Alamaneg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Alamaneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1499</id>
    <revision>
      <id>2191855</id>
      <parentid>2183453</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rouédrouiz</username>
        <id>90903</id>
      </contributor>
      <comment>/*Yezh ar Sinoù*/ Emaon o tilemel al lodenn-mañ peogwir eo distag ar yezhoù dre sinoù diouzh ar re lavar, hag ur bajenn &quot;Yezh ar Sinoù Alaman&quot; 'zo.</comment>
      <origin>2191855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7569" sha1="m372snjhub02ni5dwhfhinr0ueipwn9" xml:space="preserve">{{Yezh|anv=Alamaneg|anveyezh=Deutsch
|broiou= [[Alamagn]], [[Aostria]], [[Suis]] ha 37 bro all
|rannved= [[Europa]]
|komzet= 120 000 000
|renkadur= 9
|livfamilh=Indezeuropek
|familh=[[Yezhoù indezeuropek]]
* [[Yezhoù germanek]]
** [[Yezhoù germanek ar c'hornôg]]
***  [[Yezhoù alamanek uhel]]
**** '''Alamaneg'''
|YezhOfisiel= [[Alamagn]]&lt;br&gt;[[Aostria]]&lt;br&gt;[[Suis]]&lt;br&gt;[[Liechtenstein]]&lt;br&gt;[[Luksembourg]]&lt;br&gt;[[Belgia]]&lt;br&gt;• Kenofisiel e lod rannvroioù eus :&lt;br&gt;[[Danmark]]&lt;br&gt;[[Italia]]&lt;br&gt;[[Polonia]]  
|akademiezh= -
|iso1= de
|iso2=deu
|iso3=deu
|lizherennoù=DEU, GER
|skeudenn=[[File:Legal status of German in Europe.svg|frameless|center]]
}}

An '''alamaneg''' (pe ''Deutsch'' er yezh-se) a zo ur yezh eus strollad [[yezhoù germanek ar c'hornôg]], e familh ar [[yezhoù indezeuropek]]. Ar yezh implijetañ en [[Unaniezh Europa]] an hini eo.

Ar yezh a vez komzet e seizh bro dreist-holl: [[Alamagn]], [[Aostria]], [[Suis]], [[Liechtenstein]], [[Luksembourg (bro)|Luxemburg]], reter [[Belgia]], su [[Tirol]]. En [[Elzas]], [[Loren]], hag e Nordschleswig (su [[Danmark]]) e vez implijet ar yezh gant ur vinorelezh eus an dud. Kumuniezhoù alamanek a vev ivez en Europa ar reter, e su [[Brazil]], hag e [[Namibia]].

Gaolet eo ar yezh etre [[Yezhoù alemanek uhel|alamaneg-uhel]] hag [[Yezhoù alamanek izel|alamaneg-izel]].

== Anvadur an alamaneg diouzh ar broioù ==

=== Ar ger &quot;Deutsch&quot; ===
An Alamaned a ra &quot;'''Deutsch'''&quot; eus o yezh, ar ger-se zo liammet ouzh ar ger &quot;[[Den|tud]]&quot; e [[brezhoneg]]. An daou a zeu eus indezeuropek &quot;'''*'''tewtéh₂&quot; hag a dalvez &quot;meuriad&quot;. Anv an doue Teutates zo liammet ivez. Ar ger-se a vez implijet gant pobloù germanek dreist-holl.

=== Ar ger &quot;němьcь&quot; ===
Pobloù [[Yezhoù slavek|slavek]] a implij ar ger &quot;němьcь&quot; pe &quot;nemek&quot;. Ur ger evit lavaret &quot;mut&quot; peogwir e oa diaes en em gompren etrezo a-gaoz d'ar yezhoù disheñvel-tre.

=== Ar ger &quot;germanen&quot; ===
Implijet e vez ar ger &quot;german-&quot; e [[saozneg]] hag er broioù levezonet gant ar yezh-se.

=== Ar ger &quot;alamannen&quot; ===
Implijet e vez ar ger &quot;alaman-&quot; gant pobloù [[Yezhoù romanek|romanek]], [[Yezhoù keltiek|keltiek]] hag er [[Reter-Nesañ]] dreist-holl.

== Istor ==

=== Kentañ kemmadurioù-kensonennoù ===
Gant ar c'hentañ kemmadurioù-kensonennoù (''erste germanische Lautverschiebung'') e-tro ar {{Vvet}} kantved kent JK e komañse ar yezh c'hermanek voutin a-ziwar ur rannyezh indezeuropek. Gant ar c'hemmadurioù-mañ e vez displeget an diforc'hioù a zo etre ar yezhoù germanek (alamaneg, [[nederlandeg]], [[saozneg]], h.a.) hag ar yezhoù indezeuropek all. Evit eeunaat an traoù e c'haller kinnig anezho er mod-mañ:
* k → h : [[latin|lat.]] ''casa'' — alam. ''Haus'', saoz. ''house''
* p → f : lat. ''pater'' — saoz. ''father'', alam. ''Vater''
* t → th : lat. ''tres'' — saoz. ''three'', ndl. ''drie''
* d → t : lat. ''decem'' — ndl. ''tien'', saoz. ''ten''
* g → k : lat. ''gula'' — alam. ''Kehle'', ndl. ''keel''
* bʰ → b : [[sañskriteg|sañskr.]] ''bʰrātā'' — alam. ''Bruder'', saoz. ''brother''
* dʰ → d : sañskr. ''dhītí'' — saoz. ''deed'', ndl. ''daad''
* gʰ → g : *''gʰostis'' e [[indezeuropeg]] (lat. ''hostis'') — alam. ''Gast'', saoz. ''guest''

=== Eil kemmadur-kensonennoù ===
Komañs a reer d'ober anv eus an alamaneg pa c'hoarvez an eil kemmadur-kensonennoù er rannyezhoù implijet e mervent Alamagn (''zweite germanische Lautverschiebung'' pe ''hochdeutsche Lautverschiebung''), a vez lakaet e-tro ar &lt;small&gt;VI&lt;/small&gt;{{vet}} kantved tamm-pe-damm. D'ar mare-se an heni e oa diforc'het [[Yezhoù alamanek izel|alamaneg izel]] (''Niederdeutsch''), yezh an norzh. 

Ar gemmadenn fonetek a ziskouez un nebeud diforc'hioù etre an alamaneg a-vremañ ha, da skouer, an nederlandeg pe ar saozneg :
* k → ch : ''ik'' — ''ich'' « me » ; ''ook'' — ''auch'' « ivez » ; ''maken''/''make'' — ''machen'' « ober (oberiañ) »
* d → t : ''dag''/''day'' — ''Tag'' « deiz » ; ''bed'' — ''Bett'' « gwele » ; ''doen''/''do'' — ''tun'' « ober (gwerediñ) »
* t → s : ''wat''/''what'' — ''was'' « petra  » ; ''straat''/''street'' — ''Straße'' « ru/straed » ; ''eten''/''eat'' — ''essen'' « debriñ »
* t → (t)z : ''zitten''/''sit'' — ''sitzen'' « azezañ » ; ''twee''/''two'' — ''zwei'' « daou »
* p → f : ''slapen''/''sleep'' — ''schlafen'' « kouskaat » ; ''schip''/''ship'' — ''Schiff'' « bag » ; ''helpen''/''help'' — ''helfen'' « sikour(iñ) »
* p → pf : ''peper''/''pepper'' — ''Pfeffer'' « pebr » ; ''paard'' — ''Pferd'' « marc'h »
* v, w, f → b : ''geloof''/''belief'' — ''Glaube'' « kredenn » ; ''avond''/''evening'' — ''Abend'' « abardaez »

=== Ar Grennamzer ===
Etre an {{Xvet}} kantved hag ar {{XVvet}} kantved e tegouezhas an [[diftongenn]]où e rannyezhoù kornad-bro ar Mervent evit-fed vez disklipet dre zaou [[fonem]] evit ''ei'', ''eu'' ha ''au''. Gant-se e ouzomp penn d'an diforc'hioù a zo etre an alamaneg reolataet ha, da skouer, an nederlandeg :
* ū → au : ''hūs'' → ''Haus'' « ti » ; ''mūs'' → ''Maus'' « logod(enn) »
* ī → ei : ''wīse'' → ''Weise'' « ardoù » ; ''zīt'' → ''Zeit'' « amzer (gronologel) »
* iu → eu : ''liute'' → ''Leute'' « tud » ; ''hiute'' → ''heute'' « hiziv »

Er c'hontrol eus Stadoù war an harzoù eo chomet ar c'hornadoù-bro germanek lodennet (''Kleinstaaterei'') anezhe a-hed ar Grennamzer tout kazimant, ar pezh a lako diforc'h diorroadur ar rannyezhoù a zo diforc'h-rik ha, gwech a ve, dibosupl da gompren evit daou zen é kaozeal eus kornajoù-bro disheñvel. Kaset eo bet peurunvaniñ an holl rannyezhoù gant ar varzhed hag o ''Mittelhochdeutsche'' poetik war-dro an {{XIIIvet}} kantved, nawazh n'eo ket bet levezonet yehz an dud gant an dra-se, peogwir ne ouie an taol bras eus an dud na lenn na skrivañ. Hag ar mod-se zo bet e-pad pell un troc'h etre ar c'hornadoù-bro jermanek, div vro pe kornad-bro yezh :
* en norzh, ha dreist-holl e treuziad an [[Hansa]] ma oa an alamaneg izel ur [[yezh vehikular|c'hedyezh]] eus [[Mor an Hanternoz]] da beket ar [[Mor Baltel]].
* er Su e vize savet gant tud gouiek ha lennek, a-dammig-da-dammig, abaoe ar {{XIVvet}} kantved ur yezh komprenet gant an holl dud a rae gant rannyezhoù all, ar pezh a zeuas da vezañ an alamaneg reolataet (''Hochdeutsch''). An dra zo da verzout ivez eo n'eus ket bet choazet ur yezh kêr-benn evel vize graet gant ar Stadoù all maez ar vro.

== Levezon an adkempenn ==
E [[1521]] eo bet laket gant [[Martin Luther]] an [[Testamant Nevez]] en alamaneg reolataet a oa war ar stern, hag e [[1534]] an [[Testamant Kozh]]. Na bezañ ne voe ket Luther an hini kentañ o sevel ar yezh reolataet-mañ etre an holl gornadoù-bro - war ar stern abaoe ar {{XIVvet}} kantved - e servijo an adkempenn-mañ da lakaat an alamaneg reolataet er melestradur hag ar skolioù, ha memes e norzh Alamagn eo bet kemeret. 

Met beket diveroù an {{XIXvet}} kantved e chomas an Hochdeutsch ur yezh skrivet gwall alies. En norzh dreist-holl e veze desket ar yezh reolataet-se da yezh estren.

{{Wikeriadur|alamaneg}}

{{InterWiki|de}}
{{Porched Alamagn}}
{{Porched Aostria}}

[[Rummad:Alamaneg| ]]
[[Rummad:Yezhoù germanek]]
[[Rummad:Yezhoù Alamagn]]
[[Rummad:Yezhoù Aostria]]
[[Rummad:Yezhoù Belgia]]
[[Rummad:Yezhoù Danmark]]
[[Rummad:Yezhoù Frañs]]
[[Rummad:Yezhoù Italia]]
[[Rummad:Yezhoù Luksembourg]]
[[Rummad:Yezhoù Polonia]]
[[Rummad:Yezhoù Rusia]]
[[Rummad:Yezhoù Suis]]
[[Rummad:Yezhoù ar Republik Tchek]]
[[Rummad:Yezhoù Unaniezh Europa]]</text>
      <sha1>m372snjhub02ni5dwhfhinr0ueipwn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kastell Brest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1511</id>
    <revision>
      <id>2191843</id>
      <parentid>2093823</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5526" sha1="p9z6pvnvfarti2s0gyvvq076dt556lo" xml:space="preserve">{{Infobox Kastell
| anv = Kastell Brest
| skeudenn = Brest - Le Château - PA00089847 - 013.JPG
| anv all = ''Osismis'' ({{IIIe}} k.),&lt;br&gt;''Brest sur chevrette'' ({{Xvet}} k.),&lt;br&gt;''Fort-la-Loi'' ({{XVIIIvet}} k.)
| yezh1 = [[galleg|gallek]]
| anv yezh1 = ''Château de Brest''
| doare = [[Oppidum]], kêr gloz, [[Kastell-kreñv]]
| tisavour = [[Pierre de Massiac|Sainte-Colombe]] (ijinour milourel), [[Philibert de L'Orme]] (tisavour), Pietro Fredance (ijinour), [[Vauban]] (ijinour milourel), [[Amédée François Frézier]] (ijinour milourel), [[André de Fautras d'Andreuil|André de Fautras]] (ijinour milourel), Robelin (ijinour milourel), Niermans et Gutb (tisavour).
| deroù sevel = {{IIIe}} kantved
| dibenn sevel = {{XXvet}} kantved
| implij orin = Kamp Roman
| perc'henn bremañ = [[Morlu Frañs]]
| implij bremañ = Prefeti-mor, mirdi, gourc'hemennerezh an Nerzh-Meurvor Strategel
| gwarez = {{Monumant istorel rummet|deiziad=1923}}
| ledred = 48° 22′ 53″ N
| hedred = 4° 29′ 41″ K
| liamm = https://www.openstreetmap.org/relation/2443750
| rannvro1 = {{Breizh}}
| seurt rannvro1 = Bro
| rannvro3 = {{Bro-Leon}}
| seurt rannvro3 = [[Broioù hengounel Breizh|Bro hengounel]]
| rannvro4 = {{Penn-ar-Bed}}
| seurt rannvro4 = [[Departamant gall|Departamant]]
| kumun = [[Brest]]
| lec'hienn = [https://www.musee-marine.fr/nos-musees/brest.html musee-marine.fr/brest]
}}
Emañ '''Kastell Brest''' er gêr a zo hec'h anv [[Brest]] ivez, e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]] e [[Bro-C'hall]]. Lec'hiet eo e genoù ar [[stêr]] [[Penfell]] war riblenn unan eus al [[lenn-vor|lennoù-mor]] ledanañ er bed, [[lenn-vor Brest|hini Vrest]]. Staliet eo en e greiz ar [[prefeti]] ar mor evit [[Mor Atlantel]] hag ur rann eus Mirdi ar Verdeadurezh gall. Meur a velioù diabarzh ha diavaez a zo bet test eus pouez ar [[kastell-kreñv|c'hastell-kreñv-mañ]] evit seveniñ ar galloud milourel, ken e veze kredet, er [[Krennamzer|Grennamzer]] e oa dibosupl kemer anezhañ hag ur bomm a veze distaget : &quot;N'eo ket mestr Breizh neb n'eo ket mestr Brest&quot;. Ar [[kronik|c'hronikour]] [[Jean Froissart]], er {{XIVvet kantved}}, en doa merzet e oa aze &quot;ur &quot;moult fort chastiel&quot; (ur c'hastell kreñv-tre).

== Istor ==
Ur perzh a-bouez bras a zo bet gant kastell Brest p'emañ en ul lec'h bet evit ar wech ur plas kreñv pe sez ur veli vilourel a-hed triwec'h [[kantved]].

Tu zo da grediñ zoken e oa dija ul lec'h kreñv pell a-raok ma voe savet ar c'hastell galian-roman a weler un tamm [[moger]] anezhañ ensterniet e-barzh [[moger-difenn]] an [[Norzh]].

Lec'hiet eo ar c'hastell war ur grec'hienn difennet gant an dour mor war dri zu, war skouer ar seurt lec'hioù kreñv a veze savet e penn al [[ledenez|ledenezi]] e-kerz [[Oadvezh an Houarn]]. Diouzh tu an douar e veze savet ur voger gant mein ha prenn. Anvet e vez al lec'hioù-mañ [[oppidom stanket|oppidomoù stanket]].

Kavet ez eus bet war meur a [[ledenez]] roudoù eus ar savadurioù-se, e [[Beuzeg-ar-C'hab]] da skouer (ledenez ar C'hastell-kozh) pe e [[Ploulec'h]] (lec'hienn ar Yeoded, houmañ e genoù ar [[Leger]], dres evel m'emañ hini Brest e genoù ar [[Penfell]]).

Deiziet eo bet bezañs ar C'halianed-Romaned diwar [[pezh-moneiz|pezhioù-moneiz]] dindan anv an [[impalaer]] [[Postumus]] ([[193]]-[[211]] goude [[Jezuz-Krist|Krist]])) hag e klot mat gant neuz ar voger c'halian-roman hag a zo bet adkavet a bep eil gant liveoù mein greunek (pe gneiss) ha brikennoù kempennet diwar patrom an drein-pesk, ur patrom na weler ket implijet a-raok penn an eil kantved.

Ar c'hastell galian-roman a seblant bezañ bet unan eus ar re vrasañ er mare-se pa oa graet gant ur voger bevarc'hornek hag un daouzek tour bennak a-bep tu.

Hervez [[Léon Fleuriot]] (gwelet &quot;Origines de la Bretagne, Payot, [[1987]]), ment ar c'hastell galian-roman a c'hell diskouez e oa Brest al lec'h kreñvañ e Keoded an [[Osismied]] betek fin an impalaerouriezh roman e Breizh. E div pe deir destenn savet war-dro an 8vet hag an 9vet kantved e seblant eo bet dilec'hiet sez ar galloud lec'hel evit kas anezhañ da Gastell-Paol. N'ouzer ket re vat perak eo bet divizet an dra-se, met marteze e poueze kreñv [[morlaer|morlaeron]] Iwerzhon pe Skandinavia war bastell-vro Brest pe c'hoazh e oa bet kemeret ar c'hastell gant ar Vandaled pe ar C'hoted pe an Huned war-dro 452.

Marteze ur seurt degouezh en deus rediet an [[eskob]] [[sant Paol Aurelian]] da gas sez relijiel ha politikel ar gêr anvet &quot;Legio&quot; (pa vije bet Brest goudor ul [[lejion roman]]) da Castrum Pauli, da lavaret eo [[Kastell-Paol]]. Un toull a zo en testennoù istorel ha 4 c'hantved pelloc'h e lenner e [[Kronik an Naoned]] e oa bet muntret Roue Breizh [[Salaun]] e [[875]] pa oa o tont eus un &quot;oppidom anvet Bresta&quot;.

E [[1064]] pe [[1065]], [[kontelezh Leon|kont Leon]], Morvan II, e bennlec'h e [[Lesneven]], a zeu evit adsevel mogerioù ar c'hastell ha sevel evit e lojeiz un tour-meur war unan eus ar c'hognoù. Er gêr gloz endalc'het er c'hastell e sav ivez ur [[chapel]] dindan anv Itron an Drugarez.

E 1194, p'emañ ar c'hastell dindan beli konted Leon c'hoazh, eo bet lakaet e goudor ar priñs yaouank, [[Arzhur Iañ a Vreizh]], mab da Jefrez Plantagenet ha pennhêr an [[dugelezh Breizh|dugelezh]], a-raok ma vo-eñ muntret gant e eontr, [[Yann Dizouar]], roue [[Bro-Saoz]]. 

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Château de Brest}}{{patrom:Kestell Breizh}}
[[Rummad:Kestell Bro-Leon|Brest]]
[[Rummad:Brest]]
[[Rummad:Kestell Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Savadurioù Brest]]</text>
      <sha1>p9z6pvnvfarti2s0gyvvq076dt556lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Italianeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1554</id>
    <revision>
      <id>2191854</id>
      <parentid>2125641</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rouédrouiz</username>
        <id>90903</id>
      </contributor>
      <comment>/*Yezh ar Sinoù*/ Emaon o tilemel al lodenn-mañ peogwir eo distag ar yezhoù dre sinoù diouzh ar re lavar, hag ur bajenn &quot;Yezh ar Sinoù Italian&quot; 'zo.</comment>
      <origin>2191854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="lo72z7sjmswgriug2kz5t8grgrb7xb5" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}

{{Yezh|anv=Italianeg|anveyezh=italiano
|broiou=[[Italia]], [[Suis]], [[San Marino]],&lt;br&gt;[[Slovenia]], [[Kroatia]], [[Frañs]],&lt;br&gt;[[Keoded ar Vatikan]], [[Malta]],&lt;br&gt;[[Arc'hantina]], [[Brazil]],&lt;br&gt; [[Uruguay]], [[Libia]], [[Somalia]],&lt;br&gt;[[Stadoù Unanet Amerika]]
|rannved= [[Europa]], [[Afrika]], [[Amerika]]
|komzet= 70 000 000
|renkadur=19-20
|livfamilh=Indezeuropek
|familh=[[Yezhoù Indezeuropek]]
* [[Yezhoù italek]]
*** [[Yezhoù romanek]]
**** '''Italianeg'''
|YezhOfisiel= [[Italia]], [[Suis]], [[San Marino]],&lt;br&gt;[[Slovenia]], [[Kroatia]],&lt;br&gt;[[Keoded ar Vatikan]], [[Somalia]],&lt;br&gt;[[Unaniezh Europa]]
|akademiezh= Accademia della Crusca
|iso1=it
|iso2=ita 
|lizherennoù=[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=ita ITA]
}}
[[File:Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|thumb|Desket e vez ar skritur-dorn e skolioù Italia (20vet-21vet kantved).]]
An '''italianeg''' a zo ur yezh renket e-touez ar [[yezhoù romanek]], ar re-mañ e familh ar [[yezhoù indez-europek]]. Meur a [[rannyezh]] (ha [[sokiolektenn]]) italek-romanek a vez kavet. En [[Italia]] hag e [[Suis]] ([[kanton Ticino]]) e vez komzet hag e kumuniezhoù an Italianed divroet er bed a-bezh.

Evel meur a yezh Stad eo an italianeg modern ur rannyezh hag he deus graet berzh er-maez eus he fastell-vro, rannvro [[Toskana]]. Ar rannyezh toskan, an hini komzet ha skrivet e kêrioù [[Firenze]], [[Pisa]] ha [[Siena]], a zo aet da vezañ yezh Italia a-bezh, peogwir eo an hini vrudetañ e-keñver ar sevenadur hag dreist-holl al [[lennegezh italianek|lennegezh]].&lt;br /&gt;
E toskaneg eo bet skrivet levrioù [[Dante Alighieri]], [[Petrarca]] ha [[Boccaccio]] a vez sellet outo evel an tri [[skrivagner]] italianek brasañ&lt;ref&gt;[[#berloco-2018|Berloco 2018]]&lt;/ref&gt;.

Brud Firenze, ur gaer a [[keoded|geoded]], galloudus ha pinvidik a-gozh, kentañ [[kêrbenn]] Italia, a zo bet ur fed a-bouez ivez.

== Italianeg ha brezhoneg ==
=== Gerioù brezhonek a orin italianek (''geriadur An Here'') ===
Deuet ez eus un nebeud gerioù italianek e brezhoneg, dre hanterouriezh ar galleg peurvuiañ.
* [[mandolinenn]] (It: ''mandolino'')
* [[piano]] (It: ''piano'')
* [[pizza]] (It: ''pizza'')
* [[spaghetti]] (It: ''spaghetti'')

=== Geriadurioù ===
* '''Geriadurig brezhoneg/italianeg''', [[Roll an embannerien vrezhonek|Yoran Embanner]]

=== Oberennoù italianek bet troet e brezhoneg ===
* [https://web.archive.org/web/20161220000458/http://www.learnitaliano.net/ LearnItaliano.net]
* [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio, G.]], '''Ar marvailher italiat''', ''troet gant Alan Brenn'', Emb. Gwalarn, 1931
* [[Dante Alighieri|Dante]], '''[[An Divina Commedia]]''', ''troet gant [[Pêr Bourdellez]]'', [[Roll an embannerien vrezhonek|Imbourc'h]], 1977
* [[Alessandro Manzoni|Manzoni A.]], '''Danvez Priedoù''' ''troet gant [[Pêr Bourdellez]]'', [[Roll an embannerien vrezhonek|Mouladurioù Hor Yezh]], 1986
* [[Bianca Silvestri|Silvestri, B.]], '''Avel-draezh''', ''troet gant [[Aline Gleoneg]]'', [[Roll an embannerien vrezhonek|Ti embann Al Lanv]], 2003

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;
* {{Cite book |language=it |first=Luca |last=Serianni |title=Italiano |location=Milan |publisher=Garzanti |year=2000 |ref=serianni-2000}}
* {{Cite book |language=en |title=The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition |first=Fabrizio |last=Berloco |publisher=Lengu |isbn=978-8894034813 |year=2018 |ref=berloco-2018 |url=https://books.google.it/books?id=DYynDwAAQBAJ&amp;pg=PA1#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}

[[Rummad:Yezhoù romanek]]
[[Rummad:Italianeg|*]]
[[Rummad:Yezhoù Italia]]
[[Rummad:Yezhoù Unaniezh Europa]]</text>
      <sha1>lo72z7sjmswgriug2kz5t8grgrb7xb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portugaleg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4345</id>
    <revision>
      <id>2191853</id>
      <parentid>2120529</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rouédrouiz</username>
        <id>90903</id>
      </contributor>
      <comment>/* Yezh ar sinoù */ Emaon o tilemel al lodenn-mañ peogwir eo distag ar yezhoù dre sinoù diouzh ar re lavar, ha pajennoù &quot;Yezh ar Sinoù Vrazilian&quot; ha &quot;Yezh ar Sinoù Portugalek&quot; 'zo.</comment>
      <origin>2191853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3961" sha1="0d7eg0tjgku9owbe8ib0lm462m7m41c" xml:space="preserve">{{Yezh|anv=Portugaleg|anveyezh=português
|broiou=[[Portugal]], [[Brazil]], [[Angola]], [[Timor Lorosae]],&lt;br&gt;[[Ginea-Bissau]], [[Macau]], [[Mozambik]],&lt;br&gt;[[São Tomé ha Príncipe]], [[Kab Glas]],&lt;br&gt;ha meur a vro all
|rannved= 
|komzet= 218 000 000
|renkadur=6
|livfamilh=lightgreen
|familh=[[Yezhoù Indezeuropek]]
* [[Yezhoù italek]]
** [[Yezhoù romanek]]
***  [[Yezhoù iberek-romanek]]
**** '''Portugaleg'''
|YezhOfisiel= [[Portugal]], [[Unaniezh Europa]], [[Brazil]],&lt;br&gt;[[Angola]], [[Timor Lorosae]], [[Ginea-Bissau]],&lt;br&gt;[[Macau]], [[Mozambik]], [[São Tomé ha Príncipe]],&lt;br&gt;[[Kab Glas]], [[Macao]]
|akademiezh= Instituto Internacional de Língua Portuguesa
|iso1= pt
|iso2=por
|lizherennoù=[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=POR POR]
}}
{{InterWiki|pt}}

Ur [[yezhoù romanek|yezh romanek]] eo ar '''portugaleg''' ganet diwar [[distagadur]] poblek al latin e gwalarn al [[ledenez]] iberek da heul donedigezh ar Romaned adal an {{IIIe kantved kt JK}}. Levezonet e voe gant ar pobloù germanek etre ar [[Vvet kantved|{{Vvet}}]] hag an {{VIIIvet kantved}} goude JK.

Gant an {{XIvet kantved}} ha penn kentañ ar ''[[Reconquista]]'', emled ar [[kristeniezh|gristenien]] diwar-goust ar [[Islam|vuzulmaned]], e teuas ar [[galizeg]]-portugaleg da vezañ ur [[lennegezh|yezh lennegel]] e [[norzh]] [[Portugal]] hag e [[Galiza]]. 

A-feur m’en em ledas ar gristenien betek ar [[Su]] e voe levezonet ar yezh gant an [[arabeg]] ivez. 

Daoust d’ar [[yezhoù semitek|yezh semitek]]-se bezañ laosket roudoù stank e portugaleg, n’int ket ken niverus hag ar re testeniekaet e [[spagnoleg]]. Preizhet e voe [[Faro]] (kêr eus [[rannvro]] [[Algarve]], e Su Portugal) gant Portugaliz 243 bloaz a-raok [[Granada]] gant ar Spagnoled. Tamm-ha-tamm e krogas ar portugaleg d’en em ziforc’hañ diouzh ar galizeg. 

Pellaat a reas c’hoazh gant dizalc’hidigezh Portugal e [[1185]], argasadenn an Arabed ha drouziwezh ar Gastilhaned tra ma chome Galiza dindan gallout [[Rouantelezh Kastilha]].

Etre ar {{XIVvet kantved|XIVvet}} hag ar {{XVIvet kantved}} dreist-holl e voe savet [[impalaeriezh Portugal]] en [[Afrika]], [[Amerika]] hag en [[Azia]]. Mont a reas [[Bartolomeu Dias]], [[Vasco da Gama]], [[Pedro Álvares Cabral]], [[Fernan Magalhaes|Fernão de Magalhães]] (Magellan)... war morioù ar bed. Dont a reas ar portugaleg da vezañ ur genyezh betek [[Japan]].

[[Restr:Detailed SVG map of the Lusophone world.svg|thumb|500px|Takad ar portugaleg dre ar bed hiziv]]

A-drugarez da yezherien [[Brazil]] dreist-holl eo deuet ar portugaleg da vezañ an 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; yezh europek muiañ komzet goude ar saozneg hag ar spagnoleg hag an 8&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; er bed a-bezh, gant ouzhpenn 200 milion a yezherien hiziv an deiz. Yezh ofisiel 8 stad eo : [[Angola]], [[Brazil]], [[Kab Glas]], [[Ginea-Bissau]], [[Mozambik]], [[Portugal]], [[São Tomé ha Príncipe]] ha [[Timor Lorosae]]. 

Mont a reont d’ober ar ''Comunidade dos Países de Língua Portuguesa'' (Kumuniezh ar broioù portugalek) a zo he fal skignañ ar portugaleg ha broudañ an dud d’e zeskiñ. Pinvidik eo al [[lennegezh portugalek]] ha niverus eo ar skrivagnerien, e Portugal hag e Brazil dreist-holl.

== Gwelet ivez ==
* [[Portugal]]
* [[Brazil]]
* [[Galizeg]]

== Liammoù diavaez ==
{{commonscat|Portuguese language}}
* [https://web.archive.org/web/20120509183829/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=por ''Ethnologue'']
* [http://www.instituto-camoes.pt/ ''Instituto Camões'']
* [https://web.archive.org/web/20060224011906/http://www.dicionarios-online.com/ Geriadurioù portugaleg]
* [http://www.applelanguages.com/en/learn/portuguese.php Kentelioù portugaleg]

[[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]]
[[Rummad:Yezhoù romanek]]
[[Rummad:Yezhoù Portugal]]
[[Rummad:Yezhoù Angola]]
[[Rummad:Yezhoù Brazil]]
[[Rummad:Yezhoù Ginea-Bissau]]
[[Rummad:Yezhoù ar C'hab Glas]]
[[Rummad:Yezhoù Mozambik]]
[[Rummad:Yezhoù Unaniezh Europa]]
[[Rummad:Portugaleg]]</text>
      <sha1>0d7eg0tjgku9owbe8ib0lm462m7m41c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11572</id>
    <revision>
      <id>2191842</id>
      <parentid>2189959</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mirdioù */</comment>
      <origin>2191842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48456" sha1="1vw5gk4amso1yytfgn7y22hszeoy0zz" xml:space="preserve">{{Implijoù all}}
{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Brest
| anvOfisiel = ''Brest''
| skeudenn = Vue brest 800x600 ArM.jpg
| alc'hwez = Brest gwelet eus ar c'hastell.
| ardamezioù = Blason ville fr Brest (Finistere).svg
| bro = {{Bro-Leon}}
| departamant = {{Penn-ar-Bed}}
| arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]]
| etrekumuniezh = [[Brest Meurgêr ar Mor]]
| bro velestradurel = [[Bro Brest]]
| kanton = Pennlec'h 5 [[Kantonioù Penn-ar-Bed|kanton]]
| insee = 29019
| cp = 29200
| maer = {{Penn gouarnamant}}
| amzer-gefridi = abaoe {{Deroù respet penn gouarnamant}}
| gorread = 49.5
| hedred = -4.485556
| ledred = 48.390834
| uk = 34
| ubi = 0
| ubr = 103
| lec'hienn web = [http://breton.brest.fr/ Ti-kêr]
}}
'''Brest''' ({{LFE|[ˈbʀest]}}, a-wechoù {{LFE|[ˈbʀeːst]}}) eo trede kêr [[Breizh]] goude [[Naoned]] ha [[Roazhon]], e kornôg pellañ ar vro, e [[Breizh-Izel]] hag e [[Bro-Leon]]. E [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]] emañ, [[Kemper]] o vezañ e bennlec'h. Ur [[Porzh (bagoù)|porzh]] hag un diazezlec'h bras eus ar [[morlu gall]] eo. Kêr a oa enni 139 456 annezad e 2020, ha 202 060 er [[Brest Meurgêr|meurgêr]] e [[2018]].

Ur porzh a-bouez eo abaoe mare [[Duged Breizh]]. Diorroet e voe evel porzh milourel hepken gant Bro-C'hall goude ma voe staget Breizh outi. Abalamour d'he rol milourel, ha dreist pep tra he bon splujerezioù, e voe bombezet taer gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevrididi]] e-pad an [[Eil Brezel-bed]], o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr.

Hiziv emañ e Brest [[Skol-veur Breizh-Izel]] ha skolioù all, en o zouez skolioù ijinourien. Ur pol imbourc'h hag armerzh pennañ war dachenn ar mor eo deuet da vezañ. Sez sokial an [[IFREMER]] eo, koulz ha [[Servij Hidrografek hag Oseanografek ar Verdeadurezh]] (SHOM), [[Ensavadur skol-veur europat ar mor]] (ESEM) hag [[Ensavadur Gall Paul Emile Victor evit ar Poloù]].

== Douaroniezh ==
Kêr vrasañ departamant [[Penn-ar-Bed]] eo Brest met n'eo ket e bennlec'h. Da [[Kemper|Gemper]] e voe roet ar statud-se gant ar [[Bodadenn vonreizhañ vroadel|Vodadenn Vonreizhel]] e [[1791]] rak ur [[prefeti mor]] e oa d'an amzer-se dija.

Ur gêr stag ouzh ar mor eo. Lec'hiet eo war ul ledenez n’he deus krec'h ebet. War-du ar Su e kaver al lenn-vor hag emañ ledenez [[Kraozon]] en tu all. War du ar [[reter]] emañ harpet he levezon gant [[Landerne]] ha [[Montroulez]].

War bladenn [[Bro-Leon]] emañ Brest, war lein [[tornaod]]où hogozik a-blom hag a furm unan eus jeloù pennañ [[Torosad Arvorig]]. N'eo torret ar voger-se nemet gant un [[aber]] gev, ar [[Penfell]], ur blegenn eus [[naoz]] kozh ar [[Stêr Aon]]. Ur porzh naturel peurvat eo ar Penfell. Gwarezet eo gant ur roc'h, 200 metr hec'h hirded, dour en he zro war daou gostez ha disrannet diouzh an douar gant ur stankenn war an trede. War ar c'hreñvlec'h naturel-se e voe savet [[Kastell Brest]].
=== Kumunioù amezek ===
{{Lec'hiadur kêr|kêr=''Brest''|gwalarn=[[Gwiler-Leon]], [[Boc'harzh]]|norzh=[[Boc'harzh]], [[Milizag]], [[Ar Vourc'h-Wenn]]|biz=[[Gouenoù]]|kornôg=[[Plouzane]]|reter=[[Gwipavaz]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}, [[Plougastell-Daoulaz]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}|mervent={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mulgul Brest]]''}}, [[Roskañvel]]|enklozadur=}}
== Poblañs ==
Poblañsoù hervez an niveradeg a zo bet graet e [[2021]]&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.insee.fr/fr/statistiques/zones/7725600 INSEE].&lt;/ref&gt;.
*[[Brest]] : 139 619
*[[Gwipavaz]] : 15 460
*[[Boc'harzh]] : 3 615
*[[Gwiler]] : 8 170
*[[Plouzane]] : 13 473
*[[Plougastell-Daoulaz]] : 13 445

== Anv ==
Testenioù koshañ anv kêr Brest eo ''Bresta super Caprellam'' e 1019&lt;ref name=&quot;BT&quot;&gt;Bernard Tanguy ( 1990)&lt;/ref&gt; ; (Havre et ville de) ''Brest'', en {{XIIvet kantved}}&lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt; ; ''Villa, castrum et portus de Brest'', e 1239 &lt;ref name=&quot;BT&quot; /&gt; ; ''Le Duc Bresta super Cap(r)ellam'', er {{XIVvet kantved}}&lt;ref name=&quot;EV&quot;&gt;Erwan Vallerie (1995)&lt;/ref&gt; ; ''Brast'' e 1383&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Breste'' e 1398&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Breest'' e 1378&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt; ; ''Bresta'' e 1516&lt;ref name=&quot;EV&quot; /&gt;. &quot;Brest&quot; a lavarer abaoe 1630 d'an nebeutañ. 

Hervez [[Hervé Abalain]]&lt;ref&gt;Hervé Abalain, ''Noms de lieux bretons'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2000.&lt;/ref&gt; e kaver en hec'h anv an elfenn /bre/, kavet alies e toponomiezh e Breizh dindan ar stummoù /bran/, /bre/, /brec’h/, /bren/, /bri/, a dalvez « savenn, roz, menez »&lt;ref&gt;E [[kembraeg]] e kaver ar ger kevatal /bryn/.&lt;/ref&gt;. Tostaet eo bet anv Brest d'ar ger [[Galianeg|galianek]] ''brista'', emgann, a gaver ivez er ger brezhonek ''brezel''{{Daveoù a vank}}.

Hervez lod en dije kemeret Brest anv unan eus torgennoù ar gêr ''Bresta super Caprellam'' (&quot;Brest-war-ar-C'havrig&quot;) {{Daveoù a vank}}. Graet e veze Gavrig eus ar [[Penfell]] gwezhall. Mont a reas an anv-se da Vrest pa adkrogas ar gêr da greskiñ.

Anv kozh Brest a oa marteze ''Urbs Ossismii'' pe ''Civitas Occismorum''{{Daveoù a vank}}. Koll a reas anezhañ er {{Vvet}} kantved pa voe damzistrujet gant an [[Huned]]{{Daveoù a vank}}. [[Kêr-benn]] meuriad an [[Ossismii]] a voe kaset da ''Castrum Pauli'' ([[Kastell-Paol]] hiziv) {{Daveoù a vank}}.

== Ardamezioù ==
{|
|-
|[[Restr:Blason ville fr Brest (Finistere).svg|60px]]
|
:Rannet : ouzh 1 en glazur e deir flourdilizenn en aour, ouzh 2 en erminoù&lt;ref&gt;Da lavaret eo, rannet etre Frañs ha Breizh, a oa merk ar galloud da vare [[Proviñs Breizh]] ; adalek war dro [[1683]] (d'Hozier, [[1696]]) ha kadarnaet gant Charlez X, d'an [[28 a viz Here]] [[1826]] ; Lejion a Enor, Kroaz ar Brezel, Kroaz an Dieubadur.&lt;/ref&gt;.
|}

== Istor ==
===[[Henamzer]]===
N'eus roud ebet eus ur [[kreñvlec'h|c'hreñvlec'h]] a-raok hini ar [[Henroma|Romaned]] met lec'hienn ar c'hastell a zo hini un [[oppidom stanket]], un [[uhelgompezenn]]ig a-us d'an dour mor a c'hleb kostezioù al [[ledenez]]ig. Gant pobl galian an [[Osismied]] e voe dalc'het lec'hienn Brest goude an aloubidigezh roman. N'eo ganet ar gêr nemet en {{IIIe kantved}}, pa savas ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] ur c'hreñvlec'h gant meur a dour (ouzhpenn 20 war a seblant) da zifenn an aod diouzh ar [[morlaer|vorlaeron]] saoz hag ouzh ar ''Bagaudae'' a gase skrapadegoù war ar maez. Ar &quot;c'hastrum&quot;-se a voe savet en hevelep amzer ha mogerioù [[Gwened]], [[Naoned]] ha [[Roazhon]] gant mein ar monumantoù publik, ar pezh a ziskouez moarvat e oa mall bras war ar saverien. Ouzhpenn-se e oa an impalaeriezh oc'h aozañ ur frammadur milourel nevez hag a voe anvet ''[[Tractus armoricanus et nervicanus]]'' er c'hantved war-lerc'h, gant ur [[morlu]], ''Classis armoricana'' hec'h anv. Ul [[lejion]] a voe staliet er gêr met n'eas ket Brest da gêr-benn an Osismied. E ''Vorgium'' ([[Karaez]]) e chomas ar gêr-benn betek donedigezh ar Vrezhoned.

War [[manati]]où e voe diazezet frammadur relijiel ar Vretoned kozh, a pezh a zispleg perak ne oa [[eskopti]] ebet e [[Bro-Leon]] kent an {{VIIIvet kantved}}. Pa voe krouet unan e oa re vihan Brest da vezañ choazet.

Ar c'hreñvlec'h roman a voe damzistrujet gant [[goprsoudard]]ed [[Huned|hunat]] er {{Vvet kantved}} met ar c'hont [[Morvan Leon]] en adsavas da wareziñ ar rannvro diouzh ar [[Vikinged]]. E-barzh ar [[moger]]ioù-se e kreskas kêr e-pad ar [[Krennamzer|Grennamzer]]. Ar gêr vogeriet a yeas d'ur c'hastell er {{XVIvet kantved}} pa 'z eas hec'h annezidi da chom er [[fabourzh]]ioù.

=== [[Krennamzer]] hag [[Azginivelezh]]===
Un darn eus Dugelezh Breizh e oa Brest e-pad ar Grennamzer. Goude stagidigezh Breizh ouzh [[Bro-C'hall]] e roas ar roue [[Herri IV a Vro-C'hall|Herri IV]] an titl a [[kêr|gêr]] dezhi e [[1593]]. E [[1631]] e lakaas [[Richelieu]] sevel ur porzh brezel eno. Ar [[porzh (bagoù)|porzh]] arnevez hag an [[arsanailh]]où a oa savet neuze. Lojerisoù evit ar vicherourien a lakaas sevel ivez.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
17-10-2005-659châteaudebrest.jpg|[[Kastell Brest]]
&lt;/gallery&gt;
=== [[Renad Kozh]] ===
[[Restr:Maison de la Fontaine-Brest.jpg|thumb|upright=1.15|Ti ar Feunteun, unan eus an tiez koshañ e Brest]]
E [[1683]] e kreñvaas [[Vauban]] ar gêr hag ar vorlenn. E fin ren [[Loeiz XIV]] e oa 15.000 annezad enni. E Brest eo e tilestras kannadourien roue [[Siam]] e [[1686]]. Diwarno e voe anvet [[Straed Siam]].

En {{XVIIIvet kantved}} e savas an ijinour brestat [[Antoine Choquet de Lindu]] savadur ar galeoù a zegemeras prizonidi betek an {{XIXvet kantved}}. Unan eus e brizonidi vrudetañ e oa [[Eugène-François Vidocq]].

===[[Dispac'h gall]]===
*[[1790]] : gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Brest da benn un distrig&lt;ref&gt;J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105&lt;/ref&gt;.
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant tri beleg ha tregont person eus parrezioù Rekourañs ha Sant-Loeiz, nac'het e voe gant an daou berson ha pevar c'hure&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 40 ha 41&lt;/ref&gt;.
* Ur pouez bras he doe Brest e-pad an Dispac'h. Eus tu an dispac'herien e voe e [[1789]] ha tud eus Gward broadel Brest a gemeras an [[Tuileries]] e [[1792]] gant [[Marsilha|Marsilhiz]].
* Goude taol-stad [[tud ar menez]], kêr Vrest, a oa jirondin, en em savas a-enep d'ar galloud kreiz. Ur c'hwitadenn e voe, avat, ha d'ar [[5 a viz C'hwevrer]] [[1794]] e voe kemeret gant Bréard, unan eus &quot;kannaded ar bobl e kefridi&quot;, an diviz da sevel ul lez-varn dispac'hel, pevar barner enni (Goarant, kadoriad, Lignières, Palis, Barz), un tamaller, Huges, gant Granjean da erlerc'hier, ur grefier, Dayot, ha daouzek jure. He c'hefridi a oa ''barn an holl sitoianed tamallet da vezañ graet un dra bennak enep al liberte, ar bobl, gouarnamant ar republik''. Staliet e voe al lez-varn d'ar [[21 a viz C'hwevrer]] [[1794]], ha kerkent e roas Huges urzh d'ar c'huzul-kêr ''lakaat war blasenn al Liberte, a-benn seizh eur, warc'hoazh, ar c'hilhotin santel'', pezh a voe graet. Tri den a voe barnet da vervel diouzhtu, ul letanant a vor, Claude-Robert Rougemont, 36 vloaz, ha daou vartolod, Charles-Marie Le Dall de Kereon, eus Kemper, 19 vloaz, hag Herri-Louis Monteclair, 18 vloaz, ha kaset e voent war eeun d'ar c'hilhotin. Ragmey a voe lakaet da brezidant al lez-varn, Donze-Verteuil da damaller ha Fouquier-Tinville da c'hrefier. D'an [[13 a viz Meurzh]] e voe barnet d'ar marv ha dibennet an aotrou Kozh, person didou [[Poullaouen]], bet serret eno e penn-kentañ ar miz ; d'ar [[25 a viz Meurzh]] e c'hoarvezas memes mod gant Jean Drevez, kure e Rekourañs, bet tamallet abalamour d'ur badeziant e [[Plonger]]. E dibenn miz [[Mae]] e voe barnet 30 melestrour eus departamant [[Penn-ar-Bed]] : didamallet e voe pevar anezhe, tri all na voent ket barnet dre m'edont pell eus an departamant, ar 26 melestrour a chome a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet diouzhtu war-lerc'h. En holl e voe kondaonet 70 a dud d'ar c'hilhotin&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', pajennoù 176-182, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Le Bot, ''Terreur à Brest'', p. 198&lt;/ref&gt;.
* Adsavet e voe ar [[morlu]] gant [[André Jeanbon Saint André]].
* Keloù eus marv [[Robespierre]] a erruas diwezhat a-walc'h e Brest hag ar c'huzul kêr [[jakobin]] a oa kaset kuit e miz Gwengolo. Pennoù bras kozh a adkavas o galloud e dilennadeg 1815 met koll a rae ar gêr he fouez strategel en abeg da c'hronn ar Saozon.
==={{XIXvet kantved}}===
* Armerzh ar gêr a rousinas betek an [[Eil Impalaeriezh c'hall|Eil Impalaeriezh]]. E [[1856]] ec'h aotreas [[Napoleon III]] ar gêr da sevel ur pont war ar [[Penfell]]. Gweladenniñ a reas ar gêr etre an 9 hag an 12 a viz Eost [[1858]]. Brasaat a reas an [[Arsanailh Brest|arsanailh]], astenn a reas div linenn [[hent-houarn]] betek Brest ha sevel a reas ar porzh kenwerzh.
==={{XXvet kantved}}===
'''[[Brezel-bed kentañ]]''' : Brest a oa unan eus ar porzhioù ma tilestras [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadunaniz]] e [[1917]] e fin ar brezel ; soudarded eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] a zilestras eno ivez, da skouer reoù eus an [[Antilhez]]&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot;&gt;[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33936&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;.
;[[Eil Brezel-bed]]
*[[1939]]-[[1940]] : pourvezioù ha kirri arme ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''British Expeditionary Force'') a zilestre e Brest. Dre Vrest ec'h eas kuit ivez ar pezh a chome anezhe, mui soudarded eus [[Kanada]] a oa o paouez dilestrañ, p'edo an [[Alamagn|Alamaned]] oc'h aloubiñ [[Bro-C'hall]]&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot;/&gt;.
* D'an 19 a viz Even 1940 ec'h aloubas an Alamaned ar gêr. Un diazezlec'h evit al [[lestr-spluj|listri-spluj]] a savjont enni. Bombezadegoù ar gevredidi a zeraouas e 1941. Kenderc'hel a rejont betek dieubidigezh ar gêr e miz Gwengolo 1944 goude un emgann 43 devezh. Hogozik peurzistrujet e voe ar gêr. An [[Tour Tangi]], [[straed Sant-Maloù]] hag ar [[Kastell Brest|c'hastell]] eo al lec'hioù espernet nemeto.
* Ar porzh e 1940 ha diazezlec'h al listri-spluj :
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; &gt;
Bundesarchiv Bild 101II-MW-5683-29A, Brest, Hafen, gekentertes U-Boot.jpg|Ur vag kaset d'ar strad en Arsanailh Brest, miz Even 1940
Bundesarchiv Bild 101II-MW-2746-45, Brest, U-Boot-Bunker.jpg|Diazlec'h al listri-spluj
Bundesarchiv Bild 101II-MW-6059-08, Frankreich, Brest, U-Bootbunker.jpg|Paread (?) ul lestr-spluj
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Bundesarchiv Bild 101II-MW-2849-03, Brest, Bau von U-Boot-Bunkern.jpg|Diazlec'h al listri-spluj
Hole in the roof of a U-boat pen in Brest.jpg|Un toull e toenn unan eus lochoù diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù [[Royal Air Force|Aerlu ar Rouantelezh-Unanet]] (miz Gwengolo 1944)
Concrete U-boat pens at Brest.jpg|Diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, miz Eost 1944
&lt;/gallery&gt;
* Un nijerez alaman [[Heinkel He 72]] (marilhet WNr 1236) a gouezhas e Brest d'an [[22 Kerzu|22 a viz Kerzu]] [[1940]] ; gloazet e voe he levier&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Nijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Brest : d'an [[2 a viz Meurzh]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington Ic]] marilhet R3279 ha kodet KO-DR eus ''115th Squadron'' ar Royal Air Force ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er mor nepell diouzh Brest ; lazhet e voe e voe he c'hwec'h nijour, kavet e voe ur c'horf hepken, douaret eo e Felton ([[Bro-Saoz]]). D'ar [[6 a viz Ebrel]] [[1941]] e voe taolet un nijerez [[Bristol Beaufort|Beaufort]] marilhet N1016 ha kodet OA-X eus an ''22nd Squadron'' eus ar Royal Air Force d'an diaz gant ar [[Flak]] er mor e-tal Kastell Brest ; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; deuet a oa al laz a-benn eus e daol koulskoude: tizhet e oa bet al lestr-brezel alaman ''Gneisenau'' gant un darzherez. D'an [[10 a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington IC]] marilhet R1442 ha kodet HA-D eus ar ''218th Squadron'' ar R.A.F. e donvor Brest; lazhet e voe he seizh nijour, douaret e voe daou anezhe e Bered Kerfaotraz e Brest, ne voe ket kavet ar re all. D'ar [[1 Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington]] marilhet R1343 ha kodet OJ-B eus ''149th Squadron'' ar RAF er porzh kenwerzh e Brest; lazhet e voe he femp nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;; d'ar [[26 a viz C'hwevrer]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]D-5-CO (marilhet 41-23820 ha kodet KY-C) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'' - 480th Antisubmarine Group / 1st th BS), gant dek den en e vourzh er mor e donvor Brest, ne voent ket adkavet; d'ar [[1 Mae|1añ a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-20-VE (marilhet 42-5784 ha kodet GY-?) eus an U.S.A.A.F. e [[Lenn-vor Brest]] gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[28 Mezheven|28 a viz Even]] [[1943]] e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet &quot;Argonaut II&quot;, marilhet 42-29817 ha kodet YB-D, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces er mor e tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe pevar anezhe gant an Alamaned, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; er memes devezh e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet &quot;Thunderbird II&quot;, marilhet 42-5724 ha kodet LG-T, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an USAAF er mor tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe unan anezhe gant an Alamaned, daou a zeuas a-benn da achap, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; d'an [[18 a viz Du]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]H (marilhet 42-7640 ha kodet JU-?, 446{{vet}} Bomb Group, 707{{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces e &quot;Kerinou&quot; e Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall; d'ar [[5 a viz Kerzu]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij B-17 G-70-BO (anvet &quot;Bucket Of Bolts&quot;, marilhet 42-37747 ha kodet XM-A, 94{{vet}} Bomb Group, 332{{vet}} Squadron) eus an USAAF;er mor er gwalarn da Vrest gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[9 a viz Eost]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Martin B-26 Marauder|B-26-C45]] (marilhet 42-107636 ha kodet Y5-H, 344{{vet}} Bombing Group, 495{{vet}} Bombing Squadron) eus an USAAF war vord Porzh Brest gant c'hwec'h nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int er [[Zachary Taylor]] National Cemetery e [[Louisville (Kentucky)|Louisville]] ([[SUA]])&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Emgann Brest : soudarded [[SUA]] o stourm evit dieubiñ ar gêr.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
US Army field gun in action.jpg
Battle of Brittany - Brest 02.jpg
Battle of Brittany - Brest 01.jpg
Battle of Brittany - Brest 03.jpg
&lt;/gallery&gt;
* D'ar [[16 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korf un den eus ar gumun, ezel eus ar [[Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed|Rezistañs]], bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an [[13 a viz Gouere]] [[1944]] gant al lu [[Alamagn|alaman]] e [[kreñvlec'h Pentevr]] e [[Sant-Pêr-Kiberen]]&lt;ref&gt;René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 329&lt;/ref&gt;.
* Goude ar [[Eil Brezel Bed|brezel]] ec'h adsavas an annezidi (repuet er [[Sarthe]] dreist-holl) ur gêr nevez hervez raktresoù an tisavour [[Jean-Baptiste Mathon]]. Echuet e voe adsevel anezhi e [[1961]]. An arsanailh a voe an andon a leve pennañ evit kêr betek fin an {{XXvet kantved}} hag e ziskar a voe abeg d'un enkadenn armerzhel er rannvro. Treiñ a ra neuze ar gêr war-zu an imbourc'h diwar-benn ar mor hag an teknologiezhioù nevez.
=== Darvoudoù pennañ istor Brest ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* 250-350 savadur ar &quot;castellum&quot;
* 410-420 emsavadeg [[Arvorig]] a-enep [[Henroma|Roma]]{{Daveoù a vank}}
*[[452]] damzistrujet eo kêr gant goprsoudarded hunat{{Daveoù a vank}}
*[[1240]] [[Yann Iañ (dug Breizh)|Yann Iañ]] a bren ar gêr digant kont [[bro-Leon|Leon]] [[Herve III]]
*[[1341]] [[Yann Moñforzh]] a gemer ar gêr ha mogeriañ a ra anezhi
*[[1386]]-[[1387]] [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] a seziz en aner ar gêr dalc'het gant ar Saozon
*[[Richarzh III (Bro-Saoz)|Richard III Bro-Saoz]] a ro en-dro ar gêr da [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] en eskemm ouzh ur gwerzh-daspren
*[[Anna Breizh]] a weladenn kêr
*[[1512]] Emgann [[La Cordelière]]
*[[1593]] [[Herri IV (Bro-C'hall)|Henri IV]] a ro ar gwir-bourc'hizelezh da gêr Vrest
*[[1629]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a gas d'Infreville da Vrest.
*[[1639]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a grou an arsanailh hag ar porzh brezel
*[[1681]] [[Loeiz XIV]] a stag [[Rekourañs]] ouzh Brest
*[[1683]] [[Vauban]] a grog ar raktres da sevel kreñvlec'hioù en-dro da Vrest
*[[1685]] Donedigezh kannadourien roue Siam
*[[1694]] Raktres aozadur kêr gant [[Vauban]]
*[[1702]] Bennigadenn iliz Sant-Loeiz
*[[1746]]-[[1784]] Savadurioù bras an ijinour [[Antoine Choquet de Lindu]]
*[[1752]] Savidigezh [[Akademiezh ar Morlu]]
*[[1778]] Emgann ar ''Belle Poule''
*[[1785]] Disparti ergerzhadeg [[La Pérouse]]
*[[1789]] Dilennadeg ar gannaded vrestat d'ar [[Stadoù Jeneral]]
*[[1800]] Anvet eo ar prefed morel kentañ [[Cafarelli]]
*[[1801]] Krouidigezh [[Skol ar Morlu]]
*[[1852]] Divizet ez eus kas ar c'haleourion da [[Gwiana|Wiana]]
*[[1856]] Dekred diwar-benn savidigezh ur pont war ar [[Penfell]]
*[[1858]] Gweladenn [[Napoleon III]] hag an impalaerez [[Eugenia de Montijo|Eujeni]]
*[[1858]] ([[1 Gwengolo|1{{añ}} a viz Gwengolo]]) serret eo ar galeoù
*[[1859]] Dekred diwar-benn krouidigezh ur porzh kenwerzh e Porzh-Trein
*[[1861]] Digoret eo ar pont
*[[1861]] - [[1889]] Ar porzh-kenwerzh a ya eus ar [[Penfell]] da boull Porzh-Trein.
*[[1865]] Erruout a ra an [[hent-houarn]] e Brest
*[[1891]] [[Brest-Pariz-Brest]] kentañ
*[[1917]]-[[1918]] An Amerikaned a zilestr e Brest.
*[[1930]] Digoridigezh ar [[pont Albert-Louppe]], anvet ivez pont [[Plougastell]]
*[[1940]] ([[19 a viz Even]]) Al lu alaman a antre e Brest
*[[1941]] Bombezadegoù kentañ war kêr
*[[1941]] ([[22 Meurzh|22 a viz Meurzh]]) Ar vorrederien alaman [[Scharnhorst (1936)|Scharnhorst]] ha [[Gneisenau (1938)|Gneisenau]]
*[[1942]] ([[11 C'hwevrer|11 a viz C'hwevrer]]), ar vorrederien a ya kuit eus kêr
*[[1943]] (28 Genver) an dud n'eo ket ret dezhe chom a dle mont kuit eus kêr
*[[1943]] Studioù kentañ diwar-benn ar raktres adsevel kêr
*[[1944]] ([[9 Gwengolo|9 a viz Gwengolo]]) Tarzhadenn ar [[Goudorenn Sadi-Carnot|c'houdorenn Sadi-Carnot]] (373 annezad ha kantadoù a soudarded alaman a zo lazhet)
*[[1944]] ([[18 Gwengolo|18 a viz Gwengolo]]) Ar [[gwarnizon]] en em zaskor
*[[1945]] Krouidigezh Brest Vras dre stagidigezh [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]
*[[1947]] [[Tarzhadenn an Ocean Liberty]]. Distrujet ez eus un darn eus karter [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]
*[[1946]] - [[1961]] Adsavidigezh kêr
*[[1950]] Lazhet eo ar micherour [[Édouard Mazé]] gant ar polis e-kerzh ur vanifestadeg d'ar [[17 a viz Ebrel]].
*[[1960]] Krouidigezh Skolaj ar Skiantoù, a yelo da [[Skol-veur Breizh-Izel]]
*[[1960]] ([[7 Gwengolo|7 a viz Gwengolo]]) Kêr a zegemer Medalenn ar [[Rezistañs]]
*[[1974]] ([[1añ Genver|1{{añ}} a viz Genver]]) Krouidigezh [[Brest Meurgêr ar Mor]]
*[[1994]] Digoridigezh [[Pont Kanol Iz]]
*[[2000]] Krouidigezh [[Bro Brest]]
&lt;/div&gt;
== Sevenadur ==
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/biblio/ Porched al levraouegoù], Levraoueg Ti-kêr Brest : rouedad levraouegoù Brest a zo enni dek levraoueg-karter
=== Mirdioù ===
* {{fr}} [http://www.musee-marine.fr/index.php?lg=fr&amp;nav=108&amp;flash=1 Mirdi ar morlu]
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/tour_tanguy.htm Mirdi an tour Tanguy]
* {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/musee_beauxarts.htm Mirdi an arzoù]
* Mirdi an Eñvor

=== Brezhoneg ===
{{Pennad pennañ|Brest el lennegezh vrezhonek}}

==== Ya d'ar brezhoneg ====
* D’ar 16 a viz Mezheven [[2006]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun.
* D'ar 7 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet gant Kuzul-kêr Brest mont war-zu live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]].
* D'an 20 a viz Ebrel 2018 eo bet roet al label live 1 da gêr Vrest evit bezañ kaset da benn eizh ober a-du gant ar yezh

==== Deskadurezh ====
* Div skol [[Diwan]] a zo e Brest, an hini gentañ, krouet e [[1978]], zo e karter Kerango hag an eil e karter ar Gwelmeur.
* Un hentad divyezhek [[Div Yezh]] a zo er [[Skol Jacquard]].
* E distro-skol 2025 e oa enskrivet 753 skoliad er skolioù [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek publik (20,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20150419065150/http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]&lt;/ref&gt;.
==== Bugaligoù ====
*Ar vagouri &quot;P'tit Mousse&quot; a zo gant un tañva d'ar yezh.
=== Sport ===
==== Mell-droad ====
*[[Stade Brestois|Stad Brest]]
==== Marc'h-houarn ====
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
[[Tro Bro-C'hall]]:
*[[24 a viz Gouere]] [[1906]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Louis Trousselier]].
*[[26 a viz Gouere]] [[1906]] : loc'hañ a ra 12{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Caen]] ([[Calvados]]).
*[[30 a viz Gouere]] [[1907]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[1añ Eost|1{{añ}} a viz Eost]] [[1907]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen]] (Calvados).
*[[4 a viz Eost]] [[1908]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[François Faber]] ([[Luksembourg]]).
*[[6 a viz Eost]] [[1908]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen] (Calvados).
*[[27 a viz Gouere]] [[1909]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[29 a viz Gouere]] [[1909]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados).
*[[27 a viz Gouere]] [[1910]] : 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]].
*[[29 a viz Gouere]] [[1910]] : loc'hañ a ra 14{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados).
*[[23 a viz Gouere]] [[1911]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]) ha Brest ; trec'h eo [[Marcel Godivier]].
*[[26 a viz Gouere]] [[1911]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Cherbourg]] ([[Manche]]).
*[[21 a viz Gouere]] [[1912]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Heusghem]] ([[Belgia]]).
*[[24 a viz Gouere]] [[1912]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Cherbourg (Manche).
*[[3 a viz Gouere]] [[1913]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1913]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
*[[2 a viz Gouere]] [[1914]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Emile Engel]].
*[[4 a viz Gouere]] [[1914]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
*[[3 a viz Gouere]] [[1919]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Francis Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1919]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]).
*[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1920]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1920]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[30 a viz Mezheven]] [[1921]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; aet ar maout gant [[Léon Scieur]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1921]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[29 a viz Mezheven]] [[1922]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Robert Jacquinot]].
*[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1922]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1923]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]].
*[[30 a viz Mezheven]] [[1923]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[26 a viz Mezheven]] [[1924]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Théophile Beeckman]] ([[Belgia]]) ha [[Philippe Thys]] ([[Belgia]]).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1924]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[25 a viz Mezheven]] [[1925]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Mottiat]] ([[Belgia]]).
*[[26 a viz Mezheven]] [[1925]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Gwened]] ; trec'h eo [[Nicolas Frantz]] ([[Luksembourg]]).
*[[30 a viz Mezheven]] [[1926]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Joseph van Dam]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1926]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
*[[24 a viz Mezheven]] [[1927]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinan]] ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[André Leducq]].
*[[25 a viz Mezheven]] [[1927]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]).
*[[20 a viz Mezheven]] [[1928]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Pé Verhaegen]] ([[Belgia]]).
*[[21 a viz Mezheven]] [[1928]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened](a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Marcel Bidot]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1929]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Louis Delannoy]] ([[Belgia]]).
*[[4 a viz Gouere]] [[1929]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]).
*[[4 a viz Gouere]] [[1930]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Charles Pélissier]].
*[[5 a viz Gouere]] [[1930]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Omer Taverne]] ([[Belgia]]).
*[[2 a viz Gouere]] [[1931]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Léon Le Calvez]].
*[[3 a viz Gouere]] [[1931]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[André Godinat]].
*[[12 a viz Gouere]] [[1939]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[Roazhon]] ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Pierre Cloarec|Pêr Gloareg]].
*[[13 a viz Gouere]] [[1939]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre Brest hag [[an Oriant]] ; trec'h eo [[Raymond Louviot]].
*[[25 a viz Mezheven]] [[1952]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1952|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Roazhon ; trec'h eo [[Rik Van Steenbergen]] ([[Belgia]]).
*[[13 a viz Gouere]] [[1954]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Brieg]] ha Brest ; trec'h eo [[Dominique Forlini]].
*[[14 a viz Gouere]] [[1954]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Jacques Vivier]].
*[[2 a viz Gouere]] [[1958]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo [[Brian Robinson]] ([[Bro-Saoz]]).
*[[29 a viz Mezheven]] [[1962]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Brest ; trec'h eo [[Robert Cazala]].
*[[27 a viz Mezheven]] [[1974]] : dalc'het eo rakredadeg [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] e Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Eddy Merckx]] ([[Belgia]]).
*[[28 a viz Mezheven]] [[1974]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Kastell-Paol]] ; trec'h eo [[Ercole Gualazzini]] ([[Italia]]).
*[[5 a viz Gouere]] [[2008]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Pluveleg]] ; trec'h eo [[Alejandro Valverde]] ([[Spagn]]).
&lt;/div&gt;
== Monumantoù ha traoù heverk ==
Brudet eo [[Pont Rekourañs]] ha [[straed Siam]] e Brest. Eus ar monumantoù savet a-raok an {{XIXvet kantved}} ne chom nemet ar [[Kastell Brest|c'hastell]], an [[Tour Tangi]] hag un nebeud tiez ha savadurioù kozh, savadurioù evit an arsanailh ha kreñvlec'hioù en o zouez. E Rekourañs e chom un darn eus [[straed Sant-Maloù]] distrujet gant [[bombezadeg]]où en [[Eil Brezel-bed]].

Anavezet eo Brest abalamour d'ar gouelioù bigi kozh aozet ganto bep pevar bloaz. Savet eo anv ar gouel diwar anv ar gêr mui ar bloavezh (Brest 2008, Brest 1992...).

=== Bezioù ar C'hommonwealth e bered ''Kerfaotraz''===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! Bro
! Niver a soudarded
|-
|{{Aostralia}}
|3
|-
|[[Restr:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|14
|- 
|{{Rouantelezh-Unanet}}
|93
|-
|{{Zeland-Nevez}}
|1
|-
|'''Hollad''' (korfoù anavezet hepken)
|'''104'''
|}
Diwar ar 104 soudard anavezet douaret er vered ez eus 31 milour eus ar [[Brezel-bed Kentañ]] ha 73 eus an Eil Brezel-bed&lt;ref name=&quot;Commonwealth War Graves Commission&quot; /&gt;.

== Poblañs ==
===Emdroadur ar boblañs===
{{Grafik poblañs}}

== Imbourc'h ha deskadurezh uhel ==
Dre m'emañ kreizenn armerzhel kêr-benn [[Breizh-Izel]] eno ez eus kalz skolioù-meur hag annezadennoù imbourc'h e Brest.
* [[Skol-veur Breizh-Izel]] enni [[skol uhel stummañ kelennerien]] Breizh.
* Skolioù uhel
** [[Skol Vroadel Ijinourien Brest]]
** [[Skol Uhel Pellgehenterezh Breizh]]
** [[Skol Uhel Vroadel Ijinourien ar Studioù ha Teknikoù an Armoù]]
** [[Skol Uhel kenwerzh Breizh]]
** [[Skol ar Morlu]]
** [[Ensavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel]]
* [[Ensavadur]]ioù imbourc'h
** [http://www.cerv.fr/ CERV] : Kreizenn europat reolder amwir
** [[Ifremer]] Ensavadur Gall Imbourc'h evit Gounezerezh ar mor ([http://www.ifremer.fr/brest/ liamm diavaez])
** [http://www.ifremer.fr/ifrtp/] : [[Ensavadur Gall Pennahelel - Paul Émile Victor]] (ex-IFRTP)
** [https://web.archive.org/web/20060716040939/http://www.le-cedre.fr/ le CEDRE] 
** [http://www.ifremer.fr/ird/ IRD/ORTSTOM] : Ensavadurioù Imbourc'h evit an Diorroadur.
** [http://www.shom.fr/ SHOM]

== Melestradurezh ==
[[Restr:Brest_mairie-Foire_Saint-Michel.jpg|thumb|upright=1.4|Ti-kêr Brest e [[Plasenn ar Frankiz]]]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Roll ar vaered
!Dilennadeg !! Anv !! Titl
|-
| align=right| [[2026]]- || [[Stéphane Roudaut]] || Maer
|-
| align=right| [[2001]]-[[2026]] || [[François Cuillandre]] || Maer
|-
| align=right| [[1989]]-[[2001]] || [[Pierre Maille]] || Maer
|-
| align=right| [[1985]]-[[1989]] || [[Georges Kerbrat]]|| Maer
|-
| align=right| [[1983]]-[[1985]] || [[Jacques Berthelot]]|| Maer
|-
| align=right| [[1982]]-[[1983]] || [[Pierre Maille]] || Maer
|-
| align=right| [[1977]]-[[1982]] || [[Francis Le Blé]]|| Maer
|-
| align=right| [[1973]]-[[1977]] || [[Eugène Berest]]|| Maer
|-
| align=right| [[1959]]-[[1973]] || [[Georges Lombard]] || Maer
|-
| align=right| [[1958]]-[[1959]] || Auguste Kervern || Maer
|-
| align=right| [[1954]]-[[1958]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer
|-
| align=right| [[1954]]-[[1954]] || Lucien Chaix || Maer
|-
| align=right| [[1953]]-[[1954]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer
|- 
| align=right| [[1947]]-[[1953]] || Alfred Pierre Marie Chupin || Maer
|-
| align=right| [[1945]]-[[1947]] || Jules Lullien || Maer
|-
| align=right| [[1944]]-[[1945]] || Victor le Gorgeu || Prezidant an Delegasion Ispisial
|-
| align=right| [[1942]]-[[1944]] || Victor Eusen || Maer
|-
| align=right| [[1929]]-[[1941]] || Victor le Gorgeu || Maer
|-
| align=right| [[1921]]-[[1929]] || Léon Nardon || Maer
|-
| align=right| [[1920]]-[[1921]] || Hippolyte Masson || Maer
|}
Kalz brasoc'h eo teuas Brest da vezañ e 1945 pa voe staget teir c'humun all outi : [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]].

=== Kantonioù Brest ===
Dre 5 [[kanton]] eo rannet.
* [[kanton Brest-1]] : Brest/Bellevue • Brest/Lambezelleg
* [[kanton Brest-2]] : Brest/Kreiz-kêr • Brest/Rekourañs
* [[kanton Brest-3]] : Brest/Kerbêr • [[Plouzane]]
* [[kanton Brest-4]] : [[Boc'harzh]] • Brest/An Ermitaj • Brest/Ar Gazeg Wenn • [[Gouenoù]] • [[Gwiler-Leon]]
* [[kanton Brest-5]] : Brest/Kerichen • Brest/Sant-Mark

== Tud ==
* [[Georges Thierry d'Argenlieu]], [[amiral]].
* [[André Colin]], politikour.
* [[Édouard Corbière]], paramantour ha skrivagner gallek.
* [[Yves Guéna]], politikour.
* [[André Guilcher]], [[douaroniezh|douaroniour]].
* [[Marie Lénéru]], skrivagnerezh gallek.
* [[Jean Oberlé]], livour.
* [[Pierre Ozanne]], livour.
* [[Yvan Ropars]], [[livour]] ha [[kizeller]].
* [[Berthe Sylva]], kanerez.
* [[Yves Le Gallo]], kelenner Skol-Veur.

=== Tud bet ganet eno ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* [[1660]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1748]] : [[Jean-Michel Huon de Kermadec]] (1748-1792), merdeer.
* [[1769]] : [[Pierre François Keraudren|Pierre F. Keraudren]] (1769-1858), mezeg er Morlu ganet e karter [[Rekourañs]].
* [[1794]] : [[Prosper Garnot]], naturour ha surjian-mor [[breizhat]].
* [[1801]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizhat]].
* [[1803]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]].
* [[1826]] : [[Nathalie Lemel]], anarkourez, e [[1826]].
* [[1840]] : [[Constant Le Doré]], dispac'hour, krouer kevrenn an Etrebroadelenn e Brest.
* [[1854]] : [[Adrien de Carné]], skrivagner brezhonek
* [[1869]] : [[Emil Masson]], prederour ha stourmer peoc’hgar, saver ar gelaouenn ''[[Brug (kelaouenn)|Brug]]''.
* [[1874]] : [[Gaston Esnault]], yezhour.
* [[1875]] : [[Glaoda ar Prad]], skrivagner brezhonek.
* [[1878]] : [[Victor Segalen]], skrivagner gallek.
* [[1879]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozour]].
* [[1880]] : [[Louis Hémon]], skrivagner [[gallek]], brudet e romant ''Maria Chapdelaine'' (skrivet gantañ e Kebek).
* [[1896]]: Pierre Keraudren, d'an 20 a viz Kerzu, fuzuilhet d'ar 4 a viz Genver 1918 gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ e [[Craonne]] (Bro-C'hall) evit ''« hutinerezh »''&lt;ref&gt;[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr ''Mémoire des hommes'']&lt;/ref&gt;.
* [[1900]] : [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek hag emsaver breizhat.
* [[1905]] : [[Per Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]].
* [[1907]] : [[Robert Micheau-Vernez]], arzour breizhat.
* [[1910]] : [[Joseph Chardronnet]], beleg katolik, istorour hag emsaver.
* [[1910]] : [[Henri Queffélec]], skrivagner gallek.
* [[1911]] : [[Fant Rozeg]] (Meavenn hec'h anv-pluenn), barzhez, romantourez ha dramaourez vrezhonek, e [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]].
* [[1920]] : [[Yves Le Gallo]], skolveuriad.
* [[1922]] : [[Alain Robbe-Grillet]], romantour ha filmour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1923]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour.
* [[1923]] : [[Robert Castel (kevredigezhour)|Robert Castel]], sokiologour.
* [[1937]] : [[René Abjean]], sonaozour.
* [[1939]] : [[Jean-Yves Cozan]], politikour.
* [[1955]] : [[Patrice Pellerin]], saver bannoù-treset.
* [[1959]] : [[Jean-Jacques Urvoas]], politiker.
* [[1960]] : [[Paol ar Meur]], skrivagner brezhonek.
* [[1961]] : [[Paul Bloas]], arzour.
* [[1964]] : [[Béatrice Dalle]], aktourez.
* [[1964]] : [[Christophe Miossec]], kaner gallek.
* [[1969]] : [[Frank Bodenes]], skrivagner ha troer brezhonek.
* [[1970]] : [[Yann Tiersen]], sonour.
* [[1972]] : [[Josilin Gourvenneg]], melldroader ha gourdoner.
* [[1975]] : [[Mikael Bodlore-Penlaez]], skrivagner gallek ha kartennour.
* [[1987]] : [[Gonzalo Higuaín]], melldroader arc'hantinat.
&lt;/div&gt;
=== Tud bet marvet eno ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
* [[1728]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1791]] : [[Toussaint-Guillaume Picquet de la Motte]], letanant jeneral er [[morlu gall]].
* [[1878]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizh]]at.
* [[1885]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]].
* [[1909]] : [[Pêr Pronost]], barzh.
* [[1925]] : [[Kaourintin an Ourz]], kazetenner brezhonek.
* [[1930]] : [[Ivon Krog]], skrivagner brezhoneg.
* [[1932]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozouriezh|sonaozour]].
* [[1939]] : [[Paul Émile Amable Guépratte|Émile Guépratte]], ofiser meur a vor [[Bro-C'hall|gall]].
* [[1961]] : [[Per Mokaer]], politikour ha skrivagner.
* [[1971]] : [[Jim Sevellec]], [[livouriezh|livour]] ha [[feilhañs]]our [[breizh]]at.
* [[1974]] : [[Florentin Goinard]], mouller, levrier, embanner hag emsaver.
* 1974 : [[Alan-Gwenog Berr]], yezhoniour war ar brezhoneg, e [[1974]].
* [[1978]] : [[Biel Elies]], skrivagner brezhonek, e [[1978]].
* [[1988]] : [[Pêr Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]].
* [[2003]] : [[Ronan Huon]], embanner ha skrivagner brezhonek.
* [[2005]] : [[Ivona Martin]], emsaverez.
* [[2007]] : [[Kristen Nogues]], telennourez.
* [[2008]] : [[Reun ar Glev]], yezhadurour ha geriadurour [[brezhonek]].
* [[2009]] : [[Remi Derrien]], skrivagner, kazetenner, aktour ha jubennour brezhonek.
* [[2010]] : [[Charlez ar Gall]], stourmer evit sevenadur Breizh.
* [[2013]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour.
&lt;/div&gt;
=== Tud beziet eno ===
* [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek, kazrtenner, troour, geriadurour ha romantour.

=== Ardamezeg ar familhoù ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2&quot;&gt;
{|
|-
|[[Restr:Agard-d.jpg|60px]]
|
:Gaspard '''Agard''', maer Brest e 1661.
:''En gul e rodig-kentr en aour a eizh broud ; e gab gwriziet en glazur karget gant ur groaz avalaouek.''
|-
|[[Restr:Basserode de Brétigny.gif|60px]]
|
:Claude '''Basserode''', senesal Brest e 1700
:''En glazur e leon en aour krabanet ha teodet en gul.''
|-
|[[Restr:Bérard de la Seigneurais.png|60px]]
|.
:'''? Berard de la Seignerais''', senesal Brest e 1690.
:''En glazur e gebrenn en argant heuliet ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant ; e gab en argant karget gant teir balafenn en sabel.''
|-
|[[Restr:Le Bescont.png|60px]]
|
:'''Germain Le Bescont''', maer Brest e 1651.
:''En glazur e bilikan en e wadennoù en aour.''
|-
|[[Restr:De Carné.gif|60px]]
|
:'''Marc de Carné''', kabiten Brest da vare [[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|Frañsez Iañ Bro-C'hall]].
|-
|[[Restr:Nail de Mescaradec.gif|60px]]
|
:'''? Nail''' ː prokulor ha noter ar roue ouzh Lez Brest e 1695.
:''En aour e gebrenn en sabel karget gant teir rozenn en argant.''
|-
|[[Restr:Ozanne de la Tour.gif|60px]]
|
:'''Julien Ozanne''', arkitektour ha tisaver labourioù ar roue, a savas klozadur kentañ Brest e 1647.
:'''Nicolas Ozanne''', teñzorer morlu Brest e 1696.
:''Rannet; ouzh 1 en sabel e dour en aour; ouzh 2, en geot e deir sourin en aour.''
|-
|[[Restr:Raby de Kerangrun.gif|60px]]
|
:'''Raby''' ː unan eus kannaded Brest ouzh Breujoù 1742 ; ul letanant fourgadenn e 1766 ; maer Brest e 1785.
:''Troc'het : ouzh 1 en argant e gi tremenant en sabel kurunet en aour hag o terc'hel en e bav dehou ur gougleze ivez en aour ; ouzh 2 en glazur e seizh gousourin en argant.''
|-
|[[Restr:Turin de la Salle.gif|60px]]
|
:'''François Turin''', maer Brest e 1649.
:''En aour e erez en sabel.''
|}
&lt;/div&gt;
== Gevelliñ ==
;Kêrioù gevellet
* {{Gevelliñ|Denver|Stadoù Unanet|United States|bloavezh=1956}}
* {{Gevelliñ|Plymouth (Bro-Saoz)|Bro-Saoz|England|kêr=Plymouth|bloavezh=1963}}
* [[Skeudenn:Flag of Germany.svg|25px]] [[Kiel (Alamagn)|Kiel]] ([[Alamagn]], [[Schleswig-Holstein]]) abaoe 1964
* [[Skeudenn:Flag of Italy.svg|25px]] [[Taranto]] ([[Italia]], [[Puglia]]), abaoe 1964
* [[Skeudenn:Flag of Japan.svg|25px|border]] [[Yokosuka]] ([[Japan]], [[rannvro Kantō]]), abaoe 1970
* [[Skeudenn:Flag of Ireland.svg|25px]] [[Dún Laoghaire]] ([[Iwerzhon]], [[Cúige Laighean]]), abaoe 1984
* [[Skeudenn:Flag of Spain.svg|25px]] [[Cádiz]] ([[Spagn]], [[Andalucía]]), abaoe 1986
* [[Skeudenn:Flag of Burkina Faso.svg|25px]] [[Saponé]] ([[Burkina Faso]], [[Centre-Sud (Burkina Faso)|Kreiz-Su]]), abaoe 1989
* [[Skeudenn:Flag of Romania.svg|25px]] [[Constanța]] ([[Roumania]]), abaoe 1993
;Emglevioù
* [[Bgayet]] e [[Skeudenn:Berber_flag.svg|25px]] [[Kabilia]], abaoe 1995,
* [[Haiphong]] e {{Vietnam}},
* [[Qingdao]] e {{Sina}}, abaoe 2006.

== Levrlennadur ==
* [[Jeremi Kostiou]], ''Ar marc’h-du e Brest'', e-barzh Briac, ''Avel Reter'', Plabenneg, [[Nadoz-Vor embannadurioù|Nadoz-Vor Embannadurioù]], 2015, pp.&amp;nbsp;42–45.
* Jeremi Kostiou, ''Le commerce de chansons sur feuilles volantes à Brest, 1915-1955'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 227, 2017, pp.&amp;nbsp;174–182.
* Jeremi Kostiou, ''Quand Pontanezen révèle ses vestiges…'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 225, 2017, pp.&amp;nbsp;176–190.
*Kris hag Étienne Davodeau, ''Un den zo marvet'', Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2021.
*Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
*Bernard Tanguy ː ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère.'' Chasse-Marée / Ar Men. 1990
*Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Liamm diavaez ==
{| align=&quot;right&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|{{Commons|Brest, France|Brest}}
|{{Wikeriadur}}
|}
*{{fr}} [http://www.brest.fr/ Lec'hienn ofisiel an ti-kêr]
{{clr}}
== Daveoù ha notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]
[[Rummad:Brest]]
[[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]]
[[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e 1944]]
[[Rummad:Porzhioù Breizh]]
|}</text>
      <sha1>1vw5gk4amso1yytfgn7y22hszeoy0zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Straed Siam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17956</id>
    <revision>
      <id>2191845</id>
      <parentid>1944265</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1132" sha1="9akrm1oicwef33ve2rwygu1mtcz1ecd" xml:space="preserve">[[Restr:Haut de la rue de Siam avant le tramway en 2005.jpg|thumbnail|right|350px|Straed Siam (penn krec'h, e 2005, a-raok an tramgarr).]]

'''Straed Siam''' a vez graet eus ru bennañ kreiz-kêr [[Brest]]. 

==Istor an anv==
Dont a ra an anv-se eus tri c'hannadour roue [[Siam]] ([[Tailand]] hiriv) a zeuas da Vrest e [[1686]], war al listri ''l’Oiseau'' ha ''la Maligne'', hag a zilestras d'an [[18 a viz Mezheven]], ha gante c'hwec'h mandarin, tri jubennour, daou sekretour, hag un ugent mevel, karget a brofoù, war o hent da gastell Versailhez ma'z aent da welout ar roue gall [[Loeiz XIV]]. 

War o zreid ez ejont dre ar straed Sant-Pêr, betek an ostaleri Sant-Pêr. Ken bamet e voe Brestiz ma voe adanvet ar straed. 

Ret eo derc'hel soñj e voe distrujet Brest e 1944, hag e oa kalz strishoc'h straed Siam gozh gwechall. Adsavet ha ledanaet e voe ar straed Siam goude an [[Eil brezel bed]]. 

==Lennegezh==
Anv anezhi zo gant [[Jacques Prévert]] en e varzhoneg ''Barbara'', ha meur a wech e kontadennoù [[Ronan Huon]] pe re [[Yann Gerven]].

{{Commons|Category:Rue de Siam (Brest, France)}}
[[Rummad:Savadurioù Brest]]</text>
      <sha1>9akrm1oicwef33ve2rwygu1mtcz1ecd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spagnoleg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20221</id>
    <revision>
      <id>2191852</id>
      <parentid>2108526</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T00:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rouédrouiz</username>
        <id>90903</id>
      </contributor>
      <comment>/* Yezh ar sinoù */ Emaon o tilemel al lodenn-mañ peogwir eo distag ar yezhoù dre sinoù diouzh ar re lavar, hag ur bajenn &quot;Yezh ar Sinoù Spagnol&quot; 'zo.</comment>
      <origin>2191852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1154" sha1="4kqogycuwqw7tktsnu1qqhnmwraek23" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
[[File:Map-Hispanophone World.svg|frameless|right|upright=2]]
[[Restr:Spanish only.gif|thumb|Kastilhaneg, yezh ofisiel nemeti en amzer diktatouriezh [[Francisco Franco]]]]
Ar '''spagnoleg''', anvet '''kastilhaneg''' a-wechoù, zo ur [[yezh]] ganet e rouantelezhioù kozh [[Kastilha]] ha [[Navarra]], hag a vez komzet bremañ, ouzhpenn e [[Spagn]], en un ugent [[stad]] bennak, dreist-holl en [[Amerika]] met ivez en [[Azia]] hag [[Afrika]], gant 450 milion a dud, pe ouzhpenn 500 milion mar konter an dud a ra gantañ evel eil yezh.

An eil yezh-vamm eo war-lerc'h ar [[sinaeg (mandarineg)]] hag an eil yezh studiet war-lerc'h ar [[saozneg]]. [[Yezh ofisiel]] eo en [[Aozadur ar Broadoù Unanet]].

Ur [[Yezhoù indezeuropek|yezh indezeuropek]] eo, diorroet diwar al [[latin]] poblek, gant levezonoù liesseurt ([[arabeg]], [[ibereg|iberek]], [[euskareg|euskarek]], [[Kelted|keltiek]] hag all). 
==E Breizh==
E [[Breizh]] eo an trede yezh studiet ar muiañ er skolioù, goude ar [[galleg]] hag ar [[saozneg]]. 
 
{{Broioù spagnolek}}
{{porched yezhoù}}

[[Rummad:Yezhoù romanek]]
[[Rummad:Spagnoleg]]
[[Rummad:Yezhoù Unaniezh Europa]]</text>
      <sha1>4kqogycuwqw7tktsnu1qqhnmwraek23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22126</id>
    <revision>
      <id>2191858</id>
      <parentid>2183785</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T04:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50549" sha1="de6b90ham3m7ljjy6r5fzet48pkz84g" xml:space="preserve">[[Restr:Unix history-simple.svg|thumb|upright 1.4|Hiladur reizhiadoù Unix ha Unix-heñvel]]
'''Unix''' ('''UNIX®''' eo ar merk marilhet ent ofisiel, a vez skrivet a-wezhioù &lt;span style=&quot;font-variant: small-caps;&quot;&gt;Unix&lt;/span&gt;, pe &lt;span style=&quot;font-variant: small-caps;&quot;&gt;Unix&lt;/span&gt;® gant pennlizherennoù bihan) a zo ur [[reizhiad korvoiñ]] evit an urzhiataerioù diorroet da gentañ-penn adalek [[1969]] hag a-hed ar [[bloavezhioù 1970]] gant ur strollad implijidi eus ar c'hevredad [[AT&amp;T]] en arnodvaoù [[Bell Labs]] Murray Hill en New Jersey ([[Stadoù Unanet]]), en o zouez [[Ken Thompson]], [[Dennis Ritchie]] ha [[Douglas McIlroy]]. Reizhiadoù Unix a-vremañ a zo dasparzhet etre skourroù diseurt, diorroet e-doug an amzer gant AT&amp;T, war un dro gant lies pourvezer kenwerzhel hag aozadur hep pal kenwerzhel.

Ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' a zo hiviziken (e 2007 bepred) perc'henniezh [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. Reizhiadoù kenglotus ha kempleg (pe kenstumm) ouzh [[Spizadur eeun UNIX]] eo ar re nemeto a c'haller ober &quot;UNIX®&quot; anezho (ar re all a reer &quot;Reizhiadoù Unix-heñvel&quot; pe &quot;[[Unix-heñvel]]&quot; anezho).

E-kerzh dibenn ar [[bloavezhioù 1970]] ha derou ar [[bloavezhioù 1980]], levezon Unix er metoù skolveuriek en deus graet dezhañ bezañ degemeret a-vras(dreist-holl ar varienn [[Berkeley Software Distribution|BSD]], a zeu eus [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]) a-berzh plog embregerezhioù, [[Sun Microsystems]] eo an hini heverkañ anezho. Hiziv, pelloc'h eget ar reizhiadoù testeniekaet diouzh Unix, reizhiadoù korvoiñ &quot;Unix-like&quot; (Unix-heñvel) evel [[Linux]] ha [[Berkeley Software Distribution|BSD]] zo deuet da vezañ boutin-kenañ.

A-wezhioù e c'haller implijout ar meneg ''Unix hengounel'' evit deskrivañ un Unix pe ur reizhiad korvoiñ dezhañ dezverkoù eus [[Unix Aozadenn 7]] pe [[UNIX System V]].

== Alberz ==

Reizhiadoù korvoiñ Unix a vez implijet stank ken war [[Servijer (urzhiataerezh)|servijerioù]] ken war [[stael labour|staeloù labour]]. An endro Unix hag ar patrom programmiñ [[arval-servijer]] a voe elfennoù kreiz evit diorren ar [[Kenrouedad|Genrouedad]] hag adframmañ an urzhiataerezh war-zu [[Rouedad stlennegel|rouedadoù]] kentoc'h eget war-zu urzhiataerioù hiniennel.

Ken Unix ken al [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]] a voe diorroet gant AT&amp;T ha dasparzhet da ensavadurioù gouarnamant ha skolveuriek, pezh a reas dezho o daou bezañ douget war muioc'h a seurtoù familhoù ardivinkoù eget forzh pe reizhiad korvoiñ all. Da heul ez eas Unix da gevatal eus &quot;[[Reizhiad digor (urzhiataerezh)|reizhiadoù digor]]&quot;.

Empentet eo bet Unix e seurt da vezañ [[dougen|hezoug]], [[lies-trevell (urzhiataerezh)|lies-trevell]] ha [[lies-implijer]] en ur c'hefluniadur [[amzer rannet]]. Dezverket eo ar reizhiadoù Unix gant kealioù liesseurt : implijout ar [[skrid plaen]] evit stokañ roadennoù ; ur [[reizhiad restroù]] urzhazel ; ober diouzh gwikefreoù ha seurtoù [[kehentiñ etre-argerzhoù]] (IPC) zo evel restroù ; hag ober gant un niver bras a brogrammoù bihan a c'haller ereañ etrezo dre-benn d'ur [[jubenner linenn urzhiañ]] en ur implijout [[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]], neket implijout ur programm unpezh enlakaet ennañ an holl arc'hwelioù war un dro. Ar c'healioù-se a reer [[Prederouriezh Unix]] anezho.

Dindan Unix, ar &quot;reizhiad korvoiñ&quot; a zo ouzh e ober kalz eus ar mavegoù-se a-gevret gant ar programm reoliañ mestr, ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]]. Ar graoñell a bourchas servijoù evit loc'hañ ha paouez programmoù, embreger ar [[reizhiad restroù]] ha trevelloù boutin all a &quot;live uhel&quot; rannet gant ar bras eus ar programmoù, ha, pouezusat tra marteze, a steuñva diraez d'ar periant evit tremen hep enebiezh ma klask daou brogramm diraeziñ an hevelep danvez pe wikefre. E sell da hanterañ ar seurt diraez, e voe roet gwirioù dibar d'ar graoñell war ar reizhiad, pezh a vroudas d'an disparti etre ''egor an implijer'' hag ''egor ar graoñell''.

Gant ar [[gorrgraoñell]] ez eus bet klasket eilpennañ kresk dizehan ment ar c'hraoñelloù ha distreiñ d'ur reizhiad e-lec'h ma vez sevenet ar bras eus an trevelloù gant mavegoù bihanoc'h. D'ur mare ma veze un urzhiataer &quot;boas&quot; ouzh e ober ur bladenn galet evit stokañ hag un [[Termenell roadennoù|dermenell roadennoù]] evit enkas ha diskas (E/D), ez ae madik a-walc'h ar patrom restroù Unix dre ma oa &quot;lineel&quot; ar bras eus an E/D. Padal, reizhiadoù modern a gaver enno gwikefreoù nevez rouedad hag all. Deskrivañ un etrefas implijer grakikel renet war-bouez ul logodenn en un doare &quot;bleniet gant an degouezhioù&quot; na gerzhe ket ken mat gant ar patrom kozh. Da heul al labour war reizhiadoù a enframme ar gwikefreoù nevez-se er bloavezhioù 1980 e tisoc'has peadra evit [[E/D nann-stoc'hus]], doareoù kehentiñ etre-argerzhoù all eget sanioù-stlenn hepken, war un dro gant eztennañ arc'hwelioù evel protokoloù rouedad diwar ar graoñell.

== Istor ==

[[Restr:Unix-process-list.png|thumb|250 px|Ur roll diglok eus argerzhioù o seveniñ kevadek war ur reizhiad UNIX.]]

Er [[bloavezhioù 1960]] ar [[Massachusetts Institute of Technology]], [[AT&amp;T Bell Labs]], ha [[General Electrics]] a laboure war ur pikol raktres a [[reizhiad korvoiñ]], [[Multics]] e anv ('''Mult'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ervice). Tonket e oa ar reizhiad-se d'ar [[meururzhiataer]] [[GE-645]], e sell d'e werzhañ, met ne reas ket berzh. Multics a oa ur reizhad etregwezhiat ennañ nevezadennoù a-bouez, en o zouez ar surentez. Ar raktres a zisoc'has war aozadennoù produiñ, ar re gentañ anezho gwall dreut o barregezhioù avat.

AT&amp;T en em dennas hag a lakas e beadra war raktresoù all. Unan eus diorroerien skipailh arnodvaoù Bell, [[Ken Thompson]], a zalc'has da ziorren evit ar [[meururzhiataer]] GE-645, hag evitañ e skrivas ur c'hoari [[Space Travel (C'hoari)|Space Travel]] e anv&lt;ref&gt;{{cite web|first=Dennis M.|last=Ritchie|title=Space Travel: Exploring the solar system and the PDP-7|url=http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/spacetravel.html|accessdate=2007-03-11}}&lt;/ref&gt;, anezhañ [[darvanañ|darvanerezh]] ur veaj a-dreuz [[koskoriad an Heol]]. Koulskoude e kave dezhañ ez ae re c'horrek ar c'hoari war an ardivink GE hag e kouste re ger, 75 $ evit un amzer seveniñ rouez&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140402194704/http://www.bell-labs.com/history/unix/pdp7.html Bell Labs]&lt;/ref&gt;.

Neuze ec'h adskrivas Thompson ar c'hoari e [[lavar gronnañ]] evit ur c'hrennurzhiataer [[PDP-7]] digant [[Digital Equipment Corporation]] gant skoazell [[Dennis Ritchie]]. An ober-se, a-gevret gant e labour war ar raktres Multics, a vroudas Thompson da embreger ur reizhiad korvoiñ nevez evit ar PDP-7. Thompson ha Ritchie a rene war ul laz diorroerien er Bell Labs, en o zouez Rudd Canaday, ha pleustriñ a raent war ur reizhiad restroù war un dro gant ar reizhiad korvoiñ lies-trevell e-unan. Enlakaat a rejont ur jubenner linenn urzhiañ hag ur maveg bihan bennak&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070715221820/http://www.bell-labs.com/history/unix/takeshape.html Bell Labs]&lt;/ref&gt;.

[[Restr:Unix-ed-shellscript.png|thumb|left|250 px|Oc'h aozañ ur skript shell gant an aozer ''[[ed]]''. An arouezenn dollar e laez ar skramm eo ar c'houvi diskwelet gant ar shell. Bizskrivet eo bet 'ed' evit loc'hañ an aozer, a lañs diwar ar poent-se war-zu traoñ ar skramm.]]

=== [[Bloavezhioù 1970]] ===

E 1970 e voe graet '''Unics''' eus ar raktres (berradenn '''Un'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ystem) hag ar reizhiad a c'helle degemer daou implijer kevadeg. [[Brian Kernighan]] a ijinas an anv en ur zaveiñ (hag enebiñ war un dro) da ''Multics'' — Unix ne rafe ken nemet un dra, hag hen ober mat, gwelloc'h bepred eget ar reizhiad hollek betek re ha stoc'het a oa eus Multics. Diwezhatoc'h e voe kemmet ar skrivadur da '''Unix'''.
 
Betek ar mare-se ne oa ket bet a skor kellidel a-berzh ar Bell Labs. Pa fellas d'ar Strollad Imbourc'h war an Urzhiataerezh implijout Unix war un ardivink brasoc'h a galz eget ar PDP-7, Thompson ha Ritchie a dapas kevraouiñ ar bromesa da ouzhpennañ barregezhioù skridtreterezh da Unix en eskemm d'un ardivink [[PDP-11/20]]. Alese Bell a zeroas ur skor kellidel bennak. Evit ar wezh kentañ e 1970 e voe anvet ar reizhiad korvoiñ Unix ent ofisiel ha seveniñ a reas war ar PDP-11/20. Ouzhpennañ a raed ur programm furmadiñ skrid anvet [[roff]] hag un [[aozer skrid]]. An tri anezho a voe skrivet e lavar gronnañ PDP-11/20. Ar Bell Labs a implijas ar &quot;reizhiad skridtreterezh&quot; deraouiñ-se, a zegouezhe eus Unix, roff, hag an aozer, evit skridtreterezh ar goulennoù [[breou]]ioù. Roff a amdroas buan e [[troff]], ar programm embann elektronek kentañ gant ur varregezh [[skriverezañ]] gwirion. ''Dornlevr ar Programmer UNIX'' a voe embannet d'an [[3 Du|3 a viz Du]] [[1971]].

E 1973 e voe adskrivet Unix el [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]], enep meno an holl d'an ampoent a gave dezho &quot;un dra ken kemplezh hag ur reizhiad korvoiñ, hag en deus da blediñ gant darvoudoù arvarus a-fet amzer, n'haller e skrivañ ken nemet e lavar gronnañ&quot;.&lt;ref name=&quot;Stallings&quot;&gt;Stallings, William. &quot;Operating Systems: Internals and Design Principles&quot; 5th ed, page 91. Pearson Education, Inc. 2005.&lt;/ref&gt;. Tremen eus al [[lavar gronnañ]] d'al [[lavar programmiñ a live uhel|lavar a live uhel]] C a zisoc'has gant ur meziant [[Perzhded ar Meziantoù#dougusted|hezougoc'h]] a-galz, e-lec'h ma ne chome ken ur c'hementad bihan a-walc'h a god diouzh an ardivink da erlec'hiañ pa veze douget Unix war ur [[Savenn (urzhiataerezh)|savenn]] all.

AT&amp;T a lakas Unix e kerz skolioù-meur ha kevredadoù kenwerzhel, war an dro gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] hervez kendivizadoù aotre. Ar c'hendivizadoù aotre a endalc'he ar c'hod tarzh en e bezh kontet ennañ al lodennoù eus ar graoñell diouzh an ardivink, hag a oa skrivet e lavar gronnañ PDP-11. Skouerennoù notennet eus ar graoñell Unix diouzh an ardivink a veze kavet stank e diwezh ar bloavezhioù 1970 dindan stumm ul levr eilet-kenañ gant [[John Lions]] eus the [[Skol-Veur Su-Kembre-Nevez]], al ''[[Lions' Commentary on UNIX 6th Edition, with Source Code]]'', a vroudas kalz da zegemer Unix evel reizhiad korvoiñ kelennadus.

Aozadennoù eus ar reizhiad Unix a raed dave outo gant embannadurioù e dornlevr implijer, e seurt ma talveze (da skouer) &quot;Pempvet Embannadur UNIX&quot; kement ha &quot;UNIX Aozadenn 5&quot;. War emledañ ez eas an diorren, gant Aozadennoù 4, 5, ha [[Unix Aozadenn 6|6]] a zeuas er-maez a-benn 1975. Gant an aozadennoù-mañ e teuas meiziad ar sanioù-stlenn (pipes), a gasas da ziorren un diaz kod muioc'h molladel, ha da heul un tizh diorren brasoc'h c'hoazh. Aozadenn 5 ha dreist-holl Aozadenn 6 a zisoc'has war ur yoc'h aozadennoù Unix disheñvel ken e-barzh ken e-maez Bell Labs, en o zouez [[PWB/UNIX]], [[INTERACTIVE Systems Corporation|IS/1]] (an Unix kenwerzhel kentañ), ha doug [[Skol-Veur Wollongong]] d'an [[Interdata 7/32]] (an Unix kentañ nann-PDP).

E 1978 e voe embannet [[UNIX/32V]], evit ar reizhiad [[VAX]]. D'ar mare-hont, en tu-hont da 600 ardivink a sevene Unix en un tu bennak. [[Unix Aozadenn 7]], an aozadenn diwezhañ eus [[Research Unix]] da zont er-maez war ur skeul vras, a voe embannet in 1979. Aozadennoù [[Unix Aozadenn 8|8]], [[Unix Aozadenn 9|9]] ha [[Unix Aozadenn 10|10]] a voe diorroet e-kerzh ar bloavezhioù 1980 met kaset e voent d'un nebeud skolioù-meur hepken, petra bennak m'o deus ganet pennadoù evit deskrivañ al labour nevez. Disoc'hiñ a reas an imbourc'h-mañ war ziorren [[Plan 9 eus Bell Labs]], ur reizhiad hezoug dasparzhet nevez.

=== [[Bloavezhioù 1980]] ===

[[Restr:X-Window-System.png|thumb|right|250 px|Ur burev Unix e stil diwezh ar bloavezhioù 80 o lakaat mont en-dro an etrefas grafek implijer ''[[Reizhiad X Window System|Reizhiad X Window]]''. Diskouezet eo un toullad arloadoù arval boutin da zasparzhadenn MIT X Consortium, en o zouez [[Merour prenestroù Tom]], un [[Xterm|Termenell X]], [[Xbiff]], xload, hag ur merdeer grafikel [[pajennoù dornlevr]] ]]

AT&amp;T a werzhe aotre [[UNIX System III]], diazezet dre vras war an Aozadenn 7, evit un implij kenwerzhel. An embann kentañ anezhañ a zeuas er-maez e 1982, hag ennañ e kaved ivez skor evit ar VAX. AT&amp;T a zalc'he da werzhañ aotreoù evit aozadennoù koshoc'h Unix. A-benn echuiñ gant ar c'hemmesk etre holl e aozadennoù diabarzh disheñvel, AT&amp;T o c'hendeuzas e-barzh [[UNIX System V]] Embann 1. Ennañ e voe degaset un nebeud arc'hwelioù evel an aozer [[vi]] ha [[curses (levraoueg programmiñ)|curses]] digant skourr [[Berkeley Software Distribution]] eus Unix diorroet e [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]. Ouzhpennet e oa ivez skor evit ar rummad ardivinkoù [[Western Electric]] 3B.

Dre ma ne oa ket an aozoù aotre kenwerzhel UNIX nevez ken spletus evit un implij skolveuriek eget gant aozadennoù koshoc'h Unix, imbourc'herien Berkeley a zalc'has da ziorren Unix BSD evel un dazeilad da UNIX System III ha V, da gentañ-penn war an adeiladerezh PDP-11 (an embannoù 2.xBSD, betek an hini 2.11BSD) ha diwezhatoc'h evit ar VAX-11 (an embannoù BSD 4.x). Degasadennoù niverus da Unix a voe gwelet da gentañ war embannoù BSD, pergen ar [[C shell]] gant [[kontroll an trevelloù]] (diwar batrom [[Incompatible Time Sharing|ITS]]). E-touez ar strivoù diorren BSD, bezañ ouzhpennet kod ar [[Rouedad urzhiataerioù|rouedad]] [[TCP/IP]] d'ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]] Unix pennañ a voe moarvat an hini heverkañ. Strivoù diorren BSD a zisoc'has war meur a embann talvoudus enno kod rouedad : 4.1cBSD, 4.2BSD, 4.3BSD, 4.3BSD-Tahoe (lec'h m'eo &quot;Tahoe&quot; lesanv adeiladerezh [[Computer Consoles Inc.]] Power 6/32, bet an embann kentañ nann-DEC eus ar graoñell BSD), Net/1, 4.3BSD-Reno (evit klotaat
gant an anvadur &quot;Tahoe&quot;, ha gant ma tenne an embann-se eus ur c'hlaoustre tamm pe damm), Net/2, 4.4BSD, ha 4.4BSD-lite. Ar c'hod rouedad enklozet en embannoù-se a zo an hendad eus kalzig eus ar c'hod rouedad TCP/IP en implij hiziv, en o zouez ar c'hod a voe embannet diwezhatoc'h en UNIX System V gant AT&amp;T hag aozadennoù abred [[Windows|Microsoft Windows]]. An [[Etrefas programmiñ an arloadoù|API]] [[Socketoù Berkeley]] a zeu a-gevret a zo ur standard de facto evit APIoù rouedad hag eilet eo bet war meur a savenn.

Kevredadoù all a grogas da ginnig aozadennoù kenwerzhel eus ar reizhiad UNIX evit o krennurzhiataerioù hag o staeloù labour dezho. Ar bras eus an argemmoù nevez-se a voe diorroet adalek un diaz System V hervez un aotre digant AT&amp;T ; evelato, lod all a voe diazezet kentoc'h war BSD. Unan eus diorroerien pennañ BSD, [[Bill Joy]], a yeas da genziazezer [[Sun Microsystems]] e 1982 hag a grouas [[SunOS]] (bremañ [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]]) evit o [[staeloù labour]]. E 1980, [[Microsoft]] a gemennas e Unix kentañ evit korrurzhiataerioù [[16-bit]] [[Xenix]] e anv, a voe douget e 1983 war ar c'hewerier [[Intel 8086]] gant [[Santa Cruz Operation]] (SCO), hag a-benn an diwezh e troas Xenix da [[SCO UNIX]] e 1989.

Un nebeud bloavezhioù-pad d'ar mare-se (a-raok na gemerfe urzhiataerioù [[kenglotus ouzh ar PC]] gant [[MS-DOS]] o c'hreñv), arsellerien ar greanterezh a oa engortoz ez afe UNIX da reizhiad korvoiñ standard ar c'horrurzhiaerioù, dre-benn d'e barregezhioù pinvidik ha gant an hezoug ma oa&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archive.org/details/UNIX1985|title=UNIX History|work=www.archive.org}}&lt;/ref&gt;. E 1984 meur a gevredad a savas ar c'hengevread [[X/Open]] da bal dezhañ krouiñ spizadur ur reizhiad digor diazezet war UNIX. Goude an araogennoù abred, ar striv reolata a gouezhas e poull ar &quot;[[brezelioù Unix]]&quot;, gant kevredadoù liesseurt o stummañ strolladoù reolata kevezer. Ar reolatadeg a reas ar berzh brasañ en diwezh a voe spizadur [[POSIX]] digant an [[IEEE]], empentet evel un [[Etrefas programmiñ an arloadoù|EPA]] (API) a dreuzemglev enkorfet didorr ken war savennoù BSD ken war re System V, embannet e [[1988]] ha dizale endalc'het gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] evit kalz eus e reizhiadoù dezhañ.

AT&amp;T a ouzhpenas arc'hwelioù liesseurt e-barzh UNIX System V, evel [[prennañ ar restroù]], [[merañ ar reizhiad]], [[froudadoù standard|froudadoù]], stummoù nevez a [[kehentiñ etre-argerzhoù|KEA]], ar [[Reizhiad Restroù A-bell]] hag an [[Etrefas gwiskad an treuzdougen|EGT]]. Kenlabourat a reas AT&amp;T gant Sun Microsystems hag etre 1987 ha 1989 e voe teuzet arc'hwelioù eus [[Xenix]], BSD, SunOS, ha System V e-barzh [[System V Release 4]] (SVR4), ent-dizalc'h diouzh X/Open. An embann nevez-se a sonnas an holl arc'hwelioù kent en ur pakad hepken, ha skeudenniñ a reas diwezh an aozadennoù kevezer. Kreskiñ a reas war un dro ar gounidoù aotren.

E-pad ar mare-se e krogas meur a bourvezer en o zouez Digital Equipment, Sun, [[Addamax]] ha re all da sevel [[Reizhiad korvoiñ diogelet|aozadennoù diogel]] eus UNIX evit meziantoù uhel o surentez, empentet dreist-holl evit arloadoù milourel ha seveniñ al lezenn.

[[Restr:Cdesol10.png|thumb|left|250 px|Ar [[Common Desktop Environment]] pe CDE, ur burev grafek evit Unix ken-diorroet er bloavezhioù 1990 gant HP, IBM, ha Sun e framm an intrudu COSE.]]

=== [[Bloavezhioù 1990]] ===

E 1990 ec'h embannas an [[Open Software Foundation]] OSF/1, lakaet e pleustr ennañ o Unix reolataet ; diazezet e oa war [[kraoñell Mach|Mach]] ha BSD. Ar Bonsavadur a zo bet roet lañs dezhañ e 1988 hag arc'hantaet e oa gant lies embregerezh liammet ouzh Unix ha mennet da zizarbenn kenlabour AT&amp;T ha Sun war SVR4. Da heul, AT&amp;T hag ur strollad aotreidi all a savas ar strollad &quot;[[UNIX International]]&quot; e sell da zizarbenn an OSF. Diwar ar maread-se ma kreske an enebiezh etre pourvezerien kevezer e reas berzh adarre an droienn &quot;[[brezelioù Unix]]&quot;.

E 1991, ur strollad a ziorroerien BSD (Donn Seeley, Mike Karels, Bill Jolitz, ha Trent Hein) a zilezas Skol-Veur Kalifornia evit diazezañ Berkeley Software Design, Inc ([[Berkeley Software Design|BSDI]]). BSDI a zanzeas un aozadenn genwerzhel hollarc'hwelek eus BSD Unix evit ar savenn Intel marc'hadmat hag hollvezant, pezh a lakaas ur mor a dud d'ober fed ouzh implij periantoù marc'hadmat en urzhiataerezh a genderc'h. Bill Jolitz a guitas BSDI nebeut goude ma voe bet diazezet, evit kendelc'her dasparzh [[386BSD]], anezhañ hendad meziantel digoust eus [[FreeBSD]], [[OpenBSD]], ha [[NetBSD]].

A-benn 1993 ar bras eus pourvezerien kenwerwhel UNIX o doa kemmet o argemmoù eus Unix evit o diazezañ war [[System V]] gant meur a arc'hwel BSD ouzhpennet war-c'horre. Krouidigezh eus an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]] er bloavezh-se gant aktourien pennañ Unix a verk diwezh maread heverkañ ar brezelioù Unix, hag heuliet e voe gant kendeuz UI hag OSF e 1994. An ensavadur kevredet nevez, hag a viras an anv OSF, a baouezas da labourat war OSF/1 er bloavezh-se. D'an ampoent a oa [[Digital Equipment Corporation|Digital]] ar pourvezer nemetañ en implije, hag a gendalc'has d'e ziorren evitañ e-unan, en ur gemmañ merk e brodu da [[Digital UNIX]] e deroù 1995.

Nebeut goude bezañ kenderc'het UNIX System V Release 4 e werzhas AT&amp;T he holl wirioù war UNIX da [[Novell]]. (Dennis Ritchie a geñverias kement-mañ gant istor [[Esau]] er Bibl a werzhas e wir a henaour evit ar &quot;[[pladad fer]]&quot; hollvrudet&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.unix.questions/browse_frm/thread/2f0b5e719fa3a3ec/3fa5e5fe4d58f96b Google]&lt;/ref&gt;.) Novell a ziorroas hec'h aozadenn dezhi, [[UnixWare]], en ur deuziñ he [[NetWare]] gant UNIX System V Release 4. Klask a reas Novell implijout kement-mañ evit stourm ouzh [[Windows NT]], met gwallgaset spontus e voe he fennmarc'had.

E 1993 e tivizas Novell da dreuzkas ar [[merk marilhet]] UNIX® hag ar gwirioù testeniekaat d'ar c'hengevread [[X/Open]]&lt;ref name=&quot;groups.google.com&quot;&gt;http://groups.google.com/group/comp.std.unix/msg/c9974cf0022884f8&lt;/ref&gt;. E 1996 e teuzas X/Open gant an [[Open Software Foundation|OSF]] pezh a grouas [[The Open Group]]. Meur a reolad digant the Open Group a dermen bremañ petra eo ha petra n'eo ket ur reizhiad korvoiñ &quot;UNIX&quot;, pergen an [[Spizadur eeun UNIX]] a-c'houde 1998.

E 1995 e voe gwerzhet gant Novell da Santa Cruz Operation an obererezh merañ ha skoazellañ an aotreidi UNIX beziat, hag ar gwirioù da ziorren pelloc'h diaz kod System V.[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.html] Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro ar gwriroù eilañ, setu bremañ danvez ur breud (gwelet a-is).

E 1997, [[Apple]] Computer a glaske un diazez nevez evit reizhiad korvoiñ e Macintosh ha dibab a reas [[NEXTSTEP]], ur reizhiad korvoiñ bet diorroet gant [[NeXT]]. Kalonenn ar reizhiad korvoiñ, a oa diazezet war [[BSD]] hag ar [[Kraoñell Mach|graoñell Mach]], a voe adanvet [[Darwin (reizhiad korvoiñ)|Darwin]] goude bezañ bet prenet gant Apple. Bezañ skignet Darwin e-barzh [[Mac OS X]] a ra eus hemañ diwezhañ, gouez da zislêriadur un implijad eus Apple dirak ur c'hendalc'h [[USENIX]], ar reizhiad diazezet war Unix ar muiañ implijet e marc'had an [[urzhiataer burev|urzhiataerioù burev]].

=== 2000 betek hiziv ===
&lt;!-- {{seealso|SCO-Linux controversies}} --&gt;
[[Restr:Java Desktop running on Solaris 10.png|thumb|250 px|Un endro burev Unix modern ([[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris 10]])]]

E 2000 e werzhas SCO e obererezh UNIX hag e gaoudoù a-bezh da Caldera Systems, hag a gemmas diwezhatoc'h e anv da The SCO Group. An aktour nevez-mañ a grogas neuze gant un ensav gwiraouel enep da lies implijer ha pourvezer eus Linux. SCO a lakae en a-raok e vez kavet e-barzh Linux kod Unix miret strizh e wirioù ha perc'hennet bremañ gant The SCO Group. E-touez al lakadennoù all ez eus gwalladur sekredoù-kenwerzh gant [[IBM]], pe gwalladurioù kevrat a-berzh arvalien gozh Santa Cruz a zo tremenet da Linux dibaoe. Neoazh e savas Novell a-enep da SCO pa embanne hemañ edo en e gerz gwirioù eilañ diaz kod UNIX. Hervez Novell, SCO (ha da heul the SCO Group) a zo e gwirionez oberataerien frañchizet ouzh Novell ; en e berc'henniezh e vije ivez ar gwirioù eilañ pennañ, gwirioù veto war obererezhioù aotreiñ SCO da zont, ha 95% eus korvoder ar gwirioù aotre. Dinac'h a reas The SCO Group kement-se, ha dont a reas an dael da vezañ ar breud [[SCO vs. Novell]].

E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod e reizhiad Solaris (diazezet war [[UNIX System V]] Release 4) en ur raktres [[tarzhioù digor]] [[OpenSolaris]] e anv. Technologiezhoù Sun OS nevez evel ar reizhiad restroù [[ZFS]] a zo bremañ embannet da gentañ evel kod tarzhioù digor dre ar raktres OpenSolaris ; e 2006 hemañ diwezhañ en doa roet lañs da lies dasparzhadenn nann-Sun evel [[SchilliX]], [[Belenix]], [[Nexenta]] ha MartuX.

Freuz ar [[Brokerezh war ar Genrouedad]] en deus bet da zisoc'h tolpañ ar raktresoù Unix. Diwar an argemmoù kenwerzhel niverus eus Unix a voe ganet er bloavezhioù 1980, n'eus ken [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[HP-UX]], hag [[reizhiad korvoiñ AIX|AIX]] hag a ra mui pe vui berzh c'hoazh er marc'had, daoust ma talc'has IRIX eus SGI evit ur pennadig c'hoazh. En o zouez eo lodenn Solaris an hini brasañ, ha galloud a rafe mont da vrudetoc'h dre-benn d'e skalfad arc'hwelioù hag ivez gant ma 'z eus bremañ un aozadenn [[tarzhioù digor]] anezhañ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://news.zdnet.com/2100-9584_22-5984747.html | title = Itanium: A cautionary tale | accessdate = 2006-10-04|author = Stephen Shankland|date = 7 Kerzu 2005 | work = Tech News | publisher = ZDNet | quote = In the third quarter of this year, 7,845 Itanium servers were sold, according to research by Gartner. That compares with 62,776 machines with Sun Microsystems' UltraSparc, 31,648 with IBM's Power, and 9,147 with HP's PA-RISC.}}&lt;/ref&gt;.

== Reoladoù ==
Un embregadeg evit reoliata ur reizhiad korvoiñ digor, loc'het e diwezh ar bloavezhioù 1980 hag anavezet bremañ dindan an anv [[POSIX]], a bourchasas un diaz boutin evit an holl reizhiadoù korvoiñ ; an [[IEEE]] a savas POSIX tro-dro d'ar framm boutin en argemmoù kevezer pennañ eus ar reizhiad Unix, hag a embannas ar reolad POSIX kentañ e 1988. E deroù ar bloavezhioù 1990 un embregadeg distag hogen heñvel-kenañ a voe loc'het gant ur c'hengevread greantel, an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]], a zeuas en diwezh da vezañ an [[Spizadur eeun UNIX]] meret gant [[The Open Group]]. Adalek 1998 the Open Group hag an IEEE a roas lañs da [[Strollad Austin]], a-benn pourchas un termenadur boutin eus POSIX hag an Spizadur eeun UNIX.

En un embregadeg war-du ar c'hlotusder, e 1999 lies pourvezer reizhiadoù Unix en em glevas evit lakaat [[Executable and Linkable Format]] SVR4 (ELF) da reolad evit ar restroù binarel hag ar kod traezenn. Gant ar furmad boutin-mañ eo kenglotus restroù binarel diwar lies reizhiad Unix adal ma sevenont war ar memes adeiladurezh UKT.

Krouet ez eus bet ar [[Reolad Urzhaz ar Reizhiad Restroù]] evit pourchas un aozadur kavlec'hioù dave evit ar reizhiadoù korvoiñ Unix-heñvel, Linux pergen. Ar seurt reolad-mañ a zo danvez daelerezh avat, ha n'eo ket degemeret gant an holl na dost e-ser kumuniezh Linux paneveken.

== Parzhioù ==
Ar reizhiad Unix a zo ouzh e ober lies parzh a vez peurvuiañ pakadet a-gevret. En ur enlakaat — ouzhpenn ar [[Kraoñell (urzhiataetezh)|graoñell]] eus ar reizhiad korvoiñ — an endro diorren, al levraouegoù, an teulioù, hag ar c'hod-tarzh hezoug, hegemm evit an holl barzhioù-mañ, Unix a oa ur reizhiad meizantel emendalc'het. Kement-mañ a voe unan eus ar pennabegoù o deus graet dezhañ bezañ degemeret evel ur benveg kelenn ha deskiñ a-bouez ha bezañ bet ul levezon ken kreñv.

Enlakaat ar parzhioù-se n'en deus ket graet d'ar reizhiad bezañ tolzennek — an dasparzhadur UNIX V7 orin, ouzh e ober eiladennoù eus ar restroù binarel kempunet mui ar c'hod tarzh hag an teuliadur klok a save e dolzennad da neubeutoc'h eget 10Mo, hag a veze kaset war ul lurell warellek 9-roudenn hepken. An teuliadur moullet, skridaozet diwar ar restroù tarzh en-linenn, a zalc'he e korf div levrenn.

Kemmet eo bet forzhig anv parzhioù Unix hag o lec'hiadur er reizhiad restroù a-hed istor ar reizhiad. Evelato, an enkorfadur V7 a vez sellet outi gant paot-mat a dud evel an hini he deus ar framm kanonel abred :

* '''Kernel''' — kod tarzh e /usr/sys, ouzh e ober lies is-parzh :
** ''conf'' — lodennoù kefluniañ ha diouzh an ardivink, en o zouez ar c'hod loc'hañ
** ''dev'' — sturieroù gwikefreoù evit reoliañ ar periant (hag un dam-beriant bennak)
** ''sys'' —&quot;kraoñell&quot; ar reizhiad korvoiñ, a intent eus merañ ar vemor, steuñviñ an argerzhoù, galvoù reizhiad, h. c'h.
** ''h'' (pe ''include'') — restroù reollin, a dermen etrefasoù pennañ gant ar reizhiad ha digemmennoù a-bouez dibar d'ar reizhiad
* '''Endro Diorren''' — Aozadennoù abred eus Unix a gaved enno un endro diorren e-tailh da grouiñ en-dro ar reizhiad a-bezh diwar kod tarzh :
** ''cc'' — Kempuner al lavar C (deuet war wel gant Unix V3)
** ''as'' — Gronner e lavar-ardivink diouzh ar prosesor
** ''ld'' — Liammer, evit kenstrollañ restroù traezenn
** ''lib'' — Levraouegoù kod-traezenn (staliaet e /lib pe /usr/lib) ''libc'', al levraoueg reizhiad gant ar skor seveniñ C, a oa al levraoueg diazez, met a-viskoazh e eus bet levraouegoù ouzhpenn evit traoù evel kevrennoù matematik (''libm'') pe moned d'an diazoù roadennoù. Unix V7 a zegasas an aozadenn gentañ eus ''stdio'', al levraoueg modern &quot;Standard I/O&quot;, evel lodenn eus al levraoueg reizhiad. En aozadennoù da-heul e voe lieskementet a-zevri an niver hag ar seurtoù levraouegoù.
** ''[[make (meziantoù)|make]]'' — Ar merour oberiañ (degaset gant [[PWB/UNIX]]), evit emgefren ent-efedus an argerzh oberiañ
** ''include'' — Restroù reollin evit diorren meziantoù, a dermen peurvuiañ etrefasoù reoliat ha digemmennoù ar reizhiad
** Lavaroù all — Unix V7 a gaved ennañ ur c'hempuner Fortran-77, ur jederez programmadus tidel e spister (''bc'', ''dc''), hag al lavar &quot;skriptadus&quot; [[awk]], hag aozadennoù ha enkorfadurioù diwezhatoc'h a endalc'h kempunerioù ha teskadoù ostilhoù evit meur a lavar all. Gant an embannadennoù abred BSD e kaved ostilhoù [[Pascal (lavar programmiñ)|Pascal]], ha kalz a reizhiadoù Unix modern a gaver ivez enno an [[dastumad kempunerioù GNU]] kement ha, pe e-lec'h, ur reizhiad kempunañ perc'henn.
** Ostilhoù all — en o zouez ur merour dielloù kod-traezenn (''ar''), ur roller taolenn-arouezoù (''nm''), ostilhoù evit diorren kempunierioù (da sk. ''lex'' &amp; ''yacc''), hag ostilhoù dizraenañ.
* '''Urzhiadoù''' — Unix ne zigej ket nemeur etre urzhiadoù (programmoù eus al live implijer) evit korvoiñ ha ratreañ ar reizhiad (da sk. ''cron''), urzhiadoù a dalvoudegezh hollek (da sk. ''grep''), hag arloadoù a zezev hollekoc'h evel ar pakadoù furmadiñ ha skriverezañ testenn. Evelato, ar rummadoù pennañ a zo :
** ''sh'' — Ar jubenner urzhiadoù programmadus &quot;shell&quot; (&quot;krogenn&quot;), an etrefas implijer diazez war Unix a-raok na zeufe reizhiadoù prenester war wel, ha zoken da c'houde (e framm ur &quot;prenestr urzhiañ&quot;).
** ''Mavegoù'' — boestad-ostilhoù kreiz eus teskad urzhiañ Unix, ennni ''cp'', ''ls'', ''grep'', ''find'' ha meur a hini all. E-touez an isrummadoù :
*** ''Mavegoù reizhiad'' — osthiloù melestradurel evel ''mkfs'', ''fsck'', ha meur a hini all
*** ''Mavegoù implijer'' — ostilhoù evit merañ an endro evel ''passwd'', ''kill'', hag all.
** ''Furmadiñ teulioù'' — reizhiadoù Unix a zo bet implijet adalek an deroù evit prientiñ ha skriverezañ teulioù, hag enno e kaved meur a brogramm liammet evel ''[[nroff]]'', ''[[troff]]'', ''[[tbl]]'', ''[[eqn]]'', ''[[refer (meziant)|refer]]'', ha ''[[pic]]''. Reizhadoù Unix modern zo a gaver ivez enno pakadoù evel [[TeX]] ha [[Ghostscript]].
** ''Grafikoù'' — An isreizhiad ''plot'' a bourchase peadra da grouiñ tresadoù sturiadel eeun en ur furmad distag diouzh neb gwikefre, gant jubennerioù dibar d'ur gwikefre evit diskwel ar seurt restroù. Er reizhiadoù Unix modern e talvez ivez peurvuiañ [[X11]] da reizhiad prenestriñ reoliat ha da [[EIG]], ha kalz anezho a enkorf [[OpenGL]].
** ''Kehentiñ'' — reizhiadoù Unix abred n'o doa ket a gehenterezh etre-reizhiad, met dont a raent gant ar programmoù kehentiñ etre-implijerien ''mail'' ha ''write''. Gant V7 e voe gwelet ar reizhiad kehentiñ etre-reizhiadoù abred ''[[UUCP]]'', ha reizhiadoù adalek BSD embannadenn 4.1c a gaved enno mavegoù [[TCP/IP]].
[[Restr:man-man.png|thumb|150px|Gant an urzhiad 'man' e c'hall an den diskwel ur 'bajenn dornlevr' evit kement urzhiad zo war ar reizhiad, zoken man e-unan.]]
* '''Teuliadur''' — Unix a voe ar reizhiad korvoiñ kentañ a zalc'he ennañ e-unan e zeuliadur klok en-linenn en ur stumm lennadus gant an ardivink. An teuliadur a oa ouzh e ober :
** ''man'' — Pajennoù dornlevr evit pep urzhiad, parzh levraoueg, galv reizhiad, restr reollin, ha c'h.
** ''doc'' — Teuliadoù hiroc'h a zeskriv isreizhiadoù pennañ, evel al lavar C ha ''troff''

== Skog ==
Ur skog heverk en deus bet ar reizhiad Unix war reizhiadoù korvoiñ all.

Skrivet eo bet en ul lavar a live uhel, neket en ul [[lavar gronnañ]] (pezh a soñjed e oa ret evit enkorfañ reizhiadoù war an urzhiataerioù abred). Petra bennak ma heulie kement-mañ skouer [[Multics]] ha [[reizhiadoù meur Burroughs|Burroughs]], Unix an hini eo en deus ledet ar mennozh.

Ur patrom restroù eeunaet a-galz en doa Unix e-skoaz paot-mat a reizhiadoù korvoiñ kempred, en ur ober diouzh an holl seurtoù restroù evel taolennoù oktedoù, tra ken. En urzhaz ar reizhiad restroù e kaved servijoù ha gwikefreoù ardivink (evel [[moullerez urzhiataer|moullerezed]], [[termenell urzhiataer|termenello]]ù, pe [[lenner pladennoù|lennerioù pladennoù]]). Kement-mañ a bourchase un etrefas unvan, met eus un tu all e redias da gaoud diouzh an dro gwikefreoù ouzhpenn evel [[ioctl]] ha bannieloù mod a-benn haeziñ keweriusterioù ar periant na glotent ket gant ar patrom eeun &quot;froudad oktedoù&quot;. Ar reizhad korvoiñ [[Plan 9 eus Bell Labs|Plan 9]] a gasas ar patrom-se pelloc'h c'hoazh, kement-mañ hep gwikefre ouzhpenn.

Gant Unix e voe brudet ivez ar reizhiad restroù urzhazel gant iskavlec'hioù kempret ent tidel, a oa bet degaset en deroù gant Multics. Reizhiadoù korvoiñ boutin all eus ar maread a oa ganto doareoù evit rannañ un ardivink stokañ e meur a gavlec'h pe lodenn, met un niver digemm a liveoù o doa, alies ul live hepken. Lies reizhiad korvoiñ perc'henn a-bouez a ouzhpennas en diwezh un tu d'ober gant iskavlec'hioù askizel diazezet ivez war patrom Multics. An urzhaz &quot;strollad, implijer&quot; eus [[RSX-11]]M gant DEC a droas da gavlec'hioù [[Virtual Memory System|VMS]], pezhiennoù [[CP/M]] a droas da iskavlec'hioù [[MS-DOS]] 2.0+, hag an urzhaz group.account eus [[Multi-Programming Executive|MPE]] gant HP ha [[System Support Program|SSP]] ha reizhiadoù levraouegoù [[OS/400]] gant IBM a zisoc'has war reizhiadoù restroù POSIX galloudusoc'h.

Ober eus ar jubenner urzhiadoù ur programm boutin eus al live implijer, gant urzhiadoù ouzhpenn pourvezet evel programmoù distag, a voe un nevezadenn all eus Multics brudet gant Unix. Ar [[Shell Unix]] a implije ar memes lavar evit urzhiadoù etregwezhiat hag evit skriptoù ([[skript shell|skriptoù shell]] — ne oa ket a lavar kontrollañ an dleadoù distag evel ar [[Job Control Language|JCL]] gant IBM). Gant ma oa eus ar shell hag an urzhiadoù RK &quot;ur programm all, tra ken&quot;, e c'halle an implijer dibab (pe zoken skrivañ) e shell dezhañ. Urzhiadoù nevez a c'halled ouzhpennañ hep kemmañ ar shell e-unan. Ereadur nevezadus al linenn-urzhiañ Unix evit krouiñ chadennoù argerzhoù produer-bevezer ([[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]]) a reas d'ur paradigm programmañ galloudus ([[kedroudennad]]où) bezañ hegerz a-vras. Meur a jubenner urzhiadoù dre linenn urzhiañ krouet war-lerc'h a zo bet awenet gant ar shell Unix.

Ur bennaenn ziazez eeunadus eus Unix a oa bezañ lakaet e pleustr an destenn ASCII evit tost an holl furmadoù restroù. Ne oa ket a aozer &quot;binarel&quot; en aozadennoù orinel eus Unix — ar reizhiad a-bezh a veze kefluniet en ur implijout skriptoù urzhiadoù shell mod-testenn. An anver boutin er reizhiad E/D a oa an okted — neket evel ar reizhiadoù restroù [[Reizhiad restroù dre enrolladenn|&quot;dre enrolladenn&quot;]]. Bezañ kreizennet war an destenn evit enkorfañ tost pep tra en deus graet d'ar sanioù Unix bezañ talvoudus-tre, ha broudet en deus da ziorren ostilhoù simpl hag hollek a c'hellfed kenstrollañ aes evit kas da benn trevelloù ''ad hoc'' luzietoc'h. Bezañ degemeret an destenn hag an okted en deus lakaet ar reizhiad e-tailh da vezañ kresket ha douget muioc'h eget reizhiadoù all. Gant red an amzer, an arloadoù diazezet war an destenn o deus graet berzh ivez e tachennoù evel al lavaroù moullañ ([[PostScript]]), hag e gwelead an arloadoù eus [[Protokoloù ar Genrouedad]], da sk. Telnet, FTP, SSH, SMTP, HTTP hag SIP.

Gant Unix e voe brudet un ereadur evit an [[troiennoù reoliek]] en deus kavet un implij ledan. Etrefas programmiñ Unix zo deuet da vezañ sichenn ur reolad etrefas reizhiadoù korvoiñ lakaet e pleustr a-vras (POSIX, gwelet a-us).

Al [[lavar programmiñ C]] na voe ket pell oc'h en em ledañ pelloc'h eget Unix, ha bremañ emañ hollvezant e programmadur ar reizhiadoù hag an arloadoù.

Diorroerien abred Unix a voe bras o fouez evit degas damkaniezh ar [[Molladusted (programmiñ)|molladusted]] hag an [[adimplijusted]] e doareoù an [[ijin meziantel]], dihadet o deus ul luskad evit an &quot;Ostilhoù Meziantel&quot;.

Unix a bourchasas ar protokol rouedad TCP/IP war urzhiataerioù marc'hadmat a-walc'h, pezh a vroudas da gevreañ ardivinkoù ar bed-holl betek berzh marzhus ar [[Kenrouedad|Genrouedad]]. Talvezout a reas da ziazez evit hel lakaat e pleustr war meur a savenn all. (Gant se ivez e voe lakaet anat frailhoù surentez niverus en enkorfadurioù rouedad.)

Tuadur Unix da bourchas an teuliadur klok en-linenn ha moned (bloavezhioù pad) ouzh kod tarzh ar reizhiad a-bezh a reas d'ar brogrammourien bezañ war-c'hed eus un endro gwelloc'h eget kent, ha disoc'h a reas da lañsañ [[luskad ar meziantoù frank]] e 1983.

Gant red an amzer, diorrerien pennañ eus Unix (hag ar programmoù a ya en-dro warnañ) o deus savet un teskad a reoladoù sevenadurel evit diorren meziantoù, ha deuet eo ar reoladoù-se da gemer kement a bouez hag a levezon ha teknologiezh Unix e-unan ; kement-mañ eur boas d'ober ar [[Prederouriezh Unix|brederouriezh Unix]] anezhi.

=== Draen 2038 ===

&lt;!-- {{main|Year 2038 problem }}
--&gt;
Gant Unix e vez stoket variennoù [[eur ar reizhiad]] evel an niver a eilennoù tremenet abaoe hanternoz d'ar [[1añ Genver|1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; a viz Genver]] [[1970]] (ar &quot;[[Koulz Unix|c'houlz Unix]]&quot;) e variennoù eus ar seurt	&lt;code&gt;[[time t]]&lt;/code&gt;, termenet ent istorel evel &quot;anterin 32-bit sinet&quot;. D'an [[19 Genver|19 a viz Genver]] [[2038]], an eur red a winto eus ur zero heuliet gant 31 unan (&lt;code&gt;01111111111111111111111111111111&lt;/code&gt;) da un unan heuliet gant 31 zero (&lt;code&gt;10000000000000000000000000000000&lt;/code&gt;), pezh a adderaouo an eur d'ar bloavezh 1901 pe 1970, diouzh an enkorfadur, dre ma eilpenno ar [[bit sin]]. O vezañ ma implij meur a arload roudennadoù eus levraouegoù ar RK evit jediñ an deiziad, skog kement-mañ a c'hellfe anadiñ kalz abretoc'h eget 2038 ; da skouer e c'hellfe ur prest war gampi 30 bloavezh-pad bezañ jedet direizh adalek ar bloavezh [[2008]].

O vezañ m'eo ral a wezh eztaolet e furmad an [[eur Unix]] deiziadoù a-raok 1970, un diskoulm posupl, hag a zo kenglotus ouzh ar furmadoù binarel bezant, a vefe adtermeniñ &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; evel &quot;anterin 32-bit ansinet&quot;. Koulskoude, un [[talfasat|dalfasadenn]] evel-henn ne rafe ken nemet dreistlec'hiañ ar gudenn d'an [[7 C'hevrer|7 a viz C'hwevrer]] [[2106]], hag e c'hallfe silañ drein e meziantoù a genveria daou deskad eurioù.

Aozadennoù zo eus Unix o deus pledet gant kement-mañ endeo. Da skouer, gant Solaris war reizhiadoù 64-bit, &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; a zo 64 bit e hed, da lavaret eo ar RK e-unan hag an arloadoù 64-bit a embrego reizh an deiziadoù 292 miliard a vloavezhioù-pad (meur a wezh muioc'h eget [[oad an hollved]]). Arloadoù 32-bit hag a implij un &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; 32-bit a zalc'ho da vont en-dro war reizhiadoù Solaris 64-bit, met techet ez vint c'hoazh d'an draen 2038.

== Reizhiadoù korvoiñ frank Unix-heñvel ==
[[Restr:Kde35.png|thumb|250 px|Linux a zo ur reizhiad modern Unix-heñvel]]

E 1983, [[Richard Stallman]] a gemennas ar raktres [[GNU]], ur striv youlek evit krouiñ ur reizhiad [[meziantoù frank]] [[Unix-heñvel]] ; &quot;frank&quot; e doare kement hini a resev ur skouerenn anezhañ a vije frankiz gantañ d'e implijout, studiañ, kemmañ, hag ingalañ pelloc'h. Pal GNU a voe sevenet e 1992. E raktres diorren ur graoñell, [[GNU Hurd]], ne oa ket disoc'h gant ur graoñell oberiant, met ur graoñell kenglotus [[Kraoñell Linux|Linux]] e anv a voe embannet evel meziant frank e 1992 hervez an [[Aotre Foran Hollek GNU]]. An daou a-gevret a vez graet aliesig &quot;Linux&quot; anezho, daoust ma ra ar Free Software Foundation ha [[Dasparzhadenn Linux|dasparzhadennoù Linux]], evel [[Debian GNU/Linux]], gant [[Daelerezh envel GNU/Linux|an anv kevredet GNU/Linux]].

Ouzhpenn o implij er reizhiad korvoiñ Linux, kalz a bakadoù GNU — evel an [[Dastumad Kempunerioù GNU]] (ha nemorant ar [[chadenn ostilhoù GNU]]), al [[glibc|levraoueg C GNU]] hag ar [[Coreutils|mavegoù kreiz GNU]] — o deus kendalc'het ivez da c'hoari ur roll kreiz e reizhiadoù Unix frank.

Dasparzhadennoù Linux, a gaver enno Linux ha dastumadoù bras a veziantoù kenglotus, o deus tapet brud war un dro e metoù an amatourien hag e bed an aferioù. E-touez an dasparzhadennoù brudet emañ [[Red Hat Enterprise Linux]], [[Fedora (dasparzhadenn Linux)|Fedora]], [[SUSE Linux|SUSE Linux Enterprise]], [[SUSE Linux|openSUSE]], [[Debian GNU/Linux]], [[Ubuntu (dasparzhadenn Linux)|Ubuntu]], [[Mandriva Linux]], [[Slackware Linux]] ha [[Gentoo Linux|Gentoo]].

Un deveradenn frank eus Unix [[BSD]], [[386BSD]], a voe ivez embannet e 1992 ha disoc'h a reas gant ar raktresoù [[NetBSD]] ha [[FreeBSD]]. Hervez ar varnadenn douget e 1994 er breud savet gant [[UNIX Systems Laboratories]] enep da Skol-Veur Kalifornia ha Berkeley Software Design Inc. ([[USL v. BSDi]]), e voe lakaet sklaer edo gant Berkeley ar gwir da zasparzhañ Unix BSD — evit netra, ma venne kement-mañ. Dibaoe, Unix BSD zo bet diorroet hervez lies tuadur, en o zouez [[OpenBSD]] ha [[DragonFly BSD]].

Linux ha BSD a zo bremañ krog da aloubiñ fonnus kalz eus ar marc'had a oa betek-henn dindan dalc'h reizhadoù korvoiñ Unix perc'henn, ha war un dro emaint oc'h emledañ e marc'hadoù nevez evel re an ardivinkoù beveziñ burev, heloc'h hag entoueziet. A-drugarez d'an doare molladel m'eo bet empentet Unix, rannañ tammoù bitrakoù a zo boutin a-walc'h ; da heul, ar bras eus an holl reizhiadoù Unix hag Unix-heñvel a gaver enno da nebeutañ un tamm kod BSD, hag ar reizhiadoù modern a gaver ivez aliesig en o dasparzhadenn ur maveg GNU bennak.

E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod tarzh e [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|reizhiad korvoiñ Solaris]], un argemm eus System V, dindan an anv [[OpenSolaris]], en ur ober anezhañ ar c'hentañ reizhiad Unix kenwerzhel diorroet da vat da vont [[tarzhioù digor]] (meur a vloaz abretoc'h, Caldera en doa embannet kalz eus ar reizhadoù Unix koshoc'h hervez un aotre kelenn ha diwezatoc'h [[aotre BSD|BSD]]). Da heul, ul lodenn vras eus ar c'hod bet perc'henniezh AT&amp;T/USL eur bremañ frank da sellet outi.

== Merañ ar merk ==
&lt;!-- {{seealso|list of Unix systems}} --&gt;

E miz Here 1993, [[Novell]], ar c'hevredad a oa perc'henn da kod tarzh Unix System V d'an ampoent, a dreuzkasas [[merk marilhet]] Unix d'ar c'hevredad The X/Open Company (bremañ [[The Open Group]]),&lt;ref name=&quot;groups.google.com&quot;/&gt; ha gwerzhañ a reas e 1995 an obererezh kenwerzhel kenstag da [[Santa Cruz Operation]]&lt;ref&gt;[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.htm Novelll]&lt;/ref&gt;. Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro [[gwriroù eilañ]] ar meziant a oa danvez ur breud kevreadel, [[SCO v. Novell]], a voe gounezet gant Novell ; galv a zo war ar breud.&lt;!-- {{fact|date=October 2007}} galv da lakaat un daveenn --&gt; Ar pourvezer Unix [[SCO Group|SCO Group Inc.]] a damall da [[Novell]] c'hwibañ e wirioù.

Perc'henn a-vremañ d'ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' eo [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. N'eus ken nemet reizhiadoù hollgenglotus ha testeniekaet diouzh [[Spizadur eeun UNIX]] a zoug an anv &quot;UNIX®&quot; (reoù all a reer &quot;Reizhiad Unix-heñvel&quot; pe &quot;[[Unix-heñvel]]&quot; anezho).

Hervez un diferad eus The Open Group, an termen &quot;UNIX®&quot; a zave muioc'h d'ur renkad a reizhiadoù korvoiñ eget d'un enkorfadur dibar a reizhiad korvoiñ ; hiziv e c'hallfe ar reizhiadoù korvoiñ a wiria an [[Spizadur eeun UNIX]] digant The Open Group bezañ e-tailh da zougen ar merk marilhet [[UNIX 98|UNIX® 98]] pe [[UNIX 03|UNIX® 03]], goude m'en devo paet pourvezer ar reizhiad korvoiñ frejoù da The Open Group. E-touez ar reizhiadoù aotreet da implijout ar merk marilhet UNIX® emañ [[IBM AIX (reizhiad korvoiñ)|AIX]], [[HP-UX]], [[IRIX]], [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[Tru64]] (gwezhall &quot;Digital UNIX&quot;), [[A/UX]], [[Mac OS X]] 10.5 war savennoù [[Intel Corporation|Intel]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=The Open Group|title=Mac OS X Version 10.5 Leopard on Intel-based Macintosh computers certification|url=http://www.opengroup.org/openbrand/register/brand3555.htm|accessdate=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; hag ul lodenn eus [[z/OS]].

A-wezhioù e implijer berradurioù evel &quot;Un*x&quot;, &quot;*NIX&quot;, pe &quot;*N?X&quot; evit ober anv eus an holl reizhiadoù korvoiñ heñvel ouzh Unix. Dont a ra diwar implij an arouezennoù &quot;*&quot; ha &quot;?&quot; evel &quot;meta-arouezenn&quot; gant meur a vaveg. Implijet eo ivez an notadur-se evit deskrivañ reizhiadoù all Unix-heñvel, da sk. Linux, BSD, etc., na sevenont ket an divizoù evit ar merk UNIX® digant the Open Group.

Goulenn a ra The Open Group e vije implijet atav &quot;UNIX®&quot; evel un anv gwan da heul un termen rummel evel &quot;reizhiad&quot; e seurt ne yafe ket ar merk marilhet da anv boutin.

&quot;Unix&quot; a oa an doare-skrivañ orinel, met ledet a-walc'h e chom implij ar stumm &quot;UNIX&quot; o vezañ ma oa, gouez da [[Dennis Ritchie]] p'en doa distaget ar brezegenn Unix orinel d'an trede Kendalc'h ar Reizhiadoù Korvoiñ eus an [[Association for Computing Machinery]] stadunanat, « en em gavet ganeomp ur skriverez nevez ha troff a oa o paouez bezañ ijinet ha sordet e oamp dre ma c'hallemp produiñ pennlizherennoù bihan. »&lt;ref&gt;[http://catb.org/jargon/html/U/Unix.html CATB]&lt;/ref&gt;. Kalz eus diaraogerien ha kempredidi ar reizhiad korvoiñ na implije ken nemet pennlizherennoù, da heul kalz a dud a skrivas an anv gant pennlizherennoù gant ar boazet ma oant.

Meur a seurt liester eus Unix a zo en implij e saozneg pa reer dave da lies seurt reizhiad Unix hag Unix-heñvel. An hini boazetañ a zo an &quot;'''Unixes'''&quot; boutin, met ar [[sevenadur hacker]] hag a grouas Unix a zo tuet d'ober fent gant ar yezh, ha brudet eo ivez &quot;'''Unices'''&quot; (a sell ouzh Unix evel un anv [[Latin]] eus an trede troadur). Ar stumm liester [[Hensaozneg|hensaoznek]] &quot;'''Unixen'''&quot; a zo divoaz, daoust ma 'z er gweler gwezh an amzer. E brezhoneg eo ar stumm &quot;'''Unixoù'''&quot; an hini vo degemeret, emichañs.

Anvioù merkoù a c'hell bezañ marilhet gant ensavadurioù disheñvel e broioù disheñvel, hag ar reolennadur war ar merkoù e broioù zo a aotre an hevelep merk da vezañ perc'hennet gant meur a ensavadur keit ha ma implij pep ensavadur ar merk e rummadoù aes da zigejañ. Se zo kaoz e weler Unix implijet da verk marilhet evit produioù liesseurt en o zouez stalikennoù levrioù, liv-skrivañ, peg e boutailhoù, trezhoù babiged, sec'herioù-blev hag endalc'herioù boued. [https://web.archive.org/web/20081109025250/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/otherunix.html].

== Urzhiadoù Unix boutin ==
&lt;!-- {{wikibooks|Guide to Unix|Commands}}
{{seealso|List of Unix utilities}} --&gt;

Urzhiadoù Unix implijet a-vras a zo en o zouez :
&lt;!-- this section was previously just a huge selection of links. It should be re-purposed to demonstrate common Unix concepts. --&gt;

* Krouiñ kavlec'hioù ha restroù, ha merdeiñ drezo : &lt;code&gt;''ls'' ''cd'' ''pwd'' ''mkdir'' ''rm'' ''rmdir'' ''cp'' ''find'' ''touch'' ''mv''&lt;/code&gt;
* Gwelet hag aozañ restroù : &lt;code&gt;''more'' ''less'' ''ed'' ''vi'' ''emacs'' '' head'' ''tail''&lt;/code&gt;
* Skridtreterezh : &lt;code&gt;''echo'' ''cat'' ''grep'' ''sort'' ''uniq'' ''sed'' ''awk'' ''cut'' ''tr'' ''split'' ''printf''&lt;/code&gt;
* Keñveriañ restroù : &lt;code&gt;''comm'' ''cmp'' ''diff'' ''patch''&lt;/code&gt;
* Ostilhoù shell diseurt : &lt;code&gt;''yes'' ''test'' ''xargs''&lt;/code&gt;
* Merañ ar reizhiad : &lt;code&gt;''chmod'' ''chown'' ''ps'' ''su'' ''w'' ''who''&lt;/code&gt;
* Kehentiñ : &lt;code&gt;''mail'' ''telnet'' ''ftp'' ''finger'' ''ssh''&lt;/code&gt;
* Dilesadur : &lt;code&gt;''su'' ''login'' ''passwd''&lt;/code&gt;

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
* Ritchie, D.M.; Thompson, K., The UNIX Time-Sharing System (The Bell System Technical Journal, July-August 1978, Vol. 57, No. 6, Part 2)
* [[Peter H. Salus|Salus, Peter H.]]: ''A Quarter Century of UNIX'', Addison Wesley, [[June 1]], [[1994]]; ISBN 0-201-54777-5
* {{cite web | url=http://www.levenez.com/unix/ | title=UNIX History | work=www.levenez.com | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }}
* {{cite web | url=http://www.unixguide.net/ | title=AIX, FreeBSD, HP-UX, Linux, Solaris, Tru64 | work=UNIXguide.net | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }}
* {{cite web | url=http://lwn.net/2002/0221/bigpage.php3 | title=Linux Weekly News, 21/02/2002 | work=lwn.net | accessmonthday=7 April | accessyear = 2006 }}
* [[John Lions|Lions, John]]: ''Lions' {{cite web | url=http://www.lemis.com/grog/Documentation/Lions/ | title=Commentary on the Sixth Edition UNIX Operating System}} with Source Code'', [[Par-ouzh-par (P2P)|Peer-to-Peer]] Communications, 1996; ISBN 1-57398-013-7
* UNIX Shell Programming, Yashawant Kanetkar

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20080217034155/http://minnie.tuhs.org/UnixTree/ Ar Wezenn Unix : restroù diwar embannoù istorel]
* [https://web.archive.org/web/20081015161452/http://www.ugu.com/ The Unix Guru Universe]
* [http://www.tuhs.org/ The Unix Heritage Society]
* [http://www.unix.com/ The Unix and Linux Forums]
* [https://archive.is/20130101154733/www.zwahlendesign.ch/images/screenshot/unix_desktop_linux_1600x1200.jpg Un tresad klokoc'h eus an Unixoù ha deveradoù disheñvel]
* [http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec13/?ca=dgr-wikiaUnixStandard Petra eo UNIX, bepred ?]
* [https://web.archive.org/web/20140402192351/http://www.bell-labs.com/history/unix/ Krouidigezh ar Reizhiad Korvoiñ UNIX]
* [https://web.archive.org/web/20080209142527/http://www.ugu.com/sui/ugu/show?I=ugu.flavors En tu-hont da 50 argemm eus Unix @ Unix Guru Universe]
* [https://web.archive.org/web/20120717002523/http://www.collyer.net/who/geoff/history.html Emdroadur UNIX] gant Ian F. Darwin ha Geoffrey Collyer
* [https://web.archive.org/web/20080705220928/http://www.unix-systems.org/ Pennbajenn ar reizhiad UNIX gant The Open Group]
* [http://www.softpanorama.org/History/Unix/index.shtml Istor Unix]
* [http://www.roesler-ac.de/wolfram/acro/index.htm Roll an teskanvioù Unix]
* [https://web.archive.org/web/20071230214355/http://www.thomasscoville.com/PCarticle.html Unix danvez Lennegezh]
* [http://www.levenez.com/unix/history.html lstor Unix] Ur wezenn grafikel bras eus an Unixoù
* [http://sdf.lonestar.org/ Reizhiad UNIX a ziraez foran SDF]
* [http://www.unix.com/ Ar Foromoù Unix]
* [http://www.unixpower.org/ Unix Power]
* [https://web.archive.org/web/20080112180649/http://www.ece.uwaterloo.ca/~ece250/Online/Unix/ Un tutorial Unix dedennus-tre gant Douglas Wilhelm Harder, eus Skol-Veur Waterloo]
* [http://research.microsoft.com/~daniel/uhh-download.html Dornlevr enebourien UNIX. Un antoligiezh nann-lubanus eus istor abred (ha kazi disoñjet) Unix evel m'en diskouez kemennadoù implijerien abred.]
* [http://bp3.blogger.com/_r2XUlRoVDD4/Rtb_rMNDObI/AAAAAAAAAO8/sYxTzarC2Us/s1600-h/ Ur brastres hiladur Unix all]

{{KinnigPM|oldid=281231|deiziad=14 Genver 2008}}
[[Rummad:Reizhiadoù korvoiñ]]</text>
      <sha1>de6b90ham3m7ljjy6r5fzet48pkz84g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caravaggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26038</id>
    <revision>
      <id>2191867</id>
      <parentid>2190142</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2191867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37721" sha1="s1hdldphcye9wy0x8paq71cilibxd9s" xml:space="preserve">{{implijoù all}}
{{databox}}
[[Restr:CARAVAGGIO, A boy peeling fruit (1593).jpg|thumb|''Ragazzo che monda un frutto'', 1592]]
'''Michelangelo Merisi da Caravaggio''' ([[Milano]], [[29 a viz Gwengolo]] [[1571]] – [[Porto Ercole]]&lt;ref&gt;Ur ''[[frazione]]'' eus [[Monte Argentario]] eo Porto Ercole.&lt;/ref&gt;, [[18 a viz Gouere]] [[1610]]), anavezet gwelloc'h evel '''Caravaggio''', a oa ul [[livouriezh|livour]] [[italia]]n.

Unan eus livourien ar skol [[naturelouriezh (arz)|naturelouriezh]] italian eo, enebet ouzh ar skol [[ardaouegezh (arz)|ardaouegezh]] a rene war ar {{XVIvet kantved}}. 

Adnevezet en deus an [[arz]] en e amzer ha kontet eo da vezañ unan eus ar c'hentañ arzourien al luskad [[barok]].

Brudet eo al livour koulz abalamour d'e arz ha d'e vuhez. Adalek [[1600]] e oa brudet e [[Roma]] evel un arzour dornet-kaer. Diwar neuze ne vankas ket al labour dezhañ, nemet ar berzh a rae a save d'e benn.

Bet eo un den feuls, brusk, hoalus ha dañjerus, enebour d'an urzh, a veze armet, a ouie en em gannañ, hag a lazhas ouzhpenn un den. Kraouiet e voe meur a wech peogwir e nac'he pourmen dizarm e straedoù Roma, goude ma oa difennet.

Ur pennad diwar e benn e [[1604]] a ziskleir e zoare-bevañ tri bloaz a-raok, a gont «&amp;nbsp;en devoa labouret e-pad pemzektez hag e oa aet da gantren, miz pe zaou, e gleze gantañ ouzh e gostez, ur mevel ouzh e heul, eus an eil sal-dañs d'eben, prest da glask kann pe tabut, ken ne veze ket aes kaout afer outañ.&amp;nbsp;»&lt;ref&gt;Hervez Floris Claes van Dijk, a veve e Roma e 1601 d'ar c'houlz ma laboure Caravaggio eno, meneget e : John Gash, ''Caravaggio'', p.13. Kavet e vo ar meneg kentañ a se e ''Het Schilder-Boek'', gant Carl (pe Karel) van Mander, eus 1604, troet en e hed el levr ''Caravaggio'' gant Howard Hibbard. Kentañ meneg eus anv Caravaggio en un dihell eus e amzer e Roma eo hini Prospero Orsi evel keneiler en ur brosesion e miz Here 1594 en enor da Sant Lukaz (gwelout H. Waga, ''Vita nota e ignota dei virtuosi al Pantheon'', Roma, 1992, Appendix I, pp. 219 ha 220 sqq.). Kentañ danevell eus e vuhez e Roma zo en un dihell eus an 11 a viz Gouhere 1597 pa voe test Caravaggio ha Prospero Orsi eus un torfed e-kichen San Luigi de' Francesi. (Gwelout ''The earliest account of Caravaggio in Rome'' gant Sandro Corradini ha Maurizio Marini, e-barzh ''The Burlington Magazine'', pp. 25-28).&lt;/ref&gt;

E [[1606]] e rankas tec'hel eus Roma, pa oa klask warnañ abalamour m'en devoa lazhet un den en doa bet kann outañ.

E [[1608]] edo e [[Malta]], ma'z eas en [[Urzh Malta]], desket ma oa madik war ar relijion, met ne chomas nemet tri miz enni, taolet e voe er-maez anezhi dre m'en devoa lazhet ur c'hamarad eus an Urzh.

Neuze ez eas da [[Napoli]] e [[1609]], ma voe klasket e lazhañ, trawalc'h a enebourien en devoa evit se, hag ac'haleno da [[Sikilia]], ma ne reas nemet gounit enebourien nevez ken na varvas e 1610.
 
Ilizoù nevez ha palezioù ec'hon a veze savet e Roma war-dro dibenn ar {{XVIvet kantved}} ha deroù ar {{XVIIvet kantved}}, hag ezhomm a oa livadurioù. Edo an [[Iliz katolik roman|Iliz]] gant an [[Enepdisivouderezh]], ha klask a oa war-lerc'h ur gwir arz relijiel ac'h aje a-enep ar [[Protestantiezh|brotestantiezh]], hag evit se ne seblante ket dereat ken an doareoù-micher kozh (re an ardaouegezh), a bade abaoe kant vloaz, hag a gaved artifisiel.

Caravaggio a zegase nevezenti gant e naturalouriezh, un doare-ober savet diwar pizhsellout hag implij ''[[chiaroscuro]]'', eleze sklêrijenn ha teñvalijenn.

Brud ha levezon en doe Caravaggio en e vuhez, hogen ankounac'haet e voe er c'hantvedoù war-lerch e dremenvan. Ret e voe gortoz an {{XXvet kantved}} evit dizoleiñ pegen kreñv en doa levezonet arz ar C'hornôg. Koulskoude eo bras e levezon war an doare-livañ nevez a zeuas war-lerc'h an ardaouegezh, ar ''barocco''. Andre Berne-Joffroy, sekretour [[Paul Valéry]], a lavare diwar e benn : «&amp;nbsp;Pezh a grog gant labour Caravaggio n'eo nemet al livouriezh vodern.&amp;nbsp;»&lt;ref&gt;Meneget gant Gilles Lambert, en e levr &quot;Caravaggio&quot;, p. 8.&lt;/ref&gt;

== Buhez ==
=== An oad tener (1571-1592) ===
Ganet e oa Caravaggio e Milano&lt;ref&gt;Testeniekaet gant kavadenn ar baperenn-vadeziant eus parrez Santo Stefano e Brolo, e Milano, hervez ar gazetenn ''[[L'Unità]]'' e miz C'hwevrer 2007.&lt;/ref&gt;. E dad, Fermo Merisi, a oa merour-ti ha kinkler-ti da Francesco Sforza, markiz [[Caravaggio (Italia)|Caravaggio]]. E vamm, Lucia Aratori, a oa he zud perc'henned er memes kornad.

E [[1576]] ez eas an tiegezh da chom da Garavaggio, ur gêr vihan e [[proviñs Bergamo]], evit tec'hel rak ar [[bosenn|vosenn]] a rae he reuz e Milano. Eno e varvas e dad, Fermo, bloaz goude, e [[1577]].

Krediñ a reer eo e Caravaggio e kreskas ar bugel, met daremprediñ ar re[[Sforza]] a rae e dud atav hag an tiegezh [[Colonna]] ivez. Tost e oa an div familh vras-se an eil ouzh eben, dimezioù a oa bet etre o bugale, ha skoazell a gavas Caravaggio diganto. Ar re Golonna a oa tud c'halloudus e Roma, hag e-kreiz ur rouedad tud a roas skoazell d'an arzour pa voe en diaezamant.

D'e 13 vloaz, e [[1584]], ec'h eas da Vilano da zeskiñ ar vicher livour gant [[Simone Peterzano]], a lavare bout diskibl da [[Tizian|Dizian]]. Hep mar ebet e reas anaoudegezh gant teñzorioù arzel Milano, gant ''[[Ar Goan Ziwezhañ (arz)|Ar Goan Ziwezhañ]]'' livet gant [[Leonardo da Vinci]] a-dra-sur, ha gant arz [[Lombardia]] dre vras, dezhañ un doare a roe talvoudegezh d'ar &quot;sell didro hag an evezh ouzh ar munudoù naturel&quot;&lt;ref&gt;Rosa Giorgi, ''Caravaggio: Master of light and dark - his life in paintings'', p. 12.&lt;/ref&gt;, un arz a oa tostoc'h da naturelouriezh [[Alamagn]] eget d'an ardaouegezh a oa diouzh ar c'hiz e Roma.

Krediñ a reer e chomas ur pennad e Milano war-lerc'h echuet gantañ e bennad-diskibl, met marteze ez eas da [[Venezia]] hag e welas eno labour [[Giorgione]], a voe lavaret goude ne rae nemet e varmouzañ, ha hini Tizian.

E [[1589]] e tistroas da Garavaggio betek marv e vamm, ken na voe rannet peadra an tiegezh e [[1592]]. Neuze ez eas da Roma.

=== Roma (1592-1600) ===
;Gant Cesari
War-dro kreiz 1592 e tegouezhas e Roma, “en e noazh hag en ezhomm bras... hep annez na boued... diarc'hant.”&lt;ref&gt;Meneget hepmui e levr Robb, p. 35, diazezet war skridoù Mancini, Baglione ha Bellori, a lavar o-zri e vevas e vloavezhioù kentañ e Roma er baourentez (menegoù izeloc'h).&lt;/ref&gt; Bod en doa kavet gant ur mignon d'e diegezh, an [[eskob]] Pucci. Evitañ e live hag e kopie taolennoù relijiel. Livañ a rae ivez e ti [[Cavalier d'Arpino]], ul livour anavezet ivez evel ''il Giuseppino'', ma reas eno oberennoù kentañ e yaouankiz : ''Fanciullo con canestro di frutta'' (&quot;Ar paotrig e banerad frouezh&quot;, [[1593]]-[[1594]]) ha ''Bacchino malato'' (&quot;Bacchus yaouank klañv&quot;, ''idem''). Kaoz zo bet c'hoazh gant lod istorourien eus ur veaj da Venezia evit displegañ levezonoù veneziat war e arz, dreist-holl en daolenn ''Riposo durante la fuga in Egitto'' (&quot;Diskuizh e-kerzh an dec'hadeg da Egipt&quot;, [[1595]]-[[1596]]), met netra sur n'eus bet prouet.

N'ouzer ket gwall vat petra a reas e-pad e vloavezhioù kentañ e Roma. Brud en doa da vezañ un den feuls, brusk, troet da glask kann, ret dezhañ tec'hel a-zirak al lezenn alies.

Un nebeud mizioù diwezhatoc'h e labouras evit al livour [[Giuseppe Cesari]], a oa e barr e vrud da neuze, ha livour muiañ-karet ar [[pab]] [[Klemañs VIII]], “o livañ bleunioù ha frouezh”&lt;ref&gt;Giovanni Pietro Bellori, ''Le Vite de' pittori, scultori, et architetti moderni'', 1672 : &quot;Michele a voe ret dezhañ mont da servij ar Marc'heg Giuseppe d'Arpino, a roe dezhañ da labour livañ bleunioù ha frouezh en un doare ken tost d'ar wirionez ma voe tizhet ganto ar gened a geromp kement hiriv.&quot;&lt;/ref&gt; en e labouradeg. Eus ar mare-se ec'h anavezomp ''Ragazzo che monda un frutto'' (&quot;Paotr o peliat ur frouezhenn&quot;, [[1592]], e gentañ livadur anavezet), ''Fanciullo con canestro di frutta'' ha ''Bacchino malato'', a lavarer e oa un [[emboltred]] graet war-lerc'h ur c'hleñved fall a echuas gant e zilez roet da Cesari. An teir zaolenn-se a ziskouez ar perzhioù a reas brud Caravaggio : studiet eo bet frouezh ar banerad gant ur c'helenner liorzhouriezh ha gallet en deus anavezout un torr war un delienn, a oa &quot;un delienn vras gant un devadenn anat diwar foue damheñvel ouzh an antrakoz (''Glomerella cingulata'')&quot;, emezañ.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/caravaggio/caravaggio_l.html ''Caravaggio's Fruit: A Mirror on Baroque Horticulture'']&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|''Fanciullo con canestro di frutta''
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|''Bacchino malato''
Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg|''Riposo durante la fuga in Egitto''
&lt;/gallery&gt;
;Klask fred
Caravaggio a guitaas Cesari e miz Genver [[1594]], mennet ma oa da ober e dreuz e-unan. Bihan e oa aet e yalc'h, met da neuze eo e reas anaoudegezh gant mignoned nevez evel al livour [[Prospero Orsi]] ([[1560]]-[[1630]]), an tisavour [[Onorio Longhi]] ([[1568]]-[[1619]]), hag al livour yaouank (17 vloaz dezhañ) [[Mario Minniti]] ([[1577]]-[[1640]]). Gant Orsi e kavas dastumerien taolennoù ; gant Longhi e pleustras straedoù kêr da noz, hag an emgannoù ; Minniti a voe patrom meur a livadur, ha diwezhatoc'h e sikouras Caravaggio da glask fred e Sikilia&lt;ref&gt;Catherine Puglisi, &quot;Caravaggio&quot;, p. 79. Longhi a oa gant Caravaggio da noz an emgann marvus gant Ranuccio Tomassoni ; Robb, p. 341, a soñj edo Minniti ivez.&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Good Luck - Google Art Project.jpg|thumb|''Buona ventura'', 1596-1597]]
En daolenn ''Buona ventura'' (&quot;Chañs vat&quot;, [[1596]]-[[1597]]), an hini gentañ a livas ouzhpenn un den enni, e weler Mario louzet gant ur jipsianez a zo o lerezh e walenn. Nevez-flamm e oa an tem-se e Roma, ha berzh a reas er c'hantvedoù war-lerc'h. Da c'hortoz ne voe ket gwerzhet ker. En daolenn ''I bari'' (&quot;An drucherien&quot;, [[1594]]) ez eus ur paotr tapet gant c'hoarierien c'hartoù, marteze kentañ pennoberenn Caravaggio. Evel ''Buona ventura'' e reas berzh bras, ha 50 eiladenn anezhi a chom. A zo abouesoc'h : sachañ a reas evezh ar [[kardinal|c'hardinal]] [[Francesco Maria Del Monte]], unan eus gwellañ anaoudeien el livouriezh e Roma. Evit Del Monte hag e vignoned arzgarourien binvidik e reas Caravaggio un toullad livadurioù evel ar ''Concerto'' ([[1595]]), ''Suonatore di liuto'' (&quot;Soner lud&quot;, 1595-1596), ''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacco]]'' (1595-1597), ''Ragazzo morso da un ramarro'' (&quot;Paotr dantet gant ur glazard&quot;, 1595-1596), ur skouer vat eus e zoare gwirheñvel, gant Minniti ha paotred yaouank all&lt;ref&gt;Deskrivet e voe paotred Caravaggio gant an arzvarnour Robert Hughes evel ''overripe bits of rough trade, with yearning mouths and hair like black ice cream'' (&quot;tammoù re azv a zarempredoù feuls o c'henoù c'hoantek hag o blev par da zienn-skorn du&quot;)&lt;/ref&gt; Kalz a dabut zo bet diwar-benn an alan a heñvelgarouriezh a glever el livadurioù-se&lt;ref&gt;Donald Posner an hini kentañ, e-barzh ''Caravaggio's Early Homo-erotic Works&quot;''(Art Quarterly niv. 24, 1971, pp.301-26) o skrivañ diwar-benn doug Caravaggio d'ar grennarded ha levezon e vuhez reizhel war e arz. Ar vuhezskridourien heñvelgarourien a gav anat an aergelc'h a heñvelgarouriezh, met n'eo ket an holl a ya a-du gante. Mar klasker mont pelloc'h ganti war an hent-se e c'haller lenn Brian Tovar : [https://web.archive.org/web/20071219033744/http://emedia.art.sunysb.edu/britov/ess2.html ''Sins Against Nature: Homoeroticism and the epistemology of Caravaggio''] Evit lenn ur savboent kontrol, gwelout pennad Maurizio Calvesi, ''Caravaggio'' (ArtDossier 1986, en [[italianeg]]). Hervez Calvesi e kaver en oberennoù kentañ ar pezh a blije d'an Del Monte kentoc'h evit da Garavaggio, en un amzer ma ne rene ket c'hoazh ar meizad a soñjoù personel.&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|''I bari''
The musicians by Caravaggio.jpg|''Concerto''
Michelangelo Caravaggio 020.jpg|''Suonatore di liuto''
Baco, por Caravaggio.jpg|''Bacco''
Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|''Ragazzo morso da un ramarro''
&lt;/gallery&gt;
[[Restr:Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|thumb|upright 0.8|''Maddalena penitente'']]
Gwirheñvelouriezh avat a gaver en-dro en taolennoù dezho un danvez relijiel, ha speredelezh ivez. Da gentañ e ''[[Maddalena penitente (Caravaggio)|Maddalena penitente]]'' (&quot;Mari Maden e pinijenn&quot;, 1594-1595), ma weler [[Mari Madalen]] pa dro kein ouzh he buhez pec'herez, en he c'hoazez, o ouelañ dourek, he bravigoù a-skign en-dro dezhi. &quot;Ne ziskoueze ket bezañ ul livadur relijiel tamm ebet... Ur plac'h en he c'hoazez war ur skabell goad izel o sec'hañ he blev... Pelec'h e oa ar morc'hed... ar glac'har... promesa ar silvidigezh ? ”&lt;ref&gt;Robb, p. 79. Robb a skriv da-heul Bellori, a gan meuleudi da livioù &quot;gwir&quot; Caravaggio hogen feukus e kav e naturalouriezh : &quot;Plijet e oa (Caravaggio) gant dizoloidigezh an natur, n'en doa ket ezhomm da implij e empenn pelloc'h.&quot;&lt;/ref&gt;

E doare sioul Lombardia e oa, ha ne oa ket flamminus evel doare Roma d'an ampoent. Oberennoù all a voe en doare-se : ''San Francesco d'Assisi in estasi'' (&quot;[[Sant Frañsez a Asiz]] en e c'hoursav&quot;, 1594-95), ''[[Marta e Maria Maddalena]]'' (1598), ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]'' (&quot;Aberzhidigezh [[Izaag]]&quot;, 1598), ''[[Santez Katell (Caravaggio)|Santa Caterina d'Alessandria]]'' (1598-99), ''Giuditta e Oloferne'' (&quot;[[Judit ha Holofern (arz)|Judit ha Holofern]]&quot;, 1599).

Gant an oberennoù-se, goude ma ne voent gwelet nemet gant nebeut a dud, e kreskas brud Caravaggio e metoù an anaoudeien hag e genarzourien. Met evit kaout brud da vat e oa ret kaout labour evit ar foran, ha kement-se ne zeue nemet digant an Iliz.
&lt;gallery&gt;
Saint Francis of Assisi in Ecstasy-Caravaggio (c.1595).jpg|''San Francesco d'Assisi in estasi''
Martha and Mary Magdalene-Caravaggio (c.1599).jpg|''Marta e Maria Maddalena''
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (c. 1603).jpg|''Sacrificio di Isacco''
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''Santa Caterina d'Alessandria'''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''Giuditta e Oloferne''
&lt;/gallery&gt;
;Brudetañ livour kêr Roma (1600-1606)
[[Restr:Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|thumb|''Vocazione di San Matteo'']]
[[Restr:The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|thumb|''Martirio di San Matteo'']]
E [[1599]], moarvat dre levezon Del Monte, e voe gopraet Caravaggio da ginklañ chapel Contarelli en iliz San Luigi dei Francesi (&quot;Sant Loeiz ar C'hallaoued&quot;). Kaoz a voe diwar-benn an div oberenn e voe gopraet evito, ''Vocazione di San Matteo'' (&quot;Galvedigezh sant Vazhev&quot;, 1599-1600) ha ''Martirio di San Matteo'' (&quot;Merzherinti sant Vazhev&quot;, 1600-01). Teñvalijenn Caravaggio ''(chiaroscuro)'' a zegase skrij en e daolennoù, hag e daol-sell lemm e lakae nerzh ha from a-leizh. Diwar-benn labour Caravaggio, e-touez an arzourien all, e oa daou du splann. Darn a ziskulie fazioù, deuet diwar e c'hoant da livañ hervez an natur, hep ober tresadennoù ; met an darn vuiañ a gane meuleudi dezhañ evel da salver an arz : livourien Roma neuze a oa troet gant an nevezinti, ar re yaouankañ a zeue war e dro, a gane meuleudi dezhañ dre ma oa an hini nemetañ a live hervez an natur, hag a lakae e oberoù da vurzhudoù.

Kenderc'hel a reas Caravaggio da zastum goproù uhel evit labourioù relijiel ma weled emgannoù, dibennañ tud, jahinañ, lazhañ. Gant pep taolenn nevez e kreske e vrud peurvuiañ, met un toulladig a voe nac'het gant lod tud goude ma oant bet graet war o goulenn, hag a-wechoù e rankent bezañ adlivet, pe neuze e veze ret klask prenerien arall dezho. An dalc'h bras a oa hennezh : ha pa veze meulet nerzh dramatek e daolennoù gant lod e kave da lod all e oant awenet izel, gant danvez gros ar vuhez&lt;ref&gt;A-zivout savboent Iliz an Enepdisivouderezh diwar-benn an dereadegezh en arzoù, gwelit Giorgi, p. 80. Evit monet pelloc'h, gwelit Gash, p.8 sqq. ; hag a-zivout perzh an dereadegezhh en nac'hañ ''Sant Vazhe gant an ael'' ha ''Marv ar Werc'hez'', gwelit Puglisi, pp. 179-188.&lt;/ref&gt; En e livadur kentañ eus ''San Matteo e l'angelo''(&quot;Sant Vazhev hag an ael&quot;, 1602) e weler ar sant evel ur c'houer moal e benn ha lous e zivhar, gant un ael-krennard gwisket skañv un tamm dibalamour ; nac'het e voe an daolenn, ha ret hec'h adober (''San Matteo e l'angelo', 1602). Heñveldra a c'hoarvezas gant ''Conversione di san Paolo'' (&quot;Distro sant Paol ouzh Doue&quot;, 1600-1601), tra ma voe degemeret un eil doare heñvelanvet eus ar memes danvez (1600-1601), ma weler marc'h ar sant kalz gwelloc'h eget ar sant e-unan, ar pezh a zegasas an diviz-se etre an arzour hag ur c'hargad en iliz ''Santa Maria del Popolo'' e Roma : &quot;Petra zo kaoz hoc'h eus lakaet ur marc'h er c'hreiz, ha sant Paol war an douar ?&quot; — &quot;Abalamour !&quot; — &quot;Daoust ha Doue eo ar marc'h ?&quot; — &quot;N'eo ket, met e gouloù Doue emañ !&quot;&lt;ref&gt;Meneget hep mammenn e Lambert, p. 66.&lt;/ref&gt;.

Un oberenn direlijiel all, ''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor vincit omnia]]'', a voe graet e 1602 evit Vincenzo Giustiniani, un den eus kelc'hiad Del Monte. Hervez ur c'hounskrid eus ar {{XVIIvet kantved}} e oa graet hervez patrom ur paotr anvet Cecco, da lavarout eo [[Francesco]], marteze Francesco Boneri, un arzour anavezet er bloavezhioù 1610-1625, lesanvet [[Cecco Boneri|Cecco del Caravaggio]]&lt;ref&gt;Dibrouenn eo al liamme etre Boneri ha servijer ha patrom Caravaggio e deroù ar [[bloavezhioù 1600]], goude ma vez degemeret gant ar braz eus an dud ez eo Cecco del Caravaggio evit Francesco Boneri. Gwelit Robb, pp. 193-196.&lt;/ref&gt; o tougen ur wareg ha saezhoù.

Gwelout a reer an dalc'h en ul lec'h all, e gwirionez daouduek an oberenn : war un dro eo [[Kupidon]] ha Cecco, evel Gwerc'hezed Caravaggio a oa war un dro Mamm Jezuz ha kourtezanezed Roma a oa bet patromoù eviti.
&lt;gallery perrow=&quot;4&quot;&gt;
Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Vocazione di San Matteo''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|''Martirio di San Matteo''
Caravaggio (Michelangelo Merisi) (1571 - 1610) - The Evangelist Matthew - 365 - Gemäldegalerie.jpg|''San Matteo e l'angelo''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|Eil doare
The Conversion of Saint Paul-Caravaggio (c. 1600-1).jpg|''Conversione di san Paolo''
Caravaggio-The Conversion on the Way to Damascus.jpg|Eil doare
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|''Amor vincit omnia''
&lt;/gallery&gt;
;Harlu ha marv (1606-1610)
E miz Mae [[1606]], Caravaggio a lazhas ur forbann anvet Ranuccio Tomassoni ; peogwir e oa klask warnañ dindan boan a varv e tec'has al livour da zomani Colonna er c'hreisteiz da Roma, hag ac'haleno da Napoli e-lec'h m'edo Costanza Colonna Sforza, intañvez Francesco Sforza, o chom en ur palez ma voe degemeret evel mab an hini en doa bet karg e ti he fried. Ur breur he doa Costanza, Ascanio e anv, ha hennezh a oa kardinal-gwarezour rouantelezh Napoli, hag ur breur all dezhi, Marzio, a oa kuzulier [[besroue]] [[Spagn]] ; ur c'hoar dezhi a oa dimezet d'un den eus an tiegezh Carafa, a renk uhel e Napoli, un anaoudegezh a c'hallfe displegañ perak e voe roet kement a fret da Garavaggio er gêr-se. Goude un nebeud mizioù e Napoli avat ec'h eas Caravaggio da Enez Malta m'edo sez {{Urzh Sant Yann Jeruzalem|Marc'heien Malta]].

Mab Costanza, Fabrizio Sforza Colonna, a oa marc'heg Malta ha jeneral galeoù an Urzh, a seblant endevout aozet e zonedigezh en enez e [[1607]]. Ker bamet e voe Alof de Wignacourt, anezhañ 54{{vet}} Mestr Meur an Urzh, gant labour Caravaggio evel livour ofisiel an Urzh m'e varc'hegas. Daoust da gement-se e voe harzet an arzour e miz Eost 1608 abalamour m'en devoa gloazet ur marc'heg. Skarzhet eus an Urzh e voe ha bac'het e [[Valletta]], met diflipañ a eure ha tec'hel da Sikilia.

Eno e labouras al livour (''Seppellimento di santa Lucia'' (&quot;Beziadur santez Lusia&quot;, 1608), ''Resurrezione di Lazzaro'' (&quot;Dasoc'h Lazar, 1609), ''Adorazione dei pastori'' (&quot;Azeuladeg ar vesaerion&quot;, 1609), endra deue iskisoc'h-iskisañ e emzalc'h : kousket gwisket-holl hag armet-holl, distruj e labour kerkent goude an disterañ burutelladenn hag ober goap ouzh livourien Sikilia. Goude nav miz en enez e tistroas da Napoli.

E palez Costanza e Napoli e voe o chom pa zistroas di en hañv [[1609]]. Kaoz eus an darempredoù-se a gaver en holl vuhezskridoù&lt;ref&gt;Da skouer hini Catherine Puglisi, ''Caravaggio', p. 258, ha hini Helen Langdon, ''Caravaggio: A Life'', pennadoù 12 ha 15, ha Peter Robb, ''M: The Man Who Became Caravaggio'', pp. 398 sqq. ha 459 sqq., a ro resisadurioù.&lt;/ref&gt;. Eno e voe arsailhet e miz Here, marteze gant tud a oa gopraet gant ar marc'heg en devoa gloazet e Malta ; distreset e voe e zremm. D'ar mare-se e livas ''Davide con la testa di Golia'' (&quot;David gant penn Goliath&quot;, 1609-1610), penn ar [[ramz]] o vezañ un emboltred. Goude bloaz e Napoli e tistroas Caravaggio da Roma en hañv 1610, ha d'an 28 a viz Gouere e voe embannet gant un ''avviso'', ur gazetenn brevez, e oa marvet al livour.
&lt;gallery&gt;
Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|''Seppellimento di santa Lucia''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Resurrezione di Lazzaro''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Adorazione dei pastori''
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''Davide con la testa di Golia''
&lt;/gallery&gt;

Klañv e oa Caravaggio da neuze, hogen meur a rendaet zo bet a-zivout pennabeg e dremenvan : un dial, [[kleñved Naplez]], [[Kleñved ar paludoù|malaria]], [[kleñved Malta]] hag all. Beziet e voe e bered San Sebastiano e Porto Ercole ; pa voe serret er bered e [[1956]] e voe treuzkaset e relegoù er bered Sant'Erasmo, e Porto Ercole bepred. Eno e voent dielfennet e [[2001]] gant skiantourien a un abeg all da dremenvan al livour : pistriet e vije bet gant ar [[plom]] a oa e livioù e vare ; anavezet mat eo ar c'hleñved-se evit degas feulster en dud&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/artanddesign/2010/jun/16/caravaggio-italy-remains-ravenna-art ''The Guardian'', 16/06/2010]&lt;/ref&gt;. Enklaskoù all a lakaas da soñjal e vije bet marvet Caravaggio diwar [[sepsis]]&lt;ref&gt;Anvet &quot;septikemiezh&quot; gwechall.&lt;/ref&gt; en devije bet dre ''[[Staphylococcus aureus]]'' a-c'houde un emgann e Napoli&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.thelancet.com/journals/laninf/article/PIIS1473-3099(18)30571-1/fulltext ''The Lancet'', 17/08/2018]&lt;/ref&gt;. E [[2002]], ar [[Vatikan]] a embannas dihelloù hag a skore un abeg all : peuzlazhet e vije bet Caravaggio dre ur ''vendetta'' paeet gant familh Raniccio Tomassoni, a oa bet muntret gant al livour abalamour d'ar batromez [[Fillide Melandroni]], ar vaouez yaouan a weler en dolenn ''Giuditta e Oloferne''&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/1396127/Red-blooded-Caravaggio-killed-love-rival-in-bungled-castration-attempt.html ''The Telegraph'', 02/06/2022]&lt;/ref&gt;.

==Levezon==
Caravaggio &quot;a lakaas an deñvalijenn en damsklêrijenn.&quot;&lt;ref&gt;Lambert, p. 11.&lt;/ref&gt; ''Chiaroscuro'' a veze implijet a-werso, met Caravaggio an hini a ziazezas da vat an doare-se da livañ.

Adal ma voe diskouezet livadurioù Sant Vazhev e chapel Contarelli en iliz San Luigi dei Francesi e Roma e krogas o levezon war an arzourien yaouank, ar voe lesanvet ''i Caravaggisti''. Brud Caravaggio ne chomas ket war-lerc'h e dremenvan e 1610. An doareoù nevez degaset gantañ a voe implijet en doare ''barocco'', nemet ha pa voe implijet ar ''chiaroscuro'' e voe dilezet ar gwirvoud [[Bredoniezh|bredoniel]] a oa e taolennoù ar mestr.

Levezoniñ a reas doare-livañ e geneil [[Orazio Gentileschi]], ha hini e verc'h [[Artemisia Gentileschi]], hag a-bell hini ar C'hallaoued [[Georges de La Tour]] ha [[Simon Vouet]], koulz ha hini ar Spagnol [[José de Ribera]].

Koulskoude, meur a zek vloaz war-lerc'h, e veze lakaet e oberoù war-gont livourien &quot;dereatoc&quot;h&quot;, pe e veze graet fae warno. An doare barok, kenijinet gantañ, a oa aet war-raok, kemmet e oa ar gizioù, met ne oa ket bet savet stal ebet gant Caravaggio, evel en devoa graet [[Annibale Carraci]] ([[1560]]-[[1609]]), ha ne oa bet skol ebet o legadiñ e zoare-livañ da ziskibien feal.

Er [[bloavezhioù 1920]] ez eo an arzvarnour Roberto Longhi a roas brud en-dro da anv Caravaggio, hag a roas e lec'h dezhañ en istor liverezh Europa : &quot;Ribera, [[Johannes Vermeer|Vermeer]], La Tour ha [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]] ne vije ket bet anezho panevetañ. Hag arz [[Eugène Delacroix|Delacroix]], [[Gustave Courbet|Courbet]] ha [[Édouard Manet|Manet]] a vije bet disheñvel-rik.&quot;&lt;ref&gt;Roberto Longhi, meneget e Lambert, ''op. cit.'', p. 15&lt;/ref&gt; A-du gantañ e oa an istorour war an arzoù [[Bernard Berenson]] ([[1965]]-[[1959]]) pa skrive : ''War-bouez [[Michelangelo]] n'eus bet livour italian ebet dezhañ ken bras levezon.''&lt;ref&gt;Bernard Berenson, in Lambert, ''op. cit.', p. 8&lt;/ref&gt;
 
E kalz a virdioù, e [[Stadoù-Unanet Amerika]] zoken ([[Detroit]] ha [[New York]]), e kaver livadurioù a-leizh graet e doare Caravaggio : un darvoud da noz, gouloù teñval, tud ordinal, livañ ar wirionez naturel. Livourien vodern evel an [[Norvegia|Norvegad]] [[Odd Nerdrum]] (bet ganet e [[1944]]) pe an [[Hungaria|Hungarad]] [[Tibor Csernus]] ([[1927]]-[[2007]]) n'o deus biskoazh kuzhet o deus klasket kevezañ gantañ, hag al livour stadunanat [[Dougl Ohlson]] ([[1936]]-[[2010]]) a oa anaoudek-meurbet ouzh Caravaggio.

Al livour (ha falser) [[Izelvroioù|izelvroat]] [[Han van Meegeren]] ([[1889]]-[[1947]]) en deus implijet taolennoù Caravaggio en e labour war ar Vistri Gozh. Ar filmaozer [[Bro-Saoz|Saoz]] [[Derek Jarman]] ([[1942]]-[[1994]]) en deus sevenet e [[1986]] ar film ''Caravaggio'' diwar-benn buhez an arzour&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.imdb.com/title/tt0090798/?ref_=fn_al_tt_1 ''Internet Movie Database'']&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Uqueen3.jpg|thumb|''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'', lakaet war anv Caravaggio (&quot;1603-1606&quot; ?)]]
En deiz a hiziv ne chom nemet 77 taolenn a zo diwar zorn Caravaggio hep mar ebet. Unan, ''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'' (&quot;Galvidigezh ar sent Pêr hag Andrev&quot;, 1603-1606), zo bet lakaet war anv Caravaggio e [[1943]] gant Roberto Longhi, hogen tennet eo bet eus roll oberennù an arzour e [[2009]]&lt;ref&gt;{{fr}} Ebert-Schifferer, Sybille : ''Caravage''. Paris : Éditions Hazan, 2009 {{ISBN|978-2-7541-0399-2}}&lt;/ref&gt;. Prenet e oa bet gant ar roue [[Charlez Iañ (Bro-Saoz)|Charles I Bro-Saoz]] e [[1637]], gwerzhet da c'houde hag adprenet gant [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charles II]] ha lakaet a-gostez e palez Hampton Court er mervent da [[Londrez]], ma kave d'an dud e oa un eillivadur. Un toullad livadurioù gant Caravaggio zo bet kollet moarvat abaoe e varv. [[Richard Francis Burton]] an hini en deus skrivet diwar-benn &quot;un daolenn eus ar Rozera Santel (e mirdi personel dug meur [[Toskana]]) ma weled ur c'helc'hiad tregont den ''turpiter ligati''&lt;ref&gt;&quot;Kenliammet en un doare mezhus&quot;&lt;/ref&gt;&quot; ha ne chom roud ebet anezhi. Un daolenn all eus un ael a zo bet distrujet e-kerzh bombezadeg [[Dresden]], ha ne chom nemet luc'hskeudennoù gwenn-ha-du anezhi.

== Oberennoù ==
===Gwiriekaet (77 taolenn)===
Lod taolennoù zo bet graet meur a wech (da skouer : 8 taolenn zo anvet ''San Giovanni Battista'').
*1592 : ''Ragazzo che monda un frutto''
*1593-1594 : ''Fanciullo con canestro di frutta'' • ''[[Bacchino malato]]''
*1594 : ''[[I bari]]''
*1594-1595 : ''San Francesco in estasi'' • ''[[Maddalena penitente (Caravaggio)|Maddalena penitente]]'' • ''[[Al lennerez planedennoù|Buona ventura]]''
*1595 : ''[[Concerto]]''
*1595-1596 : ''Suonatore di liuto'' • ''Ragazzo morso da un ramarro'' • ''Riposo durante la fuga in Egitto''''
*1596-1597 : ''[[Al lennerez planedennoù|Buona ventura]]'' • ''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacco]]'' • ''Buona ventura''
*1597 : ''[[Riposo durante la fuga in Egitto]]'' • ''[[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)|Ritratto di Fillide Melandroni]]''
*1597-1598 : ''Canestra di frutta'' • ''Davide e Golia'' • ''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]''
*1597-1599 : ''[[Narciso (Caravaggio)|Narciso]]''
*1598 : ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]'' • ''[[Medusa (Caravaggio)|Testa di Medusa]]'' • ''La vocazione dei santi Pietro e Andrea'' • ''Cristo alla colonna'' • ''Conversione della Maddalena ([[Marta e Maria Maddalena]])'' • ''[[Yann ar Badezour, Toledo, Spagn|San Giovanni Battista]]''
*1598-1599 : ''[[Santez Katell (Caravaggio)|Santa Caterina d'Alessandria]]''
*1599 : ''Giuditta e Oloferne''
*1599-1600 : ''Vocazione di San Matteo''
*1600 : ''Conversione di san Paolo'' • ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco d'Assisi]]''
*1600-1601 : ''Martirio di San Matteo'' • ''Conversione di San Paolo'' • ''Crocifissione di San Pietro'' • ''Incredulità di San Tommaso''
*1601-1602 : ''[[Koan en Emmaus|Cena in Emmaus]]''
*1602 : ''San Matteo e l'angelo'' • ''Cattura di Cristo'' • ''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]''
*1602-1603 : ''Coronazione di spine'' • ''[[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor vincit omnia]]''
*1602-1604 : ''Deposizione''
*1603 : ''[[Kurunidigezh gant spern|Incoronazione di spine]]'' • ''[[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)|Sacrificio di Isacco]]''
*1604 : ''Morte della Vergine'' • ''[[Yann ar Badezour, Kansas City, Missouri|San Giovanni Battista]]'' • ''[[Yann ar Badezour, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma|San Giovanni Battista]]''
*1604-1606 : ''Madonna dei pellegrini (Madonna di Loreto)''
*1605 : ''San Francesco in meditazione''
*1605-1606: ''Madonna dei palafrenieri (Madonna col Bambino e Sant'Anna)'' • ''Sacra Famiglia con San Giovanni Battista'' • ''San Gerolamo scrivente'' (Roma) • ''San Francesco in meditazione''
*1606 : ''[[Cena in Emmaus]]'' • ''[[Ecce Homo]]''
*1607 : ''Madonna del Rosario'' • ''[[Davide con la testa di Golia (Caravaggio Vienna)|Davide con la testa di Golia]]'' • ''Salomè con la testa del Battista'' • ''Sette opere di Misericordia'' • ''Crocefissione di Sant'Andrea'' • ''Flagellazione''
*1607-1608 : ''Flagellazione di Cristo'' • ''Giovanni Battista alla sorgente''
*1608 : ''Ritratto di Alof de Wignacourt'' • ''Decollazione di San Giovanni Battista'' • ''San Girolamo scrivente'' (Malta) • ''[[Kupidon en e gousk|Amorino dormiente]]'' • ''Seppellimento di Santa Lucia''
*1608-1609 : ''Ritratto di fra Antonio Martelli, Cavaliere di Malta''
*1609 : ''Resurrezione di Lazzaro'' • ''Adorazione dei pastori''
*1609-1610 : ''Annunciazione'' • ''Negazione di San Pietro'' • ''Martirio di Sant'Orsola'' • ''[[Davide con la testa di Golia (Caravaggio Roma)|Davide con la testa di Golia]]''
*1610 : ''[[Sant Yann-Vadezour (Caravaggio)|San Giovanni Battista]]''
[[Restr:Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|thumb|upright 0.9|''Ritratto di Maffeo Barberini'']]
===Lakaet war e gont (10 taolenn)===
* ''Giove, Nettuno e Plutone'', Casino della Villa Ludovisi, Roma
* ''Ritratto di papa Paolo V'' ([[Paol V]]), Palazzo Borghese, Roma
* ''Ritratto di Maffeo Barberini (Il [[Urban VIII|papa Urbano VIII]])'', Firenze, dastumad prevez
* ''Salomè con la testa del Battista'', National Gallery, Londrez
* ''Salomè con la testa di san Giovanni nel bacile'', dastumad prevez
* ''San Giovanni Battista'', Nelson Gallery, [[Kansas City]]
* ''San Giovanni Battista'', Palazzo Corsini, Roma
* ''San Giovannino alla sorgente con agnello'', dastumad prevez
* ''San Girolamo'', [[Manati Montserrat]], [[Katalonia]]
* ''Vocazione dei santi Pietro e Andrea'', palez Hampton Court, Londrez, tiegezh real Breizh-Veur

==Skeudennaoueg==
Amañ e kavor taolennoù ha n'int ket bet diskouezet uheloc'h. Diglok eo ar skeudennaoueg, evel-just.
===Taolennoù relijiel===
;An [[Testamant Kozh]]
&lt;gallery&gt;
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''Davide e Golia'' (1597-1598)
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|''Sacrificio di Isacco'' (1598)
&lt;/gallery&gt;
;An [[Testamant Nevez]]
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|''Crocifissione di san Pietro'' (1600)
Caravaggio-Nativity(1600).jpg|''Natività con i santi Lorenzo e Francesco d'Assisi'' (1600)
Caravaggio incredulity.jpg|''Incredulità di san Tommaso'' (1600-1601)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Cena di Emmaus'' (1601-1602)
Caravaggio - Taking of Christ - Odessa.jpg|''Cattura di Cristo'' (1602)
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg|''[[Sant Yann-Vadezour (Paotr yaouank gant ur Maout)|San Giovanni Battista]]'' (1602))
The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Ar beziadur'' (1602-1603)
Michelangelo Caravaggio 055 - color enhanced.jpg|''Sacra Famiglia con san Giovannino'' (1605-1606)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus|Cena di Emmaus]]'' (1606)
Ecce Homo-Caravaggio (c. 1605).jpg|''[[Ecce Homo]]'' (1606)
Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg| ''Salomè con la testa del Battista (1607))
Caravaggio Baptist Collezione Bonello, Malta.jpg|''Giovanni Battista alla sorgente'' (1607-1608)
The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|''Decollazione di san Giovanni Battista'' (1608)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Negazione di san Pietro'' (1609-1610)
&lt;/gallery&gt;
;Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]
&lt;gallery&gt;
Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Morte della Vergine'' (1604)
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Madonna dei pellegrini'' (1604-1606)
Madonna and Child with St. Anne-Caravaggio (c. 1605-6).jpg|''Madonna dei palafrenieri'' (1605-1606)
Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Madonna del Rosario'' (1607)
&lt;/gallery&gt;
;Sent
&lt;gallery&gt;
Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Vocazione di san Matteo'' (1599-1600)
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|''[[Merzherinti Mazhev|Martirio di san Matteo]]'' (1600-1601)
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''San Matteo e l'angelo'' (1602)
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''San Girolamo scrivente ''(Roma, 1605)
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''San Girolamo scrivente'' (Malta, 1608)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù direlijiel===
;Mojennoù [[Henc'hes]] ha [[Henroma]]
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''Narciso'' (1597-1599)
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Testa di Medusa]]'' (1598)
&lt;/gallery&gt;
;Poltredoù
&lt;gallery&gt;
Portrait of a Courtesan by Caravaggio.jpg|''[[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)|Ritratto di Cortigiana]]'' (1597)
&lt;/gallery&gt;
;Dodennoù all
&lt;gallery&gt;
Canestra di frutta (Caravaggio).jpg|''Canestra di frutta'' (1597-1598)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Sette opere di Misericordia'' (1606-1607)
&lt;/gallery&gt;

== Menegoù ==
=== Mammskridoù ===
* {{it}} Mancini, Giulio (1619-28) : ''Considerazioni sulla pittura''.
* {{it}} Baglione, Giovanni 1642) : ''[https://archive.org/details/bub_gb_zZr_4cyPppYC/page/n3/mode/2up Le vite de' pittori, scultori, architetti, ed intagliatori, dal pontificato di Gregorio 13. del 1572. sino a 'tempi di papa Urbano 8. nel 1642.]''.
* {{it}} Bellori, Giovanni Pietro (1672) : ''[https://archive.org/details/levitedepittoris00bell/page/n5/mode/2up Le Vite de' pittori, scultori et architetti moderni]''.
=== Levrioù diwar e benn ===
;{{en}}
* Calvesi, Maurizio : ''Caravaggio''. Firenze : Giunti Editore, 1998 {{ISBN|978-88-09-76268-8}}
* Friedlaender, Walter : ''Caravaggio Studies''. New York : Schocken Books Inc., 1970 {{ISBN|978-0-8052-0243-4}}
* Gash, John : ''Caravaggio''. London : Chaucer Press, 2004 {{ISBN|978-1-904449-22-5}}
* Giorgi, Rosa : ''Caravaggio: Master of light and dark - his life in paintings''. London : Dorling Kindersley, 1999 {{ISBN|978-0-7894-4138-6}}
* Hibbard, Howard : ''Caravaggio''. Cheltenham : Icon Publishing, 1983 {{ISBN|978-0-06-433322-1}}
* Lambert, Gilles : ''Caravaggio''. Los Angeles : Taschen America, 2000 {{ISBN|978-3-8228-6305-3}}
* Langdon, Helen : ''Caravaggio: A Life''. New York : Farrar, Straus and Giroux, 1999 {{ISBN|978-0-374-11894-5}}
* Moir, Alfred : ''The Italian Followers of Caravaggio''. Cambridge : Harvard University Press, 1967 (Div levrenn)&lt;ref&gt;ISBN ebet, peogwir e voe embannet [[ISBN|a-raok 1970]].&lt;/ref&gt;
* Puglisi, Catherine : ''Caravaggio''. London : Phaidon Press, 1998 {{ISBN|978-0-7148-3966-0}}
* Robb, Peter Robb : ''M: The Man Who Became Caravaggio''. London : Henry Holt &amp; Co., 2000 {{ISBN|978-0-8050-6356-1}}
* Spike, John Spike &amp; Kahn Spike, Michèle  : ''Caravaggio''. Nw York : Abbeville Press, 2001 {{ISBN|978-0-7892-0639-8}}
;{{fr}}
* Esteban, Claude : ''L'ordre donné à la nuit''. Lagrasse : Éditions Verdier, 2005 {{ISBN|978-2-86432-447-8}}
* Hilaire, Michel : ''Caravage, le sacré et la vie''. Paris : Éditions Herscher, 1995 {{ISBN|978-2-7335-0251-8}}
* Longhi, Roberto (1927) : ''Le Caravage''. Paris : Éditions du Regard, 2004 {{ISBN|978-2-84105-169-4}}
;{{it}}
* Macchi, Alberto : ''L'uomo Caravaggio - Atto unico''. Roma : AETAS, Roma 1995 {{ISBN|978-88-85172-19-7}}

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Michelangelo Merisi da Caravaggio}}
* {{en}} [http://webexhibits.org/hockneyoptics/post/grundy7.html ''Caravaggio and the camera obscura'']
* {{en}} [https://www.caravaggio.org/ ''Caravaggio and his paintings'']
* {{fr}} [http://agora.qc.ca/mot.nsf/Dossiers/Caravage ''Caravage'']
* {{fr}} http://www.bergerfoundation.ch/Caravage/F/index.html ''Caravage'']
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Caravaggio}}
[[Rummad:Livourien italian ar XVIvet kantved]]
[[Rummad:Livourien italian ar XVIIvet kantved]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1571]]
[[Rummad:Marvioù 1610]]</text>
      <sha1>s1hdldphcye9wy0x8paq71cilibxd9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll livadurioù Caravaggio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38204</id>
    <revision>
      <id>2191866</id>
      <parentid>2190144</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2191866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7878" sha1="go5wq3kou7alwalbpigbe637zfaj0fh" xml:space="preserve">Amañ a vo kavet roll livadurioù [[Caravaggio]]'''.

===Taolennoù relijiel===
====An [[Testamant Kozh]]====
&lt;gallery&gt;
Sacrifice of Isaac-Caravaggio (Uffizi).jpg|'' [[Aberzhidigezh Izaag (Caravaggio)]]'' (1603)
Michelangelo Caravaggio 023.jpg|munudig
Michelangelo Caravaggio 024.jpg|munudig
David and Goliath by Caravaggio.jpg|''[[David]] ha [[Goliat]]'' (1600)
Michelangelo Caravaggio 018.jpg|''[[David]] gant penn [[Goliat]]''
Caravaggio - Giuditta e Oloferne (ca. 1599).jpg|''[[Judit (arz)|Judit]] o tibennañ [[Holofern]]'' (1599-1600)
&lt;/gallery&gt;

====An [[Testamant Nevez]]====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio-Nativity(1600).jpg| ''[[Natività con i santi Lorenzo e Francesco]]''
Michelangelo Caravaggio 004.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion''
Michelangelo Caravaggio 005.jpg|''Azeuladeg ar vesaerion'' (munudig)
Rest on the Flight into Egypt-Caravaggio (c.1597).jpg| [[Riposo durante la fuga in Egitto‎]] (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio - Rest on the Flight into Egypt (Joseph and angel detail).jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio - Rest on the Flight into Egypt (Mary and child detail).jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 028.jpg| Munudig (''An diskuizh e-pad an tec'h da Egipt'')
Michelangelo Caravaggio 055 - color enhanced.jpg|''An Tiegezh Santel gant Yann Vadezour'' 
Caravaggio_Baptist_Collezione_Bonello,_Malta.jpg| ''[[Yann ar Badezour e-tal ar Feunteun]]''
Michelangelo Merisi da Caravaggio, Saint John the Baptist (Youth with a Ram) (c. 1602, Yorck Project).jpg| '' Sant [[Yann-Vadezour]] yaouank (gant ur maout)'' 
The Beheading of Saint John-Caravaggio (1608).jpg|''Dibennidigezh Yann Vadezour'', 1608
Salome with the Head of John the Baptist-Caravaggio (1610).jpg| ''[[Salome merc'h Herodiadez|Salome]] o terc'hel penn Yann ar Badezour'' (war-dro [[1607]])
Martha and Mary Magdalene-Caravaggio (c.1599).jpg|''[[Marta e Maria Maddalena‎]]''
Michelangelo Caravaggio 006.jpg|''Lazar o sevel'', 1608-1609
Penitent Magdalene-Caravaggio (1594-6).jpg|''[[Maria Magdalene| Mari Madalen oc'h ober pinijenn]]'' 
Michelangelo Caravaggio 063.jpg-''[[Maddalena penitente (Caravaggio)]]'' (Mari Madalen)(war-dro 1598)
Michelangelo Caravaggio 064.jpg|munudig
Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|''Koan en Emmaus'' (1601), [[National Gallery]], [[Londrez]]
Michelangelo Caravaggio 012.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 013.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 014.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 015.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 016.jpg|''Koan en Emmaus'' (munudig)
Supper at Emmaus-Caravaggio (1606).jpg|''[[Koan en Emmaus]]'' (1606)
Caravaggio (Michelangelo Merisi) - Ecce Homo - Google Art Project.jpg|''[[Ecce Homo]]'', Palazzo Rosso, [[Genoa]] (1606)
Caravaggio_-_Taking_of_Christ_-_Odessa.jpg|'' Krist trubardet '' (1602)
The Denial of Saint Peter-Caravaggio (1610).jpg|''Dinac'hadenn sant Pêr''
Caravaggio incredulity.jpg|''Diskred Sant [[Tomaz]]''
The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|''Jezuz distaget diouzh ar groaz''
Michelangelo_Caravaggio_038.jpg|''Kroazstagidigezh [[Simon Pêr]]''
&lt;/gallery&gt;
=====Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez]]=====
&lt;gallery&gt;
Madonna di Loreto-Caravaggio (c.1604-6).jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined''
Michelangelo Caravaggio 002.jpg|''Gwerc'hez ar birc'hirined'' (munudig)
Michelangelo Merisi, called Caravaggio - Madonna of the Rosary - Google Art Project.jpg|''Madonna ar Rozera''(1606-1607)
Michelangelo Caravaggio 067.jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 068.jpg| (munudig)
Death of the Virgin-Caravaggio (1606).jpg|''Marv ar Werc'hez''
Michelangelo Caravaggio 070.jpg| (munudig)
&lt;/gallery&gt;

=====Sent=====
&lt;gallery&gt;
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Sant Vazhe hag an Ael'' (1602)
Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|''Galvedigezh Sant Vazhev ''
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|''Awen Sant Vazhev''
The Martyrdom of Saint Matthew-Caravaggio (c. 1599-1600).jpg|[[Merzherinti Mazhev]] 
Michelangelo Caravaggio 048.jpg|
Michelangelo Caravaggio 049.jpg|
Michelangelo Caravaggio 050.jpg|
Michelangelo Caravaggio 051.jpg|
Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] ''
Michelangelo Caravaggio 037.jpg|'' [[War an Hent da Zamask]] '' (munudig)
Burial of Saint Lucy-Caravaggio (1608).jpg|''Beziadur Santez Lusia'', Iliz Santez Lusia, [[Siracusa]].
Michelangelo Caravaggio 056.jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Saint Jerome Writing-Caravaggio (1605-6).jpg|''Sant Yerom o skrivañ'' 
Michelangelo Caravaggio - Saint Jerome in his study (Hand detail).jpg| (munudig)
Michelangelo Caravaggio 060.jpg|''[[Santez Katell (Caravaggio)]]'' (1595-1596)
&lt;/gallery&gt;

===Taolennoù disakr===
====Mojennoù Hellaz ha Roma====
&lt;gallery&gt;
Medusa by Carvaggio.jpg| ''[[Medusa (Caravaggio)|Medusa]]'' (1598), [[Mirdi an Ofisoù]], [[Firenze]]
Michelangelo Caravaggio 017.jpg|Penn [[Medusa]]
Caravaggio - Cupid as Victor - Google Art Project.jpg|'' [[Amor Vincit Omnia (Caravaggio)|Amor Vincit Omnia]] '' (1602-1603)
Caravaggio - Amor Vincit - detail.jpg|''Omnia vincit Amor'' (1602)(munudenn)
Baco, por Caravaggio.jpg|''[[Bacchus (Caravaggio)|Bacchus]]''
Michelangelo Caravaggio 008.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 009.jpg|''Bacchus'' (munudig)
Caravaggio - Autoritratto in veste di Bacco (Bacchino malato), 1595 circa, 534.jpg|'' [[Bacchus bihan klañv]] ''
Michelangelo Caravaggio 065.jpg|''[[Narkis (Caravaggio)|Narkis]]''
&lt;/gallery&gt;

====Poltredoù hag all====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Portrait of Pope Urban VIII. (Maffeo Barberini).jpg|[[Ar pab Urban VIII]]
Portrait_of_a_Courtesan_by_Caravaggio.jpg| [[Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)]]
Michelangelo Caravaggio 020.jpg| ''Al ludour'', 1595, [[Mirdi ar Peniti]], [[Sant Petersbourg]].
The Lute Player-Caravaggio (Metropolitan Museum of Art).jpg| ''Al ludour'' (1596). Mirdi ar Peniti, Sant Petersbourg.
Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|''[[I bari]]'' (An drucherien)
Michelangelo Caravaggio 019.jpg|[[:it:Canestra di frutta (Caravaggio)|Canestra di frutta]] (''Ar Banerad Frouezh'')
The Fortune Teller-Caravaggio (Rome).jpg| [[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], [[1594]] (doare kentañ).
La Diseuse de bonne aventure, Caravaggio (Louvre INV 55) 02.jpg|[[Al lennerez-planedennoù (Caravaggio) |''Al lennerez-planedennoù'']], 1596-97 (eil doare)
Michelangelo Caravaggio 032.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 033.jpg|''Al lennerez-planedennoù'' (munudig)
Michelangelo Caravaggio 029.jpg|''Ar Seizh labour a druez''
Michelangelo Caravaggio 030.jpg|''Ar Seizh labour a druez'' (munudig)
Boy Bitten by a Lizard-Caravaggio (Longhi).jpg|''Paotr yaouank dantet gant ur glazard''
Boy with a Basket of Fruit-Caravaggio (1593).jpg|''Paotr yaouank e banerad frouezh ''
The_musicians_by_Caravaggio.jpg|''[[Concerto (Caravaggio)]]''
&lt;/gallery&gt;

====Da glenkañ gwelloc'h====
&lt;gallery&gt;
Michelangelo Caravaggio 038.jpg|
Michelangelo Caravaggio 039.jpg|
Caravaggio — The Calling of Saint Matthew.jpg|
Michelangelo Caravaggio 041.jpg|
Michelangelo Caravaggio 042.jpg|
Michelangelo Caravaggio 043.jpg|
Michelangelo Caravaggio 044.jpg|
Caravaggio - La inspiración de San Mateo (San Luigi dei Francesi, Roma).jpg|
Michelangelo Caravaggio 046.jpg|
The Entombment of Christ-Caravaggio (c.1602-3).jpg|
Michelangelo Caravaggio 053.jpg|
Michelangelo Caravaggio 054.jpg|
Michelangelo Caravaggio 055 - color enhanced.jpg|
&lt;/gallery&gt;

==Livadurioù all==
&lt;gallery&gt;
Bild-Ottavio Leoni, Caravaggio.jpg|''Caravaggio'', livet gant Ottavio Leoni
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Rolloù livadurioù|Caravaggio]]
[[Rummad:livadurioù Caravaggio]]</text>
      <sha1>go5wq3kou7alwalbpigbe637zfaj0fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Llo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46963</id>
    <revision>
      <id>2191837</id>
      <parentid>1809731</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>emdroadur ar boblañs</comment>
      <origin>2191837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4169" sha1="km6ozjughdyglr666r8i512ujvznr7v" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Llo
 | anvYezh           = Llo
 | Yezh              = katalanek
 | anvOfisiel        = Llo
 | skeudenn          = Llo vue3.JPG
 | alc'hwez          = Llo hag hec'h iliz.
 | ardamezioù        = Escut de Llo.svg
 | logo              = 
 | bro               = {{Katalonia}}&lt;br /&gt;[[Cerdanya]]
 | rannvro           = [[Languedoc-Roussillon]]
 | departamant       = [[Pireneoù-ar-Reter]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Prada|Prada]]
 | kanton            = [[Kanton Sallagosa|Sallagosa]]
 | etrekumuniezh     = Communauté de communes de Pyrénées Cerdagne
 | bro velestradurel = 
 | cp                = 66800
 | maer              = Jean-Marie Mas
 | amzer-gefridi     = 2026-2032
 | gorread           = 28.44
 | hedred            = 2.0644
 | ledred            = 42.4558
 | uk                = 
 | ubi               = 1319
 | ubr               = 2840
 | lec'hienn web     = [http://www.llo.fr www.llo.fr]
}}
'''Llo''' a zo ur [[kumun c'hall|gumun]], en [[Alta Cerdanya]], e [[departamant gall|departamant]] ar [[Pyrénées-Orientales]]. 

Emañ eien ar stêr [[Segre]] eno.

== Emdroadur ar boblañs 1793-2023 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; text-align:center;&quot;
|-
! 1792 !! 1800 !! 1806 !! 1821 !! 1831 !! 1836 !! 1841 !! 1846 !! 1851
|-
| 351 || 267 || 336 || 373 || 425 || 417 || 409 || 429 || 378
|-
! 1856 !! 1861 !! 1866 !! 1872 !! 1876 !! 1881 !! 1886 !! 1891 !! 1896
|-
| 420 || 449 || 422 || 397 || 410 || 391 || 417 || 431 || 428
|-
! 1901 !! 1906 !! 1911 !! 1921 !! 1926 !! 1931 !! 1936 !! 1946 !! 1954
|-
| 385 || 312 || 314 || 262 || 283 || 251 || 224 || 192 || 146
|-
! 1962 !! 1968 !! 1990 !! 1999 !! 2006 !! 2011 !! 2016 !! 2021 !! 2023
|-
| 110 || 86 || 131 || 133 || 148 || 161 || 169 || 161 || 153
|}
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize  = width:650 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793
  bar:1800 text:00
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:01
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:06
  bar:2011 text:11
  bar:2016 text:16
  bar:2021 text:21
  bar:2023 text:23
PlotData=
 color:barra width:10 align:left
 bar:1793 from:0 till: 351
 bar:1800 from:0 till: 267
 bar:1806 from:0 till: 336
 bar:1821 from:0 till: 373
 bar:1831 from:0 till: 425
 bar:1836 from:0 till: 417
 bar:1841 from:0 till: 409
 bar:1846 from:0 till: 429
 bar:1851 from:0 till: 378
 bar:1856 from:0 till: 420
 bar:1861 from:0 till: 449
 bar:1866 from:0 till: 422
 bar:1872 from:0 till: 397
 bar:1876 from:0 till: 410
 bar:1881 from:0 till: 391
 bar:1886 from:0 till: 417
 bar:1891 from:0 till: 431
 bar:1896 from:0 till: 428
 bar:1901 from:0 till: 385
 bar:1906 from:0 till: 312
 bar:1911 from:0 till: 314
 bar:1921 from:0 till: 262
 bar:1926 from:0 till: 283
 bar:1931 from:0 till: 251
 bar:1936 from:0 till: 224
 bar:1946 from:0 till: 192
 bar:1954 from:0 till: 146
 bar:1962 from:0 till: 110
 bar:1968 from:0 till: 86
 bar:1990 from:0 till: 131
 bar:1999 from:0 till: 133
 bar:2006 from:0 till: 148
 bar:2011 from:0 till: 161
 bar:2016 from:0 till: 169
 bar:2021 from:0 till: 161
 bar:2023 from:0 till: 153
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:
&lt;/timeline&gt;
* Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]].

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

{{Kumunioù Alta Cerdanya}}

[[Rummad:Cerdanya]]
[[Rummad:Kumunioù Pireneoù-ar-Reter]]</text>
      <sha1>km6ozjughdyglr666r8i512ujvznr7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191838</id>
      <parentid>2191837</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Emdroadur ar boblañs 1793-2023 */</comment>
      <origin>2191838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4177" sha1="2n81wcfne8djtwofc368ie11z0wiq2d" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Llo
 | anvYezh           = Llo
 | Yezh              = katalanek
 | anvOfisiel        = Llo
 | skeudenn          = Llo vue3.JPG
 | alc'hwez          = Llo hag hec'h iliz.
 | ardamezioù        = Escut de Llo.svg
 | logo              = 
 | bro               = {{Katalonia}}&lt;br /&gt;[[Cerdanya]]
 | rannvro           = [[Languedoc-Roussillon]]
 | departamant       = [[Pireneoù-ar-Reter]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Prada|Prada]]
 | kanton            = [[Kanton Sallagosa|Sallagosa]]
 | etrekumuniezh     = Communauté de communes de Pyrénées Cerdagne
 | bro velestradurel = 
 | cp                = 66800
 | maer              = Jean-Marie Mas
 | amzer-gefridi     = 2026-2032
 | gorread           = 28.44
 | hedred            = 2.0644
 | ledred            = 42.4558
 | uk                = 
 | ubi               = 1319
 | ubr               = 2840
 | lec'hienn web     = [http://www.llo.fr www.llo.fr]
}}
'''Llo''' a zo ur [[kumun c'hall|gumun]], en [[Alta Cerdanya]], e [[departamant gall|departamant]] ar [[Pyrénées-Orientales]]. 

Emañ eien ar stêr [[Segre]] eno.

== Emdroadur ar boblañs 1793-2023 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; text-align:center;&quot;
|-
! 1792 !! 1800 !! 1806 !! 1821 !! 1831 !! 1836 !! 1841 !! 1846 !! 1851
|-
| 351 || 267 || 336 || 373 || 425 || 417 || 409 || 429 || 378
|-
! 1856 !! 1861 !! 1866 !! 1872 !! 1876 !! 1881 !! 1886 !! 1891 !! 1896
|-
| 420 || 449 || 422 || 397 || 410 || 391 || 417 || 431 || 428
|-
! 1901 !! 1906 !! 1911 !! 1921 !! 1926 !! 1931 !! 1936 !! 1946 !! 1954
|-
| 385 || 312 || 314 || 262 || 283 || 251 || 224 || 192 || 146
|-
! 1962 !! 1968 !! 1990 !! 1999 !! 2006 !! 2011 !! 2016 !! 2021 !! 2023
|-
| 110 || 86 || 131 || 133 || 148 || 161 || 169 || 161 || 153
|}
&lt;timeline&gt;
Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize  = width:650 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1793 text:93
  bar:1800 text:00
  bar:1806 text:06
  bar:1821 text:21
  bar:1831 text:31
  bar:1836 text:36
  bar:1841 text:41
  bar:1846 text:46
  bar:1851 text:51
  bar:1856 text:56
  bar:1861 text:61
  bar:1866 text:66
  bar:1872 text:72
  bar:1876 text:76
  bar:1881 text:81
  bar:1886 text:86
  bar:1891 text:91
  bar:1896 text:96
  bar:1901 text:01
  bar:1906 text:06
  bar:1911 text:11
  bar:1921 text:21
  bar:1926 text:26
  bar:1931 text:31
  bar:1936 text:36
  bar:1946 text:46
  bar:1954 text:54
  bar:1962 text:62
  bar:1968 text:68
  bar:1990 text:90
  bar:1999 text:99
  bar:2006 text:06
  bar:2011 text:11
  bar:2016 text:16
  bar:2021 text:21
  bar:2023 text:23
PlotData=
 color:barra width:10 align:left
 bar:1793 from:0 till: 351
 bar:1800 from:0 till: 267
 bar:1806 from:0 till: 336
 bar:1821 from:0 till: 373
 bar:1831 from:0 till: 425
 bar:1836 from:0 till: 417
 bar:1841 from:0 till: 409
 bar:1846 from:0 till: 429
 bar:1851 from:0 till: 378
 bar:1856 from:0 till: 420
 bar:1861 from:0 till: 449
 bar:1866 from:0 till: 422
 bar:1872 from:0 till: 397
 bar:1876 from:0 till: 410
 bar:1881 from:0 till: 391
 bar:1886 from:0 till: 417
 bar:1891 from:0 till: 431
 bar:1896 from:0 till: 428
 bar:1901 from:0 till: 385
 bar:1906 from:0 till: 312
 bar:1911 from:0 till: 314
 bar:1921 from:0 till: 262
 bar:1926 from:0 till: 283
 bar:1931 from:0 till: 251
 bar:1936 from:0 till: 224
 bar:1946 from:0 till: 192
 bar:1954 from:0 till: 146
 bar:1962 from:0 till: 110
 bar:1968 from:0 till: 86
 bar:1990 from:0 till: 131
 bar:1999 from:0 till: 133
 bar:2006 from:0 till: 148
 bar:2011 from:0 till: 161
 bar:2016 from:0 till: 169
 bar:2021 from:0 till: 161
 bar:2023 from:0 till: 153
TextData=
  fontsize:S pos:(50,10)
  text:
&lt;/timeline&gt;
* Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]].

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

{{Kumunioù Alta Cerdanya}}

[[Rummad:Cerdanya]]
[[Rummad:Kumunioù Pireneoù-ar-Reter]]</text>
      <sha1>2n81wcfne8djtwofc368ie11z0wiq2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tour Tangi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53630</id>
    <revision>
      <id>2191844</id>
      <parentid>1855327</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="8i6ccu6li2w1ma2366yrody7yxsltuj" xml:space="preserve">[[Image:Tourtanguy042006.jpg|thumb|250px|Tour Tangi]]
Kreñvlec'h Kilbignon, pe « '''Tour Tangi''' » zo savet war un duchenn roc'hellek war lez ar stêr [[Penfell]] dirak [[kastell Brest]]. 
[[Rummad:Tourioù]]
[[Rummad:Savadurioù Brest]]</text>
      <sha1>8i6ccu6li2w1ma2366yrody7yxsltuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poltred</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76801</id>
    <revision>
      <id>2191859</id>
      <parentid>2189902</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T06:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2191859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4746" sha1="3fmpi5vlwx8gl47zr6wn9yc7djwjkun" xml:space="preserve">Ur '''poltred''' zo un oberenn hag a denn da livañ pe da zeskrivañ neuz pe personelezh un den. Gallout a ra bezañ un oberenn lennegel kenkoulz hag ul livadur pe un dremmwel.

=={{XVvet kantved}}==
*''Bukit war ar skeudenn evit lenn an alc'hwez''
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Masaccio 032.jpg|''Paotr yaouank&lt;br&gt;gwelet a-gostez''&lt;br&gt;[[Masaccio]]&lt;br&gt;''c.'' [[1425]]
Jan van Eyck 093.jpg|''Paotr e jenofl''&lt;br&gt;[[Jan van Eyck|Van Eyck]]&lt;br&gt;''c.'' [[1435]]
Jan van Eyck - Portrait of Margaret van Eyck (1439).jpg|''Magarete van Eyck''&lt;br&gt;Van Eyck&lt;br&gt;''c.'' [[1439]]
Petrus Christus 007.jpg|''Poltred&lt;br&gt;ur manac'h''&lt;br&gt;[[Petrus Christus]]&lt;br&gt;''c.'' [[1446]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Petrus Christus, Portrait of a young girl.jpg|''Poltred ur&lt;br&gt;plac'h yaouank''&lt;br&gt;Petrus Christus&lt;br&gt;''c.'' [[1446]]
Sandro Botticelli 066.jpg|''[[Simonetta Vespucci]]''&lt;br&gt;[[Sandro Botticelli|Botticelli]]&lt;br&gt;''c.'' [[1476]]-[[1480|80]]
Leonardo da Vinci - Lady with an Ermine.jpg|''[[Cecilia Gallerani]],&lt;br&gt;[[Itron an Erminig]]''&lt;br&gt;[[Leonardo da Vinci]]&lt;br&gt;''c.'' [[1483]]-[[1490|90]]
&lt;/gallery&gt;
=={{XVIvet kantved}}==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Young Man Apple.jpg|''Paotr yaouank e aval''&lt;br&gt;[[Raffaello Sanzio|Raffaello]]&lt;br&gt;[[1505]]
Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched.jpg|''[[Mona Lisa]]''&lt;br&gt;Da Vinci&lt;br&gt;[[1503]]-[[1506|6]]
Tizian 080.jpg|''Poltred ur Venezian''&lt;br&gt;[[Tizian]]&lt;br&gt;[[1507]]
Pope_Julius_II.jpg|''Ar [[pab]] [[Jul II]]''&lt;br&gt;Raffaello&lt;br&gt;[[1511]]-[[1512|12]]
Hans Baldung 021.jpg|''Ar c'hont Loeiz Löwenstein''&lt;br&gt;[[Hans Baldung|Baldung]]&lt;br&gt;[[1513]] 
La velada, por Rafael.jpg|''Donna Velata''&lt;br&gt;Raffaello&lt;br&gt;''c.'' [[1514]]-[[1515|15]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Baldassare_Castiglione,_by_Raffaello_Sanzio,_from_C2RMF_retouched.jpg|''[[Poltred Baldassare Castiglione|Baldassare Castiglione]]''&lt;br&gt;Raffaello&lt;br&gt;[[1514]]-[[1515|15]]
Jean Clouet 001.jpg|''[[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|François Ier]]''&lt;br&gt;[[Jean Clouet|Clouet]]&lt;br&gt;[[1524]]
Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|''[[Katharina von Bora]]''&lt;br&gt;[[Lucas Cranach kozh|Cranach an Henañ]]&lt;br&gt;''c.'' [[1526]]
Martin_Luther,_1529.jpg|''[[Martin Luther]]''&lt;br&gt;Cranach an Henañ&lt;br&gt;[[1529]]
Albrecht-von-Brandenburg-2.jpg|''Albrecht von&lt;br&gt;Brandenburg''&lt;br&gt;Cranach an Henañ&lt;br&gt;''c.'' [[1529]]
Tizian - Porträt der Isabella d'Este.jpg|''[[Isabella d'Este]]''&lt;br&gt;[[Tizian]]&lt;br&gt;[[1534]]-[[1536]]
Guillaume Budé by Jean Clouet.jpg|''[[Guillaume Budé]]''&lt;br&gt;[[Clouet]]&lt;br&gt;[[1536]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Christoph Amberger 004.jpg|''Poltred ur vaouez''&lt;br&gt;[[Christoph Amberger|Amberger]]&lt;br&gt;''c.'' [[1545]]
Lucrezia Panciatichi by Angelo Bronzino.jpg|''[[Lucrezia Panciatichi]]''&lt;br&gt;[[Agnolo Bronzino|Bronzino]]&lt;br&gt;[[1540]]
Angelo Bronzino 055.jpg|''Lodovico Capponi''&lt;br&gt;Bronzino&lt;br&gt;[[1550]]-[[1555|55]]
Portrait of the Cosmographer Sebastien Munster WGA.jpg|''[[Sebastian Münster]]''&lt;br&gt;[[Amberger]]&lt;br&gt;''c.'' [[1552]]
Juan Pantoja de la Cruz - Infanta Isabella Clara Eugenia of Spain.jpg|''La infanta&lt;br&gt;Isabel Clara Eugenia''&lt;br&gt;[[Juan Pantoja de la Cruz|Pantoja de la Cruz]]&lt;br&gt;[[1599]]
&lt;/gallery&gt;
=={{XVIIvet kantved}}==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Frans Hals - Portrait of a Man Holding a Skull.JPG|''Den o terc'hel&lt;br&gt;ur c'hlopenn''&lt;br&gt;[[Frans Hals|Hals]]&lt;br&gt;''c.'' [[1611]]
Portrait of George Villiers, 1st Duke of Buckingham (by Peter Paul Rubens).jpg|''George Villiers,&lt;br&gt;1{{añ}} dug&lt;br&gt;Buckingham''&lt;br&gt;[[Pieter Pauwel Rubens|Rubens]]&lt;br&gt;c. [[1623]]
&lt;/gallery&gt;
=={{XIXvet kantved}}==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; perrow=&quot;4&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Anne-Louis Girodet-Trioson 006.jpg|''[[François-René de Chateaubriand|Chateaubriand]]''&lt;br&gt;[[Anne-Louis Girodet-Trioson|Girodet-Trioson]]&lt;br&gt;''c.'' [[1808]]-[[1810|10]]
Friedrich Overbeck 010.jpg|''Al livour [[Franz Pforr]]''&lt;br&gt;[[Johann Friedrich Overbeck|Overbeck]]&lt;br&gt;[[1810]]
Francesco Hayez 020.jpg|''Ephraïm''&lt;br&gt;[[Francesco Hayez|Hayez]]&lt;br&gt;[[1842]]-[[1844|44]]
Thomas_Dilward_-_Brady-Handy.jpg|''[[Thomas Dilward]]''&lt;br&gt;[[Mathew Brady|Brady]]&lt;br&gt;Luc'hsk. ''c.'' [[1860]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Auguste Renoir Monsieur Fournaise.jpg|''Monsieur Fournaise''&lt;br&gt;[[Pierre-Auguste Renoir|Renoir]]&lt;br&gt;[[1875]]
Homme à la pipe, par Paul Cézanne, Musée de l'Ermitage.jpg|''Paotr e gorn-butun''&lt;br&gt;[[Paul Cézanne|Cézanne]]&lt;br&gt;''c.'' [[1890]]-[[1892|92]]
Paul_Gauguin_102.jpg|''Suzanne&lt;br&gt;Bambridge''&lt;br&gt;[[Paul Gauguin|Gauguin]]&lt;br&gt;[[1891]]
&lt;/gallery&gt;
=={{XXvet kantved}}==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot;heights=&quot;220px&quot;&gt;
August Macke 038.jpg|''Poltred gant un aval''&lt;br&gt;[[August Macke|Macke]]&lt;br&gt;[[1909]]
&lt;/gallery&gt;

[[Rummad:Liverezh]]</text>
      <sha1>3fmpi5vlwx8gl47zr6wn9yc7djwjkun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint-Saulve</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83484</id>
    <revision>
      <id>2191816</id>
      <parentid>1791709</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T17:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <comment>Luc'hskeudennoù ouzhpennet</comment>
      <origin>2191816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7324" sha1="303zvxed1ad35oyldeuf8fhz5hl2nz2" xml:space="preserve">{{Labour zo}}

{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Saint-Saulve
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = Saint-Saulve
 | skeudenn          = Saint-Saulve (Nord, Fr) mairie.JPG
 | alc'hwez          = An ti-kêr.
 | ardamezioù        = Blason_ville_fr_Dechy_(Nord).svg
 | logo              = 
 | bro               = 
 | rannvro           = [[Hauts-de-France]]
 | departamant       = [[Norzh (departamant)|Norzh]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Valenciennes|Valenciennes]]
 | kanton            = [[kanton Valenciennes|Valenciennes]]
 | etrekumuniezh     = Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Cécile Gallez
 | amzer-gefridi     = 2014-2020
 | latitude           = 
 | longitude          = 
 | alt mini           = 15
 | alt maxi           = 95
 | superficie         = 
 | gorread           = 12.04
 | hedred            = 3.55555555556
 | ledred            = 50.3705555556
 | uk                = 
 | ubi               = 15
 | ubr               = 95
}}
'''Saint-Saulve''' a zo ur gumun hag ur gêrig eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. &lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Restr:Le château Fortier - Saint-Saulve.jpg|Kastell Fortier
Restr:Église Saint-Martin à Saint-Saulve.jpg|&lt;nowiki&gt;Iliz Sant-Martin |&lt;/nowiki&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Istor ==
== Monumantoù ha traoù heverk ==
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs 1800-2007 ==
&lt;timeline&gt;
Colors=						
  id:lightgrey value:gray(0.9)						
  id:darkgrey value:gray(0.7)						
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)						
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)						
ImageSize  = width:800 height:350						
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50						
DateFormat = x.y						
Period =from:0 till:12000						
TimeAxis   = orientation:vertical						
AlignBars  = justify						
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0						
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0						
						
BackgroundColors = canvas:sfondo						
BarData=						
  bar:1791						
  bar:1792						
  bar:1793						
  bar:1794						
  bar:1795						
  bar:1796						
  bar:1797						
  bar:1798						
  bar:1799						
  bar:1800 text:1800						
  bar:1801						
  bar:1802						
  bar:1803						
  bar:1804						
  bar:1805						
  bar:1806						
  bar:1807						
  bar:1808						
  bar:1809						
  bar:1810						
  bar:1811						
  bar:1812						
  bar:1813						
  bar:1814						
  bar:1815						
  bar:1816						
  bar:1817						
  bar:1818						
  bar:1819						
  bar:1820 text:1820						
  bar:1821						
  bar:1822						
  bar:1823						
  bar:1824						
  bar:1825						
  bar:1826						
  bar:1827						
  bar:1828						
  bar:1829						
  bar:1830						
  bar:1831						
  bar:1832						
  bar:1833						
  bar:1834						
  bar:1835						
  bar:1836						
  bar:1837						
  bar:1838						
  bar:1839						
  bar:1840 text:1840						
  bar:1841						
  bar:1842						
  bar:1843						
  bar:1844						
  bar:1845						
  bar:1846						
  bar:1847						
  bar:1848						
  bar:1849						
  bar:1850						
  bar:1851						
  bar:1852						
  bar:1853						
  bar:1854						
  bar:1855						
  bar:1856						
  bar:1857						
  bar:1858						
  bar:1859						
  bar:1860 text:1860						
  bar:1861						
  bar:1862						
  bar:1863						
  bar:1864						
  bar:1865						
  bar:1866						
  bar:1867						
  bar:1868						
  bar:1869						
  bar:1870						
  bar:1871						
  bar:1872						
  bar:1873						
  bar:1874						
  bar:1875						
  bar:1876						
  bar:1877						
  bar:1878						
  bar:1879						
  bar:1880 text:1880						
  bar:1881						
  bar:1882						
  bar:1883						
  bar:1884						
  bar:1885						
  bar:1886						
  bar:1887						
  bar:1888						
  bar:1889						
  bar:1890						
  bar:1891						
  bar:1892						
  bar:1893						
  bar:1894						
  bar:1895						
  bar:1896						
  bar:1897						
  bar:1898						
  bar:1899						
  bar:1900 text:1900						
  bar:1901						
  bar:1902						
  bar:1903						
  bar:1904						
  bar:1905						
  bar:1906						
  bar:1907						
  bar:1908						
  bar:1909						
  bar:1910						
  bar:1911						
  bar:1912						
  bar:1913						
  bar:1914						
  bar:1915						
  bar:1916						
  bar:1917						
  bar:1918						
  bar:1919						
  bar:1920 text:1920						
  bar:1921						
  bar:1922						
  bar:1923						
  bar:1924						
  bar:1925						
  bar:1926						
  bar:1927						
  bar:1928						
  bar:1929						
  bar:1930						
  bar:1931						
  bar:1932						
  bar:1933						
  bar:1934						
  bar:1935						
  bar:1936						
  bar:1937						
  bar:1938						
  bar:1939						
  bar:1940 text:1940						
  bar:1941						
  bar:1942						
  bar:1943						
  bar:1944						
  bar:1945						
  bar:1946						
  bar:1947						
  bar:1948						
  bar:1949						
  bar:1950						
  bar:1951						
  bar:1952						
  bar:1953						
  bar:1954						
  bar:1955						
  bar:1956						
  bar:1957						
  bar:1958						
  bar:1959						
  bar:1960 text:1960						
  bar:1961						
  bar:1962						
  bar:1963						
  bar:1964						
  bar:1965						
  bar:1966						
  bar:1967						
  bar:1968						
  bar:1969						
  bar:1970						
  bar:1971						
  bar:1972						
  bar:1973						
  bar:1974						
  bar:1975						
  bar:1976						
  bar:1977						
  bar:1978						
  bar:1979						
  bar:1980 text:1980						
  bar:1981						
  bar:1982						
  bar:1983						
  bar:1984						
  bar:1985						
  bar:1986						
  bar:1987						
  bar:1988						
  bar:1989						
  bar:1990						
  bar:1991						
  bar:1992						
  bar:1993						
  bar:1994						
  bar:1995						
  bar:1996						
  bar:1997						
  bar:1998						
  bar:1999						
  bar:2000 text:2000						
  bar:2001						
  bar:2002						
  bar:2003						
  bar:2004						
  bar:2005						
  bar:2006						
  bar:2007						
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
						
 bar:1800 from:0 till: 830						
 bar:1806 from:0 till: 987						
 bar:1821 from:0 till: 1076						
 bar:1831 from:0 till: 1147						
 bar:1836 from:0 till: 1355						
 bar:1841 from:0 till: 1602						
 bar:1846 from:0 till: 1674						
 bar:1851 from:0 till: 1936						
 bar:1856 from:0 till: 2048						
 bar:1861 from:0 till: 2031						
 bar:1866 from:0 till: 2041						
 bar:1872 from:0 till: 2261						
 bar:1876 from:0 till: 2460						
 bar:1881 from:0 till: 2468						
 bar:1886 from:0 till: 2564						
 bar:1891 from:0 till: 2751						
 bar:1896 from:0 till: 3126						
 bar:1901 from:0 till: 3279						
 bar:1906 from:0 till: 3345						
 bar:1911 from:0 till: 3654						
 bar:1921 from:0 till: 3471						
 bar:1926 from:0 till: 3737						
 bar:1931 from:0 till: 3827						
 bar:1936 from:0 till: 4066						
 bar:1946 from:0 till: 4116						
 bar:1954 from:0 till: 4542						
 bar:1962 from:0 till: 5602						
 bar:1968 from:0 till: 7007						
 bar:1975 from:0 till: 8766						
 bar:1982 from:0 till: 10717						
 bar:1990 from:0 till: 11122						
 bar:1999 from:0 till: 11033						
 bar:2006 from:0 till: 10694						
 bar:2007 from:0 till: 10845						
						
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:					
&lt;/timeline&gt;
&lt;ref&gt; Cassini hag [[EBSSA]] &lt;/ref&gt;

== Melestradurezh ==
== Tud  ==
== Liammoù diavaez ==
== Dave ha notennoù==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]</text>
      <sha1>303zvxed1ad35oyldeuf8fhz5hl2nz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191818</id>
      <parentid>2191816</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T17:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <comment>Photograph updated</comment>
      <origin>2191818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7333" sha1="rjbiucgc03krgmjeyqdais2sdfffz1u" xml:space="preserve">{{Labour zo}}

{{Infobox kumunioù Frañs
 | anv               = Saint-Saulve
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = 
 | anvOfisiel        = Saint-Saulve
 | skeudenn          = Hôtel de Ville de Saint-Saulve (59880).jpg
 | alc'hwez          = An ti-kêr.
 | ardamezioù        = Blason_ville_fr_Dechy_(Nord).svg
 | logo              = 
 | bro               = 
 | rannvro           = [[Hauts-de-France]]
 | departamant       = [[Norzh (departamant)|Norzh]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Valenciennes|Valenciennes]]
 | kanton            = [[kanton Valenciennes|Valenciennes]]
 | etrekumuniezh     = Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole
 | bro velestradurel = 
 | maer              = Cécile Gallez
 | amzer-gefridi     = 2014-2020
 | latitude           = 
 | longitude          = 
 | alt mini           = 15
 | alt maxi           = 95
 | superficie         = 
 | gorread           = 12.04
 | hedred            = 3.55555555556
 | ledred            = 50.3705555556
 | uk                = 
 | ubi               = 15
 | ubr               = 95
}}
'''Saint-Saulve''' a zo ur gumun hag ur gêrig eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. &lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Restr:Le château Fortier - Saint-Saulve.jpg|Kastell Fortier
Restr:Église Saint-Martin à Saint-Saulve.jpg|&lt;nowiki&gt;Iliz Sant-Martin |&lt;/nowiki&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Istor ==
== Monumantoù ha traoù heverk ==
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs 1800-2007 ==
&lt;timeline&gt;
Colors=						
  id:lightgrey value:gray(0.9)						
  id:darkgrey value:gray(0.7)						
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)						
  id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)						
ImageSize  = width:800 height:350						
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:30 right:50						
DateFormat = x.y						
Period =from:0 till:12000						
TimeAxis   = orientation:vertical						
AlignBars  = justify						
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0						
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0						
						
BackgroundColors = canvas:sfondo						
BarData=						
  bar:1791						
  bar:1792						
  bar:1793						
  bar:1794						
  bar:1795						
  bar:1796						
  bar:1797						
  bar:1798						
  bar:1799						
  bar:1800 text:1800						
  bar:1801						
  bar:1802						
  bar:1803						
  bar:1804						
  bar:1805						
  bar:1806						
  bar:1807						
  bar:1808						
  bar:1809						
  bar:1810						
  bar:1811						
  bar:1812						
  bar:1813						
  bar:1814						
  bar:1815						
  bar:1816						
  bar:1817						
  bar:1818						
  bar:1819						
  bar:1820 text:1820						
  bar:1821						
  bar:1822						
  bar:1823						
  bar:1824						
  bar:1825						
  bar:1826						
  bar:1827						
  bar:1828						
  bar:1829						
  bar:1830						
  bar:1831						
  bar:1832						
  bar:1833						
  bar:1834						
  bar:1835						
  bar:1836						
  bar:1837						
  bar:1838						
  bar:1839						
  bar:1840 text:1840						
  bar:1841						
  bar:1842						
  bar:1843						
  bar:1844						
  bar:1845						
  bar:1846						
  bar:1847						
  bar:1848						
  bar:1849						
  bar:1850						
  bar:1851						
  bar:1852						
  bar:1853						
  bar:1854						
  bar:1855						
  bar:1856						
  bar:1857						
  bar:1858						
  bar:1859						
  bar:1860 text:1860						
  bar:1861						
  bar:1862						
  bar:1863						
  bar:1864						
  bar:1865						
  bar:1866						
  bar:1867						
  bar:1868						
  bar:1869						
  bar:1870						
  bar:1871						
  bar:1872						
  bar:1873						
  bar:1874						
  bar:1875						
  bar:1876						
  bar:1877						
  bar:1878						
  bar:1879						
  bar:1880 text:1880						
  bar:1881						
  bar:1882						
  bar:1883						
  bar:1884						
  bar:1885						
  bar:1886						
  bar:1887						
  bar:1888						
  bar:1889						
  bar:1890						
  bar:1891						
  bar:1892						
  bar:1893						
  bar:1894						
  bar:1895						
  bar:1896						
  bar:1897						
  bar:1898						
  bar:1899						
  bar:1900 text:1900						
  bar:1901						
  bar:1902						
  bar:1903						
  bar:1904						
  bar:1905						
  bar:1906						
  bar:1907						
  bar:1908						
  bar:1909						
  bar:1910						
  bar:1911						
  bar:1912						
  bar:1913						
  bar:1914						
  bar:1915						
  bar:1916						
  bar:1917						
  bar:1918						
  bar:1919						
  bar:1920 text:1920						
  bar:1921						
  bar:1922						
  bar:1923						
  bar:1924						
  bar:1925						
  bar:1926						
  bar:1927						
  bar:1928						
  bar:1929						
  bar:1930						
  bar:1931						
  bar:1932						
  bar:1933						
  bar:1934						
  bar:1935						
  bar:1936						
  bar:1937						
  bar:1938						
  bar:1939						
  bar:1940 text:1940						
  bar:1941						
  bar:1942						
  bar:1943						
  bar:1944						
  bar:1945						
  bar:1946						
  bar:1947						
  bar:1948						
  bar:1949						
  bar:1950						
  bar:1951						
  bar:1952						
  bar:1953						
  bar:1954						
  bar:1955						
  bar:1956						
  bar:1957						
  bar:1958						
  bar:1959						
  bar:1960 text:1960						
  bar:1961						
  bar:1962						
  bar:1963						
  bar:1964						
  bar:1965						
  bar:1966						
  bar:1967						
  bar:1968						
  bar:1969						
  bar:1970						
  bar:1971						
  bar:1972						
  bar:1973						
  bar:1974						
  bar:1975						
  bar:1976						
  bar:1977						
  bar:1978						
  bar:1979						
  bar:1980 text:1980						
  bar:1981						
  bar:1982						
  bar:1983						
  bar:1984						
  bar:1985						
  bar:1986						
  bar:1987						
  bar:1988						
  bar:1989						
  bar:1990						
  bar:1991						
  bar:1992						
  bar:1993						
  bar:1994						
  bar:1995						
  bar:1996						
  bar:1997						
  bar:1998						
  bar:1999						
  bar:2000 text:2000						
  bar:2001						
  bar:2002						
  bar:2003						
  bar:2004						
  bar:2005						
  bar:2006						
  bar:2007						
PlotData=						
 color:barra width:10 align:left						
						
 bar:1800 from:0 till: 830						
 bar:1806 from:0 till: 987						
 bar:1821 from:0 till: 1076						
 bar:1831 from:0 till: 1147						
 bar:1836 from:0 till: 1355						
 bar:1841 from:0 till: 1602						
 bar:1846 from:0 till: 1674						
 bar:1851 from:0 till: 1936						
 bar:1856 from:0 till: 2048						
 bar:1861 from:0 till: 2031						
 bar:1866 from:0 till: 2041						
 bar:1872 from:0 till: 2261						
 bar:1876 from:0 till: 2460						
 bar:1881 from:0 till: 2468						
 bar:1886 from:0 till: 2564						
 bar:1891 from:0 till: 2751						
 bar:1896 from:0 till: 3126						
 bar:1901 from:0 till: 3279						
 bar:1906 from:0 till: 3345						
 bar:1911 from:0 till: 3654						
 bar:1921 from:0 till: 3471						
 bar:1926 from:0 till: 3737						
 bar:1931 from:0 till: 3827						
 bar:1936 from:0 till: 4066						
 bar:1946 from:0 till: 4116						
 bar:1954 from:0 till: 4542						
 bar:1962 from:0 till: 5602						
 bar:1968 from:0 till: 7007						
 bar:1975 from:0 till: 8766						
 bar:1982 from:0 till: 10717						
 bar:1990 from:0 till: 11122						
 bar:1999 from:0 till: 11033						
 bar:2006 from:0 till: 10694						
 bar:2007 from:0 till: 10845						
						
TextData=						
  fontsize:S pos:(50,10)						
  text:					
&lt;/timeline&gt;
&lt;ref&gt; Cassini hag [[EBSSA]] &lt;/ref&gt;

== Melestradurezh ==
== Tud  ==
== Liammoù diavaez ==
== Dave ha notennoù==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]</text>
      <sha1>rjbiucgc03krgmjeyqdais2sdfffz1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goudorenn Sadi-Carnot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90792</id>
    <revision>
      <id>2191841</id>
      <parentid>2163140</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4656" sha1="qcszh3hfwzwfbwctdvj49twjmgtpqmn" xml:space="preserve">[[Image:10-07-2005-017.jpg|thumb|300px|Digor ar c'houdorenn Sadi-Carnot, evel ma oa e diwezh an {{XXvet}} kantved]]
Ar '''c'houdorenn Sadi-Carnot''' a oa kleuzet e kreiz-kêr [[Brest]] eus 1941 da 1942 gant an aotronez Estrade ha Pommeret. 560 metr hirder eo, etre Dor Tourville (dor an arsanailh) hag ar blasenn [[Nicolas Léonard Sadi Carnot|Sadi-Carnot]].

E miz Even 1940 e oa Brest e dalc'h an [[Trede Reich|Alamaned]] ha kroget e oa ar bombezedagoù bras d'ober distrujoù e Brest. Adal ar mare ma oa staliet [[Lestr-spluj|listri-spluj]] alaman er [[Penfell]] e teuas ar bombezadegoù da vezañ kreñvoc'h ha da lazhañ muioc'h a dud. E fin miz Meurzh 1941, donedigezh listri ar [[Kriegsmarine|C'hriegsmarine]], ''Prinz-Eugen'', ''Scharnhorst'' ha ''Gneisenau'', a laka stankter ha feulster ar bombezadegoù da greskiñ c'hoazh. Divizet e oa sevel ur c'houdorenn vras dindanzouar e kreiz-kêr.

D'an 31 a viz Gouere 1944 e toullas an Amerikaned an talbenn alaman [[Taol Kobra|en Avranches]] ha fardiñ a reont trema Brest hep kavout eneberezh. Sur e oa ar jeneral [[Patton]] kaout e walc'h gant ur sizhunvezh da lakaat Brest da gouezhañ. D'ar 7 a viz Eost ec'h erruas an tankoù stadunanat kentañ e-kostez [[Milizag]]. Ar bagadoù amerikan a oa o klask ober tro kêr a voe taget gant tennoù [[Kanolierezh|artilherezh]]. Deroù seziz Brest e oa. Padout a reas 43 devezh a-raok ma kodianas an Alamanted d'an 18 a viz Gwengolo 1944.

[[Image:16-09-2006-004.jpg|thumb|left|200px|Ar c'houdorenn Sadi-Carnot]]
D'ar 14 a viz Eost ez eas kuit ar siviled a oa c'hoazh e Brest. Ar c'houdorenn Sadi-Carnot a zeuas neuze da vezañ sez ar pezh a chom eus servijoù melestradurezh an ti-kêr. [[Victor Eusen]] a oa neuze prezidant eus an dileurierezh ispisial (&quot;Délégation Spéciale&quot;) a ra war-dro an 2.000 Brestad chomet e kêr. Gouestlet eo an hanter eus ar c'houdorenn (256 metr) d'ar boblañs sivil (eus ar blasenn Sadi-Carnot betek ar straed Amiral-Linois). Mont a rae al lodenn implijet gant ar soudarded alaman eus ar straed Amiral-Linois betek dor Tourville.

D'an 3 a viz Gwengolo e oa galvet Viktor Eusen gant ar jeneral [[Hermann-Bernhard Ramcke|Ramcke]] a zisklêrias dezhañ en em zifennje betek an den diwezhañ e mogerioù kêr. Goulenn a reas groñs ez aje kuit an holl siviled rak ezhomm en doa eus ar goudorennoù. Ne c'hallent ket mont kuit ken avat. Asantiñ a reas neuze ar jeneral lezel d'ar Vretoned ul lodenn eus ar c'houdorenn Sadi-Carnot war an diviz ne 'z afent ket er-maez ken. Degemeret e voe evel-se dreist-holl renerien an dileurierezh ispisial (&quot;Délégation Spéciale&quot;), servijoù an ti-kêr, ar servij yec'hedel, klañvdiourezed eus ar [[Kroaz Ruz|Groaz Ruz]], renerien eus ar [[Sikour broadel]], skoazellerezed sokial, un dek relijiuzez bennak eus urzhioù an Asomption, ar Brovidañs hag ar Sikour mat hag izili eus an [[difenn distourm]] (&quot;Défense passive&quot;) ... Eus tu an Alamaned e oa soudarded eus an [[aozadur Todt]] hag harzlammerien eus ar gompagnunezh adarme.

E-pad noz an 8 hag an 9 a viz Gwengolo 1944 an hini e c'hoarvezas ur gwallzarvoud. Da 2 eur 30 veure, ur soudard Todt karget eus ar [[ganer tredan]] a bourchase tredan d'ar c'houdorenn a savas d'e lakaat da vont en-dro. Lakaat a reas tan da gregiñ dre zievezhted. En e gichen edo ur ganer tredan sikour implijet evit ar gouloù hag ur pourveziad trelosk bras a-walc'h. Ouzhpenn-se e oa klenket ur c'hementad bras a bourvezioù brezel er c'houdorenn. Ar re a oa prim a-walc'h a zeuas a-benn da vont er maez a-dreuz ar moged goude bezañ pignet ar 154 fazenn eus an diri. Hejet e oa ar volz gant ur grozadenn c'halloudus-kenañ. Kaset e oa ar re a oa e penn ar riboul er-maez evel tammoù plouz. Houbet e oa ar re all gant ar gael e oa bet prennet gant an darzhadenn pe marvet en diabarzh.  Tarzhet o doa an holl bourvezioù brezel ha troet o doa ar riboul hir en ur gwir ganol. Sevel a reas ar flammoù 30 metr a-us d'an nor. 371 breton a varvas, devet en un taol. Pemp pe c'hwec'h kant Alaman a vije bet lazhet. Emedo Victor Eusen e-touez ar re varv.

Kempennet e oa ar c'houdorenn Sadi-Carnot er bloavezhioù 1960 evit sevel ur c'houdorenn enep-atomek. Gallout a reer gwelet e-barzh div zor hobregonet bras hag ur [[bolz-eñvor|volz-eñvor]].

&lt;gallery&gt;
Image:10-07-2005-019.jpg|Plakenn eñvor ar c'houdorenn Sadi-Carnot
Image:16-09-2006-015.jpg|Bolz-eñvor ar c'houdorenn Sadi-Carnot
Image:16-09-2006-020.jpg|Un nor hobregonet eus ar c'houdorenn Sadi-Carnot
Image:16-09-2006-028.jpg|Diri ar c'houdorenn Sadi-Carnot
&lt;/gallery&gt;


[[Rummad:Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Gwallzarvoudoù e Breizh]]
[[Rummad:Brest]]
[[Rummad:Savadurioù Brest]]</text>
      <sha1>qcszh3hfwzwfbwctdvj49twjmgtpqmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Backgammon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110133</id>
    <revision>
      <id>2191864</id>
      <parentid>2119908</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2191864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34395" sha1="ofxild8wvpl2sieci9hbdbym673scmh" xml:space="preserve">[[Restr:1000-ast.png|140px|right|link=https://br.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pennadoù_a_ra_diouer_d%27ar_Wiki-mañ]]
{| class=&quot;infobox&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;width:250px; font-size:90%;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color:{{#if:{{{bgcolour|}}}|&lt;nowiki/&gt;{{{bgcolour}}}|&lt;nowiki/&gt;DarkRed}}; color:#FFFFFF;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 120%;&quot;| &lt;div style=&quot;float:right;&quot;&gt;[[Skeudenn:2-Dice-Icon.svg|28px]]&lt;/div&gt;&lt;big&gt;'''{{{nom|{{PAGENAME}}}}}'''&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Skeudenn:Backgammon board.jpg|220px|center|Backgammon]]
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;small&gt;Ur c'hoari ''backgammon'', ennañ un tablez,&lt;br&gt;daou re 15 jedouer, daou rumm diñsoù,&lt;br&gt;un diñs doublañ ha daou gorned''&lt;/small&gt;
|- 
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| '''Embanner :'''
| domani foran
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Doare :'''
| C'hoari tablez&lt;br&gt;C'hoari redadeg&lt;br&gt;C'hoari diñsoù
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| '''Niver a dud :'''
| 2
|-
| '''Oad :'''
| adalek 6 vloaz
|-
| width=&quot;110px&quot; | '''Amzer staliañ :'''
| berroc'h eget 1 [[eilenn|mn]]
|-
| '''Padelezh :'''
| 5 - 60 mn
|-
| width=&quot;110px&quot; | '''Perzh ar chañs :'''
| krenn (diñsoù)
|- valign=&quot;top&quot;
|'''Barregezhioù :'''
| strategiezh,&lt;br&gt;kadouriezh,&lt;br&gt;jedoniezh,&lt;br&gt;tebegouriezh
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;hr&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | '''Kampionad ar bed [[2016]]'''
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Gwazed :'''
| Jörgen Granstedt {{Sveden}}
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Maouezed :'''
| Cecilia Sparke&lt;br&gt;{{Bro-Saoz}}
|-
|}
Unan eus ar [[c'hoari stroll|c'hoarioù stroll]] koshañ evit daou zen eo ar '''''backgammon''''' ([[IPA|distaget]] {{IPA|/'bæk,gæmən/ pe /bæk'gæmən/}} e saozneg).&lt;br&gt;
Hervez disoc'h bannadennoù [[diñsoù]] e vez c'hoariet, ha trec'h eo an den kentañ a zeu a-benn da dennañ e holl jedoueroù a-ziwar an tablez. Un ezel kozh eus familh koshoc'h c'hoazh ar [[c'hoari tablez|c'hoarioù tablez]] eo ar ''backgammon''.

Daoust da berzh ar chañs e red hag e disoc'h un taol ez eo pouezusoc'h hini ar strategiezh war hirdemen&lt;ref&gt;''Backgammon Luck'' Vs. ''Backgammon Skill'', [https://web.archive.org/web/20110314131358/http://www.backgammon.org/articles/backgammonluckskill ''Backgammon.org''] {{en}}&lt;/ref&gt;. Da bep bannadenn an diñsoù e rank pep den diuzañ a-douez meur a zibab evit dilec'hiañ e jedoueroù ha rakjediñ enepfiñvoù a-berzh an den arall.&lt;br&gt;
Bez' ez eus eus ul listennad eus ar c'haderezhioù hag an degouezhioù a c'hoarvez an aliesañ.

Evel an [[echedoù]] ez eo bet studiet-pizh ar ''backgammon'' gant ar [[urzhiataerezh|stlennegourion]], ha da zisoc'h o enklaskoù ez eus bet embannet [[meziant]]où galloudusoc'h-galloudusañ, betek bout trec'h war gwellañ c'hoarierion ar bed.

== Gerdarzh ==
Ur ger [[saozneg|saoznek]] eo ''backgammon'', testeniekaet abaoe [[1640]].
* ''Back'' &quot;kil&quot; eo elfenn gentañ ar ger, abalamour ma rank lod jedoueroù kilañ a-wechoù ; eus ar c'hrennsaozneg ''gamen'', en deus roet ''game'' &quot;c'hoari&quot; e teu eil elfenn ''backgammon''.
* ''Tables'' &quot;taolioù&quot; (ar pezhioù-arrebeuri, kar d'ar brezhoneg &quot;tablez&quot; a-hend-all) e oa anv ar c'hoari eus an {{XIIIvet kantved}} betek ar {{XVIIvet kantved}}.&lt;ref name=&quot;OLED&quot;&gt;[http://www.etymonline.com/ ''OnLine Etymology Dictionary'']&lt;/ref&gt;
* Kement ha &quot;trec'h er c'hoari ''backgammon''&quot; e talvez an anv-kadarn ivez, pa vez tric'hementet an niver a boentoù pergen. En hevelep degouezh ec'h implijer ar verb ''to backgammon'', &quot;bout trec'h dre dric'hementiñ an niver a boentoù er c'hoari ''backgammon''&quot;.&lt;ref name=&quot;OLED&quot; /&gt;

== Istor ==
[[Restr:Roman Game of 12 Lines Board - Aphrodisias.jpg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;''Ludus duodecim scriptorum''&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[IIvet kantved]], [[Afrodisias]]&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Restr:Backgammon set,around the 10th century, China.JPG|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;''Shuāng liù''&lt;br&gt;&lt;small&gt;War-dro an {{Xvet kantved}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Restr:Hikone Sugoroku.jpg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;''Sugoroku''&lt;br&gt;&lt;small&gt;War-dro [[1650]]&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]
[[Restr:Old Backgammon Vasa Edit.jpg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;''Brädspel'' (&quot;c'hoari tablez&quot;) bet kavet el lestr [[Sveden|svedat]] ''Vasa'' a reas peñse e [[1628]]&lt;/div&gt;]]
E lec'hienn hengêr [[Persia|bersan]] Shahr-e Sukhteh (شهر سوخته, &quot;Ar Geoded Devet&quot;) en [[Iran]] ez eus bet kavet ur c'hoari ''backgammon'' ken kozh ha 3 000 bloavezh : un tablez kinklet gant skant [[naer]]on, kevret gant daou ziñs ha 60 jedouer ; 100 pe 200 vloaz koshoc'h eget ar c'hoarioù a zo bet kavet en hengêr [[Ur (Mezopotamia)|Ur]] ([[Mezopotamia]]) eo neuze.&lt;ref name=&quot;Payvand&quot;&gt;''World's Oldest Backgammon Discovered In Burnt City'', [https://web.archive.org/web/20101129194822/http://www.payvand.com/news/04/dec/1029.html ''Payvand News'', 04/12/2004] {{en}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Iranica&quot;&gt;Ulrich Schädler &amp; Anne-Elizabeth Dunn-Vaturi, ''Board games in pre-Islamic Persia'', [http://www.iranicaonline.org/articles/board-games-in-pre-islamic-persia ''Encyclopedia Iranica''] {{en}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
En [[India]] e kaver ar meneg kentañ eus ar c'hoari, er skrid ''Vairāgya śatakam'' &quot;Ar c'hant gwerzenn war divoud an dizalc'h&quot; bet aozet e dibenn ar {{VIvet kantved}} pe e deroù ar {{VIIvet kantved}} gant ar [[barzhoniezh|barzh]] Bhartrihari Bhartrihari&lt;ref&gt;Bhartrihari Bhartrihari (troidigezh 1916), ''Vairāgya śatakam, or the Hundred Verses on Renunciation'', Nabu Press, 2010, ISBN 978-1-149-57600-7 {{en}}
* Kentel c'hallek : ''La centurie du renoncement'', La Différence, 1997, ISBN 978-1-149-57600-7&lt;/ref&gt;, ar pezh a glot gant arver an diñsoù, a veze diouzh ar c'hiz en hen India.
En ur skrid [[perseg|krennbersek]] avat e kaver ar meneg kentañ eus reolennoù ar c'hoari : e ''Wizārišn čatrang ud Nihišn Nēw-Ardaxšīr'' (&quot;Danevell an echedoù hag an tablez roueel&quot;)&lt;ref&gt;Troet e saozneg gant C. J. Brunner (1978), ''The Middle Persian Explanation of Chess and Invention of Backgammon'', en ''The Journal of Ancient Near Eastern Society of Columbia University'', levrenn 10, pp. 45-53 {{en}}
* Kentel [[italianeg|italianek]] : Antonio Panaino (1999), ''La novella degli scacchi e della tavola reale'', Mimesis, ISBN 978-88-87231-26-7 {{it}}&lt;/ref&gt;, a voe aozet er {{VIvet kantved}}, e lenner penaos e vije bet ijinet ar ''backgammon'' gant ar fur persan [[Bozorgmehr]], a oa pennkuzulier ar roue [[Kosroes Iañ]]. Hervez ar vojenn e kasas ar roue indian Dewisarm e bennkuzulier Taksritos da Bersia gant ur c'hoari echedoù hag ul lizher hag a c'hourc'hemenne d'ar roue persan kompren poell ar c'hoari. Tri devezh-pad e klaskas ar roue hag e lez hep dont a-benn, betek ma voe diskoulmet ar gudenn gant Bozorgmehr. Evit respont da zael ar roue indian ec'h ijinas ar pennkuzulier persan ar c'hoari ''nard'' – hendad ar ''backgammon'' – ha dic'houest e voe an Indianed da zirouestlañ poell ar c'hoari nevez&lt;ref&gt;Touraj Daryaee (2006), er pennad ''Backgammon'' en ''Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia'', Routledge, ISBN 0415966906 {{en}}&lt;/ref&gt; Er ''Shahnameh'', ur skrid persek eus an {{XIvet kantved}}, ec'h adkaver an hevelep mojenn istorel.&lt;ref name=&quot;Murray&quot;&gt;Harold James Ruthven Murray (1952), ''A History of Board-Games Other than Chess'', Hacker Art Books, 1978, ISBN 978-0-87817-211-5 {{en}}&lt;/ref&gt;.
Hiziv c'hoazh ez eo an ''nard'' doare persan ar ''backgammon'' ; disheñvel avat eo digor ha pal ar c'hoari&lt;ref&gt;Pouya Alimagham (2006), ''Double six – Backgammon... more than a game'', [https://web.archive.org/web/20140123034258/http://iranian.com/Alimagham/2006/February/Backgammon/index.html ''Iranian.com''] {{en}}&lt;/ref&gt;. Er [[Reter-nesañ]] a-bezh e kaver c'hoarioù ''backgammon'' er c'hafedioù.

En [[Henroma]] e oa meur a c'hoari damheñvel ouzh ar ''backgammon''.
* ''Ludus duodecim scriptorum'', &quot;c'hoari an daouzek merk&quot;, a veze c'hoariet war un tablez warnañ teir renkad daouzet merk.
* Un deverad dioutañ e voe ar c'hoari ''tabula'', bet ijinet gant ur soudard [[Henc'hres|gresian]] anvet ''Alea'', hervez [[Isodoros a Sevilla]] (~[[560]]-[[636]])&lt;ref&gt;Isodoros a Sevilla, [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Isidore/home.html ''Etymologiae''] {{en}} (rakskrid) {{la}} (skrid&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;''Tabula'' : [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Isidore/18*.html#60 Levr XVIII, ''&quot;De bello et ludis''&quot;, §60] {{la}}&lt;/ref&gt; Pevarzek poent a oa war an tablez, ha pal ar c'hoari e oa bout an den kentañ o lemel e jedoueroù a-ziwar an ''tabula'' dre vannañ tri diñs.

E [[Sina]] an hevelep mare e oa ur c'hoari damheñvel, anvet 双陆 ''shuāng liù'' &quot;div wech c'hwec'h&quot; (daou ziñs), a voe dilezet tamm-ha-tamm da c'hoari 象棋 ''xiàng qí'', an [[echedoù]] sinaat.&lt;br&gt;
Er {{VIvet kantved}} e veajas ''shuāng liù'' betek [[Japan]], ma voe anvet すごろく ''sugoroku'' &quot;div wech c'hwec'h&quot; (daou ziñs) ivez. Dre ma veze lakaet [[moneiz]] e klaoustre e voe berzet ar c'hoari meur a wech, setu e lakaas an dud o arc'hant er c'hoari 丁半''chō-han'' a veze c'hoariet gant daou ziñs ivez. Adal an {{XIIIvet kantved}} avat e kuitaas ar c'hoari 囲碁 ''[[Go (c'hoari)|go]]'' palezioù ar vrientinien da vont gant ar werin.

E [[Bro-C'hall]] e voe hendadoù kentañ ar ''backgammon'', ar ''jeux de tables'' (&quot;c'hoarioù tablez&quot;), e-kerzh an {{XIvet kantved}}. E [[1254]] ec'h embannas ar roue [[Loeiz IX (Bro-C'hall)|Loeiz IX]] un dekred a verze ar c'hoarioù-se, an ''[[trictrac]]'' dreist-holl.&lt;ref name=&quot;Murray&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Meredith Parsons Lillich (1983), ''The Tric-Trac Window of Le Mans'', [http://www.jstor.org/discover/10.2307/3050296?uid=2&amp;uid=4&amp;sid=21103987568673 ''The Art Bulletin''] {{en}}&lt;/ref&gt;

En {{XIIvet kantved}} e veze c'hoariet en [[Alamagn]], hag er c'hantved war-lerc'h e voe en [[Island]]. E [[1283]] e voe embannet e [[Spagn]] al ''Libro de los juegos'' &quot;Levr ar c'hoarioù&quot;, anvet ivez ''Libro de axedrez, dados e tablas'' &quot;Levr echedoù, diñsoù ha tablezioù&quot;, bet skrivet diwar c'hourc'hemenn ar roue [[Alfonso X Kastilha|Alfonso X Kastilha, Galiza ha León]]&lt;ref&gt;[http://www.scriptorium.net/facsimil-pergamino/libro-juegos-ajedrez-damas-y-tablas-alfonso-el-sabio.php ''Libro de ajedrez, dados y tablas''] {{es}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;[http://museodeljuego.org/wp-content/uploads/contenidos_0000000567_docu1.pdf ''Museo de los juegos''] {{es}}&lt;/ref&gt;.

Er {{XVIIvet kantved}} e oa erru ar c'hoari e [[Sveden]]. Alies en e weler war taolennoù livourion ar mare : [[Pieter Brueghel gozh]] (~[[1525]]-[[1569]]), [[Caravaggio|Michelangelo Merisi da Caravaggio]] ([[1571]]-[[1610]]) ha [[Jan Steen]] ([[1625]]/[[1626]]-[[1679]]), a-douez reoù arall.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px;&quot;&gt;
Restr:The Triumph of Death by Pieter Bruegel the Elder.jpg|Pieter Brueghel gozh&lt;br&gt;''De triomf van de dood''&lt;br&gt;&lt;small&gt;&quot;Peurdrec'h ar Marv&quot; ~[[1562]]&lt;br&gt;''[[Mirdi ar Prado]]'' [[Madrid]]&lt;/small&gt;
Restr:Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|Caravaggio&lt;br&gt;''I bari''&lt;br&gt;&lt;small&gt; &quot;An drucherion&quot; [[1594]]&lt;br&gt;''Kimbell Art Museum'',&lt;br&gt;[[Fort Worth (Texas)|Fort Worth]]&lt;/small&gt;
Restr:Steen Argument over a Card Game.jpg|Jan Steen&lt;br&gt;''Vechtende kaartspelers''&lt;br&gt;&lt;small&gt;&quot;Kabaduilh etre&lt;br&gt;c'hoarierion kartoù&quot; [[1671]]&lt;br&gt;''Staatliche Museum'', [[Berlin]]&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;
En hevelep mare ivez e voe berzet ar c'hoari ''tables'' e [[Bro-Saoz]] hag en [[Iwerzhon]] dindan ren [[Elesbed Iañ (Bro-Saoz)|Elizabeth Iañ Bro-Saoz]] ([[1533]]-[[1603]], ren [[1558]]-[[1603]]), dre lezennoù ar rouantelezh ha re an Iliz. En {{XVIIIvet kantved}} avat e reas berzh e-touez ar [[kloer|c'hloer]] saoz.&lt;ref name=&quot;Murray&quot; /&gt;

E [[1743]] ec'h embannas ar skrivagner saoz Edmond Hoyle ([[1672]]-[[1769]]) ''A Short Treatise on the Game of Back-Gammon'' &quot;Ur Pleustrad Berr a-zivout ar C'hoari ''Backgammon''&quot;, a zeskrive reolennoù ha strategiezh ar c'hoari&lt;ref&gt;Edmond Hoyle (1743), ''A Short Treatise on the Game of Back-Gammon'', Gale Ecco (2010), ISBN 978-1-140-65146-8 {{en}}&lt;/ref&gt;.

E [[Stadoù-Unanet Amerika]] e veze c'hoariet ''backgammon'' evit gounit arc'hant. Er [[bloavezhioù 1920]] e voe degaset un dra nevez d'ar c'hoari e [[New York]] : an diñs doublañ ar skodenn. Ret e voe d'ar c'hoarierion neuze, ouzhpenn dibab ar fiñvadenn wellañ, brasjediñ [[tebegezhioù (jedoniezh)|tebegezh]] galloud trec'hiñ o dibab&lt;ref&gt;Bill Robertie (2000), ''501 Essential Backgammon Problems'', Cardoza, ISBN 978-1-58042-019-8 {{en}}&lt;/ref&gt; An [[dug meur]] [[Dmitriy Pavlovitch a Rusia]] ([[1891]]-[[1941]]) eo a ijinas an diñs nevez-se.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140302162043/http://www.gammonlife.com/news/the_inventor_of_doubling_in_backgammon.htm ''Gammonlife''] {{en}}&lt;/ref&gt;.

== Rikoù ==
* Un tablez, a vez kinniget alies a stumm ur valizennig a zigorer kent he lakaat a-blaen, ennañ daou gombodad daouzek bir.
* Daou rumm 15 jedouer ; diheñvel diouzh hini egile eo liv pep rumm, ruz ha du alies.
* Daou rumm diñsoù boutin (6 tal niverennet ag 1 da 6), ur rumm da bep den.
* Un diñs doublañ, warnañ an niveroù 2, 4, 8, 16, 32 ha 64.
* Ur c'horned, ma rank pep den meskañ an diñsoù teir gwech da nebeutañ kent o bannañ.
Daou zen zo ret evit c'hoari un taol ''backgammon''.

== Reolennoù ==
Liesdoare eo reolennoù ar ''backgammon'', gant nebeut a gemm etrezo avat.

Dav eo da bep den lemel e holl jedoueroù a-ziwar an tablez kent ma vije graet heñvel gant an den all.&lt;br&gt;
Un doare resis zo da lakaat ar jedoueroù war an tablez kent kregiñ da c'hoari. Termenet eo an tu ma redont war an tablez, ha diouzh disoc'h bannadennoù an diñsoù e reont. E-kerzh o hent war-du an ezkerzh e c'hall jedoueroù un den bout stanket pe foetet gant re an den all.&lt;br&gt;
Dre m'eo berr amzer c'hoari pep den, hag a-benn digreskiñ lodenn ar chañs, e vez c'hoariet a-grogadoù alies, ha trec'h e vez disklêriet an den en deus dastumet ar muiañ a boentoù dreist 3 e-lec'h gortoz ma vije bet lamet an holl jedoueroù diouzh un tu. Meur a grogad a vez ret evit tizhout ar gont.&lt;br&gt;
Gallout a ra pep den goulenn pe nac'hañ ma vije doublet pe zoken pevarc'hementet poentoù-diazez an trec'h ; daou efed zo da gement-se : kresket e vez lodenn ar strategiezh hag ar bredadur, digresket e vez padelezh pep krogad, rak koll e vezer raktal goude bout nac'het ur goulenn.
=== Staliadur ===
[[Restr:Bg-start.svg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Digor ar c'hoari&lt;br&gt;&lt;small&gt;''Gant notennadur fiñvoù ar re zu&lt;br&gt;e klot an niveradur''&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]] 
War bep tu d'an tablez ez eus 12 [[tric'horn]] anvet &quot;biroù&quot;, &quot;kombodoù&quot;, &quot;poentoù&quot; ; daoust d'ar speurenn a zo e-kreiz an tablez e c'haller lakaat ar jedoueroù da dremen eus an eil tu d'egile : ur redva stummet evel un [[houarn-marc'h]] 24 bir e hirder eo an tablez neuze. Eus 1 da 24 eo niverennet ar biroù evit pep den, niverenn 1 an eil o vout niverenn 24 egile.&lt;br&gt;
Ar staliadur boutinañ evit pep den eo lakaat daou jedouer war e vir 24 foent, pemp jedouer war e vir 13 poent, tri jedouer war e vir 8 poent ha pemp all war e vir 6 poent.
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Anvioù ar poentoù&lt;ref name=&quot;BFW&quot;&gt;Bill Robertie, ''Backgammon for Winners'' (2002), Cardoza, ISBN 978-1-58042-043-3 {{en}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; | 
! scope=&quot;col&quot; | 1 betek 6
! scope=&quot;col&quot; | 7 betek 12
! scope=&quot;col&quot; | 7
! scope=&quot;col&quot; | 13
|-
| '''Saozneg''' 
| align=&quot;center&quot; | ''Home board''&lt;br&gt;''Inner board''
| align=&quot;center&quot; | ''Outer board''
| align=&quot;center&quot; | ''Bar point'' || ''Midpoint''
|-
| '''Brezhoneg'''&lt;br&gt;(kinnigoù)
| align=&quot;center&quot; | &quot;Diabarzh&quot;
| align=&quot;center&quot; | &quot;Diavaez&quot;
| align=&quot;center&quot; | &quot;Poent ar speurenn&quot;
| align=&quot;center&quot; | &quot;Poent kreiz&quot;
|-
|}
&lt;/div&gt;
War ar speurenn e lakaer an diñs doublañ, gant e du 64 war ziskouez : &quot;kreizet war 1&quot; emañ neuze.
=== Fiñvoù ===
[[Restr:Bg-movement.svg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Hent fiñvoù ar re ruz hag ar re zu&lt;br&gt;adal digor ar c'hoari&lt;/div&gt;]]
E deroù ar c'hrogad e vann pep den un diñs en doare ma kouezhfe a-blad war tu dehoù an tablez, hep stekiñ ouzh jedouer ebet.&lt;br&gt;
An disoc'h uhelañ a ro aotre d'an den da zilec'hiañ jedoueroù hervez disoc'h an daou ziñs a zo bet bannet. Mard eus rampo e rank an daou zen advannañ an diñsoù, rak berzet eo kregiñ dre un doubl.&lt;br&gt;
Pep hini d'e dro e c'hoari an daou zen neuze, dre vannañ e daou ziñs. Gin-ouzh-gin e fiñv ar jedoueroù, eus ar poent 24 war-du ar poent 1.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;

Mar gall e rank pep den dilec'hiañ e jedoueroù diouzh disoc'h ar vannadenn. Da skouer : mard eo 6 ha 3 an niveroù diskouezet gant an diñsoù (notennet 6-3) e rank an den kas ur jedouer 6 poent war-raok, hag ur jedouer 3 foent war-raok ; aotreet eo ober gant ur jedouer hepken, a vo kaset 9 foent war-raok neuze, gant ma vo rannet an eil tro diouzh egile : 6 da gentañ ha 3 da c'houde, pe 3 da gentañ ha 6 da c'houde.&lt;br&gt;
Mar bann un doubl, da lavaret eo an hevelep niver war pep diñs, e rank an den c'hoari pep diñs div wech ; da skouer : mard eo 5-5 ar vannadenn e rank an den kas 4 jedouer, pe nebeutoc'h, 5 poent war-raok.&lt;br&gt;
Mar gall un den kas e jedoueroù diouzh disoc'h ar vannadenn e rank en ober ; mar ne c'hall c'hoari hini ebet eus disoc'hoù an diñsoù ez eo tro an den all da c'hoari. Mar galler c'hoari diouzh disoc'h un diñs hepken ha n'eo ket diouzh hini ar rumm e ranker c'hoari an niver uhelañ : da skouer, mar banner 6-3 ha mar ne c'haller c'hoari nemet 6 pe 3 e ranker c'hoari 6 ; mar ne c'haller ket c'hoari 6 e ranker c'hoari 3, mard eo dic'hallus en ober e chomer hep c'hoari.&lt;br&gt;
Difennet groñs eo en em zibabfe un den evit chom hep c'hoari gant an daou ziñs ; pa c'haller c'hoari an daou e ranker ober. Da skouer : diwar 6-3 ne c'haller ket c'hoari 3 gant ur jedouer war-eeun, met gallus eo en ober goude bout c'hoariet 6 gant ur jedouer all : ret eo ober neuze.
==== Saotroù ====
[[Restr:Backgammon example.ogv|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Video :&lt;br&gt;fiñvoù, saotroù, doublañ, ezkerzh&lt;/div&gt;]]
War e hent war-du an ezkerzh e c'hall jedouer un den erruout war ur bir diac'hub, pe ac'hubet gant jedoueroù a-liv gantañ. Arabat eo ec'h errufe ur jedouer war ur bir ac'hubet gant muioc'h eget 1 jedouer enebour ; ne vez morse daou liv war ur bir eta.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Bez' e c'hall avat erruout war ur bir a zo ac'hubet gant 1 jedouer enebour, a anver ur &quot;saotr&quot; (''blot'' e saozneg). &quot;Foetet&quot; eo ar jedouer-se neuze, tennet a-ziwar ar bir ha lakaet war ar speurenn a zo e-kreiz an tablez.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Goude bout bet foetet ha lakaet war ar speurenn e tistro ar jedoueroù war an tablez dre an tu diabarzh enebour, diouzh tennadennoù diñsoù : dre 1 e tistro ar jedouer war bir 24 an tu arall, dre 2 ez a war ar ar bir 23, hag evel-se betek 6 en e gas d'ar bir 19 — hep disoñjal, ne c'hallo ket ac'hubiñ ur poent ac'hubet gant jedoueroù enebour. Evel-just, mard eus ur saotr war ar ar bir e vo foetet ha lakaet war ar speurenn d'e dro.&lt;br&gt;
Meur a jedouer a c'hall en em gavout war ar speurenn neuze, ha ne c'hall ket an den dilec'hiañ jedoueroù keit ha m'en deus lod war ar speurenn.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Mard emañ &quot;serr&quot; (''closed'' e saozneg) tachenn diabarzh an eil den, da lavaret eo mard eus da nebeutañ daou jedouer war pep unan eus ar 6 bir anezhi, ne c'hall ket egile adlakaat e jedouaeroù foetet er c'hoari a-ziwar ar speurenn, ha ret eo dezhañ paouez da c'hoari keit ha ma ne vo ket un digor er biroù enebour, dieub pe ac'hubet gant 1 jedouer hepken neuze. E-keit-se e c'hall ar jedoueroù enebour beajiñ war-du an ezkerzh.

==== Ezkerzh ====
Pa 'z eo deuet un den a-benn da lakaat e holl jedoueroù en e ziabarzh e c'hall kregiñ d'o lemel a-ziwar an tablez.&lt;br&gt;
Ur vanadenn 1 a ro aotre da lemel ur jedouer a-ziwar ar bir 1, un 2 a skarzho ar bir 2, ha kement zo. Bez' e c'haller ivez lakaat ur jedouer da gilañ e-lec'h goullonderiñ ur bir. Ne c'haller ket avat implijout niver ''n'' ur vannadenn evit skarzhañ ur bir ''n-1'', nemet ha goullo e vije ar biroù brasoc'h o niverenn.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;. Da skouer : mar banner 6-5 pa vez goullo ar bir 6 tra ma chom 2 jedouer war ar bir 5 e ranker implijout ar 6 hag ar 5 da lemel an daou jedouer a-ziwar ar bir 5.&lt;br&gt;
Pa skarzher an diabarzh e c'haller ivez fiñval diouzh ar vannadenn izelañ kent ober gant an hini uhelañ, zoken mar ne reer ket gant talvoudegezh leun ar vannadenn uhelañ ; da skouer : 1 jedouer a chom war ar bir 6, ha 6-1 eo ar vannadenn ; gallout a reer dilec'hiañ ar jedouer 6 d'ar bir 5 hervez disoc'h 1 ar vannadenn, ha goude-se lemel ar jedouer-se a-ziwar ar bir 5 dre ober gant ar vannadenn 6. Un taol kadouriezh e c'hall bout a-wechoù.

Pa n'eus bet lamet jedouer ebet gant un den e-keit ha m'eo bet lamet e 15 re gant an den arall ez eus bet kollet ur ''gammon'' (ur c'hoari) a gont div wech kement hag ur c'holl boutin. Ouzhpenn da se, mar chom jedoueroù gant ar c'holler war ar speurenn pe war dachenn diabarzh an den arall ez eus bet kollet ur ''backgammon'', da lavaret eo teir gwech kement hag ur c'holl boutin.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;

=== Diñs doublañ ===
[[Restr:Backgammon DoublingCube.jpg|thumb|left|150px|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Un diñs doublañ&lt;/div&gt;]]
Un diñs doublañ zo bet degaset er c'hoari a-benn buanaat ar c'hrogadoù ha degas un tamm strategiezh.&lt;br&gt;
Kent bannañ e rumm diñsoù e c'hall un den goulenn ma vije doublet ar skodenn. Daou zibab a chom d'an den arall neuze : asantiñ, pe dilezel ar c'hrogad. Mard asant e lakaer an diñs doublañ diouzh e du, gant an 2 war ziskouez, hag eñ hepken a c'hallo kinnig doublañ ar skodenn a-nevez. Mar nac'h e koll kement ha talvoudegezh ar skodenn kent ar c'hinnig (mard eo 4, hag 8 zo bet kinniget, 4 e vo ar c'holl, da lavaret eo peder gwech talvoudegezh ar skodenn orin).&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;

Dibaot a wech ez eer dreist liskementiñ dre 4, met evel-just e c'haller pignat betek 64, ha c'hoazh betek 128, 256, 512... N'eus harz ebet e gwirionez.&lt;br&gt;
Daou zoare da ober gant an diñs doublañ a vez lakaet e pleustr alies, pa c'hoarier a-benn gounez moneiz, petra bennak ma n'emaint ket e reolennoù ofisiel ar ''backgammon'' : ''beaver'' (&quot;[[avank]]&quot;) ha ''racoon'' (&quot;[[rakoun]]&quot;).
* ''Beaver'' : gallout a ra un den addoublañ diouzhtu ha mirout an diñs doublañ pa ginnig an den arall doublañ adarre ; dre 4 e-lec'h 2 e vez lieskementet ar skodenn neuze.
* ''Racoon'' : kinnig doublañ a ra un den, asantiñ a ra an den arall hag ober ''beaver'' raktal, ha raktal ivez e toubl an den kentañ en ur lezel an diñs doublañ d'an den enebour ; dre 8 e vez lieskementet ar skodenn diouzhtu neuze, ar pezh a gresk riskloù an doublañ.

== Strategiezh ha kadouriezh ==
[[Restr:Backgammon door.jpg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Un nor e [[Bakou]], [[Azerbaidjan]]&lt;/div&gt;]]
Bez' ez eus eus damkaniezh an digoradurioù evit ar ''backgammon'', n'eo ket ken klok ha hini an echedoù avat rak buan e kresk gwezennad ar gallusterioù en abeg da niver ar bannadennoù diñsoù ha da hini ar fiñvoù a c'haller ober bewech. A-drugarez d'ar [[urzhiataerezh|stlenneg]] ez eo bet gwellaet an damkaniezh, hogen buan ec'h erruer e kalon ur c'hrogad. Goude an digoradur ez eur boaz da c'hoari gant strategiezhoù anavezet mat, en ur dremen eus an eil d'eben a-benn azasaat an dibaboù ouzh red ar c'hrogad.

Ar strategiezh eeunañ eo klask chom hep bout foetet, stanket pe zalc'het e-maez ar c'hoari. Unan all, a zo paot a-walc'h, eo kas ur redadeg : fiñval ar buanañ ar gwellañ war-du an ezkerzh, ha seul vuioc'h a lañs, seul spletusoc'h ar redadeg.&lt;ref name=&quot;PDM&quot;&gt;Paul D. Magriel Jr. (1976), ''Backgammon'', Quadrangle/The New York Times (2004), ISBN 978-0-8129-0615-8 {{en}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
Un doare all eo delc'her da vestroniañ unan eus ar biroù enebour, a anver un &quot;eor&quot; neuze (''anchor'' e saozneg). Diwar an eor-se e c'haller foetañ ar saotroù enebour, pe lakaat jedoueroù an eor da dec'hel en ur redadeg dre vannañ doubloù.&lt;ref name=&quot;PDM&quot; /&gt;

&quot;Stankañ&quot; a c'haller ober ivez, da lavaret eo sevel ur vogerenn jedoueroù war ur steudad biroù a-benn mirout ouzh ar re enebour ag he distremen : ne c'hall ket ur jedouer stanket a-dreñv ur voger astennet war 6 bir he distremen kent na vefe torret.&lt;ref name=&quot;PDM&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Pelloc'h e c'haller mont avat, dre c'holeiñ an tu diabarzh enebour ker buan ha ma c'haller en ur zelc'her jedouroù an den arall war ar speurenn. Alies e c'hounezer ur ''gammon'' en doare-se, pa ne c'hall ket ar jedoueroù enebour kuitaat ar speurenn pe mont er-maez.&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt;

Ur strategiezh arall eo sevel ur vogerenn en tu diabarzh ha, war an dro, lakaat eorioù en diabarzh enebour : stanket eo ar jedoueroù enebour, hag aesoc'h eo o foetañ. &quot;Kilc'hoari&quot; ''(backgame)'' a reer eus kement-se ; n'a ket en-dro gwall alies pa vez implijet adalek deroù ur c'hrogad, gwelloc'h eo e arverañ pa ranker en em dennañ eus ur pleg fall.

&quot;Eiladiñ&quot; a c'haller ober ivez, da lavaret eo lec'hiañ ar jedoueroù en doare ma rank an enebour tennañ an hevelep niveroù gant an diñsoù a-benn tizhout e bal. Da skouer : lec'hiañ pep saotr a-benn rediañ an enebour da dennañ un 2 evit foetañ hini pe hini, ar pezh a zigresk ar gallusted da vout foetet aliesoc'h eget ur wech&lt;ref name=&quot;BFW&quot; /&gt; Un astenn d'an eiladiñ eo an &quot;diseurteladur&quot;, pa redier an enebour da dennañ meur a niver.&lt;ref name=&quot;PDM&quot; /&gt;

A-hed pep krogad e rank pep c'hoarier delc'her kont eus ar poentoù a zo rekis evit lemel ar jedoueroù a-ziwar an tablez. Diwar ar gont-se e c'haller gouzout piv zo gouest da c'hounez, ha neuze divizout ha spletus eo doublañ, distreiñ d'an diabarzh, kregiñ da lemel ar jedoueroù.&lt;ref name=&quot;PDM&quot; /&gt;

== Kevezadegoù ==
Evel forzh pe sport (an echedoù hag ar go en o zouez) ez eus kleuboù ''backgammon'' er bed a-bezh, a zo bodet e kevreadoù gant ar pal aozañ kevezadegoù rannvroel, broadel hag etrebroadel. C'hoarierion a-vicher zo.
===Kampionad ar Bed===
Abaoe [[1967]] e vez aozet Kampionad ar Bed bep bloaz (n'eus ket bet e [[1970]]).&lt;br&gt;
E [[Las Vegas]] e voe aozet betek [[1974]], er [[Bahamas]] evit ar Stadoù-Unanet hag e [[Monte Carlu]] evit [[Europa|Europiz]] eus [[1975]] betek [[1978]] ; abaoe [[1979]] e vez dalc'het e Monte Carlu hepken.

Div vaouez a voe trec'h etre 1967 ha [[2007]] : Carol Crawford e [[1973]] ha Katie Scalamandre e [[2000]] ; adalek [[2008]] e voe daou gampionad, unan evit ar wazed hag unan evit ar maouezed.

{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! class=&quot;unsortable&quot;|Bloaz
! Kampion
! Lec'h
|-
! 1967
| rowspan=&quot;2&quot;| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Tim Holland || rowspan=&quot;2&quot; | [[Las Vegas]]
|-
! 1968
|-
! 1969 !! colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;2&quot;| ''Kampionad ebet''
|-
! 1970
|- valign=&quot;top&quot;
! 1971
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Tim Holland || rowspan=&quot;4&quot; | Las Vegas
|-
! 1972
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Oswald Jacoby
|-
! 1973
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Carol Crawford
|-
! 1974
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Claude Beer
|- valign=&quot;top&quot;
! 1975
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Billy Eisenberg || rowspan=&quot;4&quot; | [[Bahamas]]
|-
! 1976
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Baron Vernon Ball
|-
! 1977
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Ken Goodman
|-
! 1978
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Paul Magriel
|- valign=&quot;top&quot;
! 1979
| [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]] Luigi Villa || rowspan=&quot;2&quot; | [[Monte Carlu]]
|-
! 1980
| [[File:Flag of Mexico.svg|20px|link=Mec'hiko]] Walter Coratella
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! class=&quot;unsortable&quot;|Bloaz
! Kampion
! Lec'h
|- valign=&quot;top&quot;
! 1981
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Lee Genud
| rowspan=&quot;14&quot;| Monte Carlu
|-
! 1982
| [[File:Flag of Switzerland.svg|20px|link=Suis]] Jacques Michel
|-
! 1983
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Bill Robertie
|-
! 1984
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Mike Svobodny
|-
! 1985
| [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]] Charles-Henri Sabet
|-
! 1986
| [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]] Clement Palacci
|-
! 1987
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Bill Robertie
|-
! 1988
| [[File:Flag of Germany.svg|20px|link=Alamagn]] Phillip Marmorstein
|-
! 1989
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Joe Russell
|-
! 1990
| [[File:Flag of Canada.svg|20px|link=Kanada]] Hal Heinrich
|-
! 1991
| [[File:Flag of Germany.svg|20px|link=Alamagn]] Michael Meyburg
|-
! 1992
| [[File:Flag of Romania.svg|20px|link=Roumania]] Ion Ressu
|-
! 1993
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Peter Jes Thomsen
|-
! 1994
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Frank Frigo
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! class=&quot;unsortable&quot;|Bloaz
! Kampion
! Lec'h
|- valign=&quot;top&quot;
! 1995
| [[File:Flag of Israel.svg|20px|link=Israel]] David Ben-Zion
| rowspan=&quot;13&quot;| Monte Carlu
|-
! 1996
| [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]][[File:Flag of Monaco.svg|20px|Monaco|link=Monaco]] David Nahmad
|-
! 1997
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px|link=Sveden]] Jerry Grandell
|-
! 1998
| [[File:Flag of Germany.svg|20px|link=Alamagn]] Michael Meyburg
|-
! 1999
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px|link=Sveden]] Jörgen Granstedt
|-
! 2000
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Katie Scalamandre
|-
! 2001
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px|link=Sveden]] Jörgen Granstedt
|-
! 2002
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Mads Andersen
|-
! 2003
| [[File:Flag of Norway.svg|20px|link=Norvegia]] Jon Kristian Røyset
|-
! 2004
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Peter Hallberg
|-
! 2005
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Dennis Carlston
|-
! 2006
| [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|link=Izelvroioù]] Philip Vischjager
|-
! 2007
| [[File:Flag of Argentina.svg|20px|link=Arc'hantina]] Jorge Pan
|}
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
! class=&quot;unsortable&quot;|Bloaz
! Kampion
! Kampionez
! Lec'h
|- valign=&quot;top&quot;
! 2008
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Lars Trabolt
| [[File:Flag of France.svg|20px|link=Bro-C'hall]] Scarlett Serrero
| rowspan=&quot;12&quot;| Monte Carlu
|-
! 2009
| [[File:Flag of Japan.svg|20px|link=Japan]] Masayuki Mochizuki
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px|link=Sveden]] Sara Utku
|-
! 2010
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Lars Bentzon
| [[File:Flag of United Kingdom.svg|20px|Rouantelezh-Unanet|link=Rouantelezh-Unanet]]  Zoe Cunningham
|-
! 2011
| [[File:Flag of Japan.svg|20px|link=Japan]] Takumitsu Suzuki
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Lynn Ehrlich
|- valign=&quot;top&quot;
! 2012
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Nevzat Dogan
| rowspan=&quot;4&quot; | [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]] Laura Monaco
|-
! 2013
| [[File:Flag of Ukraine.svg|20px|Ukraina|link=Ukraina]] Vyacheslav Pryadkin
|-
! 2014
| [[File:Flag of Japan.svg|20px|link=Japan]] Akiko Yazawa
|-
! 2015
| [[File:Flag of Turkey.svg|20px|Turkia|link=Turkia]] Ali Cihangir Çetinel
|-
! 2016
| [[File:Flag of Sweden.svg|20px|link=Sveden]] Jörgen Granstedt
| [[File:Flag of England.svg|20px|Bro-Saoz|link=Bro-Saoz]] Cecilia Sparke
|-
! 2017
| [[File:Flag of France.svg|20px|link=Bro-C'hall]] Didier Assaraf
| [[File:Flag of England.svg|20px|Bro-Saoz|link=Bro-Saoz]] Anna Clarke
|-
! 2018
| [[File:Flag of Japan.svg|20px|link=Japan]] Akiko Yazawa
| [[File:Flag of Romania.svg|20px|link=Roumania]] Alexandra Knupfer
|-
! 2019
| [[File:Flag of Israel.svg|20px|link=Israel]] Eli Roymi
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Antoinette Williams
|-
! 2020 !! colspan=&quot;3&quot;| ''Kampionad ebet''
|- valign=&quot;top&quot;
! 2021
| [[File:Flag of Japan.svg|20px|link=Japan]] Masayuki Mochizuki
| rowspan=&quot;2&quot;| [[File:Flag of Italy.svg|20px|link=Italia]] Annalisa Agosti
| rowspan=&quot;4'| Monte Carlu
|-
! 2022
| [[File:Flag of Denmark.svg|20px|link=Danmark]] Sander Lylloff
|-
! 2023
| [[File:Flag of the United States.svg|20px|link=Stadoù-Unanet Amerika]] Frank Frigo
| [[File:Flag of England.svg|20px|Bro-Saoz|link=Bro-Saoz]] Cecilia Sparke
|-
! 2024
| 
|}
|}

== Urzhiataerezh ==
Abred-tre e voe dedennet skiantourien an [[urzhiataerezh]] gant ar ''backgammon'' hag e gedaozadoù niverus.&lt;br&gt;
D'ar [[15 a viz Gouere]] [[1979]], e Monte Carlu, e voe trec'het kampion nevez ar bed, Luigi Villa, gant ar [[meziant]] BKG 9.8 a oa bet savet gant Hans Berliner eus ''Carnegie-Mellon University'' e [[Pittsburgh]].&lt;br&gt;
Mat e voe c'hoari ar meziant, gwelloc'h avat e voe hini an den, met BKG 9.8 a c'hounezas dre 7 ouzh 1 en abeg da elfennoù chañs niverusoc'h&lt;ref&gt;{{en}} Hans Berliner, ''Backgammon Program Beats World Champ'', ACM SIGART Bulletin #69, Genver 1980, [http://www.bkgm.com/articles/Berliner/BackgammonProgramBeatsWorldChamp/ ''Backgammon Galore!''].&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}

== Deskiñ ''backgammon'' ==
* Chris Bray (2008), ''Backgammon for Dummies'', John Wiley &amp; Sons, ISBN 978-0-470-77085-6 {{en}}
:Kentel c'hallek : ''Apprendre le backgammon'', Marie-Line Hillairet (2013), ISBN 978-1-4723-3413-8 {{fr}}
* Urbain Faligot (2001), ''Comment jouer au backgammon, au jacquet et au trictrac'', De Vecchi, ISBN 978-2-7328-0444-6 {{fr}}
* Jacques Elibia (2002), ''Le backgammon'', Bornemann, ISBN 978-2-85182-655-8 {{fr}}
* Philippe Lemaire (2008), ''Débutez au backgammon'', Micro Applications, ISBN 978-2-300-01511-3 {{fr}}
* N. Guiton (2012), ''Traité complet du jeu de Trictrac, suivi d'un Traité du jeu de Backgammon'', Maxtor, ISBN 978-84-90001-075-4 {{fr}}

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.world-backgammon-association.com/ ''World Backgammon Association (WBA)''] {{en}}
* [http://www.ffbg.fr/ ''Fédération française de backgammon (FFBG)''] {{fr}}
:N'eus kleub ''backgammon'' ebet e Breizh.
* C'hoari ''backgammon'' war an [[Internet]] : [http://www.fibs.com/ ''First Internet Backgammon Server (FIBS)''] {{en}}, {{fr}} &lt;small&gt;(ha yezhoù arall).&lt;/small&gt;

== Pennadoù kar ==
* ''[[Jacquet]]''
* ''[[Trictrac]]''

{{Commonscat}}

[[Rummad:C'hoarioù stroll]]
[[Rummad:C'hoarioù tablez]]
[[Rummad:C'hoarioù strategiezh]]</text>
      <sha1>ofxild8wvpl2sieci9hbdbym673scmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsar Bomba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116158</id>
    <revision>
      <id>2191857</id>
      <parentid>2128732</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T03:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="7o6zvzl4nposkr9nhka0yifum0w9rer" xml:space="preserve">{{databox}}
[[File:Tsar Bomba Revised.jpg|thumb|Un adsevel eus ar vombezenn ''Tsar Bomba'' ]]
[[File:Ivan bomb.png|thumb|300px| Lec'hiadur test tarzhadenn an ''Tsar Bomba'']]
[[File:Comparative nuclear fireball sizes.svg|thumb|300px|Keñveriadenn etre kebell-touseg nukleel]]
'''''Tsar Bomba''''' ([[Rusianeg]]: Царь-бомба; &quot;Bombezenn Tsar&quot;) pe c'hoazh &quot;Ivan an Tev&quot;, &quot;Rouanez ar bombezennoù&quot;, &quot;Bombezenn Impalaer&quot;, [[Tsar]] o vezañ awenet gant ar ger [[Caesar]], eo lesanvioù ar [[bombezenn|vombezenn]] dre [[hidrogen]] AN602.&lt;br/&gt;
Bet eo ar vombezenn [[gremm derc'hanel|derc'hanel]] pe nukleel greñvañ a zo bet lakaet da darzhañ en Istor [[Mab-Den]]. Ul lodenn eo eus redadeg an armoù etre ar bloc'had [[URSS|soviedel]] hag ar bloc'had kornôgel.

D'an [[30 a viz Here]] [[1961]] da 11 eur 32&lt;ref&gt;[http://nuclearweaponarchive.org/Russia/TsarBomba.html ''Tsar Bomba'']&lt;/ref&gt; e oa bet graet an test gwirion eus an ''Tsar Bomba'' ; chomet eo an test meur war un darzhadenn a orin nann naturel.&lt;br/&gt;
'''Kuz'kina Mat'''' ([[Rusianeg]]: Кузькина мать, Mamm Kuzka) a reer eus AN602 a-wechoù, pa reer dave da bromesa [[Nikita C'hrouchtchov]] da ziskouez da [[Stadoù-Unanet Amerika]] ur &quot;Kuz'kina Mat'&quot; e-kerzh Emvod-meur [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] e [[1960]].

Gant URSS e voe graet ar vombezenn ; etre 50 hag 58 [[kilogramm|megatonennoù]] [[TNT]] e oa he galloud. Ur vombezenn ''Tsar Bomba'' hepken a voe savet ez-ofisiel, hag amprouet d'an 30 a viz here 1961 en enezeier [[Novaya Zemlya]], e [[Sukhoy Nos]].

==Sell teknikel war an ''Tsar Bomba''==
27 tonenn e oa [[pouez]] ar vombezenn. Rekis e oa e kouezhje eus 8000 metrad evit gellout tarzhañ. Implijet e voe un [[harz-lamm]] evit ma vefe skoet mat.

A-hervez n'eo bet an test nemet unan bihanoc'h evit gwir efed an ''Tsar Bomba'', rak re zañjerus e vije bet hec'h amprouiñ e barr he galloud, ha n'he dije roet chañs ebet da lestrad ar c'harr-nij bombezer da zreistbevañ.

==Test an ''Tsar Bomba''==
[[File:Tupolev Tu-95MS (4321423677).jpg|thumb| left|Tupolev Tu-95MS, an doare karr-nij a voe implijet evit test an ''Tsar Bomba'']]
Ur c'harr-nij [[Tupolev]] TU-95V arbennik a oa bet savet evit amprouiñ ar vombezenn ''Tsar Bomba''.

Seizh [[metr|kilometrad]] e voe treuzkiz ar voulenn-dan a voe krouet dre darzhadenn an ''Tsar Bomba'', ha gwelet e voe an darzhadenn 1000 kilometrad tro-dro d'al lec'h tarzhañ&lt;ref name=&quot;TxB&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20140615060935/http://www.tuxboard.com/tsar-bomba-la-plus-puissante-de-toutes-les-bombes/ ''Tuxboard'']&lt;/ref&gt;. War 100 kilometrad tro-dro e oa bet distrujet an holl savadurioù, betek 500 kilometrad eus al lec'h-tarzh e oa bet torret prenestroù.

65 kilometrad e voe uhelder kabell-touseg nukeel an darzhadenn, da geñveriañ ouzh hini [[Hiroshima#Kenta.C3.B1_bombezadeg_atomek_ar_bed|tarzhadenn Hiroshima]] na oa nemet 12 kilometrad. Tu a zo ivez da geñveriañ ouzh uhelder menez uhelañ ar bed, [[Menez Everest]], n'eo nemet 8.8 kilometrad e uhelder.&lt;ref name=&quot;TxB&quot;/&gt;.

Ken bras eo bet nerzh an darzhadenn ma kouezhas ar c'harr-nij bombezer eus 1 km uhelder ; dont a reas a-benn memestra lestrad bleinerien ar c'harr-nij da nijal kuit hep kudenn all etrezek o aerborzh loc'hañ.
[[Restr:Tsar Bomba Paris.png|thumb|left|Raksell tarzhadenn ''Tsar Bomba'' war kêr [[Pariz|Bariz]]]]

==Liammoù diavaez==
*[http://nuclearweaponarchive.org/Russia/TsarBomba.html ''Tsar Bomba''] {{en}}
*[https://www.youtube.com/watch?v=sQ8qWpWK0Lk Diellfilmig gant Arte]

==Notennoù ha daveennoù==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Bombez]]
[[Rummad:Armoù nukleel]]</text>
      <sha1>7o6zvzl4nposkr9nhka0yifum0w9rer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Étampes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117332</id>
    <revision>
      <id>2191871</id>
      <parentid>2116744</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1938" sha1="bn9wo1f67022ttbchmh9xcopipm3oca" xml:space="preserve">{{Labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Étampes
| anvYezh = Etampez
| Yezh = brezhonek
| skeudenn = Étampes8.JPG
| alc'hwez = 
| ardamezioù = Blason ville fr Étampes (Essonne).svg
| logo = DrapeauEtampes.jpg
| rannvro = {{Enez-Frañs}}
| departamant = [[Essonne (departamant)|Essonne]]
| arondisamant = [[Arondisamant Étampes|Étampes]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
| kanton = [[Kanton Étampes|Étampes]] &lt;small&gt;([[pennlec'h]])&lt;/small&gt;
| etrekumuniezh = Communauté de communes de l'Étampois Sud-Essonne
| maer = Franck Marlin
| amzer-gefridi = 2014-2026
| lec'hienn web = {{fr}} [https://www.mairie-etampes.fr/ mairie-etampes.fr]
| gorread = 40.92
| ledred = 48.4343
| hedred = 2.1615
| ubi = 66
| ubr = 156
}}
'''Étampes''' ({{LFE|[e.t̪ɑ̃p]|Liamm aodio=Fr-Paris--Étampes.ogg}}), pe '''Etampez''' a-wezhioù e brezhoneg&lt;ref&gt;&quot;[https://devri.bzh/dictionnaire/e/etampez/ Etampez]&quot;, Devri: Le dictionnaire diachronique du breton&lt;/ref&gt;, zo ur [[kumun c'hall|gumun]] en departamant [[Essonne (departamant)|Essonne]] hag er rannvro [[Enez-Frañs (rannvro)|Enez-Frañs]], e kreiz [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h [[arondisamant Étampes]] eo.

Er bloavezh {{PoblansKumun|91|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|91|223}}}} a annezidi hag a reer ''Étampois'' anezho e [[galleg]].

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Restr:France Essonne Etampes Hotel de Ville 02.jpg|An ti-kêr
Restr:Étampes-Maison de Diane de Poitiers (1).JPG|Ti Diane de Poitiers.
Restr:Étampes (91), église Saint-Basile, vue depuis l'est 2.jpg|Iliz Saint-Basile.
Restr:Étampes Menhir de Pierrefitte 2.jpg|Maen-hir Pierrefitte.
&lt;/gallery&gt;

== Kêrioù gevellet ==
* {{Gevelliñ|Borna|Alamagn|Germany|bloavezh=2000}}

==Liammoù diavaez==
{{Commonscat|Étampes (Essonne)}}
*[https://web.archive.org/web/20110527185832/http://www.mairie-etampes.fr/ Lec'hienn ar gumun]

==Notennoù ha daveoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Essonne|Etampes]]</text>
      <sha1>bn9wo1f67022ttbchmh9xcopipm3oca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aluzener</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129902</id>
    <revision>
      <id>2191809</id>
      <parentid>2191797</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T15:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ch. Rogel</username>
        <id>46</id>
      </contributor>
      <comment>Rummata ha reizh.</comment>
      <origin>2191809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="m53krcj3t9c1v8v2rjgtrkz4npbfzco" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
An '''aluzener''' (pe '''aluzenner''') zo un den a Iliz bet karget da reiñ an [[aluzen]] ([[aluzon]], e yezh Treger) d’an dud paour gwezhall, pe karget d’ober war-dro an ofisoù, ar [[sakramant]]où hag ar gelennadurezh kristen en un ensavadur bennak hiziv : ''Aluzener ar skolaj, aluzener ar gouent…'' 

== Daou furm kavet e brezhoneg ==
Kavet e vez ''aluzener'' pe ''aluzenner'' tro-ha tro er [[Aimable-Gilles Troude|Geriadur Troude]] (1869) hag er [[Geriadur Favereau]] (1982). Ar [[Geriadur Vallée]], ar [[Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon]], ar &quot;''Geriadur Istorel ar brezhoneg''&quot; savet gant [[Roparz Hemon]]&lt;ref&gt;E Geriadur Al Liamm (''Nouveau dictionnaire breton-français-français-breton'', 2014) ivez.&lt;/ref&gt;, hag ar [[Geriadur brezhoneg An Here]] a zispak ''aluzener''. Ober a reont ar [[Geriadur Seite-Stefan]], ar [[Geriadur Garnier]] renet gant [[Per-Jakez Heliaz]], hag ar Geriadur [[Andreo ar Merser]] gant ''aluzenner''.
 
== Gerdarzh ha heñvelger ==
Amprestet eo bet ar ger-se digant an [[henc'hresianeg]], ἐλεημοσύνη, ''eleēmosynē'', dre al [[latin]] ''almosinarius''. Kavet e veze ''alusoner'' e-barzh ar [[Catholicon|C'hatolicon]] (e [[1464]]).

Kavet e vez ''alüseneor'' e [[kerneveureg]] hag ''elusennwr'' e [[kembraeg]], met implijet e vez dreist-holl ar ger ''caplan'' e kembraeg abalamour ma ra ar [[saozneg]] gant ar ger ''chaplain''.

Ar gerioù ''aluzener'' ha ''chapalan'' (''cappellanus'' e [[latin]]&lt;ref&gt;''Cappellano'' en italianeg, ''capellán'' e spagnoleg, ''chaplain'' e saozneg, ''caplan'' e kembraeg, ''kaplan'' en alamaneg.&lt;/ref&gt;) zo heñvelster met, hervez gwir an Iliz katolik, e rank ur chapalan bezañ [[beleg]] (kanon 564 eus Lezenn gwir kanoneg), daoust ma vez roet, e [[Bro-C'hall|Bro Frañs]], al lesanv relijiel a aluzener d’ar veleien karget d’ober ur ministrerezh pastorel, belein barrez aet da goshaat peurvuiañ : aluzener ar [[skolaj]], al lise ; aluzener en [[ospital]], en un ti-retred ; aluzener en armeoù ; aluzener un [[toull-bac'h]].

==Tud==
*Sant Yann (an) Aluzener, [[Patriark Aleksandria]], etre 610 ha 619.

==Notennoù==
{{Daveoù}}

== Gwelet ivez ==
*[[Beleg]]
*[[Person]]
*[[Kure]]
**{{en}} [[:en:Chaplain|Chaplain]]


[[Rummad:Kristeniezh]]
[[Rummad:Kloer]]
[[Rummad:Lesanvioù relijiel]]</text>
      <sha1>m53krcj3t9c1v8v2rjgtrkz4npbfzco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>I bari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134026</id>
    <revision>
      <id>2191865</id>
      <parentid>2176208</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>89979</id>
      </contributor>
      <origin>2191865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="i0btifi8caayfqygoh6nqry8vwlf2sn" xml:space="preserve">[[Restr:Caravaggio - The Cardsharps (1596-97) Kimbell Art Museum.jpg|right|350px]]
'''I bari''' (&quot;An drucherien&quot;) zo un [[eoullivadur]] gant [[Caravaggio]] e [[1594]]. 

Miret eo e Kimbell Art Museum e [[Fort Worth]], e [[Texas]], pa oa bet prenet e 1987 e [[Zürich]] digant un dastumer livadurioù. 

[[Rummad:livadurioù Caravaggio]].</text>
      <sha1>i0btifi8caayfqygoh6nqry8vwlf2sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marc'hallac'h sklaved</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136015</id>
    <revision>
      <id>2191804</id>
      <parentid>2180133</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T12:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JackyM59</username>
        <id>87937</id>
      </contributor>
      <comment>/* Livadurioù */ Ouzhpennet eo bet al luc'hskeudenn</comment>
      <origin>2191804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4433" sha1="pad97rn4i1vbx1cypl2c5i9bj96bxxy" xml:space="preserve">{{databox}}'''Marc'hallac'h ar sklaved''' zo ur marc'hallac'h ma vez gwerzhet ha prenet [[sklaved]], abaoe an Henamzer.
==Istor==
===Henamzer===
En [[Henamzer]] e oa marc'hallac'hioù brudet en Hellaz ha Roma .

===Krennamzer===
Perzhier [[Genova]] ha [[Venezia]] a oa marc'hadoù a bouez goude bosenn ar {{XIVvet kantved}} pa voe diskaret poblañs al labourerien.

E Portugal e voe digoret ur marc'had e [[Lagos (Portugal)|Lagos]].

===Mare modern===
[[Lisboa]] oa ur greizenn [[morianetaerezh]] a-bouezh er [[XIVvet kantved|{{XVvet}}]] ha {{XVIvet kantved}}. [[Malta]] a oa ur marc'hallac'h sklaved bras all, diorret gant [[Urzh Sant Yann Jeruzalem]].

Eus an {{XVIvet kantved}} betek [[1830]] e oa gwerzhet e marc'hallac'hoù sklaved [[Norzhafrika]], re wenn paket e-pad skrapadegoù ar vorlaeron hag ar gorserien otoman pe eus ar [[Maghreb]], hag Afrikaned degaset gant [[karaouan]]erien dre ar [[Sahara]].

E [[Krimea]] e oa porzh [[Kaffa]] ur greizenn trafikerezh ar re wenn. Paket e oant gant an d[[Tatared]] evit marc'hallac'hoù sklaved an [[Impalaeriezh otoman]]. Padout a reas an trafikerezh-se betek voe destaget Krimea ouzh Rusia e [[1783]].

Trafikerezh ar re zu a oa en [[Enez Gorée]], e [[Bae Benin]], en [[Aleksandria]], e [[Zanzibar]], e [[Zabid]] e [[Yemen]], e [[Maskat]] en [[Oman]], hag all... betek an [[XIXvet kantved|{{XIXvet}}]] hag {{XXvet kantved}}.

==Livadurioù==
Abaoe an {{XIXvet kantved}} en Europa, hag abaoe an {{XXvet kantved}} er peurrest eus ar bed, eo berzet gwerzhañ tud.

&lt;gallery&gt;
Restr:Slaves Zadib Yemen 13th century BNF Paris.jpg|E [[Yemen]], en XIIIvet kantved, hervez un dornskrid arab (e [[BNF]] Pariz).
Restr:Zacharias Wagner - Mercado de escravos no Recife.jpg|E [[Recife]] (Brazil), er XVIIvet kantved, gant Zacharias Wagner.
Restr:Marche aux esclaves d alger gravure.jpg|En [[Alger]], en 1684 (engravadur izelvroat).
Restr:Slave market at Rio de Janeiro.jpg|E [[Rio de Janeiro]], en XVIIIvet kantved, gant Edward Francis Finden.
Restr:A slave market in Cairo-David Roberts.jpg|E [[Kaero]], en XIXvet kantved, gant [[David Roberts (livour)|David Roberts]].
Restr:1836 Vernet Sklavenmarkt anagoria.JPG|''[[Le Marché d'esclaves (1836)|Le Marché d'esclaves]]'', gant [[Horace Vernet]].
Restr:The Aurut Bazaar, or Slave Market - Walsh Robert &amp; Allom Thomas - 1836.jpg|E [[Konstantinopolis]], en XIXvet kantved, engravadur gant [[Thomas Allom]] .
Restr:Allan, David - The Slave Market - 1838.jpg|''[[The Slave Market|The Slave Market, Constantinople]]'', en 1838, gant [[William Allan (livour)|William Allan]].
Restr:Zanzibar Slave Market, 1860 - Stocqueler.JPG|E [[Zanzibar (kêr)|Zanzibar]], en 1860, gant Edwin Roper Loftus Stocqueler.
Restr:Jean-Léon Gérôme - Le Marché d'esclaves.jpg|''[[Le Marché d'esclaves]]'', gant [[Jean-Léon Gérôme]].
Restr:Gottlieb-Cairo Slave Market 1877.jpg|E Kaero gant [[Maurycy Gottlieb]].
Restr:Boulanger Gustave Clarence Rudolphe The Slave Market.jpg|''[[Le Marché aux esclaves]]'', gant [[Gustave Boulanger]].
Restr:Jean-Léon Gérôme - Vente d'esclaves à Rome, 1884.jpg|''[[Vente d'esclaves à Rome]]'', gant [[Jean-Léon Gérôme]].
Restr:The slave market in Cairo. Wellcome V0050649.jpg|Marc'had ar sklaved e [[Kaero]], en XIXvet kantved.
Restr:Debret, Mercado de escravos.jpg|E [[Rio de Janeiro]], en XIXvet kantved, gant [[Jean-Baptiste Debret]].
Restr:The inspection and sale of a slave.jpg|Ensellout ha gwerzhañ ur sklav.
Restr:A vendre, esclaves au Caire par Jean-Léon Gérôme.jpg|Sklaved da werzhañ e Kaero gant [[Jean-Léon Gérôme]], 1873
&lt;/gallery&gt;

==Luc'hskeudennoù==
&lt;gallery&gt;
Marché aux esclaves de Zanzibar.JPG|Marc'had ar sklaved e Zanzibar, en XIXvet kantved (luc'hskeudenn).
Lehnert et Landrock - Marché d'esclave, Tunisie, circa 1910.jpg|Marc'had sklaved, [[Tunizia]], deroù an XXvet kantved, gant [[Rudolf Lehnert|Lehnert]] &amp; Landrock. Skeudenn aozet d'ober ur gartenn-bost, ha n'eo ket dihell istorel.
Slave_Market-Atlanta_Georgia_1864.jpg|Stal ur marc'hadour, [[Atlanta]], Georgia, SUA, 1864. 
&lt;/gallery&gt;

== Levrioù ==
* [[Joseph Kessel]], ''Marchés d'esclaves'', Les Éditions de France, 1933 (nombreuses rééditions).
* ''Marché aux esclaves et harem : épisode inédit de la piraterie barbaresque au XVIII{{e}} siècle'', Paris, E. Leroux, 1875. &lt;small&gt;([https://books.google.fr/books?id=_OgDAAAAMAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr#v=onepage&amp;q&amp;f=false lenn enlinenn])&lt;/small&gt;

[[Rummad:Sklavelezh]]</text>
      <sha1>pad97rn4i1vbx1cypl2c5i9bj96bxxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parrezioù keodedel Bro-Saoz (Civil Parishes)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136070</id>
    <redirect title="Parrez keodedel (Bro-Saoz)" />
    <revision>
      <id>2191872</id>
      <parentid>1785938</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>9831</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dresañ an adkas doubl da [[Parrez keodedel (Bro-Saoz)]]</comment>
      <origin>2191872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="p0fxfp9d36cmdxd7rgjf3u1kmbi3roe" xml:space="preserve">#ADKAS [[Parrez keodedel (Bro-Saoz)]]</text>
      <sha1>p0fxfp9d36cmdxd7rgjf3u1kmbi3roe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Type 3 Chi-Nu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137711</id>
    <revision>
      <id>2191836</id>
      <parentid>2157979</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1641" sha1="elampouliqofednh1e12zcnkg6wrbws" xml:space="preserve">{{databox}}
An [[tank etre]] '''Type 3 Chi-Nu''' (三式中戦車 チヌ ''San-shiki chū-sensha Chi-nu'' &quot;Tank etre doare 10 ar bloavezh impalaeriel 2603&quot;) a oa un [[tank etre]] savet gant [[Lu Impalaeriezh Japan]] e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]].&lt;br&gt;
Evel an tank etre [[Type 1 Chi-He]], an tank Type 3 Chi-Nu a a oa un doare gwellaet eus an [[Type 97 Chi-Ha]]. Ouzhpennet e oa bet ur c'hanol [[Kanol tankoù Type 3 75 mm|Type 3 75 mm]], unan eus kanolioù tankoù galloudusañ Japan e-pad ar brezel.

Biskoazh ne voe implijet ar Chi-Nu en emgann. An holl re bet savet a voe lakaet a-gostez evit difenner douaroù diazez Japan da dalañ ouzh un [[Oberiadur-brezel Downfall|aloubadeg gant ar Gevredidi]].
== Istor ==
Pa oa kroget ar Brezel war [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Talbenn ar Meurvor Habask]], an tank kreiz [[Type 97 Chi-Ha]] hag an tank skañv [[Type 95 Ha-Go]] e oa tankoù diazez [[Lu Impalaeriezh Japan]]. Dre ma pade ar brezel e oa deuet anat ne oant ket mui efedus a-walc'h pa oant o klask talañ ouzh tankoù ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. E-pad Kampagnoù Birmania ha Filipinez, nerzh ar c'hanol 57 mm a oa war an Type 97 a oa bet gwan a-enep hobregon tankoù ar Gevredidi. 

Lu Impalaeriezh Japan en doa savet neuze ar c'hanol tankoù [[Kanol tankoù Type 1 47 mm|Type 1 47 mm]], a implije un obuzenn tarzh-uhel gant un ebarzhadenn en hobregon kalz uheloc'h. Ar c'hanol-se a oa bet dafaret war an tankoù kreiz [[Type 97 Shinhoto Chi-Ha]] hag an [[Type 1 Chi-He]].
{{Tankoù an Eil Brezel-bed}}
{{Karbedoù stourm hobregonet Japan an Eil Brezel-bed}}
[[Rummad:Tankoù Japan]]
[[Rummad:Tankoù etre]]</text>
      <sha1>elampouliqofednh1e12zcnkg6wrbws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mari-Elen Maze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141723</id>
    <revision>
      <id>2191808</id>
      <parentid>1980911</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T15:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31731-27</username>
        <id>91841</id>
      </contributor>
      <comment>klokaet roll an oberennoù bet troet gant Mari-Elen MAZE</comment>
      <origin>2191808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1305" sha1="hqhs6fok67qamtmpg58f5ydknnc92ut" xml:space="preserve">'''Mari-Elen Maze''', ganet d'ar [[7 a viz Meurzh]] [[1940]], zo un droourez vrezhonek. Kelennerez eo bet e [[SADED]].

==Troidigezhioù==
* 2002-2003 : ''[[Hudour burzhudus Oz]]'' gant [[Lyman Frank Baum]], Kelaouenn Aber.
* 2004 : ''ur vaouez a netra'' gant oscar Wilde, kelaouenn ABER n°17
* 2005-2006 : ''Kevrin ar vaot wer'' gant Harold Montanye (ellery Queen Jr.), Kelaouenn Aber.
* ''2006 : Rip VanWilke'' gant Washinton Irving Kelaouenn Aber
* 2007 : ''Tasmant Canterville'' gant Oscar Wilde, Kelaouenn Aber.
* 2009 : ''Ti Nan Hogan'' gant Seumas O'Kelly, Kelaouenn Aber.
* 2009 : ''Emellout'', Saki, Kelaouenn Aber.
* 2010 :''Tigr Mrs Packeltide'', Saki, Kelaouenn Aber.
* 2012 : ''Ar blotvil divalav'', Franck Sullivan, Kelaouenn Aber.
* 2013-2015 : ''Levr ar Janglenn'' (kentañ)gant [[Lyman Frank Baum]], Kelaouenn Aber
* goude 2015 : darn eus ''Eil Levr ar janglenn'', Kelaouenn Aber.
* [[2016]] : ''[[Levr ar Janglenn]]'' gant [[Rudyard Kipling]], [[Aber (kelaouenn)|Aber]].
* [[2017]] : ''[[Hudour burzhudus Oz]]'' gant [[Lyman Frank Baum]], Aber.
* 2025 : ''Tasmant Canterville'' '''''gant Oscar Wilde, Aber.''''' 
* 2025 : ''Kevrin ar vaot wer'' gant Harold Montanye, Aber. 

{{DEFAULTSORT:Maze, Mari-Elen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1940]]
[[Rummad:Troourezed brezhonek]]
[[Rummad:SADED]]</text>
      <sha1>hqhs6fok67qamtmpg58f5ydknnc92ut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191810</id>
      <parentid>2191808</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="fnos0hvug54i0vhoti6pt6g482xwoss" xml:space="preserve">{{Daveenn ebet}}
'''Mari-Elen Maze''', ganet d'ar [[7 a viz Meurzh]] [[1940]], zo un droourez vrezhonek. Kelennerez eo bet e [[SADED]]{{Daveoù a vank}}.

==Troidigezhioù==
* 2002-2003 : ''[[Hudour burzhudus Oz]]'' gant [[Lyman Frank Baum]], kelaouenn [[Aber (embannadurioù)|Aber]].
* 2004 : ''Ur vaouez a netra'' gant Oscar Wilde, kelaouenn Aber n°17
* 2005-2006 : ''Kevrin ar vaot wer'' gant Harold Montanye (ellery Queen Jr.), kelaouenn Aber.
* ''2006 : Rip VanWilke'' gant Washinton Irving, kelaouenn Aber
* 2007 : ''Tasmant Canterville'' gant Oscar Wilde, kelaouenn Aber.
* 2009 : ''Ti Nan Hogan'' gant Seumas O'Kelly, kelaouenn Aber.
* 2009 : ''Emellout'', Saki, kelaouenn Aber.
* 2010 :''Tigr Mrs Packeltide'', Saki, kelaouenn Aber.
* 2012 : ''Ar blotvil divalav'', Franck Sullivan, kelaouenn Aber.
* 2013-2015 : ''Levr ar Janglenn'' (kentañ) gant [[Lyman Frank Baum]], kelaouenn Aber
* goude 2015 : darn eus ''Eil Levr ar janglenn'', kelaouenn Aber.
* [[2016]] : ''[[Levr ar Janglenn]]'' gant [[Rudyard Kipling]], Aber.
* [[2017]] : ''[[Hudour burzhudus Oz]]'' gant [[Lyman Frank Baum]], Aber.
* 2025 : ''Tasmant Canterville'' gant Oscar Wilde, Aber.
* 2025 : ''Kevrin ar vaot wer'' gant Harold Montanye, Aber. 

{{DEFAULTSORT:Maze, Mari-Elen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1940]]
[[Rummad:Troourezed brezhonek]]
[[Rummad:SADED]]</text>
      <sha1>fnos0hvug54i0vhoti6pt6g482xwoss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Darkling Plain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142172</id>
    <revision>
      <id>2191879</id>
      <parentid>1908463</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="857" sha1="65ot1814i470vf3er1yryi27rl2nin9" xml:space="preserve">'''''A Darkling Plain''''' eo eil romant an heuliad lennegel ''[[Mortal Engines Quartet]]'' krouet gant [[Philip Reeve]].

== Tudennoù ==
* Tom Natsworthy
* Hester Shaw
* Anna Fang

== Notennoù ==
* {{cite book | last = Keazor | first = Henry | author-link = Henry Keazor | title = Techniknostalgie und Retrotechnologie | issue = Techniknostalgie und Retrotechnologie | editor1-last = Böhn | editor1-first = Andreas | editor2-last = Möser | editor2-first = Kurt | year = 2010 | pages = 129 - 147 |chapter='Mortal Engines' und 'Infernal Devices': Architektur- und Technologie-Nostalgie bei Philip Reeve}}
{{Daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.predatorcities.co.uk/ Predator Cities]
* [https://web.archive.org/web/20191206221719/http://www.philip-reeve.com/ Philip Reeve]

{{Mortal Engines}}

[[Rummad:Mortal Engines Quartet]]
[[Rummad:Levrioù 2006]]</text>
      <sha1>65ot1814i470vf3er1yryi27rl2nin9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Web of Air</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142174</id>
    <revision>
      <id>2191880</id>
      <parentid>1908466</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="htfpf9m3b30dq040s8zmn0tulyv7muc" xml:space="preserve">'''''A Web of Air''''' eo eil romant an heuliad lennegel dezhi ar benndudenn [[Mortal Engines Quartet]] krouet gant [[Philip Reeve]].

== Tudennoù ==
* Fever Crumb
* Arlo Thursday

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.predatorcities.co.uk/ Predator Cities]
* [https://web.archive.org/web/20191206221719/http://www.philip-reeve.com/ Philip Reeve]

{{Mortal Engines}}

[[Rummad:Mortal Engines Quartet]]
[[Rummad:Levrioù 2010]]
[[Rummad:Levrioù saoznek]]</text>
      <sha1>htfpf9m3b30dq040s8zmn0tulyv7muc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scrivener's Moon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142175</id>
    <revision>
      <id>2191814</id>
      <parentid>2062024</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:34:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="506" sha1="l9vfrawfs5z21alqpy8beyez2p8aqws" xml:space="preserve">'''''Scrivener's Moon''''' zo ur romant saoznek e 2011, anezhañ eil romant an heuliad lennegel dezhi ar benndudenn [[Mortal Engines Quartet]] krouet gant [[Philip Reeve]].

== Tudennoù ==
* Fever Crumb

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.predatorcities.co.uk/ Predator Cities]
* [https://web.archive.org/web/20191206221719/http://www.philip-reeve.com/ Philip Reeve]

{{Mortal Engines}}

[[Rummad:Mortal Engines Quartet]]
[[Rummad:Levrioù saoznek]]
[[Rummad:Levrioù saoznek 2011]]</text>
      <sha1>l9vfrawfs5z21alqpy8beyez2p8aqws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Illustrated World of Mortal Engines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142176</id>
    <revision>
      <id>2191851</id>
      <parentid>2062382</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T23:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="0xbymmoxccigd9u4ujuubl71qowhexw" xml:space="preserve">'''''The Illustrated World of Mortal Engines''''' zo ur romant en heuliad lennegel ''[[Mortal Engines Quartet]]'' krouet gant [[Philip Reeve]].

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.predatorcities.co.uk/ Predator Cities]
* [https://web.archive.org/web/20191206221719/http://www.philip-reeve.com/ Philip Reeve]

{{Mortal Engines}}

[[Rummad:Mortal Engines Quartet]]
[[Rummad:Levrioù 2011]]
[[Rummad:Levrioù saoznek]]</text>
      <sha1>0xbymmoxccigd9u4ujuubl71qowhexw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Traction City</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142178</id>
    <revision>
      <id>2191856</id>
      <parentid>2062380</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T02:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="ibrwb40rfdh8w11x635bzot0lkh7ar0" xml:space="preserve">'''''Traction City''''' zo ur romant en heuliad lennegel ''[[Mortal Engines Quartet]]'' krouet gant [[Philip Reeve]].

== An tudennoù ==
* Anna Fang

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù ==
* [http://www.predatorcities.co.uk/ Predator Cities]
* [https://web.archive.org/web/20191206221719/http://www.philip-reeve.com/ Philip Reeve]

{{Mortal Engines}}

[[Rummad:Mortal Engines Quartet]]
[[Rummad:Levrioù 2011]]</text>
      <sha1>ibrwb40rfdh8w11x635bzot0lkh7ar0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emgann Cabo Fisterra (1509)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146140</id>
    <revision>
      <id>2191863</id>
      <parentid>2008492</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fróis</username>
        <id>84160</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2191863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="933" sha1="63s3te8u51rnx99c241kegjkp41ohd1" xml:space="preserve">{{pennad zo|Emgann Cabo Fisterra}}
[[File:Duarte Pacheco Pereira (Escola Naval).jpg|thumb|Ar moraer portugalat [[Duarte Pacheco Pereira]].]]
'''Emgann Cabo Fisterra'''  zo un emgann war vor hag a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Genver]] [[1509]] e [[Pleg-mor Gwaskogn|pleg-mor Bizkaia]], en donvor da aod [[Galiza]].

Mont a eure ul lestraz portugalat, kaset gant ar moraer [[Duarte Pacheco Pereira]], lesanvet an ''Akiles lusitanian'' gant ar barzh [[Luís de Camões]], a-benn d'ul lestraz a bevar lestr gall, renet gant [[Pierre de Mondragon]]. Ul lestr gall a voe kaset d'ar strad, an tri all a voe tapet, ha Pierre de Mondragon, a rae e reuz e [[kanol Mozambik]] hag a-hed aodoù [[Afrika]], diwar-goust al listri spagnol pe portugalat, a varvas en emgann.

[[Rummad:Emgannoù war vor|Cabo Fisterra 1509]]
[[Rummad:Emgannoù 1509]]
[[Rummad:Emgannoù Portugal]]
[[Rummad:Emgannoù Bro-C'hall]]
[[Rummad:Emgannoù ar XVIvet kantved]]</text>
      <sha1>63s3te8u51rnx99c241kegjkp41ohd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oadvezh Shōwa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151347</id>
    <revision>
      <id>2191873</id>
      <parentid>2000164</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lakaet eo bet ar restr [[c:File:President_Ronald_Reagan_Nancy_Reagan_and_Japanese_Emperor_Hirohito_at_Akasaka_Palace_in_Tokyo_Japan_-_DPLA_-_ecacdde90ed934a8be1157a45d093319.jpg]] e-lec’h President_Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_with_Hirohito.jpg gant [[c</comment>
      <origin>2191873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14580" sha1="4i0y6ldrjg4i87fdgsx206h69sslny6" xml:space="preserve">[[File:President Ronald Reagan Nancy Reagan and Japanese Emperor Hirohito at Akasaka Palace in Tokyo Japan - DPLA - ecacdde90ed934a8be1157a45d093319.jpg|thumb|An impalaer Hirohito hag ar prezidant [[Ronald Reagan]]]]

Graet e vez '''Oadvezh Shōwa''' eus ren an impalaer [[Hirohito]] adalek 1926 betek 1989, goude hini an impalaer [[Taishō]]. Ar ren hirañ e voe en Istor Japan&lt;ref name=&quot;To&quot;&gt;Totman, 2014&lt;/ref&gt;. E-pad ugent bloavezh kentañ e ren e savas al luskad broadelour radikal, ha meur a vrezel emledelour a voe. Goude bout bet faezhet en [[Eil Brezel-bed]] e voe dalc'het Japan gant Stadoù estren evit ar wezh kentañ en Istor ; pelloc'h e savas en-dro evel unan eus ar galloudoù armerzhel pennañ er bed&lt;ref name=&quot;La&quot;&gt;Large 2009.&lt;/ref&gt;.

==Kresk galloud an arme==
Moustret e oa bet luskadoù politikel an tu-kleiz e diwezh ar Marvezeh Taishō, ha buan e voe graet berzh gant strolladoù eus an tu-dehou levezonet gant ar [[faskouriezh]]&lt;ref name=&quot;Si&quot;&gt;Sims 2002.&lt;/ref&gt;. Galloudus e oa an tu-dehou pellañ koulz er gouarnamant hag er gevredigezh, dreist-holl a-drugarez da [[Arme Kantōgun]] (関東軍 ''Kantō-gun''), a oa kantonet e Sina a-hed an hent-houarn japanat e Manchouria ar Su&lt;ref name=&quot;Pe&quot;&gt;Perez 1998.&lt;/ref&gt;. 

D'an [[18 a viz Gwengolo]] 1931, un ofiser japanat eus an tu-dehou pellañ a lakaas [[dinamit]] da darzhañ war an hent-houarn, hep freuzañ tra ebet avat. Goude bezañ tamallet Sinaiz, arme Bro-Japan a aloubas Manchouria kent staliañ eno ur Stad dezhi, [[Manchukuo]] (満州国 ''Manshū kuni''), d'an [[18 a viz C'hwevrer]] [[1932]], hep aotre ebet a-berzh o gouarnamant. Taolet e voe ar garez etrebroadel war Japan, en em dennas diouzh Kevredigezh ar Broadoù e miz Meurzh [[1933]].&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;&lt;br&gt;
[[Restr:193109 mukden incident railway sabotage.jpg|thumb|Arbennigourion japanat oc'h ensellet an hent-houarn goude an darzhadenn]]

Ar Pennmaodiern [[Tsuyoshi Inukai]] ([[1855]]-1932) a glaskas krennañ war galloud Arme Kantōgun, met drouklazhet e voe d'ar [[15 a viz Mae]] 1932 gant tud eus an tu-dehou pellañ. Dre ma oa kreñvoc'h-kreñvañ enebiezh an arme hag an tu-dehou pellañ ouzh ar bolitikerion na oant ket soudarded, a lakaent da dud goubrenet, Tsuyoshi Inukai a voe ar sivil diwezhañ e penn gouarnamant Bro-Japan etre an daou Vrezel-bed&lt;ref name=&quot;He&quot;&gt;Henshall 2012.&lt;/ref&gt;. D'ar [[26 a viz C'hwevrer]] [[1936]], ofiserion eus an Arme Impalaerel a glaskas kemer ar galloud : kalz politikerion habask a voe drouklazhet a-raok ma c'hwitas an taol-Stad&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. Startaet e voe beli al Lu war ar bolitikerion evelkent, hag an darn vuiañ eus ar strolladoù politikel a voe diskaret gant [[Kevredigezh Skoazell Beli an Impalaer]] (大政翼賛会 ''Taisei yokusan-kai''), a voe disklêriet e miz Here [[1940]] gant ar Pennmaodiern [[Konoe Fumimaro]] ([[1891]]-1945)&lt;ref name=&quot;McL&quot;&gt;McClain 2001.&lt;/ref&gt;.

==Eil brezel etre Japan ha Sina==
Kalz politikerion japanat a oa mennet da vrasaat tiriad Japan evit ar mengleuzierezh hag evit divroañ dreistad ar boblañs&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;, ar pezh a gasas d'an [[Brezel Sina ha Japan (1937-1945)|Eil brezel etre Japan ha Sina]] e [[1937]]. Goude bezañ kemeret [[Nanjing]], a oa kêr-benn Sina d'ar mare, e miz Kerzu 1937, e voe lazhadeg, [[gwallerezh|palforsadeg]], jahinadeg, preizhadeg, tangwalladeg ha torfedoù brezel all gant Lu Japan&lt;ref&gt;Chang 1997.&lt;/ref&gt;. Daoust d'o zrec'h, Japaniz ne zeujont ket a-benn da ziskar gouarnamant Sina hag ar brezel a droas d'un hent-dall gwadek a badas betek 1945&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;, ha da get ez eas raktres Japan da sevel ur bloc'had Stadoù aziat renet ganti ; den ne oar petra e voe perzh resis an impalaer Shōwa e brezelioù emastenn Japan : hervez lod istorourion ne oa nemet ur vargodenn dic'halloud, hervez lod all e skore hag e vroude raktresoù ar vilourion&lt;ref name=&quot;Ws&quot;&gt;Weston 2014.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ar Stadoù-Unanet a zivizas respont da aloubadeg Sina dre gastizañ armerzh Japan evit krennañ war he fourchesadur danvez ha mirout outi a vrezeliñ&lt;ref name=&quot;W&quot;&gt;Walker 2015.&lt;/ref&gt;.

==An Eil Brezel-bed==
D'ar [[1añ a viz Gwengolo]] [[1939]] e tarzhas an [[Eil Brezel-bed]]. Evit enebiñ ouzh darbaroù Stadoù-Unanet Amerika, Japan a sinas ur feur-emglev gant [[Alamagn]] hag [[Italia]] d'ar [[27 a viz Gwengolo]] 1940 hag e miz Gwengolo ar bloaz-se e aloubas [[Indez-Sina c'hall]] ; e miz Gouere [[1941]] e voe lakaet seziz war holl vadoù Bro-Japan en Europa gant ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet hag an Izelvroioù&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;.&lt;br&gt;
E dibenn 1941, gouarnamant Japan renet gant ar Pennmaodiern [[Tōjō Hideki]] ([[1884]]-1948), a oa jeneral ha kadoriad Kevredigezh Skoazell Beli an Impalaer, a zivizas terriñ embargo SUA dre nerzh&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. D'ar [[7 a viz Kerzu]] 1941 e loc'has Morlu an Impalaeriezh an [[arsailh war Pearl Harbor]], ur porzh eus morlu ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] en [[Hawaii]], ar pezh a redias SUA da zisklêriañ ar brezel dezhe ha da gemer perzh en Eil Brezel-bed antronoz, a-du gant ar Gevredidi. Goude an argadenn-se, Japan a aloubas trevadennoù eus ar Stadoù-Unanet, ar Rouantelezh-Unanet hag an Izelvroioù en Azia&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;.

Meur a wezh e voe trec'h Japan kent [[Emgann Midway]] e deroù miz Mezheven [[1942]], ma'z eas an trec'h gant [[Stadoù-Unanet Amerika]], hag [[Emgann Guadalcanal]] ([[7 a viz Eost]] 1942 – [[9 a viz C'hwevrer]] [[1943]]) ma voe trec'h ar Gevredidi hag a zisammas an [[Inizi Salomon]] diouzh yev Japan&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. A-hed ar mare-se e sevenas Lu Japan torfedoù brezel : gwallgas prizonidi, drouklazhañ trevourion, arver armoù [[kimiezh|kimiek]] ha [[bevoniezh|bevedel]].&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. Lakaet e oa ar soudarded japanat da fanatiked, pa raent «&amp;nbsp;[[Banzai (argadenn)|argadennoù banzai]]&amp;nbsp;» (diwar al lugan 天皇陛下&lt;u&gt;万歳&lt;/u&gt; ''Ten'nōheika &lt;u&gt;banzai&lt;/u&gt;'' &quot;&lt;u&gt;Bevet&lt;/u&gt; an impalaer&quot;), argadennoù-emlazh gant o unvez ''Tokkō'' (神風&lt;u&gt;特&lt;/u&gt;別攻撃隊 ''Kamikaze Shinpū &lt;u&gt;Tok&lt;/u&gt;ubetsu &lt;u&gt;Kō&lt;/u&gt;gekitai'', &quot;Unvezh Argadiñ Arbennik Avel Doue&quot;) adalek [[1944]] ha pa stourment betek o soudard diwezhañ zoken pa oa anat e oant koll&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Frank 2001.&lt;/ref&gt;.

[[Restr:Atomic cloud over Hiroshima - NARA 542192 - Edit.jpg|thumb|left|Koabrenn derc'hanel en Hiroshima, 1945]]
Diaesoc'h-diaesañ e teuas buhez Japaniz da vezañ en abeg d'ar boued tailhet, d'an troc'hoù [[tredan]] ha da voustrerezh garv pep enebiezh ouzh ar gouarnamant.&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt;&lt;br&gt;
E kreiz 1944 bepred, ar Stadoù-Unanet a c'hounezas [[Emgann Saipan]] hag a adkemeras [[Inizi Mariana]] digant Japaniz. Alese e krogas an Amerikaned da vombezañ Bro-Japan&lt;ref name=&quot;MOM&quot;&gt;Morton &amp; al. 2004.&lt;/ref&gt;. Tremen an hanter eus gorread ar c'hêrioù bras a voe distrujet&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;. [[Emgann Okinawa]] (Ebrel-Mezheven 1945) a voe brasañ emgann war vor an Eil Brezel-bed ; 115&amp;nbsp;000 soudard ha 150&amp;nbsp;000 sivil japanat a voe lazhet eno&lt;ref&gt;Feifer 1992.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
D'ar [[6 a viz Eost]] 1945, ar Stadoù-Unanet a vannas ur [[arm nukleel|vombezenn derc'hanel]] war [[Hiroshima]], a lazhas 20&amp;nbsp;000 soudard ha tremen 120&amp;nbsp;000 sivil japanat ; tri deiz goude, d'an [[9 a viz Eost]], e rejont heñvel e Nagasaki (betek 80&amp;nbsp;000 a dud lazhet). Ar c'hentañ argadenn derc'hanel en Istor e voe [[bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki|bombezadennoù derc'hanel Hiroshima ha Nagasaki]].&lt;br&gt;
D'an hevelep deiz, [[URSS]] a zisklêrias ar brezel da Vro-Japan hag a aloubas Manchouria. D'ar [[14 a viz Eost]] e kodianas Japan, hag antronoz e komzas an impalaer Shōwa er [[skingomz]] broadel&lt;ref&gt;Nester 1996.&lt;/ref&gt;.

==Goude an Eil Brezel-bed==
===Bro-Japan dalc'het===
E dalc'h ar Gevredidi e voe Japan neuze. Renet e voe ''de facto'' gant Komandant Meur ar Gevredidi, jeneral ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]  [[Douglas MacArthur]] ([[1880]]-1964), a voe lesanvet &quot;''shōgun'' estren&quot; (外人将軍 ''gaijin-shōgun'') gant Japaniz. Kalz eus ar c'hemmoù a vroudas a voe levezonet gant re an ''New Deal'' bet lakaet e pleustr gant [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] er bloavezhioù 1930&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. 
Klask a reas an dalc'hidi digreizennañ ar galloud e Bro-Japan dre derriñ ar ''zaibatsu'', eleze o diberc'hennañ diouzh an douaroù labouret, a voe roet d'an dud o gouneze&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt; ha dre vroudañ an dud da sevel [[sindikad]]où labourerion&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. Dizarmet e voe arme Impalaeriezh Japan&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt;, en o frankiz e voe lakaet he zrevadennoù&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;, ha torret e voe al &quot;Lezenn evit mirout ar peoc'h&quot; hag an ''Tokkō''&lt;ref&gt;Mackie 2003.&lt;/ref&gt;. Barnet ha kondaonet e voe an dorfedourion brezel gant al Lezvarn Vilourel Etrebroadel evit ar Reter-Pellañ, unnek Stad enni : [[Aostralia]], [[Bro-C'hall]], Filipinez, India, Izelvroioù, [[Kanada]], Rouantelezh-Unanet, Sina, SUA, URSS ha [[Zeland-Nevez]]&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;.&lt;br&gt;

Ar gouarnamant a voe tennet diouzh beli an impalaer ha lakaet da vezañ atebek dirak ur [[Parlamant]] dilennet&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;. Aotreet e voe an impalaer da chom war an tron, met rediet e voe da zianzav e orin doueel, ar pezh a reas d'ar [[1añ a viz Genver]] [[1946]] dre an ''[[Ningen-sengen]]'' (人間宣言 &quot;Disklêriadenn a zenelezh&quot;). Echu e oa gant ar &quot;Stad shintō&quot; neuze&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. Ur Vonreizh nevez a voe skrivet, a wareze ar frankizoù foran, gwirioù al labourerion, ar gwir d'ar maouezed da vouezhiañ, hag a verze ouzh Japan a vrezeliñ&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;.

D'an [[8 a viz Gwengolo]] [[1951]] e voe sinet e [[San Francisco]] ur feur-emglev a beoc'h etre Bro-Japan ha 49 Stad all. Bloaz goude e voe lakaet Japan en he frankiz en-dro, petra bennak ma kendalc'has SUA da verañ ul lodenn eus Inizi Ryūkyū&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. E [[1968]], SUA a zistroas [[Inizi Ogasawara]] da Japan ; aotreet e voe Japaniz da zistreiñ di. E [[1972]] e voe restaolet Okinawa da Vro-Japan, met kampoù milourel eus ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] zo c'hoazh eno hag en Inizi Ryūkyū da-heul ar [[Feur-emglev kenlabour ha surentez etre SUA ha Japan]] a voe sinet e [[1960]], ar pezh a lakaas kantadoù a viliadoù a Japaniz da vanifestiñ a-enep&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;.

===Diorroadur ar vro===
[[Yoshida Shigeru]] ([[1878]]-[[1967]]) a voe Pennmaodiern e 1946–[[1947|47]] ha [[1948]]–[[1954|54]], unan eus ar re a badas ar pellañ en Istor Japan&lt;ref&gt;Edstrom 2016.&lt;/ref&gt;. Mennet e oa da startaat al liammoù etre e vro hag SUA evit diorren an armerzh e-lec'h an darempredoù etrebroadel&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt;. E [[1955]], e strollad politikel, ar [[Jiyūtō]] (自由党 &quot;Strollad Frankizour&quot;) a zeuas da vezañ ar [[Jiyū-Minshutō]] (自由民主党 &quot;Strollad Demokratel Frankizour&quot;, SDF)&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt; a zo c'hoazh o ren e [[2022]].&lt;br&gt; 
Gwan e oa armerzh Japan goude ar brezel, met gwellaat a reas adalek [[1949]] a-drugarez da labour ar banker [[Joseph M. Dodge]] (1890-1964) ha da [[Brezel Korea|Vrezel Korea]] ([[1950]]-[[1953|53]])&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. Gant ar gouarnamant Yoshida e voe staliet ur Vaodiernezh ar C'henwerzh Etrebroadel hag ar Greanterezh (MKEG) evit ma kenlabourfe an embregerezhioù bras gant ar gouarnamant. Berz a reas an MKEG, pa vleunias an ijinerezh pounner hag an ezporzhiañ&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt;. Broudet e oa an armerzh japanat er bloavezhioù-se gant meur a dra : an teknologiezh hag an doareoù kornôgel da wiriañ perzhded ar c'henderc'hadoù, ar c'henlabour etre Japan hag SUA a-fed difenn hag armerzh, frankiz an enporzhiañ, digresk ar c'hweluniadoù, hiradenn an amzer-labour, politikerezh ar stummadur hag ar ''[[shūshin koyō]]'' (終身雇用 &quot;implij a-hed buhez&quot;) en embregerezhioù&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. E 1955 e tizhas armerzh Japan ul live dreist hini ar bloavezhioù 1930.&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;&lt;br&gt;
E 1968 e oa armerzh Japan an eil kreñvañ er bed goude hini SUA&lt;ref&gt;Wan 2007.&lt;/ref&gt; Ur c'hresk tost da 10% bep bloaz a voe e [[Korvoder broadel kriz|Korvoder broadel kriz (KBK)]]&lt;ref&gt;KBK = [[Produadur diabarzh gros|Produadur diabarzh kriz (PDK)]] + Arc'hant o tont eus broioù estren + arc'hant o vont da vroioù estren.&lt;/ref&gt; Japan adalek [[1956]] betek enkadenn an [[tireoul]], e [[1973]], a izelaas ar c'hresk da 4% betek deroù ar [[bloavezhioù 1990]]&lt;ref&gt;Gao 2009.&lt;/ref&gt;. E-kerzh ar marevezh-se e teuas Japan da vout ar c'hentañ saverez [[karr-tan|kirri-tan]] er bed hag unan eus brasañ kenderc'herezed binvioù [[elektronek]]&lt;ref name=&quot;He&quot; /&gt;. 

Hiraat a reas ar spi bevañ ; da 128 milion a dud e save poblañs Japan e 1990&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt; (125,47 milion zo bet jedet evit miz Kerzu 2021&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html |title=''Statistics Bureau of Japan''|accessdate=03 Genver 2022}}&lt;/ref&gt;) 

Diwar c'houlenn SUA e voe assavet Lu Japan e 1954, dindan an anv &quot;Nerzhioù Emzifenn Japan&quot; (自衛隊 ''Jieitai'') ; lod Japaniz a savas enep en ur lavaret e torre mellad 9 ar Vonreizh&lt;ref&gt;Ito 1991 ; ''Pobl Japan a zilez ar brezel da viken evel gwir riek ar vroad hag evel gourdrouz implijout an nerzh evit sioulaat breteoù etrebroadel'' eo ar mellad 9 – {{ja}} {{cite web|url=https://ja.wikisource.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%9C%8B%E6%86%B2%E6%B3%95 |title=&quot;日本國憲法 ''Nihon kokukenpō''|accessdate=03 Genver 2022}} – {{en}} {{cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_Japan#CHAPTER_II._RENUNCIATION_OF_WAR |title=&quot;''Constitution of Japan''|accessdate=03 Genver 2022}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E 1956, Japan a emezelas en [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]]. hag en hañv 1964 ez aozas ar [[C'hoarioù Olimpek]]. Kevreded gant SUA e voe a-hed ar [[Brezel Yen]], daoust ma savas lod Japaniz a-enep. E 1956 c'hoazh, Japan hag URSS a zisklêrias ent-ofisiel diwezh ar brezel hag a eskemmas kannaded, daoust d'un dizemglev a-zivout [[Inizi Kouril]] a chom c'hoazh e 2022&lt;ref name=&quot;Tog&quot;&gt;Togo 2004.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E 1960 e voe anazavet [[Republik Korea]] gant Japan daoust d'an dizemglev a-zivout [[Reier Liancourt]] e [[Mor Japan]].&lt;ref name=&quot;Tog&quot; /&gt;&lt;br&gt;
Goude an Eil Brezel-bed ha hervez politikerezh SUA, Japan he devoa anazavet [[Republik Sina]] e Taiwan evel gouarnamant reizh Sina ; er bloaz 1972 avat ez anzavas [[Republik Pobl Sina]]&lt;ref name=&quot;Tog&quot; /&gt;. 

===Sevenadur===
A-c'houde diwezh ar gouzalc'herezh e [[1952]] e vleuñvas ar [[sinema]] japanat&lt;ref name=&quot;Pe&quot; /&gt;, en abeg ma oa bet torret kontrollerezh ar gouarnamant, ma oa marc'had-mat ar sevel [[film]]où, ma oa deuet teknikoù nevez eus ar C'hornôg ha ma'z ae un niver bras a dud d'ar salioù&lt;ref name=&quot;To&quot; /&gt;.

== Notennoù ==
{{Daveoù}}


{{Boest Istor Japan}}
{{Porched Japan}}

[[Rummad:Istor Japan]]</text>
      <sha1>4i0y6ldrjg4i87fdgsx206h69sslny6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revolver</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151584</id>
    <revision>
      <id>2191849</id>
      <parentid>2190485</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T22:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Istor */</comment>
      <origin>2191849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18228" sha1="9tdyvmq2jvoqiuigkb3revmtk75r9rt" xml:space="preserve">{{pennad zo|Revolver (albom)}}
[[Restr:Colt Autentica.jpg|dehou|250x250px]]
Ur '''revolver'''&lt;ref&gt;Hervez geriadurioù Favereau, Ménard, TermOfis, Geriadur Brezhoneg an Here.&lt;/ref&gt;, anvet a-wezhioù ur '''bistolenn-dro'''&lt;ref&gt;Hervez Geriadur Brezhoneg an Here.&lt;/ref&gt;, zo un [[arm-tan]] hag a c'haller maneal gant un dorn hepken, dezhañ ur c'hanol d'an nebeutañ. Un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] en deus ivez, anezhi ur [[kranenn (arm-tan)|granenn]] hag a dro, enni meur a [[kambr (arm-tan)|gambr]] peurliesañ, pep a [[kartouchenn (arm-tan)|gartouchenn]] (pe a boultr hag a [[Boled|voled]] evit ar re goshañ) enne pa vezont karget. Armañ ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Ki|c'hi]] a-raok leuskel un tenn a laka ar granenn da dreiñ un tamm, ar pezh a gas unan eus ar c'hambroù war ar memes linenn hag ar c'hanol hag ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Skoer|skoer]]. Prest eo neuze ar revolver da dennañ ur [[Geriaoueg an armoù-tan#Boled|boled]]. Gant ur revolver e c'haller peurliesañ tennañ meur a wezh (etre 5 ha 7) a-raok kaout ezhomm da gargañ e arm en-dro, er c'hontrol d'an armoù-tan un-tenn koshoc'h o doa ezhomm da vezañ adkarget goude pep tenn.

Daoust ma 'z eo gwelloc'h ar pistolennoù damaotomatek e-keñver o niver a dennoù hag o aested, ar revolverioù a vez implijet stank atav e-giz arm difenn, arm sport, pe da chaseal er broioù m'eo aotreet.

Daoust ma 'z a an armoù dorn d'ober ar pep brasañ eus an armoù a ra gant gwikefre ur revolver, armoù-tan arall a c'hell kaout un hevelep mont en-dro. En o zouez ez eus [[Fuzuilh|fuzuilhoù]] pe [[Banner-greunadennoù|bannerioù-greunadennoù]] zo, ha kanolioù evel ar re a gaver war girri-nij zo. Disheñvel eo ar revolverioù diouzh armoù evel ar [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] abalamour ma ne dro nemet ar c'hambroù en ur revolver, e-skoaz en un arm-tro ez eus meur a ganol, gante pep a daboulin, a dro en-dro d'ur bourvezerez kartouchennoù boutin dezhe hag a denn.

== Doareoù ==

=== Platinenn ===
Ar revolverioù kentañ a oa dezho [[Platinenn (arm-tan)|platinennoù]] un-ober nemetken : dav e oa d'an tenner stegnañ ki an arm da gentañ evit armiñ anezhañ ha lakaat e daboulin da dreiñ, a-raok pouezañ war an draen evit tennañ. Adalek kard diwezhañ an XIX{{Vet}} kantved e ledanaas implij ar revolverioù daou-ober, trawalc'h e oa pouezañ war o draen evit stegnañ ar c'hi ha lakaat an daboulin da dreiñ. Ar [[Colt Model 1877]] a voe ar revolver daou-ober kentañ produet a-yoc'h. Kalz revolverioù modern a ginnig an daou vod d'ober, hervez youl an tenner.

=== Framm ===
En un tamm e oa savet framm ar revolverioù kentañ, ha chom a rae difiñv ahel o zaboulin e-keñver o framm. Evit o adkargañ e oa ret digeriñ ur golo hag a ziskoueze unan eus kambroù an daboulin hepken, war ar c'hostez, hag ensoc'het e veze ar munisionoù en ur dreiñ an daboulin etre pep hini. An taboulinoù karget dre o c'hostez (''side-loading'' e saozneg) a oa neuze hir a-walc'h da gargañ.

E eil hanterenn an XIX{{Vet}} kantved e voe ijinet revolverioù ''top-break'' evel ar [[Webley (revolver)|Webley]] : evit o c'hargañ e oa ret lakaat ar c'hanol hag an daboulin da wintañ war-zu an traoñ. Evel-se e veze diskouezet an daboulin en he fezh, ha buanoc'h ez ae an traoù. Revolverioù all a voe savet gant frammoù raloc'h : ar [[Colt Model 1871-72 Open Top|Colt Model 1871-72]] a oa ret divontañ e ganol evit tennañ e daboulin hag adkargañ anezhañ (doare ''open top''). Hiroc'h e oa d'ober, met gellet a rae an tenner kas meur a daboulin karget gantañ en a-raok. Ar [[Mauser C78|Mauser Zig-Zag]] alaman (1878) a veze-eñ gwintet e ganol hag e daboulin war-zu an nec'h : ne ziskouezas ket se bezañ akomod, ha dilezet e voe an doare buan. Kudenn vrasañ revolverioù ''top-break'' pe ''open top'' e oa solutder o framm, en doa ur poent gwan dre ma c'halle bezañ digoret.

Ar braz eus ar revolverioù a-vremañ, abaoe ar [[Colt Model 1889]], a zo dezhe ur framm en ur pezh, hag un daboulin a winter war ar c'hostez (a-gleiz peurliesañ).

&lt;gallery&gt;
Restr:Nagant-holstered.jpg|Un [[Nagant M1895]], dezhañ un daboulin difiñv a ranker adkargañ war ar c'hostez.
Restr:IOF-32-REV-4.JPG|Un [[Indian Ordnance Factories .32 Revolver|IOF .32]] ''top-break''.
Restr:Mod1open.jpg| Ur [[Smith &amp; Wesson Model 1]] ''open top''.
Restr:Taurus 627-KLM 357MAG 009.jpg|Un [[Taurus 627]] ''swing-out'' modern
&lt;/gallery&gt;

== Istor ==
[[Restr:Pistole mit Lauf Null (15096244726).jpg|thumb|Ur bistolenn gant meur a ganol, mirdi Lara]]
Un elfenn a-bouez en istor an armoù-tan e oa an amzer lakaet da gargañ anezhañ en-dro goude bezañ tennet gantañ. E-keit ha ma oa an tenner oc'h adkargañ e oa didalvez an arm, hag e c'halled bezañ taget gant an enebourien. Klasket e voe meur a zoare da dennañ buanoc'h. Da gentañ e voe ijinet armoù dezhe meur a ganol hag a roe tu da dennañ daou denn pe muioc'h a-raok adkargañ&lt;ref name=&quot;Morgan2014&quot;&gt;{{cite book|last=Morgan|first=Michael|title=Handbook of Modern Percussion Revolvers|url=https://books.google.com/books?id=lWUFAQAAQBAJ&amp;pg=PA75|year=2014|publisher=Krause Publications|location=Iola, Wisconsin|isbn=978-1-4402-3898-7|page=75}}&lt;/ref&gt;. Diwezhatoc'h e voe ijinet armoù gant meur a ganol hag a droe en-dro d'un ahel.

[[Restr:迅雷銃全形.png|thumb|Ar ''xun lei chong''.]]
Ur bistolenn a bevar c'hanol a voe savet e [[Venezia]] e 1548 d'an nebeutañ&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Howard L. Blackmore|title=Guns and Rifles of the World|year=1965|publisher=Chancellor Press|page=80}}&lt;/ref&gt;. E [[Sina]], e diwezh ar {{XVIvet kantved}}, Zhao Shi-zhen a ijinas ar ''[[Xun Lei Chong]]'', ur goaf a bemp kanol. War-dro ar memes mare e voe savet skouerennoù kentañ eus ar pezh a anver ur revolver hiziv, en [[Alamagn]]. Ur c'hanol hepken o doa gant ur granenn hag a droe, enni ar poultr hag ar bolodoù. Fardet e voe armoù a seurt-se en Europa, dezhe meur a batrom&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://americansocietyofarmscollectors.org/wp-content/uploads/2019/06/1968-B18-Six-Shooters-Since-Sixteen-Hundred.pdf|format=PDF|title=SIX SHOOTERS SINCE SIXTEEN HUNDRED|author=Merrill Lindsay|website=Americansocietyofarmscollectors.org|access-date=2022-03-02}}&lt;/ref&gt;. Koulskoude e oant diaes da implijout ha ker-kenañ, hag abalamour da se ne oant ket niverus.

E-kreiz an {{XIXvet kantved}} e veze implijet kalz armoù dorn dezhe meur a ganol anvet [[Pebrouer (arm-tan)|pebrouer]], pe ''pepper-box'', abalamour ma tennent d'al lestrig-taol heñvelanvet.

=== '''Samuel Colt hag ar revolver modern kentañ''' ===
In 1836, [[Samuel Colt]] a ijinas ur revolver nevez hag a zigoras an hent da implij ar revolverioù gant ar brasañ niver&lt;ref&gt;[https://patents.google.com/patent/USX9430I1 US patent X9430I1]&lt;/ref&gt;. Hervez Colt e teuas soñj ar revolver dezhañ pa oa war vor. Awenet e oa gant mont en-dro ar [[gwindask|windask]], he doa ur wikefre kliked warni. Implijet e oa diwezhatoc'h un hevelep gwikefre da lakaat kranenn e armoù da dreiñ pa armed ar c'hi. A-drugarez d'an ijinadenn-se ne oa ket ezhomm ken d'en ober gant an dorn. Ar Colt Paterson, ganet diwar ar soñj-se, a voe produet etre 1836 ha 1842. Dont a reas kalite armoù eil embregerezh Colt da vezañ brudet, ha stummet e voe en e [[Armerezh|armerezhioù]] en Amerika hag e Bro-Saoz meur a rummad micherourien, o doa bet ul levezon vras goude war strivoù embregerezhioù all e diwezh ar c'hantved&lt;ref name=&quot;TuckerWhite2011&quot;&gt;{{cite book|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=White|first2=William E.|title=The Civil War Naval Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=q4mwAtj2r3UC&amp;pg=PA122|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-338-5|pages=122–123}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery&gt;
Restr:Drehling GNM W1984 ca 1580.jpg|Revolver [[matchlock]] a eizh kambr (Alamagn, war-dro 1580)
Restr:Colt Paterson Belt 2nd Model.jpg|[[Colt Paterson]] 2nd belt model
&lt;/gallery&gt;

[[Restr:Smith &amp; Wesson Model 1, 2nd Issue.jpg|thumb|Ur [[Smith &amp; Wesson Model 1]]]]
Ar c'hentañ revolverioù a veze hir da gargañ. Skuilhañ a raed [[poultr du]] e pep kambr, sankañ ur bolod war-c'horre hag ur stouf. Neuze e lakaed un [[Emors (munisionoù)|emors]] e penn adreñv pep kambr, el lec'h ma kouezhe ar skoer. Heñvel a-walc'h e oa ouzh an doare da gargañ ur bistolenn a-c'hiz-kozh a un tenn, nemet e c'halled kargañ ar poultr hag ar bolod war-eeun e beg ar granenn e-lec'h kaout ezhomm da sankañ anezhañ war hed ar c'hanol. A-drugarez d'an dra-se ivez e c'halled aozañ rizennoù er c'hanol e-unan, dre ma ne oad ket rediet da sankañ ar boledoù ennañ dre nerzh. Ar pistolennoù a-c'hiz-kozh karget dre o c'hanol o doa kanolioù flour ha boledoù na glote ket kenkoulz o ment ouzh hini ar c'hanol. Abalamour da se e vezent karget aesoc'h met tennañ a raent gwashoc'h. 

Lod eus ar revolverioù brudetañ a seurt-se e oa ar [[Colt 1851 Navy]], ar [[Colt 1860 Army]], hag ar revolverioù [[Colt Pocket]], a voe holl implijet stank e-pad [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet]] . Daoust ma veze implijet revolverioù stadunanat dreist-holl, [[Armerezh|armerien]] Europa a farde revolverioù niverus d'ar c'houlz-se ivez, ha kalz anezhe a voe implijet. En o zouez emañ ar revolver Lefaucheux, ar [[revolver LeMat]], ar [[revolver Beaumont–Adams]] hag an [[Tranter (revolver)|Tranter]].

=== Ar revolverioù kentañ enne kartouchennoù metal ===
[[Restr:SAA 5773 oN.JPG|thumb|upright|Ar [[Colt Single Action Army|''C'holt Single Action Army'']] a oa armet ar [[7vet Rejumant Marc'hegerezh (SUA)|7vet Marc'hegerezh]] gantañ e-pad prantad ar brezelioù indian]]
E 1854, [[Eugène Lefaucheux]] a ijinas al [[Lefaucheux 1854]], ar c'hentañ revolver a implije kartouchennoù metal kentoc'h evit poultr, boledoù, hag [[Emors (munisionoù)|emorsoù]]. Ur bistolenn [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA (Single Action, Un-Ober)|un-ober]] e oa, c'hwec'h tenn ennañ&lt;ref name=&quot;HouzeCooper2006&quot;&gt;{{cite book|last1=Houze|first1=Herbert G.|last2=Cooper|first2=Carolyn C.|last3=Kornhauser|first3=Elizabeth Mankin|title=Samuel Colt: Arms, Art, and Invention|year=2006|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-11133-9|page=118}}&lt;/ref&gt;.

Ar armeurer stadunanat Rollin White en doa ijinet ur sistem e-lec'h ma veze karget kartouchennoù paper dre a-dreñv an daboulin. D'ar 17 a viz Du 1856 e sinas [[Daniel B. Wesson]] hag [[Horace Smith (ijiner)|Horace Smith]] un emglev evit implijout ar breved [[Rollin White]] gant ur feur a 25 ''cents'' evit pep revolver. Kregiñ a reas [[Smith &amp; Wesson]] da broduiñ e diwezh 1857, hag e-pad bloavezhioù e voent ar re nemeto a bourchase kartouchennoù revolver karget dre dreñv er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] a-drugarez d'o emglev gant Rollin White&lt;ref&gt;[https://patents.google.com/patent/US12648 US patent 12648]&lt;/ref&gt;. Hemañ a zifenne mort e vreved a-enep ar saverien armoù all, evel m'en doa graet Colt gant e vreved revolver. Daoust ma oa perc'henn White war ar breved e voe gouest saverien armoù all da implijout an ijinadenn, gant ma oant prest da baeañ gwirioù&lt;ref name=&quot;Flayderman2001&quot;&gt;{{En}} FLAYDERMAN Norm, ''Flayderman's Guide to Antique American Firearms ;... and their values'', Krause Publications, 2001, 213 p., ISBN 0-87349-313-3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Smith &amp; Wesson Images of America |first= Roy G.|last= Jinks|author2=Sandra C. Krein  |page=8|publisher= Arcadia Publishing|year= 2006 |isbn = 978-0-7385-4510-3 }}&lt;/ref&gt;.

Goude fin breved White e miz Ebrel 1869 e voe nac'het outañ astenn padelezh ar breved un teirvet gwezh. Aotreet e oa saverien armoù all da broduiñ o armoù dezhe o-unan oc'h ober gant kartouchennoù karget dre penn a-dreñv an daboulin. Ar patromoù kentañ a voe alies patromoù kozh revolverioù karget gant poultr hag emorsoù, kemmet da zegemer kartouchennoù metal karget dre dreñv. Goude-se e voe savet patromoù revolverioù a implije kartouchennoù adalek an deroù, evel ar [[Colt 1871-72 Open Top|Colt 1872 &quot;open top&quot;]] hag ar [[Smith &amp; Wesson Model 3]] &lt;ref name=&quot;Flayderman2001&quot; /&gt;.

[[Restr:Colt Python IMG 6785.jpg|thumb|right|Ur skouer a daboulin gwint-diwint ouzh ur revolver]]
[[Restr:Webley IMG 6793.jpg|thumb|Ur revolver [[Webley (revolver)|Webley Mk VI]] kalibr .455 ''top-break'', a winter e framm d'e gargañ]]
E 1873 e krogas Samuel Colt da werzhañ ar [[Colt Single Action Army]], anvet ivez Colt Peacemaker, kambret e .45, unan eus ar revolverioù brudetañ savet biskoazh&lt;ref name=&quot;Standard Catalog of Colt Firearms&quot;&gt;{{cite book|last=Sapp|first=Rick|title=Standard Catalog of Colt Firearms|year=2007|publisher=Gun Digest Books|location=Iola, WI|isbn=978-0896895348|page=79}}&lt;/ref&gt;. Kavout a raed er patrom-se an araokadennoù niverus degaset en armoù savet abretoc'h. Tennañ a rae c'hwec'h kartouchenn vetal ha kinniget e oa en ouzhpenn 30 gobari hag hirderioù kanol disheñvel. Produet e vez c'hoazh, gant un niver a glonoù hag a batromoù damheñvel, ha chomet eo heñvel e neuz abaoe 1873. Daoust ma oa bet savet evit arme ar Stadoù-Unanet da gentañ, ar patrom 1873 a voe gwerzhet stank hag a blije kalz d'ar siviled, d'ar [[ranch]]erien, d'an dud a lezenn, koulz ha d'ar forbaned{{Daveoù a vank|date=August 2019}}. Levezonet en deus un niver a revolverioù all. Paouezet en doa Colt da broduiñ anezhañ dre ziv wezh, met kregiñ a reas en-dro abalamour d'ar goulenn.

=== Un-ober pe daou-ober : hengounioù disheñvel er bed e fin an XIX{{Vet}} kantved ===
Er Stadoù-Unanet e oa tad ar revolverioù un-ober hengounel betek fin an XIX{{Vet}} kantved. En Europa koulskoude e savas an armeurerien revolverioù daou-ober abretoc'h. Pa veze c'hoazh produet armoù evel ar Colt Model 1873 er Stadoù-Unanet e veze dija savet armoù daou-ober evel ar [[Revolver d'ordonnance modèle 1873|MAS Modèle 1873]] e Frañs hag an [[Enfield (revolver)|Enfield]] e Breizh-Veur. Samuel Colt a reas esaeoù revolverioù daou-ober hag e savas ar [[Colt Model 1877 Double Action]], met brudet-fall e teuas an arm da vezañ abalamour d'e wikefre luziet, bresk ha techet da zegas darvoudoù-tennañ.

E 1889, Colt a lakaas e gwerzh ar [[Colt M1889|C'holt Model 1889]], ar c'hentañ revolver daou-ober modern gwirion. Disheñvel e oa diouzh an armoù daou-ober a oa a-raok abalamour m'en doa ur granenn a c'halled lakaat da wintañ evit kargañ an arm, ha n'eo ket ur granenn a zigored. Degemeret-mat e oa buan ar c'hranennoù gwint-diwint ''swing-out'' abalamour ma vodent gwellañ perzhioù ar patromoù koshoc'h. Ar revolverioù a c'halled digeriñ a roe tu da dennañ an holl douilhezoù war un dro, hag a ziskoueze an holl gambroù d'o c'hargañ en un doare aes. Plegañ ar framm e div hanterenn avat a wanae an arm hag a washae e resisted, abalamour ma ne oa ket ken reut. Revolverioù all a veze karget dre un tu evel ar C'holt 1871 pe 1873, hag o doa ur framm reut a-walc'h, met ret e oa d'an tenner lemel ar c'hartouchennoù hag o c'hargañ unan-hag-unan a-vuzul ma lakaed ar granenn da dreiñ da lakaat pep kambr da dremen dirak an digor  kargañ&lt;ref name=&quot;kinard&quot;&gt;{{cite book|title=Pistols: An Illustrated History of Their Impact|url=https://archive.org/details/pistolsillustrat00kina_652|url-access=limited|first= Jeff|last=Kinard |page=[https://archive.org/details/pistolsillustrat00kina_652/page/n175 163]|publisher=ABC-CLIO|year=2004 |isbn=978-1-85109-470-7}}&lt;/ref&gt;. Smith &amp; Wesson a heulias ar skouer-se seizh bloaz diwezhatoc'h gant un distrinker dre zorn, war ar Model 1896, heuliet gant an [[Smith &amp; Wesson Model 10|.38 Hand Ejector Model of 1899]] (anavezet diwezhatoc'h evel ar Model 10), hag ar c'hartouchennoù [[.38 Special]] nevez. Dont a reas ar Model 10 da vezañ unan eus an armoù-tan dorn gwerzhet ar gwellañ en {{XXvet kantved}} hag ar c'halibr [[.38 Special]] zo atav an hini implijet ar muiañ er bed er revolverioù.

== Revolverioù brudet ==
* [[Colt 1851 Navy]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1851)
* [[Webley (revolver)|Webley]] ({{Rouantelezh Unanet}}, 1887)
* [[Colt Single Action Army]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1872)
* [[Colt Official Police]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1928)
* [[Smith &amp; Wesson Model 10|Smith &amp; Wesson M&amp;P]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1905)
* [[Smith &amp; Wesson Model 29]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1955), brudet gant ar film [[Dirty Harry|''Dirty Harry'']]
* [[Nagant M1895]] ({{Belgia}}, 1895)
* [[Colt Python]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1955)
* [[Manurhin MR 73]] ({{Frañs}}, 1973)

== Sevenadur ==
Brudet eo ar revolverioù er sevenadur pobl dre ar filmoù ''western'' evel ''[[Il buono, il brutto, il cattivo|The Good, the Bad and the Ugly]]'' (1966). Er Stadoù-Unanet int arouezius eus darvoudoù istorel an XIX{{Vet}} kantved o deus frammet ar vro a-vremañ, evel [[Trec'h war ar C'hornôg|astenn ar vro war-zu ar C'hornôg]] pe ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel Diabarzh]] etre 1861 ha 1865. Ikonoù eo ar revolverioù, ha lod anezhe a c'hall bezañ gwerzhet ker pa 'z int stag ouzh darvoudoù istorel resis&lt;ref&gt;{{Fr}} [https://www.ouest-france.fr/monde/etats-unis/etats-unis-le-revolver-qui-tua-billy-the-kid-vendue-6-millions-de-dollars-d87ed8d2-72fb-4947-af3b-54bade80a61b ''États-Unis. Le revolver qui tua Billy the Kid vendu 6 millions de dollars''], Ouest-France, 28/08/2021&lt;/ref&gt;. [[Lucky Luke]] a implij revolverioù evit tennañ buanoc'h evit e skeud e albomoù [[Maurice de Bevere|Morris]].

== Gwelet ivez ==
* [[Geriaoueg an armoù-tan]]

== Levrlennadur ==
* {{En}} Joseph E. Smith, ''The book of pistols and revolvers'', Castle Books, 816 p., 1946 (embannadur kentañ)
* {{fr}} HARTINK A. E., ''L'encyclopédie des pistolets et revolvers'', Maxi-Livres, 2004, ISBN 2-7434-4777-X, 271 p.
* {{Fr}} HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, 320 p.
* {{br}} Rann an Ordrenañs, USA, ''Deskrivadur ar bistolenn M1911'', [[Ar Granenn]], 2022
* {{fr}} Chris McNAB, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, ISBN 979-1029509872, 304 p.
* {{Fr}} LAMOTHE Arnaud, ''Guide pratique des armes à feu'', 2025, ISBN 979-10-415-6214-5, 346 p.

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Seurtoù armoù-tan]]
[[Rummad:Revolverioù]]
[[Rummad:Sportoù tennañ]]
[[Rummad:Hoplologiezh]]
[[Rummad:Dafar milourel]]</text>
      <sha1>9tdyvmq2jvoqiuigkb3revmtk75r9rt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aber (embannadurioù)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172938</id>
    <revision>
      <id>2191812</id>
      <parentid>2179169</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Kempennig</comment>
      <origin>2191812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9863" sha1="43uwalwc3nfnqlpo5l00kgrpilowgg2" xml:space="preserve">'''Aber''' zo un ti-embann brezhonek krouet e 2000 dindan renerezh [[Pierrette Kermoal]] ha staliet e [[Landeda]]&lt;ref&gt;Emañ ar gumun-se war ribl an Aber Ac’h, alese anv ar gelaouenn.&lt;/ref&gt;. Ur gelaouenn heñvelanvet a zeuas er-maez e-pad bloavezhioù da gentañ. Embannet en deus levrioù, darn anezho tennet diouzh dastumad pennadoù ar gelaouenn, ivez.

== Ar gelaouenn ''Aber'' ==
82 niverenn ar gelaouenn lennegel ''Aber'' a voe embannet eus 2000 da 2020 peder gwezh ar bloaz, ur gelaouenn drimiziek e oa. Niverennet e veze ar pajennoù a-hed ar bloaz, ur pemp kant bennak en holl. Ur vent tost da hini [[Al Liamm]] a oa gant an [[ermeziadenn]]où. Klasket e veze tapout lennerien saoznek dre ouzhpennañ diverradurioù saoznek d'ar pennadoù lennegel ha da rentaoù-kont al levrioù.

Darn eus ar skridaozerien pe an droourien a oa tud kar pe nes da renerez an embann : he c’hoar, [[Joëlle Kermoal-Furic]], he fried, [[Gwenael Maze]], he mab, [[Steven Maze]], skeudennaouer, he c’hoar-gaer [[Mari-Elen Maze]], he nizez-kaer [[Morgan ar Menn]]. 

== An ti-embann ==
Embannet e vez gant ''Aber'' un nebeud levrioù bep bloaz, darn anezho adembannadurioù, hag an darn vuiañ oberennoù lennegel brezhonek.  Kalz a zoujañs a vez diskouezet ouzh skrivagnerien al [[luskad Gwalarn]] (Roparz Hemon, Youenn Drezen, Jakez Riou). Pierrette Kermoal, bet kelennerez war al Lizhiri, zo troet gant ar [[skridvarnerezh]] ; setu ma kaver meur a levr a bled gant barnadennoù uhel o live a-zivout ar skrivagnerien vrezhonek anavezetañ.
{{quotation|Adal 2006, ''Aber'' a embann levrioù gouestlet dreist holl d'al lennegezh, evel ar gelaouenn : c'hoariva, romantoù, dastumadoù kevellennoù&lt;ref&gt;Ne vez ket impljiet ar ger ''danevell'' gant tud Aber, met ''kevellennoù''.&lt;/ref&gt;, kontadennoù, barzhonegoù, danevelloù, hag ivez arnodskridoù o tennañ d'al lennegezh ha d'an istor.&lt;br&gt;
Adal 2014 un dastumadeg nevez, Aber-arallyezh, a ro bod da skridoù gallek, oberennoù diembann ha diviet [[Tangi Malmanche]] pergen.&lt;br&gt;
Aber a embann testennoù liesseurt, anezho skridoù orin, adembannadurioù oberennoù klasel al lennegezh vrezhonek, troidigezhioù diwar yezhoù all… Palioù Aber, ouzhpenn kendaoliñ da vrudañ ar yezh arnevez ha da reiñ dezhi lufr, zo broudañ ha diorren al lennegezh vrezhonek hag he finvidikaat, war roudoù ''[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]'' hag ''[[Al Liamm]]'', ha dizoleiñ skrivagnerion nevez&lt;ref&gt;Pajenn degemer lec’hienn ''Aber''. Brassellet d’an 12 a viz Kerzu 2024.)&lt;/ref&gt;.}} 
Dre ar [[manifesto]]-se e c’heller muzuliañ pegen feal eo pennoù Aber da vennozhioù an Emsav&lt;!-- Peseurt Emsav ? Peseurt mennozhioù ? --&gt;, kenkoulz lennegel ha politikel.

Kalz a skrivagnerien o deus roet o zestennoù da embann : [[Fañch Kerrain]] (prederouriezh), [[Jorj Abherve-Gwegen]], [[Alan Botrel]], [[Marie-Yvonne Colin]], [[Yann-Fulub Dupuy]], [[Goulc'han Kervella]], [[Yann-Varc'h Thorel]].
Labourioù evit adkavout, adembann, kinnig, treiñ ha barnañ oberennoù Tangi Malmanche a zo bet graet gant [[Morgan ar Menn]], nizez-kaer da bPierrete Kermoal.

== Embannadennoù ==
;2006
* Pierrette Kermoal, ''Skleur en noz''. Danevelloù.
* Pierrette Kermoal, ''Liorzh al Lennegezh'', 240 p. {{ISBN|9782916845012}}. Arnoskridoù skridvarnerezh.
;2007
* [[Jorj Abherve-Gwegen]], ''A-hed ar Panamericana'', 219 p. {{ISBN|9782916845036}}. Danevell-veaj.
;2008
* Pierrette Kermoal, ''Huñvre, d'an Hollsent'', 94 p. {{ISBN|9782916845050}}. Danevell e meur a daolenn. 
;2009
* Pierrette Kermoal, ''A-youl ar Gwent''. Skridvarnerezh a-zivout barzhonegoù Roparz Hemon.
* Roparz Hemon, ''[[Pirc'hirin ar mor]]'', displeget gant [[Loeiz Gwilhamot]], eilet gant sonerezh orin Youenn Manchec. Kantenn CD + testenn ar varzhoneg.
;2010
[[Peter Tremayne]], ''Koulm ar Marv'', .{{ISBN|9782916845104}}. Titl orin : ''The Dove of Death''. Romant-polis.
* Jakez Riou, ''Gorsedd-Digor'', kentskrid gant Pierrette Kermoal, 73 p. ISBN : 978-2-916845-13-5
* Jakez Riou, ''Dogan'', kentskrid gant Youenn Drezen, 60 p. ISBN : 978-2-916845-11-1
* Jakez Riou, ''Nomenoe-oe !'' , digoradur gant Pierrette Kermoal, kentskrid gant Youenn Drezen, 154 p. {{ISBN|9782916845128}}
;2011
* [[Marie de France (barzhez)|Marie de France]], ''Laeoù Marie de France'', troet e brezhoneg gant Pierrette Kermoal, Roparz Hemon, Yeun ar Gow. {{ISBN|9782916845142}}
* ''Kevrin ha Marvailhoù'', ''Ar Marv evit Breizh'' gant Alan Brenn (Roparz Hemon), azasadurioù kontadenn [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben|Heinrich  Hoffmann]], ''An tasmant dimezet'' hec’h anv, ha pemp kontadenn [[Giovanni Boccaccio|Bocaccio]], 112 p. {{ISBN|9782916845074}} 
* Loeiz Gwilhamot, ''Gerioù glas-noz.'' Barzhonegoù.
* Pierrette Kermoal, ''War an treuzoù'', 130 p. {{ISBN|9782916845098}}. Danevelloù.
;2012
* [[Youenn Drezen]], ''[[Itron Varia Garmez]]'',  digoradur gant Pierrette Kermoal, kentskrid gant Roparz Hemon. {{ISBN|9782916845166}}
* Gwenael Maze, ''Iliz hag Emsav''. {{ISBN|9782916845173}}. Arnodskrid.
* ''Dre odeoù ha faltazi…, gant Korriganed Gwened''. {{ISBN|9782916845197}}. Kontadennoù
* [[Robert Louis Stevenson]], ''Dr Jekyll ha Mr Hyde'', troidigezh gant Pierrette Kermoal. {{ISBN|9782916845180}} 
;2013
* [[Tangi Malmanche]], ''Marvailh an Ene Naonek'', kentskrid gant Morgan le Menn. Dornskrid diembann 1939 adkavet e dielloù [[Herri Kaouisin]]. Pezh-c’hoari.
* Tangi Malmanche, ''An Antekrist'', rakskrid gant Morgan ar Menn, 112 p. {{ISBN|9782916845203}}. Pezh-c’hoari.
* Sophie Tessier, ''Gwennva an Douar Glas'', troidigezh diwar ar galleg gant Pierrette Kermoal, 96 p. {{ISBN|9782916845227}}. Danevell-veaj e [[Greunland]] barzhoniet.
;2014
* Peter Tremayne, ''Kegid d'ar Gousperoù'', troet diwar ar saozneg gant Jean-Michel Mahe, Ninnog hag Herve Latimier, 450 p. {{ISBN|978-2-916845-25-8}}. Titl orin : ''Hemlock at Vespers’’''. Romant-polis istorel.
;2015
* [[Yann-Varc'h Thorel]], ''Ar skrilh a lavaras «  Sut » ! (ha hi seven c’hoazh)'', mellivadurioù gant Maël Vérot, 85 p. {{ISBN|9782916845302}}. Barzhonegoù.
* Morgan ar Menn, ''En ur lenn Tangi Malmanche'', 170 p. {{ISBN|9782916845319}}. Arnoskridoù.
;2016
* Jorj-Abherve-Gwegen, ''Liorzh ar yezhoù'', 345 p.{{ISBN|9782916845340}}. Teskad pennadoù embannet e-barzh ar gelaouenn ''Aber''.
* [[Amable-Emmanuel Troude|Amable Troude]] &amp; [[Gabriel Milin]], ''Barvouskenn ar roue Fortunatus'', goude-skridoù gant Yann-Ber Quirion ha Gwenael Maze, skeudennaouet gant Steven Maze, 76 p. {{ISBN|9782916845333}}. Kontadenn-bobl.
* [[Rudyard Kipling]], ''[[Levr ar Janglenn]]'', lakaet e brezhoneg gant Mari Elen Maze ha skeudennaouet gant Steven Maze, 254 p. {{ISBN|9782916845371}}. Titl orin : ''The Book of the Jungle''. Romant.
;2016
*  Pierrette Kermoal, ''Skleur en noz''. Danevelloù, 174 p. {{ISBN|9782916845005}}
;2017
* [[Lyman Frank Baum]], ''Hudour Burzhudus Oz'', lakaet e brezhoneg (diouzh ar saozneg) gant Mari Elen Maze ha skeudennaouet gant Steven Maze, 210 p. {{ISBN|9782916845418}}. Romant.
* Pierrette Kermoal, ''Sklisennoù'', 110 p. {{ISBN|9782916845425}}. Danevelloù.
; 2018
* Tangi Malmanche, ''Kou ar Vran'', troidigezh gant Pierrette Kermoal. Titl orin : ''Kou le corbeau''.
* [[Yann-Bêr Kalloc’h]]-Bleimor, ''Àr an daoulin, adembannadur skoueriekaet, kinniget ha notennaouet gant Loeiz Moulleg. {{ISBN|9782916845432}} 
* [[Paskal Tabuteau]], ''Perlez va Daeloù'', 105 p. {{ISBN|9782916845449}}. Barzhonegoù.
;2019
* Steven Maze, ''Loeiz hag an dud varv'', kaier tresadennoù Steven Maze evit Ostizien Ar C'hi Melen Mat gant Pierre Mac Orlan. Awenet gant romant Pierre Mac Orlan ''Les Clients du Bon Chien Jaune'' ha gant ''Bag an Ankoù'', pezh-c’hoari aozet gant Goulc’han Kervella diwar an hevelep oberenn, 50 p. {{ISBN|9782-916845500}}. Albom skeudennoù.
;2020
* Tangi Malmanche, ''La Maison minée'', , 264 p. {{ISBN|9782916845463}}. Romant gallek
* [[Marsel Modir]], ''Geriaoueg-vor teiryezhek'', 95 p. {{ISBN|9782916845531}}. Geriaoueg skeudennet.
* [[Goulc'han Kervella]], ''Karantez digarantez'', 106 p. {{ISBN|9782916845524}}. Danevelloù. 
* [[Pierre Mac Orlan]], ''Ostizien Ar C'hi Melen Mat'', lakaet e brezhoneg gant Goulc'han Kervella, 138 p. {{ISBN|9782916845487}}. Titl orin : Le Chien Jaune. Romant istorel.
;2021
* Pierrette Kermoal, ''Lennegezh Vreizh o tiwanañ. 1'', 191 p. {{ISBN|9782916845548}}. Teskad arnodskridoù skridvarnerezh
* Pierrette Kermoal, ''Lennegezh Vreizh o tiwanañ. 2'', 250 p. {{ISBN|9782916845593}}. Teskad arnodskridoù skridvarnerezh
* Marsel Modir, ''Geriaoueg teiryezhek an ti'', 90 p. {{ISBN|9782916845586}}.  Geriaoueg skeudennet.
;2022
* Roparz Hemon, ''Istor Neferifra hag ar Roue-Bugel'', 29 p. {{ISBN|9782916845616}}. Kontadenn.
* Gunnar Gunnarsson, ''Pirc'hirin  ar  menez'',  lakaet e brezhoneg gant  Pierrette Kermoal, 79 p. {{ISBN|978|2|916845|609}} Romant islandat.
;2024
* Jean Roudot, ''An Aotroù Tromenec'h pe Chapel an Absolvenn, pezh c'hoari e tri arvest’’. {{ISBN|9782916845654}}. Pezh-c’hoari.
* [[Antoine de Saint-Exupéry]], ''Ar Priñs Bihan'', brezhoneg gant Pierrette Kermoal, 96 p. {{ISBN|9782916845647}}. Maladur nevez eus an embannadenn gantañ savet gant Preder e 1999 ha advoullet e 2004 ha 2012. Levr yaouankiz.

== Pennadoù nes ==
* [[An Alarc'h Embannadurioù]]
* [[Brud Nevez]]
* [[Al Liamm]]
* [[Embannadurioù Al Liamm]]
* [[Emgleo Breiz]]
* [[Al Lanv]]
* [[Mouladurioù Hor Yezh]]

== Levrlennadur ==
* {{fr}} ''[https://www.letelegramme.fr/finistere/landeda-29870/editions-aber-une-passion-et-de-la-qualite-3618929.php Éditions Aber : une passion et de la qualité]''. E-barzh ''Le Télégramme'', 26 a viz C’hwevrer 2020.

== Liammoù diavez ==
* [https://web.archive.org/web/20241205222146/https://aber.bzh/ Lec'hienn Aber]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Embannerien vrezhonek]]
[[Rummad:Skridvarnerezh brezhoneg]]</text>
      <sha1>43uwalwc3nfnqlpo5l00kgrpilowgg2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191813</id>
      <parentid>2191812</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notennoù ha daveennoù */</comment>
      <origin>2191813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9862" sha1="fesn71fqwovw31otsj13li46b7egz4q" xml:space="preserve">'''Aber''' zo un ti-embann brezhonek krouet e 2000 dindan renerezh [[Pierrette Kermoal]] ha staliet e [[Landeda]]&lt;ref&gt;Emañ ar gumun-se war ribl an Aber Ac’h, alese anv ar gelaouenn.&lt;/ref&gt;. Ur gelaouenn heñvelanvet a zeuas er-maez e-pad bloavezhioù da gentañ. Embannet en deus levrioù, darn anezho tennet diouzh dastumad pennadoù ar gelaouenn, ivez.

== Ar gelaouenn ''Aber'' ==
82 niverenn ar gelaouenn lennegel ''Aber'' a voe embannet eus 2000 da 2020 peder gwezh ar bloaz, ur gelaouenn drimiziek e oa. Niverennet e veze ar pajennoù a-hed ar bloaz, ur pemp kant bennak en holl. Ur vent tost da hini [[Al Liamm]] a oa gant an [[ermeziadenn]]où. Klasket e veze tapout lennerien saoznek dre ouzhpennañ diverradurioù saoznek d'ar pennadoù lennegel ha da rentaoù-kont al levrioù.

Darn eus ar skridaozerien pe an droourien a oa tud kar pe nes da renerez an embann : he c’hoar, [[Joëlle Kermoal-Furic]], he fried, [[Gwenael Maze]], he mab, [[Steven Maze]], skeudennaouer, he c’hoar-gaer [[Mari-Elen Maze]], he nizez-kaer [[Morgan ar Menn]]. 

== An ti-embann ==
Embannet e vez gant ''Aber'' un nebeud levrioù bep bloaz, darn anezho adembannadurioù, hag an darn vuiañ oberennoù lennegel brezhonek.  Kalz a zoujañs a vez diskouezet ouzh skrivagnerien al [[luskad Gwalarn]] (Roparz Hemon, Youenn Drezen, Jakez Riou). Pierrette Kermoal, bet kelennerez war al Lizhiri, zo troet gant ar [[skridvarnerezh]] ; setu ma kaver meur a levr a bled gant barnadennoù uhel o live a-zivout ar skrivagnerien vrezhonek anavezetañ.
{{quotation|Adal 2006, ''Aber'' a embann levrioù gouestlet dreist holl d'al lennegezh, evel ar gelaouenn : c'hoariva, romantoù, dastumadoù kevellennoù&lt;ref&gt;Ne vez ket impljiet ar ger ''danevell'' gant tud Aber, met ''kevellennoù''.&lt;/ref&gt;, kontadennoù, barzhonegoù, danevelloù, hag ivez arnodskridoù o tennañ d'al lennegezh ha d'an istor.&lt;br&gt;
Adal 2014 un dastumadeg nevez, Aber-arallyezh, a ro bod da skridoù gallek, oberennoù diembann ha diviet [[Tangi Malmanche]] pergen.&lt;br&gt;
Aber a embann testennoù liesseurt, anezho skridoù orin, adembannadurioù oberennoù klasel al lennegezh vrezhonek, troidigezhioù diwar yezhoù all… Palioù Aber, ouzhpenn kendaoliñ da vrudañ ar yezh arnevez ha da reiñ dezhi lufr, zo broudañ ha diorren al lennegezh vrezhonek hag he finvidikaat, war roudoù ''[[Gwalarn (kelaouenn)|Gwalarn]]'' hag ''[[Al Liamm]]'', ha dizoleiñ skrivagnerion nevez&lt;ref&gt;Pajenn degemer lec’hienn ''Aber''. Brassellet d’an 12 a viz Kerzu 2024.&lt;/ref&gt;.}} 
Dre ar [[manifesto]]-se e c’heller muzuliañ pegen feal eo pennoù Aber da vennozhioù an Emsav&lt;!-- Peseurt Emsav ? Peseurt mennozhioù ? --&gt;, kenkoulz lennegel ha politikel.

Kalz a skrivagnerien o deus roet o zestennoù da embann : [[Fañch Kerrain]] (prederouriezh), [[Jorj Abherve-Gwegen]], [[Alan Botrel]], [[Marie-Yvonne Colin]], [[Yann-Fulub Dupuy]], [[Goulc'han Kervella]], [[Yann-Varc'h Thorel]]. Labourioù evit adkavout, adembann, kinnig, treiñ ha barnañ oberennoù Tangi Malmanche a zo bet graet gant [[Morgan ar Menn]], nizez-kaer da bPierrete Kermoal.

== Embannadennoù ==
;2006
* Pierrette Kermoal, ''Skleur en noz''. Danevelloù.
* Pierrette Kermoal, ''Liorzh al Lennegezh'', 240 p. {{ISBN|9782916845012}}. Arnoskridoù skridvarnerezh.
;2007
* [[Jorj Abherve-Gwegen]], ''A-hed ar Panamericana'', 219 p. {{ISBN|9782916845036}}. Danevell-veaj.
;2008
* Pierrette Kermoal, ''Huñvre, d'an Hollsent'', 94 p. {{ISBN|9782916845050}}. Danevell e meur a daolenn. 
;2009
* Pierrette Kermoal, ''A-youl ar Gwent''. Skridvarnerezh a-zivout barzhonegoù Roparz Hemon.
* Roparz Hemon, ''[[Pirc'hirin ar mor]]'', displeget gant [[Loeiz Gwilhamot]], eilet gant sonerezh orin Youenn Manchec. Kantenn CD + testenn ar varzhoneg.
;2010
[[Peter Tremayne]], ''Koulm ar Marv'', .{{ISBN|9782916845104}}. Titl orin : ''The Dove of Death''. Romant-polis.
* Jakez Riou, ''Gorsedd-Digor'', kentskrid gant Pierrette Kermoal, 73 p. ISBN : 978-2-916845-13-5
* Jakez Riou, ''Dogan'', kentskrid gant Youenn Drezen, 60 p. ISBN : 978-2-916845-11-1
* Jakez Riou, ''Nomenoe-oe !'' , digoradur gant Pierrette Kermoal, kentskrid gant Youenn Drezen, 154 p. {{ISBN|9782916845128}}
;2011
* [[Marie de France (barzhez)|Marie de France]], ''Laeoù Marie de France'', troet e brezhoneg gant Pierrette Kermoal, Roparz Hemon, Yeun ar Gow. {{ISBN|9782916845142}}
* ''Kevrin ha Marvailhoù'', ''Ar Marv evit Breizh'' gant Alan Brenn (Roparz Hemon), azasadurioù kontadenn [[August Heinrich Hoffmann von Fallersleben|Heinrich  Hoffmann]], ''An tasmant dimezet'' hec’h anv, ha pemp kontadenn [[Giovanni Boccaccio|Bocaccio]], 112 p. {{ISBN|9782916845074}} 
* Loeiz Gwilhamot, ''Gerioù glas-noz.'' Barzhonegoù.
* Pierrette Kermoal, ''War an treuzoù'', 130 p. {{ISBN|9782916845098}}. Danevelloù.
;2012
* [[Youenn Drezen]], ''[[Itron Varia Garmez]]'',  digoradur gant Pierrette Kermoal, kentskrid gant Roparz Hemon. {{ISBN|9782916845166}}
* Gwenael Maze, ''Iliz hag Emsav''. {{ISBN|9782916845173}}. Arnodskrid.
* ''Dre odeoù ha faltazi…, gant Korriganed Gwened''. {{ISBN|9782916845197}}. Kontadennoù
* [[Robert Louis Stevenson]], ''Dr Jekyll ha Mr Hyde'', troidigezh gant Pierrette Kermoal. {{ISBN|9782916845180}} 
;2013
* [[Tangi Malmanche]], ''Marvailh an Ene Naonek'', kentskrid gant Morgan le Menn. Dornskrid diembann 1939 adkavet e dielloù [[Herri Kaouisin]]. Pezh-c’hoari.
* Tangi Malmanche, ''An Antekrist'', rakskrid gant Morgan ar Menn, 112 p. {{ISBN|9782916845203}}. Pezh-c’hoari.
* Sophie Tessier, ''Gwennva an Douar Glas'', troidigezh diwar ar galleg gant Pierrette Kermoal, 96 p. {{ISBN|9782916845227}}. Danevell-veaj e [[Greunland]] barzhoniet.
;2014
* Peter Tremayne, ''Kegid d'ar Gousperoù'', troet diwar ar saozneg gant Jean-Michel Mahe, Ninnog hag Herve Latimier, 450 p. {{ISBN|978-2-916845-25-8}}. Titl orin : ''Hemlock at Vespers’’''. Romant-polis istorel.
;2015
* [[Yann-Varc'h Thorel]], ''Ar skrilh a lavaras «  Sut » ! (ha hi seven c’hoazh)'', mellivadurioù gant Maël Vérot, 85 p. {{ISBN|9782916845302}}. Barzhonegoù.
* Morgan ar Menn, ''En ur lenn Tangi Malmanche'', 170 p. {{ISBN|9782916845319}}. Arnoskridoù.
;2016
* Jorj-Abherve-Gwegen, ''Liorzh ar yezhoù'', 345 p.{{ISBN|9782916845340}}. Teskad pennadoù embannet e-barzh ar gelaouenn ''Aber''.
* [[Amable-Emmanuel Troude|Amable Troude]] &amp; [[Gabriel Milin]], ''Barvouskenn ar roue Fortunatus'', goude-skridoù gant Yann-Ber Quirion ha Gwenael Maze, skeudennaouet gant Steven Maze, 76 p. {{ISBN|9782916845333}}. Kontadenn-bobl.
* [[Rudyard Kipling]], ''[[Levr ar Janglenn]]'', lakaet e brezhoneg gant Mari Elen Maze ha skeudennaouet gant Steven Maze, 254 p. {{ISBN|9782916845371}}. Titl orin : ''The Book of the Jungle''. Romant.
;2016
*  Pierrette Kermoal, ''Skleur en noz''. Danevelloù, 174 p. {{ISBN|9782916845005}}
;2017
* [[Lyman Frank Baum]], ''Hudour Burzhudus Oz'', lakaet e brezhoneg (diouzh ar saozneg) gant Mari Elen Maze ha skeudennaouet gant Steven Maze, 210 p. {{ISBN|9782916845418}}. Romant.
* Pierrette Kermoal, ''Sklisennoù'', 110 p. {{ISBN|9782916845425}}. Danevelloù.
; 2018
* Tangi Malmanche, ''Kou ar Vran'', troidigezh gant Pierrette Kermoal. Titl orin : ''Kou le corbeau''.
* [[Yann-Bêr Kalloc’h]]-Bleimor, ''Àr an daoulin, adembannadur skoueriekaet, kinniget ha notennaouet gant Loeiz Moulleg. {{ISBN|9782916845432}} 
* [[Paskal Tabuteau]], ''Perlez va Daeloù'', 105 p. {{ISBN|9782916845449}}. Barzhonegoù.
;2019
* Steven Maze, ''Loeiz hag an dud varv'', kaier tresadennoù Steven Maze evit Ostizien Ar C'hi Melen Mat gant Pierre Mac Orlan. Awenet gant romant Pierre Mac Orlan ''Les Clients du Bon Chien Jaune'' ha gant ''Bag an Ankoù'', pezh-c’hoari aozet gant Goulc’han Kervella diwar an hevelep oberenn, 50 p. {{ISBN|9782-916845500}}. Albom skeudennoù.
;2020
* Tangi Malmanche, ''La Maison minée'', , 264 p. {{ISBN|9782916845463}}. Romant gallek
* [[Marsel Modir]], ''Geriaoueg-vor teiryezhek'', 95 p. {{ISBN|9782916845531}}. Geriaoueg skeudennet.
* [[Goulc'han Kervella]], ''Karantez digarantez'', 106 p. {{ISBN|9782916845524}}. Danevelloù. 
* [[Pierre Mac Orlan]], ''Ostizien Ar C'hi Melen Mat'', lakaet e brezhoneg gant Goulc'han Kervella, 138 p. {{ISBN|9782916845487}}. Titl orin : Le Chien Jaune. Romant istorel.
;2021
* Pierrette Kermoal, ''Lennegezh Vreizh o tiwanañ. 1'', 191 p. {{ISBN|9782916845548}}. Teskad arnodskridoù skridvarnerezh
* Pierrette Kermoal, ''Lennegezh Vreizh o tiwanañ. 2'', 250 p. {{ISBN|9782916845593}}. Teskad arnodskridoù skridvarnerezh
* Marsel Modir, ''Geriaoueg teiryezhek an ti'', 90 p. {{ISBN|9782916845586}}.  Geriaoueg skeudennet.
;2022
* Roparz Hemon, ''Istor Neferifra hag ar Roue-Bugel'', 29 p. {{ISBN|9782916845616}}. Kontadenn.
* Gunnar Gunnarsson, ''Pirc'hirin  ar  menez'',  lakaet e brezhoneg gant  Pierrette Kermoal, 79 p. {{ISBN|978|2|916845|609}} Romant islandat.
;2024
* Jean Roudot, ''An Aotroù Tromenec'h pe Chapel an Absolvenn, pezh c'hoari e tri arvest’’. {{ISBN|9782916845654}}. Pezh-c’hoari.
* [[Antoine de Saint-Exupéry]], ''Ar Priñs Bihan'', brezhoneg gant Pierrette Kermoal, 96 p. {{ISBN|9782916845647}}. Maladur nevez eus an embannadenn gantañ savet gant Preder e 1999 ha advoullet e 2004 ha 2012. Levr yaouankiz.

== Pennadoù nes ==
* [[An Alarc'h Embannadurioù]]
* [[Brud Nevez]]
* [[Al Liamm]]
* [[Embannadurioù Al Liamm]]
* [[Emgleo Breiz]]
* [[Al Lanv]]
* [[Mouladurioù Hor Yezh]]

== Levrlennadur ==
* {{fr}} ''[https://www.letelegramme.fr/finistere/landeda-29870/editions-aber-une-passion-et-de-la-qualite-3618929.php Éditions Aber : une passion et de la qualité]''. E-barzh ''Le Télégramme'', 26 a viz C’hwevrer 2020.

== Liammoù diavez ==
* [https://web.archive.org/web/20241205222146/https://aber.bzh/ Lec'hienn Aber]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Embannerien vrezhonek]]
[[Rummad:Skridvarnerezh brezhoneg]]</text>
      <sha1>fesn71fqwovw31otsj13li46b7egz4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aya Nakamura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174607</id>
    <revision>
      <id>2191805</id>
      <parentid>2143750</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T13:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>36646</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ image</comment>
      <origin>2191805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3806" sha1="c214jp51yb1q1wjmd80r0t9n3qvp8b1" xml:space="preserve">[[Restr:Aya Nakamura IMG 4756 (cropped).jpg|thumb|Aya Nakamura e 2026]]
'''Aya Nakamura''', pe '''Aya Coco Danioko''' hec'h anv gwir, zo ur ganerez [[Bro-C'hall|c'hall]] ha [[mali]]an bet ganet d'an [[10 a viz Mae]] [[1995]] e [[Bamako]]. E 2020 e oa an arzourez c'hallek a veze selaouet ar muiañ war Spotify gant 20 milion a selaouerien bep miz.

== Berzh ha brud ==
Embannet he doa he albom kentañ, ''Journal intime'', e 2017, ur bladenn [[Platin|blatin]] testeniekaet dindan daou vloaz. E 2018 ec'h embannas hec'h eil albom, ''Nakamura'', a lakaas anezhi da vezañ brudet gant an holl gant ar ganaouenn ''[[Djadja]]''. Garedonet eo bet an albom-mañ gant pladennoù [[diamant]], gwerzhet ouzhpenn 550.000 skouerenn anezhi e [[Bro-C'hall|Frañs]] hag ouzhpenn 1,2 milion er bed&lt;ref&gt;[https://www.senscritique.com/liste/les_50_albums_francophones_les_plus_ecoutes_sur_spotify/3311850 SensCritique : « Les 50 albums francophones les plus écoutés sur Spotify - Liste de 50 albums »]&lt;/ref&gt;. An albom gallek brudetañ er bed eo, gant 1,9 miliard a streamoù e miz Eost 2024. Berzh bras a rae he c'hanaouennoù er broioù gallek hag en estrenvro.

E 2020 e teuas er-maez he zrede albom, ''[[Aya (pladenn, 2020)|Aya]]''. Garedonet e voe an albom-se gant div bladenn platin e 2023, gwerzhet 200&amp;nbsp;000 skouerenn anezhi&lt;ref&gt;[https://www.chartsinfrance.net/Aya-Nakamura/news-121399.html « Aya Nakamura : 200.000 ventes pour l'album &quot;Aya&quot;, certifié double platine » war Chartsinfrance]&lt;/ref&gt;. E miz Genver 2023 ec'h embannas he fevare albom, anvet ''[[DNK (albom, 2023)|DNK]]'' diwar anv he familh Danioko. Garedonet eo bet ar bladenn blatin seizh miz war-lerc’h ma oa deuet er-maez, gant 100 000 gwerzh.

Kregiñ a reas gant un droiad vroadel hag etrebroadel. Gwerzhet e voe an holl blasoù evit leuniañ teir sal Accor Arena dindan 15 munutenn, pe 60 000 plas.

D'ar 26 a viz Gouere 2024 e kanas da geñver digoradur [[C'hoarioù olimpek hañv 2024|C'hoarioù Olimpek an hañv e 2024]], ha seniñ a reas ar muiañ a arvesterien en nozvezh gant 31 c'hoarier ; 4 milion a bellarvesterien a voe, ar muiañ a arvesterien en istor ar [[skinwel]] c'hall.

D'an 23 a viz C'hwevrer 2025 da 1 eur 48 e teuas klip ar single ''Djadja'' da vezañ ar bevare kanaouenn c'hallek en tu all d'ar miliard a weladennoù war [[YouTube]], goude ''[[Dernière dance]]'' [[Indila]] hag ''Ego'' [[Willy William]]. Dont a reas da vezañ an arzourez kentañ en [[Afrika]] dezhi ur c'hlip gant ouzhpenn 1 miliard a weladennoù. Dont a ra ivez da vezañ an arzourez c'hallek kentañ o tizhout al live-se ar buanañ ar gwellañ, da lavaret eo dindan 6 vloaz.

== Prizioù ==
Hed-da-hed he respet, un dek priz bennak zo bet roet dezhi, en o zouez 2 ''[[Victoires de la Musique]]'', un ''[[NRJ Music Awards]]'' ha c'hoazh 4 ''[[Flammes]]'', 2 [[Grand Prix SACEM]] hag ur [[W9 d'Or]]. Garedonet eo bet Aya Nakamura en holl lidoù priziañ pennañ e Frañs neuze.

Meur a wech eo bet anavezet he labour er bed a-bezh. Aet eo ar maout ganti e lidoù [[spagn|spagnol]] ''Los 40 Music Awards'', er ''Music Moves Europe Talent Awards'' hag e roll ar gelaouenn ''Forbes''. Ouzhpenn-se eo bet anvet meur a wech da geñver al lid [[stadunanat]] ''BET Awards'' hag ivez en ''MTV Europe Music Awards''.

== Pladennoù ==
# 2017 :  ''Journal Intime''  &lt;small&gt;(Warner Music France, Rec 118, Parlophone)&lt;/small&gt;
# 2018 :  ''Nakamura''   &lt;small&gt;(Warner Music France, Rec 118, Parlophone)&lt;/small&gt;
# 2020 :  ''Aya''   &lt;small&gt;(Warner Music France, Rec 118, Parlophone)&lt;/small&gt;
# 2023 :  ''DNK''   &lt;small&gt;(Warner Music France, Rec 118, Parlophone)&lt;/small&gt;

== Daveennoù ==
{{daveoù}}
{{Commonscat}}
{{DEFAULTSORT:Nakamura, Aya}}
[[Rummad:Kanerezed Bro-C'hall]]
[[Rummad:Kanerezed gallek]]
[[Rummad:Kanerezed Mali]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1995]]</text>
      <sha1>c214jp51yb1q1wjmd80r0t9n3qvp8b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampionad jorjiat an echedoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175850</id>
    <revision>
      <id>2191827</id>
      <parentid>2191764</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9156" sha1="66v62zde0jpkges7y0hkv3ojn7q5xi8" xml:space="preserve">'''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]].
== Kampioned  ==
{| 
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk)
|-
|1||1928||[[Victor Goglidze]]
|-
|2||1938||[[Archil Ebralidze]]
|-
|3||1939||Archil Ebralidze
|-
|4||1941||Archil Ebralidze
|-
|5||1944||[[Vladas Mikėnas]]
|-
|6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)&lt;br&gt;Archil Ebralidze
|-
|7||1947||[[Nikolay Sorokin]]
|-
|8||1948||[[Mikhail Shishov]]
|-
|9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]]
|-
|10||1950||[[Alexandre Blagidze]]
|-
|11||1951||Nikolay Sorokin
|-
|12||1952||Mikhail Shishov
|-
|13||1953||Alexandre Blagidze
|-
|14||1954||[[Alexandr Buslaev]]
|-
|15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|16||1956||Mikhail Shishov
|-
|17||1957||Alexandre Blagidze
|-
|18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|19||1959||Bukhuti Gurgenidze
|-
|20||1960||Bukhuti Gurgenidze
|-
|21||1961||Bukhuti Gurgenidze
|-
|22||1962||Bukhuti Gurgenidze
|-
|23||1963||Bukhuti Gurgenidze
|-
|24||1964||Bukhuti Gurgenidze
|-
|25||1965||Bukhuti Gurgenidze
|-
|26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]]
|-
|27||1967||Roman Dzindzichashvili
|-
|28||1968||Bukhuti Gurgenidze
|-
|29||1969||Roman Dzindzichashvili
|-
|30||1970||Bukhuti Gurgenidze
|-
|31||1971||[[Zurab Mikadze]] &lt;br/&gt; [[Alexandre Bokuchava]]
|-
|32||1972||[[Tamaz Giorgadze]]
|-
|33||1973||Bukhuti Gurgenidze
|-
|34||1974||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|35||1975||[[Zurab Sturua]]
|-
|36||1976||[[Iuri Chikovani]]
|-
|37||1977||[[Zurab Sturua]]
|-
|38||1978||[[Gennadi Zaichik]]
|-
|39||1979||Gennadi Zaichik
|-
|40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]]
|-
|41||1981||Zurab Sturua
|-
|42||1982||[[Giorgi Giorgadze]]
|-
|43||1984||Zurab Sturua
|-
|44||1985||Zurab Sturua
|-
|45||1986||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|46||1987||Mikhail Krasenkov
|-
|47||1988||Giorgi Giorgadze
|-
|48||1989||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]]
|-
|50||1991||[[Tamaz Tabatadze]]
|-
|51||1992||[[Khvicha Supatashvili]]
|-
|52||1993||[[Akaki Shalamberidze]]
|-
|53||1994||[[Lasha Janjgava]]
|-
|54||1995||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|55||1996||[[Lasha Janjgava]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996, Mark Crowther, The Week in Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]]
|-
|57||1998||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|58||1999|| Giorgi Bagaturov
|-
|59||2000||[[Tamaz Gelashvili]]
|-
|60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]]
|-
|61||2002||Mikheil Mchedlishvili
|-
|62||2003||[[Baadur Jobava]]
|-
|63||2004||[[Merab Gagunashvili]]
|-
|64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]]
|-
|65||2006||Giorgi Kacheishvili
|-
|66||2007||[[Baadur Jobava]]
|-
|67||2008||[[Levan Pantsulaia]]
|-
|68||2009||[[Tornike Sanikidze]]
|-
|69||2010||Merab Gagunashvili
|-
|70||2011||[[Davit Zarkua]]
|-
|71||2012||Baadur Jobava
|-
|72||2013||[[Gaioz Nigalidze]]
|-
| 73||2014||Gaioz Nigalidze
|-
|74||2015||Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces Levan Pantsulaia Champion of Georgia - World Sport]&lt;/ref&gt;.
|-
|75||2016||[[Davit Jojua]]
|-
|76||2017||[[Luka Paichadze]] 
|-
|77||2018||Mikheil Mchedlishvili
|-
|78||2019||[[Giga Quparadze]]
|-
|79||2020||Luka Paichadze
|-
|80
|2021
|Levan Pantsulaia
|-
|81
|2022
|Levan Pantsulaia
|-
|-
|82
|2023
|Mikheil Mchedlishvili
|-
|-
|83
|2024
|Baadur Jobava
|-
|-
|84
|2025
|Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&amp;art=1 GEO 84th Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn!! Bloaz !! Kampionez
|-
|1||1935||[[Fani Kats]]
|-
|2||1936||[[Fani Kats]]
|-
|3||1937||[[Berta Krezberg]]
|-
|4||1938||[[Varvara Zargarian]]
|-
|5||1940||[[Varvara Zargarian]]
|-
|6||1940||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|7||1945||[[Varvara Zargarian]]
|-
|8||1947||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|9||1948||[[Lili Gelovani]]
|-
|10||1950||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|11||1952||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|12||1953||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|13||1954||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|14||1955||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|15||1956||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|16||1957||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|17||1958||[[Manana Togonidze]]
|-
|18||1959||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|19||1960||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|20||1961||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|21||1963||[[Alla Chaikovskaya]]
|-
|22||1964||[[Nana Aleksandria]]
|-
|23||1965||[[Nana Aleksandria]]
|-
|24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|25||1968||[[Nana Aleksandria]]
|-
|26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|27||1970||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]]
|-
|29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|30||1973||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|31||1974||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|32||1975||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|33||1976||[[Nino Gurieli]]
|-
|34||1977||[[Nino Melashvili]]
|-
|35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|36||1979|||[[Tamila Meskhi]]
|-
|37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|38||1981||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|39||1982||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|40||1983||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|41||1984||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|42||1985||[[Genrieta Lagvilava]]
|-
|43||1986||[[Sofio Tereladze]]&lt;br&gt;[[Ketevan Melashvili]]
|-
|44||1987||[[Ketino Kachiani]]
|-
|45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|46||1989||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|47||1990||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|48||1991||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|49||1992||[[Nino Gurieli]]
|-
|50||1993||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|51||1994||[[Natia Janjgava]]
|-
|52||1995||[[Miranda Khorava]]
|-
|53||1996||[[Maia Lomineishvili]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996 - The Week in Chess]&lt;/ref&gt;
|-
|54||1997||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|55||1998||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|56||1999||Inga Charkhalashvili
|-
|57||2000||Sopiko Tereladze&lt;br&gt;Inga Khurtsilava
|-
|58||2001||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|59||2002||[[Maia Lomineishvili]], [[Ana Matnadze]]
|-
|60||2003||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|61||2004||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|62||2005||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|63||2006||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|64||2007||[[Lela Javakhishvili]], [[Sopiko Khukhashvili]] 
|-
|65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]]
|-
|66||2009||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|67||2010||[[Salome Melia]]
|-
|68||2011||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|69|| 2012||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|70||2013||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|71||2014||[[Lela Javakhishvili]]
|-
| 72||2015||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|73||2016||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|74||2017||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|75||2018||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|76||2019||[[Meri Arabidze]]
|-
|77||2020||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|78||2021||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|79||2022||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|80||2023||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|81||2024||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|82||2025||[[Nana Dzagnidze]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&amp;art=4 GEO Women 82nd Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|83||2026||[[Nino Batsiashvili]]
|}
|}

== Liammoù diavaez ==
*{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984]
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 May 2005
| title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 January 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=6 February 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=26 March 2007
| title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=31 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=2 February 2009
| title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9
| publisher=London Chess Center
}}
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]]</text>
      <sha1>66v62zde0jpkges7y0hkv3ojn7q5xi8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191828</id>
      <parentid>2191827</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9159" sha1="ehk9x8alltam1rgls4d5lw37h2zpwsg" xml:space="preserve">'''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]].
== Kampioned  ==
{| 
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk)
|-
|1||1928||[[Victor Goglidze]]
|-
|2||1938||[[Archil Ebralidze]]
|-
|3||1939||Archil Ebralidze
|-
|4||1941||Archil Ebralidze
|-
|5||1944||[[Vladas Mikėnas]]
|-
|6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)&lt;br&gt;Archil Ebralidze
|-
|7||1947||[[Nikolay Sorokin]]
|-
|8||1948||[[Mikhail Shishov]]
|-
|9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]]
|-
|10||1950||[[Alexandre Blagidze]]
|-
|11||1951||Nikolay Sorokin
|-
|12||1952||Mikhail Shishov
|-
|13||1953||Alexandre Blagidze
|-
|14||1954||[[Alexandr Buslaev]]
|-
|15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|16||1956||Mikhail Shishov
|-
|17||1957||Alexandre Blagidze
|-
|18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|19||1959||Bukhuti Gurgenidze
|-
|20||1960||Bukhuti Gurgenidze
|-
|21||1961||Bukhuti Gurgenidze
|-
|22||1962||Bukhuti Gurgenidze
|-
|23||1963||Bukhuti Gurgenidze
|-
|24||1964||Bukhuti Gurgenidze
|-
|25||1965||Bukhuti Gurgenidze
|-
|26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]]
|-
|27||1967||Roman Dzindzichashvili
|-
|28||1968||Bukhuti Gurgenidze
|-
|29||1969||Roman Dzindzichashvili
|-
|30||1970||Bukhuti Gurgenidze
|-
|31||1971||[[Zurab Mikadze]] &lt;br/&gt; [[Alexandre Bokuchava]]
|-
|32||1972||[[Tamaz Giorgadze]]
|-
|33||1973||Bukhuti Gurgenidze
|-
|34||1974||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|35||1975||[[Zurab Sturua]]
|-
|36||1976||[[Iuri Chikovani]]
|-
|37||1977||[[Zurab Sturua]]
|-
|38||1978||[[Gennadi Zaichik]]
|-
|39||1979||Gennadi Zaichik
|-
|40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]]
|-
|41||1981||Zurab Sturua
|-
|42||1982||[[Giorgi Giorgadze]]
|-
|43||1984||Zurab Sturua
|-
|44||1985||Zurab Sturua
|-
|45||1986||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|46||1987||Mikhail Krasenkov
|-
|47||1988||Giorgi Giorgadze
|-
|48||1989||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]]
|-
|50||1991||[[Tamaz Tabatadze]]
|-
|51||1992||[[Khvicha Supatashvili]]
|-
|52||1993||[[Akaki Shalamberidze]]
|-
|53||1994||[[Lasha Janjgava]]
|-
|54||1995||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|55||1996||[[Lasha Janjgava]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996, Mark Crowther, The Week in Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]]
|-
|57||1998||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|58||1999|| Giorgi Bagaturov
|-
|59||2000||[[Tamaz Gelashvili]]
|-
|60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]]
|-
|61||2002||Mikheil Mchedlishvili
|-
|62||2003||[[Baadur Jobava]]
|-
|63||2004||[[Merab Gagunashvili]]
|-
|64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]]
|-
|65||2006||Giorgi Kacheishvili
|-
|66||2007||[[Baadur Jobava]]
|-
|67||2008||[[Levan Pantsulaia]]
|-
|68||2009||[[Tornike Sanikidze]]
|-
|69||2010||Merab Gagunashvili
|-
|70||2011||[[Davit Zarkua]]
|-
|71||2012||Baadur Jobava
|-
|72||2013||[[Gaioz Nigalidze]]
|-
| 73||2014||Gaioz Nigalidze
|-
|74||2015||Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces Levan Pantsulaia Champion of Georgia - World Sport]&lt;/ref&gt;.
|-
|75||2016||[[Davit Jojua]]
|-
|76||2017||[[Luka Paichadze]] 
|-
|77||2018||Mikheil Mchedlishvili
|-
|78||2019||[[Giga Quparadze]]
|-
|79||2020||Luka Paichadze
|-
|80
|2021
|Levan Pantsulaia
|-
|81
|2022
|Levan Pantsulaia
|-
|-
|82
|2023
|Mikheil Mchedlishvili
|-
|-
|83
|2024
|Baadur Jobava
|-
|-
|84
|2025
|Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&amp;art=1 GEO 84th Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn!! Bloaz !! Kampionez
|-
|1||1935||[[Fani Kats]]
|-
|2||1936||[[Fani Kats]]
|-
|3||1937||[[Berta Krezberg]]
|-
|4||1938||[[Varvara Zargarian]]
|-
|5||1940||[[Varvara Zargarian]]
|-
|6||1940||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|7||1945||[[Varvara Zargarian]]
|-
|8||1947||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|9||1948||[[Lili Gelovani]]
|-
|10||1950||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|11||1952||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|12||1953||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|13||1954||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|14||1955||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|15||1956||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|16||1957||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|17||1958||[[Manana Togonidze]]
|-
|18||1959||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|19||1960||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|20||1961||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|21||1963||[[Alla Chaikovskaya]]
|-
|22||1964||[[Nana Aleksandria]]
|-
|23||1965||[[Nana Aleksandria]]
|-
|24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|25||1968||[[Nana Aleksandria]]
|-
|26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|27||1970||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]]
|-
|29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|30||1973||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|31||1974||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|32||1975||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|33||1976||[[Nino Gurieli]]
|-
|34||1977||[[Nino Melashvili]]
|-
|35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|36||1979|||[[Tamila Meskhi]]
|-
|37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|38||1981||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|39||1982||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|40||1983||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|41||1984||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|42||1985||[[Genrieta Lagvilava]]
|-
|43||1986||[[Sofio Tereladze]]&lt;br&gt;[[Ketevan Melashvili]]
|-
|44||1987||[[Ketino Kachiani]]
|-
|45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|46||1989||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|47||1990||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|48||1991||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|49||1992||[[Nino Gurieli]]
|-
|50||1993||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|51||1994||[[Natia Janjgava]]
|-
|52||1995||[[Miranda Khorava]]
|-
|53||1996||[[Maia Lomineishvili]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996 - The Week in Chess]&lt;/ref&gt;
|-
|54||1997||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|55||1998||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|56||1999||Inga Charkhalashvili
|-
|57||2000||[[Sofio Tereladze]]&lt;br&gt;Inga Khurtsilava
|-
|58||2001||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|59||2002||[[Maia Lomineishvili]], [[Ana Matnadze]]
|-
|60||2003||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|61||2004||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|62||2005||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|63||2006||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|64||2007||[[Lela Javakhishvili]], [[Sopiko Khukhashvili]] 
|-
|65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]]
|-
|66||2009||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|67||2010||[[Salome Melia]]
|-
|68||2011||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|69|| 2012||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|70||2013||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|71||2014||[[Lela Javakhishvili]]
|-
| 72||2015||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|73||2016||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|74||2017||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|75||2018||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|76||2019||[[Meri Arabidze]]
|-
|77||2020||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|78||2021||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|79||2022||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|80||2023||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|81||2024||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|82||2025||[[Nana Dzagnidze]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&amp;art=4 GEO Women 82nd Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|83||2026||[[Nino Batsiashvili]]
|}
|}

== Liammoù diavaez ==
*{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984]
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 May 2005
| title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 January 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=6 February 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=26 March 2007
| title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=31 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=2 February 2009
| title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9
| publisher=London Chess Center
}}
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]]</text>
      <sha1>ehk9x8alltam1rgls4d5lw37h2zpwsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191869</id>
      <parentid>2191828</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9163" sha1="oo38oks56898sf5youo7nv1cr9ryhf9" xml:space="preserve">'''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]].
== Kampioned  ==
{| 
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk)
|-
|1||1928||[[Victor Goglidze]]
|-
|2||1938||[[Archil Ebralidze]]
|-
|3||1939||Archil Ebralidze
|-
|4||1941||Archil Ebralidze
|-
|5||1944||[[Vladas Mikėnas]]
|-
|6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)&lt;br&gt;Archil Ebralidze
|-
|7||1947||[[Nikolay Sorokin]]
|-
|8||1948||[[Mikhail Shishov]]
|-
|9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]]
|-
|10||1950||[[Alexandre Blagidze]]
|-
|11||1951||Nikolay Sorokin
|-
|12||1952||Mikhail Shishov
|-
|13||1953||Alexandre Blagidze
|-
|14||1954||[[Alexandr Buslaev]]
|-
|15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|16||1956||Mikhail Shishov
|-
|17||1957||Alexandre Blagidze
|-
|18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]]
|-
|19||1959||Bukhuti Gurgenidze
|-
|20||1960||Bukhuti Gurgenidze
|-
|21||1961||Bukhuti Gurgenidze
|-
|22||1962||Bukhuti Gurgenidze
|-
|23||1963||Bukhuti Gurgenidze
|-
|24||1964||Bukhuti Gurgenidze
|-
|25||1965||Bukhuti Gurgenidze
|-
|26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]]
|-
|27||1967||Roman Dzindzichashvili
|-
|28||1968||Bukhuti Gurgenidze
|-
|29||1969||Roman Dzindzichashvili
|-
|30||1970||Bukhuti Gurgenidze
|-
|31||1971||[[Zurab Mikadze]] &lt;br/&gt; [[Alexandre Bokuchava]]
|-
|32||1972||[[Tamaz Giorgadze]]
|-
|33||1973||Bukhuti Gurgenidze
|-
|34||1974||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|35||1975||[[Zurab Sturua]]
|-
|36||1976||[[Iuri Chikovani]]
|-
|37||1977||[[Zurab Sturua]]
|-
|38||1978||[[Gennadi Zaichik]]
|-
|39||1979||Gennadi Zaichik
|-
|40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]]
|-
|41||1981||Zurab Sturua
|-
|42||1982||[[Giorgi Giorgadze]]
|-
|43||1984||Zurab Sturua
|-
|44||1985||Zurab Sturua
|-
|45||1986||[[Elizbar Ubilava]]
|-
|46||1987||Mikhail Krasenkov
|-
|47||1988||Giorgi Giorgadze
|-
|48||1989||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]]
|-
|50||1991||[[Tamaz Tabatadze]]
|-
|51||1992||[[Khvicha Supatashvili]]
|-
|52||1993||[[Akaki Shalamberidze]]
|-
|53||1994||[[Lasha Janjgava]]
|-
|54||1995||[[Giorgi Bagaturov]]
|-
|55||1996||[[Lasha Janjgava]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996, Mark Crowther, The Week in Chess]&lt;/ref&gt;.
|-
|56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]]
|-
|57||1998||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|58||1999|| Giorgi Bagaturov
|-
|59||2000||[[Tamaz Gelashvili]]
|-
|60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]]
|-
|61||2002||Mikheil Mchedlishvili
|-
|62||2003||[[Baadur Jobava]]
|-
|63||2004||[[Merab Gagunashvili]]
|-
|64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]]
|-
|65||2006||Giorgi Kacheishvili
|-
|66||2007||[[Baadur Jobava]]
|-
|67||2008||[[Levan Pantsulaia]]
|-
|68||2009||[[Tornike Sanikidze]]
|-
|69||2010||Merab Gagunashvili
|-
|70||2011||[[Davit Zarkua]]
|-
|71||2012||Baadur Jobava
|-
|72||2013||[[Gaioz Nigalidze]]
|-
| 73||2014||Gaioz Nigalidze
|-
|74||2015||Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces Levan Pantsulaia Champion of Georgia - World Sport]&lt;/ref&gt;.
|-
|75||2016||[[Davit Jojua]]
|-
|76||2017||[[Luka Paichadze]] 
|-
|77||2018||Mikheil Mchedlishvili
|-
|78||2019||[[Giga Quparadze]]
|-
|79||2020||Luka Paichadze
|-
|80
|2021
|Levan Pantsulaia
|-
|81
|2022
|Levan Pantsulaia
|-
|-
|82
|2023
|Mikheil Mchedlishvili
|-
|-
|83
|2024
|Baadur Jobava
|-
|-
|84
|2025
|Levan Pantsulaia&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&amp;art=1 GEO 84th Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
| valign=&quot;top&quot; |
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Nn!! Bloaz !! Kampionez
|-
|1||1935||[[Fani Kats]]
|-
|2||1936||[[Fani Kats]]
|-
|3||1937||[[Berta Krezberg]]
|-
|4||1938||[[Varvara Zargarian]]
|-
|5||1940||[[Varvara Zargarian]]
|-
|6||1940||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|7||1945||[[Varvara Zargarian]]
|-
|8||1947||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|9||1948||[[Lili Gelovani]]
|-
|10||1950||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|11||1952||[[Ksenia Gogiava]]
|-
|12||1953||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|13||1954||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|14||1955||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|15||1956||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|16||1957||[[Eliso Kakabadze]]
|-
|17||1958||[[Manana Togonidze]]
|-
|18||1959||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|19||1960||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|20||1961||[[Nona Gaprindachvili]]
|-
|21||1963||[[Alla Chaikovskaya]]
|-
|22||1964||[[Nana Aleksandria]]
|-
|23||1965||[[Nana Aleksandria]]
|-
|24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|25||1968||[[Nana Aleksandria]]
|-
|26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|27||1970||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]]
|-
|29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|30||1973||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|31||1974||[[Tsiuri Kobaidze]]
|-
|32||1975||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|33||1976||[[Nino Gurieli]]
|-
|34||1977||[[Nino Melashvili]]
|-
|35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]]
|-
|36||1979|||[[Tamila Meskhi]]
|-
|37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|38||1981||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|39||1982||[[Tsitsino Kakhabrishvili]]
|-
|40||1983||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|41||1984||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|42||1985||[[Genrieta Lagvilava]]
|-
|43||1986||[[Sofio Tereladze]]&lt;br&gt;[[Ketevan Melashvili]]
|-
|44||1987||[[Ketino Kachiani]]
|-
|45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]]
|-
|46||1989||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|47||1990||[[Ketevan Arakhamia]]
|-
|48||1991||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|49||1992||[[Nino Gurieli]]
|-
|50||1993||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|51||1994||[[Natia Janjgava]]
|-
|52||1995||[[Miranda Khorava]]
|-
|53||1996||[[Maia Lomineishvili]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996 - The Week in Chess]&lt;/ref&gt;
|-
|54||1997||[[Inga Khurtsilava]]
|-
|55||1998||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|56||1999||Inga Charkhalashvili
|-
|57||2000||[[Sofio Tereladze]]&lt;br&gt;[[Inga Khurtsilava]]
|-
|58||2001||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|59||2002||[[Maia Lomineishvili]], [[Ana Matnadze]]
|-
|60||2003||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|61||2004||[[Nana Dzagnidze]]
|-
|62||2005||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|63||2006||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|64||2007||[[Lela Javakhishvili]], [[Sopiko Khukhashvili]] 
|-
|65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]]
|-
|66||2009||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|67||2010||[[Salome Melia]]
|-
|68||2011||[[Maia Lomineishvili]]
|-
|69|| 2012||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|70||2013||[[Nino Khurtsidze]]
|-
|71||2014||[[Lela Javakhishvili]]
|-
| 72||2015||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|73||2016||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|74||2017||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|75||2018||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|76||2019||[[Meri Arabidze]]
|-
|77||2020||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|78||2021||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|79||2022||[[Nino Batsiashvili]]
|-
|80||2023||[[Bella Khotenashvili]]
|-
|81||2024||[[Lela Javakhishvili]]
|-
|82||2025||[[Nana Dzagnidze]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&amp;art=4 GEO Women 82nd Ch]&lt;/ref&gt;.
|-
|83||2026||[[Nino Batsiashvili]]
|}
|}

== Liammoù diavaez ==
*{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990]
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984]
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 May 2005
| title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 January 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=6 February 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=26 March 2007
| title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=31 March 2008
| title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6
| publisher=London Chess Center
}}
*{{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=2 February 2009
| title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship
| url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9
| publisher=London Chess Center
}}
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]]</text>
      <sha1>oo38oks56898sf5youo7nv1cr9ryhf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Tankoù an Eil Brezel-bed</title>
    <ns>10</ns>
    <id>176334</id>
    <revision>
      <id>2191833</id>
      <parentid>2184893</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3580" sha1="a7fpiut1cw5yoezss1hw8hcqxiu7obi" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Tankoù WWII
| title = [[Tank]]où an [[Eil Brezel-bed]]
| style = wide
| state= {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist

| group1 = [[Tank skañv|Skañv]]
| list1 =
* [[38M Toldi|Tankoù Toldi]]
* [[Hotchkiss H35]]
* [[KhTZ-16]]
* [[L6/40 tank|L6/40]]
* [[Light tank Mk VIII]]
* [[M3 Stuart|M3/M5 Stuart]]
* [[M22 Locust]]
* [[M24 Chaffee]]
* [[Marmon–Herrington CTLS]]
* [[Renault R35]]
* [[Renault R40]]
* [[NI (tank)]]
* [[T-26 (tank)|T-26]]
* [[T-40 tank|T-40]]
* [[T-60 tank|T-60]]
* [[T-70]]
* [[Mk VII Tetrarch (tank skañv)|Tetrarch]]
* [[Panzer I]]
* [[Panzer II]]
* [[Panzer 35(t)]]
* [[7TP]]
* [[Type 95 Ha-Go]]
* [[Type 98 Ke-Ni (tank skañv)|Type 98 Ke-Ni]]
* [[Type 2 Ke-To (tank skañv)|Type 2 Ke-To]]
* [[Type 2 Ka-Mi]]
* [[Type 4 Ke-Nu (tank skañv)|Type 4 Ke-Nu]]

| group2 = [[Tank etre|Etre]]
| list2 =
* [[40M Turán|Turán I and II]]
* [[43M Turán III]]
* [[M11/39 tank|M11/39]]
* [[M13/40 tank|M13/40]]
* [[M14/41 tank|M14/41]]
* [[M15/42 tank|M15/42]]
* [[M2 medium tank|M2 (tank etre)]]
* [[M3 Lee|M3 Lee/Grant]]
* [[M4 Sherman]]
** [[Sherman Firefly]]
* [[M26 Pershing]]
* [[P26/40 tank|P26/40]]
* [[Panzer III]]
* [[Panzer IV]]
* [[Panzerkampfwagen V Panther|Panzer V Panther]]
* [[Stridsvagn m/41]]
* [[Stridsvagn m/42]]
* [[T-34]]
* [[T-44]]
* [[Type 97 ShinHōtō Chi-Ha (tank etre)|Type 97 ShinHōtō Chi-Ha]]
* [[Type 1 Chi-He (tank etre)|Type 1 Chi-He]]
* [[Type 3 Ka-Chi]]
* [[Type 3 Chi-Nu|Type 3 Chi-Nu]]

| group3 = [[Tank Cruiser|Cruiser]]
| list3 =
* [[Tank Sentinel|AC1 Sentinel]]
* [[Cruiser Mk IV]]
* [[Covenanter tank|Covenanter]]
* [[Tank Crusader|Crusader]]
* [[Tank Cavalier|Cavalier]]
* [[Tank Cromwell|Cromwell (ha Centaur)]]
* [[Cruiser Mk VIII Challenger|Mk VIII Challenger]]
* [[Comet (tank)|Comet]]
* [[Grizzly I cruiser|Grizzly]]
* [[Ram tank|Ram]]

| group4 = [[Tank troadegiezh|Troadegiezh]]
| list4 =
* [[Tank Churchill|Churchill]]
* [[Matilda II]]
* [[Valentine tank|Valentine]]
* [[T-50 tank|T-50]]
* [[Type 2 Ho-I]]


| group5 = [[Tank ponner|Ponner]]
| list5 =
* [[IS (familh tank)|IS tank]]
** [[IS (familh tank)|IS-1]]
** [[IS-2]]
** [[IS-3]]
* [[KV-1|KV tank]]
* [[Tiger I]]
* [[Tiger II]]

| group6 = [[Kentpatrom]],&lt;br/&gt;Taolioù arnod
| list6 =
* [[44M Tas]]
* [[Thunderbolt tank|AC3 Thunderbolt]]
* [[AC4 tank|AC4]]
* [[Australian experimental light tank|AELT]]
* [[AMX 40 cruiser tank|AMX 40]]
* [[Black Prince (tank)|Black Prince]]
* [[Bob Semple tank]]
* [[Excelsior tank|Excelsior]]
* [[M6 heavy tank]]
* [[M7 medium tank]]
* [[Nahuel DL 43]]
* [[O-I (tank)|O-I]]
* [[Panzer VIII Maus]]
* [[Panzerkampfwagen E-100]]
* [[PPG tankette|PPG]]
* [[Carro Armato Celere Sahariano|Sahariano]]
* [[Schofield tank|Schofield]]
* [[Tank skañv ispisial niverenn 3 Ku-Ro|Ispisial niverenn 3 Ku-Ro]]
* [[T14 heavy tank|T14 heavy]]
* [[T20 medium tank|T20 medium]]
* [[T28 tank dreist-ponner|T28]]
* [[T29 heavy tank|T29 heavy]]
* [[T30 heavy tank|T30 heavy]]
* [[T32 heavy tank|T32 heavy]]
* [[T34 heavy tank|T34 heavy]]
* [[T-43 medium tank|T-43]]
* [[TOG1]]
* [[TOG2]]
* [[Type 98 Chi-Ho (tank etre)|Type 98 Chi-Ho]]
* [[Type 4 Chi-To (tank etre)|Type 4 Chi-To]]
* [[Type 5 Chi-Ri (tank etre)|Type 5 Chi-Ri]]
* [[Type 5 Ke-Ho (tank skañv)|Type 5 Ke-Ho]]
* [[Type 5 To-Ku]]
* [[Valiant tank|Valiant]]
* [[Verdeja]]

| below =
* [[Rummad:Tankoù an Eil Brezel-bed|Tankoù an Eil Brezel-bed]]
* [[Listenn karbedoù stourm an Eil Brezel-bed]]
* Background: [[Istor an tank]], [[Rummatadur an tankoù]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Patromoù karbedoù stourm]]
[[Rummad:Taolennoù merdeiñ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7fpiut1cw5yoezss1hw8hcqxiu7obi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191834</id>
      <parentid>2191833</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T19:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="te9qqo2c3x4n8txrg2j28d9zf3zh9rp" xml:space="preserve">{{navbox
| name = Tankoù WWII
| title = [[Tank]]où an [[Eil Brezel-bed]]
| style = wide
| state= {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist

| group1 = [[Tank skañv|Skañv]]
| list1 =
* [[38M Toldi|Tankoù Toldi]]
* [[Hotchkiss H35]]
* [[KhTZ-16]]
* [[L6/40 tank|L6/40]]
* [[Light tank Mk VIII]]
* [[M3 Stuart|M3/M5 Stuart]]
* [[M22 Locust]]
* [[M24 Chaffee]]
* [[Marmon–Herrington CTLS]]
* [[Renault R35]]
* [[Renault R40]]
* [[NI (tank)]]
* [[T-26 (tank)|T-26]]
* [[T-40 tank|T-40]]
* [[T-60 tank|T-60]]
* [[T-70]]
* [[Mk VII Tetrarch (tank skañv)|Tetrarch]]
* [[Panzer I]]
* [[Panzer II]]
* [[Panzer 35(t)]]
* [[7TP]]
* [[Type 95 Ha-Go]]
* [[Type 98 Ke-Ni (tank skañv)|Type 98 Ke-Ni]]
* [[Type 2 Ke-To (tank skañv)|Type 2 Ke-To]]
* [[Type 2 Ka-Mi]]
* [[Type 4 Ke-Nu (tank skañv)|Type 4 Ke-Nu]]

| group2 = [[Tank etre|Etre]]
| list2 =
* [[40M Turán|Turán I and II]]
* [[43M Turán III]]
* [[M11/39 tank|M11/39]]
* [[M13/40 tank|M13/40]]
* [[M14/41 tank|M14/41]]
* [[M15/42 tank|M15/42]]
* [[M2 medium tank|M2 (tank etre)]]
* [[M3 Lee|M3 Lee/Grant]]
* [[M4 Sherman]]
** [[Sherman Firefly]]
* [[M26 Pershing]]
* [[P26/40 tank|P26/40]]
* [[Panzer III]]
* [[Panzer IV]]
* [[Panzerkampfwagen V Panther|Panzer V Panther]]
* [[Stridsvagn m/41]]
* [[Stridsvagn m/42]]
* [[T-34]]
* [[T-44]]
* [[Type 97 ShinHōtō Chi-Ha (tank etre)|Type 97 ShinHōtō Chi-Ha]]
* [[Type 1 Chi-He (tank etre)|Type 1 Chi-He]]
* [[Type 3 Ka-Chi]]
* [[Type 3 Chi-Nu|Type 3 Chi-Nu]]

| group3 = [[Tank Cruiser|Cruiser]]
| list3 =
* [[Tank Sentinel|AC1 Sentinel]]
* [[Cruiser Mk IV]]
* [[Covenanter tank|Covenanter]]
* [[Tank Crusader|Crusader]]
* [[Tank Cavalier|Cavalier]]
* [[Tank Cromwell|Cromwell (ha Centaur)]]
* [[Cruiser Mk VIII Challenger|Mk VIII Challenger]]
* [[Comet (tank)|Comet]]
* [[Grizzly I cruiser|Grizzly]]
* [[Ram (tank)|Ram]]

| group4 = [[Tank troadegiezh|Troadegiezh]]
| list4 =
* [[Tank Churchill|Churchill]]
* [[Matilda II]]
* [[Valentine tank|Valentine]]
* [[T-50 tank|T-50]]
* [[Type 2 Ho-I]]


| group5 = [[Tank ponner|Ponner]]
| list5 =
* [[IS (familh tank)|IS tank]]
** [[IS (familh tank)|IS-1]]
** [[IS-2]]
** [[IS-3]]
* [[KV-1|KV tank]]
* [[Tiger I]]
* [[Tiger II]]

| group6 = [[Kentpatrom]],&lt;br/&gt;Taolioù arnod
| list6 =
* [[44M Tas]]
* [[Thunderbolt tank|AC3 Thunderbolt]]
* [[AC4 tank|AC4]]
* [[Australian experimental light tank|AELT]]
* [[AMX 40 cruiser tank|AMX 40]]
* [[Black Prince (tank)|Black Prince]]
* [[Bob Semple tank]]
* [[Excelsior tank|Excelsior]]
* [[M6 heavy tank]]
* [[M7 medium tank]]
* [[Nahuel DL 43]]
* [[O-I (tank)|O-I]]
* [[Panzer VIII Maus]]
* [[Panzerkampfwagen E-100]]
* [[PPG tankette|PPG]]
* [[Carro Armato Celere Sahariano|Sahariano]]
* [[Schofield tank|Schofield]]
* [[Tank skañv ispisial niverenn 3 Ku-Ro|Ispisial niverenn 3 Ku-Ro]]
* [[T14 heavy tank|T14 heavy]]
* [[T20 medium tank|T20 medium]]
* [[T28 tank dreist-ponner|T28]]
* [[T29 heavy tank|T29 heavy]]
* [[T30 heavy tank|T30 heavy]]
* [[T32 heavy tank|T32 heavy]]
* [[T34 heavy tank|T34 heavy]]
* [[T-43 medium tank|T-43]]
* [[TOG1]]
* [[TOG2]]
* [[Type 98 Chi-Ho (tank etre)|Type 98 Chi-Ho]]
* [[Type 4 Chi-To (tank etre)|Type 4 Chi-To]]
* [[Type 5 Chi-Ri (tank etre)|Type 5 Chi-Ri]]
* [[Type 5 Ke-Ho (tank skañv)|Type 5 Ke-Ho]]
* [[Type 5 To-Ku]]
* [[Valiant tank|Valiant]]
* [[Verdeja]]

| below =
* [[Rummad:Tankoù an Eil Brezel-bed|Tankoù an Eil Brezel-bed]]
* [[Listenn karbedoù stourm an Eil Brezel-bed]]
* Background: [[Istor an tank]], [[Rummatadur an tankoù]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Patromoù karbedoù stourm]]
[[Rummad:Taolennoù merdeiñ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>te9qqo2c3x4n8txrg2j28d9zf3zh9rp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Consulaire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176554</id>
    <revision>
      <id>2191840</id>
      <parentid>2187657</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3481" sha1="28tzrrnmdjy6947r23iviac4edzkxv4" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''La Consulaire''}}
[[Restr:La Consulaire (Baba Merzoug).jpg|dehou|300x300px]]
'''''La Consulaire''''', anvet en arabeg مدفع بابا مرزوق (''Kanol Baba Merzoug''), zo ur [[Kanol (kanolierezh)|c'hanol]] treuzfurmet en ur golonenn ha staliet abaoe 1833 e [[arsanailh Brest]]. Kaset e voe da [[Bro-C'hall|Vro-C'hall]] goude [[Aloubadeg Aljeria (1830)|aloubadeg Aljeria]] e 1830.

Ur [[Koulerinenn|goulerinenn]] arem seizh metr hirder e oa, dezhi un hed-tenn 5000 metr. Savet e vije bet e hanterenn gentañ ar XVI{{Vet}} kantved gant ur Venisian&lt;ref&gt;{{Fr}} PRADÈRE O., ''[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56854381/f75.item.r=Brest,%20son%20ch%C3%A2teau%20O%20Prad%C3%A8re Brest, son château, son port, sa rade et ses environs]'', Brest, 1889, pp. 66-67&lt;/ref&gt;, pe, suroc'h, e teuzerezh impalaerel [[Kergustentin|Konstantinopolis]] evit servijout e brezelioù ar sultan [[Selim Iañ|Selim I]]{{Añ}}&lt;ref&gt;{{Fr}} LE GOUALHER Jacques, ''[https://shs.cairn.info/revue-annales-de-bretagne-et-des-pays-de-l-ouest-2022-4-page-27?lang=frhtm La Consulaire. Du grand canon de la Régence turque d’Alger au monument de Brest]'', Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest, 2022/4 n° 129-4&lt;/ref&gt;. Kaset e voe goude da [[Aljeria]] evit difenn an aodoù. D'an 28 a viz Gouere 1683 e servijas ar c'hanol da lazhañ [[Jean Le Vacher]], koñsul Frañs e [[Aljer]], evel respont da [[Bombezadeg Aljer (1682)|vombezadeg ar gêr]] gant ar C'hallaoued er bloaz a-raok. Pa voe aloubet Aljeria e 1830 e voe kaset da Vro-C'hall, ha staliet war un diaz maen e [[Brest]]. Ouzphennet e voe plakennoù tro-dro d'an diaz, hag ur c'hilhog e krec'h ar c'hanol e 1837.

&lt;gallery&gt;
Restr:La Consulaire mg 8042.jpg|Plakenn er c'hornôg : ''&quot;Bro-C'hall sevenus, oc'h astenn he dorn da Afrika, sklerijennet gant madoberoù ar Skiant&quot;''.|alt=Plakenn er c'hornôg : &quot;Bro-C'hall sevenus, oc'h astenn he dorn da Afrika, sklerijennet gant madoberoù ar Skiant&quot;.
Restr:La Consulaire mg 8046.jpg|Plakenn er su : an Arme.
Restr:La Consulaire mg 8047.jpg|Plakenn en norzh : ar Morlu.
Restr:La Consulaire mg 8050.jpg|Ar c'hilhog e krec'h ar savadur.
&lt;/gallery&gt;

=== Restaoliñ da Aljeria ===
Adalek 1912 ez eus savet mouezhioù en Aljeria evit goulenn distro ar c'hanol di. E deroù ar bloavezhioù 2000 e voe krouet ar c'h''Comité national pour la restitution de Baba Merzoug'' gant Belkacem Babasi&lt;ref&gt;{{Fr}} Madjid MAKEDHI, ''[https://elwatan.dz/biens-de-lemir-abdelkader-canons-des-invalides-et-baba-merzoug-les-cles-dalger-ce-patrimoine-materiel-algerien-que-la-france-tarde-a-restituer/ Biens de l’Émir Abdelkader, Canons des Invalides et Baba Merzoug, les clés d’Alger : Ce patrimoine matériel algérien que la France tarde à restituer]'', El Watan, 01/12/2025 (lennet d'an 13/04/2026)&lt;/ref&gt;. E 2022 e voe prometet gant [[Emmanuel Macron]], prezidant Bro-C'hall, e vije rentet da Aljeria pezhioù stag ouzh he istor hag e dalc'h ar Frañsizien. Baba Merzoug zo e-touez ur roll elfennoù goulennet, savet gant gouarnamant Aljeria e 2024, asambles gant pezhioù bet perc'hennet gant an [[Abd al-Qadir (Aljeria)|emir Abd al-Kader]]&lt;ref&gt;{{Fr}} Pierre DESORGUES, ''[https://information.tv5monde.com/afrique/quels-sont-les-biens-que-lalgerie-reclame-la-france-2724335 Quels sont les biens que l'Algérie réclame à la France ?]'', TV5 Monde, 02/06/2024 (lennet d'an 13/06/2026)&lt;/ref&gt;.

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kanolioù]]
[[Rummad:Istor Brest]]
[[Rummad:Savadurioù Brest]]</text>
      <sha1>28tzrrnmdjy6947r23iviac4edzkxv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meri Arabidze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180060</id>
    <revision>
      <id>2191819</id>
      <parentid>2191692</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6258" sha1="ql0cvelrp8tphseattye6zc0mkihs4e" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Meri Arabidze 2013 (cropped).jpg|200px|right|Meri Arabidze e 2013.]]
''' Meri Arabidze''' (e [[jorjieg]]:   მერი არაბიძე) a zo bet ganet d'ar [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] [[1994]] e  [[Samtredi]] ([[Jorjia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2014, Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2012, Mestrez Etrebroadel (WIM)  abaoe 2009 ha  Mestrez FIDE (WFM) abaoe 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 409 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Mae 2026, 2 351 he renk ''Fonnapl'' ha 2 355 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 466 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard''  kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2024.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 2019.
==== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2006,
* er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2008.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
===== 2004 - 2011 ===== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2005,
* er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2011.
===== Rummad e-dan ugent vloaz&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-wu20g.html World Girls' Junior Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt; ===== 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Eost 2012||30||{{Gres}}, [[Aten]]||9/13 (+ 6, = 6 , - 1)||5/66
|-
|Gwengolo 2013||31||{{Turkia}}, [[Kocaeli]]||8/13 (+ 5, = 6, - 2)||11/77
|-
|Here 2014||13||{{India}}, [[Pune]]||8,5/13 (+ 7, = 7, - 3)||8/78
|-
|}
==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel ar Maouezi]] ==== 
E [[Sotchi]] ([[Rusia]]) e 2015 e kemeras perzh er c'hardgourfenn goude bout bet trec'h war
[[Elisabeth Pähtz]] en dro gentañ, [[Yaniet Marrero López]] en eil tro ha [[Viktorija Čmilytė]] en trede tro. Poentoù: 8,5/14 (+ 4, = 9, -1).
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
Kemer a reas perzh trizek gwezh. Trec'h e voe e 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2009||10 ||{{Rusia}}, [[Sant-Petersbourg]]||6/11 (+ 5, = 2, - 4)||59/168
|-
|Meurzh 2010||11|||{{Kroatia}}, [[Rijeka]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||54/158
|-
|Mae 2011||12||{{Jorjia}}, [[Tbilisi]]||6,5/11 (+ 4, = 5, - 2)||33/130
|-
|Meurzh 2012||13||{{Turkia}}, [[Gaziantep]]||6,5/11 (+ 5, = 3, - 3)||32/103
|-
|Gouhere 2013||14||{{Serbia}}, [[Beograd]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/169
|-
|Gouhere 2014||15||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||18/116
|-
|Mae 2015||16||{{Jorjia}}, [[Chakvi]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||30/98
|-
|Mae 2016||17||{{Roumania}}, [[Mamaia]]||5,5/11 (+ 2, = 7, - 2)||52/112
|-
|Ebrel 2017||18||{{Latvia}}, [[Riga]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1)||29/144
|-
|Ebrel 2018||19||{{Slovakia}}, [[Vysoké Tatry]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||22/144
|-
|Ebrel 2019||20||{{Turkia}}, [[Antalya]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||72/130
|-
|Eost 2021||21||{{Roumania}}, [[Iasi]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/117
|-
|Meurzh 2023||23||{{Montenegro}}, [[Petrovac]]||8,5/11 (+ 6, = 5, - 0)||1/136
|}
==== Kampionad europat (Kemmesk) ==== 
Kemer a reas perzh teir gwezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2014||15||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||121/259
|-
|Mae 2017||18|||{{Belarus}}, [[Minsk]]||5,5/11 (+ 4, = 4, - 3)||196/397
|-
|Meurzh 2018||19||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||5,5/11 (+ 3, = 5, - 3)||156/302
|-
|}
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoariet he deus div wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersge/frfrt9te.html Georgian Women's Chess Club Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2014||4||Chess Club Kutaisi||3/7 (+ 1, = 4, - 2)||42,9||4||-
|-
|2015||4||Chess Club Kutaisi||5/7 (+ 4, = 2, - 1)||71,4||3||arem
|-
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|2013||2||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||4/8 (+ 3, = 2 , - 3)||50||9||-||2||argant
|-
|2015||erlec'hierez||11||{{Island}}, [[Reykjavik]]||2/6 (+ 1, = 2, - 3)||33,3||10||-||3||arem
|-
|2019||4||13||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||6,5/8 (+ 2, = 1 , - 2)||81,3||2||argant||4||-
|-
|}
==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html Word Women’s Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.chessdom.com/georgia-takes-gold-in-womens-world-team-chess-championship/ Georgia takes gold in Women's World Team Chess Championship Chessdom, 28 a viz Ebrel 2015]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|Ebrel 2015||3||{{Sina}}, [[Chengdu]]||6/7 (+ 5, = 2, - 0)||85,7||1||aour||1||aour
|-
|}

{{EloChart|Q13604040}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=118082 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Meri_Arabidze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Arabidze, Meri}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1994]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>ql0cvelrp8tphseattye6zc0mkihs4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191823</id>
      <parentid>2191819</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) */</comment>
      <origin>2191823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6277" sha1="h37w7anw4i7psek91a4dujij8scysc0" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Meri Arabidze 2013 (cropped).jpg|200px|right|Meri Arabidze e 2013.]]
''' Meri Arabidze''' (e [[jorjieg]]:   მერი არაბიძე) a zo bet ganet d'ar [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] [[1994]] e  [[Samtredi]] ([[Jorjia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2014, Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2012, Mestrez Etrebroadel (WIM)  abaoe 2009 ha  Mestrez FIDE (WFM) abaoe 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 409 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Mae 2026, 2 351 he renk ''Fonnapl'' ha 2 355 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 466 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard''  kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2024.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 2019.
==== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2006,
* er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2008.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
===== 2004 - 2011 ===== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2005,
* er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2011.
===== Rummad e-dan ugent vloaz&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-wu20g.html World Girls' Junior Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt; ===== 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Eost 2012||30||{{Gres}}, [[Aten]]||9/13 (+ 6, = 6 , - 1)||5/66
|-
|Gwengolo 2013||31||{{Turkia}}, [[Kocaeli]]||8/13 (+ 5, = 6, - 2)||11/77
|-
|Here 2014||13||{{India}}, [[Pune]]||8,5/13 (+ 7, = 7, - 3)||8/78
|-
|}
==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel ar Maouezi]] ==== 
E [[Sotchi]] ([[Rusia]]) e 2015 e kemeras perzh er c'hardgourfenn goude bout bet trec'h war
[[Elisabeth Pähtz]] en dro gentañ, [[Yaniet Marrero López]] en eil tro ha [[Viktorija Čmilytė]] en trede tro. Poentoù: 8,5/14 (+ 4, = 9, -1).
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
Kemer a reas perzh trizek gwezh. Trec'h e voe e 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2009||10 ||{{Rusia}}, [[Sant-Petersbourg]]||6/11 (+ 5, = 2, - 4)||59/168
|-
|Meurzh 2010||11|||{{Kroatia}}, [[Rijeka]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||54/158
|-
|Mae 2011||12||{{Jorjia}}, [[Tbilisi]]||6,5/11 (+ 4, = 5, - 2)||33/130
|-
|Meurzh 2012||13||{{Turkia}}, [[Gaziantep]]||6,5/11 (+ 5, = 3, - 3)||32/103
|-
|Gouhere 2013||14||{{Serbia}}, [[Beograd]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/169
|-
|Gouhere 2014||15||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||18/116
|-
|Mae 2015||16||{{Jorjia}}, [[Chakvi]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||30/98
|-
|Mae 2016||17||{{Roumania}}, [[Mamaia]]||5,5/11 (+ 2, = 7, - 2)||52/112
|-
|Ebrel 2017||18||{{Latvia}}, [[Riga]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1)||29/144
|-
|Ebrel 2018||19||{{Slovakia}}, [[Vysoké Tatry]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||22/144
|-
|Ebrel 2019||20||{{Turkia}}, [[Antalya]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||72/130
|-
|Eost 2021||21||{{Roumania}}, [[Iasi]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/117
|-
|Meurzh 2023||23||{{Montenegro}}, [[Petrovac]]||8,5/11 (+ 6, = 5, - 0)||1/136
|}
==== Kampionad europat (Kemmesk) ==== 
Kemer a reas perzh teir gwezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2014||15||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||121/259
|-
|Mae 2017||18|||{{Belarus}}, [[Minsk]]||5,5/11 (+ 4, = 4, - 3)||196/397
|-
|Meurzh 2018||19||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||5,5/11 (+ 3, = 5, - 3)||156/302
|-
|}
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoariet he deus div wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersge/frfrt9te.html Georgian Women's Chess Club Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2014||4||Kleub echedoù [[Koutaisi]]||3/7 (+ 1, = 4, - 2)||42,9||4||-
|-
|2015||4||Kleub echedoù [[Koutaisi]]||5/7 (+ 4, = 2, - 1)||71,4||3||arem
|-
|}

==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|2013||2||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||4/8 (+ 3, = 2 , - 3)||50||9||-||2||argant
|-
|2015||erlec'hierez||11||{{Island}}, [[Reykjavik]]||2/6 (+ 1, = 2, - 3)||33,3||10||-||3||arem
|-
|2019||4||13||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||6,5/8 (+ 2, = 1 , - 2)||81,3||2||argant||4||-
|-
|}
==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html Word Women’s Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.chessdom.com/georgia-takes-gold-in-womens-world-team-chess-championship/ Georgia takes gold in Women's World Team Chess Championship Chessdom, 28 a viz Ebrel 2015]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|Ebrel 2015||3||{{Sina}}, [[Chengdu]]||6/7 (+ 5, = 2, - 0)||85,7||1||aour||1||aour
|-
|}

{{EloChart|Q13604040}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=118082 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Meri_Arabidze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Arabidze, Meri}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1994]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>h37w7anw4i7psek91a4dujij8scysc0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191831</id>
      <parentid>2191823</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6278" sha1="cf41g03gm9rengfzozpskf9rfouwdno" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Meri Arabidze 2013 (cropped).jpg|200px|right|Meri Arabidze e 2013.]]
''' Meri Arabidze''' (e [[jorjieg]]:   მერი არაბიძე) a zo bet ganet d'ar [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] [[1994]] e  [[Samtredia]] ([[Jorjia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2014, Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2012, Mestrez Etrebroadel (WIM)  abaoe 2009 ha  Mestrez FIDE (WFM) abaoe 2004&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 409 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Mae 2026, 2 351 he renk ''Fonnapl'' ha 2 355 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 466 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard''  kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2024.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 2019.
==== Kampionad europat ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2006,
* er rummad e-dan pevarzek vloaz e 2008.
==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
===== 2004 - 2011 ===== 
Trec'h e voe:
* er rummad e-dan dek vloaz e 2004,
* er rummad e-dan daouzek vloaz e 2005,
* er rummad e-dan triwec'h vloaz e 2011.
===== Rummad e-dan ugent vloaz&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-wu20g.html World Girls' Junior Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt; ===== 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Eost 2012||30||{{Gres}}, [[Aten]]||9/13 (+ 6, = 6 , - 1)||5/66
|-
|Gwengolo 2013||31||{{Turkia}}, [[Kocaeli]]||8/13 (+ 5, = 6, - 2)||11/77
|-
|Here 2014||13||{{India}}, [[Pune]]||8,5/13 (+ 7, = 7, - 3)||8/78
|-
|}
==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel ar Maouezi]] ==== 
E [[Sotchi]] ([[Rusia]]) e 2015 e kemeras perzh er c'hardgourfenn goude bout bet trec'h war
[[Elisabeth Pähtz]] en dro gentañ, [[Yaniet Marrero López]] en eil tro ha [[Viktorija Čmilytė]] en trede tro. Poentoù: 8,5/14 (+ 4, = 9, -1).
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
Kemer a reas perzh trizek gwezh. Trec'h e voe e 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2009||10 ||{{Rusia}}, [[Sant-Petersbourg]]||6/11 (+ 5, = 2, - 4)||59/168
|-
|Meurzh 2010||11|||{{Kroatia}}, [[Rijeka]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||54/158
|-
|Mae 2011||12||{{Jorjia}}, [[Tbilisi]]||6,5/11 (+ 4, = 5, - 2)||33/130
|-
|Meurzh 2012||13||{{Turkia}}, [[Gaziantep]]||6,5/11 (+ 5, = 3, - 3)||32/103
|-
|Gouhere 2013||14||{{Serbia}}, [[Beograd]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/169
|-
|Gouhere 2014||15||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||18/116
|-
|Mae 2015||16||{{Jorjia}}, [[Chakvi]]||6/11 (+ 4, = 4, - 3)||30/98
|-
|Mae 2016||17||{{Roumania}}, [[Mamaia]]||5,5/11 (+ 2, = 7, - 2)||52/112
|-
|Ebrel 2017||18||{{Latvia}}, [[Riga]]||6,5/11 (+ 3, = 7, - 1)||29/144
|-
|Ebrel 2018||19||{{Slovakia}}, [[Vysoké Tatry]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||22/144
|-
|Ebrel 2019||20||{{Turkia}}, [[Antalya]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||72/130
|-
|Eost 2021||21||{{Roumania}}, [[Iasi]]||7,5/11 (+ 5, = 5, - 1)||9/117
|-
|Meurzh 2023||23||{{Montenegro}}, [[Petrovac]]||8,5/11 (+ 6, = 5, - 0)||1/136
|}
==== Kampionad europat (Kemmesk) ==== 
Kemer a reas perzh teir gwezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/f/frfrt9te-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk
|-
|Meurzh 2014||15||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||5,5/11 (+ 4, = 3, - 4)||121/259
|-
|Mae 2017||18|||{{Belarus}}, [[Minsk]]||5,5/11 (+ 4, = 4, - 3)||196/397
|-
|Meurzh 2018||19||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||5,5/11 (+ 3, = 5, - 3)||156/302
|-
|}
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoariet he deus div wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersge/frfrt9te.html Georgian Women's Chess Club Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2014||4||Kleub echedoù [[Koutaisi]]||3/7 (+ 1, = 4, - 2)||42,9||4||-
|-
|2015||4||Kleub echedoù [[Koutaisi]]||5/7 (+ 4, = 2, - 1)||71,4||3||arem
|-
|}

==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|2013||2||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||4/8 (+ 3, = 2 , - 3)||50||9||-||2||argant
|-
|2015||erlec'hierez||11||{{Island}}, [[Reykjavik]]||2/6 (+ 1, = 2, - 3)||33,3||10||-||3||arem
|-
|2019||4||13||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||6,5/8 (+ 2, = 1 , - 2)||81,3||2||argant||4||-
|-
|}
==== Kampionad bedel ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/frfrt9te.html Word Women’s Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[http://www.chessdom.com/georgia-takes-gold-in-womens-world-team-chess-championship/ Georgia takes gold in Women's World Team Chess Championship Chessdom, 28 a viz Ebrel 2015]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Miz ha bloaz||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|Ebrel 2015||3||{{Sina}}, [[Chengdu]]||6/7 (+ 5, = 2, - 0)||85,7||1||aour||1||aour
|-
|}

{{EloChart|Q13604040}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=118082 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Meri_Arabidze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Arabidze, Meri}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1994]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>cf41g03gm9rengfzozpskf9rfouwdno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alan-Erwan Coraud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180115</id>
    <revision>
      <id>2191861</id>
      <parentid>2190332</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="g3joyicsplii8nnu3sau7t76r0h7we5" xml:space="preserve">'''Alan-Erwan Coraud''', pe '''Alan Coraud''' hepken, a zo ur gwinier eus [[Gwinieg Naoned]] hag ur stourmer breizhat war an dachenn bolitikel ha kevredigezhel ganet d'an 30 a viz Mae 1958 e [[Gwenrann]]. Maer [[Kerravaot]] eo bet.

== Ar gwinier ==
Gwinier eo bet e [[Kerravaot]] betek 2008, a-raok krouiñ e ajañs kehentiñ arbennik war an touristerezh Koro Marketing. Unan eus krouerien Ofis an Douristed Gwinieg Naoned eo ivez. Krouet en deus ar merk ha label &quot;Vignerons-Artisans de Bretagne&quot;.

Sevel a ra a-enep e vefe lakaet an anvadur &quot;Gwinoù al Liger&quot; da winoù Bro-Naoned. Nac'het en deus e vefe lakaet anezho e-barzh an aozadur etremicherel Interloire&lt;ref&gt;Ouest-France, 15 a viz Gwengolo 2009 : « Alan Coraud, maire de La Remaudière, conteste le positionnement des vins nantais en Val de Loire, avec les quincy, sancerre, vouvray, etc. “C'est une erreur majeure que d'enlever aux vins nantais leur identité bretonne, celle de vins marins liés à l'océan”, critique l'élu, producteur et patron d'une agence de communication. (...) Délégué régional d'Interloire, Emmanuel Torlasco, rappelle que “les vins bretons n'ont pas d'existence sur le plan réglementaire”. (...) Et si toute référence bretonne est gommée sur le site internet des vins de Loire, “c'est qu'il faut nous laisser le temps d'intégrer les différentes identités, dont la composante bretonne. (...) Ce qu'en dit l'Unesco”. Dans sa réponse, Mechtil Rössler, responsable de la section Europe et Amérique du Nord pour la culture, écrit : “... le château des Ducs de Bretagne à Nantes et les vignobles nantais ne font pas partie du périmètre du bien inscrit (NDLR : Val de Loire)” ».&lt;/ref&gt;. Skrivet en deus ul levr evit displegañ perak e oa ur choaz fall evit gwinoù Bro-Naoned.

== Ar stourmer politikel ha kevredigezhel ==
Difenn a ra Alan Coraud an [[Naoned e Breizh|Adunvaniezh]] hag identelezh Breizh gwinoù Naoned.

Ezel e oa bet eus [[Strollad Pobl Vreizh]] e dibenn ar bloavezhioù 1970, ur strollad dizalc'hour. E 1987 ha 1993 e kemeras perzh e dilennadegoù ar guzulerien departamant e [[Kanton Lavreer-Botorel]]. War ar renk e voe evit an [[UDB]] e dilennadegoù kannaded 1993 e [[Dekvet pastell-vro Liger Atlantel]] (Klison) hag un disoc'h a 3,77% en doe. Er memes pastell-vro e voe war ar renk evit ar [[Modem]] e 2012 gant ur skor a 3,23%.

Dilennet e voe maer [[Kerravaot]] ha besprezidant [[Kumuniezh kumunioù Liger-Diwazh]] dindan an diketenn [[UDI]] e 2008. Koll a reas an dilennadegoù ti-kêr e 2014 avat. Sevel a reas klemm ar vaerez nevez eneptañ e 2017 ha kondaonet e voe evit bogoderezh arc'hant publik gant lez-varn ar felladennoù e Naoned e 2022.

Bet e oa kenbrezidant ar gevredigezh [[Breizh Unvan]] etre 2018 ha 2026.

== Levrlennadur ==
* ''Sauvons le muscadet d'une mort programmée'' gant Alan Coraud, embannet gant [[Yoran Embanner]] e miz Even 2015.
== Liamm diavaez ==
* [http://www.alan-coraud.com Lec'hienn bersonel]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

{{ALC'HWEZDIBAB:Coraud, Alan-Erwan}}
[[Rummad:Gwinierien]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Politikourien Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]</text>
      <sha1>g3joyicsplii8nnu3sau7t76r0h7we5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191870</id>
      <parentid>2191861</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2191870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="o5mremms3g3kt5c50dxehsme5bldl8c" xml:space="preserve">'''Alan-Erwan Coraud''', pe '''Alan Coraud''' hepken, a zo ur gwinier eus [[Gwinieg Naoned]] hag ur stourmer breizhat war an dachenn bolitikel ha kevredigezhel ganet d'an 30 a viz Mae 1958 e [[Gwenrann]]. Maer [[Kerravaot]] eo bet.

== Ar gwinier ==
Gwinier eo bet e [[Kerravaot]] betek 2008, a-raok krouiñ e ajañs kehentiñ arbennik war an touristerezh Koro Marketing. Unan eus krouerien Ofis an Douristed Gwinieg Naoned eo ivez. Krouet en deus ar merk ha label &quot;Vignerons-Artisans de Bretagne&quot;.

Sevel a ra a-enep e vefe lakaet an anvadur &quot;Gwinoù al Liger&quot; da winoù Bro-Naoned. Nac'het en deus e vefe lakaet anezho e-barzh an aozadur etremicherel Interloire&lt;ref&gt;Ouest-France, 15 a viz Gwengolo 2009 : « Alan Coraud, maire de La Remaudière, conteste le positionnement des vins nantais en Val de Loire, avec les quincy, sancerre, vouvray, etc. “C'est une erreur majeure que d'enlever aux vins nantais leur identité bretonne, celle de vins marins liés à l'océan”, critique l'élu, producteur et patron d'une agence de communication. (...) Délégué régional d'Interloire, Emmanuel Torlasco, rappelle que “les vins bretons n'ont pas d'existence sur le plan réglementaire”. (...) Et si toute référence bretonne est gommée sur le site internet des vins de Loire, “c'est qu'il faut nous laisser le temps d'intégrer les différentes identités, dont la composante bretonne. (...) Ce qu'en dit l'Unesco”. Dans sa réponse, Mechtil Rössler, responsable de la section Europe et Amérique du Nord pour la culture, écrit : “... le château des Ducs de Bretagne à Nantes et les vignobles nantais ne font pas partie du périmètre du bien inscrit (NDLR : Val de Loire)” ».&lt;/ref&gt;. Skrivet en deus ul levr evit displegañ perak e oa ur choaz fall evit gwinoù Bro-Naoned.

== Ar stourmer politikel ha kevredigezhel ==
Difenn a ra Alan Coraud an [[Naoned e Breizh|Adunvaniezh]] hag identelezh Breizh gwinoù Naoned.

Ezel e oa bet eus [[Strollad Pobl Vreizh]] e dibenn ar bloavezhioù 1970, ur strollad dizalc'hour. Nac'hañ a reas ober e goñje evit abegoù politikel. Kondaonet e voe da 15 miz toullbac'h e miz Here 1979. 

E 1987 ha 1993 e kemeras perzh e dilennadegoù ar guzulerien departamant e [[Kanton Lavreer-Botorel]]. War ar renk e voe evit an [[UDB]] e dilennadegoù kannaded 1993 e [[Dekvet pastell-vro Liger Atlantel]] (Klison) hag un disoc'h a 3,77% en doe. Er memes pastell-vro e voe war ar renk evit ar [[Modem]] e 2012 gant ur skor a 3,23%.

Dilennet e voe maer [[Kerravaot]] ha besprezidant [[Kumuniezh kumunioù Liger-Diwazh]] dindan an diketenn [[UDI]] e 2008. Koll a reas an dilennadegoù ti-kêr e 2014 avat. Sevel a reas klemm ar vaerez nevez eneptañ e 2017 ha kondaonet e voe evit bogoderezh arc'hant publik gant lez-varn ar felladennoù e Naoned e 2022.

Bet e oa kenbrezidant ar gevredigezh [[Breizh Unvan]] etre 2018 ha 2026.

== Levrlennadur ==
* ''Sauvons le muscadet d'une mort programmée'' gant Alan Coraud, embannet gant [[Yoran Embanner]] e miz Even 2015.
* [https://www.contreculture.org/pdf/memorandum_insoumission_bretonne.pdf Insoumission bretonne]

== Liamm diavaez ==
* [http://www.alan-coraud.com Lec'hienn bersonel]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

{{ALC'HWEZDIBAB:Coraud, Alan-Erwan}}
[[Rummad:Gwinierien]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Politikourien Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]</text>
      <sha1>o5mremms3g3kt5c50dxehsme5bldl8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Winchester Model 54</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180117</id>
    <revision>
      <id>2191862</id>
      <parentid>2190338</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T08:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2191862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3907" sha1="ml9tqbo1nsedc107cj39jcrqkyf8ggl" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Winchester Model 54|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Winchester Model 54 Charles Lindbergh SI AaS.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur garabinenn Winchester '''Model 54''' bet perc'hennet gant [[Charles Lindbergh]]
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Karabinenn]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision]]
|[[.30-06 Springfield]]&lt;br&gt;[[.270 Winchester]]&lt;br&gt;[[.22 Hornet]]&lt;br&gt;[[.220 Swift]]&lt;br&gt;[[.250/3000 Savage|.250/3000]]&lt;br&gt;[[.257 Roberts]]&lt;br&gt;[[.30-30 Winchester]]&lt;br&gt;[[7 × 57 mm Mauser|7 × 57 mm]]&lt;br&gt;[[7,65 × 53 mm Mauser|7,65 × 53 mm]]&lt;br&gt;[[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ijiner
|[[Thomas Crossley Johnson]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Winchester Repeating Arms Company]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1925 - 1936
|-
! scope=&quot;row&quot; |Niver produet
|{{formatnum:50145}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;Stumm ''Standard Grade''
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|3,5 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|610 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger diabarzh 5 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
Ar '''Winchester Model 54''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]]-vorailh produet etre 1925 ha 1936 gant an embregerezh [[Stadoù-Unanet Amerika|stadunanat]] [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]].

== Istor ha deskrivadur ==
E-pad ar [[Brezel-bed Kentañ]], Winchester en doa produet 2,25 milion a fuzuilhoù [[Pattern 1914 Enfield|Enfield 1917]] evit an [[Arme ar Stadoù-Unanet|arme stadunanat]], asambles gant [[Remington]]. Pa echuas ar brezel e voe nullet ar c'hevratoù produiñ, ha diskenn a reas trum oberererezh an daou embregerezh. Evit kenderc'hel da implijout mekanikoù e labouradegoù, Remington a grogas da broduiñ ar [[Remington Model 30|Model 30]], un arm diazezet war an Enfield 1917 ha kambret e [[.30-06 Springfield]] ivez&lt;ref&gt;{{en}} Layne SIMPSON, ''[https://www.rifleshootermag.com/editorial/winchester-model-54/466901 Classic Winchester Model 54 Bolt-Action Rifle: Historical Review]'', Rifle Shooter, 05/12/2022 (lennet d'ar 06/05/2026)&lt;/ref&gt;.

Winchester a reas heñvel, en ur broduiñ ar Model 54 adalek 1925. Kambret e oa da gentañ e .30-06 Springfield hag e [[.270 Winchester]], ur c'halibr nevez. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe ouzhpennet an [[.30-30 Winchester]] (1928) hag an [[.22 Hornet]] (1933), e-mesk kalibroù all ([[7 × 57 mm Mauser|7 × 57 mm]], [[7,65 × 53 mm Mauser|7,65 × 53 mm]], [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]], [[.220 Swift]], [[.250/3000 Savage|.250/3000]], [[.257 Roberts]])&lt;ref&gt;{{En}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, pp. 320-321&lt;/ref&gt;. Doareoù disheñvel eus ar Model 54 a voe ivez, gant kanolioù 20' ha 26', hag azasadurioù evit ar [[Sniper|sniperien]] pe ar [[sportoù tennañ]].

Ne oa ket fall gwerzhioù ar Model 54 betek 1929, met deroù an [[Enkadenn Veur]] a ziaesaas an traoù&lt;ref&gt;{{en}} Layne SIMPSON, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-timeless-winchester-model-54/ The Timeless Winchester Model 54]'', American Rifleman, 31/01/2022 (lennet d'ar 06/05/2026)&lt;/ref&gt;. Ouzhpenn-se, ne oa ket azasaet stumm morailh an arm ouzh al [[Lunedenn (arm-tan)|lunedennoù]], a groge da vezañ diouzh ar c'hiz d'ar mare-se er Stadoù-Unanet. Ar [[Winchester Model 70|Model 70]] a gemeras he flas e katalog Winchester adalek 1936.

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Karabinennoù]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>ml9tqbo1nsedc107cj39jcrqkyf8ggl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nana Aleksandria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180147</id>
    <revision>
      <id>2191806</id>
      <parentid>2190982</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T14:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Difaz.</comment>
      <origin>2191806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9122" sha1="ej10m2jb82wxmssqefhr14mgjuwgmru" xml:space="preserve">[[Restr:Nana_Alexandria_1970.jpg|right|140px|Nana Alexandria e 1970.]]
'''Nana Aleksandria''' (e [[jorjieg]]:'''ნანა გიორგის ასული ალექსანდრია''') a zo bet ganet d’an 13 a viz Here e [[Poti]] e [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[URSS]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] eo.&lt;br/&gt;Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 1976, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1966, Tredeog Etrebroadel eo abaoe 1995&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13604040 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 342 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Mae 2026&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600230 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 495 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 1988.&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe teir gwezh: e 1964, e 1965 hag e 1968&lt;ref&gt;{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Trec'h e voe div wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/z/z3jt331g-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk
|-
|Du 1966||26||align=&quot;left&quot;|[[Kiev]]||14/19 (+ 13, = 2, - 4)||1/20
|-
|Here 1969||29||align=&quot;left&quot;|[[Gori]]||15/19 (+ 12, = 6, - 1)||1/20
|-
|Here 1988||48||align=&quot;left&quot;|[[Alma-Ata]]||9/17 (+ 7, = 4, - 6)||7-10/18
|-
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ====
C'hoari a reas ur wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/z/z3jt331g-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Miz ha bloaz||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregandat efedusted||Renk
|-
|Mae 2000||1||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2/4 (+ 2, = 0, - 2)||50||16/32
|-
|}
=== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel (Maouezi)]] ===
War ar renk ez eas meur a wezh.
==== 1967-1971 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù
|-
|Here 1967||Danvez-kampionezed||{{YUG}}, [[Subotica]]||10/17 (+ 8, = 4, - 5)|| 7-9/18||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/z/z3jt331g-wwc1969.html Women's World Chess Championship 1966-1969]&lt;/ref&gt;.
|-
|Mae 1971||Tournamant etretakadel||{{YUG}}, [[Ohrid]]||13/17 (+ 11, = 4, - 2)||7-9/18|&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/z/z3jt331g-wwc1972.html Women's World Chess Championship 1969-1972]&lt;/ref&gt;.
|-
|Eost 1971||Hanter-gourfenn||{{Izelvroioù}} [[Badel]]||5,5/9 (+ 11, = 4, - 2)|| ||Trec'h e voe war [[Milunka Lazarević]] ([[Yougoslavia]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/z/z3jt331g-wwc1972.html Women's World Chess Championship 1969-1972]&lt;/ref&gt;.
|-
|Du 1971||Gourfenn||{{URSS}}, [[Kislovodsk]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||2/2||Koll a reas a-enep da [[Alla Kouchnir]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1972-candf.html Candidates' matches :: final :: Kislovodsk 1971]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

==== 1972 - 1975 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù
|-
|Here 1973||Tournamant etretakadel||{{Spagn}}, [[Cala Galdana]]||13/19 (+ 11, = 4, - 4)||2-5/20||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1975-iz.html interzonal :: Cala Galdana 1973 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Meurzh 1974||Tournamant etretakadel – match dirampoiñ||{{URSS}}, [[Kislovodsk]]||8,5/12 (+ 5, = 7, - 0)||1/4||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1975-izplayoff.html interzonal play-off :: Kislovodsk 1974 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Mae 1974||Tournamant etretakadel - Hantergourfenn||{{URSS}}, [[Riga]]||5,5-2,5 (+ 5, = 1, - 2)|| ||Trec'h e voe war [[Marta Schul]] ([[URSS]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1975-candsf.html Candidates' matches :: semifinals ]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here 1975||Gourfenn||{{URSS}}, [[Pitsundi]] ha [[Tbilisi]]||3,5-8,5 (+ 3, = 1, - 8)|| ||Koll a reas a-enep da [[Nona Gaprindachvili]] ([[URSS]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1975-wch.html World Championship match :: Pitsunda &amp; Tbilisi 1975]&lt;/ref&gt;.
|-
|}

==== 1978 - 1981 ====
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Notennoù ha daveennoù
|-
|Here 1979||Tournamant etretakadel||{{Brazil}}, [[Rio de Janeiro]]||11/16 (+ 10, = 2, - 4)||3/17||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1981-izr.html  interzonal :: Rio de Janeiro 1979 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1980||Tournamant etretakadel – match dirampoiñ||{{URSS}}, [[Vilnius]]||7-5 (+ 5, = 4, - 3)|| ||Trec'h e voe war [[Marta Litinskaya-Shul|Marta Schul]] ([[URSS]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1981-candqf.html – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1980||Tournamant etretakadel - Hantergourfenn||{{URSS}}, [[Riga]]||5,5-3,5 (+ 3, = 5, - 2)|| ||Te e voe war [[Elena Akhmilovskaya]] ([[URSS]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1981-candqf.html Candidates' matches :: semifinals – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1981||Gourfenn||{{URSS}}, [[Borjomi]] ha [[Tbilisi]]||8-8 (+ 4, = 8, - 4)|| ||Rampo e voe gant ar gampionez [[Maia Tchibourdanidze]],  Maia Tchibourdanidze a viras he zitl ([[URSS]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1981-wch.html World Championship match :: Borjomi &amp; Tbilisi 1975 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Burevestnik&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playerssc/z3jt331g.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1976||1 (maouezi)||9||[[Tbilisi]]||5/7 (+ 3, = 4, - 0)||42,9||1||aour||1||aour
|-
|1978||1 (maouezi)||10||[[Ordzhonikidze]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||2||argant||2||argant
|-
|1982||1 (maouezi)||12||[[Kislovodsk]]||3,5/7  (+ 2, = 3, - 2)||50||-||-||3||arem
|-
|1984||1 (maouezi)||13||[[Kiev]]||4/7 (+ 1, = 6, - 0)||57,1||3||arem||3||arem
|-
|}

==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== 
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/z3jt331g.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1963||merc'hed||9||[[Moskov]]||4/9 (+ 4, = 0, - 5)||44,4||-||-||6||-
|-
|1967||merc'hed||10||[[Moskov]]||6/9 (+ 5, = 2, - 2)||66,7||-||-||6||-
|-
|1969||1 (maouezi)||11||[[Grozny]]||6/8  (+ 5, = 2, - 1)||75||1||aour||4||-
|-
|1975||2 (maouezi)||13||[[Riga]]||7/9  (+ 6, = 2, - 1)||77,8||3||-||4||-
|-
|1985||1 (maouezi)||17||[[Volgograd]]||6,5/7 (+ 6, = 1, - 0)||92,9||1||aour||2||argant
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus c'hwec'h gwezh e skipailh [[URSS]] etre 1969 ha 1986
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/z3jt331g.html Women's Chess Olympiads - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1969||1 erlec'hierez||4||{{Polonia}}, [[Lublin]]||8/9 (+ 8, = 0, - 1)||88,9||1||aour||1||aour
|-
|1974||2||6||{{Kolombia}}, [[Medellín (Kolombia)|Medellín]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||1||aour||1||aour
|-
|1978||3||8 (23)||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1||aour||1||aour
|-
|1980||3||9 (24)||{{Malta}}, [[Valletta]]||4/8 (+ 3, = 2, - 3)||50||23||-||1||aour
|-
|1982||2||10 (25)||{{Suis}}, [[Luzern]]||7,5/9 (+ 6, = 3, - 0)||83,3||1||aour||1||aour
|-
|1986||1 erlec'hierez||12 (27)||{{EAU}}, [[Dubai]]||7/10 (+ 15, = 4, - 1)||70||4||-||1||aour
|-
|}
==== Kib europat ar C'hleuboù ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Merani Tbilisi&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996b/1996mrtb.html 1st European Chess Club Cup (women): Smederevska Palanka 1996  – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1996||4||1||{{YUG}}, [[Smederevska Palanka]]||2/3 (+ 1, = 2, - 0)||66,7||1||aour
|-
|} 

{{EloChart|Q13600230}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600230 He fichennFIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=25216 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Nana_Alexandria He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Aleksandria, Nana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1949]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>ej10m2jb82wxmssqefhr14mgjuwgmru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Wayne Gacy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180163</id>
    <revision>
      <id>2191832</id>
      <parentid>2190688</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="bx3l9v79zssie175ng6p9vzy1ut7exx" xml:space="preserve">{{databox}}
'''John Wayne Gacy''', ganet d'ar [[17 a viz Meurzh]] [[1942]] ha lakaet d'ar marv d'an [[10 a viz Mae]] [[1994]], a oa ul [[lazher a steudad]] ha [[torfedour reizhel]] [[stadunanat]] hag en doa [[Gwallerezh|gwallet]], jahinet ha muntret d'an nebeutañ 33 paotr yaouank etre  1972 ha 1978 en [[Norwood Park Township, Cook County (Illinois)|Norwood Park Township]], ur bannlev eus [[Chicago]], en [[Illinois]]. Brudet e oa gant al lesanv &quot;'''Killer Clown'''&quot; dre ma oa boas d'ober abadennoù fent furlukinerezh a-raok ma vije dizoloet e oa ur muntrer.

Gacy en doa sevenet holl e vuntroù en e di doare ranch. A voaz, e teue a-benn da zesachañ e preizh en e di ha goude-se e teue a-benn da lakaat anezho da gaout grizilhonoù tro-dro d'an arzorn o kontañ dezho e oa o vont da seveniñ un dro-hud. Gwallet e oant goude-se ha lazhet pe dre [[mougadenn]] pe dre [[munvac'hañ]] gant ur [[rolt]]. 26 gouzañver a oa bet douaret e [[goullo yec'hedel]] an ti, ha tri all a oa bet douaret e lec'h all en douaroù tr-dro d'an ti; pevar a voe bannet e [[Des Plaines (stêr)|stêr Des Plaines]].

Gacy a oa bet kondaonet e 1968 en abeg da [[Lezennoù war ar sodomiezh er Stadoù-Unanet|sodomiezh]] ur paotr krennarde  [[Waterloo (Iowa)|Waterloo]], en [[Iowa]], ha kondaonet da 10 vloaz toull-bac'h. Chomet e oa eno 18 miz nemetken. Lazhet en doa ar c'hentañ paotr e 1972, daou all e 1975, ha lazhet 30 ouzhepnn ur wech dizimezet diouzh e eil wreg e 1976. An enklask evit kavout ar c'hrennard Robert Piest e [[Des Plaines (Illinois)|Des Plaines]] a oa bet kaoz da harzadenn Gacy d'an 21 a viz Kerzu 1978.

Gacy a oa bet kondaonet evit 33 muntr (lazhet gant un den nemetken) en doa lakaet anezhañ da vezañ ar gwasañ muntrer en istor lezennel ar Stadoù-Unanet. Gacy a oa bet [[Kastiz ar marv en Illinois|kondaonet d'ar marv]] d'an 13 a viz Meurzh 1980. Lakaet e voe d'ar marv dre [[ensinkladur marvus]] e [[Stateville Correctional Center|toull-bac'h Stateville]] d'an 10 a viz Mae 1994.
{{DEFAULTSORT:Gacy, John Wayne}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1942]]
[[Rummad:Marvioù 1994]]
[[Rummad:Lazherien a steudad]]
[[Rummad:Livourien SUA]]
[[Rummad:Demokrated SUA]]
[[Rummad:Katoliked SUA]]
[[Rummad:Furlukined]]</text>
      <sha1>bx3l9v79zssie175ng6p9vzy1ut7exx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sylvain Guillemot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180208</id>
    <revision>
      <id>2191848</id>
      <parentid>2191380</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5102" sha1="lek3yjwz7lvgp9t24c0x5apljpmcqye" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Sylvain Guillemot''' a zo ur mestr-keginer breizhat ganet d'ar 24 a viz Genver 1971&lt;ref&gt;{{Liamm web|titl=Sylvain GUILLEMOT - Dirigeant de la société Auberge du Pont D'acigne - BFMBusiness.com|url=https://dirigeants.bfmtv.com/Sylvain-GUILLEMOT-1560040/|lec'hienn=dirigeants.bfmtv.com|consulté le=2020-01-04}}&lt;/ref&gt; e [[Loudieg]]. E penn ar preti &quot;Le Pont d'Acigné&quot; emañ, e [[Noal-ar-Gwilen]], ur steredenn gantañ gant ar [[Sturlevr Michelin]], ha div steredenn etre 2013 ha 2015.

== Buhezskrid ==
Sylvain Guillemot a oa ganet e 1971 e [[Loudieg]]. Bevañ a reas e [[Gwern-ar-Sec'h]] lec'h ma oa e vamm o terc'hel un davarn&lt;ref name=&quot;LT&quot;&gt;[http://www.letelegramme.fr/ig/generales/regions/bretagne/sylvain-guillemot-la-recette-gagnante-19-02-2013-2009949.php Erwan Miloux, ''Sylvain Guillemot. La recette gagnante'', letelegramme.fr, 19 a viz C'hwevrer 2013. Gwelet d'an 20 a viz Kerzu 2013.]&lt;/ref&gt;. Kregiñ a reas Sylvain Guillemot e vicher evel deskard e ''la Table Ronde'' Bruno James. D'an oad a 16 vloaz e yeas da labourat gant [[Marc Tizon]] e ''Le Palais'' e [[Roazhon]] ha goude gant Joseph ha Mireille Froc er preti ''Pen Roc'' e [[Kastell-Bourc'h]] lec'h ma kejas gant e wreg Marie-Pierre. Kenderc'hel a reas da brenañ e skiant e-kichen [[Jacques Thorel]] en ''Auberge Bretonne'' er [[Ar Roc'h-Bernez|Roc'h-Bernez]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160424225834/http://www.lejournaldevitre.fr/6090/noyal-sur-vilaine-une-deuxieme-etoile-pour-lauberge-du-pont-dacigne/ ''Noyal-sur-Vilaine : une deuxième étoile pour l'Auberge du Pont d'Acigné'', lejournaldevitre.fr, 7 a viz Gwengolo 2013. Gwelet d'an 20 a viz Kerzu 2013.]&lt;/ref&gt;. E 1992 e kendalc'has da zeskiñ ar geginerezh gant [[Alain Passard]], er preti ''L’Arpège'' e [[Pariz]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170826022349/http://www.henaff.com/fr/les-amoureux-du-pate-henaff/les-pipoles/les-pipoles-henaff/94-sylvain-guillemot ''Les pipoles Henaff'', henaff.com. Gwelet d'an 20 a viz Kerzu 2013.]&lt;/ref&gt; lec'h ma dremenas eus komis da  eiler kegin e tri bloaz&lt;ref name=&quot;HR&quot;&gt;[http://www.lhotellerie-restauration.fr/journal/restauration/2013-04/Michelin-2013-Cuisine-d-instant-et-d-instant-de-Sylvain-Guillemot.htm?fd=guillemot Nadine Lemoine, ''Michelin 2013 : Cuisine d'instant et d'instant de Sylvain Guillemot'', lhotellerie-restauration.fr, 2 a viz Mae 2013. Gwelet d'an 20 a viz Kerzu 2013.]&lt;/ref&gt;.

E 1996 e tigoras e breti dezhañ, ''L'Auberge du Pont d’Acigné'' e [[Noal-ar-Gwilen]] o treuzfurmiñ un davarn-porzh-servij kozh&lt;ref name=&quot;HR&quot;/&gt;. Roet e voe e steredenn gentañ dezhañ gant ar [[Sturlevr Michelin]] e 2005. E deroù miz Ebrel 2012 e voe dilennet kadoriad Tables et Saveurs de Bretagne, ur gevredigezh hag a vod tost 50 mestr-keginer eus Breizh&lt;ref name=&quot;HR&quot;/&gt;. E deroù 2013 e voe roet dezhañ un eil steredenn gant ar sturlevr Michelin&lt;ref name=&quot;LT&quot;/&gt; ha renket e voe ar preti 299vet gwellañ preti ar bed 
gant ar rummadatur LA LISTE &lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=|titl=Près de Rennes, son restaurant est l’un des meilleurs au monde|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/rennes-35000/pres-de-rennes-son-restaurant-est-lun-des-meilleurs-au-monde-3942488|lec'hienn=Ouest France|deiziad=25 a Viz Kerzu 2015|consulté le=}}&lt;/ref&gt;. Tennet e voe e eil steredenn da ''Auberge du Pont d'Acigné'' gant embannadur 2016 al levr ruz&lt;ref&gt;{{Liamm web|langue=|titl=Guide Michelin. Sylvain Guillemot perd une étoile à Noyal-sur-Vilaine|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/rennes-35000/guide-michelin-sylvain-guillemot-perd-une-etoile-noyal-sur-vilaine-4009312|site=Ouest France|deiziad=1{{añ}} a viz Kerzu 2016|consulté le=}}&lt;/ref&gt;.

E miz Meurzh 2020 e kemer perzh e krouidigezh &quot;Collectif de l'Ordre de la Licorne&quot; hag a vod keginerien evel Julien Lemarié, Jean Marie Baudic, Yann Dayer... Brudañ an &quot;debriñ mat hag evañ mat a-gevret&quot; eo o fal.

== Keginerezh ==
E-touez meuzioù sinadur Sylvain Guillemot e c'haller menegiñ ''Brezhell gant bouilhoñs kurkuma'', ''Porc'hellig laezh ouzh ar ber gant spisoù, servijet gant e groc'henn fin ha strak hag e legumaj bihan karamelet'', ''Grilhed-traezh kriz e carpaccio gant rubarbez'', pe c'hoazh ''Asperjez paelonet gant gwinêgrenn drufennet''&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;[http://www.gillespudlowski.com/1369/restaurants/guillemot-en-bretagne-le-jeune-qui-monte-qui-monte#.UrQbZrQZxmI Gilles Pudlowski, ''Guillemot en Bretagne: le jeune qui monte qui monte…'', Blog Gilles Pudlowski, 14 a viz Even 2010. Gwelet d'an 20 a viz Kerzu.]&lt;/ref&gt;.

== Enorioù ==
=== Sturlevr Michelin ===
* 2005 : steredenn gentañ
* 2013 : eil steredenn, miret e 2014 ha 2015
=== Gault et Millau ===
* 2013 : ''Pevar zok''

== Levr ==
* ''Beurre ou Ordinaire ?'', Menu Fretin, 2010, {{ISBN|978-2917008195}}.

== Daveoù ==
{{daveoù}}

== Gwelet ivez ==
{{Porched|Boued ha Keginerezh}}
=== Pennad nes ===
*[[Keginerezh Breizh]]

=== Liamm diavaez ===
* [https://web.archive.org/web/20140516232503/http://auberge-du-pont-dacigne.com/ Lec'hienn ofisiel]
{{Porched Breizh}}
{{ALC'HWEZDIBAB:Guillemot, Sylvain}}
[[Rummad:Keginerien Breizh]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1971]]</text>
      <sha1>lek3yjwz7lvgp9t24c0x5apljpmcqye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tanfoglio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180217</id>
    <revision>
      <id>2191850</id>
      <parentid>2191262</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T22:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2191850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2373" sha1="ps5ydshrbkpi59axqy5zq4jz1ke5ok0" xml:space="preserve">[[Restr:Tanfoglio T95.jpg|thumb|285x285px|Ur bistolenn T95 produet gant Tanfoglio.]]
'''Fratelli Tanfoglio S.R.L.''' zo un embregerezh [[Arm-dorn|armoù-dorn]] italian diazezet e [[Gardone Val Trompia]], e proviñs [[Brescia]], ha bet savet e 1969.

== Istor ==
Ar familh Tanfoglio a brodu pezhioù armoù-tan evit embregerezhioù all diazezet en o c'horn-bro abaoe deroù an XX{{vet}} kantved. E 1948, Giuseppe Tanfoglio a savas an embregerezh SATA asambles gant Antonio Sabatti evit sevel pezhioù [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]]. E 1953 e krogjont d'ober armoù-dorn kambret e [[6,35 mm Browning]] hag e [[.22 Long Rifle]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}}{{it}} ''[https://web.archive.org/web/20250706055320/https://www.tanfoglio.it/en_GB/company/who-we-are Chi siamo]'', war lec'hienn Tanfoglio (lennet d'an 18/05/2026)&lt;/ref&gt;.

An embregerezh Fratelli Tanfoglio a voe savet e 1969 gant Lino, Marilena ha Massimo, mibien ha merc'h da Giuseppe Tanfoglio. Arbennikaat a rejont war ar pistolennoù damaotomatek, ha dreist-holl reoù evit ar c'henstrivadegoù [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]], adalek 1986. Kiboù ar bed ha kiboù Europa zo bet gounezet gant tennerien dibaoe a-drugarez d'o armoù&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Produioù ==
An [[Tanfoglio T95]] zo e-mesk armoù brudetañ an embregerezh. Deveret eo eus ar [[CZ 75]] tchek, evel ar [[Jericho 941]], ur gopienn eus an arm produet pezhioù anezhi gant Tanfoglio evit [[Tsahal|arme Israel]]&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://www.americanrifleman.org/content/cz-model-75-pistol/ CZ Model 75 Pistol]'', American Rifleman, 12/05/2009 (lennet d'an 18/05/2026)&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
Restr:Tanfoglio Combat.JPG|Tanfoglio T95 Combat/EAA Witness e 9 mm.
Restr:EAA Witness.jpg|Tanfoglio T 95 Combat/EAA Witness [[10 mm Auto]].
Restr:TANFOGLIO FORCE.jpg|Tanfoglio Force 99 / EAA Witness Polymer P.
Restr:Tanfoglio 10mm Match Pistol.jpg|Tanfoglio Match 10 mm.
Restr:Tanfoglio Limited Rude.jpg|Tanfoglio Limited.
Restr:TanfoglioGoldTeam-1.jpg|Tanfoglio Gold Team.
Restr:Tangfolio Mossad.jpg|Tangfolio Mossad 9 mm.
&lt;/gallery&gt;

== Liamm diavaez ==
* {{en}}{{it}} [https://web.archive.org/web/20260104150557/https://tanfoglio.it/it_IT/ Lec'hienn an embregerezh]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù Italia]]
[[Rummad:Embregerezhioù savet e 1969]]</text>
      <sha1>ps5ydshrbkpi59axqy5zq4jz1ke5ok0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsitsino Kakhabrishvili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180264</id>
    <revision>
      <id>2191825</id>
      <parentid>2191614</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2191825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="crq30zuk6myb20pavm15gspig220vmu" xml:space="preserve">'''Tsitsino Kakhabrishvili'''  (e [[jorjieg]]:'''ციცინო კახაბრიშვილი'''), bet ganet d'ar 14 a viz Du 1946 e [[Telavi]] ([[RSS Jorjia|Jorjia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha soviedat.&lt;br/&gt;Mestrez FIDE (WFM) eo abaoe 2021&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600362 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 163 he [[renk Elo]] ''Standard''.&lt;br/&gt;2 185 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 1987.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe peder gwezh : e 1966, e 1970, e 1973 hag e 1982.

{{EloChart|Q13601377}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/13601377 He fichenn FIDE]
* {{en}} [http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84379 He fartiennoù e Chessgames]
* {{en}} [https://www.365chess.com/players/Tsitsino_Kakhabrishvili He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Kakhabrishvili, Tsitsino}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1946]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>crq30zuk6myb20pavm15gspig220vmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 22, bloaz 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>180271</id>
    <revision>
      <id>2191817</id>
      <parentid>2191785</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T17:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>28743</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vote now in the 2026 U4C election */ rann nevez</comment>
      <origin>2191817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3509" sha1="6p7azu2ru6mikm6t6sftyxalcrwkcgh" xml:space="preserve">= 25/05/2026 — 31/05/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_22,_bloaz_2026&amp;action=edit Skrivañ un dra bennak en eil sizhun warn-ugent eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_21, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_23, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 26 Mae 2026 da 22:38 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-05-28_Wikipedias&amp;oldid=30592310 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 Mae 2026 da 17:14 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;</text>
      <sha1>6p7azu2ru6mikm6t6sftyxalcrwkcgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nino Gurieli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180278</id>
    <revision>
      <id>2191824</id>
      <parentid>2191767</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2191824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1458" sha1="8jzvdlp8t8nopmirwzn335wphzint1b" xml:space="preserve">[[Restr:Nino Gurieli 2013(2).jpg|right|180px|Nino Gurieli e 2013.]]
'''Nino Gurieli'''  (e [[jorjieg]]: ნინო გურიელი), ganet d'ar [[7 a viz Kerzu]] [[1961]] e [[Tbilisi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestr Etrebroadel eo abaoe 1997, Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 1980, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1979,  Gourdoner FIDE eo abaoe 2018.&lt;br/&gt;[[Renk Elo]] e miz Mae 2026: 2 295 e ''Standard'', 2 253 e ''Fonnapl'' ha 2 266 e ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600222 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1997.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe ur wezh, e 1976. 

{{EloChart|Q13600222}}
== Mammenn ==
* Giorgadze T, ''Georgian Chess Annals'', Levrenn I, Tbilisi, 1995.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600222 He fichenn FIDE]
*{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=24996 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Nino_Gurieli He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Gurieli, Nino}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1944]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>8jzvdlp8t8nopmirwzn335wphzint1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsiala Kasoshvili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180288</id>
    <revision>
      <id>2191821</id>
      <parentid>2191771</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2191821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1598" sha1="hx98wsc7urajk9mdis51nezd5u56k96" xml:space="preserve">[[Restr:Kasoshvili,Tsiala 2016 Marienbad.jpeg|right|150px|Tsiala Kasoshvili e Marienbad e 2016.]]
'''Tsiala Kasoshvili''' (e [[jorjieg]]:'''ციალა ქასოშვილი'''), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo [[1963]] e [[Gori]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2008&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;:E miz Mae 2026 e oa 2 048 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 070 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  1 974 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 265 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 1989&lt;ref&gt;{{de}}[https://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=13600354 Tsiala Kasoshvili chess games and profile – Chess-DB]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe teir gwezh : e 1980, e 1981 hag e 1988. 

{{EloChart|Q13600370}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=92573 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Tsiala_Kasoshvili He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Kasoshvili, Tsiala}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>hx98wsc7urajk9mdis51nezd5u56k96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191822</id>
      <parentid>2191821</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk).</comment>
      <origin>2191822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="7z1zp8r7uupk3a9rlitqk05ffrd85g5" xml:space="preserve">[[Restr:Kasoshvili,Tsiala 2016 Marienbad.jpeg|right|150px|Tsiala Kasoshvili e Marienbad e 2016.]]
'''Tsiala Kasoshvili''' (e [[jorjieg]]:'''ციალა ქასოშვილი'''), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo [[1963]] e [[Gori]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2008&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;:E miz Mae 2026 e oa 2 048 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 070 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  1 974 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 265 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 1989&lt;ref&gt;{{de}}[https://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=13600354 Tsiala Kasoshvili chess games and profile – Chess-DB]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe teir gwezh : e 1980, e 1981 hag e 1988. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoariet he deus ur wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersge/7911599i.html Georgian Women's Chess Club Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2014||4||Kleub echedoù [[Gori]]||2/7 (+ 2, = 0, - 5)||28,6||7||-
|-
|}

{{EloChart|Q13600370}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=92573 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Tsiala_Kasoshvili He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Kasoshvili, Tsiala}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>7z1zp8r7uupk3a9rlitqk05ffrd85g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genrieta Lagvilava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180293</id>
    <revision>
      <id>2191807</id>
      <parentid>2191803</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T14:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk).</comment>
      <origin>2191807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3408" sha1="mpvrrrro59w245quvok9dn4sipam3au" xml:space="preserve">'''Genrieta Lagvilava''' (e [[jorjieg]]:'''ჰენრიეტა ლაგვილავა''', e [[belaruseg]]: '''Генрыета Лагвілава'''), ganet d'an 3 a viz Gouhere [[1969]] e [[Koutaisi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]], [[belarus]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2000, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 037 he [[renk Elo]] ''Standard'' ha 2 112 he [[renk Elo]] ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13500201 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 336 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2000.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad jorjiat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1984 hag e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;. 
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad soviedat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1985.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Urozhai - RURL &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playerssc/a0geowsj.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1984sc/1984rurl.html 13th Soviet Team Chess Cup: Kyiv 1984Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1984||plac’h||13||[[Kyiv]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||-||-||8||-
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus gwezh e skipailh [[Belarus]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/a0geowsj.html Women's Chess Olympiads – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1994||erlec'hierez 1||23 (31)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||5,5/10 (+ 4, = 3, - 3)||55||34||-||15||-
|-
|1996||2||24 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8/12 (+ 7, = 2, - 3)||66,7||7||-||32||-
|-
|1998||2||25 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||5/11 (+ 3, = 4, - 4)||45,5||43||-||32||-
|-
|2000||2||26 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||63,6||24||-||76||-
|-
|2002||1||27 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||6/11 (+ 3, = 6, - 2)||57,5||31||-||4||-
|-
|2004||1||28 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||4,5/11 (+ 4, = 1, - 6)||40,9||27||-||2||-
|-
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=64741 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Genrieta_Lagvilava He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Lagvilava, Genrieta}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù belarus]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>mpvrrrro59w245quvok9dn4sipam3au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191815</id>
      <parentid>2191807</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T16:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad europat ar Maouezi.</comment>
      <origin>2191815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="iolmp89jfmmnfrwzlfzwl48hwpyxa46" xml:space="preserve">'''Genrieta Lagvilava''' (e [[jorjieg]]:'''ჰენრიეტა ლაგვილავა''', e [[belaruseg]]: '''Генрыета Лагвілава'''), ganet d'an 3 a viz Gouhere [[1969]] e [[Koutaisi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]], [[belarus]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2000, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 037 he [[renk Elo]] ''Standard'' ha 2 112 he [[renk Elo]] ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13500201 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 336 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2000.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad jorjiat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1984 hag e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;. 
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad soviedat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1985.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Urozhai - RURL &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playerssc/a0geowsj.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1984sc/1984rurl.html 13th Soviet Team Chess Cup: Kyiv 1984Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1984||plac’h||13||[[Kyiv]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||-||-||8||-
|-
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh [[Belarus]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/a0geowsj.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|2001||2||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||2,5/7 (+ 2, = 1 , - 4)||35,7||25||-||19||-
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus gwezh e skipailh [[Belarus]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/a0geowsj.html Women's Chess Olympiads – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1994||erlec'hierez 1||23 (31)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||5,5/10 (+ 4, = 3, - 3)||55||34||-||15||-
|-
|1996||2||24 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8/12 (+ 7, = 2, - 3)||66,7||7||-||32||-
|-
|1998||2||25 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||5/11 (+ 3, = 4, - 4)||45,5||43||-||32||-
|-
|2000||2||26 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||63,6||24||-||76||-
|-
|2002||1||27 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||6/11 (+ 3, = 6, - 2)||57,5||31||-||4||-
|-
|2004||1||28 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||4,5/11 (+ 4, = 1, - 6)||40,9||27||-||2||-
|-
|}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=64741 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Genrieta_Lagvilava He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Lagvilava, Genrieta}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù belarus]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>iolmp89jfmmnfrwzlfzwl48hwpyxa46</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191820</id>
      <parentid>2191815</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Emdroadur he renk Elo.</comment>
      <origin>2191820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="f522grpwk7d78hv251o2dmijxi8t3t8" xml:space="preserve">'''Genrieta Lagvilava''' (e [[jorjieg]]:'''ჰენრიეტა ლაგვილავა''', e [[belaruseg]]: '''Генрыета Лагвілава'''), ganet d'an 3 a viz Gouhere [[1969]] e [[Koutaisi]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]], [[belarus]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez-veur (WGM) eo abaoe 2000, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 037 he [[renk Elo]] ''Standard'' ha 2 112 he [[renk Elo]] ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13500201 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 336 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 2000.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad jorjiat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1984 hag e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;. 
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 1985&lt;ref&gt;{{en}}T. Giorgadze, ''Georgian Chess Annals, Levrenn. I, Tbilisi, 1995, Pajenn 52&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad soviedat ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
Trec'h e voe e 1985.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh Urozhai - RURL &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playerssc/a0geowsj.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1984sc/1984rurl.html 13th Soviet Team Chess Cup: Kyiv 1984Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|1984||plac’h||13||[[Kyiv]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||-||-||8||-
|-
|}
==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas ur wezh e skipailh [[Belarus]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersu/a0geowsj.html European Women Team Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|2001||2||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||2,5/7 (+ 2, = 1 , - 4)||35,7||25||-||19||-
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus gwezh e skipailh [[Belarus]]&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/a0geowsj.html Women's Chess Olympiads – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|1994||erlec'hierez 1||23 (31)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||5,5/10 (+ 4, = 3, - 3)||55||34||-||15||-
|-
|1996||2||24 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||8/12 (+ 7, = 2, - 3)||66,7||7||-||32||-
|-
|1998||2||25 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||5/11 (+ 3, = 4, - 4)||45,5||43||-||32||-
|-
|2000||2||26 (34)||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||7/11 (+ 5, = 4, - 2)||63,6||24||-||76||-
|-
|2002||1||27 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||6/11 (+ 3, = 6, - 2)||57,5||31||-||4||-
|-
|2004||1||28 (36)||{{Spagn}}, [[Calvià]]||4,5/11 (+ 4, = 1, - 6)||40,9||27||-||2||-
|-
|}

{{EloChart|Q13600370}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=64741 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Genrieta_Lagvilava He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Lagvilava, Genrieta}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù belarus]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>f522grpwk7d78hv251o2dmijxi8t3t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Mari-Elen Maze</title>
    <ns>1</ns>
    <id>180294</id>
    <revision>
      <id>2191811</id>
      <timestamp>2026-05-27T16:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Roll an troidigezhioù */ rann nevez</comment>
      <origin>2191811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="t5upcn0o3xn4hgiq3moy2zvfglwaegl" xml:space="preserve">== Roll an troidigezhioù ==

Troidigezhioù a weler div wech er roll (''Hudour burzhudus Oz, Tasmant Canterville, Kevrin ar vaot wer'') : div wech int bet troet ? A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 27 Mae 2026 da 16:14 (UTC)</text>
      <sha1>t5upcn0o3xn4hgiq3moy2zvfglwaegl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>JYP Entertainment</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180295</id>
    <revision>
      <id>2191826</id>
      <timestamp>2026-05-27T18:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''JYP Entertainment''' ([[koreaneg]]: 엔터테인먼트) zo un ti-embann sonerezh [[Embregerezh liesvroadel|liesvroadel]] [[Republik Korea|sukorean]] savet e 1997 gant [[J.Y. Park]]. Lies eo tachennoù an embregerezh: label enrollañ pladennoù, klasker barregezhioù, produer sonerezh a-vras, merañ sonadegoù ha darvoudoù ha leder sonerezh. Bez eo unan eus brasañ embregerezhioù dudi ar vro. An embregerezh a zo perc'henn war skourroù lies betek en es...&quot;</comment>
      <origin>2191826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="693" sha1="ecgidayai0kjcvpsjwxw7nnqitvwem1" xml:space="preserve">{{databox}}
'''JYP Entertainment''' ([[koreaneg]]: 엔터테인먼트) zo un ti-embann sonerezh [[Embregerezh liesvroadel|liesvroadel]] [[Republik Korea|sukorean]] savet e 1997 gant [[J.Y. Park]]. Lies eo tachennoù an embregerezh: label enrollañ pladennoù, klasker barregezhioù, produer sonerezh a-vras, merañ sonadegoù ha darvoudoù ha leder sonerezh. Bez eo unan eus brasañ embregerezhioù dudi ar vro. An embregerezh a zo perc'henn war skourroù lies betek en estren-vro.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [http://www.jype.com/Main.aspx?LDiv=EN Lec'hienn ofisiel]
[[Rummad:Embregerezhioù krouet e 1997]]
[[Rummad:Embregerezhioù Korea ar Su]]</text>
      <sha1>ecgidayai0kjcvpsjwxw7nnqitvwem1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sofio Tereladze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180296</id>
    <revision>
      <id>2191829</id>
      <timestamp>2026-05-27T18:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2191829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="lnkftbblsw1xh6x43wwvhbfzsff9pen" xml:space="preserve">[[Skeudenn :Sopio_Tereladze_at_the_FIDE_World_Senior_Chess_Championship_2022.jpg|right|175px| Sofio Tereladze e 2022.]]
'''Sofio Tereladze''' (e [[jorjieg]]:'''სოფიო ტერელაძე'''), ganet d'ar 6 a viz Gwengolo [[1972]] e [[Gori]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2001, Tredeog FIDE eo abaoe 2020 ha Gourdoner FIDe abaoe 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 172 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 176 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  2 119 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 276 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe  e 1986, rampo gant [[Ketevan Melashvili]], hag e 2000, rampo gant [[Inga Khurtsilava]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=50136 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Sopiko_Tereladze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Tereladze, Sofio}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1972]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>lnkftbblsw1xh6x43wwvhbfzsff9pen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191830</id>
      <parentid>2191829</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T18:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2191830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1537" sha1="2px0kjbo5lep1hbkh2544tiz0qybhym" xml:space="preserve">[[Skeudenn :Sopio_Tereladze_at_the_FIDE_World_Senior_Chess_Championship_2022.jpg|right|175px| Sofio Tereladze e 2022.]]
'''Sofio Tereladze''' (e [[jorjieg]]:'''სოფიო ტერელაძე'''), ganet d'ar 6 a viz Gwengolo [[1972]] e [[Samtredia]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2001, Tredeog FIDE eo abaoe 2020 ha Gourdoner FIDe abaoe 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 172 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 176 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  2 119 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 276 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe  e 1986, rampo gant [[Ketevan Melashvili]], hag e 2000, rampo gant [[Inga Khurtsilava]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600486 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=50136 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Sopiko_Tereladze He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Tereladze, Sofio}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1972]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>2px0kjbo5lep1hbkh2544tiz0qybhym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ram (tank)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180297</id>
    <revision>
      <id>2191835</id>
      <timestamp>2026-05-27T19:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} Ar '''Ram''' a oa un [[tank cruiser]] ijinet ha savet gant [[Kanada]] e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]], ha diazezet war kestell-karr an [[tank etre]] [[stadunanat]] [[M3 Lee]]. Dre ma oa bet dafaret an [[M4 Sherman|tank Sherman]] stadunanat evit an unvezioù en talbenn, e oa bet implijet evit ar gourdonerez nemetken evit rejimant an Ontario ha biken ne voe implijet er stourm evel tank diazez. Implijet e oa bet ar c'hestell-karr kemmet gant implijoù stourm al...&quot;</comment>
      <origin>2191835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="ttemqhy9mlmcd88mgt4smpu4c028hh1" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Ram''' a oa un [[tank cruiser]] ijinet ha savet gant [[Kanada]] e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]], ha diazezet war kestell-karr an [[tank etre]] [[stadunanat]] [[M3 Lee]]. Dre ma oa bet dafaret an [[M4 Sherman|tank Sherman]] stadunanat evit an unvezioù en talbenn, e oa bet implijet evit ar gourdonerez nemetken evit rejimant an Ontario ha biken ne voe implijet er stourm evel tank diazez. Implijet e oa bet ar c'hestell-karr kemmet gant implijoù stourm all memesta, evel [[tank strinker-tan]], [[arvestlec’h]] ha [[karbed hobregonet dezougen soudarded]].
{{Tankoù an Eil Brezel-bed}}
[[Rummad:Tankoù Kanada]]</text>
      <sha1>ttemqhy9mlmcd88mgt4smpu4c028hh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pebrouer (arm-tan)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180298</id>
    <revision>
      <id>2191839</id>
      <timestamp>2026-05-27T21:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[Restr:AllenAndThurberPepperbox.jpg|thumb|Ur pebrouer breouet gant Allen &amp; Thurber et Stadoù-Unanet.]] Ur '''pebrouer''', pe '''''pepperbox'''''&lt;ref&gt;E meur a yezh eo anvet an arm diwar al lestrig-taol, abalamour d'e neuz.&lt;/ref&gt;, zo un doare [[arm-tan]] kozh, e stumm un [[arm-dorn]] peurliesañ, dezhañ tri c'hanol da nebeutañ, enne pep a denn. Ar pebroueroù kentañ a oa bet ijinet e dibenn an XVIII{{Vet}} kantved, met fiziapl e teujont da vezañ adalek ar bloavezh...&quot;</comment>
      <origin>2191839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="dvqtg100lrbde1kg4z1bbzro359752i" xml:space="preserve">[[Restr:AllenAndThurberPepperbox.jpg|thumb|Ur pebrouer breouet gant Allen &amp; Thurber et Stadoù-Unanet.]]
Ur '''pebrouer''', pe '''''pepperbox'''''&lt;ref&gt;E meur a yezh eo anvet an arm diwar al lestrig-taol, abalamour d'e neuz.&lt;/ref&gt;, zo un doare [[arm-tan]] kozh, e stumm un [[arm-dorn]] peurliesañ, dezhañ tri c'hanol da nebeutañ, enne pep a denn. Ar pebroueroù kentañ a oa bet ijinet e dibenn an XVIII{{Vet}} kantved, met fiziapl e teujont da vezañ adalek ar bloavezhioù 1820, gant donedigezh an [[Emors (munisionoù)|emorsoù]] ensoc'het e kapsulennoù hag ar [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù an armoù kozh|platinennoù-skeiñ]]. Poblek e voe an armoù-mañ en [[Norzhamerika]] eus ar bloavezhioù 1830 betek mare ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|brezel diabarzh er Stadoù-Unanet]], er bloavezhioù 1860, pa grogas ar [[Revolver|revolverioù]] da ren war marc'had an armoù-dorn eno. Pebroueroù zo bet produet hag implijet e-leizh en Europa d'ar mare-se ivez&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} SMITH Joseph E., ''The book of pistols and revolvers'', Castle Books, 1977, p. 18&lt;/ref&gt;.

== Mont en-dro ==
Kalz pebroueroù o deus betek c'hwec'h kanol. Ur granenn, enni ar c'hanolioù, a zo savet tro-dro d'un ahel. Evit kargañ an arm e ranker divontañ ar granenn-mañ, kargañ ar c'hanolioù dre o beg gant [[Poultr du|poultr]] hag [[Boled|boledoù]], hag ensoc'hañ kapsulennoù emorsiñ er puñsoù e penn all ar c'hanolioù. Ur wech adlakaet ar granenn en he flas, pa bouezer war an [[Draen (armoù)|draen]], sevel a ra ur morzhol war-c'horre an arm, ha distreiñ a ra en e blas evit skeiñ ouzh an emors. Treiñ ar c'hanolioù gant an dorn a ranker ober evit tennañ ur boled, nemet war pebroueroù [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù DA (Double Action, Daou-Ober)|daou-ober]] zo&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Perzh mat ar pebroueroù eo ne vez kollet ul lodenn eus gazoù an darzhadenn da vare an tenn en [[Geriaoueg an armoù-tan#Aerfaout|aerfaout]], etre ar gambr hag ar c'hanol, evel war ar braz eus ar revolverioù&lt;ref&gt;{{Fr}} HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 86&lt;/ref&gt;. Met abalamour d'o c'hanolioù int armoù ponner-kenañ, ha diaes eo bezañ resis gante abalamour da bouez-loc'hañ o draen&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

&lt;gallery&gt;
Restr:Pepperbox tula3.jpg|Ur pebrouer pevar c'hanol savet e [[arsanailh Toula]] ([[Impalaeriezh Rusia]]) e-kreiz an XIX{{vet}} kantved.
Restr:Vapen01.jpg|Pebrouer graet gant an armeurer svedat [[Johan Engholm]].
Restr:Pair of Four-Barreled Turnover Percussion Pistols of Henry Pelham Fiennes Pelham-Clinton, 4th Duke of Newcastle-under-Lyne (1785–1851), with Pair of Box-Lock Turn-Off Pocket Pistols, Case, and Accessories MET LC-35 41 1 15-028.jpg|Arm produet gant [[James Purdey &amp; Sons|James Purdey]] ([[Londrez]]) er bloavezhioù 1830.
Restr:Pepperbox gun tula.jpg|Ur pebrouer hir, doare ur [[Karabinenn|garabinenn]], graet e arsanailh Toula.
&lt;/gallery&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Seurtoù armoù-tan]]</text>
      <sha1>dvqtg100lrbde1kg4z1bbzro359752i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rummad:Savadurioù Brest</title>
    <ns>14</ns>
    <id>180299</id>
    <revision>
      <id>2191846</id>
      <timestamp>2026-05-27T21:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[Rummad:Savadurioù Breizh]] [[Rummad:Brest]]&quot;</comment>
      <origin>2191846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rab5fsmxyctpuqsyayakxaenbua9f75" xml:space="preserve">[[Rummad:Savadurioù Breizh]]
[[Rummad:Brest]]</text>
      <sha1>rab5fsmxyctpuqsyayakxaenbua9f75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191847</id>
      <parentid>2191846</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T21:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2191847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ef5lv9iq9tc7cgyahj1rom9diu7s75o" xml:space="preserve">[[Rummad:Savadurioù Breizh|Brest]]
[[Rummad:Brest]]</text>
      <sha1>ef5lv9iq9tc7cgyahj1rom9diu7s75o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arvestlec’h</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180300</id>
    <revision>
      <id>2191860</id>
      <timestamp>2026-05-28T07:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Lañs disterig</comment>
      <origin>2191860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="870" sha1="rcwgf3hmwzju1c987ug2o97dcmh9gmh" xml:space="preserve">{{databox}}
Un '''arvestlec’h''', difiñv pe da c'hortoz, a vez graet eus ul lec'h lec'h ma vez [[soudard]]ed oc'h arvestiñ fiñvoù an enebourien, a-benn defraouiñ ma vez enebourien o tostaat (evel e-kerzh [[brezel ar fozioù-difenn]]), pe evit heñchañ tennoù. En domani milourel, un arvestlec'h a zo ''kement'' lec'h a ro an tu da soudarded da gedal - gellout a ra bezañ neuze arvestlec'hioù da c'hortoz evel un oto parket implijet evel checkpoint, ha betek ur c'harr-nij ged (doare [[AWACS]]).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20061002071013/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=386 DoD News Briefing, February 15, 1996 1:30 pm EST] (from a [[United States Department of Defense|DoD]] news briefing. Accessed 2008-06-21.)&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kreñvlec'hioù]]
[[Rummad:Geriaoueg ar brezel]]</text>
      <sha1>rcwgf3hmwzju1c987ug2o97dcmh9gmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inga Khurtsilava</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180301</id>
    <revision>
      <id>2191868</id>
      <timestamp>2026-05-28T09:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2191868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="9iy276c4ypy257m6bpdwip8n9mbm1ql" xml:space="preserve">'''Inga Khurtsilava''' (e [[jorjieg]]:'''ინგა ხურცილავა'''), ganet d'ar 17 a viz Ebrel [[1975]] e [[Khoni (Jorjia)|Khoni]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez-veur eo abaoe 2013,  Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995, Tredeog FIDE eo abaoe 2020 &lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600419 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;E miz Mae 2026 e oa 2 175 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 184 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  2 048 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600419 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 312 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e Gouhere 2006.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe teir gwezh e 1991, e 1997 hag e 2000, rampo gant [[Sofio Tereladze]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600419 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=50134 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Inga_Khurtsilava He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Khurtsilava, Inga}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1975]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>9iy276c4ypy257m6bpdwip8n9mbm1ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180302</id>
    <revision>
      <id>2191874</id>
      <timestamp>2026-05-28T10:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} Ar '''reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij''' ([[saozneg]]: '''AWACS''' evit ''Airborne Warning and Control System'') anvet ivez  '''airborne early warning and control''' ('''AEW&amp;C''') zo ur reizhiad [[radar]]ioù [[Reizhiad kemenn abred|kemenn abred]] nij ha savet evit diguzhañ [[nijerez]]ioù, [[Bag|bigi]], [[karbed]]où, [[misil]]où ha kement [[bannadell]] oc'h erruout ha tennet a-bell, met ivez kefridioù [[gourc'hemenn ha kontroll]] ar spas emga...&quot;</comment>
      <origin>2191874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1550" sha1="1b6vshopaah1w400z0z66nnbahmh37b" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij''' ([[saozneg]]: '''AWACS''' evit ''Airborne Warning and Control System'') anvet ivez  '''airborne early warning and control''' ('''AEW&amp;C''') zo ur reizhiad [[radar]]ioù [[Reizhiad kemenn abred|kemenn abred]] nij ha savet evit diguzhañ [[nijerez]]ioù, [[Bag|bigi]], [[karbed]]où, [[misil]]où ha kement [[bannadell]] oc'h erruout ha tennet a-bell, met ivez kefridioù [[gourc'hemenn ha kontroll]] ar [[spas emgann]] er [[brezel-aer]] dre kelaouiñ hag henchañ an [[nijerez brezel|nijerezioù brezel]] ha [[Nijerez tagañ|nijerezioù tagañ]]. An unvezioù AEW&amp;C a zo implijet ivez evit kefridioù [[evezhiañ nij]] [[Evezhiañ an douar dre an aer|evezhiañ douar]] hag [[Evezhiañ ar mor|evezhiañ sibloù mor]], hag alies ivez kefridioù mererezh emgann (BMC2). Pa vez implijet eus uhel, ar reizhiad radar war ar c'hirri-nij AEW&amp;C a ro an tu d'an oberataerien da ziguzhañ, heuliañ ha reiñ ar briorelezh d'ur sibl,  anavezout an nijerezioù kamalad diouzh ar re enebour en amzer wirion ha kalz pelloc'h evit na c'hallje en ober ar radarioù war an douar .&lt;ref&gt;Neufeld 1997, p. 276.&lt;/ref&gt; Evel ar radarioù war an douar, ar reizhiadoù AEW&amp;C a c'hell bezañ diguzhet ha tennet warno gant nerzhioù enebet, met dre ar fiñvusted o deus hag an dizoloerioù a-bell, ez int gwarezet gwelloc'h diouzh [[Enepargad|enepargadoù]] evit na vez ar re war an douar.&lt;ref&gt;Neufeld 1997, p. 278.&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Geriaoueg ar brezel]]
[[Rummad:Kirri-nij radar]]</text>
      <sha1>1b6vshopaah1w400z0z66nnbahmh37b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191875</id>
      <parentid>2191874</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T10:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[AWACS]] da [[Reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij]]</comment>
      <origin>2191874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1550" sha1="1b6vshopaah1w400z0z66nnbahmh37b" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij''' ([[saozneg]]: '''AWACS''' evit ''Airborne Warning and Control System'') anvet ivez  '''airborne early warning and control''' ('''AEW&amp;C''') zo ur reizhiad [[radar]]ioù [[Reizhiad kemenn abred|kemenn abred]] nij ha savet evit diguzhañ [[nijerez]]ioù, [[Bag|bigi]], [[karbed]]où, [[misil]]où ha kement [[bannadell]] oc'h erruout ha tennet a-bell, met ivez kefridioù [[gourc'hemenn ha kontroll]] ar [[spas emgann]] er [[brezel-aer]] dre kelaouiñ hag henchañ an [[nijerez brezel|nijerezioù brezel]] ha [[Nijerez tagañ|nijerezioù tagañ]]. An unvezioù AEW&amp;C a zo implijet ivez evit kefridioù [[evezhiañ nij]] [[Evezhiañ an douar dre an aer|evezhiañ douar]] hag [[Evezhiañ ar mor|evezhiañ sibloù mor]], hag alies ivez kefridioù mererezh emgann (BMC2). Pa vez implijet eus uhel, ar reizhiad radar war ar c'hirri-nij AEW&amp;C a ro an tu d'an oberataerien da ziguzhañ, heuliañ ha reiñ ar briorelezh d'ur sibl,  anavezout an nijerezioù kamalad diouzh ar re enebour en amzer wirion ha kalz pelloc'h evit na c'hallje en ober ar radarioù war an douar .&lt;ref&gt;Neufeld 1997, p. 276.&lt;/ref&gt; Evel ar radarioù war an douar, ar reizhiadoù AEW&amp;C a c'hell bezañ diguzhet ha tennet warno gant nerzhioù enebet, met dre ar fiñvusted o deus hag an dizoloerioù a-bell, ez int gwarezet gwelloc'h diouzh [[Enepargad|enepargadoù]] evit na vez ar re war an douar.&lt;ref&gt;Neufeld 1997, p. 278.&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Geriaoueg ar brezel]]
[[Rummad:Kirri-nij radar]]</text>
      <sha1>1b6vshopaah1w400z0z66nnbahmh37b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AWACS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180303</id>
    <redirect title="Reizhiad diguzhañ ha gourc&#039;hemenn nij" />
    <revision>
      <id>2191876</id>
      <timestamp>2026-05-28T10:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[AWACS]] da [[Reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij]]</comment>
      <origin>2191876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="7xrmh5ebnhpokd6ban135txkof05l8h" xml:space="preserve">#ADKAS [[Reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij]]</text>
      <sha1>7xrmh5ebnhpokd6ban135txkof05l8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boeing E-3 Sentry</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180304</id>
    <revision>
      <id>2191877</id>
      <timestamp>2026-05-28T10:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} Ar '''Boeing E-3 Sentry''' zo un nijerez [[stadunanat]] doare [[reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij ]] (AEW&amp;C) diorroet gant [[Boeing Defense, Space &amp; Security|Boeing]]. Ar c'hirri-nij E-3 a zo lesanvet alies an '''AWACS''' (Airborne Warning and Control System). Savet a-ziwar ar [[Boeing 707]] dezougen trevour, gallout a ra evezhiañ ne ra forzh an amzer, urzhiañ, evezhiañ, ha kaout kefridioù kehentiñ. Implijet eo gant an [[United States Air Force]]...&quot;</comment>
      <origin>2191877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="8gfpfdt9pq2o0ru7qzfh0yqzeuyn1as" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Boeing E-3 Sentry''' zo un nijerez [[stadunanat]] doare [[reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij ]] (AEW&amp;C) diorroet gant [[Boeing Defense, Space &amp; Security|Boeing]]. Ar c'hirri-nij E-3 a zo lesanvet alies an '''AWACS''' (Airborne Warning and Control System). Savet a-ziwar ar [[Boeing 707]] dezougen trevour, gallout a ra evezhiañ ne ra forzh an amzer, urzhiañ, evezhiañ, ha kaout kefridioù kehentiñ. Implijet eo gant an [[United States Air Force]], [[AFNA]], an [[Armée de l'air et de l'espace]], [[nijlu roueel saoudat]] hag an [[nijlu chilean]]. War an E-3 e vez tu merzhout aes ar [[radar bolz]] (rotodom) hedro a-us d'ar c'harr-nij. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1992 goude ma vije bet savet 68 karr-nij.
[[Rummad:Nijerezioù Boeing]]
[[Ruimmad:Nijerezioù AWACS]]
[[Rummad:Boeing 707]]</text>
      <sha1>8gfpfdt9pq2o0ru7qzfh0yqzeuyn1as</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2191878</id>
      <parentid>2191877</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T11:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2191878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="r2ddm4d6r24qrilbnw4epyxwo7ng343" xml:space="preserve">{{databox}}
Ar '''Boeing E-3 Sentry''' zo un nijerez [[stadunanat]] doare [[reizhiad diguzhañ ha gourc'hemenn nij ]] (AEW&amp;C) diorroet gant [[Boeing Defense, Space &amp; Security|Boeing]]. Ar c'hirri-nij E-3 a zo lesanvet alies an '''AWACS''' (Airborne Warning and Control System). Savet a-ziwar ar [[Boeing 707]] dezougen trevour, gallout a ra evezhiañ ne ra forzh an amzer, urzhiañ, evezhiañ, ha kaout kefridioù kehentiñ. Implijet eo gant an [[United States Air Force]], [[AFNA]], an [[Armée de l'air et de l'espace]], [[nijlu roueel saoudat]] hag an [[nijlu chilean]]. War an E-3 e vez tu merzhout aes ar [[radar bolz]] (rotodom) hedro a-us d'ar c'harr-nij. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1992 goude ma vije bet savet 68 karr-nij.
[[Rummad:Nijerezioù Boeing]]
[[Rummad:Nijerezioù AWACS]]
[[Rummad:Boeing 707]]</text>
      <sha1>r2ddm4d6r24qrilbnw4epyxwo7ng343</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>