonerezh
* 2005 : an daou soner iwerzhonat Lisa Hannigan ha Damien Rice a embannas ur ganaouenn anvet ''Unplayed Piano'' (&quot;Piano mut&quot;) evit skorañ ar c'houlzad ''Free Aung San Suu Kyi 60th Birthday Campaign''&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20180923050216/http://www.marketwired.com/press-release/new-damien-rice-lisa-hannigan-single-unplayed-piano-be-released-june-21-support-free-662276.htm ''New Damien Rice &amp; Lisa Hannigan Single &quot;Unplayed Piano&quot; to Be Released June 21 in Support of Free Aung San Suu Kyi 60th Birthday Campaign''], ''Marketwired'', 21/06/2005&lt;/ref&gt;
* 2001 : ar strollad iwerzhonat [[sonerezh rock]] [[U2]] a savas e ganaouen ''Walk On'' (&quot;Kendalc'h da vont&quot;) en enor da Aung San Suu Kyi&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bbc.com/news/av/world-europe-18497408 ''Aung San Suu Kyi and Bono discuss U2's song Walk On''], ''BBC News'', 18/06/2012. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.
* Ar soner [[saksell]] Wayne Shorter a aozas un ton anvet ''Aung San Suu Kyi'', a voe embannet e 1997 hag adembannet e 2002&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.discogs.com/master/203361-Herbie-Hancock-Wayne-Shorter-11 ''Herbie Hancock, Wayne Shorter – 1+1''], ''Discogs''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.discogs.com/master/588428-Wayne-Shorter-Footprints-Live ''Wayne Shorter – Footprints Live!''], ''Discogs''. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
;Gant Aung San Suu Kyi
* {{en}} ''Let's Visit Nepal''. London : Main Line Book Co. 1985 {{ISBN|978-0-222-00981-4}}
* {{en}} ''The Voice of Hope: Conversations with Alan Clements''. New York : Seven Stories Press, 1998 {{ISBN|978-1-888363-83-8}}
* {{en}} ''Freedom from Fear''. London : Penguin, 2010 {{ISBN|978-0-14-103949-7}}
* {{en}} ''Letters from Burma''. London : Penguin, 2010 {{ISBN|978-0-14-104144-5}}
;Diwar-benn Aung San Suu Kyi
* {{en}} Aung Zaw. ''The Face of Resistance: Aung San Suu Kyi and Burma's Fight for Freedom''. Chiang Mai : Mekong Press, 2014 {{ISBN|978-616-215-066-1}}
* {{fr}} Buhrer. Jean-Claude, &amp; al.. ''Aung San Suu Kyi, demain la Birmanie''. Arles : Philippe Picquier, 2000 {{ISBN|978-2-87730-374-3}}
* {{fr}} Casanova, Nicole &amp; Kerner, Charlotte. ''Des femmes prix Nobel de Marie Curie à Aung San Suu Kyi, 1903–1991''. Paris : Des femmes, 1992 {{ISBN|978-2-7210-0427-7}}
* {{en}} Chin Geok Ang. ''Aung San Suu Kyi, towards a new freedom''. Hoboken : Prentice Hall, 1998 {{ISBN|978-981-4024-30-3}}
* {{fr}} Debomy, Frédéric. ''Aung San Suu Kyi, l'armée et les Rihingyas''. Paris : Éditions de l'atelier, 2018 {{ISBN|978-2-7082-4564-8}}
* {{fr}} Falise, Thierry. ''Aung San Suu Kyi – Le jasmin ou la lune''. Paris : J'ai Lu, 2008 {{ISBN|978-2-290-00644-3}}
* {{en}} Hasday, Judy L.. ''Modern Peacemakers – Aung San Suu Kyi – Activist for Democracy in Myanmar''. New York : Chelsea House, 2007 {{ISBN|978-0-7910-9435-8}}
* {{en}} Houtman, Gustaaf. ''Mental Culture in Burmese Crisis Politics – Aung San Suu Kyi and the National League for Democracy''. Tōkyō : Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa, 1999 {{ISBN|978-4-87297-748-6}}.
* {{en}} Ling, Bettina. ''Women Changing the World – Aung San Suu Kyi: Standing Up for Democracy in Burma''. New York : The Feminist Press, 1998 {{ISBN|978-1-55861-197-9}}
* {{en}} Lintner, Bertil. ''Aung San Suu Kyi and Burma's Struggle for Democracy''. Harrogate : Combined Academic Publlishers, 2012 {{ISBN|978-616-215-015-9}}
* {{en}} Miller, J. E.. ''Who's Who in Contemporary Women's Writing''/ London : Routledge, 2002 {{ISBN|978-0-415-15981-4}}
* {{en}} Oishi, Mikio. ''Aung San Suu Kyi's struggle: Its principles and strategy''. Kuala Lumpur : Just World Trust, 1997 {{ISBN|978-983-9861-06-8}}
* {{en}} Parenteau, John. ''Prisoner for Peace: Aung San Suu Kyi and Burma's Struggle for Democracy''. Greensboro : Morgan Reynolds, (1994 {{ISBN|978-1-883846-05-3}}
* {{en}} Popham, Peter. ''The Lady and the Peacock: The Life of Aung San Suu Kyi''. New York : The Experiment, 2013 {{ISBN|978-1-61519-081-2}}.
* {{en}} Popham, Peter. ''The Lady and the Generals: Aung San Suu Kyi and Burma's Struggle for Freedom''. London : Rider, 2016 {{ISBN|978-1-84604-371-0}}.
* {{fr}} Philip, Bruno. ''Aung San Suu Kyi – L'icône fracassée''. Paris : Éditions des Équateurs, 2017 {{ISBN|978-2-84990-546-3}}
* {{en}} Richard, Shannon. ''The Lady of Burma''. London : Oberon Books, 2007 {{ISBN|978-1-84943-891-9}}
* {{en}} Stewart, Whitney. ''Aung San Suu Kyi: Fearless Voice of Burma.'' Minneapolis : Lerner, 1997 {{ISBN|978-0-8225-4931-4}}.
* {{en}} Thomas, William. ''Trailblazers of the Modern World – Aung San Suu Kyi''. Milwaukee : Gareth Stevens, 2004 {{ISBN|978-0-8368-5263-9}}
* {{en}} Victor, Barbara. ''The Lady: Aung San Suu Kyi – Nobel Laureate and Burma's Prisoner''. New York : Farrar, Straus and Giroux, 2002 {{ISBN|978-0-571-21177-7}}
* {{en}} Wintle, Justin. ''The Perfect Hostage: A Life of Aung San Suu Kyi''. London : Hutchinson, 2007 {{ISBN|978-0-09-179681-5}}
;A-zivout Myanmar
* {{en}} Combs, Daniel. ''Until the World Shatters: Truth, Lies, and the Looting of Myanmar''. New York : Melville House, 2021 {{ISBN|978-1-61219-887-3}}
* {{en}} Larkin, Emma. ''Finding George Orwell in Burma''. London : Penguin, 2006 {{ISBN|978-0-14-303711-8}}
* {{en}} MacLean, Rory. ''Under the Dragon: A Journey Through Burma''. London : Tauris Parke, 2008 {{ISBN|978-1-84511-622-4}}
* {{en}} Wallechinsky, David. ''Tyrants: The World's 20 Worst Living Dictators''. New York : Harper Perennial, 2006 {{ISBN|978-0-06-059004-8}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat}}
* {{en}} [https://edition.cnn.com/2013/01/18/asia/aung-san-suu-kyi-fast-facts ''Aung San Suu Kyi Fast Facts''], ''CNN World'', 11/06/2025. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110125034340/http://www.dassk.org/ ''Daw Aung San Suu Kyi's pages''], lec'hienn gozh (2009)  gouestlet d'an Itron. &lt;small&gt;Kavet : 08 Mae 2026.&lt;/small&gt;

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}

[[Rummad:Priz Nobel ar Peoc'h]]
[[Rummad:Myanmar]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1945]]</text>
      <sha1>ndjsgjpq2m4vyq10qmil4srwlmgvdqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stourm a-enep ur greizenn nukleel e Plougoñ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86963</id>
    <revision>
      <id>2191116</id>
      <parentid>2139577</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T19:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Evit mont donoc'h */</comment>
      <origin>2191116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6792" sha1="h7hcghysb6g4f3ezvj1uqx7wp7f9rzk" xml:space="preserve">{{Daveenn ebet}}[[Restr:Plogoff 24061.jpg|dehou|200x200px]]
Ur stourm a voe kaset e [[Plougoñ]] a-enep ur raktres [[kreizenn nukleel]], douget gant ar Stad, eus 1974 betek 1982. Dilezet e voe goude dilennadeg [[François Mitterrand]] e penn [[Bro-C'hall]].

== Abegoù ==

E miz Kerzu 1974 e oa boulc'het ur raktres sevel ur greizenn nukleel e [[Breizh]] gant ar stad C'hall. Ouzhpenn Plougoñ a c'helle degemer ar greizenn-se, pa oa raktresoù e kumunioù [[Ploueg-ar-Mor]], [[Gwimaeg]], [[Plonger]], [[An Ardeven]], [[Frozieg]] ha [[Pentelloù]] ivez. Hini Plougoñ a reas ar muiañ a berzh avat e-touez an dibaberien.

Nac'het e voe bet gant tud Plougoñ sevel ur greizenn war aodoù [[beg ar Raz]]. Padal, d'an 30 a viz Genver 1980 e voe kaset gant ar stad teuliadoù goulenn da di-kêr Plougoñ (anvet enklask a spleterezh publik). Entanet e voe an teuliadoù-mañ gant an ti-kêr, ha d'an deiz-se e krogas ur stourm taer hag a badas 6 sizhunvezh.

Serret e oa bet tiez-kêr Plougoñ (d'ar mare-se e oa [[Jean-Marie Kerloc'h]] maer ar gumun), [[An Eskevien]], [[Kledenn-ar-C'hab]] ha [[Prevel]] evit diskouez sklaer d'ar stad e oa tud ar vro ha neuze o folitikerien a-enep krenn ar greizenn. Staliet oa bet neuze tiez-kêr anneks e kirriouigoù-samm da gentañ penn, nepell diouzh bourk Plougoñ. Komprenet e oa bet d'ar mare-se neuze gant ar bobl en doa ar stad c'hoant da vont dreist o ali. Krog e oa ar stourm neuze.

== Doareoù stourm ==

=== Gwask war an archerien ===
Ur wech kroget gant ar stourm e oa ret aozañ an traoù. Evel just e oa kalz a baotred war vor (al lodenn vrasañ anezho a oa pe pesketaerien pe er marin a goñvers ). Ar merc'hed o doa neuze kroget an traoù dreist-holl. Mont a raent da gomz gant an [[Archeriezh vroadel|archerien]], evit fallaat ho imor. Kac'het e veze just a dal dezho. Komzoù taer a oa gante :

''&quot;Ma vo ma merc'h gant un archer eveldoc'h e vo fall an traoù&quot;'' pe ''&quot;Ne faot ket din ma tostay ma mab d'ar gêr evit lâret din : Mamm, ezel on eus an archeriezh fiñv. Kas a rin anezhañ d'an Dir na nog.&quot;'' 

Diaes e voe bet evit an archerion vobil, ha lod anezhe a reas diwaskadennoù ken diaes e oa enduriñ monedone ar merc'hed gant o c'homzoù a-hed an deiz.

=== Oferenn vras ===
Tro 5 eur d'abardaez e yae kuit kirri-samm an archerion vobil deus an tiez-kêr anneks. D'an eur mañ e oa an taerañ an traoù. Anvet e veze mare-se an deiz an &quot;oferenn vras&quot;. Stourmerien Plougoñv en em strolle war an hent evit teurel maen gant [[Batalm|batalmoù]] war an archerien. Livet e veze dilhad an archerien en ur deurel podoù livaj warno. Feulz e oa an traoù hag evel just e veze taolet bombezennoù aezhenn warne. Da vintin e save ar stourmerien abred-kaer evit stankañ hentoù Plogoñv. Lakaet e veze a bep seurt traoù ( otoioù kozh ha mekanikoù labour-douar entanet, gwez, maen, pe hañvouezh stlapet war al leur). Daoust da se e errue an archerien e Plouñgon, met daleet e vezent ha rediet da sevel abred e oant avat. Ur seurt brezel moral e oa ivez.

=== Manifestadegoù hag harzoù-labour ===
Eveljust e voe manifestadegoù hag harzoù-labour un tamm pep lec'h e [[Breizh]], da skouer gant skolajidi ha liseidi e [[Kemper]] (2500 den) pe e [[Brest]] (1500 den). 

Luganioù sklaer a veze skrivet ouzh mogerioù, evel ''Kaboul Plougoñv = Memes Stourm'', pa dremene an darvoudoù e memes koulz hag ar [[Brezel Afghanistan (1979-1989)|brezel en Afghanistan]].

D'an 29 a viz C'hwevrer 1980 oa bet tapet 11 manifester hag un 11 bennak a oa bet gloazet. D'an deiz-se e oa bet taer-mat an traoù hag anvet e voe &quot;Ar Gwener Du&quot; an deiz-se. Taolet e oa bet boutailhadoù entanet war ar polis. Fachet-ruz oa ar stourmerien, c'hoant gant ul lodenn bennak anezhe mont da adtapout ar brizonidi e-pad an noz. Eilmaerez Plougoñv (Amélie Kerloc'h) a lâras neuze : &quot;Greomp eus Plougoñv un enezenn&quot;. Ar pal a oa sioulaat an dud ha kenderc'hel gant ar stourm hep kaout re a dud harzet gant an archerien.

== Justis ==

Ur justis damsklaer a voe roet e-pad darvoudoù Plougoñv hervez lod. Da skouer e oa bet harzet Jean Bourdon gant ur strollad all a dud, bac'het ha laosket da vont er memes devezh avat, pa oa e vreur a oa o labourat e lez-varn [[Naoned]].

D'ar 6 a viz Meurzh 1980 e oa bet barnet 9 manifester e Kemper. An aotrou [[Yann Choucq|Yann Chouq]], breutaer, a embannas teuliad Jean Bourdon e-pad ar varn. War ar seblant e oa direnket tud ar justis dre m'en doa tapet ur c'hastiz 10 devezh hep gellout difenn den ebet. E-maez ar lez-varn e oa 2500 manifester o c'hortoz ar varnadenn.

N'eo ket an darvoud nemetañ en afer-se. D'ar 17 a viz Meurzh 1980 e kendalc'has ar barn. An archerien a oa ganto paperoù bihan e-pad o atersadennoù, ar pezh a zo difennet groñs. Lennet e veze gante ar paperig-se evit gouzout petra lâret. Gwashoc'h c'hoazh, gellet a raent komz an gant eil d'egile e-pad an abadenn en ur sal all. Ar pezh a roas tu dezho bezañ a-du gant ar pezh a oa ret respont d'ar barner. D'an deiz-se e vo 6000 manifester o c'hortoz stourmerien Plougoñv, dieubet e voe an holl damallidi dre m'o doa graet ur miz en toull-bac'h dija.

== Trec'h enebourien ar raktres ==

D'ar 16 a viz Meurzh 1980 e oa etre 50 000 ha 60 000 den e Plougoñv evit lidañ fin an enklask a spleterezh publik. Aet oa skuizh ar Stad. Ul lid bras a oa bet aozet d'ar mare-se e Beg ar Raz. Priz ar mont e-barzh a oa bet laket da ul [[Lur (moneiz, Bro-C'hall)|lur]] arouezel evit kaout tu da gontiñ an niver a dud aet e-barzh. D'an 9 a viz Ebrel 1982 e lâras François Mitterand : ''&quot;Plogoñ n'eo ket ha ne vo ket em frogramm nukleel&quot;.''

Klozet e voe an afer neuze, hag evit poent n'eus kreizenn nukleel ebet oberiant e Breizh.

== Er sevenadur ==

* ''[[Keleier Plogoff]]'', ur ganaouenn gant ar strollad [[Storlok]]
* ''[[Nous serons toujours là ! Plogoff 1980]]'', ur film diazezet war an darvoudoù, sevenet gant [[Nicolas Guillou]] (2024)

== Evit mont donoc'h == 
*''[[Des pierres contre des fusils]]'', film savet gant [[Nicole Le Garrec|Nicole]] ha [[Félix Le Garrec]]
*''[[Les pierres de la liberté]]'', levr gant [[René Pichavant]]
*''[[Plogoff la révolte]]'' - Le Signor 1980, levr kazetennerien war ar 6 sizhunvezh stourm
*''Femmes De Plogoff'', Renée Conan hag Annie Laurent, Embannadurioù ''La Digitale'', [[Kemperle]], 1981
*''Luttes écologistes dans le Finistère : Les chemins de l'écologie (1967-1981)'', [[Tudi Kernalegenn]], Yoran Embanner Ebrel 2006
*''Plogoff, An Arvest, La Révolte de Plogoff'', abadenn dañs ha c'hoariva gant [[Kelc'h Korriged Is]] ([[Douarnenez]])
*''Keleier Plogoff, Kannaouenn savet gant Storlok e pladenn Stok ha stok)

== Gwelet ivez ==

* [[Kreizenn nukleel Brenniliz]]

[[Rummad:Stourm ouzh an energiezh nukleel]]
[[Rummad:Istor Breizh en XXvet kantved]]
[[Rummad:Stourmoù ekologel]]</text>
      <sha1>h7hcghysb6g4f3ezvj1uqx7wp7f9rzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mari Kermareg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112410</id>
    <revision>
      <id>2191102</id>
      <parentid>1975201</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T14:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jeanne Angerie</username>
        <id>69197</id>
      </contributor>
      <comment>ouzhpennañ liammoù</comment>
      <origin>2191102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1705" sha1="b1o6pwpauh0arsik2ntdy26rzscr8zl" xml:space="preserve">'''Mari Kermareg''' (pe ''Marie Kermarec'', ganet e [[1940]], marvet d'ar [[6 a viz Du]] [[2019]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/brest-29200/la-disparition-de-mari-kermareg-realisatrice-et-comedienne-6600839&lt;/ref&gt;) a oa un animatourez radio, ur broduourez skinwel, ur sevenerez filmoù hag ur renerez magazin.

==Buhez==
Gwreg e oa da [[René Abjean]].

Skolaerez eo bet e-pad tri bloaz e [[Plougerne]]. Dont a reas da vezañ ezel eus laz-kanañ [[Kenvroiz Dom Mikael]] Plougerne d'ar mare-se.

E 1971 e c'houlennas [[Charlez ar Gall|Charlez]] ha [[Chanig ar Gall]] ganti dont ganto d'ober war-dro abadennoù brezhonek [[Radio-Arvorig]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/plouguerneau-29880/plouguerneau-l-envol-de-mari-kermareg-qui-defendait-le-breton-6605490&lt;/ref&gt;. Kinnig a reas goude ''[[Breiz o veva]]'', kentañ magazin skinwel e brezhoneg. Produktourez eo bet en [[FR3]] hag ar c'hentañ maouez o seveniñ abadennoù.

Kemeret he deus perzh er strollad c'hoariva [[Teatr Penn ar Bed]], o lenn barzhonegoù peurgetket.

E penn strollad skridaozañ [[Brud Nevez]] e oa bet adalek 2002.

Resevet he deus [[Kolier an Erminig]] e 2004&lt;ref&gt;https://www.skoluhelarvro.bzh/liste-hermines/marie-kermarec/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/plouguerneau-29880/plouguerneau-l-envol-de-mari-kermareg-qui-defendait-le-breton-6605490&lt;/ref&gt;.

== Mammenn ==
*''Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles'' gant [[Lionel Henry]], [[Yoran Embanner]], 2013.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Kermareg, Mari}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1940]]
[[Rummad:Marvioù 2019]]
[[Rummad:Merc'hed Breizh]]
[[Rummad:Urzh an Erminig]]
[[Rummad:Skinwel brezhonek]]</text>
      <sha1>b1o6pwpauh0arsik2ntdy26rzscr8zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Union Navy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131325</id>
    <revision>
      <id>2191139</id>
      <parentid>2175900</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T00:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Illegitimate Barrister</username>
        <id>30420</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:USN Admiral rank insignia.jpg]] → [[File:U.S. Navy admiral rank insignia (1860s).jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]]</comment>
      <origin>2191139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3072" sha1="l1652u2bpnzjoxedbvyzk5k2nd0qy4b" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Union Navy''' a oa anv an [[United States Navy]] (USN) e-pad [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]. Enebet e oa ouzh [[Confederate States Navy|C'honfederate States Navy]] (CSN). Da ziwall a zo rak implijet e vez an anv ''Union Navy'' a-wechoù evit ar bigi-brezel a oa war ar stêrioù, tra ma oa ar re-se dindan urzhioù ha sujidigezh an [[United States Army]], anvet [[Union Army]], e-pad ar brezel diabarzh.

== Orin an anv ==
[[Stadoù Kengevreet Amerika]] a wele soudarded an Unaniezh evel tud a-du gant dieubidigezh ar sklaved. Graet e veze ''abolitionists'' anezho. An U.S. Navy o vezañ ul lod eus lu an Unaniezh a oa lesanvet an &quot;Abolition fleet&quot; hag an tirlu (U.S. Army) a veze graet an &quot;Abolition forces&quot; anezhi.

== Kefridioù diazez ==
Kefridioù diazez an USN a oa:
[[Restr:Scott-anaconda.jpg|thumb|200px|Ar [[Plan Anaconda]], blokus an Union Navy war ar Stadoù Kengevreet]]
# Derc'hel ar blokus war porzhioù ar Su o talañ ouzh an holl bigi &quot;torrer blokus&quot;. Ar blokus a oa bet kemenet gant ar prezidant Abraham Lincoln adal an [[19 a viz Ebrel]] [[1861]] hag a voe kendalc'het betek fin ar brezel diabarzh. 
# Talañ en emgann bigi-brezel ar CSN.
# Degas ar brezel betek an douaroù a oa dibosubl da dizhout gant an [[Union Army]], met a veze tu tizhout dre ar mor.
# Harpañ an Union Army o tegas un harp-tan kement hag un dezougen bliv ha sikour ar c'helaouiñ brezel war ar stêrioù.
== Penn-kentañ ar brezel ==
Pa voe kroget ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|brezel diabarzh]] e oa truezus stad an Union Navy: 42 bag &quot;prest d'ar stourm&quot;. 48 all degemeret hag enrolet evel prest d'ar servij adal ar mare ma vefe bourzhidi a-walc'h gourdonet. Un nebeut-tre anezho a oa prest en gwirionez dreist-holl da geñver an implij a vefe ezhomm anezho. Darn ar bigi-se a oa reoù trevour, evit ul lod anezho e oant kozh betek-re, unan anezho ([[USS Michigan]]) a oa war al lenn [[Lake Erie]] ha ne c'helle ket bezañ fiñvet betek ar mor.
== Ardamezioù renk ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; 
!colspan=11| '''Aozadur renkoù ofiserien an Union Navy'''
|-
![[Amiral (SUA)|Amiral]]
![[Besamiral (SUA)|Besamiral]]
![[Rear admiral (SUA)|Rear admiral]]
![[Commodore (SUA)|Commodore]]
![[Kabiten (morlu)|Kabiten]]
![[Urzhier]]
![[Letanant urzhier|Letanant&lt;br /&gt;Urzhier]]
![[Letanant (morlu)|Letanant]]
![[Mestr (morlu)|Mestr]]
![[Asagn (renk)|Asagn]]
|-
![[Restr:U.S. Navy admiral rank insignia (1860s).jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Vice Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Rear Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN commodore rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:U.S. Navy captain rank insignia (1864-1866).png|80px|border]]
![[Restr:USN com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN master rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Ensign rank insignia.jpg|80px|border]]
|}

[[Rummad:Morlu SUA]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>l1652u2bpnzjoxedbvyzk5k2nd0qy4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191144</id>
      <parentid>2191139</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T07:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3145" sha1="iefb4ex4gehdvtn4mdj0tmbd9dbr856" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Union Navy''' ([[brezhoneg]]: Morlu an Unvaniezh) a oa anv an [[United States Navy]] (USN) e-pad [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]. Enebet e oa ouzh [[Confederate States Navy|C'honfederate States Navy]] (CSN). Da ziwall a zo rak implijet e vez an anv ''Union Navy'' a-wechoù evit ar bigi-brezel a oa war ar stêrioù, tra ma oa ar re-se dindan urzhioù ha sujidigezh an [[United States Army]], anvet [[Union Army]] (Lu an Unvaniezh), e-pad ar brezel diabarzh.

== Orin an anv ==
[[Stadoù Kengevreet Amerika]] a wele soudarded an Unaniezh evel tud a-du gant dieubidigezh ar sklaved. Graet e veze ''abolitionists'' anezho. An U.S. Navy o vezañ ul lod eus lu an Unaniezh a oa lesanvet an &quot;Abolition fleet&quot; hag an tirlu (U.S. Army) a veze graet an &quot;Abolition forces&quot; anezhi.

== Kefridioù diazez ==
Kefridioù diazez an USN a oa:
[[Restr:Scott-anaconda.jpg|thumb|200px|Ar [[Plan Anaconda]], blokus Morlu an Unvaniezh war ar Stadoù Kengevreet]]
# Derc'hel ar blokus war porzhioù ar Su o talañ ouzh an holl bigi &quot;torrer blokus&quot;. Ar blokus a oa bet kemenet gant ar prezidant Abraham Lincoln adal an [[19 a viz Ebrel]] [[1861]] hag a voe kendalc'het betek fin ar brezel diabarzh. 
# Talañ en emgann bigi-brezel ar CSN.
# Degas ar brezel betek an douaroù a oa dibosubl da dizhout gant [[Lu an Unvaniezh]], met a veze tu tizhout dre ar mor.
# Harpañ Lu an Unvaniezh o tegas un harp-tan kement hag un dezougen bliv ha sikour ar c'helaouiñ brezel war ar stêrioù.
== Penn-kentañ ar brezel ==
Pa voe kroget ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|brezel diabarzh]] e oa truezus stad Morlu an Unvaniezh: 42 bag &quot;prest d'ar stourm&quot;. 48 all degemeret hag enrolet evel prest d'ar servij adal ar mare ma vefe bourzhidi a-walc'h gourdonet. Un nebeut-tre anezho a oa prest en gwirionez dreist-holl da geñver an implij a vefe ezhomm anezho. Darn ar bigi-se a oa reoù trevour, evit ul lod anezho e oant kozh betek-re, unan anezho ([[USS Michigan]]) a oa war al lenn [[Lake Erie]] ha ne c'helle ket bezañ fiñvet betek ar mor.
== Ardamezioù renk ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; 
!colspan=11| '''Aozadur renkoù ofiserien Morlu an Unvaniezh'''
|-
![[Amiral (SUA)|Amiral]]
![[Besamiral (SUA)|Besamiral]]
![[Rear admiral (SUA)|Rear admiral]]
![[Commodore (SUA)|Commodore]]
![[Kabiten (morlu)|Kabiten]]
![[Urzhier]]
![[Letanant urzhier|Letanant&lt;br /&gt;Urzhier]]
![[Letanant (morlu)|Letanant]]
![[Mestr (morlu)|Mestr]]
![[Asagn (renk)|Asagn]]
|-
![[Restr:U.S. Navy admiral rank insignia (1860s).jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Vice Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Rear Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN commodore rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:U.S. Navy captain rank insignia (1864-1866).png|80px|border]]
![[Restr:USN com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN master rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Ensign rank insignia.jpg|80px|border]]
|}

[[Rummad:Morlu SUA]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>iefb4ex4gehdvtn4mdj0tmbd9dbr856</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191145</id>
      <parentid>2191144</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3881" sha1="6etcmb4cwvzycpiv4ysszzhvasicm66" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Union Navy''' ([[brezhoneg]]: Morlu an Unvaniezh) a oa anv an [[United States Navy]] (USN) e-pad [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]. Enebet e oa ouzh [[Confederate States Navy|C'honfederate States Navy]] (CSN). Da ziwall a zo rak implijet e vez an anv ''Union Navy'' a-wechoù evit ar bigi-brezel a oa war ar stêrioù, tra ma oa ar re-se dindan urzhioù ha sujidigezh an [[United States Army]], anvet [[Union Army]] (Lu an Unvaniezh), e-pad ar brezel diabarzh.

== Orin an anv ==
[[Stadoù Kengevreet Amerika]] a wele soudarded an Unaniezh evel tud a-du gant dieubidigezh ar sklaved. Graet e veze ''abolitionists'' anezho. An U.S. Navy o vezañ ul lod eus lu an Unaniezh a oa lesanvet an &quot;Abolition fleet&quot; hag an tirlu (U.S. Army) a veze graet an &quot;Abolition forces&quot; anezhi.

== Kefridioù diazez ==
Kefridioù diazez an USN a oa:
[[Restr:Scott-anaconda.jpg|thumb|200px|Ar [[Plan Anaconda]], blokus Morlu an Unvaniezh war ar Stadoù Kengevreet]]
# Derc'hel ar blokus war porzhioù ar Su o talañ ouzh an holl bigi &quot;torrer blokus&quot;. Ar blokus a oa bet kemenet gant ar prezidant Abraham Lincoln adal an [[19 a viz Ebrel]] [[1861]] hag a voe kendalc'het betek fin ar brezel diabarzh. 
# Talañ en emgann bigi-brezel ar CSN.
# Degas ar brezel betek an douaroù a oa dibosubl da dizhout gant [[Lu an Unvaniezh]], met a veze tu tizhout dre ar mor.
# Harpañ Lu an Unvaniezh o tegas un harp-tan kement hag un dezougen bliv ha sikour ar c'helaouiñ brezel war ar stêrioù.
== Penn-kentañ ar brezel ==
Pa voe kroget ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|brezel diabarzh]] e oa truezus stad Morlu an Unvaniezh: 42 bag &quot;prest d'ar stourm&quot;. 48 all degemeret hag enrolet evel prest d'ar servij adal ar mare ma vefe bourzhidi a-walc'h gourdonet. Un nebeut-tre anezho a oa prest en gwirionez dreist-holl da geñver an implij a vefe ezhomm anezho. Darn ar bigi-se a oa reoù trevour, evit ul lod anezho e oant kozh betek-re, unan anezho ([[USS Michigan]]) a oa war al lenn [[Lake Erie]] ha ne c'helle ket bezañ fiñvet betek ar mor.
==Nevezadur==
Evit dont a-benn da dizout ar palioù brezel fiziet en aozadur, Morlu an Unvaniezh a oa bet rediet da nevesaat buan kement a-fed teknikel evit an doare ma oa aozet. E-kerzh ar brezel, ar bigi merdeerezh a oa bet tennet evit kaout reoù dre aezhenn ha stourm.  Savet e oa bet listri nevez da vat evit diarbenniñ ar c'hudennoù a vije da dalañ ganto. Ar re gant kouch'ioù koad a oa bet ouzhpennet dezho hobregonoù. An armoù a oa bet izelaet o niver met kanolioù brasoc'h ha tevoc'h a oa bet dafaret dezho. Evit dont a-benn da vezañ efedus memestra en desped da gaout nebeutoc'h a c'hanolioù e oant bet dafaret gant [[Touribell (armamant)|touribelloù]] hedro ar pezh a roe an tu da dennañ ganto e forzh peseurt tu.
== Ardamezioù renk ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; 
!colspan=11| '''Aozadur renkoù ofiserien Morlu an Unvaniezh'''
|-
![[Amiral (SUA)|Amiral]]
![[Besamiral (SUA)|Besamiral]]
![[Rear admiral (SUA)|Rear admiral]]
![[Commodore (SUA)|Commodore]]
![[Kabiten (morlu)|Kabiten]]
![[Urzhier]]
![[Letanant urzhier|Letanant&lt;br /&gt;Urzhier]]
![[Letanant (morlu)|Letanant]]
![[Mestr (morlu)|Mestr]]
![[Asagn (renk)|Asagn]]
|-
![[Restr:U.S. Navy admiral rank insignia (1860s).jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Vice Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Rear Admiral rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN commodore rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:U.S. Navy captain rank insignia (1864-1866).png|80px|border]]
![[Restr:USN com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt com rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN lt rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN master rank insignia.jpg|80px|border]]
![[Restr:USN Ensign rank insignia.jpg|80px|border]]
|}

[[Rummad:Morlu SUA]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>6etcmb4cwvzycpiv4ysszzhvasicm66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mor Bali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136386</id>
    <revision>
      <id>2191136</id>
      <parentid>1788007</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T21:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GrandEscogriffe</username>
        <id>54468</id>
      </contributor>
      <comment>carte géographiquement correcte et de meilleure qualité graphique</comment>
      <origin>2191136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="cy3u6eghk7weht1rwvht10b1yxttm76" xml:space="preserve">[[Restr:Bali Sea location.svg|thumb|Mor Bali]]
'''Mor Bali''' zo ur mor bihan en enezeg [[Indonezia]], dezhañ ur gorread 45 000 km². Emañ en norzh da inizi [[Bali]] ha [[Lombok]]. En-dro dezhañ emañ [[Mor Flores]] er reter ha [[Mor Jawa]] er gornaoueg.

[[Rummad:Douaroniezh Indonezia]]
[[Rummad:Morioù Meurvor Indez|Bali]]</text>
      <sha1>cy3u6eghk7weht1rwvht10b1yxttm76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>-390</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144830</id>
    <revision>
      <id>2191114</id>
      <parentid>2008799</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T18:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astenn</comment>
      <origin>2191114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="hd0fhrd9cg3bdlimtv2ommzf170iq4e" xml:space="preserve">{{Patrom:Bloaz nav kjk|-390}}
== Darvoudoù ==

=== Europa ===

==== Gres ====
* [[Demostratos]], [[arc'hont Aten]].

==== Republik Roma ====
* 18 Gouere ː Emgann ar stêr [[Allia]] ː ar Gelted zo trec'h war ar Romaned. [[Preizhadeg Roma (-390)|Preizhet eo Roma]] gant brezelourien [[Brennos]].

=== Azia ===

==== Reter-nesañ ====

==== Reter-kreiz ====

==== Reter-pellañ ====

=== Afrika ===

== Relijionoù ==

== [[:Rummad:Ganedigezhioù e 387 kent JK|Ganedigezhioù]] ==

== [[:Rummad:Marvioù e 387 kent JK|Marvioù]] ==</text>
      <sha1>hd0fhrd9cg3bdlimtv2ommzf170iq4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Sina goude 1911</title>
    <ns>10</ns>
    <id>151703</id>
    <revision>
      <id>2191129</id>
      <parentid>2005496</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>liammoù</comment>
      <origin>2191129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4099" sha1="pdptkhbufq9xymyxnk71pd6bunyjo1x" xml:space="preserve">{{navbox
| name   = Sina goude 1911
| title  = Istor Sina goude 1911
| image  =  
| group1 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Republik Sina (1912-1949)]]&lt;/div&gt; 
| list1  = &lt;div&gt; [[Sun Yat-sen]] • [[Tchang Kai-chek]] • [[Kuomintang]] • [[Aotrounez ar brezel]] • [[Dispac'h Sina 1911]] • [[Brezel da wareziñ ar vroad]] • [[Adtronadur Puyi e 1917]] • [[Brezel diabarzh Sina]] • [[Adunanidigezh Sina e 1928]] • [[Dekvloaziad Nanjing]] • [[Brezel Sina ha Japan (1937-1945)]] • [[Lazhadeg Nanjing]]
&lt;/div&gt;
| group2 =  &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Brezel diabarzh Sina]]&lt;/div&gt; 
| list2  = &lt;div&gt; [[Kentañ talbenn sinaat unanet]] • [[Emsavadeg eost an diskar-amzer]] • [[Lazhadeg Shanghai]] • [[Emsavadeg Nanchang]] • [[Republik soviedel Sina]] • [[Kerzhadeg hir]] • [[Emglev Xi'an]] • [[Eil talbenn sinaat unanet]]
&lt;/div&gt;
| group3 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Republik Pobl Sina]] (1949-{{CURRENTYEAR}})&lt;/div&gt;
| list3  = 
{{Navbox|subgroup
| group1 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Marevezh [[Mao Zedong]]&lt;/div&gt;
| list1  =   
[[Strollad Komunour Sina]] • [[Zhou Enlai]] • [[Lamm Bras war-raok]] • [[Maoouriezh]]  • [[levrig ruz]] • [[steuñvadur e Republik Pobl Sina]] • [[Adreizhadenn al labour-douar e Sina]] (1949-1953) • [[Koulzad da voustrañ an enepdispac'herien]] (1950-1953) • [[Koulzad  an tri a-enep hag ar pemp a-enep]] (1951-1952) • [[Kentañ enkadenn strizh-mor Taiwan]] • [[Luskad Sufan]] (1955-1957) • [[Koulzad ar c'hant boked]] (1956-1957) • [[Eil enkadenn strizh-mor Taïwan]] • [[Div vombezenn, ul loarell]] (1958-1970) • [[Facheris etre Sina hag URSS]] • [[Koulzad a-enep an dehouourien]] (1957-1958) • [[Aloubadeg Tibet]] • [[Emglev e 17 poent diwar-benn dieubidigezh peoc'hek Tibet]] • [[Emsavadeg 1958 en Amdo]] • [[Emsavadeg Bro-Dibet e 1959]] • [[Lamm Bras war-raok]] (1958-1961) • [[Liu Shaoqi]] • [[Naonegezh vras e Sina]] (1959-1961) • [[koñferañs ar 7 000 sternad]] (1962) • [[Luskad deskadurezh sokialour]] (1963-1965) • [[Dispac'h Sevenadurel]] (1966-1976) • [[Jiang Qing]] • [[Hua Guofeng]]

| group2 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;Prantad kemm ha marevezh [[Deng Xiaoping]]&lt;/div&gt;
| list2 =  
[[Boluan Fanzheng]] • [[Bandenn ar pevar]] • [[Adreizhadenn ekonomikel Sina]] • [[Moger an demokratiezh]] • [[Brezel etre Sina ha Viet Nam]] (1979) • [[Pevar modernadur]] • [[Nevezamzer Beijing]] (1978-1979) • [[Politikerezh ar bugel nemetañ]] • [[Koulzad a-enep an torfederezh 1983 e Sina]] • [[Koulzad a-enep ar saotradur speredel]] (1983) • [[manifestadegoù studierien e Sina e 1986]] • [[Koulzad a-enep ar frankizeladur bourc'hiz]] (1987) • [[Manifestadegoù ar blasenn Tiananmen e 1989|Manifestadegoù plasenn Tian'anmen]] (1989)

| group3 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Jiang Zemin]] hag an trede rummad &lt;/div&gt;
| list3 =  
[[Troiad ensellet Deng Xiaoping er Su]] (1992) • [[Programm 211]] (1995) • [[Ur vro, div reizhad]] • [[Trede enkadenn strizh-mor Taiwan]] • [[Distro Hong Kong e Sina]] (1997) • [[Distro Makao e Sina]] (1999) • [[Programm 985]] (1998) • [[Dourioù-beuz ar Yangzi Jiang e 1998]] • [[Atahinerezh ar Falun Gong]] • [[Programm diorroadur ar c'hornôg]] 

| group4 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Hu Jintao]] hag ar pevare rummad &lt;/div&gt;
| list4 =  
[[Raktres da gas dourioù su-norzh]] • [[Shenzhou 5]] • [[Epidemiezh SRAS 2002-2004]] • [[Kren-douar 2008 er Sichuan]] • [[C'hoarioù Olimpek hañv 2008]] • [[Diskouezadeg etrebroadel 2010]] • [[Tiangong 1]] (2011) •  [[Stankell an Teir-zoullenn]]

| group5 = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;[[Xi Jinping]] hag ar pempvet rummad &lt;/div&gt;
| list5 =   
[[Chang'e 3]] • [[Hent ar seiz nevez]] • [[Kampoù bac'hañ er Xinjiang]] • [[Brezel ar genwerzh etre ar Stadoù-Unanet ha Sina]] • [[Manifestadegoù 2019-2020 e Hong Kong]] • [[Bedreuziad COVID-19|Pandemiezh ar c'hCovid-19]] • [[Reizhad kred sokial]]
}}
| below = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''[[Kronologiezh istor Sina]]''' • '''[[istor Sina]]'''&lt;/div&gt;
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Patromoù istor]]
[[Rummad:Taolennoù merdeiñ Istor]]
[[Rummad:Patromoù Sina]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pdptkhbufq9xymyxnk71pd6bunyjo1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jaraicejo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168199</id>
    <revision>
      <id>2191107</id>
      <parentid>2073886</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T15:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>astennig</comment>
      <origin>2191107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="1upnelnxjblkre60pskexmtg4hc3yi8" xml:space="preserve">{{Databox}}

'''Jaraicejo''' zo ur gumun eus [[proviñs Cáceres]], en [[Extremadura]], e [[Spagn]]. An niver annezidi a oa 616 e 2005 ha 418 e 2025.

Ar monumant pennañ eo an iliz-parrez Itron-Varia an Asompsion (''&quot;Nuestra Señora de la Asunción&quot;''), savet er XVI{{vet}} kantved.

{{Kumunioù Proviñs Cáceres}}</text>
      <sha1>1upnelnxjblkre60pskexmtg4hc3yi8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porched:Armoù-tan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170211</id>
    <revision>
      <id>2191104</id>
      <parentid>2191073</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T14:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34081" sha1="dz356zjxlghairxb7kmnxi8l8bdt6ta" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón (fuzuilh)|Mondragón]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] ===
[[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • [[Remington Model 30]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] •• '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Star M14]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8.8 cm Flak 18/36/37/41|Kanol 88 mm]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Winchester]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&amp;R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Wheatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm SR|12,7 × 81 mm]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Finland}} : [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] •  ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] •  [[Steyr Arms|Steyr]] • {{Belgia}} : [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Lee Precision]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolai Fiodorovitch Makarov|Nikolai Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>dz356zjxlghairxb7kmnxi8l8bdt6ta</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Savouriezh ukrainek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179862</id>
    <revision>
      <id>2191125</id>
      <parentid>2187804</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44075" sha1="30c5tey9swov419zrz8f459uwgkw1vi" xml:space="preserve">[[File:Лавра.jpg|thumb|upright 1.7|Manati ar Mougevioù e Kyiv (1051-1037). Dre neuz a frammoù liesdoare a zo bet savet ennañ a-dreuz an amzer e weler Istor Ukraina hag emdoadur ampartiz ar saverien.]]
Ar '''[[savouriezh]] [[ukraina|ukrainat]]''' ([[ukraineg]] : Українська архітектура, ''Oukrayinsʹka arc'hitektoura'') a voe ganet e [[Stad]] [[Rous Kyiv|Rus Kyiv]] (Київська Русь, ''Kyyivsʹka Rus''), en [[Europa ar Reter]].

Goude aloubadeg ar Stad gant [[Mongoled]] e kendalc'has ar savouriezh dibar-se da emdreiñ e priñselezhioù Galytsko-Volynke (Галицько-Волинське) ha, diwezhatoc'h, e [[Dugelezh Veur Lituania]]. Da vare ar [[Kozaked|Gozaked zaporozki]] (Запорозькі козаки)&lt;ref&gt;Da lavaret eo «&amp;nbsp;Kozaked eus en tu-hont d'an taranoù&amp;nbsp;», peogwir e oant Kozaked ukraineger a veve war glannoù red izel ar stêr [[Dnipro]].&lt;/ref&gt; e teuas war wel un doare savouriezh ukrainat dibar, diwar levezon [[Republik an Div Vroad]] ([[1569]]-[[1795]]), eleze unaniezh [[Rouantelezh Polonia]] ha Dugelezh Veur Lituania.

A-c'houde ma voe staget ribl kleiz an Dnipro ouzh Tsarelezh [[Rusia]] e [[1667]] e krogas ar savouriezh en Ukraina da forc'hañ : er Reter dindan levezon Rusia hag er C'hornôg dindan hini [[Aostria-Hungaria]]. Daoust da gement-se, Ukrainiz a gendalc'has da ober gant o zresoù broadel, tre betek deroù an {{XXvet kantved}}, a-dreuz [[URSS|ar marevezh soviedel]] hag Ukraina zizalc'h a vremañ.

== Istor ==
=== Henamzer ===
En [[Henamzer]] e voe savet ar c'hentañ monumantoù e [[maen|mein]] war diriad Ukraina a vremañ. Adalek an {{VIIIvet kantved kt JK}} en em stalias un niver bras a [[trevadenniñ|drevadennoù ]] [[Henc'hres|henc'hresian]] en aod hanternozel ar [[Mor Du]], ar re vrasañ anezho o vout Tyras (Bilhorod-Dnistrovskyi / Білгород-Дністровський en Oblast [[Odesa]] hiziv), Olvia (Ольвія), C'hersonesous (Χερσών, [[Kherson|C'herson]] hiziv), Theodosia (Феодосія / Feodosiya), Pantikapaion (Керч / Kertch hiziv).&lt;br&gt;
En deroù e veze levezonet-don savouriezh an trevadennoù-hont gant hini [[Iona]], a oa rannvro c'henidik an darn vuiañ eus an drevadennerien. Adalek deroù ar {{Vvet kantved kt JK}} avat e teuas levezon [[Aten]] da vout anat er c'horn-bro. A-hed kantvedoù kentañ hon amzer en em strewas ar savouriezh c'hresian dre [[Pontos (bro)|Bontos]], war aodoù su ar Mor Du, e [[Turkia]] an Norzh bremañ. Un nebeud aspadennoù eus ar mare-se zo deuet betek ennomp : dismantroù mogerioù-difenn, tiez hag azeuldioù, ha tammoù eus kolonennoù&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, p. 801.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;En Henamzer&quot;&gt;
AncientTownOlvia.jpg|Olvia (~650 kt JK)
Tyras4.jpg|Aspadennoù eus Tyras (~ 600 kt JK)
Херсонес Таврійський.jpg|Dismantroù e C'hersonesus, [[Krimea]]&lt;br&gt;(~ 450 kt JK)
&lt;/gallery&gt;
=== Krennamzer ===
[[File:Kerch ChurchOfStJohn.jpg|thumb|upright 1.3|Iliz ''Sant-Yann-Badezour'' Kertch]]
;Uhelañ
Da heul distrujoù e-pad [[Mare an divroadegoù]] (~[[300]] – ~[[800]]) e voe adkroget gant savouriezh an trevadennoù gresian war aodoù ar Mor Du e marevezh  [[Impalaeriezh roman ar Reter|Impalaeriezh Bizantion]]. Ilizoù [[kristeniezh|kristen]] e voe ul lodenn vat eus savadurioù heverk ar mare, kalz anezho oc'h implijout elfennoù eus an dismantroù. C'hersonesous e voe kreizenn savouriezh an azeuldioù e dibenn an Henamzer hag e deroù ar [[Grennamzer]]. Kalz eus ilizoù kristen ar mare abretañ (IV{{vet}} – VII{{vet}} kantvedoù) a veze savet war dres ur [[kroaz|groaz]], levezonet ma oant gant savouriezh ar [[Reter-Kreiz]], hogen paot e oa ar c'hrenndioù ivez, eleze savadurioù war dres ur c'helc'h. Er VII{{vet}} – IX{{vet}} kantvedoù e teuas war wel pennilizoù romanek, met stummoù etre kroaz, kelc'h ha romanek a voe savet ivez. An iliz ''Sant-Yann-Vadezour'' (Церква Івана Предтечі, VIII{{vet}} kantved) e Kertch eo ar monumant e giz Bizantion a zo bet gwarezet ar gwellañ&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 801-802.&lt;/ref&gt;.

Ar Stad Rus Kyiv (~[[880]]–[[1240]]) e voe diagentourez Ukraina, Rusia ha [[Belarus]] koulz ha diagentourez [[sevenadur]] pep hini, o savouriezh e-barzh.

A-raok ma voe kristenaet Rus Kyiv da vat dre [[badeziant|vadeziant]] ar priñs [[Volodymyr Iañ Kyiv|Volodymyr I{{añ}}]] e [[988]] e oa dija eus an doare savouriezh a voe en ilizoù, pa oa azeuldioù kristen er vro abaoe ar {{Iañ kantved}} goude JK, ha meneg zo eus azeuldioù kristen e Kyiv e [[945]]. Ilizoù [[Iliz Ortodoks|ortodoks]] bihan e oant, graet e [[koad|prenn]], bet savet gant pep a gumuniezh nebeut a dud enni. Levezonet-don gant savouriezh Bizantion e oa hini Kyiv, ha gant ar priñs e voe pedet mistri c'hresian evit ma savfent an ilizoù kentañ e mein, ar pezh ne viras ket e oa an doare romanek er vro ivez.&lt;br&gt;
Alies e veze un niver bras a goupolennoù war an ilizoù-meur brasañ, ar pezh a c'hellfe bout un aspadenn eus azeuldioù ar relijionoù slavek rak-kristen. Unvan a-walc'h e oa savouriezh Rus Kyiv en deroù, a-raok ma vefe liesseurtaet a lec'h da lec'h&lt;ref&gt;Aseev, Y. S. &amp; C'harlamov, 2001, pp. 835–884.&lt;/ref&gt;

Meur a savadur e Kyiv zo deuet betek ennomp eus marevezh Rus Kyiv :
* iliz ''an Deog'' (Десятинна церква, [[986]]-[[996]]) ;
* an Nor Alaouret (Золоті ворота, [[1017]]-[[1024]]) ;
* iliz-veur ''Santez-Sofia'' (Софійський собор, [[1017]]-[[1037]]) ;
* iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'' (Успенський собор, [[1073]]) ;
* iliz-veur ''Sant-Mikael'' (Михайлівський собор, [[1088]] ;
* manati ''Sant-Mikael'' e Volz-to Alaouret (Михайлівський Золотоверхий монастир, [[1108]]) ;
* iliz-dor ''An Drinded'' (Троїцька надбрамна церква, [[1108]]) ;
* iliz ''Gorreidigezh ar Werc'hez Vari Venniget'' / Iliz ''Ar Gouskedigezh'' (Церква Успіння Пресвятої Богородиці, [[1132]]) ;
* iliz manati ''Sant-Kiril'' (Кирилівський монастир, [[1140]]) ;
* iliz ''An Tri Hierark'' (Церква Трьох Святителів, {{XIIvet kantved}}) ;
* iliz ''Ar Salver'' (Церква Спаса на Берестові Л.jpg, {{XIIvet kantved}}).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Monumantoù e Kyiv&quot;&gt;
Church of the Tithes (postcard 2).jpeg|Iliz ''An Deog''
Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg|An Nor Alaouret
80-391-0151 Kyiv St.Sophia's Cathedral RB 18 2 (cropped).jpg|Iliz-veur ''Santez-Sofia''
80-391-9007 Kyiv St.Michael's Golden-Domed Monastery RB 18 (cropped).jpg|Manati ''Sant-Mikael'' e Volz-to Alaouret
Kiev-.3-prelates-Church.png|Iliz ''An Tri Hierark''
Церква Богородиці Пирогощої.jpg|Iliz ''Gorreidigezh ar Werc'hez Vari Venniget''
St Cyril's Monastery (Panorama).JPG|Manati ''Sant-Kiril''
Церква Спаса на Берестові Л.jpg|Iliz ''Ar Salver''
Собор Успенський2.jpg|Iliz-veur ''Ar C'horreidigezh''
Святі місця.jpg|Iliz-dor ''An Drinded''
Михайловский Выдубицкого.jpg|Iliz-veur ''Sant-Mikael''
&lt;/gallery&gt;

Un niver bras eus ar savadurioù-se zo chomet dibistig pe dost betek bremañ, met lod anezho zo bet adsavet o diavaez er stil barok ukrainat etre ar XVI{{vet}} hag an XVIII{{vet}} kantvedoù, evel an iliz-veur ''Santez-Sofia'', iliz ''Ar Salver'' hag iliz manati ''Sant-Kiril''. An Nor Alaouret a voe adsavet e [[1982]], hogen fall e oa bet kavet an ober gant lod istorourien an [[arz]]où hag ar savouriezh war zigarez ma oant ur &quot;faltazi advevelour&quot; (фентезі-відродження ''fentezi-vidrodjennya'').

Meur a savadur e [[Tchernihiv]] (Чернігів, en Norzh) a ziskouez savouriezh Rus Kyiv :
* iliz-veur ''An Treuzneuziadur'' (Спасо-Преображенський собор, 1024–[[1036]]) ;
* iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'' e manati Yelets (Успенський Єлецький монастир, [[1060]]) ;
* iliz ''Sant-Elia'' (Іллінська церква, [[1078]]) ;
* iliz-veur ''Sant-Boris-ha-Sant-Glib'' (Собор Бориса й Гліба, [[1120]]–[[1123]]) ;
* iliz ''Santez Paraskeva'' (святої Параскеви церква, XII{{vet}} kantved, bet adsavet er [[bloavezhioù 1940]]).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Monumantoù e Tchernihiv&quot;&gt;
Зимовий Чернігів, Спасо-Преображенський собор, 5 грудня 2023 р.jpg|Iliz-veur ''An Treuzneuziadur''
Чернігів Успенський Єлецький жіночий монастир 6.jpg|Iliz-veur ''Ar C'horreidigezh''
Чернігів. Іллінська церква.JPG|Iliz ''Sant-Elia''
Борисоглібський собор 11 квітня 2024 року.jpg|Iliz-veur ''Sant-Boris-ha-Sant-Glib''
2016 Чернигов Пятницкая церковь фото-03.jpg|Iliz ''Santez Paraskeva''
&lt;/gallery&gt;

Lod savadurioù damwarezet eus ar Grennamzer zo e meur a lec'h e kostezioù Kyiv ha Tchernihiv, evel en Oster (Остер) ha Bilohorodka (Білогородка). E Kaniv (Канів) e voe adsavet lodennoù eus an iliz ''Sant-Jorj'', a zo bet savet er [[bloavezhioù 1140]]. E rannvroioù hanternoz ha kornôg Ukraina ez eus c'hoazh skouerioù eus savouriezh Rus Kyiv, evel an iliz ''Sant-Basil'' en Ovroutch (Овруч), bet savet e [[1190]] hag adsavet e [[1907]]–[[1909]], iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'' e Volodymyr (Володимир), bet savet e [[1160]] hag adsavet e [[1896]]–[[1900]], hag an iliz ''Sant-Pantaleon'' e Chevtchenkove (Шевченкове) e-kichen Halych (Галич), bet savet e-tro [[1200]] hag adsavet e [[1998]]. E Halych hag en trowardroioù anezhi ez eus bet kavet diazezoù meur a iliz, en o mesk dismantroù iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'' e Krylos (Крилос), bet savet diwar urzh ar priñs Yaroslav Osmomysl (Ярослав Осмомисл, ~[[1135]]-[[1187]]). Al levezon romanek a gaver war diriad Halych, nebeutoc'h e Tchernihiv, ha nebeutoc'h c'hoazh e Kyiv&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, p. 803.&lt;/ref&gt;.

Bihan-bihan eo an niver a aspadennoù eus savouriezh nann-relijiel Rus Kyiv.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=E kêrioù all&quot;&gt;
Юр'їва божниця в Острі.jpg|Iliz ''Sant-Mikael'' en Oster
Білогородкацерква.jpg|Iliz Bilohorodka
Успенський собор Канів.jpg|Iliz ''Sant-Jorj'' e Kaniv
Церква Святого Василія м. Овруч.jpg|Iliz ''Sant-Basil'' en Ovroutch 
Włodzimierz wołyński sobór widok ogólny.JPG|Iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'' e Volodymyr
Saint Panteleimon Church, Shevchenkove, Ukraine-6297.jpg|Iliz ''Sant-Pantaleon'' e Chevtchenkove
&lt;/gallery&gt;
;Diwezhañ
[[File:46-101-0548 Lviv Latin Cathedral RB 18.jpg|thumb|Iliz-veur ha penniliz ''Ar C'horreidigezh'' e Lviv.]]
A-hed an XIII{{vet}} hag ar XIV{{vet}} kantvedoù ne voe savet ilizoù hogos nemet er rann gornôgelañ eus tiriad Ukraina a vremañ, setu perak e kaver ken nebeut a skouerioù eus ar [[Arkitektouriezh c'hotek|savouriezh c'hotek]] eno. Lod elfennoù gotek a c'heller gwelet avat en iliz-veur [[armenia]]t [[Lviv]] (Львів ), bet savet e [[1363]], en iliz ''Sant-Nikolaz'' (XIV{{vet}} kantved) e Lviv ivez, en iliz ''Ar C'hinivelezh'' e Halych (dibenn ar XIV{{vet}} kantved) hag e manati Mejyritch (XV{{vet}} kantved) e Volhynia (Волинь, e gwalarn ar vro). Brasañ savadur gotek en Ukraina eo iliz-veur ha penniliz ''Ar C'horreidigezh'' (Латинський катедральний собор), lesanvet &quot;an iliz-veur [[latin]]&quot; (Латинський собор) e Lviv, bet peursavet e dibenn ar XIV{{vet}} kantved ([[1360]]-[[1481]]).

Er c'hantvedoù war-lerc'h (XV{{vet}} ha XVII{{vet}}) en em strewas a-nevez doare Bizantion er rannvroioù istorel [[Besarabia|Bessarabiya]] (Бессарабія), Boukovina (Буковина), Halychyna (Галичина, ha [[Galitsia]] e [[poloneg]]) ha Podillya (Поділля).

Adalek ar XIV{{vet}} kantved, brezelioù dizehan ha lezennoù trevadennel nevez an noblañs e Republik an Div Vroad (poloneg : ''szlachta'' ''chlac'hta'', ukraineg : шляхтаan ''chlyac'hta'', &quot;noblañs&quot;) a lakaas sevel [[kastell|kestell]] ha mogerioù-difenn. Unan eus penngaserien al luskad e voe ar priñs polonat Fiodor Koriatowicz (ukraineg : Федір Коріятович ; †[[1414]]) a rene war Briñselezh Podillya (Подільське князівство, [[1363]]-[[1394]]). Meur a gastell a oa bet savet d'ar mare-se, hag un iliz-veur dibar, ''An Erbedenn Santel'' (Свято-Покровська церква), bet savet e Soutkivski (Сутківці, etre Lviv ha Kyiv) e [[1475]], a zo kreñvaet&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 804-806.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Savadurioù kreñvaet&quot;&gt;
Меджибізький замок 0448-1.jpg|Kastell Mejyritch (kent [[1146]])
73-250-0001 Khotyn Fortress RB 18.jpg|Kreñvlec'h C'hotyn (XIII{{vet}} - XV{{vet}} kantvedoù)
Вірменський собор. Львів.JPG|Iliz-veur armeniat Lviv ([[1363]]-[[1370]])
Lutsk castle tower.jpg|Tour dor kastell Loutsk (XIV{{vet}} - XVI{{vet}} kantvedoù)
Замок «Паланок» 5.jpg|Kastell Palanok (XIV{{vet}} - XVII{{vet}} kantvedoù)
Троїцька церква Межиріч.jpg|Manati Mejtyrich (XV{{vet}} kantved)
Sutkivtsi.jpg|Iliz-veur ''An Erbedenn Santel'' (1475)
Пам’ятник .Юрій Дрогобич.Костел та дзвіниця.JPG|Iliz ''Sant-Bartolome'' e Drohobytch (XV{{vet}} - XVI{{vet}} kantvedoù)
Замок князів Острозьких.jpg|Tour kastell Ostroh (XV{{vet}} - XVII{{vet}} kantvedoù)
&lt;/gallery&gt;
=== Amzer a vremañ ===
;Uhelañ
En Ukraina ar {{XVIvet kantved}} en em skignas savouriezh an [[Azginivelezh]], a voe degemeret gant meur a geoded dizalc'h. Eus [[Italia]] e teue an darn vuiañ eus ar savourien.&lt;br&gt;
E  Marc'hallac'h (Площа Ринок) Lviv hag en trowardroioù ez eus skouerioù heverk eus ar stil-se : An Ti Du (Чорна кам'яниця, [[1577]]), ar palez Korniakt (Палац Корнякта, [[1580]]), ar palez Bandinelli (Палац Бандінеллі, [[1593]]), ar chapel Boim (Каплиця Боїмів, [[1615]]), ar chapel Kampian (Каплиця Кампіанів, [[1620]]) ; meur a skouer zo tro-dro da iliz ''Ar C'horreidigezh'' : an Tour Kornakt (Башня Корнякта, [[1572]]-[[1578]]), chapel an Tri Hierark (Каплиця Трьох Святителів, 1578), hag an iliz he-unan. Levezonet gant ar savouriezh ukrainat-rik ez eo bet savet an daou a zo bet meneget da ziwezhañ.

E dibenn ar XVI{{vet}} kantved hag e deroù ar XVII{{vet}} e voe savet ilizoù en ur gemmeskañ doare an Azginivelezh hag an hengoun ukrainat : e Chtchyrets, Horodok, Loutsk, Novoselytsia ha Sokal pergen. D'ar mare-se e voe adsavet ilizoù kozh e Kyiv, Tchernihiv, Oster, Pereiaslav, Kaniv and Novhorod-Siverskyi en ur lakaat lod elfennoù eus an Azginivelezh enno. Elfennoù eus an Azginivelezh diwezhañ a weler ivez en ilizoù [[Iliz katolik roman|katolik roman]] e Lviv, e Loutsk hag e Kamyanets-Podilskyi (Кам'янець-Подільський, er gevred da Lviv).&lt;br&gt;
Ur stil etre mare an Azginivelzeh ha hini ar barok zo en ilizoù ''Santez Paraskeva'' e Lviv (XII{{vet}}-XIV{{vet}} kantvedoù, bet adsavet e [[1644]]) ha ''Sant-Elia'' ([[1656]]) e Soubotiv (Суботів, er gevred da Gyiv)&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 806-808.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;An Azginivelezh e Lviv&quot;&gt;
Площа ринок 04.JPG|Ar Marc'hallac'h
Львів, Вежа Корнякта.jpg|Tour Korniakt (1572-1578)
Львів. Площа Ринок 4 (1).JPG|An Ti Du (1577)
Львів, Каплиця трьох святителів.jpg|Chapel an Tri Hierark (1578)
Korniakt Palace P1630166.jpg|Palez Korniakt (1580)
10Палац Бандінеллі.JPG|Palez Bandinelli (1593)
Chapel of Kampian family.jpg|Chapel Kampian (1620)
Церква святої Параскеви П'ятниці, Львів.jpg|Iliz ''Santez Paraskeva'' (XII{{vet-XIV{{vet}} kantvedoù, bet adsavet e 1644)
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;An Azginivelezh e lec'hioù all&quot;&gt;
Петропавлівська церква (Кам'янець) P1770643.jpg|Iliz ''Sant-Pêr-ha-Sant-Paol'', Kamyanets-Podilskyi (XVI{{vet}} kantved)
2015 Sokal, Cerkiew św. Mikołaja 01.JPG|Iliz ''Sant-Nikolaz'', Sokal (XVI{{vet}} kantved)
Novsev monastery.jpg|Manati ''An Treuzneuziadur'' e Novhorod-Siverskyi (XVII{{vet}} kantved)
Кафедральний костел святих Петра і Павла 1.jpg|Iliz-veur ''Sant-Pêr-ha-Sant-Paol'', Loutsk ([[1616]]-[[1646]])
Іллінська церква (Суботів).jpg|Iliz ''Sant-Elia'', Soubotiv ([[1656]])
&lt;/gallery&gt;
;Marevezh ar Gozaked e Kreizukraina hag Ukraina ar Reter
Da vare ar [[Kozaked|Gozaked]] (козаки́) ''hetmanat'' (Гетьма́нщина ''Hetmánchtchyna'') – eleze aozadur tiriadel, politikel, milourel ha kevredigezhel ar Gozaked ''zaporozki''&lt;ref&gt;''zaporozki'' : diwar anv o c'hreñvlec'h e Zaporojjia, er gevred, war ribl dehou ar stêr Dnipro.&lt;/ref&gt;, a oa renet gant un ''hetman'', komandant an armeoù – e teuas an doare barok ukrainat war wel, er XVII{{vet}} ha XVIII{{vet}}kantvedoù. Un arouez eus ar vrientinelezh kozak e oa, ha disheñvel e oa diouzh ar barok a oa en [[Europa ar C'hornaoueg|Europa ar C'hornôg]] dre ma oa eeunoc'h ha diginkloc'h ; abalamour da se e vez anvet &quot;barok ukrainat&quot; (українським бароко) pe &quot;barok kozak&quot; (козацьким бароко)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CB%5CA%5CBaroque.htm |title=Baroque @ Internet Encyclopedia of Ukraine|accessdate=15 Ebr 26}}.&lt;/ref&gt;.

E-touez ar skouerioù koshañ eus ar barok ukrainat emañ an iliz-veur ''Sant-Nikolaz'' e Nijyn (Ніжин, en Norzh). E Kyiv, Tchernihiv, Berejany (Бережани, er C'hornôg), Loubny (Лубни, er Biz), [[C'harkiv]], Romny (Ромни, er Biz ivez), Soumy (Суми, er Biz c'hoazh) ez eus skouerioù all.

D'ar mare-se ivez e voe adtreset ha brasaet an darn vrasañ eus ilizoù krennamzerel Rus Kyiv. Bolzoù-to ha kinkladurioù a voe ouzhpennet, evel en iliz-veur ''Santez-Sofia'' e Kyiv (a voe adsavet e [[1691]]-[[1705]]).

Meur a vonumant nann-relijiel a voe savet en doare barok ukrainat ivez, evel ar feunteun ''Samzun'' (Фонтан Самсон) e Kyiv ha Ti Lyzohoub (Будинок Лизогуба) e Tchernihiv ; brudet eo lod savourien ar mare : an Ukrainiz Stepan Demyanovitch Kovnir (Степан Дем'янович Ковнір, [[1695]]–[[1786]]) hag Ivan Grigorovitch-Barsky (Іван Григорович Григорович-Барський, [[1713]]–[[1791]]), hep lezel a-gostez ar Rus Osip Dmitrievitch Startsev (ruseg : Осип Дмитриевич Старце, † kent [[1714]]).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Ar barok kozak&quot;&gt;
Собор святого Миколая Чудотворця (Ніжин).jpg|Iliz-veur ''Sant-Nikolaz'', Nijyn ([[bloavezhioù 1650]])
63-101-1002 Покровський собор. Харків.jpg|Iliz-veur ''An Erbedenn'', C'harkiv (1689)
Будинок полкової канцелярії 7359.jpg|Ti Lyzohoub ([[bloavezhioù 1690]])
Мгарський Спасо-Преображенський собор (пд.).jpg|Iliz-veur ''An Treuzneuziadur'', manati Mhar (1684-1692)
Чернігів. Свято-Троїцький собор.JPG|Iliz-veur ''An Drinded'', Tchernihiv (1679-1695)
Георгіївський_собор-2.JPG|Iliz-veur ''Sant-Jorj'', manati Vydoubytchi, Kyiv (1696)
Любеч..JPG|Ti Poloubotok, Lyoubetch (deroù an XVIII{{vet}} kantved)
Воскресенський собор 06.jpg|Iliz ''An Dasorc'hidigezh'', Soumy (1702)
Спасо-Преображенський Собор (Прилуки).jpg|Iliz-veur ''An Treuzneuziadur'', Pryluky (1710-1720)
Podil 26 09 13 197.jpg|Iliz ''An Degemenn'', Kyiv (1740)
Полкова канцелярія. Козелець.jpg|Kañsellerezh-rejimant,  Kozelets (1740-1760)
Фонтан Самсона 02.jpg|Feunteun ''Samzun'', Kyiv (1748-1749, ratreet)
&lt;/gallery&gt;

Bez' ez eus en Ukraina ar C'hornôg skouerioù eus ar barok kornôgel, dreist-holl eus re Polonia ha [[Vilnius]] e Lituania&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 808-809.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Ar barok kornôgel en Ukraina&quot;&gt;
Lviv Bernardine monastery.jpg|Iliz ar Verneziz, Lviv &lt;br&gt;[[1600]]-[[bloavezhioù 1630]])
61-224-0001 Zbarazh Castle RB 18.jpg|Dor kastell Zbarazh (1626–1631)
Підгорецький замок з повітря.jpg|Kastell Pidhirtsi (1635–1640)
Ратуша (Кам'янець-Подільський) Panorama2.jpg|Ti-kêr Kamianets-Podilskyi (XIV{{vet}}-XVI{{vet}} kantvedoù, bet ratreet e 1754)
Бережани Церква Святої Трійці.jpg|Iliz-veur ''An Drinded'', Berejany (1768)
Трiумфальна арка DSC 7659.JPG|Dor iliz-veur ''Sant-Pêr-ha-Sant-Paol'', Kamianets-Podilskyi (1781)
&lt;/gallery&gt;

=== Marevezh an Impalaeriezh ===
;Barok diwezhañ
Tra ma veze Ukraina ar Reter ha Kreizukraina enframmet donoc'h-donañ en [[Impalaeriezh rusian|Impalaeriezh rus]] e c'hallas savourien rus kas o raktresoù da benn er gweledvaoù livus a gaved e meur a gêr ha korn-bro. Unan eus skouerioù ar savouriezh rokoko eo iliz ''Sant-Andrev'' (Андріївська церкваn, [[1747]]–[[1754]]) e Kyiv, bet savet gant an Italian Bartolomeo Rastrelli ([[1700]]-[[1771]]), a labouras kalz e Rusia. Ur skouer all eno, gant Rastrelli ivez, eo ar palez Mariinskyi (Маріїнський палац) a voe savet evit an impalaerez [[Elesbed Iañ (Rusia)|Yelizaveta Petrovna]].

Unan eus savourien bennañ marevezh ar barok diwezhañ en Ukraina e voe an [[Alamagn|Alaman]] Gottfried Johann Schädel ([[1690]]-[[1752]]), a renas savidigezh befrez ar manati Kyiv-Pechersk Lavra (Києво-Печерська лавра, [[1736]]-[[1745]]) ha tour an iliz-veur ''Santez-Sofia'' e Kyiv ([[1748]] ; gantañ e voe treset iliz-veur ''Sant-Jorj'' e Lviv ([[1744]]–[[1764]]) hag iliz ''An Erbedenn'' e Podil ([[1772]], e-touez labourioù all&lt;ref name=&quot;K810&quot;&gt;Kubijovyč, 1949, p. 810.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Ar barok diwezhañ&quot;&gt;
Vyshnivets Palace P1620010.jpg|Palez Vychnivets ([[bloavezhioù 1730]])
Києво-Печерська лавра (67).jpg|Befrez Kyiv-Pechersk Lavra (1736-1745)
St. Andriy's Church in Kyiv.jpg|Iliz ''Sant-Andrev'' , Kyiv (1747-1754)
Маріїнський палац в Києві (cropped).jpg|Palez Mariinskyi, Kyiv (1744-1752)
Ратуша Бучач (2).jpg|Ti-kêr Boutchatch(1743-1758)
Собор Різдва Козелець 1.jpg|Iliz-veur ''Ar C'hinivelezh'', Kozelets (1752-1763)
Почаїв Успенський собор-4.JPG|Iliz-veur ''Ar C'horreidigezh'', Potchaiv Lavra (1771-1791)
&lt;/gallery&gt;
;Nevezklaselezh
A-c'houde bout bet trec'h e meur a vrezel lerc'h-ouzh-lerc'h war an [[Impalaeriezh otoman]] hag he gwazer [[C'hanelezh Krimea]], Rusia a aloubas holl Ukraina ar Su ha Krimea. Adanvet «&amp;nbsp;Rusia Nevez&amp;nbsp;» (ruseg : Новороссия, ''Novorossia''), an tiriadoù-se a oa da vout trevadennet, ha kêrioù nevez evel C'herson, Mykolai, Odesa ha [[Sevastopol]] a voe diazezet. Skouerioù eus savouriezh an Impalaeriezh rus zo enno.&lt;br&gt;
E-kerzh ren an ''hetman'' ukrainat diwezhañ, Kirill Razoumovskyi (ukraineg : Кирило Григорович Розумовський, [[1728]]-[[1803]]), meur a geoded d'ar Gozaked hetmanat evel Hloukhiv (Глухів), Batouryn (Батурин) ha Kozelets o devoa raktresoù meur a vije savet gant ur savour gopret eus &quot;Rusia Vihan&quot; (Мала Русь), da lavaret eo an darn vrasañ eus Ukraina a vremañ, anvet Andrey Kvasov (ruseg : Андрей Васильевич Квасов, ~[[1720]] – ~[[1770]]).&lt;br&gt;
E-touez ar savadurioù heverk a zo bet savet dindan ren K. Razoumovskyi hag a zo deuet betek ennomp ez eus palezioù e Yahotyn (Яготин) ha Batouryn. Skouerioù all eus ar savouriezh nevezklaselour-se en Ukraina eo ar palezioù a weler e Vychnivets (Вишнівець)&lt;ref name=&quot;K810&quot; /&gt; ha Katchanivka (Качанівка, en Oblast Tchernihiv), an arsellva e Mykolaiv (Миколаїв), manati ''An Treuzneuziadur'' e Novhorod-Siverskyi, ha maner Samtchyky (Самчики).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;An nevezklaselezh en Ukraina&quot;&gt;
Палац К.Розумовського Панорама Батурин.jpg|Ar palez Razoumovsky e Batouryn (1799-1803)
Спасо-Преображенський собор Н.Сіверський.jpg|Iliz-veur ''An Treuzneuziadur'', Novhorod-Siverskyi (1791-1806)
Качанівка 7855.jpg|Palez Katchanivka (1770-1824)
Садиба в селі Самчики.jpg|Maner Samchyky (deroù an XIX{{vet}} kantved)
Mykolayiv Astronomical observatory.jpg|Arsellava Mykolayiv (1821)
Палац в Самчиках-2.jpg|Palez Samtchyky (XIX{{vet}} kantved)
&lt;/gallery&gt;
;Impalaerded, Dibaberezh ha Romantelouriezh
Un doare savouriezh nevez, anvet «&amp;nbsp;Impalaerded&amp;nbsp;» a reas berzh en Ukraina e deroù an {{XIXvet kantved}}. Skouerioù anezhi a gaver e savadurioù lik koulz ha relijiel

A-c'houde ar berz a oa bet lakaet gant Rusia e [[1801]] war an doare ukrainat da sevel ilizoù e voe ar savouriezh ukrainat dindan veli raktresoù klasel degemeret gant ar pennadurezhioù e [[Moskov]] ha [[Sankt-Peterbourg]]. Elfennoù eus doare broadel Ukraina a voe miret gwelloc'h er C'hornôg. Er c'hêrioù bras (Kyiv, C'harkiv, C'herson, Lviv, Odesa, Tchernivtsi) e voe diorroet ar savouriezh dindan levezon an Dibaberezh, an Nevez-Azginivelezh ha doareoù all deuet eus Europa ar C'hornôg. En eil hanterenn ar c'hantved, ar Romantelouriezh, a anver ar stil Rus-ha-Bizantat, a reas berzh er sevel ilizoù dreist-holl : an iliz-veur ''Sant-Volodymyr'' (Володимирський собор) el lec'hienn henc'hresian [[C'hersones]] zo ur skouer vat eus ar c'hiz-se.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Romny ascension church.jpg|Iliz ''Ar Bignidigezh'', Romny (1795-1801)
Київ. Колона Магдебурзького права.jpg|Monumant Lezenn Magdeburg, Kyiv (1802)
Паркова дорога - Церква Миколи на Аскольдовій могилі DSC 4993.JPG|Iliz ''Sant-Nikolaz'', Kyiv (1809–1810)
Церква Рiздва Богородицi 1806. Прилуки.jpg|Iliz ''Ar C'hinivelezh'', Prylouky (1806-1815)
Будинок контрактовий, Київ Межигірська вул., 1.JPG|Ti ar C'hevratoù (Контрактовий будинок), Kyiv (1815-1817)
1 Market Square, Lviv (05).jpg|Ti-kêr Lviv (1827-1835)
Kharkiv Uspensky Cathedral Belltower from Sobornyi descent, 2017.jpg|Befrez iliz-veur ''Ar Gouskedigezh'', C'harkiv (1844)
Ратуша, Чернівці.jpg|Ti-kêr Tchernivtsi (1843-1847)
Дзвіниця...jpg|Befrez iliz ''Santez-Katell'', Kyiv (1857)
Володимирський собор (Херсонес) 1к.jpg|Iliz-veur ''Sant-Volodymyr'', C'hersones (1861-1891)
Blagoveschensky Cathedral - 01.jpg|Iliz-veur ''An Degemenn'', C'harkiv (1888-1901)
&lt;/gallery&gt;
;Dibenn an XIX{{vet}} ha deroù an XX{{vet}} kantvedoù
Div skol bouezus a levezonas ar savouriezh ''[[Arz Nevez|Art Nouveau]]'' en Ukraina : al luskad ''Wiener Secession'', ur skourr eus an ''Ar Nouveau'' bet ganet e [[Vienna]]] ([[Aostria]]) e [[1897]], hag al luskad ''Art Moderne'' deuet eus [[Bro-C'hall]]. Skouerioù eus giz an ''Art Nouveau'' eo [[porzh-houarn]] Lviv, ha savadurioù e Kyiv, C'harkiv, Odesa.&lt;br&gt;
Adalek 1900 e krogas ur stil savouriezh broadel ukrainat nevez da zont war wel, an ''Art Nouveau ukrainat'', a-drugarez da labour savourien ukrainat, hini Vasyl Grigorovitch Krytchevskyi ([[1873]]-[[1952]]) pergen. Levezonet gant ar savouriezh ulrainat hengounel hag ar barok ukrainat eo ar stil-se&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 813-814.&lt;/ref&gt;. E rann gornôgel Ukraina, a oa bet en Aostria-Hungaria, e kaver ar stil-se ivez : [[c'hoariva]] Lviv zo ur skouer anezhañ.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Cernauti Residentia 04.jpg|Annez ar benneskibien, Tchemivtsi (1864-1882)
Massandra Back.JPG|Palez Masandra, Krimea (1881-1882 ; 1892-1902)
Operniy-11.jpg|C'hoariva Odesa (1887)
Львівський національний академічний театр опери та балету імені Соломії Крушельницької 13.jpg|C'hoariva Lviv (1897-1900)
Національна Опера.jpg|Opera Kyiv (1898-1901)
Будинок із химерами-2.JPG|Ti Horodetskyi, Kyiv (1901-1902)
Залізничний вокзал (Жмеринка) 01.JPG|Porzh-houarn Jmerynka (1899-1904)
Покровська церква. с. Плішивець.jpg|Iliz ''An Erbedenn'', Plichyvets (1902-1906)
Poltava Zemstvo SAM 0439 53-101-0523.JPG|Sez Gouarnelezh Poltava (1903-1908)
Lviv railway station2.png|Porzh-houarn Lviv (1904)
Kharkiv Academy of Design and Arts.jpg|Skol an Arzoù, C'harkiv (1912-1913)
&lt;/gallery&gt;
=== XX{{vet}} kantved ===
;Deroù ar marevezh soviedel (1918-1939)
Goude [[Dispac'h miz Here]] ([[1917]]-[[1923]]) ha [[Brezel diabarzh Rusia]] (1917-[[1922]]), an darn vrasañ eus tiriad Ukraina a voe enlakaet en ur Stad [[komunouriezh|komunour]] nevez anvet [[Republik Soviedel Ukraina]]. Adalek neuze e klaskjod a-zevri diorren ur stil savouriezh ukrainat nevez er vro, unan distag diouzh an doareoù rus.

E deroù ren Soviediz e voe embannet lezennoù ukrainat-rik hag a vroudas savourien ar vro da implijout tresoù broadel ker rik all en o labour, endra voe skoueriekaet ar savouriezh dre vras : an holl gêrioù a resevas raktresoù a rankent heuliañ evit o savadurioù nevez. Ne voe ket lakaet an tresoù broadel da ziazez ar savouriezh nevez neuze, peogwir e troas gouarnamant ar Republik Soviedel da unan savadurelour – eleze troet war-du ur savouriezh diazezet war ar gomunouriezh, an [[teknologiezh|deknologiezh]] ha dafar an dazont ([[dir]] ha [[gwer]] peurgetket).

E pad 15 vloaz e voe C'harkiv, er Reter, kêr-benn Ukraina soviedel. Kerkent ha staliet ar Republik soviedel e voe lakaet e pleustr ur raktres evit distrujañ he neuz &quot;bourc'hizel-ha-kevalaour&quot; ha sevel ur gêr-benn nevez. Ur savour rus yaouank, Viktor Trotsenko ([[1888]]-[[1978]]) a ginnigas ul leurgêr ec'hon e kreiz-kêr, gronnet gant savadurioù bras arnevez, alese pimpatrom ar savouriezh savadurelour en URSS : al Leurgêr Dzerjinskyi (Майдан Свободи, ''Maydan Svobody'', &quot;Leurgêr ar Frankiz&quot; hiziv ; 11,9 [[hektar]] eo he gorread).&lt;br&gt;
An hini brudetañ eus ar savadurioù-se eo Derjprom (Держпром ; ruseg : Госпром ''Gosprom''), ar c'hentañ [[skraber-oabl]] savet gant Soviediz ([[1925]]-[[1928]]) hag ar savadur uhelañ en Europa ar mare ; arouez C'harkiv eo hiziv c'hoazh.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Leurgêr Dzerjinskyi, C'harkiv&quot;&gt;
Buildings Dzerzhinsky Square in Kharkov.jpg|War sevel, e-tro 1930.&lt;br&gt;En tu kleiz emañ sez Kengor Kreiz Strollad Komunour Ukraina.
Kharkov Dzerzhinsky Square (1943).jpg|E 1943.
&lt;/gallery&gt;

Ur skouer all eus ar savouriezh savadurelour en Ukraina e deroù URSS eo savlec'h [[tredan|dourdredan]] an [[Dnipro]] e Zaporijjya (Запоріжжя), bet savet e [[1927]]-[[1941]]).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Держпром 122.jpg|Derzhprom, C'harkiv&lt;br&gt;(1925–1928)
Київ Лісоінженерний інститут 02.jpg|Ensavadur ar C'hoadegi, Kyiv (1925-1927)
Центральні вікна &quot;палацу Ілліча&quot;.jpg|Palez al Labour, Dnipro (1926-1932)
Київ-Пасажирський DSC 5417.jpg|Porzh-houarn e Kyiv (1927-1932)
Дніпрогес з висоти.jpg|Savlec'h dourdredan Dnipro (1927-1941)
Užhorod, budova pošty.jpg|Ti-post kreiz, Oujhorod (1928–1932)
Ратуша (Івано-Франківськ).jpg|Ti-kêr Ivano-Frankivsk, (1928-1935)
7 Prospekt Shevchenka, Lviv (01).jpg|Ti ar Sindikadoù, Lviv (1929)
Центральна естрада в парку перед мармуровим палацом. Моршин.jpg|Feunteun e Morchyn (bloavezhioù 1930)
Костел Матері Божої Остробрамської, Львів (01).jpg|Iliz ''An Erbedenn'', Lviv (1931–1938)
Канів Канівський музей Тараса Шевченка 1.jpg|Mirdi Broadel Chevtchenko, Kaniv (1935-1937)
ЦУМ 20191010.jpg|Stal Vras Hollvedel (ЦУМ TsUM), Kyiv (1936-1939)
73-101-0320 DSC 0304.jpg|Ti an Ofiserien, Tchernivtsi (1937–1940)
&lt;/gallery&gt;
;Savouriezh stalinour
Kêr-benn ur rannvro hepken e oa Kyiv d'ar mare, neuze ne veze ket taolet gwall vras ur pled outi ; er bloaz [[1934]] e voe lakaet da gêr-benn Republik Soviedel Ukraina, ur c'hemm bras hag a voe koustus-meurbet.

D'ar mare-se e oa deuet war wel dija un nebeud skouerioù eus ar savouriezh [[Jozef Stalin|stalinour]], ha da heul al lezennoù ofisiel e voe savet un gêr nevez war an hini gozh – da lavaret eo e voe dismantret savadurioù hollbrizius evel ar manati ''Sant-Mikael e Volz-to Aour'' ([[1108]]-[[1113]])&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20180112013845/http://oldkyiv.kiev.ua/1_mykhail.htm |title=The Monastery Of St. Michael Of The Golden Domes @ Lost landmarks of Kyiv|accessdate=15 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, hag en arvar da vout distrujet ivez e voe an iliz-veur ''Santez-Sofia'' (XI{{vet}} kantved).&lt;br&gt;
Ne voe ket kaset ar raktres da benn e-pad an [[Eil Brezel-bed]]. Un nebeud savadurioù stalinour koshoc'h eget ar brezel zo c'hoazh war o sav : sez Kengor Kreiz Strollad Komunour Ukraina (hini Maodiernezh an Aferioù Estren hiziv) da skouer ; kazel tu an hanternoz hepken a voe savet, biskoazh n'eus bet eus hini ar su, a oa da vout savet e lec'h ar manati&lt;ref&gt;Hewryk, 1982, p. 15.&lt;/ref&gt;. Ur skouer all eo savadur ar Rada Verc'hovna (Верховна Рада України, parlamant ar Republik), bet savet e [[1936]]-[[1938]] gant ar savour ukrainat Volodymyr Zabolotnyi ([[1898]]-[[1962]]).

A-c'houde an distrujoù bras a zo bet e-pad an Eil Brezel-bed e voe ur raktres nevez evit adsevel kreiz-kêr Kyiv ; dre-se, ar vali C'hrechtchatyk a voe troet da unan eus pimpatromoù ar savouriezh stalinour. En holl e voe 22 raktres adalek [[1944]], hogen hini ebet ne voe kaset da bennvat dre ma vezent burutellet-garv. Erziwezh, e [[1948]] e voe kinniget ur gentel ziwezhañ hag a voe dreist an holl raktresoù all e-pad daou zekvloaveziad e kêr-benn Ukraina.

Petra bennak ma voe birvilh en deroù, pa voe savet an ti-kêr, an ti-post ha savadurioù kentañ al Leurgêr Kalinina (''Maidan Nezalejnosti'', &quot;Leurgêr an Dizalc'h&quot; hiziv, bet echuet e [[1955]]), buan e voe lakaet harz d'ar raktresoù gant politikerezh soviedel ar savouriezh : ''Hotel Ukraina'' (Готель Україна), da skouer, hag a oa da vout savet e penn al leurgêr gant ur savadur uhel ha mistr damheñvel ouzh skraberioù-oabl Stalin (ruseg : Сталинские высотки, lesanvet &quot;ar Seizh C'hoar&quot;) e Moskov, a voe diginklet hag echuet en ur stil divlaz.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Raktresoù evit asdevel kreiz-kêr Kyiv&quot;&gt;
Kievplan2.jpg|Korbellet
Kievplan1.jpg|Korbellet
Kievfinalised plan.jpg|Degemeret
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Savouriezh stalinour en Ukraina&quot;&gt;
Кабінет Міністрів України 01.jpg|Savadur ar Gouarnamant, Kyiv (1936-1938)
View from Hotel to football field - panoramio.jpg|Parlamant Ukraina, Kyiv (1936-1938)
Адміністрація Президента України11.jpg|Savadur Prezidant Ukraina, Kyiv (1936-1939)
Foreign Ministery.jpg|Maodiernezh an Aferioù Estren, Kyiv (echuet e 1939)
Минугля - panoramio.jpg|Maodiernezh Greanterez ar Glaou,&lt;br&gt;Donetsk (1956)
Головпоштамт. Початок осені.jpg|Ti-post kreiz, Kyiv (1952-1958)
Київ Київська консерваторія 2.jpg|Akademiezh Vroadel ar Sonerezh, Kyiv (bloavezhioù 1890, adsavet e 1955-1958)
Kiev Hotel Ukraina (Готель Україна) (51919738120).jpg|Hotel Ukraina, Kyiv (1955-1961)
Харківський будинок зі шпилем.jpg|Leurgêr ar Vonreizh, C'harkiv (1950-1967)
&lt;/gallery&gt;
;Dibenn ar marevezh soviedel
E [[1949]] e voe boulc'het chanter ar [[metro]] e Kyiv, a voe digoret e [[1960]]. Da vare Soviediz e veze kinklet an ehanoù en un doare flamm-flamm, met arverek hepken eo an ehanoù diwezhañ, ar re a zo bet savet goude 1960, kement-se en abeg d'ur c'hemm er politikerezh, ar pezh a weler c'hoazh er rouedadoù metro a voe savet diwezhatoc'h : hini C'harkiv ([[1967]]-[[1975]]), hini Kryvyi Rih (Кривий Ріг, e kreiz ar vro) e [[1986]] ha hini Dnipro ([[1995]]).

D'ar mare-se e voe savet Palez ar Sportoù e Kyiv, Palez Ukraina e Kyiv ivez, ha &quot;Bleunioù Ukraina&quot; (Квіти України), e Kyiv c'hoazh.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Kyiv Palace of Sports.jpg|Palez ar Sportoù, Kyiv (1958-1960)
Kiev monuments (146) rotated.jpg|Ehan C'hrechtchatyk e metro Kyiv (1960)
Київ, Річковий вокзал, Поштова пл.jpg|Porzh Kyiv war an Dnipro (1957-1961)
Lviv hotel, Lviv.jpg|Hotel Lviv (1965)
Палац &quot;Україна&quot;-2.jpg|Leurgêr Ukraina, Kyiv (1965-1970)
Yalta-Hotel Yalta-20-2017-gje.jpg|Leti Yalta, Yalta (1974-1977)
Salute Hotel, Kiev (43004122884).jpg|Leti Salyout, Kyiv (1982-1984)
Будівля по вул. Хорива.jpg|Karter Rozenberg, Kyiv (1983-1988)
Zoloti Vorota metro station Kiev 2010 01.jpg|Ehan Zoloti Vorota, metro Kyiv (1989)
Палац дітей та юнацтва.jpg|Palez ar Yaouankizoù, Dnipro (1990)
&lt;/gallery&gt;
=== Ukraina a vremañ ===
Digoroc'h war ar bed ha war doareoù all eo perzhioù arzel ar savouriezh a vremañ. Aliesoc'h-aliesañ e kaver tresoù goudevodern hag uheldeknologel e labour ar savourien ukrainat.

A-raok enkadenn vedel an arc'hant e [[2007]]-[[2008]] e troas ar stil goudevodern rus ''kaprom'' (ruseg : Капром, diwar '''кап'''италисти́ческий '''ром'''анти́зм, '''''kap'''italistícheskiy '''rom'''antízm'', &quot;romantelouriezh kevalaour&quot;) da vout heverk en Ukraina. Alies e vez peget al liketenn ''[[kitsch]]'' war ar stil-se&lt;ref&gt;{{uk}} Podgornaya, Aleksandra. {{cite web|url=https://mayak.org.ua/news/ljubit-ili-gnobit-chto-takoe-kaprom-i-pochemu-v-90-h-i-2000-h-procvetal-arhitekturnyj-kitch/ |title=Любить или гнобить? Что такое капром и почему в 90-х и 2000-х процветал архитектурный китч (&quot;Karantez pe vac'herezh ? Petra eo kaprom ha perak e vleunias ar savouriezh kitsch er bloavezhioù 1990 ha 2000 ?&quot;) @ маяк / Tour-tan, 29/10/2021|accessdate=15 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;, a zo ur meskad elfennoù klasel, modernelour ha savouriezh a vremañ.&lt;br&gt;
Ur skouer eo Leurgêr ar Frankiz e Kyiv goude ma voe adsavet e [[2001]] hervez al Leurgêr Manejnaya (Манежная площадь, &quot;Leurgêr ar Manej&quot;) e Moskov&lt;ref&gt;{{uk}} Stasyouk, Iryna. {{cite web|url=https://hmarochos.kiev.ua/2021/10/18/shkidlyvi-rishennya-meriv-kyyeva-hto-najbilshe-zipsuvav-misto/ |title=Шкідливі рішення мерів Києва: хто найбільше зіпсував місто? (&quot;Disentezioù fall mared Kyiv : piv zo bet o rivinañ kêr ar muiañ ?&quot;) @ Хмарочоса / Skraber-oabl, 18/10/2021|accessdate=15 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;. Tra ma oad ouzh he sevel, ouzhpennet e voe ur greizenn-genwerzh danzouar ha meur a vonumant, en o zouez Monumant an Dizalc'hiezh (Монумент Незалежності). Abeg a voe kavet en adsevel rak elfennoù brizhistorel a oa ennañ, krennañ al lec'h foran a rae, ha diskaret e oa bet feunteun al leurgêr gozh&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web|url=https://gazeta.ua/articles/history/_majdan-ce-pisni-poplavskogo-ci-stala-kraschoyu-golovna-ploscha-krayini-za-30-rokiv/1048304 |title=Майдан - це пісні Поплавського. Чи стала кращою головна площа країни за 30 років  (&quot;Maidan – kanaouennoù Poplavski. Ha gwellaet eo bet leurgêr bennañ ar vro dindan 30 vloaz ?&quot;) @ Gazeta, 22/08/2021|accessdate=15 Ebr 26}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Dnipropetrovsk view 2015 tov-tob.jpg|Kendioù e Dnipro
PrivatBank Headoffice.jpg|Sez PrivatBank, Dnipro
Фасад Це́ркви Різдва́ Пресвято́ї Богоро́диці у Львові, на Сихові.jpg|Iliz ''Ar C'hinivelezh'', Lviv (1995-2000)
Lwów - Plac Mickiewicza 02.JPG|Sez Ukrsotsbank, Lviv (1998-2005)
KRMetrotram.jpg|Ehan Zarichna e metro Kryvyi Rih (1999)
Залізничний вокзал Ужгород.JPG|Porzh-houarn Oujhorod (2003-2004)
Parus Kyiv.jpg|Parus Business Centre, Kyiv (tu-kleiz, 2004-2007)
Воздвиженка 2015.jpg|Vozdvyjenka, Kyiv
SC-04.jpg|Skol-veur gatolik Ukraina, Lviv (2015-2017)
Театр на Подолі.jpg|C'hoariva Akademek, Kyiv&lt;br&gt;(ratreet e 2017)
&lt;/gallery&gt;

== Savouriezh lec'hel ==
&quot;Savouriezh lec'hel&quot; a reer eus an doareoù savadurioù &quot;poblek&quot;, &quot;boutin&quot;, &quot;eus ar vro&quot;, eleze reoù ha n'int ket bet treset gant savourien a vicher. Hengounel eo ar chem-se, a zo bet treuzkaset a rumm da rumm. Pep rannvro en Ukraina he deus he stil dezhi a-fed savouriezh lec'hel : er [[Karpatoù|C'harpatoù]] (Карпати, e reter ar vro) ez eo ar prenn hag ar pri-douar an dafar diazez da sevel tiez.

Diwar brenn ivez ez eo bet savet ar skouerioù heverkañ eus ar savouriezh ukrainat lec'hel, a zo relijiel ar braz anezhi : ilizoù ha befrezoù – hervez an hengoun e rank ar befrez bout distag diouzh an iliz (nemet war an harzoù gant Polonia er C'hornôg hag ar re gant Rusia er Reter, ma vez un doenn hepken d'ar befrez ha d'an iliz)&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, pp. 815-816.&lt;/ref&gt;. 

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Тарасова світлиця.jpg|&quot;Sal Taras&quot; e Tchernetcha Hora
2005-08-13 Pirogiv 228.JPG|[[Milin-avel|Meilh]]
IMG 2622-1.JPG|Mirdi ar C'hinkladurioù, Pereiaslav
Museum_of_Folk_Architecture_and_Ethnography_in_Pyrohiv_-_old_house_-_2388.jpg|[[Loch]], Mirdi ar Savouriezh lec'hel, Pyrohiv
&lt;/gallery&gt;

== Savouriezh tatar Krimea ==
Meur a savadur levezonet gant an [[islam]] zo deuet betek ennomp eus an amzer m'edo C'hanelezh Krimea o ren ([[1441]]–[[1783]]). Palez Bac'htchysarai, bet treset gant savourien deuet eus Italia, eus [[Persia]] hag eus Turkia eo an hini brudetañ. Monumantoù all zo en o sav c'hoazh, [[moskeenn]]où ha mozoleonoù turk (''türbeler'' &quot;bez&quot;, ''türbe'' en unander).

== Savouriezh yuzev ==
Kalzik [[sinagogenn]]où istorel zo bet miret en Ukraina, evel sinagogennoù-meur Charhorod (Шаргород, e mervent ar vro), Sataniv (Сатанів, er reter) ha Jovkva (Жовква, en Oblast Lviv). Elfennoù eus ar savouriezh lec'hel ukrainat a gaver er savadurioù-se&lt;ref&gt;Kubijovyč, 1949, p. 809.&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Hansaray1.jpg|Palez Bac'htchysarai (XVI{{vet}} kantved)
Синагога в Шаргороді.jpg|Sinagogenn Charhorod
&lt;/gallery&gt;

== Levrlennadur ==
* {{uk}} Kubijovyč, Volodymyr M. (rener) : Архітектура / ''Arc'hitektura''. Енциклопедія українознавства / &quot;Holloueziadur ar studioù ukrainek&quot;, rann hollek, levrenn 3. München ha New York : Shevchenko Scientific Society in Europe, 1949 – {{cite web|url=http://litopys.org.ua/encycl/eui075.htm |title=Litopys|accessdate=15 Ebr 26}}.
* {{uk}} Aseev, Y. S. &amp; C'harlamov, V. O. : Архітектура: дерев'яна і кам'яна / ''Arkhitektura: derev'yana i kam'yana'' (&quot;Savouriezh : prenn ha mein&quot;). Історія української культури / &quot;Istor ar sevenadur ukrainat&quot;, levrenn 1. Kyiv : National Academy of Sciences of Ukraine, 2001 {{ISBN|978-966-00-0542-6}} – {{cite web|url=http://litopys.org.ua/istkult/ikult12.htm |title=Litopys|accessdate=15 Ebr 26}}.

==Notennoù==
{{Daveoù|bannoù=2}}
{{Commonscat|Architecture of Ukraine}}
[[Rummad:Istor Ukraina]]
[[Rummad:Sevenadur Ukraina]]</text>
      <sha1>30c5tey9swov419zrz8f459uwgkw1vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinal argoll</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179875</id>
    <revision>
      <id>2191127</id>
      <parentid>2187864</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="sz9u5j9vckfds8zyq77ffdu95kor4gv" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur '''sinal argoll''', pe '''arhent argoll''' &lt;ref&gt;https://geriadur.preder.net/index.php/geriadur/br/klask?q=signal&amp;lang=fr&amp;t=title&lt;/ref&gt;, zo ur galv graet a-ratozh evit kaout sikour. Ur sinal argoll a vez kaset pe dre [[radio]], pe gant un doare da vezañ gwelet evel gant ur goulou, gellout a ra ivez bezañ ur sinal son a c'heller klevet a-bell.

Ur sinal argoll a ro da c'houzout ez eus un hinienn pe ur strollad tud, ur [[bag|vag]], un [[aerlestr]] pe ur c'harbed all a-dal d'un dañjer pe ez eus ezhomm da gaout sikour buan&lt;ref name=AIM&gt;[https://www.faa.gov/air_traffic/publications/media/aim.pdf Aeronautical Information Manual], U.S. Federal Aviation Administration, 2016&lt;/ref&gt;. Implij ur sinal argoll er-maez eus un darvoud dañjerus a zo un torr lezennel hervez al lezennoù lec'hel hag ar [[gwir etrebroadel]]. Ar sinal argoll etreboadel dre radio eo [[pan-pan (skinbellgomzerezh)|pan-pan]] hag a c'haller implij pa vez arvar met aliesoc'h eo evit darvoudoù gant ur c'hrevusted izeloc'h.

Evit ma vije efedus an arhent argoll e ranker kemenn daou dra :
* Kemenn ez eus un [[darvoud a zifrae]]
* Resisaat al lec'hiadur eus an darvoud hag an dud empleget.

Da skouer, implij un [[tan bengal]] nij a ro an tu d'an dud da welet ez eus ur gudenn gant ul lestr war-zu ar gouloù met ne bad ket pell (war-dro ur vunutenn). Un tan-bengal a vez dalc'het en dorn a bad teir munutenn hag a c'hall bezañ lec'hiet aesoc'h ha resisoc'h.  
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Sinaloù argoll]]
[[Rummad:Sikourioù]]
[[Rummad:Kehentiñ difrae]]</text>
      <sha1>sz9u5j9vckfds8zyq77ffdu95kor4gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrick Bruel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179876</id>
    <revision>
      <id>2191128</id>
      <parentid>2187872</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="7lewruqpiyug0tiv6a3txulvri53peh" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Patrick Benguigui''', ganet d'ar [[14 a viz Mae]] [[1959]], brudet dre e anv leurenn '''Patrick Bruel''', zo ur c'haner, sonaozer, aktour ha c'hoarier [[poker]] a-vicher [[Bro-C'hall|gall]]. Ur c'haner gall brudet-tre ez eus anezhañ, dreist-holl gant al luskad poblek lesanvet Bruelmania, hag a vez keñveriet gant brud [[Claude François]] &lt;ref&gt;https://www.allzicradio.com/news/view/479/patrick-bruel-ne-veut-plus-qu-on-lui-parle-de-bruelmania&lt;/ref&gt;.

E 2026 e oa bet tamallet dezhañ [[Tagadenn reizhel|tagadennoù reizhel]] gant eizh maouez.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Goodfellow |first1=Melanie |title=Patrick Bruel: Third Woman Files Sexual Assault Complaint Against French Star |url=https://deadline.com/2026/03/third-woman-sexual-assault-complaintt-french-patrick-bruel-1236766569/ |website=Deadline |access-date=27 Meurzh 2026 |date=26 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Roxborough |first1=Scott |title=Unifrance Executive Files Attempted Rape Complaint With Police Against French Actor Patrick Bruel |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/rape-complaint-filed-against-french-actor-patrick-bruel-1236540832/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=27 Meurzh 2026 |date=19 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;
== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} [http://www.patrickbruel.com/ Lec'hienn ofisiel]
* {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0115730/ Patrick Bruel] war lec'hienn [[IMDb]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Bruel, Patrick}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1959]]
[[Rummad:Kanerien Bro-C'hall]]
[[Rummad:Kanerien c'hallek]]
[[Rummad:Aktourien Bro-C'hall]]
[[Rummad:C'hoarierien poker]]
[[Rummad:Marc'heien an Ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>7lewruqpiyug0tiv6a3txulvri53peh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191146</id>
      <parentid>2191128</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1981" sha1="ssql45fde4qdx19mlcvqkbi0kjjdjri" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Patrick Benguigui''', ganet d'ar [[14 a viz Mae]] [[1959]], brudet dre e anv leurenn '''Patrick Bruel''', zo ur c'haner, sonaozer, aktour ha c'hoarier [[poker]] a-vicher [[Bro-C'hall|gall]]. Ur c'haner gall brudet-tre ez eus anezhañ, dreist-holl gant al luskad poblek lesanvet Bruelmania, hag a vez keñveriet gant brud [[Claude François]] &lt;ref&gt;https://www.allzicradio.com/news/view/479/patrick-bruel-ne-veut-plus-qu-on-lui-parle-de-bruelmania&lt;/ref&gt;.

E 2026 e oa bet tamallet dezhañ [[Tagadenn reizhel|tagadennoù reizhel]] gant eizh maouez.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Goodfellow |first1=Melanie |title=Patrick Bruel: Third Woman Files Sexual Assault Complaint Against French Star |url=https://deadline.com/2026/03/third-woman-sexual-assault-complaintt-french-patrick-bruel-1236766569/ |website=Deadline |access-date=27 Meurzh 2026 |date=26 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Roxborough |first1=Scott |title=Unifrance Executive Files Attempted Rape Complaint With Police Against French Actor Patrick Bruel |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/rape-complaint-filed-against-french-actor-patrick-bruel-1236540832/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=27 Meurzh 2026 |date=19 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;. D'ar 15 a viz Mae 2026 e oa bet [[Flavie Flament]] o tougen klemm a-enep dezhañ evit gwallerezh pa oa hi oadet a 16 vloaz &lt;ref&gt; {{fr}} https://www.franceinfo.fr/societe/harcelement-sexuel/l-animatrice-flavie-flament-annonce-avoir-porte-plainte-contre-patrick-bruel-pour-viol_8006090.html&lt;/ref&gt;. 
== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} [http://www.patrickbruel.com/ Lec'hienn ofisiel]
* {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0115730/ Patrick Bruel] war lec'hienn [[IMDb]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Bruel, Patrick}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1959]]
[[Rummad:Kanerien Bro-C'hall]]
[[Rummad:Kanerien c'hallek]]
[[Rummad:Aktourien Bro-C'hall]]
[[Rummad:C'hoarierien poker]]
[[Rummad:Marc'heien an Ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>ssql45fde4qdx19mlcvqkbi0kjjdjri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191147</id>
      <parentid>2191146</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T09:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1985" sha1="9mvt84dmxtj7gplz6r1gt2np5r2fn1z" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Patrick Benguigui''', ganet d'ar [[14 a viz Mae]] [[1959]], brudet dre e anv leurenn '''Patrick Bruel''', zo ur c'haner, sonaozer, aktour ha c'hoarier [[poker]] a-vicher [[Bro-C'hall|gall]]. Ur c'haner gall brudet-tre ez eus anezhañ, dreist-holl gant al luskad poblek lesanvet Bruelmania, hag a vez keñveriet gant brud [[Claude François]] &lt;ref&gt;https://www.allzicradio.com/news/view/479/patrick-bruel-ne-veut-plus-qu-on-lui-parle-de-bruelmania&lt;/ref&gt;.

E 2026 e oa bet tamallet dezhañ [[Tagadenn reizhel|tagadennoù reizhel]] gant eizh maouez.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Goodfellow |first1=Melanie |title=Patrick Bruel: Third Woman Files Sexual Assault Complaint Against French Star |url=https://deadline.com/2026/03/third-woman-sexual-assault-complaintt-french-patrick-bruel-1236766569/ |website=Deadline |access-date=27 Meurzh 2026 |date=26 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Roxborough |first1=Scott |title=Unifrance Executive Files Attempted Rape Complaint With Police Against French Actor Patrick Bruel |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/rape-complaint-filed-against-french-actor-patrick-bruel-1236540832/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=27 Meurzh 2026 |date=19 Meurzh 2026}}&lt;/ref&gt;. D'ar 15 a viz Mae 2026 e oa bet [[Flavie Flament]] o tougen klemm a-enep dezhañ evit [[gwallerezh]] pa oa hi oadet a 16 vloaz &lt;ref&gt; {{fr}} https://www.franceinfo.fr/societe/harcelement-sexuel/l-animatrice-flavie-flament-annonce-avoir-porte-plainte-contre-patrick-bruel-pour-viol_8006090.html&lt;/ref&gt;. 
== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} [http://www.patrickbruel.com/ Lec'hienn ofisiel]
* {{en}} [https://www.imdb.com/name/nm0115730/ Patrick Bruel] war lec'hienn [[IMDb]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Bruel, Patrick}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1959]]
[[Rummad:Kanerien Bro-C'hall]]
[[Rummad:Kanerien c'hallek]]
[[Rummad:Aktourien Bro-C'hall]]
[[Rummad:C'hoarierien poker]]
[[Rummad:Marc'heien an Ordre national du Mérite]]</text>
      <sha1>9mvt84dmxtj7gplz6r1gt2np5r2fn1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emiru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179877</id>
    <revision>
      <id>2191130</id>
      <parentid>2187897</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1708" sha1="akm6j2j0nykqsolwps76rm9ei0szw33" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Emily Beth Schunk'''&lt;ref&gt;{{cite web|title= OTK announces Emiru as new co-owner|first=Dshae|last=Zulkiflee|work=esports.gg
|date= 31 January 2023 |url=https://esports.gg/news/streamers/otk-announces-emiru-as-new-co-owner/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= Uber Driver Laughs at Emiru's Real Name |website= [[YouTube]] |date= 8 August 2025 |url=https://youtube.com/shorts/5gE8TkrWEWM?si=ng35BUpzx7fpeJNU | author = Emiru }}&lt;/ref&gt;, ganet d'an [[3 a viz Genver]] [[1998]], brudet dre he anv micher '''Emiru''', zo ur [[Streaming|streamerez]], [[YouTube]]rez ha [[cosplay]]erez [[stadunanat]]. Brudet eo evit he filmigoù eeun war [[Twitch]], ma sav abadennoù liammet ouzh ar c'hoarioù video; dreist-holl ''[[League of Legends]]'' pa oa kroget, ha troet goude-se war ar c'hosplay. Ouzhpenn 1 800 000 a dud a heuilhe anezhi d'an 10 a viz Kerzu 2025. Kengrouerez an aozadur c'hoari [[One True King]] eo&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite press release|date=January 2, 2022|title=Emiru Joins OTK as Its Newest Content Creator|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2022/01/03/2359805/0/en/Emiru-Joins-OTK-as-Its-Newest-Content-Creator.html|access-date=January 7, 2022|website=GlobeNewswire}}&lt;/ref&gt; ha krouerez danvez evit [[Red Bull GmbH|Red Bull]] eo ivez&lt;ref name=&quot;rb-si&quot;&gt;{{cite web|date=August 17, 2025|access-date=October 26, 2025|last=DeSena|first=Gabby|title=Emiru Drops a Surprise Announcement at Ludwig's Streamer Games|url=https://www.si.com/esports/news/emiru-red-bull-sponsorship|website=Sports Illustrated|language=en-US}}&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Emiru}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1998]]
[[Rummad:Cosplayerien]]
[[Rummad:Streamerien]]
[[Rummad:Tud eus Kansas]]</text>
      <sha1>akm6j2j0nykqsolwps76rm9ei0szw33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191131</id>
      <parentid>2191130</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1732" sha1="hxoqjts0xrq126rlqhgvoizl3uodgtz" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Emily Beth Schunk'''&lt;ref&gt;{{cite web|title= OTK announces Emiru as new co-owner|first=Dshae|last=Zulkiflee|work=esports.gg
|date= 31 January 2023 |url=https://esports.gg/news/streamers/otk-announces-emiru-as-new-co-owner/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title= Uber Driver Laughs at Emiru's Real Name |website= [[YouTube]] |date= 8 August 2025 |url=https://youtube.com/shorts/5gE8TkrWEWM?si=ng35BUpzx7fpeJNU | author = Emiru }}&lt;/ref&gt;, ganet d'an [[3 a viz Genver]] [[1998]], brudet dre he anv micher '''Emiru''', zo ur [[Streaming|streamerez]], [[YouTube]]rez ha [[cosplay]]erez [[stadunanat]]. Brudet eo evit he filmigoù eeun war [[Twitch]], ma sav abadennoù liammet ouzh ar c'hoarioù video; dreist-holl ''[[League of Legends]]'' pa oa kroget, ha troet goude-se war ar c'hosplay. Ouzhpenn 1 800 000 a dud a heuilhe anezhi d'an 10 a viz Kerzu 2025. Kengrouerez an aozadur c'hoari [[One True King]] eo&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite press release|date=January 2, 2022|title=Emiru Joins OTK as Its Newest Content Creator|url=https://www.globenewswire.com/news-release/2022/01/03/2359805/0/en/Emiru-Joins-OTK-as-Its-Newest-Content-Creator.html|access-date=January 7, 2022|website=GlobeNewswire}}&lt;/ref&gt; ha krouerez danvez evit [[Red Bull GmbH|Red Bull]] eo ivez&lt;ref name=&quot;rb-si&quot;&gt;{{cite web|date=August 17, 2025|access-date=October 26, 2025|last=DeSena|first=Gabby|title=Emiru Drops a Surprise Announcement at Ludwig's Streamer Games|url=https://www.si.com/esports/news/emiru-red-bull-sponsorship|website=Sports Illustrated|language=en-US}}&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Emiru}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1998]]
[[Rummad:Cosplayerien]]
[[Rummad:Streamerien]]
[[Rummad:Merc'hed SUA]]
[[Rummad:Tud eus Kansas]]</text>
      <sha1>hxoqjts0xrq126rlqhgvoizl3uodgtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carnegie Hall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179995</id>
    <revision>
      <id>2191149</id>
      <parentid>2189282</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T10:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11097" sha1="s17i6g8qrid2wxibku8ggtbgy3eodhb" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Carnegie Hall'''  a zo ur sall sonadegoù e korn ar 7{{vet}} bali hag ar 57{{vet}} straed Kornôg e [[New York]], e Su [[Central Park]] e karter [[Manhattan]].

Ar &quot;Selaouva Isaac Stern&quot;, ar sall pennañ, a zo 2 804 plas ennañ&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.pianistmagazine.com/blogs/carnegie-hall-the-history-of-one-of-americas-greatest-concert-venues/ ''Carnegie Hall : History of one of America's greatest concert venues''] gant Pianist Magazine, 1{{añ}} a viz Even 2022.&lt;/ref&gt;. Daou selaouva bihanoc'h a zo ivez. Ur bern sonaozerien ha sonerien [[sonerezh klasel|klasel]] vrudet en deus tremenet eno, kenkoulz ha sonerien [[blues]], [[jazz]], [[rock]] ha [[pop]].

Ul lec'h hollvrudet eo er [[Stadoù-Unanet]], ken evit e arkitektouriezh, e istor hag e akoustik eus ar re wellañ.

== Istor ==
An industriour ha dengarour skosat-stadunanat [[Andrew Carnegie]] a voe kendrec'het gant ar penn-laz-seniñ Walter Damrosch da arc'hantaouiñ ur sal abadennoù nevez hag a zougeno an anv 'Carnegie Hall'. Kregiñ a reas al labourioù e 1890, ha digoret e voe d'ar 5 a viz Mae 1891 en ur mod ofisiel gant ur sonadeg gant [[Piotr Ilitch Tchaikovski]]. Padal e kendalc'has al labourioù betek 1897&lt;ref&gt;{{fr}} {{Liamm web|langue=fr-FR|titl=Visiter le Carnegie Hall comme si vous étiez !|url=https://www.nyc.fr/visiter-new-york/monuments/carnegie-hall/|lec'hienn=New York City.fr|deiziad=2016-03-26}}.&lt;/ref&gt;. Savet e voe e brik ha maen er c'hiz [[Azginivelezh italian]].

Er bloavezhioù 1960 e voe adprenet gant kêr New York ha rummet e voe monumant istorel e 1964.

D'an 18 a viz Mae 1976 e voe aozet « sonadeg ar c'hantved » hag a vodas [[Dietrich Fischer-Dieskau]], [[Vladimir Horowitz]], [[Yehudi Menuhin]], [[Mstislav Rostropovitch]], [[Isaac Stern]] ha laz-seniñ filarmonek New York heñchet gant [[Leonard Bernstein]]&lt;ref&gt;[https://www.francemusique.fr/emission/france-musique-la-nuit-nocturne/2013-2014/le-concert-du-xxeme-siecle-11-30-2013-00-00 « Le concert du XXe siècle »], [[France Musique]], 30 a viz Du 2013.&lt;/ref&gt;.

Etre 1987 ha 1990 e voe savet un tour gant 60 estaj e-kichen ar Carnegie Hall, daoust da vezañ ur monumant istorel.

== Ar selaouvaoù ==
Tri selaouva a zo er Carnegie Hall : ar ''Main Hall'', ar ''Recital Hall'' hag ar ''Chamber Music Hall''. Gallout a ra ar ''Main Hall'' degemer 2 804 arvester azezet war pemp live. « Selaouva Isaac Stern » eo e anv ofisiel bremañ. An div sall all a zo 599 ha 268 plas enno&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr-FR |anv=Amélie |titl=Le Carnegie Hall à New York : toutes les informations à connaître |url=https://bonjournewyork.fr/carnegie-hall/ |lec'hienn=Bonjour New York |deiziad=2023-12-07 |consulté le=2025-05-26}}&lt;/ref&gt;.

== Sonadegoù brudet ==
Setu un nebeut sonerien ha kanerien vrudet a zo bet er Carnegie Hall :
* [[George Gershwin]] d'ar 07 a viz Meurzh 1928.
* [[Maurice Ravel]] d'an 08 a viz Meurzh 1928.
* [[Vladimir Horowitz]] d'an 12, 13 ha 15 a viz Genver, 11, 20 hag 21 a viz C'hwevrer, 23 a viz Meurzh, 2 a viz Du, 3, 6 ha 7 a viz Kerzu 1928, d'ar 15 a viz Du 1929, d'ar 24 a viz C'hwevrer ha d'ar 15 a viz Ebrel 1930 ha d'an 21 a viz Genver 1931.
* [[Duke Ellington]] d'an 23 a viz Genver 1943&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en-us|titl=The Duke Elington Carnegie Hall Concerts, January 1943 - Duke Ellington, Duke Ellington &amp; His Orchestra {{!}} Songs, Reviews, Credits|url=https://www.allmusic.com/album/the-duke-elington-carnegie-hall-concerts-january-1943-mw0000674479|lec'hienn=AllMusic|consulté le=2019-01-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[Louis Armstrong]] d'an 8 a viz C'hwevrer 1947.
* [[Billie Holiday]] d'ar 27 a viz Meurzh 1948 ha d'an 10 a viz Du 1956&lt;ref&gt;{{liamm web|url=http://musicadesdelasantipodas.blogspot.com/2009/11/billie-holiday-1956-at-carnegie-hall.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100625115356/http://musicadesdelasantipodas.blogspot.com/2009/11/billie-holiday-1956-at-carnegie-hall.html|titl=Billie Holiday: 1956 at the Carnegie Hall. The Essential Billie Holiday|archive-date=June 25, 2010}}&lt;/ref&gt;.
* [[Herbert von Karajan]] d'an 22 a viz Du 1958&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1955/03/02/archives/music-berlin-orchestra-von-karajan-conducts-at-carnegie-hall.html ''Music: Berlin Orchestra; Von Karajan Conducts at Carnegie Hall''] gant Howard Taubman, [[The New York Times]], 2 a viz Meurzh 1955 issn=0362-4331.&lt;/ref&gt;.
* [[Maria Callas]] d'ar 27 a viz Genver 1959.
* [[Judy Garland]] d'ar 23 a viz Ebrel 1961, enrolle twar an albom ''Judy at Carnegie Hall''.
* [[Miles Davis]] d'an 19 a viz Mae 1961 hag an 30 a viz Meurzh 1974. Enrollet e voe an albom ''Dark Magus''&lt;ref&gt;{{Liamm web|titl=Great Albums You May Have Missed: Miles Davis Dark Magus (1997)|url=https://www.nypl.org/blog/2015/1/27/great-albums-you-may-have-missed-miles-davis-dark-magus-1997|lec'hienn=The New York Public Library|consulté le=2019-01-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[The Dave Brubeck Quartet]] d'an 21 a viz C'hwevrer 1963&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en|anv1=Jazz|anv-bihan1=All About|titl=The Dave Brubeck Quartet: At Carnegie Hall|url=https://www.allaboutjazz.com/at-carnegie-hall-dave-brubeck-columbia-records-review-by-jim-santella.php|lec'hienn=All About Jazz|consulté le=2019-01-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[Pete Seeger]] d'an 8 a viz Even 1963. Enrollet e voe ar bladenn ''We Shall Overcome''.
* [[Bob Dylan]] e 1963&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en-us|titl=Live at Carnegie Hall 1963 - Bob Dylan {{!}} Songs, Reviews, Credits|url=https://www.allmusic.com/album/live-at-carnegie-hall-1963-mw0000702963|lec'hienn=AllMusic|consulté le=2019-01-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[Nina Simone]] e 1963. Enrollet e voe ar bladenn ''Nina Simone at Carnegie Hall''&lt;ref&gt;{{Liamm web|titl=The Nina Simone Database - 1963 New York Carnegie Hall|url=http://boscarol.com/ninasimone/pages/php/show_session.php?id=carnegie63|lec'hienn=boscarol.com|consulté le=2019-01-20}}&lt;/ref&gt;.
* [[The Beatles]] d'an 12 a viz C'hwevrer 1964.
* [[Manitas de Plata]] e miz Kerzu 1965&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=fr|titl=Biographie de Manitas De Plata|url=https://www.universalmusic.fr/artiste/7045-manitas-de-plata/bio|lec'hienn=Universal Music France|consulté le=2019-01-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[Jacques Brel]] e miz Kerzu 1965 hag e miz C'hwevrer 1967.
* [[Simon and Garfunkel]] d'an 28 a viz Du 1969&lt;ref&gt;''[[New York Magazine]]'' ar 1{{añ}} a viz Kerzu 1969.&lt;/ref&gt;.
* [[Melanie Safka]] d'an 13 a viz Even 1970. Enrollet e voe ar bladenn ''Leftover Wine''. Enrollet e voe ar bladenn ''Melanie Live at Carnegie Hall'' d'an 2 ha 3 a viz C'hwevrer 1973.
* [[Chicago (strollad)|Chicago]] e 1971. Ar strollad rock kentañ da leuniañ ar Carnegie Hall e-pad ur sizhun e voe&lt;ref&gt;{{en}} [https://chicagotheband.com/news/chicago-at-carnegie-hall-complete/ https://chicagotheband.com/news/chicago-at-carnegie-hall-complete/] (gwelet d'an 21 a viz Genver 2024)&lt;/ref&gt;.
* [[Frank Zappa]] &amp; [[The Mothers of Invention]] d'an 11 a viz Here 1971 evit div sonadeg&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en|titl=Carnegie Hall|url=https://www.zappa.com/music/carnegie-hall|lec'hienn=Zappa.com|deiziad=2016-03-30|consulté le=2019-01-21}}&lt;/ref&gt;.
* [[Pink Floyd]] d'ar 1{{añ}} a viz Mae 1972&lt;ref&gt;''New York Magazine'', 1{{añ}} a viz Mae 1972.&lt;/ref&gt;.
* [[The Beach Boys]] d'an 20 a viz Meurzh 1972&lt;ref&gt;''New York Magazine'', 20 a viz Meurzh 1972.&lt;/ref&gt;.
* [[Shirley Bassey]] d'an 30 a viz Mae 1974&lt;ref&gt;''New York Magazine'' an 3 a viz Even 1974, pajenn 27.&lt;/ref&gt;.
* [[Mireille Mathieu]] e 1975 ha 1982.{{daveoù a vank}}
* « Sonadeg ar c'hantved » (klasel) evit 85{{vet}} deiz-ha-bloaz ar Carnegie Hall d'an 18 a viz Mae 1976 : [[Leonard Bernstein]], [[Dietrich Fischer-Dieskau]], [[Vladimir Horowitz]], [[Yehudi Menuhin]], [[Mstislav Rostropovitch]], [[Isaac Stern]], ar [[New York Philharmonic]]... Enrollet e voe ar sonadeg, adembannet e [[pladenn-arc'hant]] gant Sony&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20241130120547/https://www.carnegiehall.org/Blog/2010/09/Live-from-Carnegie-Hall-Concert-of-the-Century « ''Live from Carnegie Hall: Concert of the Century'' »], ''carnegiehall.org'', 15 a viz Gwengolo 2010.&lt;/ref&gt;.
* [[Dalida]] d'an 29 a viz Du 1978&lt;ref&gt;{{Liamm web | langue=en | titl=''Dalida at Carnegie Hall in New York'' (29.11.1978) | url=https://www.youtube.com/watch?v=LWhRh9i3RiM | deiziad=2010-05-30}}&lt;/ref&gt;.
* [[Stevie Ray Vaughan]] d'ar 4 a viz Here 1984}}&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=en-us|titl=Live at Carnegie Hall - Stevie Ray Vaughan &amp; Double Trouble, Stevie Ray Vaughan {{!}} Songs, Reviews, Credits|url=https://www.allmusic.com/album/live-at-carnegie-hall-mw0000025625|lec'hienn=AllMusic|consulté le=2019-01-22}}&lt;/ref&gt;.
* [[Thierry Le Luron]] d'an 10 a viz Here 1984&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=24pFDQAAQBAJ&amp;printsec=frontcover ''De bruit et de fureur''] gant Virginie de Clausade, Place des éditeurs, Pariz, 2016, 198 pajenn, {{ISBN|978-2-259-25241-6}}.&lt;/ref&gt;.
* [[Buena Vista Social Club (laz-seniñ)|Buena Vista Social Club]] d'ar 1{{añ}} a viz 1998. Enrollet e voe ar sonadeg d'an deiz-se ha dont a reas er-maez ur bladenn-arc'hant doubl anezhi, ''At Carnegie Hall'', dek bloaz war-lerc'h&lt;ref&gt;{{Liamm web | aozer=R. Robert | titl=Le disque du jour : Buena Vista Social Club, &quot;At Carnegie Hall&quot; | url=https://www.lesinrocks.com/musique/le-disque-du-jour-buena-vista-social-club-at-carnegie-hall-27103-26-10-2008/ | lec'hienn=[[Les Inrocks]].com | deiziad=26 a viz Here 2008}}&lt;/ref&gt;.
* [[Tammy Wynette]] d'an 9 a viz Ebrel 1994,
* [[Youssou N'dour]] d'ar 26 a viz Here 2005&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.nonesuch.com/artists/youssou-n-dour « ''About Youssou N'Dour'' »], ''nonesuch.com'' (gwelet d'ar 24 a viz Eost 2018).&lt;/ref&gt;.
* [[The Chieftains]] ha [[Kevrenn Alre]] d'ar 17 a viz Mae 2007&lt;ref&gt;{{Liamm web |langue=fr |titl=Festival interceltique. La Kevrenn Alré retrouve les Chieftains |url=https://www.letelegramme.fr/ar/viewarticle1024.php?aaaammjj=20080811&amp;article=20080811-3593380 |lec'hienn=Le Telegramme |deiziad=2008-08-11 |consulté le=2022-03-22}}&lt;/ref&gt;.

=== Tud all ===
Ur vanifestadeg broadelourien iwerzhonat a voe eno e 1899. Al lennadeg ziwezhañ gant [[Mark Twain]] a voe e 1906&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1906/11/22/archives/nations-orators-glorify-schurz-carnegie-hall-memorial-a-peoples.html ''Nation's Orators Glorify Schurz; Carnegie Hall Memorial a People's Tribute''], 22 a viz Du 1906, [https://web.archive.org/web/20211121141945/https://www.nytimes.com/1906/11/22/archives/nations-orators-glorify-schurz-carnegie-hall-memorial-a-peoples.html Dielloù], 21 a viz Du 2021, The New York Times.&lt;/ref&gt;. Reiñ a reas ar bedagogourez italian [[Maria Montessori]] ur brezegenn eno e 1913&lt;ref&gt;{{Liamm web|url=https://www.lemonde.fr/series-d-ete/article/2020/08/05/maria-montessori-une-vedette-americaine_6048149_3451060.html|titl=Maria Montessori, une vedette américaine |deiziad=5 a viz Eost 2020|aozer=Thomas Saintourens |consulté le=11 août 2020|lec'hienn=[[Le Monde]]}}.&lt;/ref&gt;.

== Gwelet ivez ==
=== Levrlennadur ===
* Richard Schickel, ''The World of Carnegie Hall'', 1960.

=== Liamm diavaez ===
{{en}} [https://www.carnegiehall.org Lec'hienn ofisiel]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Salioù sonadegoù]]
[[Rummad:Salioù abadennoù]]
[[Rummad:New York]]</text>
      <sha1>s17i6g8qrid2wxibku8ggtbgy3eodhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nino Khurtsidze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180199</id>
    <revision>
      <id>2191115</id>
      <parentid>2191072</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T19:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionadoù dre skipailh - diglok.</comment>
      <origin>2191115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4666" sha1="tphixwnf1rlo8fvu89xs7klfcv24rhl" xml:space="preserve">[[Restr:Nino Khurtsidze 2013.jpg|right|140px|Nino Khurtsidze e 2013.]]
''' Nino Khurtsidze''' (e [[jorjieg]]:'''ნინო ხურციძე'''), bet ganet d'an 28 a viz Eost 1975 e [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[URSS]]) ha marvet d'an 22 a viz Ebrel 2018&lt;ref&gt;{{ru}}[http://chess-news.ru/node/24588 Нино Хурцидзе. 1975 - 2018, d'an 22 a viz Ebrel 2018, chess-news.ru ]&lt;/ref&gt; e [[Tbilisi]] (Jorjia) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 1999 ha Mestrez-veur (WGM) abaoe 1993.&lt;br/&gt;E miz Eost 2017 e oa 2 400 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 370 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha 2 333 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20170826053206/http://ratings.fide.com/card.phtml?event=13600320 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 472 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Gouhere]] 1999&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.olimpbase.org/Elo/player/Khurtsidze,%20Nino.html Khurtsidze, Nino FIDE rating history, 1990-2001 – Olimp Base.org]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad europat ar Re Yaouank ====
Trec'h e voe er rummad Merc'hed edan ugent vloaz e 1992.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank ====
* Trec'h e voe er rummad Merc'hed edan c'hwezek vloaz e 1991 [[Guarapuava]], ([[Brazil]]).
* Trec'h e voe er rummad Merc'hed edan ugent vloaz e 1993 hag e 1995.
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù]] ====
===== Kampionad kemmesk =====
Trec'h e voe e 1998, ar vaouez nemeti o tapout an titl.
===== Kampionad ar Maouezi =====
Trec'h e voe pemp gwezh: e 1989, e 1993, e 2005, e 2006 hag e 2013.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad bedel (Kemmesk) ====
C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Jorjia]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playerst/1fh7vvdg.html World Men's Chess Championships - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1997||erlec'hierez||4||{{Suis}}, [[Luzern]]||0,5/3 (+ 0, = 1, - 2)||16,7||-||-||10||-
|-
|}
==== Kampionad bedel (Maouezi) ====
C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh [[Jorjia]]
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1997t/1997geow.html 4th World Team Chess Championship: Lucerne 1997 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù
|-
|2007||3||1||{{Rusia}}, [[Yekaterinbourg]]||4,5/8 (+ 3, = 3, - 2)||56,3||5||-||4||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2007v/2007geo.html 1st World Team Chess Championship (women): Ekaterinburg 2007 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|2011||4||3||{{Albania}}, [[Tirana]]||4/7 (+ 3, = 3, - 2)||57,1||5||-||3||arem||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2011v/2011geo.html World Team Chess Championship (women): 2011 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|2013||4||4||{{Kazakstan}}, [[Astana (Kazakstan)|Astana]]||4/7 (+ 3, = 3, - 2)||57,1||4||-||5||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2013v/2013geo.html 4th World Team Chess Championship (women): Astana 2013 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus pemp gwezh e skipailh [[Jorjia]] etre 1998 ha 2012
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/1fh7vvdg.html Women's Chess Olympiads - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1998||1 erlec'hierez ||10 (25)||{{Malta}}, [[Valletta]]||1,5/4 (+ 1, = 1, - 2)||37,5||-||-||3||arem
|-
|2000||3||11 (26)||{{Suis}}, [[Luzern]]||11/13 (+ 9, = 4, - 0)||84,6||1||aour||2||argant
|-
|2002||3||12 (27)||{{EAU}}, [[Dubai]]||5,5/10 (+ 4, = 3, - 3)||55||31||-||4||-
|-
|2006||1||37||{{Italia}} [[Torino]]||5,5/11 (+ 3, = 5, - 3)||50||46||-||6||-
|-
|2012||4||40||{{Turkia}} [[Istanbul]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||13||-||8||-
|-
|}

{{EloChart|Q450900}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20170826053206/http://ratings.fide.com/card.phtml?event=13600320 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=49619 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Nino_Khurtsidze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Khurtsidze, Nino}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1975]]
[[Rummad:Marvioù 2018]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>tphixwnf1rlo8fvu89xs7klfcv24rhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>F.I.P.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180201</id>
    <revision>
      <id>2191110</id>
      <parentid>2191083</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T17:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="e8ycj2j0gf1hnng17ua7rfrwbltv9vb" xml:space="preserve">[[File:Почтовая марка СССР № 4573. 1976. 50-летие Международной федерации филателии.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr-lidañ an Unvaniezh Soviedel da vare 50vet deiz-ha-bloaz ar FIP (1976)]]

Ar '''Fédération internationale de philatélie''' pe '''FIP''' (e brezhoneg ''Kevread Etrebroadel an Dimbrawouriezh'' pe K.E.D.) eo anv an aozadur a vod ar c'hevreadoù broadel eus ar c'hevredigezhioù dastumerien timbroù.

Eman he sez e [[Zurich]] e Bro-Suis. Krouet e voe e 1926.

Unan eus he c'hefridioù eo termen ar reolennoù evit ar c'henstrivadegoù e-barzh an diskouezadegoù timbroù-post hengounel pe tost ouzh an danvez-se (timbroù kemedel, [[maksifilateliezh]], [[aerfilateliezh]] da skouer).

Klask a ra ivez :

* Brudañ an dastum hag ar studi timbroù.
* Derc'hel darempredoù mignoniezh etre an holl bobloù.
* Diazezañ ha derc'hel liammoù strizh etre bedig-bed an dimbrawouriezh hag ar melestradurezhioù postel.
* Brudañ an diskouezadegoù timbroù.

Ezel [[K.B.D.D.|Kevredigezh Bedel evit Diorren an Dimbrawouriezh]] eo.

== Liamm diavaez ==
{fr} https://www.f-i-p.ch Lec’hienn K.E.D.</text>
      <sha1>e8ycj2j0gf1hnng17ua7rfrwbltv9vb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>W.A.D.P. - A.M.D.P.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180203</id>
    <revision>
      <id>2191112</id>
      <timestamp>2026-05-15T18:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Russiastampday1rouble1998-0466.jpg|left|thumb|upright 1.0|Devezh an timbroù – Rusia (1998)]]  Ar '''World Association for the Development of Philately''' (WADP), e galleg '''l’Association mondiale pour le développement de la philatélie''' (AMDP) diouzh an anv ofisiel (hag e brezhoneg ''Kevredigezh Bedel evit Diorren an Dimbrawouriezh'' pe KBDD) zo bet krouet e 1997 evit kas war-raok an dimbrawouriezh, ha pa vefe un dudi a gas an dud d’ober dastumadoù,...&quot;</comment>
      <origin>2191112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2652" sha1="hbqwe49clt5vvc6p8no3rmw7f1lcyze" xml:space="preserve">[[File:Russiastampday1rouble1998-0466.jpg|left|thumb|upright 1.0|Devezh an timbroù – Rusia (1998)]]

Ar '''World Association for the Development of Philately''' (WADP), e galleg '''l’Association mondiale pour le développement de la philatélie''' (AMDP) diouzh an anv ofisiel (hag e brezhoneg ''Kevredigezh Bedel evit Diorren an Dimbrawouriezh'' pe KBDD) zo bet krouet e 1997 evit kas war-raok an dimbrawouriezh, ha pa vefe un dudi a gas an dud d’ober dastumadoù, pe un obererezh ekonomikel. Kevreet eo bet ganti aozadurioù etrebroadel, tiez-embann, strolladoù a ra war-dro an dastum timbroù-post.

Roll an izili :
* [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] (U.P.B.) a zo he c’hefridi aesaat an darempredoù etre ar melestradurezhioù-post a embann timbroù.
* [[Kevread Etrebroadel an Dimbrawouriezh]] (KED) a vod ar c'hevreadoù broadel eus ar c'hevredigezhioù dastumerien timbroù.
* [[Kevread Etrebroadel Kambroù Micherel ar Genwerzhourien Timbroù]] e anv an embregerezhioù a ra war dro ar prenañ hag ar gwerzhañ timbroù-post ha dafar a sell outi.
* Kevredigezh etrebroadel an embannerien katalogoù ha kelaouennoù a sell ouzh an dimbrawouriezh.
* Kevredigezh etrebroadel ar gazetennerien a bled gant an dimbrawouriezh.
* Intergraf, kengevread an tiez-moullañ.

== Istor ha kefridioù ==

Savet eo bet a KBDD gant melestradurezhioù ar postoù evit respont da gresk an embannadurioù timbroù faos, savet e-maez al lezennoù, ha gante neuz an timbroù reizh, gant anv ar vro, un talvoud-gwerzh… met na oant ket embannet gant an aotrouniezh a oa sañset hen ober. Da vare emvod-meur an U.P.B. e [[Seoul]] e 1994 ez eus bet votet ur mennad gant an izili evit krouiñ ar KBDD, ar pezh a voe graet e 1997.

Ar pal eo bodañ tout ar strolladoù hag an aozadurioù a produiñ timbroù-post, asambles gant ar c’hevredigezhioù a ra war dro an dastumadoù timbrawouriezh.

An div oberenn bouezusañ e voe sevel ur sturlevr evit diorren an dimbrawouriezh hag ijinañ ur '''Reizhiad Niverennañ Bedel''' (RNB).

Embannet eo bet e 1999 al levr-henchañ evit sikour an dud a-vicher war ar postoù (implijidi ar melestradurezhioù dreist-holl) hag an dastumerien. Kavout a reer ennañ un dastumad titouroù ha teknikoù evit embann timbroù-post ha brudañ an embann timbroù.

Kinniget e vez da gement melestradurezh postel zo diskleriañ ent-ofisiel o zimbroù embannet evit ma vez fiziet e pep hini un niverenn hervez ar [[Reizhiad Niveriñ KBDD]] (e saozneg '''World Numbering System''' pe WNS). An timbroù a vez lakaet war-wel war ul lec’hienn internet (www.wnsstamps.post) ha mod-se ez eus bet savet un diaz-titouriñ hegerz d’an holl.</text>
      <sha1>hbqwe49clt5vvc6p8no3rmw7f1lcyze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tudi Kernalegenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180204</id>
    <revision>
      <id>2191117</id>
      <timestamp>2026-05-15T19:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.  ==Oberennoù== * [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', Goater  {{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}} [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]&quot;</comment>
      <origin>2191117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="pr74u1yj3qfm9cymw93xptbspaf5xfz" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', Goater

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>pr74u1yj3qfm9cymw93xptbspaf5xfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191118</id>
      <parentid>2191117</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T19:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù */</comment>
      <origin>2191118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="m3ljmcmwv87wso4i0snun7o0us9kxl2" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>m3ljmcmwv87wso4i0snun7o0us9kxl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191119</id>
      <parentid>2191118</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T19:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <origin>2191119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="cyrdw4yrd16cn829hae5z2rhlj16p50" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>cyrdw4yrd16cn829hae5z2rhlj16p50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191120</id>
      <parentid>2191119</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù */</comment>
      <origin>2191120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="t5lzc1090ih7ohwqw3wm744gsu3k9gb" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2005]] : ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du - L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 70'', [[Apogée]]
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]


{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>t5lzc1090ih7ohwqw3wm744gsu3k9gb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191121</id>
      <parentid>2191120</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù */</comment>
      <origin>2191121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="466" sha1="jh1gpcpqfa5e3cd1c6q2yw8jm7okx9c" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2005]] : ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du – L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 70'', [[Apogée]]
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]


{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>jh1gpcpqfa5e3cd1c6q2yw8jm7okx9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191122</id>
      <parentid>2191121</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù */</comment>
      <origin>2191122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="f6q92sxsakgfkr5hnakdoqw6f7gaay1" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2005]] : ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du – L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 70'', [[Apogée]]
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]
* [[2025]] : ''La région dans le discours politique de gauche – Bretagne, Écosse et Galice (1968-1981)'', [[Presses Universitaires Rennes]]

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>f6q92sxsakgfkr5hnakdoqw6f7gaay1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191123</id>
      <parentid>2191122</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù */</comment>
      <origin>2191123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="bpchosunjr2gkqzlp06bhk35wuxx6j3" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''' zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2005]] : ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du – L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 70'', [[Apogée]]
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]
* [[2025]] : ''La région dans le discours politique de gauche – Bretagne, Écosse et Galice (1968-1981)'', [[Presses universitaires de Rennes]]

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>bpchosunjr2gkqzlp06bhk35wuxx6j3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191124</id>
      <parentid>2191123</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T20:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29328-17</username>
        <id>91591</id>
      </contributor>
      <origin>2191124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="mvjaaxyrdwo1v6t3o01fcpcncdz93p6" xml:space="preserve">'''Tudi Kernalegenn''', ganet e [[1979]], zo ur skrivagner gallek.

==Oberennoù==
* [[2005]] : ''Drapeaux rouges et gwenn-ha-du – L'extrême-gauche et la Bretagne dans les années 70'', [[Apogée]]
* [[2006]] : ''Luttes écologistes dans le Finistère – 1967-1981, les chemins bretons de l’écologie'', [[Yoran Embanner]]
* [[2014]] : ''Histoire de l'écologie en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater|Goater]]
* [[2025]] : ''La région dans le discours politique de gauche – Bretagne, Écosse et Galice (1968-1981)'', [[Presses universitaires de Rennes]]

==Liammoù diavaez==
* [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb15055170j]

{{DEFAULTSORT:Kernalegenn, Tudi}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]</text>
      <sha1>mvjaaxyrdwo1v6t3o01fcpcncdz93p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gégé Gwenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180205</id>
    <revision>
      <id>2191133</id>
      <timestamp>2026-05-15T21:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29420-92</username>
        <id>91597</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;'''Gégé Gwenn''', ganet d'an [[18 Du]] [[1954]], zo ur skrivagner brezhonek.  ==Oberennoù== * [[2007]] : ''An deiz hirgortozet'', [[Skol Vreizh]] * [[2013]] : ''Koll-atav'', Skol Vreizh * [[2019]] : ''Tamara'', [[Keit Vimp Bev]] * [[2020]] : ''E kambr ar stered'', Keit Vimp Bev * [[2021]] : ''Petra 'c'heller soñjal ?'', Keit Vimp Bev  ==Liamm diavaez== * [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb156060339]  {{DEFAULTSORT:Gwenn, Gege}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1954]] [...&quot;</comment>
      <origin>2191133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="505" sha1="9qwat9bdpusav939j7i2iy04o3uoybp" xml:space="preserve">'''Gégé Gwenn''', ganet d'an [[18 Du]] [[1954]], zo ur skrivagner brezhonek.

==Oberennoù==
* [[2007]] : ''An deiz hirgortozet'', [[Skol Vreizh]]
* [[2013]] : ''Koll-atav'', Skol Vreizh
* [[2019]] : ''Tamara'', [[Keit Vimp Bev]]
* [[2020]] : ''E kambr ar stered'', Keit Vimp Bev
* [[2021]] : ''Petra 'c'heller soñjal ?'', Keit Vimp Bev

==Liamm diavaez==
* [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb156060339]

{{DEFAULTSORT:Gwenn, Gege}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]</text>
      <sha1>9qwat9bdpusav939j7i2iy04o3uoybp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191134</id>
      <parentid>2191133</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T21:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29420-92</username>
        <id>91597</id>
      </contributor>
      <origin>2191134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="688" sha1="eyuuuhk7ayug0d0cqaofl7795gybak4" xml:space="preserve">'''Gégé Gwenn''' (Gérard Guen), ganet d'an [[18 Du]] [[1954]], zo ur skrivagner brezhonek.

==Oberennoù==
* [[2007]] : ''An deiz hirgortozet'', [[Skol Vreizh]]
* [[2013]] : ''Koll-atav'', Skol Vreizh
* [[2019]] : ''Tamara'', [[Keit Vimp Bev]]
* [[2020]] : ''E kambr ar stered'', Keit Vimp Bev
* [[2021]] : ''Petra 'c'heller soñjal ?'', Keit Vimp Bev

==Liammoù diavaez==
* [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb156060339]
* [https://www.ouest-france.fr/bretagne/carhaix-plouguer-29270/gege-gwenn-une-saga-bretonne-en-quatre-tomes-1732576 Gégé Gwenn, une saga bretonne en quatre tomes]

{{DEFAULTSORT:Gwenn, Gege}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]</text>
      <sha1>eyuuuhk7ayug0d0cqaofl7795gybak4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191135</id>
      <parentid>2191134</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T21:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29420-92</username>
        <id>91597</id>
      </contributor>
      <origin>2191135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="713" sha1="o4f1wrovwnejhecdgibv75fdl8nqhq2" xml:space="preserve">'''Gégé Gwenn''' (Gérard Guen), ganet d'an [[18 Du]] [[1954]], zo ur skrivagner brezhonek, bet skolaer e [[Diwan]].

==Oberennoù==
* [[2007]] : ''An deiz hirgortozet'', [[Skol Vreizh]]
* [[2013]] : ''Koll-atav'', Skol Vreizh
* [[2019]] : ''Tamara'', [[Keit Vimp Bev]]
* [[2020]] : ''E kambr ar stered'', Keit Vimp Bev
* [[2021]] : ''Petra 'c'heller soñjal ?'', Keit Vimp Bev

==Liammoù diavaez==
* [https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb156060339]
* [https://www.ouest-france.fr/bretagne/carhaix-plouguer-29270/gege-gwenn-une-saga-bretonne-en-quatre-tomes-1732576 Gégé Gwenn, une saga bretonne en quatre tomes]

{{DEFAULTSORT:Gwenn, Gege}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]</text>
      <sha1>o4f1wrovwnejhecdgibv75fdl8nqhq2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>