Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 1349 2192394 2180638 2026-06-03T17:38:18Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar Brezhoneg */ 2192394 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Eusa | anvOfisiel = ''Ouessant'' | skeudenn = Ushant SPOT 1273.jpg | alc'hwez = Eusa gwelet gant al loarell SPOT. | ardamezioù = COA fr Ouessant.svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = | bro velestradurel = | kanton = [[kanton Eusa|Eusa]]<small> (betek 2015)</small> </br> [[Kanton Lokournan|Lokournan]] <small>(abaoe 2015)</small> | insee = 29155 | cp = 29242 | maer = Denis Palluel | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 15.58 | hedred = -5.10 | ledred = 48.46 | uk = 30 | ubi = 0 | ubr = 61 | lec'hienn web = http://www.ouessant.org }} {{Commonscat|Ouessant}} '''Eusa''', pe '''Enez-Eusa''', zo un [[enez]]enn hag ur [[kumun c'hall|gumun]] a-vaez da aodoù kornôg [[Bro-Leon]], e gwalarn departamant [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. ''Eusaiz'', ''Isañviz'' a vez graet eus an enezourien, ha ''Maoutiged'' eo o [[lesanv]] en abeg da vent vihan [[dañvad|deñved]] an enez. Bourc'h Lambaol eo an tolpadur-tud brasañ. == Douaroniezh == {| |- valign="top" |[[Restr:Map of Ouessant-Br.svg|300px]] | :Un enezenn 8&nbsp;x&nbsp;4&nbsp;km (15,58&nbsp;km²) ha 18&nbsp;km pell diouzh an douar bras eo Eusa&nbsp;; an douar pellañ eus Breizh war-du ar c’hornaoueg eo. :Meur a enezennig zo en-dro dezhi, [[Keller (enez)|Keller]] an hini vrasañ anezho. [[Tour-tan|tourioù-tan]] zo war teir eus an enezennoù-se&nbsp;: [[Tour-tan ar Gazeg|Ar Gazeg]], [[Tour-tan an Ividig|An Ividig]] ha [[Tour-tan Kereon|Kereon]]. :[[Strizh-mor ar Froñveur]] zo etre Eusa hag [[Enezeg Molenez]], a zo tostoc'h d'an douar bras. :Da 832 a dud e save poblañs Eusa e [[2020]]<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/6676182?geo=COM-29155 INSEE]</ref>. |} == Anv == En [[Henc'hres]] e oa anavezet an enez dindan an anv Ουξισάμα ''Ouxisáma'', diwar ar [[galianeg]] ''ux-'' "uc'h, uhel" ha ''-sama'' "-kenañ", peogwir e vez gwelet a-bell<ref name="DM">L. Deroy ha M. Mulon, ''Dictionnaire des noms de lieux'', Le Robert, 1992, p. 360.</ref>. ''Uxantis'' e oa an anv [[latin]] en ''[[Itinerarium Antonini]]'', ''Ussant'' e [[galleg]] e [[1350]]<ref name="DM" /> ha ''Ouessant'' e galleg hiziv. ''Heißant'' eo an anv [[nederlandek]] a lenner war ar c'hartennoù kozh (e ''C. de Finesterre'')<ref>{{nl}} [https://web.archive.org/web/20230308211733/https://www.maritiemdigitaal.nl/index.cfm?event=search.getdetail&id=100126069 ''Maritiem Digitaal'']</ref>, hag ''Ushant'' eo an anv [[saoznek]]. == Brezhoneg == Ur studiadenn diwar-benn brezhoneg Eusa gant Dom Malgorn a voe embannet en ''Annales de Bretagne et des pays de l'Ouest'' e [[1909]]<ref>[https://www.persee.fr/doc/abpo_0003-391x_1909_num_25_2_1325 ''Le breton d'Ouessant'', niv. 25-2, pp. 199-253].</ref> === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936.</ref>. === Ya d'ar Brezhoneg === * D'an 23 a viz Gouere 2009 e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 2. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:COA fr Ouessant.svg|100px]] | :''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4, en aour e dreustell en sabel ; ouzh 2 ha 3, en gul.'' :*Diviz an ti-kêr: 8 a viz Ebrel 1978. :*Orin : Markizelezh e 1597 evit an tiegezh Rieux. :*[[Ger-stur]] : « ''Mar kouez en em sav'' » |} == Istor == === [[Henamzer]] === *Meneget e voe Enez-Eusa gant an douaroniour henc'hresian [[Eratosthenes]] en trede kantved a-raok Jezuz-Krist. * Darempredet e veze gant an [[Drouizelezh|drouized]] en amzer ar [[Kelted|Gelted]] kozh. === {{VIvet kantved}} === * Gweladennet e voe Eusa gant [[Paol Aorelian]]. === {{XIVvet kantved}} === * Gwastet e voe gant ar [[Saozon]]. === {{XVIIIvet kantved}} === * Adstaget e voe ouzh rouantelezh [[Bro-C'hall|Frañs]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Yves Laot, ha gant Jean-Marie Trebaol, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42 </ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 82 waz eus ar gumun, da lavarout eo 2,78% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14930&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Merval a reas 43 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14930&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Nijerezioù ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) aet d'ar strad : d'ar [[27 a viz Meurzh]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Bristol Blenheim|Blenheim IV]] marilhet T2332 ha kodet PZ-O eus ar ''53th Squadron'' er mor nepell eus Eusa ; lazhet e voe he zri nijour, unan anezhe a voe douaret e bered kumun [[Gwidel]] hag unan all e [[Perroz-Gireg]], ne voe ket kavet korf an trede hini ; d'ar [[5 a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Handley Page Hampden|Hampden]] marilhet AD738 ha kodet VN-? eus ar ''50 Squadron'' er mor nepell eus Eusa ; lazhet e voe he fevar nijour, ne voe kavet korf ebet ; d'an [[10 a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Supermarine Spitfire|Spitfire I]] marilhet P9396 ha kodet LY-? eus ar ''1st Photographic Reconnaissance Unit Squadron'' er mor en norzh da Eusa ; lazhet e voe he levier, ne voe ket kavet e gorf ; d'ar [[4 a viz C'hwevrer]] [[1942]] e kouezhas un nijerez [[Armstrong Whitworth Whitley|Whitley V]] marilhet P5050 ha kodet YG-M er mor nepell eus Keranchas ; he c'hwec'h nijour a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html ''Pertes RAF Finistère'']</ref>. * Nijerezioù [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') aet d'ar strad : d'ar [[18 a viz Du]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-17]]F-10-BO (anvet ''Floozy'', marilhet 41-24474 ha kodet GY-?) er mor etre Eusa ha [[Beg Lokmazhe]] gant dek den e bourzh ; nav anezhe a voe tapet gant an Alamaned, ne voe ket adkavet an dekvet hini<ref name="USAF">[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html ''Pertes USAAF Finistère'']</ref> ; d'ar [[6 a viz Genver]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]D-15-CO (anvet "Short Snorter" ha marilhet 41-23997, 1st Squadron, 480th Antisubmarine Group) e donvor Eusa gant eizh den en e vourzh ; ne voe ket adkavet ar c'horfoù ; d'ar [[16 a viz Ebrel]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]D-15-CO (anvet "Missouri Sue", marilhet 41-24122 ha kodet YM-?) e donvor Eusa gant dek milour en e vourzh ; ne voe adkavet korf ebet<ref name="USAF" />; d'ar [[1 Mae|1añ a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-25-BO (anvet "Vertigo", marilhet 41-24547 ha kodet OR-T, 8{{vet}} Air Force, 91{{vet}} Bomb Group, 323{{vet}} Squadron, diazezet e Bassingbourn) er mor e ''Baz ar Fourn'' nepell diouzh Eusa gant dek milour en e vourzh ; o tistreiñ eus ur vombezadeg e [[Sant-Nazer]] edo an nijerez pa voe taget gant nijerezioù alaman [[Focke-Wulf Fw 190|Focke-Wulf 190]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304194141/http://archeosousmarine.net/vertigo.html ''Société Archéologie Maritime du Morbihan'']</ref> ; tapet e voe pemp nijour gant an Alamaned, mervel a reas ar re all, met ne voe ket kavet o c'horfoù<ref name="USAF" />. ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas pemp milour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14930&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Eusa Iliz St Pol.jpg|thumb|Brezhoneg Eusa ouzh iliz ''Sant Pol'' Lambaol]] * Aodoù roc'hellek gant porzhioù bihan (Porzh Arlann, Porzh an Ejen, Porzh Lambaol, Porzh ar Stif, Porzh Yuzin); * Chapel Sant-Gwenole, kouezhet en he foull. * Chapelioù Sant-Gweltaz ha Kêrber. * [[Ekomirdi Niou-Uhelañ]], mirdi teknikoù ha hengounioù Eusa. * Iliz ''Sant Pol'' Lambaol 19{{vet}} : delwennoù eus an 17{{vet}}/18{{vet}} kentved. * Kroazioù niverus. * Mirdi an Tourioù-tan hag ar Balizennoù<ref>[https://www.pnr-armorique.fr/war-du-ar-park/tiez-ar-park/mirdi-an-touriou-tan-hag-ar-balizennou/?lang=bz Lec'hienn ofisiel]</ref> * Milin adsavet. * Mogerioù mein anvet "ar gwaskedoù". * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=29155&dpt=29&comm=Ouessant Memorial Genweb] </ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210410193646/http://patrimoine.bzh/gertrude-diffusion/dossier/monument-aux-morts-ouessant/bb39ddd3-9345-45a0-82c6-b9bd176d72ca Bretania]</ref>. * [[Tour-tan ar Stif]] ([[1699]]). * [[Tour-tan ar C'hreac'h]] ([[1863]]). * [[Tour-tan ar Gazeg]] ([[1911]]). * [[Tour-tan Kereon]] ([[1916]]). * [[Tour-tan an Ividig]] ([[1936]]). * Bezioù ar C'hommonwealth {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ Bezioù ar C'hommonwealth e bered Lambaol ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Restr:Canadian Red Ensign (1868-1921).svg|24px]] [[Kanada]] |1 (Aluzenner) |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |1 (Marin a-genwerzh) |- |Dizanv |5 |- |'''Hollad''' |'''7''' |} *E-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ]] e varvas an aluzenner<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_reports.aspx?cemetery=2086418&mode=1 ''Commonwealth War Graves Commission'']</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1940 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2020 |p1=1938 |p2=1814 |p3=1450 |p4=1221 |p5=1062 |p6=932 |p7=857 |p8=893 |p9=877 |p10=832 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {| |- ! colspan="3" | '''Roll ar vaered adalek 1790''' |- valign="top" | {| class="wikitable" |- ! Kefridi !! Anv |- |1995 - 2026 || Denis Palluel |- |1989 - 1995 || Michelle Malgorn |- |1983 - 1989 || Paul Vaillant |- |1965 - 1983 || Marcel Ticos |- |1951 - 1965 || François Lucas |- |1945 - 1951 || Jeanne Berthelé |- |1944 - 1945 || Alphonse Jacob |- |1944 || Jean Masson |- |1940 - 1944 || Jean-Marie Creac’h |- |1935 - 1940 || Jean-Louis Le-Breton |- |1927 - 1935 || Paul Stéphan |- |1919 - 1927 || Paul Cain |- |1914 - 1919 || Hippolyte Malgorn |} | {| class="wikitable" |- ! Kefridi !! Anv |- |1884 - 1914 || Jean-Marie Malgorn |- |1878 - 1884 || Jean-Louis Stéphan |- |1866 - 1878 || Adolphe Belain La Motte |- |1865 - 1866 || Louis-Marie Malgorn |- |1849 - 1865 || Joseph-Marie Le Louet |} | {| class="wikitable" |- ! Kefridi !! Anv |- |1792 || Auguste Bruno de la Salle |- |1790 - 1792 || Michel Bon |} |} == Gevelliñ == {| |- | [[Restr:Eusa Obenheim.jpg|180px]] | * [[Obenheim]], [[Bas-Rhin]], {{Elzas}} <ref>[https://www.obenheim.fr/commune/jumelage.htm Obenheim]</ref> |} == Eusa el [[livouriezh]] == <gallery mode="packed" heights="180px" caption="Henry Moret (1856-1913)"> Henry Moret L'île d'Ouessant La chaussée Keller.jpg|Chaoser Keller, 1897 Henry Moret Un village à Ouessant.jpg|Ur gêriadenn, 1901 Henry Moret Falaises d'Ouessant.jpg|Tornaodoù, 1902 </gallery> == Tud == === Tud ganet eno === * [[Michel Jaouen]] (1920), [[beleg]] ===Tud interet eno=== *[[Jean-Yves Cozan]] (1939-2015), [[politiker]], kuzulier kanton etre 1978 ha 2015. == Tartan == Abaoe 2010 he deus Enez Eusa deus un tartan: [http://macdonald-sporrans.com/wordpress/wp-content/uploads/2010/09/imageCreationSmall.aspx_.jpg]. == Levrlennadur == * [[Patrig Gouedig]], ''[http://embann.an.hirwaz.online.fr/document/GOUEDIG.Enez%20Eusa.pdf Enez-Eusa: Eñvoriou Tud Eusa]'', Embannadurioù [[Brud Nevez]], 1984, 279 p. == Liammoù diavaez == * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20050324020634/http://ouessant.fr/ Lec'hienn ti-kêr Eusa] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075345/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29155 Eusa war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} {{Inizi Breizh}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Eusa]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 00evy4tkhbsf4n9bf7xgc1tvk0udast 0 4652 2192406 2190126 2026-06-03T18:06:42Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192406 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwened | anvOfisiel = ''Vannes'' | skeudenn = Vannes Remparts.jpg | alc'hwez = Ar ramparzhioù. | ardamezioù = COA fr Vannes 56.svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} <small>([[pennlec'h]])</small> | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] <small>([[pennlec'h]])</small> | etrekumuniezh = [[Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù]] <small>(sez)</small> | bro velestradurel = [[Bro Gwened (Voynet)|Bro Gwened]] | kanton = Pennlec'h tri c'hanton: [[Kanton Gwened-1|Gwened-1]], [[Kanton Gwened-2|Gwened-2]], [[Kanton Gwened-3|Gwened-3]] | cp = 56000 | maer = David Robo | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2032]] | gorread = 32.3 | hedred = -2.7603 | ledred = 47.6559 | uk = 22 | ubi = 0 | ubr = 56 | lec'hienn web = {{fr}}[http://br.mairie-vannes.fr br.mairie-vannes.fr] }} '''Gwened''' a zo ur gêr eus [[Breizh]] ha kêr-benn [[Bro-Gwened]], e foñs ar [[Mor Bihan]]. [[Pennlec'h]] [[departamant gall|departamant]] ar [[Mor-Bihan]], [[Arondisamant Gwened]] ha tri c'hanton eo ivez. 53 218 [[annezad]] a oa enni d'ar {{1añ}} a viz Genver 2016, 135 882 e [[Gwened Tolpad]]. Prizet eo ar gêr gant an douristed evit he glad hag he endro. Ur pol deskadurezh uhel eo. [[Darioritum]] a oa he anv e mare ar [[Weneted]] hag ar [[Romaned]]. Kêr-benn [[Bro-Ereg]] e teuas da vezañ er {{VIvet kantved}} e mare ar brezelioù etre ar Franked hag ar Vrezhoned. Ur gêr a-bouezh e teuas da vezañ gant [[Duged Breizh|an Duged]]. Mogeriet eo ar gêr kozh c'hoazh hiziv gant ramparzhioù bras eus ar mare-se, arouez galloud [[Dugelezh Breizh]]. == Douaroniezh == * War aod ar [[Mor Bihan]] emañ Gwened. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Gwened''|gwalarn=[[Pleskob]]|norzh=[[Sant-Teve]]|biz=[[Sant-Nolf]]|kornôg=[[Ploveren]]|reter=[[Teiz]], [[Trevlean]]|gevred=[[Sine]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mor Bihan Gwened|Mor Bihan]]''}}, [[Sine]]|mervent=[[Aradon]]|enklozadur=}} ==Anv== === Stummoù skrivet === *'''Benetis''', 400; '''Venetis''', VIIt; '''Veneda''', 818; '''Venedia''', 826; '''Vednedia''', 833; '''Vened'''i, 850; '''Vanetensi'''s, 1187; '''Vennes''', 1263; '''Venes''', 1288; '''Vennes''', 1311; 1316; 1318; '''Vanes''', 1320; '''Vannes''', 1332; '''Vanne''', 1334; '''Vannes''', 1339; '''Vannes''', 1343; '''Vennes''', 1428; 1440; 1516; '''Vannes''', 1560; '''Vennes''', 1561; 1592;  '''Vannes''', '''Vannetois''', 1592; '''Vennes''', 1709 === Gerdarzh === *Dont a ra hec'h anv eus poblad ar [[Weneted]]. *''Vannes'' a vez graet anezhi e galleg, distaget {{IPA|[van]}}. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:COA fr Vannes 56.svg|100px]] | :''« En gul e erminig tremenant en argant, gwakoliet etre aour hag erminoù »'' *Sturienn : ''À ma vie'' |} == Istor == * Kêr-benn gozh [[Bro-Ereg]] hag [[eskopti Gwened]] eo kêr Gwened ivez. ===Henamzer=== * ''[[Darioritum]] eo anv ar gêr savet eno gant ar C'halianed-Romaned. * Un hent roman a gase eus [[Darioritum]] (Gwened bremañ) da [[Kemper|Lokmaria-Kemper]]<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, 1939, (e [[galleg]]), pajenn 16</ref>. ===[[Dispac'h Gall]]=== * Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwened e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwened da benn ur c'hanton, hini [[Kanton Gwened (1790)|Gwened]], da benn distrig, [[distrig Gwened]]<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36</ref>, seizh kanton ennañ: [[Kanton an Elven (1790)|an Elven]], [[Kanton Aradon (1790)|Aradon]], [[Kanton Gregam (1790)|Gregam]], [[Kanton Gwened (1790)|Gwened]], [[Kanton Sant-Teve (1790)|Sant-Teve]], [[Kanton Sarzhav (1790)|Sarzhav]] ha [[Kanton Surzhur (1790)|Surzhur]], ha da benn departamant ar [[Mor-Bihan]]. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet an distrigoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton)<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 187</ref>. Lodennet e voe [[Kanton Gwened (1790)|kanton Gwened]] e kantonioù [[Kanton Gwened-Kornôg (1801)|Gwened-Kornôg]] ha [[Kanton Gwened-Reter (1801)|Gwened-Reter]], e 1801 gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]])<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38837 Cassini - EHESS - Gwened - Fichenn ar gumun]</ref>, dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet Gwened da bennlec'h [[arondisamant Gwened]] krouet e 1800. === {{XIXvet kantved}} === <gallery> TigarGwened.jpg|An ti-gar. </gallery> * [[1862]]: dont a ra an [[hent-houarn]] betek Gwened. * [[Brezel 1870-1871]]: mervel a reas 39 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56260&dpt=56&idsource=59022&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv e Bered Boismoreau] </ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 774 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,30 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56260&dpt=56&idsource=55846&table=bp08 Memorialgenweb - Monumant ar re varv e ''Pladenn ar Warenn'']</ref>. * Fuzuilhet e voe ur milour breizhat bet soudardaet e Gwened gant al Lu [[gall]] d'an 10 a viz Gwenholon 1916<ref>{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "An Oriant" </ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[21 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al [[Wehrmacht|lu alaman]] e Gwened<ref>{{fr}}Archives départementales du Morbihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009, pajenn 24</ref>. * Daou [[frontstalag]] a oa e Gwened e 1940, an Niv. 183 hag an Niv. 183a<ref>{{fr}}[http://www.ajpn.org/internement-Camp-de-l-ile-de-Groix-767.html Anonymes, Justes et Persécutés durant la période Nazie dans les communes de France]</ref>; * [[Maurice Marchais]], maer ar gumun, a voe digarget evit miz d'an [[28 a viz Du]] [[1940]] gant ar prefed [[Henri Piton|Piton]] evit bout bet graet ''Vieille ganache'' (''Beulke kozh'') eus [[Philippe Pétain|Pétain]]; flatret e oa bet gant ur jeneral gall eus Aradon d'ur [[Sened gall|senedour]] kozh, hennezh a zislerias anezhañ d'ar prefed; digefridiet e voe Marchais da vat d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1940]] gant ur skrid-embann maodiernel<ref>{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 48 </ref>. * Dieubet e voe Gwened d'ar [[5 a viz Eost]] [[1944]] gant "Combat Command B" ar ''6th Armored Division'' eus lu [[SUA]] hag ar [[Rezistañs]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', pajenn 142, Éditions Astoure, 2008</ref>. * D'ar 16 a viz C'hwevrer 1945 e voe skoet Gwened gant tri obuz alaman tennet eus [[Plouharnel]], lazhet e voe seizh den<ref>{{fr}}"Ouest-France", d'ar 16 a viz C'hwevrer 2015</ref>. * D'an [[16 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korfoù marv pevar den eus ar gumun, izili eus ar Rezistañs, bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an [[13 a viz Gouere]] [[1944]] gant al lu [[wehrmacht|alaman]] e kreñvlec'h Pentevr e [[Sant-Pêr-Kiberen]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 322-329</ref>. == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’an 12 a viz Here 2007 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 8 a viz Kerzu 2007 e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. * D'an 18 a viz Gwengolo [[2023 e Breizh|2023]] e oa sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] da dizhout al live 2. === Deskadurezh === * Kumun gentañ Breizh eo bet e-keñver an niver a vugale skoliataet er skolioù divyezhek hag e Diwan e 2009. * Klasoù divyezhek hag ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1993]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 314 skoliad (6,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. === Bugaligoù === * Ur vagouri vrezhonek dre soubidigezh zo bet digoret gant ar gevredigezh "Babigoù Breizh". == Tud == * [[Youenn Drezen]] a zalc'has un davarn e kreiz-kêr Gwened, e-tal ar maerdi. * Jean Mathurin Thomazo (26 a viz Even 1892 e Pluergad-10 a viz Gwenholon 1916), soudard breizhat, soudardaet e Gwened, bet fuzuilhet gant al Lu [[gall]] e [[departamant gall|departamant]] [[Somme (departamant)|Somme]] ([[Bro-C'hall]]) e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "An Oriant" </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20200213114102/https://lp56.fr/infos/index.php/republique/63-fusilles/96-jean-mathurin-thomazo Fédération morbihannaise de la Libre Pensée]</ref>. === Tud bet ganet eno === * [[1805]] : [[Adolphe Billault]], alvokad, ministr ha kannad [[Liger-Izelañ]] * [[1842]] : [[René Kerviler]] (bet ganet René (Mathurin) Marie Pocard du Cosquer de Kerviler), ijinour, henoniour ha levrrollour [[breizh]]at ha [[gall]]. * [[1860]] : [[Émile Jourdan]], [[arzour]]. * [[1861]] : [[Aogustin Gwilhevig]], beleg katolik breizhat ha yezhadurour brezhoneg. * [[1866]] : [[Edmond Filhol de Camas]], milour, skiantour ha [[Sened gall|senedour]] ar [[Mor-Bihan]]<ref>{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>. * [[1923]] : [[Geneviève Asse]], livourez hag engravourez * [[1934]] : [[Yves Coppens]], henouennoniour. === Tud bet marvet eno === * [[1805]] : [[Pêr Gwilhmod]], penn chouan, lesanvet "[[Begnen|roue Begnen]]", fuzuilhet d'ar [[5 a viz Genver]]. * [[1825]] : [[Marie-Louise de Lamoignon]] (''Mamm Sant-Loeiz'' hec'h anv relijiel) gwenvidigez, savet ganti Urzh Seurezed Sant-Loeiz. * [[1888]] : [[Yann-Vari ar Joubiouz]], barzh [[brezhoneg|brezhonek]]. * [[1959]] : [[Iwan an Diberder]], skrivagner brezhonek. * [[1964]] : [[Joseph Le Pévédic]], maer Pleñver, kuzulier [[Kanton Belz]] ha kannad ar [[Mor-Bihan]] e [[Bodadenn Vroadel (Frañs)|Kambr an deputeed]]<ref>{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>. * [[2001]] : [[Turiaw ar Menteg]], beleg ortodoks ha brezhonegour. * [[2021]] : [[Yannig Audran]], skolaer, soner ha skrivagner brezhonek. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" | | | |- |[[Restr:Gibon.gif|80px]] |'''de Gibon''' Aotrounez Coëtlagat, e Sant-Padarn. |''En gul e deir manal ed en aour'' |- | | | |} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Bretagne les remparts de Vannes.jpg|Mogerioù Gwened Maisons à pans de bois-Vannes.jpg|An iliz-veur Clocher Saint Paterne.jpg|Tour-iliz Sant Padern </gallery> * Iliz-Veur ''Sant Pêr'' ({{XIIIvet}}-{{XIXvet kantved}}) * Iliz katolik ''Sant Padern'' * Chapel Sant-Erwan ({{XVIvet kantved}}) er skolaj [[Jules Simon|Jules-Simon]] * Chapel ar Roc'hig ({{XVIvet kantved}}) * Mogerioù-kreñv (ramparzhioù) gant tourioù ar Boultrennerezh hag ar C'honestabl * [[Kastell an Erminig]] savet e penn kentañ an {{XVIIIvet kantved}} war-lerc'h ar c'hastell-kreñv savet gant [[Yann IV (dug Breizh)]]. * Karterioù kozh * Mirdi hendraouriezh * Mirdi an Arzoù kaer (Mirdi ar C'hoc'hu) * Mirdi ar Pleg-Mor hag ar Mor * Liorzhoù publik * Enez Koulev Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun (''Boismoreau'') === {| |[[Restr:GwenedBreizhBezioù-brezelar C'hommonwealtheberedBoismoreau.JPG|left|thumb]] |} {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of Australia.svg|24px]] [[Aostralia]] |2 |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |7 |- |'''Hollad''' |'''9''' |} Karrnijourion e oant holl. Marvet int e-pad an [[Eil Brezel Bed]], pevar anezhe e miz [[Du]] [[1940]], ar re all e miz [[Du]] [[1942]] pa gouezhas o c'harr-nij (''[[Vickers Wellington|Wellington]]'' marilhet ''BJ 768'') e [[Gregam]]<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086470&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 258</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20110707075354/http://www.absa39-45.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs 1793-2022 === <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:60000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 text:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 text:1793 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:1806 bar:1821 text:1821 bar:1831 text:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 text:1841 bar:1846 text:1846 bar:1851 text:1851 bar:1856 text:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 text:1866 bar:1872 text:1872 bar:1876 text:1876 bar:1881 text:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 text:1891 bar:1896 text:1896 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1926 text:1926 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 text:1954 bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 text:2006 bar:2007 text:2007 bar:2012 text:2012 bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 9131 bar:1800 from:0 till: 9131 bar:1806 from:0 till: 10902 bar:1821 from:0 till: 11289 bar:1831 from:0 till: 10395 bar:1836 from:0 till: 11623 bar:1841 from:0 till: 11737 bar:1846 from:0 till: 12974 bar:1851 from:0 till: 12356 bar:1856 from:0 till: 14329 bar:1861 from:0 till: 14564 bar:1866 from:0 till: 14560 bar:1872 from:0 till: 14690 bar:1876 from:0 till: 17946 bar:1881 from:0 till: 19284 bar:1886 from:0 till: 20036 bar:1891 from:0 till: 21504 bar:1896 from:0 till: 22189 bar:1901 from:0 till: 23375 bar:1906 from:0 till: 23561 bar:1911 from:0 till: 23748 bar:1921 from:0 till: 21402 bar:1926 from:0 till: 22089 bar:1931 from:0 till: 22413 bar:1936 from:0 till: 24068 bar:1946 from:0 till: 28189 bar:1954 from:0 till: 28403 bar:1962 from:0 till: 30411 bar:1968 from:0 till: 36576 bar:1975 from:0 till: 40359 bar:1982 from:0 till: 42178 bar:1990 from:0 till: 45644 bar:1999 from:0 till: 51759 bar:2006 from:0 till: 53079 bar:2010 from:0 till: 52515 bar:2012 from:0 till: 52648 bar:2022 from:0 till: 54955 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text: </timeline> </div> 54 955 annezad a oa hervez [[niveradeg]] [[2022]]. == Maered Gwened == * 1933-1941 : Maurice Marchais * 1941-1944 : Edmond Germain * 1944-1944 : Maurice Marchais * 1944-1944 : Sabine de La Barre de Nanteuil * 1945-1945 : Gustave Thébaud * 1945-1965 : Francis Decker * 1965-1977 : Raymond Marcellin * 1977-1983 : Paul Chapel * 1983-2001 : Pierre Pavec * 2001-2004 : [[François Goulard]] * 2004-2007 : Norbert Trochet * 2008-2011 : [[François Goulard]] * abaoe 2011 : [[David Robo]] ==Sport== ===Rugbi=== * Ar c'hlub a-vicher nemetañ e Breizh eo [[Rugbi Klub Gwened]]. E PRO D2 e c'hoari, da lavarout eo en eil rummad. ===Mell-droad=== *[[Gwened Olimpek Klub]] ===Marc'hhouarnezh=== === Tro Bro-C'hall e Gwened=== * [[26 a viz Mezheven]] [[1925]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened ; trec'h eo [[Nicolas Frantz]] ([[Luksembourg]]). * [[27 a viz Mezheven]] [[1925]] : loc'hañ a ra 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]). * [[25 a viz Mezheven]] [[1927]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]). * [[26 a viz Mezheven]] [[1927]] : loc'hañ a ra 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]) (a-benn d'an eur). * [[21 a viz Mezheven]] [[1928]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Marcel Bidot]] ([[Bro-C'hall]]). * [[22 a viz Mezheven]] [[1928]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]) (a-benn d'an eur). * [[4 a viz Gouere]] [[1929]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1929]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1930]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened ; trec'h eo [[Omer Taverne]] ([[Belgia]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1930]] : loc'hañ a ra 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]). * [[3 a viz Gouere]] [[1931]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened ; trec'h eo [[André Godinat]] ([[Bro-C'hall]]). * [[4 a viz Gouere]] [[1931]] : loc'hañ a ra 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]). * [[16 a viz Gouere]] [[1947]] : 18{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] etre [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]) ha Gwened ; trec'h eo [[Pietro Tarchini]] ([[Suis]]). * [[17 a viz Gouere]] [[1947]] : 19{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1947|Tro Bro-C'hall]] etre Gwened ha [[Sant-Brieg]] (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Raymond Impanis]] ([[Belgia]]). * [[14 a viz Gouere]] [[1954]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] ha Gwened ; trec'h eo [[Jacques Vivier]] ([[Bro-C'hall]]). * [[15 a viz Gouere]] [[1954]] : loc'hañ a ra 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]). * [[29 a viz Mezheven]] [[1985]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] etre Gwened ha [[Lannarstêr]] ; trec'h eo [[Rudy Matthijs]] ([[Belgia]]). * [[5 a viz Gouere]] [[1993]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1993|Tro Bro-C'hall]] etre [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]) ha Gwened ; trec'h eo [[Wilfried Nelissen]] ([[Belgia]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1993]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1993|Tro Bro-C'hall]] etre Gwened ha [[Dinarzh]] ; trec'h eo [[Djamolidine Abdoujaparov]] ([[Ouzbekistan]]). * [[5 a viz Gouere]] [[2000]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] etre Gwened ha [[Gwitreg]]; trec'h eo [[Marcel Wüst]] ([[Alamagn]]). * [[12 a viz Gouere]] [[2015]] : loc'hañ a ra 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2015|Tro Bro-C'hall]] eus Gwened war-du [[Pluveleg]] (a-benn d'an eur, a-skipailhoù). ==Liammoù== == Darempredoù etrebroadel == ===Gevelliñ=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Wallonia.svg|border|25px]] [[Wallonia]] | [[Mons (Wallonia)|Mons]] | 1952 |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] ([[Niedersachsen]]) | [[Cuxhaven]] | 1963 |- | [[Restr:Flag of England.svg|border|25px]] [[Bro-Saoz]] | [[Fareham]] | 1967 |} === Keveleriñ === {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Mali.svg|border|25px]] [[Mali]] | [[Baroueli]] ([[Kelc'h Ségou|Ségou]]) | 2002 |- | [[Restr:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Polonia]] (Traoñ Silezia) | [[Wałbrzych]] | 2001 |} == Liammoù diavaez == {{Wikeriadur}} {{Commonscat|Vannes}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20071013012509/http://br.mairie-vannes.fr/ lec'hienn ofisiel kêr Gwened] *{{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56260 Gwened war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Gwened|*]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e 1944]] nbq9rnb5u8i1kpldkv1t9qwwlfjzxuc 0 11554 2192404 2182078 2026-06-03T17:53:46Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192404 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwaien | anvOfisiel = ''Audierne'' | skeudenn = Audierne Port.jpg | alc'hwez = Porzh Gwaien | ardamezioù = Blason fr Audierne.svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro ar C'hab|KK Bro ar C'hab]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Pontekroaz|Pontekroaz]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(abaoe 2015)</small> | maer = Gurvan Kerloc'h | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 18.37 | hedred = -4.540556 | ledred = 48.025 | uk = | ubi = 0 | ubr = 131 }} '''Gwaien''' a zo ur gêrig eus [[Kerne-Izel]] hag ur gumun eus [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[an Eskevien]]<ref>{{fr}} « [http://www.ouest-france.fr/audierne-et-esquibien-commune-nouvelle-daudierne-larrete-paru-3786408 Audierne et Esquibien. Commune nouvelle d’Audierne, l’arrêté a paru] »», ''[[Ouest-France]]'', 22 Here 2015 </ref>. == Douaroniezh == * E genoù ar [[Gwaien (stêr)|Stêr Waien]] emañ Gwaien. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Dagorn, kure ; nac'het e voe al le gant Gloaguen, beleg<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 162 waz eus ar gumun, da lâret eo 3,45% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29684&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. * Fuzuilhet e voe daou soudard bet ganet er gumun gant al lu [[gall]], unan e miz C'hwevrer 1915, egile e miz Du 1916. ==== [[Eil brezel-bed]]==== * Merval a reas 53 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29684&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. *D'an [[20 a viz Gwengolo]] [[1944]] e kodianas ar soudarded alaman a oa e kreñvlec'h Lezongar, war an aod, daou zevezh goude dieubidigezh Brest. ==== [[Reter-Nesañ]] ==== * Mervel a reas ur milour eus ar [[Morlu gall]] dre wallzarvoud d’an [[8 a viz Meurzh 1921]] e [[San Stefano]] e [[Turkia]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 1462140 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29684&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[3 a viz Here]] [[1959]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6349085 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Audierne.jpg|Gwaien Audierne Port.jpg|Ar porzh Audierne Goyen.jpg|Stêr Waien Bretagne_Finistere_Audierne.jpg|Ar porzh Henri Moret 001.jpg|Porzh Gwaien<br>gant [[Henry Moret]], [[1900]] 20040629_le_port_du_primelin.JPG|Ar porzh </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=29684 Memorial Genweb] </ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210416053600/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/29684 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2020 |bl10=2021 |bl11=2022 |p1=3782 |p2=3794 |p3=3517 |p4=3033 |p5=2746 |p6=2471 |p7=2321 |p8=2151 |p9=3690 |p10=3697 |p11=3708 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == * D'an 8 a viz Kerzu [[2020]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar c'huzul-kêr ha d'an 28 a viz Mae [[2021 e Breizh|2021]] e oa bet sinet anezhi gant an [[Ofis publik ar brezhoneg|OPAB]] da dizhout live 2. == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1763]] : [[Mathieu Guezno|Mathieu Claude Guezno de Botsey]], dileuriad er Stadoù-Jeneral e 1789, kannad Penn ar Bed er [[Koñvañsion vroadel|goñvañsion vroadel]] *[[1777]] : Jacques Le Cat, [[grefier]] ha chouan hag a gemeras perzh e [[drouklazh]] [[Yves Marie Audrein]], eskob Kemper, e 1800 *[[1886]]: Pierre Arsène Marie Autret, soudard en 19vet rujumant war-droad, fuzuilhet gant al lu gall d'ar [[25 a viz Du]] 1916 e [[Belleray]] evit «''ravoltadeg''»<ref>[https://web.archive.org/web/20140715071454/http://www.francegenweb.org/~wiki/index.php/Pierre_Ars%C3%A8ne_Marie_Autret francegenweb.org]</ref>. * [[1893]]: François Kérével, d'an 22 a viz Du, soudard en eil rujumant trevadennel war-droad, fuzuilhet gant al lu gall e miz C'hwevrer 1915 evit ''«dilez e bost dirak an enebour»'' ha ''«nac'h sentiñ»''<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr]</ref>. *[[1923]]: [[Youenn Olier]], emsaver ha skrivagner brezhonek *[[1943]] : [[Jean-Pierre Velly]], arzour ===Tud marvet eno=== *Mathieu Claude Guezno de Botsey (1763-1839), [[trafiker]] ha den politikel ===Tud liammet ouzh ar gumun=== *[[Alan-Gwenog Berr]] (1913-1974), yezhoniour war ar brezhoneg, savet eno. ==Gevelliñ== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] | [[Hattingen]] | 1976 |- | [[Restr:Flag of Cornwall.svg|border|25px]] [[Kernev-Veur]] | [[Pennrynn]] | 1979 |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Audierne}} *[http://www.audierne-tourisme.com Audierne-Tourisme.com Ofis an douristed] == Levrlennadurezh == *Paul Cornec, ''Le Couvent des capucins d'Audierne, Éditions du Cap-Sizun, 2000. {{ISBN|2951612266}}. *[[Serge Duigou]] et [[Jean-Michel Le Boulanger]], ''Cap-Sizun'', Éditions Palantines, 2005. {{ISBN|2911434455}} * Vincent Mével, ''Une semaine à Audierne : Journal. I'', Éditions du bois flotté, 2007.{{ISBN|9782051612266}} * Paul Cornec, ''Audierne et le Cap-Sizun sous la Révolution'', Éditions du Cap-Sizun, 2011.{{ISBN|9782951612266}} == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] kg52qtrd3d5h4zi7aoqewotn13clykp 0 11563 2192421 2190092 2026-06-03T19:12:37Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192421 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwitreg | anvYezh = ''Vitrae'' pe ''Vitrë''<ref>{{Fr}} "[https://www.chubri-galo.bzh/chubri-galo_dictionnaire-gallo-francais_ChubEndret-toponymie_fr.htm Vitrë]" hervez ''ChubEndret — Dictionnaire de noms de lieux en gallo''</ref> | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Vitré'' | skeudenn = Chateau-de-Vitre-IMG 2135.jpg | alc'hwez = Kastell Gwitreg. | ardamezioù = Blason ville fr Vitré (Ille-et-Vilaine).svg | bro = {{Bro-Roazhon}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Felger-Gwitreg|Felger-Gwitreg]] | etrekumuniezh = [[Gwitreg Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwitreg]] | kanton = [[Kanton Gwitreg|Gwitreg]] <small>([[Pennlec'h]])</small> | maer = Pierre Léonardi | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 37.19 | hedred = -1.210000 | ledred = 48.120000 | uk = 89 | ubi = 67 | ubr = 127 }}'''Gwitreg''' a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]] e [[Breizh-Uhel]], tost d'an [[harz]]où gant [[Bro-C'hall]], war an hent bras a gas da [[Pariz|Bariz]]. Anv an dud: ''Gwitregad (Gwitregiz), Gwitregadez (-ed)''. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Gwitreg''|gwalarn=[[Mousterel-ar-Veineg]]|norzh=[[Belezeg]]|biz=[[Sant-Merve]],<br/>([[Ar Chapel-Ervoreg]])|kornôg=|reter=[[Ervored]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Valière (stêr)|Valière]]''}},<br/>([[Argantred-ar-Genkiz]])|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Valière (stêr)|Valière]]''}},<br/>[[Stredell]]|mervent=[[Pozieg]]|enklozadur=}} == Anv == Erwan Vallerie ː '''Vitriacum''', 1070 == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Vitré (Ille-et-Vilaine).svg|60px]] | :''« En gul e leon en argant kurunet en aour »'' |} == Istor == === Orin === * Savet eo kêr Gwitreg en-dro d'ar [[kastell|c'hastell-kreñv]] adal an {{XIvet kantved}}; koulskoude, pa weler ar [[peulvan]]où nepell ha [[dismantr]]où un atant galian-roman nes, eo anat eo hir istor pobladur en [[ardremez]]. Lec'hiet evel ma oa war harzoù breizh e oa dezhi da zifenn ar vro diouzh an amezeien (Maine, [[Anjev]], [[Normandi]] ha [[Bro-C'hall]]). Hevelep karg a oa ivez gant kêrioù ([[Felger]], [[Sant-Albin-an-Hiliber]], [[Gwerc'h-Breizh]], [[Kastell-Briant]], [[Ankiniz]] ha [[Klison]]). === {{XIIIvet}} kantved === Etre [[1220]] ha [[1240]] e voe savet [[moger-difenn|mogerioù-difenn]]. Kreskiñ a reas [[fabourzh]]ioù: Rachapt, Sainte-Croix, Saint-Martin, La Mériais, Hellerie). Adalek [[1251]], gant dimezioù etre an tiegezhioù Gwitreg ha Laval, ha dre vras tiegezhioù uhel Breizh ha re Vro-C'hall, a gaso da stagidigezh [[Breizh]] ouzh [[Bro-C'hall]] en [[1532]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwitreg da benn un distrig<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ====[[Brezel-bed kentañ]]==== * Mervel a reas 315 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 2,97% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10304 Monumant ar re - Memorial Genweb]</ref>. * Fuzuilhet e voe ur milour breizhat bet o vevañ er gumun gant al lu [[gall]]] d'ar 17 a viz Meurzh [[1915]]<ref>{{fr}}R.-G. Réau, ''Les crimes des conseils de guerre'', Éditions du Progrès Civique, Pariz, Bro-C'hall, 1925</ref>. ====[[Eil Brezel-bed]]==== * Mervel a reas 47 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10304 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. * D'ar [[14 Mezheven|14 a viz Even]] [[1940]] e kouezhas un nijerez ''[[Fairey Battle]]'', marilhet L5513 ha kodet PM-L, eus ar ''103th Squadron'' eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]'') e '''Gwitreg'''; he zri nijour a c'hellas en em gavet gant o c'henseurted<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesraf.html Pertes RAF] </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20111115111523/http://www.absa39-45.com/15%20juin%201940/fairey_battle_l5513_.htm Luc'hskeudennoù]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://www.epibreren.com/ww2/raf/103_squadron.html Traces of World War 2 RAF - No. 103 Squadron] </ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Tri soudard a varvas<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10304 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Daou vilour a varvas <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10304 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * Hervez ur studiadenn gant [[Ofis ar Brezhoneg]] e vije 150 brezhoneger e korn-bro Gwitreg<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20070211064034/http://www.ofis-bzh.org/bzh/services/observatoire/travaux.php?travail_id=82 Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. === Deskadurezh === * E distro-skol 2025 e oa 75 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (4,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. === Kelenn d'an oadourien === * Dalc'het e vez kentelioù-noz brezhoneg gant [[Skol an Emsav]], abaoe miz [[Gwengolo]] [[2010]]. === Ya d'ar brezhoneg === * D'an 1 a viz C'hwevrer 2023 e oa sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar gumun da dizhout al live 1. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1762 === {| class="wikitable" style="margin:auto;" |-align="center" !align="left"|GWITREG !1762!!1790!!1800!!1836!!1856!!1881!!1901!!1921!!1936!!1954 !1962!!1968!!1975!!1982!!1990!!1999!!2012 |-align="right" !align="left"|Poblañs |14&nbsp;000|| 10&nbsp;850|| 8&nbsp;809|| 8&nbsp;901|| 8&nbsp;854||10&nbsp;314||10&nbsp;775|| 8&nbsp;154|| 8&nbsp;506|| 9&nbsp;611 |10&nbsp;380||11&nbsp;343||12&nbsp;322||13&nbsp;046||14&nbsp;488||15&nbsp;313||17&nbsp;177 |- !colspan="17" align="center"|<small>Andon : INSEE, « Vitré »: ROBERT-GUÉDON D., LE GOFF D., BORDILLON H. Ouest-France</small> |} <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:20000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1750 text:1750 bar:1751 bar:1752 bar:1753 bar:1754 bar:1755 bar:1756 bar:1757 bar:1758 bar:1759 bar:1760 bar:1761 bar:1762 text:1762 bar:1763 bar:1764 bar:1765 bar:1766 bar:1767 bar:1768 bar:1769 bar:1770 bar:1771 bar:1772 bar:1773 bar:1774 bar:1775 bar:1776 bar:1777 bar:1778 bar:1779 bar:1780 text:1780 bar:1781 bar:1782 bar:1783 bar:1784 bar:1785 bar:1786 bar:1787 bar:1788 bar:1789 bar:1790 bar:1791 bar:1792 bar:1793 text:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 text:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 bar:1821 text:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 text:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 text:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 text:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 text:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 text:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 text:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 text:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 text:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 bar:1921 text:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 text:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 text:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 bar:1961 bar:1962 text:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 text:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 text:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 text:1999 bar:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2013 text:2013 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1762 from:0 till:14000 bar:1793 from:0 till:10790 bar:1800 from:0 till: 8809 bar:1806 from:0 till: 8381 bar:1821 from:0 till: 8844 bar:1831 from:0 till: 8856 bar:1836 from:0 till: 8901 bar:1841 from:0 till: 8610 bar:1846 from:0 till: 8621 bar:1851 from:0 till: 8800 bar:1856 from:0 till: 8854 bar:1861 from:0 till: 8904 bar:1866 from:0 till: 8937 bar:1872 from:0 till: 8937 bar:1876 from:0 till: 9870 bar:1881 from:0 till:10314 bar:1886 from:0 till:10447 bar:1891 from:0 till:10607 bar:1896 from:0 till:10584 bar:1901 from:0 till:10775 bar:1906 from:0 till:10092 bar:1911 from:0 till:10613 bar:1921 from:0 till: 8154 bar:1926 from:0 till: 8363 bar:1931 from:0 till: 8212 bar:1936 from:0 till: 8506 bar:1946 from:0 till: 9367 bar:1954 from:0 till: 9611 bar:1962 from:0 till:10380 bar:1968 from:0 till:11343 bar:1975 from:0 till:12318 bar:1982 from:0 till:13042 bar:1990 from:0 till:14486 bar:1999 from:0 till:15313 bar:2012 from:0 till:17177 bar:2013 from:0 till:17463 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:Cassini hag EBSSA </timeline> </div> === Tud === * [[Pierre Landais]]. * [[Lucien Lechat]] (21 a viz Ebrel 1891-1915), unan eus ''Pevar C'haporal Souains'', bet fuzuilhet d'ar 17 a viz Meurzh [[1915]] evit ''laoskentez'' gant al Lu [[Bro-C'hall|gall]] e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]], bet roet o enor dezhe en-dro e 1935; mavour e oa e Gwitreg<ref>{{fr}}R.-G. Réau, ''Les crimes des conseils de guerre'', Éditions du Progrès Civique, Pariz, Bro-C'hall, 1925 </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YToxMDp7czoxMDoidHlwZV9mb25kcyI7czoxMzoic3BlY2lmX2NsaWVudCI7czoxMDoic3BlY2lmX2ZjdCI7czoyMzoiQXJrTURIVmlzaW9ubmV1c2VJbWFnZXMiO3M6MTg6InNwZWNpZl9uYXZfcGFyX2xvdCI7czoyMjoiQXJrTURITmF2aWdhdGlvblBhckxvdCI7czoxMzoibWRoX2ZvbmRzX2NsZSI7aToxO3M6NDoicmVmMiI7czo2OiI3NTczOTYiO3M6MTI6ImlkX2Fya19maWNoZSI7czo2OiI3NTczOTYiO3M6OToicHlyYW1pZGFsIjtiOjA7czoxMjoiaW1hZ2VfZGVwYXJ0IjtpOjA7czoxNjoidmlzaW9ubmV1c2VfaHRtbCI7YjoxO3M6MjE6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWxfbW9kZSI7czo0OiJwcm9kIjt9#uielem_move=304.1875%2C69&uielem_islocked=0&uielem_zoom=40&uielem_brightness=0&uielem_contrast=0&uielem_isinverted=0&uielem_rotate=F Mémoire des hommes] </ref>. * [[Pierre Méhaignerie]]. * [[Markizez Sévigné]]. ==== Tud bet ganet eno ==== * [[1483]] : [[Jacques Collebaut]], sonaozour. * [[1519]] : [[Bertrand d'Argentré]], istorour ha gwiraour. * [[1827]] : [[Arthur Le Moyne de la Borderie]]. [[istor]]our [[Breizh]] ha [[diellouriezh|diellour]]. * [[1879]] : [[Jean Choleau]], armerzhour hag emsaver. * [[1900]] : [[Morvan Marchal]], tisavour hag emsaver. * [[1925]] : [[Michelle Lorraine]], skrivagnerez. * [[1979]] : [[Jérôme Lebouc]], melldroader. ==== Tud bet marvet eno ==== * [[Arthur Le Moyne de la Borderie]], [[istor]]our [[Breizh]] ha [[diellouriezh|diellour]], [[17 a viz C'hwevrer]] [[1901]]. ==== Ardamezeg ar familhoù ==== {| class="wikitable" |[[Restr:Abelin.gif|80px]] |'''Guillaume Abelin''' Senesal Gwitreg e 1382 |''En glazur e sourin en argant karget gant ul leon en gul, hag heuliet ouzh kab gant ur vlourdilizenn en aour'' |- |[[Restr:De Rosmadec.gif|80px]] |'''Guillaume de Rosmadec''' Gouarnour Gwitreg (marvet e 1608) |''En aour e deir eilenn en gul'' |} == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Panorama Vitré-nord.jpg|center|thumb|800px|Ar gêr gozh]] * [[Kastell Gwitreg]]. * [[Kastell Reier Sevigneg]]. * [[Iliz an Itron-Varia (Gwitreg)|Iliz katolik an ''Intron-Varia'']], {{XIVvet kantved}}. * [[Iliz sant Varzhin (Gwitreg)|Iliz katolik ''Sant Varzhin'']], {{XVvet kantved}}. * [[Chapel sant Nikolaz (Gwitreg)|Chapel Sant-Nikolaz]]. * Monumant ar re varv {{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=10304 Memorial Genweb]</ref>. * Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. == Gevelliñ == Gevellet eo gant 8 kêr : {|border="0" cellspacing="0" cellpadding="4" |-valign="top" | * [[Restr:Flag of England.svg|border|20px]] [[Lymington]] ([[Bro-Saoz]]) abaoe 1981. * [[Restr:Flag of the United States.svg|20px]] [[Greece]] ([[New York (Stad)|Stad New York]], [[Stadoù-Unanet]]) abaoe 1990. * [[Restr:Flag of Germany.svg|20px]] [[Helmstedt]] ([[Alamagn]]) abaoe 1979. * [[Restr:Flag of Mali.svg|20px]] [[Djenné]] ([[Mali]]) abaoe 1987. * [[Restr:Flag of Poland.svg|border|20px]] [[Środa Wielkopolska]] ([[Polonia]]) abaoe 1998. * [[Restr:Flag of Romania.svg|20px]] [[Talmaciu]] ([[Roumania]]) abaoe 1999. * [[Restr:Flag of Quebec.svg|20px]] [[Terrebonne]] ([[Kebek]]) abaoe 1983. * [[Restr:Flag of Spain.svg|20px]] [[Villajoyosa]] ([[Spagn]]) abaoe 1989. |} == Sport == === <small>Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn</small> === * [[30 a viz Mezheven]] [[1985]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] etre [[an Oriant]] ha Gwitreg ; trec'h eo [[Rudy Matthijs]] ([[Belgia]]). * [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1985]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] etre Gwitreg ha [[Felger]] (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo [[La Vie Claire]]. * [[3 a viz Gouere]] [[1995]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1995|Tro Bro-C'hall]] etre [[Perroz-Gireg]] ha Gwitreg ; trec'h eo [[Mario Cippolini]] ([[Italia]]). * [[5 a viz Gouere]] [[2000]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] etre [[Gwened]] ha Gwitreg ; trec'h eo [[Marcel Wüst]] ([[Alamagn]]). * [[6 a viz Gouere]] [[2000]] : loc'hañ a ra 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000|Tro Bro-C'hall]] eus Gwitreg war-du [[Teurgn]] ([[Indre-et-Loire]]). * [[7 a viz Gouere]] [[2006]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2006|Tro Bro-C'hall]] etre [[Lisieux]] ha Gwitreg ; trec'h eo [[Robbie McEwen]] ([[Aostralia]]) == Liammoù diavaez == {{commons|Vitré|Gwitreg}} * [https://www.vitre.bzh/ Lec'hienn an ti-kêr] * [https://web.archive.org/web/20100130070927/http://www.ot-vitre.fr/ Lec'hienn ti an douristed] * [http://jumelage-vitre.com Lec'hienn ar gevelliñ] * [https://web.archive.org/web/20061230170826/http://www.vitre.maville.com/ Keleier kêr] * [http://www.paysdevitre.org Lec'hienn bro Gwitreg] * [https://web.archive.org/web/20061125181608/http://www.vpah.culture.fr/vpah/bretagne/vitre-pr.htm Gweladenniñ Gwitreg] * [http://pharouest.ac-rennes.fr/e350053T/afaccueil.htm Lise Bertrand d'Argentré] == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Gwitreg]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 7itqft078wu8ni2ve6xd73kuwo8s6sy 0 11568 2192369 2191140 2026-06-03T15:09:29Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192369 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Vourc'h-Wenn | anvOfisiel = ''Bourg-Blanc'' | skeudenn = 09 Bourg-Blanc vu du cimetière.JPG | alc'hwez = Ar Vourc'h-Wenn. | ardamezioù = Blason de la ville de Bourg-Blanc (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | kanton = [[Kanton Plabenneg]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | maer = Bernard Gibergues | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 28.31 | ledred = 48.4990 | hedred = -4.5057 | ubi = 0 | ubr = 17 | uk = | insee = 29015 | cp = 29860 | lec'hienn web = [http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Ti-kêr] }}'''Ar Vourc'h-Wenn''', pe '''Bourc'h-Wenn''', zo ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Plabenneg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == An anv == ''Bourc'hwenniz'' (ha ''Bourc'hwentiz'')<ref>Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220</ref>, pe : ''Bourc'hiz-Wenn''<ref>Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220; ''Nouvel Atlas Linguistique de Basse Bretagne, J. Le Du, kartenn 005</ref>, a vez graet eus annezidi ar Vourc'h-Wenn e brezhoneg. == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. ;Ya d'ar Brezhoneg * D'an 8 a viz Gouere 2010 e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 2. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Kerviou ha François Richou<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16741&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== *Lazhet e voe ur c’hartermestr tommer ag ar gumun d’an [[3 a viz Gouhere]] [[1940]] pa voe distrujet al lestr hobregonet ''Bretagne'' gant [[Royal Navy|Morlu Breizh-Veur]] e [[Emgann Mers-el-Kebir|Mers-el-Kebir]] en [[Aljeria]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=820234 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. * D'ar [[1 Ebrel|1{{añ}} a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Handley Page Hampden|Hampden]] marilhet X3129 ha kodet KX-? eus ''144th Squadron'' ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er Vourc'h-Wenn; lazhet e voe tri nijour, douaret e voent e bered kumun [[Lanniliz]]; un nijour all a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>; er memes devezh e kouezhas un nijerez [[Junkers Ju 88]] A (marilhet WNr 1236) eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * Un nijerez [[Messerschmitt Bf 109|Me 109]] E-7 (marilhet WNr 6457 ) « 12 melen » eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') a gouezhas er gumun d'ar [[24 Gouhere|24 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas an nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * D'an [[20 a viz Meurzh]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[North American P-51 Mustang|P-51B-5-NA]] (marilhet 43-6316, 4{{vet}} FG, 335{{vet}} FS) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er Vourc'h-Wenn, e leviour a zeuas a-benn da achap<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> 07_Bourg-Blanc_Le_monument_aux_morts.JPG 08 Bourg-Blanc Plaque du monument aux morts.JPG </gallery> * Monumant ar re varv. == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=1682 |p2=1784 |p3=2290 |p4=2659 |p5=2971 |p6=3077 |p7=3154 |p8=3402 |p9=3447 |p10=3542 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad |Deroù= 1886 |Penn= 1912 |Anv= Armand de Riverieux |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1919 |Penn= 1929 |Anv= Georges de Riverieux |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= |Penn= |Anv= Alain de Kergariou |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= |Penn= |Anv= Bertrand de Kergariou |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 2008|Anv= Gilles Falc'hun |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= 2014|Anv= Jean-Paul Berthouloux |Strollad= |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù=2014 |Anv= Bernard Gibergues|Strollad= [[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]|Karg= Kuzulier-departamant (abaoe 2015)}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * Ar [[François Falc'hun|chaloni Falc'hun]], kelenner skol-veur war ar brezhoneg. == Gevelliñ == *[[La Balme-de-Sillingy]], {{Savoia}}, a-gevret gant [[Koz-Meal]] == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Bourg-Blanc}} *[https://web.archive.org/web/20090709131656/http://www.bourg-blanc.fr/ Lec'hienn kumuniezhel] *[https://web.archive.org/web/20190908215411/http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Lec'hienn an ti-kêr] *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29015 ar Vourc'h-Wenn war lec'hienn Geobreizh] *[https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an douristed] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Bourc'h-Wenn}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] jood0w3iu7vjji3lqryl1d5zdoqtoli 2192379 2192369 2026-06-03T15:55:32Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192379 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Vourc'h-Wenn | anvOfisiel = ''Bourg-Blanc'' | skeudenn = 09 Bourg-Blanc vu du cimetière.JPG | alc'hwez = Ar Vourc'h-Wenn. | ardamezioù = Blason de la ville de Bourg-Blanc (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | kanton = [[Kanton Plabenneg]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | maer = Bernard Gibergues | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 28.31 | ledred = 48.4990 | hedred = -4.5057 | ubi = 0 | ubr = 17 | uk = | insee = 29015 | cp = 29860 | lec'hienn web = [http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Ti-kêr] }}'''Ar Vourc'h-Wenn''', pe '''Bourc'h-Wenn''', zo ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Plabenneg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == An anv == ''Bourc'hwenniz'' (ha ''Bourc'hwentiz'')<ref>Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220</ref>, pe : ''Bourc'hiz-Wenn''<ref>Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220; ''Nouvel Atlas Linguistique de Basse Bretagne, J. Le Du, kartenn 005</ref>, a vez graet eus annezidi ar Vourc'h-Wenn e brezhoneg. == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. ;Ya d'ar Brezhoneg * D'an 8 a viz Gouere 2010 e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun evit tizhout al live 2. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Kerviou ha François Richou<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16741&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== *Lazhet e voe ur c’hartermestr tommer ag ar gumun d’an [[3 a viz Gouhere]] [[1940]] pa voe distrujet al lestr hobregonet ''Bretagne'' gant [[Royal Navy|Morlu Breizh-Veur]] e [[Emgann Mers-el-Kebir|Mers-el-Kebir]] en [[Aljeria]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=820234 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. * D'ar [[1 Ebrel|1{{añ}} a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Handley Page Hampden|Hampden]] marilhet X3129 ha kodet KX-? eus ''144th Squadron'' ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er Vourc'h-Wenn; lazhet e voe tri nijour, douaret e voent e bered kumun [[Lanniliz]]; un nijour all a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>; er memes devezh e kouezhas un nijerez [[Junkers Ju 88]] A (marilhet WNr 1236) eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * Un nijerez [[Messerschmitt Bf 109|Me 109]] E-7 (marilhet WNr 6457 ) « 12 melen » eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') a gouezhas er gumun d'ar [[24 Gouhere|24 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas an nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * D'an [[20 a viz Meurzh]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[North American P-51 Mustang|P-51B-5-NA]] (marilhet 43-6316, 4{{vet}} FG, 335{{vet}} FS) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er Vourc'h-Wenn, e leviour a zeuas a-benn da achap<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> 07_Bourg-Blanc_Le_monument_aux_morts.JPG 08 Bourg-Blanc Plaque du monument aux morts.JPG </gallery> * Monumant ar re varv. == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=1682 |p2=1784 |p3=2290 |p4=2659 |p5=2971 |p6=3077 |p7=3154 |p8=3402 |p9=3447 |p10=3542 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad |Deroù= 1886 |Penn= 1912 |Anv= Armand de Riverieux |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1919 |Penn= 1929 |Anv= Georges de Riverieux |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= |Penn= |Anv= Alain de Kergariou |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= |Penn= |Anv= Bertrand de Kergariou |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 2008|Anv= Gilles Falc'hun |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= 2014|Anv= Jean-Paul Berthouloux |Strollad= |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù=2014 |Anv= Bernard Gibergues|Strollad= [[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]|Karg= Kuzulier-departamant (abaoe 2015)}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * Ar [[François Falc'hun|chaloni Falc'hun]], kelenner skol-veur war ar brezhoneg. == Gevelliñ == *[[La Balme-de-Sillingy]], {{Savoia}}, a-gevret gant [[Koz-Meal]] == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Bourg-Blanc}} *[https://web.archive.org/web/20090709131656/http://www.bourg-blanc.fr/ Lec'hienn kumuniezhel] *[https://web.archive.org/web/20190908215411/http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Lec'hienn an ti-kêr] *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29015 ar Vourc'h-Wenn war lec'hienn Geobreizh] *[https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an douristed] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Bourc'h-Wenn}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] btruhot1me1dt6lmwyyk7oyk4do06ao 0 11574 2192384 2191475 2026-06-03T17:10:43Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192384 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anvOfisiel = Brignogan-Plage | skeudenn = Brignogan-Plages - Anse de Pontusval DSC00020.JPG | alc'hwez = An aod kostez Pontusval. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù|KK bro Lesneven hag aod ar Mojennoù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lesneven|Lesneven]] | insee = 29021 | cp = 29890 | maer = Jean-Clément Zion | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2016]] | hedred = -4.324722 | ledred = 48.665278 | uk = | ubi = 0 | ubr = 25 | poblañs = 736 | gorread = 3.6 | deiziad-poblañs = 2014 }} '''Brignogan''' ({{LFE|[briˈɲoːɡãn]}}) a oa ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Lesneven]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. An anv gallek ''Brignogan-Plages'' a ziskouez fraezh penaos e c'haller divrezhonekaat an anvioù-lec'hioù [[brezhonek]]. === Stummoù skrivet === * '''Brignaugan''', {{XVIIvet kantved}}. === Gerdarzh === * Bernard Tanguy ː eus an henvrezhoneg ''bren'', hag n anv-den ''Ogan''. * Hervé Abalain : an dibenn ''*-an'' e c'hellfe dont eus ''*cann'', "gwenn". * Daniel Delattre (2004) : ar ger ''Plages'' zo bet staget ouzh Brignogan e 1936 evit lakaat da dalvezout al lec'h kouronkiñ, o vont war gresk adalek an {{XIXvet kantved}}. == Istor == Brignogan, rann eus [[Plouneour-Traezh]], e oa en [[eskopti Leon]]. Staget eo bet ouzh [[Eskopti Kemper ha Leon|hini Kemper ha Leon]] e-kerzh an [[Dispac'h Gall]]. Kumun Brignogan zo bet distaget diouzh hini Blouneour-Traezh e 1934. Ar barrez zo bet distaget d'ar 7 a viz Mezheven 1935. ==={{XXvet kantved}}=== ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 40 gwaz eus Brignogan abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17620&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Eil Brezel-bed]] ===== * Mervel a reas unnek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17620&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[18 a viz Kerzu]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Hawker Hurricane|Hurricane II]] kodet NV-? eus ar ''44th Squadron'' eus ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) e Brignogan; mervel a reas he levier, douaret eo e bered ar gumun<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun <ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17620&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === *Kendeuzet e oa bet gant [[Plouneour-Traezh]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : [[Plouneour-Traezh-Brignogan]]. == Brezhoneg == * D'ar 7 a viz Gouere [[2011]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 2. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz santez Bernadette. * Chapel Paol. * Chapel ar Skluz. * [[Peulvan Pontusval]] * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=17620 Memorial Genweb] </ref>. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class = "wikitable" |- ! Bro !! Niver a soudarded |- |{{Kanada (1921-1957)}} ||9 ([[Morlu]]) (8 anezhe a zo chomet dianav) |- |{{Rouantelezh-Unanet}} ||1 ([[Royal Air Force|Aerlu]]) |- |'''Hollad''' ||'''10''' |} Mervel a rejont e-pad an [[Eil Brezel Bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086403&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>, an nijour d'an [[8 a viz Kerzu]] [[1941]] pa gouezhas e garr-nij (''[[Hawker Hurricane|Hurricane II]]'' marilhet ''Z51551'' ha kodet ''NV-?'') e Brignogan<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes R.A.F Finistère]</ref>, ar vartoloded d'an [[28 a viz Ebrel]] [[1944]], pa voe kaset o bag, an ''destroyer'' ''HMCS Athabaskan'', d'ar strad gant an tarzher [[Alamagn|alaman]] ''Elbing T-24''<ref>[http://www.seconde-guerre.com/chronologie/chronologie-avril-1944.html Chronologie d'avril 1944]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20120523230523/http://webhome.idirect.com/~kettles/uncle/inmemory.html Athabakan Burial Sites]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1115 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=1115 |p2=1052 |p3=1039 |p4=881 |p5=836 |p6=849 |p7=849 |p8=742 |p9=740 |mammenn=EBSSA }} == Gevelliñ == *[[Eglosbrek|Eglosbrek-Poll an Wragh]], {{Kernev-Veur}} == Levrlennadur== * René COUFFON et Alfred LE BARS : ''Répertoire des Églises et chapelles du Diocèse de Quimper et de Léon''. 1959. Adembannadur Kuzul Jeneral Penn ar Bed. 1988. * Bernard TANGUY : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère.'' 1990 * Embannadurioù FLOHIC : ''Le patrimoine des communes du Finistère''; 1998 * Hervé ABALAIN : ''Les noms de lieux bretons''. Universels Gisserot. 2000. * Daniel DELATTRE : ''Le Finistère. Les 283 communes.'' Embannadurioù Delattre. 2004. == Liammoù diavaez == {{Commons|Brignogan-Plages}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20220309081851/https://www.cotedeslegendes.bzh/ Ti an douristed] *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29021 Brignogan war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Bro Bagan]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 0veo5vh0j8921362u8sftscmzmthfig 0 11592 2192439 2190013 2026-06-03T20:54:12Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192439 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kloar-Karnoed | anvOfisiel = ''Clohars-Carnoët'' | skeudenn = Kloar-KarnoedTi-kêr.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Clohars-Carnoët (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemperle Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Kemperle|Kemperle]] | insee = 29031 | cp = 29360 | maer = Jacques Juloux | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 34.83 | hedred = -3.583611 | ledred = 47.796667 | uk = | ubi = 0 | ubr = 66 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.clohars-carnoet.fr/ Ti-kêr] }} '''Kloar-Karnoed''' zo ur gumun e [[Bro-Gerne]] e [[kanton Kemperle]] e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. Enni emañ [[ar Pouldu]] ha [[Dolan]]. == Douaroniezh == * War aod ar [[Meurvor Atlantel]] ha war lez ar stêr [[Laeta]] emañ Kloar-Karnoed. <gallery mode="packed" heights="180px">LaetaetreKloarhaGwidel.JPG|Ar stêr [[Laeta]] a verk ar vevenn etre Kloar (dehou) ha [[Gwidel]]</gallery> == Anv == * Erwan Vallerie ː ''Cluthual'', 1031 ; ''Cloetgual'', 1038 ; ''Cluthgual Carnuet'', 1066 ; ''Clutgual Carnuet'', 1087 ; ''Cluduual'', 1139 ; ''Coetgual'', 1160 ; ''Chodual'', ''Clotgual'', 1163 ; ''Crothgual'', 1220 ; ''Clohal'', 1232 ; ''Croezgal Carnoet'', e-tro 1330 ; ''Crozguall Carnoet'', 1368 ; ''Clouhal Carnoet'', 1374 ; ''Croezgual'', 1408 ; ''Clouhal Carnoet'', 1516 ; ''Clohal'', 1536 ; ''Clouhal Carnoet'' 1574 ; ''Cloat'', 1630 ; ''Clohar'', 1636 ; ''Cloar'', 1654 ; ''Kernoet'', 1709 ; ''Clohar Carnoët'', 1731 ; ''Cloharcarnoet'', 1779. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == ''Troc'het ː ouzh 1, geotet e groaz avalouek divouedet balirant war c'hwec'h tañvoezenn ed lammellet 3, 3, un aval ouzh pep konk, an hol en aour ; ouzh 2, en aour e lestr en gul, e c'houel en erminoù, war ur mor geotet kommek.'' == Istor == === [[Henamzer]] === * An hent roman eus [[Vorgium]] (Karaez bremañ) d'ar [[Pouldu]] a dreuze Kloar<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, 1939, (e [[galleg]]), pajennoù 16 ha 17</ref>. === [[Krennamzer]] === * E Dolan e voe savet ur peniti gant [[Doe]]<ref name="Ellé 1939">{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, 1939, (e [[galleg]]), pajenn 21.</ref>. * {{XIIvet kantved}}: [[1170]]-[[1177]]: krouet [[Abati Sant Voris Karnoed|abati Sant Voris]] gant [[Moris Duaod]], [[abad]] kisterkiat [[Langoned]] war douaroù bet roet gant dug Breizh, [[Konan IV]]<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, 1939, (e [[galleg]]), pajenn 41.</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Gorjeu, person, Nikolas, kure, ha Guillou, beleg da sikour kofes<ref>{{fr}}[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 52</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 144 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 3,17% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44771&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== {| |- valign="top" |[[Restr:Kloar-KarnoedMonumantTalbennalLaeta.JPG|140px|Monumant Talbenn al Laeta]] | * War Talbenn al Laeta ([[Sankenn an Oriant]]) edo Kloar-Karnoed. * Mervel a reas 36 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44771&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. |} ==== [[Brezel Korea]] ==== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e [[Majon]] d’an [[12 a viz Genver]] [[1951]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6720134 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44771&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44771&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Kloar-Karnoedkalvarbourc'h.JPG|Ar c'halvar er vourc'h. Kloar-KarnoedIlizkatolik.JPG|An iliz katolik. Kloar-Karnoedmonumantarrevarv.JPG|Monumant ar re varv. Maurice Cullen - À la marée montante, Le Pouldu, Bretagne.JPG|Traezh Pouldu, pentet gant Maurice Cullen, 1901. Gauguin - Landschaft bei Le Pouldu - 1890.jpg|Parkoù er Pouldu, gant [[Paul Gauguin]], 1890 Abbaye Saint-Maurice 22 Ruines du fronton de de l'église abbatiale dans leur cadre de verdure.JPG|Abati gozh Karnoed. Abbaye_de_Saint-Maurice-de-Carnoët_1893.jpg|An abati e 1893. </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=44771 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20210513015809/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/44771 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe e [[1921]], gwarezet eo abaoe ar [[15 a viz Even]] [[2004]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/17165/clohars-carnoet-cimetierecommunal Université de Lille]</ref>. === Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| |- |[[Restr:Kloar-KarnoedbezarC'hommonwealtheberedargumun.JPG|140px]] | ::{| class="wikitable" |- ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Rouantelezh-Unanet}} |1 ([[Royal Navy|morlu]]), dianv |- |'''Hollad''' |'''1''' |} |} *Mammenn : {{en}} [http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086407&mode=1'' Commonwealth War Graves Commission'']. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1946 text:46 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2006 text:2006 bar:2012 text:12 bar:2021 text:21 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 2469 bar:1800 from:0 till: 2532 bar:1806 from:0 till: 2353 bar:1821 from:0 till: 2725 bar:1831 from:0 till: 2795 bar:1836 from:0 till: 2830 bar:1841 from:0 till: 2850 bar:1846 from:0 till: 3146 bar:1851 from:0 till: 3332 bar:1856 from:0 till: 3072 bar:1861 from:0 till: 3125 bar:1866 from:0 till: 3466 bar:1872 from:0 till: 3389 bar:1876 from:0 till: 3480 bar:1881 from:0 till: 3572 bar:1886 from:0 till: 3623 bar:1891 from:0 till: 3717 bar:1896 from:0 till: 3771 bar:1901 from:0 till: 4010 bar:1906 from:0 till: 4355 bar:1911 from:0 till: 4539 bar:1921 from:0 till: 4474 bar:1926 from:0 till: 4328 bar:1931 from:0 till: 4287 bar:1936 from:0 till: 4284 bar:1946 from:0 till: 4226 bar:1954 from:0 till: 3931 bar:1962 from:0 till: 3919 bar:1968 from:0 till: 3539 bar:1975 from:0 till: 3284 bar:1982 from:0 till: 3406 bar:1990 from:0 till: 3678 bar:1999 from:0 till: 3867 bar:2006 from:0 till: 3956 bar:2012 from:0 till: 4106 bar:2021 from:0 till: 4651 </timeline> *Mammenn : {{fr}} {{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-29031|title=INSEE|accessdate=07 Genver 2024}} == Brezhoneg == * D'an 19 a viz Kerzu [[2014]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. * D'an 22 a viz Mae [[2015]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 2. ;Deskadurezh * E 2015 a oa bet krouet un hentad divyezhek e skol bublik ar gumun. 28 skoliad a oa bet enskrivet er c'hlas divyezhek (8,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez) *E distro-skol 2025 e oa bet enskrivet er c'hlas divyezhek 39 skoliad (12,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Tud == *[[Doe]], manac'h brezhon deuet eus Kembre<ref name="Ellé 1939"/>. *Toussaint '''Barrieu''', bet floc'h ar c'honestabl [[Anne de Montmorency]], gloazet e-kerzh emgann [[Saint-Quentin]] e 1557; abad Sant-Maoris Kloar-Karnoed; marvet er bloaz 1581<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy, ''Nobiliaire ...'' I, p. 62</ref> * Al livour [[Tal-Coat]] a voe ganet eno. === Tud bet marvet eno === * [[Maoris Duaod]], [[abad]] kisterkiat [[Langoned]], diazezer [[Abati Sant Maoris Karnoed|abati Karnoed]], [[1191]]. == Gevelliñ == *[[An Dún Mór Thoir]], {{Iwerzhon}} (1976) *[[Nava]], {{Asturiez}}, {{Spagn}} (1994) == Levrlennadur == * {{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Clohars-Carnoët}} == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] ocdxhsnx0ugbtnlur0qn9wenpiga4zb 0 11598 2192445 2190954 2026-06-03T21:07:09Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192445 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Koz-Meal | anvOfisiel = ''Coat-Méal'' | skeudenn = 04 Coat-méal Eglise Notre-Dame-des-Sept-Douleurs façade.JPG | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason ville fr Coat-Méal (Finistère).svg | bro = [[Bro-Leon]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Plabenneg]] | insee = 29035 | cp = 29870 | maer = Martial Clavier | amzer-gefridi = [[2022]]-[[2026]] | hedred = -4.540833 | ledred = 48.508611 | uk = | ubi = 13 | ubr = 88 | gorread = 10.82 | lec'hienn web = [http://www.coat-meal.fr/ Ti-kêr] }} '''Koz-Meal''' zo ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Plabenneg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == Anv == * Bernard Tanguy ː ''Capella Coetmael'', 1173 ; ''Chastel de Coetmel'', 1318 ; ''Coetmel'', 1424 ; ''Treffve de Coatmel'', 1641<ref>Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990</ref>. * Erwan Vallerie ː ''Coetmael'', 1172 ; ''Coat Meal'', 1173 ; ''Coetmel'', 1318 ; ''Coetmeal'', 1516<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref>. *Gerdarzh ː ''koad'' ha ''mael'' = uhel. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == ''En aour, karget ouzh kab gant un tour en sabel digor ha dedoullek en aour, hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel ; e vroudenn rannet etre glazur ha geot ; ur c'halvar en aour war ur savenn en gul, difoupant ouzh beg ha balirant war al lodennadur.'' *Aozer ː Bernard Le Brun ; degemeret gant Kuzul ar Gumun ː 15 Du 1993<reF<Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Rene Le Guen, person<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel 19 gwaz eus ar gumun, eleze 3,16% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29988&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29988&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Indez-Sina]] * Mervel a reas tri milour eus ar gumun er [[Viêtnam]] <ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29988&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[19 a viz Here]] e [[1958]] en [[Tiaret]] (departamant [[Medea]])<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6354037 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Itron-Varia''. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=29988 Memorial Genweb]</ref> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1200 |passo1=100 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=481 |p2=456 |p3=508 |p4=632 |p5=669 |p6=737 |p7=934 |p8=1057 |p9=1068 |p10=1131 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. ;Ya d'ar Brezhoneg D'ar 5 a viz Mae 2010 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Tud == *[[Gabriel de Poulpiquet]], bet maer Koz-Meal ha kannad Goueled Leon == Gevelliñ == *[[La Balme-de-Sillingy]], {{Savoia}}, a-gevret gant [[ar Vourc'h-Wenn]]. == Levrlennadur== * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * ''Coat-Méal - Principauté de Léon'', François-Marie Calvez, 1947, advoullet e 2007 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Coat-Méal}} * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080025/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29035 Koz-Meal war lec'hienn Geobreizh] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an Douristed] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] 64n94yid1qibs5kbid4fjvwehawgnl1 0 11600 2192441 2182094 2026-06-03T21:02:42Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192441 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kombrid | anvOfisiel = ''Combrit'' | skeudenn = Sainte-Marine-07.jpg | alc'hwez = Porzh Sant-Voran | ardamezioù = Blason ville fr Combrit (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn|Su ar Vro Vigoudenn]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Pont-'n-Abad|Pont-'n-Abad]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Ploneour-Lanwern|Ploneour-Lanwern]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29037 | cp = 29120 | maer = Christian Loussouarn | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.158889 | ledred = 47.887778 | uk = | ubi = 0 | ubr = 62 | gorread = 24.13 | lec'hienn web = [https://combrit-saintemarine.bzh/ Ti-kêr] }} '''Kombrid''', anvet '''Kombrid Sant-Voran''' alies gant an ti-kêr, zo ur gumun er [[Bro Vigoudenn|Vro Vigoudenn]] e [[Kanton Ploneour-Lanwern]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Brezhoneg == D'an 29 a viz Mae 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. D'an 10 a viz Gwengolo [[2021 e Breizh|2021]] e oa bet roet al live 1 d'ar gumun. Sinet e oa bet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] da dizhout al live 2. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * Preizhet ha devet e voe maner ar Gozhkêr gant ur strollad emsavidi d'an [[3 a viz Even]] [[1675]] e-pad [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]; e aotrou a oa bet gloazet-bras war-lerc'h an oferenn-bred a oa bet diouzh ar beure en iliz ar barrez; mervel a reas e [[Kemper]] un nebeud deizioù goude<ref>Serge Duigou, ''La Révolte des Bonnets Rouges en Pays Bigouden'', Embannadurioù Ressac, Kemper, 1989, pajenn 4</ref>. Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh pemp den eus Kombrid, Guillaume Le Prat, Pierre Le Bagadec, Vincent Donars, Yves Lours ha Jeanne Bagadet, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]]).</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Diouron, person; nac'het e voe gant Andro, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 50 ha 51.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 137 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,96% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3414&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3414&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[30 a viz Even]] [[1944]] e kouezhas un nijerez [[De Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito FB.Mk.VI]] marilhet HR134 ha kodet DM-? eus ar ''248th Squadron'' eus ar [[Royal Air Force]] e Benoded pe e Kombrid; mervel a reas he daou nijour, douaret int e bered Kombrid<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>{{,}}<ref>[http://www.ouest-france.fr/actu/actuLocale_-Une-maquette-d-avion-offerte-en-remerciement-_29037-avd-20111114-61664824_actuLocale.Htm Ouest-France]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Indez-Sina]] * Mervel a reas tri milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3414&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="180px"> IlizkatolikKombridKernePennarBedBreizh.JPG|An iliz katolik ''Sant [[Tual]]'' Combrit ChapelleClarte Edifice.jpg|Chapel ''Intron-Varia ar Sklaerder'' MonumantarrevarvKombridKernePennarBedBreizh.JPG|Monumant ar re varv </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=3414 Memorial Genweb] </ref>. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| |- valign="top" |[[File:BezioùarC'hommonwealthKombridKernePennarBedBreizh.JPG|140px|Bered ar C'hommonwealth]] | ::{| class = "wikitable" |- ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Rouantelezh-Unanet}} |2 ([[Royal Air Force|Aerlu]]) |- | '''Hollad''' | '''2''' |} |} Karrnijourion e oant o-daou. Mervel a rejont d'an [[30 a viz Even]] [[1944]] pa gouezhas o c'harr-nij ''[[de Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito]]'' e Kombrid pe e [[Benoded]], e-pad an [[Eil Brezel Bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086408&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>{{,}}<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes R.A.F Finistère]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:4500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1946 text:46 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2006 text:2006 bar:2012 text:12 bar:2013 text:13 bar:2021 text:21 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 1145 bar:1800 from:0 till: 1392 bar:1806 from:0 till: 1340 bar:1821 from:0 till: 1516 bar:1831 from:0 till: 1617 bar:1836 from:0 till: 1640 bar:1841 from:0 till: 1623 bar:1846 from:0 till: 1696 bar:1851 from:0 till: 1616 bar:1856 from:0 till: 1650 bar:1861 from:0 till: 1778 bar:1866 from:0 till: 1836 bar:1872 from:0 till: 1870 bar:1876 from:0 till: 2108 bar:1881 from:0 till: 2354 bar:1886 from:0 till: 2390 bar:1891 from:0 till: 2421 bar:1896 from:0 till: 2553 bar:1901 from:0 till: 2630 bar:1906 from:0 till: 2641 bar:1911 from:0 till: 2760 bar:1921 from:0 till: 2730 bar:1926 from:0 till: 2628 bar:1931 from:0 till: 2574 bar:1936 from:0 till: 2442 bar:1946 from:0 till: 2479 bar:1954 from:0 till: 2292 bar:1962 from:0 till: 2262 bar:1968 from:0 till: 2233 bar:1975 from:0 till: 2302 bar:1982 from:0 till: 2495 bar:1990 from:0 till: 2673 bar:1999 from:0 till: 3165 bar:2006 from:0 till: 3364 bar:2012 from:0 till: 3731 bar:2013 from:0 till: 3826 bar:2021 from:0 till: 4247 </timeline> *Mammenn : [https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-29037 INSEE]. == Tud == *[[1925]] : [[Youenn Troal]], beleg ha skrivagner brezhonek. == Liammoù diavaez == * [https://combrit-saintemarine.bzh Lec'hienn ofisiel] == Notennoù== {{Daveoù}} {{Commonscat|Combrit}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Bro Vigoudenn]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 0udwkvizvx3b7potawbgxl4cy7on5ug 0 11601 2192442 2190014 2026-06-03T21:04:55Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192442 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kommanna | anvOfisiel = ''Commana'' | skeudenn = Commana vue générale.JPG | alc'hwez = Bourk Kommanna | ardamezioù = Blason ville fr Commana (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio|KK Bro Landivizio]] | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]] | kanton = [[Kanton Landivizio|Landivizio]] | insee = 29038 | cp = 29450 | maer = Philippe Plouzané | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 39.90 | hedred = -3.952778 | ledred = 48.414167 | uk = | ubi =104 | ubr =372 | lec'hienn web = [http://www.commana.fr/ Ti-kêr] }} '''Kommanna''' zo ur gumun e [[kanton Landivizio]] e [[Bro-Leon]] e [[Breizh]]. == Douaroniezh == * E Kommanna emañ eien an [[Elorn]]. == Brezhoneg == * Ur skol [[Diwan]] zo eno abaoe [[1977]]. * D'an 10 a viz Mae [[2010]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. * E distro-skol 2025 e oa 34 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (44,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref>. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: trubuilhoù a voe er barrez d'ar [[7 Gouere|7 a viz Gouere]] [[1675]]<ref>[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajenn 113</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Le Roux, ar person, hag ur c'hure anvet Prouf; graet e voe al le gant ur c'hure arall, Yves Stéphan e anv<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 45 ha 46</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 120 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,96% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19442&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19442&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Taol-vaen ar Vougo Vihan. * Maner Koad ar Roc'h. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=19442 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://www.memorialgenweb.fr/diaporama.php?dpt=29&id_source=19442&index=0 Memorial Genweb]</ref>. E [[1920]] e voe savet<ref>[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/28131/commana-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1600 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2021 |p1=1462 |p2=1370 |p3=1262 |p4=1153 |p5=1061 |p6=988 |p7=995 |p8=1108 |p9=995 |mammenn=EBSSA }} ==Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[1877]] : [[Pierre Quéméner]], embregour ha politikour ===Tud bet marvet eno=== == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Commana}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080422/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29038 Kommana war GeoBreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] cyct800599gxsb2bdu2e7k5xfn0r2nk 0 11602 2192443 2190015 2026-06-03T21:05:50Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192443 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Konk-Kerne | anvOfisiel = ''Concarneau'' | skeudenn = Ville close de Concarneau.jpg | alc'hwez = Ar gêr gloz. | ardamezioù = Blason ville fr Concarneau (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Konk-Kerne Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Konk-Kerne|Konk-Kerne]] ([[pennlec'h]]) | insee = 29039 | cp = 29900 | maer = Quentin Le Gaillard | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 41.08 | hedred = -3.917778 | ledred = 47.876111 | uk = 6 | ubi = 0 | ubr = 106 | lec'hienn web = [http://www.concarneau.fr/ville/index.php Ti-kêr] }} '''Konk-Kerne''' zo ur gumun e [[Breizh]], war aod ar [[Meurvor Atlantel]]. Pennlec'h [[kanton Konk-Kerne]] eo. Brudet eo bet evel ur porzh-pesketaerien. Hiziv e vez gweladennet ar gêr gloz. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Concarneau (Finistère).svg|60px]] | :''En erminoù e deir c'hadvouc'hal en gul, peuliet ha treustellet.'' :*Diwar [[ardamezouriezh|ardamezeg]] d'Hozier ([[1696]]). |} == Istor == * '''Konk''' a oa un enezennig e parrez [[Beuzeg-Konk]]. Adalek an {{XIIIvet kantved}} e teuas ''Konk'' (Konk-Kerne) da vezañ ur porzh bras hag ur gêr vras, gant mogerioù-difenn en-dro dezhi. Un [[trev (anv-lec'h)|drev]] eus Beuzeg-Konk e oa koulskoude, ha ne zeuas da vezañ distag nemet goude an [[Dispac'h gall]], e 1801. E 1793 e oa bet krouet div gumun distag, Beuzeg-Konk ha Konk-Kerne. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Kerdrain, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 298 gwaz eus ar gumun, eleze 4,10% eus ar boblañs e 1911,abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11203&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Korventenn ==== * [[19 Gwengolo|19]]-[[20 Gwengolo|20 a viz Gwenholon]] [[1930]]: mervel a ra 21 pesketour eus Konk-Kerne abalamour d'ar gorventenn<ref>[[La Dépêche de Brest et de l'Ouest]], [[24 Gwengolo|24 a viz Gwenholon]] [[1930]]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 88 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29039&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Tri gwaz eus ar gumun a voe fuzuilhet e miz Gouhere 1944 gant an Alamaned e Kerfani e [[Molan]]<ref>[http://www.letelegramme.com/local/finistere-sud/quimperle-concarneau/quimperle/kerfany-les-pins-hommage-aux-21-resistants-fusilles-29-07-2009-488645.php "Le Télégramme", ''Kerfany-les-Pins. Hommage aux 21 résistants fusillés]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Indez-Sina]] * Mervel a reas c’hwec’h vilour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29039&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas tri milour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29039&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Stagidigezh ==== * E [[1945 e Breizh|1945]] e oa bet staget kumun [[Beuzeg-Konk]] ouzh kumun Konk-Kerne. * E [[1959 e Breizh|1959]] e oa bet staget kumun [[Lanrieg]] ouzh ar gumun. == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. ;Ya d'ar brezhoneg * D'an 28 a viz Mezheven [[2012]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. ;Deskadurezh * Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[1999]]. * E distro-skol 2025 e oa 105 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (10,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref> * Ar vagouri À La Rue Béole he deus sinet live 1 karta Divskouarn. == Monumantoù ha traoù heverk == * Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. <gallery widths="150px" heights="150px" perrow="3"> Bretagne Finistere Concarneau1 tango7174.jpg|Kêr gloz Horloge et cadran solaire de la ville close.jpg|Horolaj hag horolaj-heol </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11203 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/11203 Memorial Genweb]</ref>. E [[1900]] e voe dibabet e lec’h gant ar c’huzul-kêr; dioueliet e voe d’an [[11 a viz Du]] [[1920]]<ref>[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/28146/concarneau-cimetierecommunal Université de Lille]</ref>. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class="wikitable" |- ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Kanada (1921-1957)}}||1 |- |{{Rouantelezh-Unanet}}||1 |- |{{Zeland-Nevez}}||1 |- |'''Hollad'''||'''3''' |} Karrnijourion e oant holl. Marvet int e-pad an [[Eil Brezel-bed]]<ref>[http://www.inmemories.com/Cemeteries/concarneau.htm In Memories]</ref>. === Bez-brezel ar C'hommonwealth e bered Lanrieg === {| class="wikitable" |- ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Rouantelezh-Unanet}}||1 ([[Royal Air Force|Aerlu]]) |- |'''Hollad'''||'''1''' |} Karrnijour e oa. Marvet eo d'an [[29 a viz Gwengolo]] [[1940]], e-pad an [[Eil Brezel Bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086421&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. Mervel a reas pa gouezhas e garr-nij (''[[Bristol Beaufort|Beaufort Mk I]]'' marilhet ''W6493'' ha kodet ''N1149'') er mor<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes R.A.F Finistère]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=22000 |passo1=2000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2011 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=15907 |p2=17801 |p3=18759 |p4=17984 |p5=18630 |p6=19453 |p7=19953 |p8=18557 |p9=18867 |p10=20607 |mammenn=EBSSA }} ==Tud== ===Tud bet ganet eno=== *[[1817]] : [[Yann-Vari ar Brizh]], nijour *[[1944]] : [[Jean-Paul Ollivier]], kelaouenner *[[1946]] : [[Jean Kerhervé]], istorour *[[1954]] : [[Yann-Fañch Jacq]], embanner ha skrivagner brezhonek *[[1965]] : [[Michel Desjoyeaux]], merdeer *[[1970]] : [[Stéphane Guivarc'h]], melldroader *[[1970]] : [[David Le Gac]], broder ===Tud marvet eno=== * [[1923]] : [[Théophile Deyrolle]], [[livour]], [[skeudennaouer]] ha [[tresour]] [[breizhat]] ===Arzourien bet awenet gant Konk-Kerne=== *Livourien : [[Henri Barnoin]], [[Emma Herland]] === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Lohéac de Trévoazec.png|60px]] | :;Lohéac :Senesal Konk-Kerne e 1696 :''En argant e vailhenn en sabel''. |} == Gevelliñ == *[[Senne Bielefeld]], {{Alamagn}} (1969) *[[M'bour]], {{Senegal}} (1977) *[[Pennsans]], {{Kernev-Veur}} (1982) ==Sport== * [[10 a viz Gouere]] [[1982]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982|Tro Bro-C'hall]] etre [[Kankaven]] ha Konk-Kerne ; trec'h eo [[Pol Verschuere]] ([[Belgia]]). * [[11 a viz Gouere]] [[1982]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982|Tro Bro-C'hall]] etre Konk-Kerne ha [[Kastellin]] ; trec'h eo [[Frank Hoste]] ([[Belgia]]). == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Concarneau}} {{Wikeriadur}} *{{Fr}} [https://web.archive.org/web/20200512032720/https://concarneau.fr/ville/ concarneau.fr/ville], lec'hienn ofisiel ar gumun *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075202/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29039 Konk-Kerne war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Konk-Kerne]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Kerfani (Molan) e miz Gouhere 1944]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] m9ak7ee4vbofh3yeyrjgdwrcn6zy484 0 11607 2192388 2189961 2026-06-03T17:28:33Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192388 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Daoulaz | anvOfisiel = ''Daoulas'' | skeudenn = Daoulas.jpg | alc'hwez = Porched ar vered e-kichen [[Abati Itron Varia Daoulaz|Abati Itron-Varia Daoulaz]]. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Landerne-Daoulaz|KK bro Landerne-Daoulaz]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h|Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h]] | insee = 29043 | cp = 29460 | maer = Jean-Luc Le Saux | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.258056 | ledred = 48.361667 | uk = | ubi =0 | ubr =97 | gorread = 5.42 | lec'hienn web = [https://daoulas.bzh/ Ti-kêr] }} '''Daoulaz''' zo ur gumun e [[Bro-Gerne]], e kanton [[Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h|Pont-ar-Veuzenn]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. [[Kanton Daoulaz|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == * E penn pellañ reter [[lenn-vor Brest]] emañ Daoulaz, e [[kember]] div stêr : [[stêr Daoulaz|Richer Zaoulaz]], anvet ''La Mignonne'' e galleg, un anv eus an {{XXvet kantved}, hag al [[Lezuzan]]. == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː ''Daoulas'', 1172 ; ''Daoullas'', 1173 ; ''Doulas'', 1186 ; ''Douglasium'' XIIIt ; ''Daoulas'', 1218 ; ''Doulas'', 1233 ; 1262 ; ''Duoulas'', ''Daulas'', 1289 ; ''Doulas'', 1337 ; ''Doulas'', 1138 ; 1363, 1368 ; 1414 ; 1415 ; ''Daoulas'', 1423 ; ''Doullas'', ''Daoulas'', 1451 ; ''Doulas'', 1516, 1536 ; ''Daoulas'', 1541 ; ''Doullas'', 1546 ; ''Doulas'', 1530 ''Daougloas'', ''Daoulas'', 1636 ; ''Doulas'' ,1636 ; == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. ;Deskadurezh * Klasoù divyezhek publik a zo eno, abaoe [[2006]]. * E distro-skol 2025 e oa 23 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (20,7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D'ar 24 a viz Meurzh [[2025 e Breizh|2025]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout live 1. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: trubuilh a voe e Daoulaz d'an [[3 a viz Gouere]], preizhet razh e voe ti Bigeaud, fermer an dle<ref>[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajennoù 113 ha 119 </ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Kerlen e anv, ha d'Herve, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 46</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 59 gwaz eus ar gumun, eleze 7,23% eus ar boblañs e 1911 abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34457&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. ===== [[Eil brezel-bed]] ===== * Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34457&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Dieubet e voe Daoulaz d'an [[30 a viz Eost]] [[1944]] gant [[US Army|lu ar Stadoù-Unanet]]<ref>Éric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', p.8, Éditions Astoure, 2008 </ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe un ofisour bet ganet er gumun d’ar [[14 a viz Eost]] e Saint-Charles (departamant [[Konstantin (Aljeria)|Konstantin]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6901336 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * [[Abati Itron Varia Daoulaz|Abati Itron-Varia Daoulaz]]. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34457 Memorial Genweb] </ref>{{,}}<ref>[https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/34457 Memorial Genweb] </ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1900 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2020 |bl11=2021 |p1=1117 |p2=1022 |p3=1046 |p4=1401 |p5=1640 |p6=1794 |p7=1743 |p8=1767 |p9=1768 |p10=1833 |p11=1816 |mammenn=EBSSA }} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Daoulas}} * [https://daoulas.bzh/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * [https://web.archive.org/web/20071014181500/http://www.abbaye-daoulas.com/fr/index.html Lec'hienn an abati] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075028/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29043 Daoulaz war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Daoulaz]] [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] rmw1150ltzahmtlogxidbzlsm1jfp1i 0 11680 2192391 2189963 2026-06-03T17:36:44Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192391 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Eliant | anvOfisiel = ''Elliant'' | skeudenn = Église Saint-Gilles à Elliant, Finistère 01.JPG | alc'hwez = An iliz-parrez | ardamezioù = COA fr Elliant.svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Konk-Kerne Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Rosporden|Rosporden]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Konk-Kerne|Konk-Kerne]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29049 | cp = 29370 | maer = René Le Baron | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2020]] | gorread = 70.30 | hedred = -3.888611 | ledred = 47.995556 | uk = 82 | ubi = 47 | ubr = 105 | lec'hienn web = [https://www.elliant.bzh Ti-kêr] }} '''Eliant''' zo ur gumun e [[Bro-Gerne]], e [[kanton Konk-Kerne]], e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Anv == ;Stummoù skrivet * Erwan Vallerie (1995) ː ''Elgent'', 1084, 1107 ; ''Elgen'', 1210 ; ''Elgient'', 1350 ; ''Elyent'', 1368 ; ''Elyen'', 1368 ; ''Elyent'', 1408 ; ''Elient'', 1454, 1516 ; ''Elyent'', 1536 ; ''Eliant'', 1630, 1636 ; ''Elian'', 1654<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref>. ;Gerdarzh War a seblant ː ''el-gent'' (= gouen) ; anv-den ?<ref>Bernard Tanguy ː ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée - ArMen, 1990.</ref> ==[[Ardamezouriezh|Ardamezioù]]== ''En aour e vailhenn en geot, e gab en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel.'' *Aozer ː Yves Clerc'h. ==Broig== Emañ Eliant e [[Melenig|Bro ar Veleniked]]. == Istor == === [[Ragistor]] === War a seblant e oa bet tud o vevañ en Eliant adalek [[Oadvezh ar Maen|Henoadvezh ar Maen]], war-dro 50 000 a-raok Jezuz-Krist. === [[Krennamzer]] === *Er {{VIvet kantved}} hag er {{VIIvet kantved}} e teuas tud eus Hanternoz [[Kembre]] da vevañ hag annezañ a rejont e lec'h m'emañ ar bourk bremañ. Dont a ra an anv Eliant eus ar mare-se. Meur a zisplegadur a zo: diwar anv Sant Elian a oa deuet eus Kembre, diwar familh Lanellian er memes korn-bro, diwar un eil poull "an eil yen"... *Da vare an [[Azginivelezh]] e voe savet manerioù ha chapelioù evel hini Treanna, bet savet er bloavezhioù 1480. * Er {{XVvet kantved}} e varvas tost an holl annezidi diwar ar [[Bosenn|vosenn]]. Ouzhpenn 7 000 a annezad a oa o chom en Eliant neuze. Dastumet e voe ur [[Gwerz|werz]] anvet "Bosenn Eliant" gant [[Kervarker]], a daolenn an darvoud-mañ en e zastumad ''[[Barzhaz Breizh]]''. <gallery mode="packed" heights="220px">Louis Duveau La peste d'Elliant.jpg|Louis Duveau : ''Bosenn Eliant'' (1849, Mirdi an Arzoù-kaer, Kemper)</gallery> === {{XVIIIvet kantved}} === * E-pad an diskaramzer hag ar goañv 1787-1788 e teu da chom er presbital gant an abad Laenneg e niz, [[René Theophile Hyacinthe Laenneg|Reun Laenneg]], a zeuas da vezañ medisin meur hag ijiner ar [[selaouenner]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Guino, person; nac'het e voe gant Coden, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 50 ha 51.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 174 gwaz eus ar gumun, da larêt eo 4,32% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8844&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas 28 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14780&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Indez-Sina]] * Mervel a reas ur milour eus ar gumun e miz [[Gouhere]] [[1953]] en [[Hanoi]] en [[Tonkin]] er [[Viêtnam]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=464951 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=8844&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Karn Bara hir Eliant 1.JPG|Karn Bara Hir Karn Bara hir Eliant 2.JPG|Karn Bara Hir </gallery> * Karn Keringard. * Peulvan Kozhkêr Vaen. <gallery> Église Saint-Gilles à Elliant, Finistère 03.JPG|An iliz katolik ''Saint-Gilles'' </gallery> *Iliz katolik ''Sant Jili''. Savet e oa bet iliz gentañ Eliant en {{XVvet kantved}}. Adsavet e voe er {{XVIIvet kantved}}, ha tour an iliz etre 1660 ha 1669. Unan eus tourioù-iliz uhelañ e Bro-Gerne eo (50 m uhelder). Adsavet e voe ar peurrest etre 1700 ha 1712. *Chapel Sant-Mikael *Chapel ''Intron Varia ar Wir Sikour''. *Chapel ''Treanna''. *Chapel ''Santez Marc'harid''. *Liorzhoù ar presbital. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=10257 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’ar [[31 a viz Gouhere]] [[1921]]<ref>[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/28164/coray-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3500 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2020 |bl10=2021 |p1=2642 |p2=2401 |p3=2295 |p4=2463 |p5=2591 |p6=2714 |p7=3078 |p8=3202 |p9=3328 |p10=3343 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == *Ezel eo Eliant eus [[Kumuniezh kumunioù Bro Konk-Kerne]]. ==Brezhoneg== * E distro-skol [[2013|2012]] e oa bet digoret ur c'hlas divyezhek e skol bublik ar gumun. E distro-skol 2025, 55 skoliad o doa lakaet o anv (18 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://web.archive.org/web/20150419065150/http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. ;Ya d'ar brezhoneg * D'ar 24 a viz Mae [[2013]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 2. == Tud == ;Tud bet ganet eno *[[1926]] : [[Gwilhou Kergourlez]], skrivagner. ;Ardamezeg ar familhoù {| |- |[[Restr:De Kerloaguen.gif|80px]] | :;de Kerloaguen :Aotrounez Pratanras, ha Kervastard :''En argant e erez dispak en sabel, iziliek ha pigosek en gul.'' :*Sturienn ː ''Sans effroy'' ("Dizaon") |} == Gevelliñ == *[[An Creagán]]-[[Maigh Locha]], {{Iwerzhon}} (1997) Div barrez amezek e [[kontelezh Gaillimh]] eo An Creagán ha Maigh Locha. Er penn-kentañ e ranke kumun [[Tourc'h]], hag hi sko ouzh Eliant, kemer perzh er gevelliñ, met n'eo ket aet ar raktres da benn. == Levrlennadur== *''Elliant, Tourc'h - deux communes dans la Révolution'', JEan-François Douguet == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Elliant}} * [https://www.elliant.bzh Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307074804/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29049 Eliant war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] c8hk4oqknukh5wjnru77kt33dxp7l5b 0 11683 2192372 2189965 2026-06-03T15:22:03Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192372 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Faou | anvOfisiel = ''Le Faou'' | skeudenn = 176.Le Faou.Vieilles maisons.Pans bois recouverts ardoises.JPG | alc'hwez = Tier kozh er straed vras. | ardamezioù = Blason ville fr LeFaou (Finistere).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon-Arvor ar Stêr-Aon]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton ar Faou|ar Faou]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h|Pont-ar-Veuzenn]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29053 | cp = 29590 | maer = Ludovic Lassagne | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 11.85 | hedred = -4.1775 | ledred = 48.293334 | uk = | ubi = 3 | ubr = 151 | lec'hienn web = [https://www.lefaou.bzh/ Ti-kêr] }} '''Ar Faou''' zo ur gumun e [[Breizh]] e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]]. [[Kanton ar Faou|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. ;Deskadurezh * Ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1998]]. * E distro-skol 2025 e oa 47 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (26,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]</ref>. ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D'an 30 a viz Eost [[2023 e Breizh|2023]] e oa bet roet al live 1 [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun. * D'ar 5 a viz Ebrel [[2024 e Breizh|2024]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] da dizhout live 2. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == {| |- |[[Restr:Blason ville fr LeFaou (Finistere).svg|60px]] | :''En glazur e leonparzh en aour.'' |} == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh tri den eus ar Faou, Le Mintrer, Chalamic ha Jean Trelic, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref> . === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Jacques Jourdren ha Lachapelle, ha daou veleg, Jean-François Porlodek ha Guillaume Fily<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 45</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 65 gwaz eus ar gumun, eleze 4,92% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=493&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 33 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=493&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Brezel Aljeria]] ==== * Lazhet e voe ur milour eus ar gumun gant ur vinenn d’an [[25 a viz C'hwevrer]] [[1961]] e Dem El Begrat (departamant [[Annaba]]) <ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6353858 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Gwallzarvoudoù ==== * Lazhet e voe daou nijour eus ar [[Morlu gall]] e gwallzarvoudoù, unan e [[1954]] <ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6886045 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile e [[1959]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6953781 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Astenn ==== * E [[1971]] e voe staget kumun [[Remengol (ar Faou)|Remengol]] outi. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=493 Memorial Genweb] </ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210410195250/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/493 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2000 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=1665 |p2=1636 |p3=1510 |p4=1554 |p5=1522 |p6=1571 |p7=1669 |p8=1714 |p9=1725 |p10=1832 |mammenn=EBSSA }} == Gevelliñ == *[[Modbury]], {{Devon}}, {{Bro-Saoz}} (1991) == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Le Faou}} * {{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29053 ar Faou war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Faou}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] qufzc9l2athciplv7odqvblid9bj8mx 2192380 2192372 2026-06-03T15:56:40Z Kestenn 14086 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192380 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Faou | anvOfisiel = ''Le Faou'' | skeudenn = 176.Le Faou.Vieilles maisons.Pans bois recouverts ardoises.JPG | alc'hwez = Tier kozh er straed vras. | ardamezioù = Blason ville fr LeFaou (Finistere).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon-Arvor ar Stêr-Aon]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton ar Faou|ar Faou]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h|Pont-ar-Veuzenn]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29053 | cp = 29590 | maer = Ludovic Lassagne | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 11.85 | hedred = -4.1775 | ledred = 48.293334 | uk = | ubi = 3 | ubr = 151 | lec'hienn web = [https://www.lefaou.bzh/ Ti-kêr] }} '''Ar Faou''' zo ur gumun e [[Breizh]] e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]]. [[Kanton ar Faou|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Brezhoneg == ;Ar Brezoneg er Skol * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. ;Deskadurezh * Ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1998]]. * E distro-skol 2025 e oa 47 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (26,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]</ref>. ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D'an 30 a viz Eost [[2023 e Breizh|2023]] e oa bet roet live 1 [[Ya d'ar brezhoneg]] d'ar gumun. * D'ar 5 a viz Ebrel [[2024 e Breizh|2024]] e oa bet sinet ar garta evit tizhout al live 2. == [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] == {| |- |[[Restr:Blason ville fr LeFaou (Finistere).svg|60px]] | :''En glazur e leonparzh en aour.'' |} == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh tri den eus ar Faou, Le Mintrer, Chalamic ha Jean Trelic, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref> . === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Jacques Jourdren ha Lachapelle, ha daou veleg, Jean-François Porlodek ha Guillaume Fily<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 45</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 65 gwaz eus ar gumun, eleze 4,92% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=493&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 33 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=493&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Brezel Aljeria]] ==== * Lazhet e voe ur milour eus ar gumun gant ur vinenn d’an [[25 a viz C'hwevrer]] [[1961]] e Dem El Begrat (departamant [[Annaba]]) <ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6353858 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Gwallzarvoudoù ==== * Lazhet e voe daou nijour eus ar [[Morlu gall]] e gwallzarvoudoù, unan e [[1954]] <ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6886045 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile e [[1959]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6953781 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Astenn ==== * E [[1971]] e voe staget kumun [[Remengol (ar Faou)|Remengol]] outi. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=493 Memorial Genweb] </ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210410195250/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/493 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2000 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2021 |p1=1665 |p2=1636 |p3=1510 |p4=1554 |p5=1522 |p6=1571 |p7=1669 |p8=1714 |p9=1725 |p10=1832 |mammenn=EBSSA }} == Gevelliñ == *[[Modbury]], {{Devon}}, {{Bro-Saoz}} (1991) == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Le Faou}} * {{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29053 ar Faou war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Faou}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] f78r41ois0r6ytuvlsnon4zgkh5b7e0 0 11778 2192397 2115569 2026-06-03T17:42:18Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192397 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gourlizon | anvOfisiel = ''Gourlizon'' | skeudenn = Gourlizon TiKer.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason ville fr Gourlizon (Finistère).svg | bro = [[Kernev]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Gorre ar Vro Vigoudenn|Gorre ar Vro Vigoudenn]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Ploneour-Lanwern|Ploneour-Lanwern]] | cp = 29710 | maer = Emmanuelle Rasseneur | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2024]] | hedred = -4.26694444444444 | ledred = 48.0197222222222 | uk = 85 | ubi = 67 | ubr = 159 | gorread = 9.91 | lec'hienn web = [http://www.gourlizon.eu Ti-kêr] }} '''Gourlizon''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Ploneour-Lanwern]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Douaroniezh == * War lez [[Gwaien (stêr)|Stêr Waien]] emañ Gourlizon. ==Broig== * Daoust m'emañ ar gumun e [[Kumuniezh kumunioù Gorre ar Vro Vigoudenn]] emañ Gourlizon e [[Glazig|Bro ar C'hlaziked]] ha neket er [[Bro-Vigoudenn|Vro-Vigoudenn]]<ref>[[Reun Kreston|R.-Y. Creston]], ''Le costume breton'', Tchou, 1978, p.93</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Bozec, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun, eleze 5,74% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=26616&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=26616&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * D'ar 24 a viz Gwengolo [[2019]] e oa bet votet emezelañ d'ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 2. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=26616 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210416122102/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/26616 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=511 |p2=531 |p3=623 |p4=851 |p5=922 |p6=835 |p7=859 |p8=898 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Ganet eno=== * [[1862]] : [[Ernest de Chamaillard]], livour == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20180410193725/http://gourlizon.eu/ Lec'hienn ar gumun] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075710/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29065 Gourlizon war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] 1p02f0atybkvq323khdv0v7l6olay5z 0 11793 2192405 2067136 2026-06-03T17:56:08Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192405 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwelegouarc'h | anvOfisiel = ''Guilligomarc'h'' | skeudenn = Guilligomarc'h mairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = | bro = {{Bro-Wened}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemperle Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton an Arzhanaou|an Arzhanaou]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Kemperle|Kemperle]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29071 | cp = 29300 | maer = Alain Follic | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 22.75 | hedred = -3.416487 | ledred = 47.9361419 | uk = 13 | ubi = 22 | ubr = 148 | lec'hienn web = [http://www.guilligomarch.com/ Ti-kêr] }} '''Gwelegouarc'h''' a zo ur gumun eus [[Bro-Gwened]] e [[kanton Kemperle]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Douaroniezh == * War lez ar stêrioù [[Ele]] ha [[Skorf]] emañ Gwelegouarc'h. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Le Guennec, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 52.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Merval a reas 62 waz eus ar gumun, eleze 4,86% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16719&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel. En o mesk e oa tri gwaz fuzuilhet gant an [[Trede Reich|Alamaned]] d’an [[3 a viz Gouhere]] [[1944]] <ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16719&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Guilligomarc'h Saint Meven.JPG|An iliz katolik. Guilligomarc'h chapelle Saint Eloi.JPG|Ar chapel. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Meven''. * Chapel ''Sant Eler''. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16719 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210416140323/https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/16719 Memorial Genweb]</ref> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=950 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=936 |p2=666 |p3=560 |p4=569 |p5=520 |p6=571 |p7=650 |p8=730 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= Meurzh 2008|Penn= |Anv= Alain Follic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= C'hwevrer 1980|Penn= |Anv= Pierre Calvar|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Eost 1967|Penn= |Anv= Louis Le Roux|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Gouere 1937 |Penn= |Anv= Louis Allanic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Mae 1929|Penn= |Anv= Joseph Forner|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Genver 1929|Penn= |Anv= Jean-Marie Losbec|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Mae 1904 |Penn= |Anv= Raoul de Raismes|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Mae 1896 |Penn= |Anv= Joseph Guyonvarc'h|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Mae 1888 |Penn= |Anv= Arnold de Raismes|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Genver 1878|Penn= |Anv= Yacinthe Le Gallic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1874|Penn= |Anv= Arnold de Raismes|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1873|Penn= |Anv= Yacinthe Le Gallic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1872|Penn= |Anv= Antoine Carré|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1871|Penn= |Anv= Yacinthe Le Gallic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1864|Penn= |Anv= Arnold de Raismes|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1852|Penn= |Anv= Yacinthe Le Gallic|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1842|Penn= |Anv= Benjamin Gourlay|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1841|Penn= |Anv= Joseph-Marie Bonnaire|Strollad=|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1835|Penn= |Anv= Pierre Guyonvarc'h|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1832|Penn= |Anv= Jacques-Pierre Duguey|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1830|Penn= |Anv= Meen Stanguennec|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1808|Penn= |Anv= Benjamin Brishoual|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1801|Penn= |Anv= Yves Le Teunier |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == == Brezhoneg == * Votet eo bet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr Gwelegouarc'h d'ar 16 a viz Mezheven [[2017]]. * D'an 2 a viz Mae [[2019 e Breizh|2019]] e oa bet sinet ar garta gant an [[Ofis publik ar brezhoneg|OPAB]] da dizhout live 1. == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Guilligomarc'h}} * [http://www.guilligomarch.com/ Lec'hienn ar gumun] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075401/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29071 Gwelegouarc'h war lec'hienn Geobreizh] * [http://patrimoine.region-bretagne.fr/gertrude-diffusion/recherche/globale?texte=guilligomarc%27h Glad Gwelegouarc'h] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] qsy2jc7vqy3yd0pkmhdpf9eyl4xk8jr 0 11799 2192414 2190003 2026-06-03T18:25:25Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192414 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwiseni | anvOfisiel = ''Guissény'' | skeudenn = Roches Guisseny02.jpg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason ville fr Guissény (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù|KK bro Lesneven hag aod ar Mojennoù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lanniliz|Lanniliz]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Lesneven|Lesneven]] <small>(abaoe 2015)</small> | insee = 29077 | cp = 29880 | maer = Raphaël Rapin | amzer-gefridi = 2020–2026 | hedred = -4.4075 | ledred = 48.634722 | uk = | ubi = 0 | ubr = 77 | gorread = 25.18 | lec'hienn web = [http://www.ville-guisseny.fr/ Ti-kêr] }} '''Gwiseni''' zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lesneven]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. Emañ e [[Bro-Bagan]]. == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Tud eus ar gumun a gemeras perzh en [[Emgann Kergidu]] d'ar [[24 a viz Meurzh]] [[1793]] e-kichen [[Plougouloum]]; un dell-gastiz a 7 000 lur a voe paeet gant ar gumun edan 24 euriad<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, [[Karaez]], 1915, pajennoù 157 ha 158</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 107 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 3,96% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16667&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 47 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16667&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas seizh milour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=758&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20313&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == ===Ya d'ar brezhoneg=== * D'an 12 a viz Gouere [[2010]] e oa bet votet da dizhout live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * E [[2012 e Breizh|2012]] e oa sinet ar garta gant an [[Ofis publik ar brezhoneg|OPAB]] da dizhout al live 2. ===Deskadurezh=== * lasoù divyezhek a zo er skol brevez eno abaoe [[1990]]. * Ur skolaj [[Diwan]] a zo ivez abaoe miz Gwengolo [[2006]]. E [[2011]] e veze degemeret 110 bugel eus ar 6vet d'an trede klas. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 41 skoliad er c'hlasoù divyezhek kentañ derez (59,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Kastell al Lez. * Maner ar C'hurnig. * Maner Kerwezenneg. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16667 Memorial Genweb] </ref>. * Iliz katolik ''Sant Sezni''. * Chapel Brendaouez. * Kroaz ar Gall, Kroaz an Aod, Kroaz ar Stivell, Kroaz Toull, Kroaz Kerespern, Kroaz Mil Gwern, Kroaz Kervaro, Kroaz Poultousog. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2368 |p2=2104 |p3=1948 |p4=1887 |p5=1850 |p6=1783 |p7=1796 |p8=2033 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== *[[1842]] : [[Théodore Pilven le Sévellec]], skrivagner ha troour. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Cornwall.svg|border|25px]] [[Kernev-Veur]] | [[Porthleven]] | 1992 |} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Guissény}} * [https://web.archive.org/web/20071210143854/http://www.ville-guisseny.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075616/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29077 Gwiseni war lec'hienn Geobreizh] * [https://web.archive.org/web/20110914141705/http://guisseny.cotedeslegendes.fr/ Lec'hienn ti an douristed] * [http://www.clhb.info Klub handball Gwiseni] * [http://www.pays-lesneven.fr Lec'hienn etrekumuniezh bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Emgann Kergidu]] 5s76wdpwvsxc3pzqyf6c4nn6go2l3j6 0 11810 2192435 2133992 2026-06-03T20:42:24Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192435 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kerlouan | anvOfisiel = ''Kerlouan'' | skeudenn = 2022-07-23-Poste de garde de Meneham-0862.jpg | alc'hwez = Ar C'hard e Meneham | ardamezioù = Blason ville fr Kerlouan (Finistère).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù|KK bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lesneven|Lesneven]] | insee = 29091 | cp = 29890 | maer = Christian Colliou | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.364444444 | ledred = 48.646111111 | uk = 10 | ubi = 0 | ubr = 61 | gorread = 17.80 | lec'hienn web = [http://www.kerlouan.fr/index.php Ti-kêr] }} '''Kerlouan''' zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lesneven]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Anv == * Bernard Tanguy ː '''Kerlouen''', c. 1330; '''Kerlouan''', 1467 * Erwan Vallerie ː '''Kerlouen''', c. 1330; '''Kerlouan''', 1516; '''Klouen''', 1630; '''Kerlouan''', 1709 '''Gerdarzh''' ː sur-awalc'h un anv den Llywan == Ardamezioù == {| class="wikitable" |[[Restr:Blason ville fr Kerlouan (Finistère).svg|100px]] |''«palefarzhet: ouzh 1, en aour e leon kudennek en sabel; ouzh 2, en geot e ormelenn peuliet en argant; ouzh 3, en geot e endivezenn peuliet en argant; ouzh 4, en argant, e ziv gebrenn en glazur; ur groaz voan en gul balirant war al lodennadur.»'' *Arzour : Tretinville |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Tud eus ar gumun a gemeras perzh en [[Emgann Kergidu]] d'ar [[24 a viz Meurzh]] [[1793]] e-kichen [[Plougouloum]]; un dell-gastiz a 5 000 lur a voe paeet gant ar gumun edan 24 euriad<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, [[Karaez]], 1915, pajennoù 157 ha 158</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 114 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 3,72% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17631&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == *Iliz Sant Brevalar, an iliz-parrez *Chapel Santez Anna *Chapel Sant Tegareg, hag ar feunteun *Chapel Sant Gwenal *Chapel Kersalvater, hag ar c'halvar *Chapel ar C'hroazoù *Maner Keriwaz *Keriadenn Meneham [[Skeudenn:Meneham poste garde dscn1878.jpg|thumb|An ti-gward]] [[Skeudenn:Kerlouan 38 Meneham.JPG|thumb|Un ti kozh e Meneham]] * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=17631 Memorial Genweb] </ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |p1=2717 |p2=2693 |p3=2656 |p4=2572 |p5=2406 |p6=2238 |p7=2257 |p8=2229 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == D'ar 24 a viz C'hwevrer 2011 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Le Barbu du Quilliou.gif|80px]] |'''Le Barbu / Barvet''', aotrounez Kerenez |''En aour e gizenn en glazur'' |- | | | |} == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat}} *{{fr}} [http://www.kerlouan.fr/ lec'hienn ofisiel an ti-kêr] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080430/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29091 Kerlouan war lec'hienn Geobreizh] * {{fr}} [http://www.pays-lesneven.fr] == Levrlennadur == * Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001 * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Bro Bagan]] [[Rummad:Emgann Kergidu]] nx3hl7c9o0fix0q52v88bajw8iqehkw 0 12027 2192433 2071418 2026-06-03T20:39:16Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar Brezhoneg */ 2192433 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kerlaz | anvOfisiel = ''Kerlaz'' | skeudenn = Kerlaz Ti Ker.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Kerlaz (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Douarnenez Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Kastellin|Kastellin]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29090 | cp = 29100 | maer = Marie-Thérèse Hernandez | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 11.445 | hedred = -4.2725 | ledred = 48.092778 | uk = | ubi = 2 | ubr = 137 | lec'hienn web = }} '''Kerlaz''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Douaroniezh == * Er [[Porzhe]] emañ Kerlaz. == Ardamezioù == {| |[[Restr:Blason ville fr Kerlaz (Finistère).svg|110px]] | width="15px"| |''Tredeet kembaret : ouzh 1 en argant e deir brizhenn erminig en sabel ; ouzh 2 en glazur ; ouzh 3 en gul ; e gastell e deir zourigell en aour, digoret ha goulaouet en sabel, balirant war ar glazur ha war ar gul.''<ref>Aozet gant Tretinville.</ref> |- |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ur c'hure, Le Garrec e anv<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 49 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47322&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Fuzuilhet e voe ur gwaz eus ar gumun, ezel eus ar Rezistañs, gant an [[Trede Reich|Alamaned]] d’an [[31 a viz Gouhere]] [[1944]] er [[Ar Roc'h-Morvan|Roc'h-Morvan]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5900699 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. * Un nijerez alaman [[Heinkel He 111]] P-2 (marilhet WNr 2839 ha kodet 6N+CA) a gouezhas e Kerlaz d'an [[8 Gwengolo|8 a viz Gwengolo]] [[1940]]; daou nijour a varvas, gloazet e voe unan all<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Evariste-Vital Luminais - Le Pâtre de Kerlaz.jpg| [[Évariste-Vital Luminais]], ''Le Pâtre de Kerlaz'' (''Mesaer Kerlaz''), 1852. </gallery> * Taolenn ''Mesaer Kerlaz''. * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47322 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=900 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=609 |p2=567 |p3=513 |p4=614 |p5=729 |p6=803 |p7=801 |p8=823 |p9=830 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. == Ya d'ar Brezhoneg == * D'an 18 a viz Gwengolo [[2015 e Breizh|2015]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20181212223044/https://www.douarnenez-communaute.fr/la-collectivite/territoire/kerlaz.html Kerlaz war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù] *{{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29090 Kerlaz war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] phcuth26hzao4kqc7tt3mdgu511hz2f 2192434 2192433 2026-06-03T20:39:43Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192434 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kerlaz | anvOfisiel = ''Kerlaz'' | skeudenn = Kerlaz Ti Ker.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Kerlaz (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Douarnenez Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Kastellin|Kastellin]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29090 | cp = 29100 | maer = Marie-Thérèse Hernandez | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 11.445 | hedred = -4.2725 | ledred = 48.092778 | uk = | ubi = 2 | ubr = 137 | lec'hienn web = }} '''Kerlaz''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Douaroniezh == * Er [[Porzhe]] emañ Kerlaz. == Ardamezioù == {| |[[Restr:Blason ville fr Kerlaz (Finistère).svg|110px]] | width="15px"| |''Tredeet kembaret : ouzh 1 en argant e deir brizhenn erminig en sabel ; ouzh 2 en glazur ; ouzh 3 en gul ; e gastell e deir zourigell en aour, digoret ha goulaouet en sabel, balirant war ar glazur ha war ar gul.''<ref>Aozet gant Tretinville.</ref> |- |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar [[26 a viz Du]] [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ur c'hure, Le Garrec e anv<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44</ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 49 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47322&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Fuzuilhet e voe ur gwaz eus ar gumun, ezel eus ar Rezistañs, gant an [[Trede Reich|Alamaned]] d’an [[31 a viz Gouhere]] [[1944]] er [[Ar Roc'h-Morvan|Roc'h-Morvan]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5900699 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. * Un nijerez alaman [[Heinkel He 111]] P-2 (marilhet WNr 2839 ha kodet 6N+CA) a gouezhas e Kerlaz d'an [[8 Gwengolo|8 a viz Gwengolo]] [[1940]]; daou nijour a varvas, gloazet e voe unan all<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Evariste-Vital Luminais - Le Pâtre de Kerlaz.jpg| [[Évariste-Vital Luminais]], ''Le Pâtre de Kerlaz'' (''Mesaer Kerlaz''), 1852. </gallery> * Taolenn ''Mesaer Kerlaz''. * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47322 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=900 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=609 |p2=567 |p3=513 |p4=614 |p5=729 |p6=803 |p7=801 |p8=823 |p9=830 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar Brezhoneg === * D'an 18 a viz Gwengolo [[2015 e Breizh|2015]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20181212223044/https://www.douarnenez-communaute.fr/la-collectivite/territoire/kerlaz.html Kerlaz war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù] *{{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29090 Kerlaz war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] pch14o8c9gdvk4utqscaymvgnsnu71j 0 12036 2192450 2188674 2026-06-03T21:14:58Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192450 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lannarvili | anvOfisiel = ''Lanarvily'' | skeudenn = Mairie_de_Lanarvily,_Finistère.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù|KK bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Plabenneg|Plabenneg]]<small> (betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Lesneven|Lesneven]]<small> (abaoe 2015) | insee = 29100 | cp = 29260 | maer = Xavier Franques | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.386667 | ledred = 48.553056 | uk = | ubi = 18 | ubr = 71 | gorread = 5.92 | lec'hienn web = }} '''Lannarvili''' (distaget {{IPA|lã.narˈviː.li]}}) zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lesneven]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Anv == * Bernard Tanguy ː '''Lanhervily''', 1433, 1455; '''Lanhervilly''', 1604; '''Lanarvilly''', 1691<ref>Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990</ref> * Erwan Vallerie ː '''Lanhervilly''', 1432; '''Lanhervilly''', 1604<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> '''Gerdarzh''' ː diwar un anv-den henvrezhonek ''Haeruili / Haelluili'', == Ardamezioù == == Istor == ===[[Dispac'h Gall]]=== * Tud eus ar gumun a gemeras perzh en [[Emgann Kergidu]] d'ar [[24 a viz Meurzh]] [[1793]] e-kichen [[Plougouloum]]; un dell-gastiz a 500 lur a voe paeet gant Lannarvili ha [[Kerniliz]] edan 24 euriad<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, [[Karaez]], 1915, pajennoù 157 ha 158</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 14 gwaz ag ar gumun, eleze 2,48% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17632&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezel diabarzh Rusia ==== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e [[Sevastopol]] d'an [[19 a viz Genver]] [[1919]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=783455 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun en [[Alamagn]] abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 4307998 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar [[16 a viz Du]] [[1951]] e [[Cho Ben]] er [[Viêtnam]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=17632&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Monument_aux_morts_-_Lanarvily-29.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv. </gallery> * Iliz katolik [[Gouenoù (sant)|Sant Gouenoù]]. * Kroaz ar Voger (ar chapel a zo bet diskaret). * Kroaz ar Pontig (XVI^vet). * Kroaz mision , er vered (1886). * Kroaz-baradoz Penn ar Vali (1944). * Kroaz-baradoz Lanarvili (1944) * Maner Lescoat (XV^vet). * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=17632 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=500 |passo1=100 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=355 |p2=291 |p3=270 |p4=272 |p5=281 |p6=266 |p7=345 |p8=435 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == * D’an 21 a viz Du [[2011]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Tud == * an [[Tad Medar]], manac'h ha skrivagner brezhonek, ganet eno d'ar [[7 a viz Here]] [[1908]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |+ |[[Restr:Barbier de Lanarnuz.gif|80px]] |'''Barbier / Bar Ver''', aotrounez Lescoat |''En argant e ziv dreustell en sabel'' |- | | | |}<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Lanarvily}} *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29100 Lannarvili war lec'hienn Geobreizh] * [https://web.archive.org/web/20090814065929/http://www.cyclo-cross-lanarvily.com/ cyclo-cross Lannarvili] * [http://www.pays-lesneven.fr Bro Lesneven] == Levrlennadur == *''Lanarvily, 50 ans de cyclo-cross'', [[Gurvan Musset]], Des Dessins et des Mots, 2006 *Embannadurioù Flohic : ''Le Patrimoine des communes du Finistère''. 1998 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Emgann Kergidu]] f2yoz8ht3ze3nz6cizidzjlkmyg3vpu 0 12042 2192449 2121888 2026-06-03T21:13:48Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192449 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Landrevarzeg | anvOfisiel = ''Landrévarzec'' | skeudenn = Mairie_de_Landrévarzec,_Finistère.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason ville fr Landrévarzec (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Brieg|Brieg]] | insee = 29106 | cp = 29510 | maer = Paul Boëdec | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 20.32 | hedred = -4.059167 | ledred = 48.090278 | uk = 145 | ubi = | ubr = 42 | lec'hienn web = [https://www.landrevarzec.bzh Ti-kêr] }} '''Landrevarzeg''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Brieg]] e [[Bro C'hlazig]]. == Douaroniezh == * War lez ar [[Stêr Deir]] emañ Landrevarzeg. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Landrévarzec (Finistère).svg|80px]] |width="15px"| |''En argant e deir zreustell en gul, eilet ouzh kab gant ur rodell kammell en sabel hebiaet gant peder brizhenn erminig ivez en sabel ; e c'hourem en glazur, karget gant nav fempdeliaouenn en aour.''<ref>Hervez dielloù ar gumun eo an deskrivadur ; hervez Froger ha Pressensé ez eo ''En argant, e deir zreustell en gul, eilet ouzh kab gant ur rodell kammell en aour hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel'' ; gourem ebet hervez Froger ha Pressensé.</ref> |- |} == Istor == === {{XIIIvet kantved}} === * E [[1248]] e voe meneget Landrevarzeg evit ar wech gentañ, krouet e parrez [[Brieg]] evel un drev eus [[abati Landevenneg]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Corgat, person, ha Bourbigo, kure, eus parrez Landrevarzeg, ha L'Abbé, kure trev Kilinenn<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 51</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 76 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,93% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9722&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. * Fuzuilhet e voe ur soudard bet ganet er gumun gant al lu [[gall]] d'ar 15 a viz Mezheven 1915 e Ferrières (Bro-C'hall)<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas dek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9721&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Landrévarzec Quilinen Calavire Sued.jpg|Ar c'halvar. Église_Saint-Guénolé_à_Landrévarzec,_Finistère_03.JPG|An iliz katolik. </gallery> * Chapel ha kalvar [[Kilinenn]]. * Iliz katolik ''Sant Gwenole''. * Monumant ar re varv (1914-1918), luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9722 Memorial Genweb] </ref>. Dioueliet e voe d’an [[28 a viz Meurzh]] [[1921]]<ref>[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/17490/landrevarzec-presdeleglise/ Université de Lille] </ref>. * Monumant ar re varv (1939-1945)<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9721 Memorial Genweb] </ref>. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. === Anvioù-lec'h === * [[10 a viz C'hwevrer]] [[2006]]: a-unvouezh eo bet divizet gant ar c'huzul-kêr lakaat reizhañ skritur holl anvioù-lec'h ar gumun evit o skrivañ diouzh reolennoù ar brezhoneg. Da-heul ur studiadenn gant Daniel Kernalegenn bet kadarnaet gant [[Ofis ar Brezhoneg]] eo bet votet war roll ar stummoù nevez. === Ya d'ar brezhoneg === * D'ar 7 a viz Du 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2000 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=1054 |p2=1025 |p3=1090 |p4=1240 |p5=1372 |p6=1452 |p7=1560 |p8=1750 |p9=1786 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== * [[1886]]: Pierre Marie Guellec, ganet d'an 21 a viz C'hwevrer, kanolier bleiner er [[1añ Rujumant Kanolierezh Drevadennel]] (1e RAC), fuzuilhet gant al lu gall d'ar 15 a viz Mezheven 1915 e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]] e eFerrières (Bro-C'hall), evit «bezañ lazhet ur brigadier eus ar memes rujumant». === Tud marvet eno === == Gevelliñ == *[[2000]] : [[Charnay-en-Beaujolais]] ([[Rhône (departamant)|Rhône]])<ref>[https://charnay-en-beaujolais.fr/fete-du-jumelage-charnay-landrevarzec/ Lec'hienn Charnay-en-Beaujolais]</ref> == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Landrévarzec}} * [https://web.archive.org/web/20190202202834/http://www.glazik.com/landrevarzec/ Landrevarzeg war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075652/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29106 Landrevarzeg war lec'hienn Geobreizh] * [https://web.archive.org/web/20210228211916/https://www.gwenhadu.fr/ Kelc'h keltiek Landrevarzeg] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] pq986gyxckfz9rbe1b1o3nzi9cz0579 0 12050 2192451 2153248 2026-06-03T21:15:36Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar Brezhoneg */ 2192451 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lannildud | anvOfisiel = ''Lanildut'' | skeudenn = Lanildut - mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Leon]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro an Hirwazh|KK Bro an Hirwazh]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[kanton Gwitalmeze|Gwitalmeze]]<small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Lokournan|Lokournan]] <small>(abaoe 2015)</small> | insee = 29112 | cp = 29840 | maer = Raymond Mellaza | amzer-gefridi = [[2008]]-[[2020]] | gorread = 5.82 | hedred = -4.744444 | ledred = 48.473889 | uk = | ubi = 0 | ubr = 71 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lanildut.fr Ti-kêr] }} '''Lannildud''' a zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lokournan]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}} [[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar Brezhoneg === * D'ar 17 a viz C'hwevrer 2009 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Istor == * Gant sant [[Ildud]], ur manac'h eus Kembre, e oa bet savet Lannildud, er {{Vvet kantved}}. Un [[trev (anv-lec'h)|drev]] eus [[Plourin-Gwitalmeze|Plourin]] e oa betek ar {{XVvet kantved}}. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person Pelleter hag ar c'hure Yves Michel<ref>{{br}} [[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * E 1869 e voe kresket gorread kumun Lannildud pa voe staget outi douaroù a oa e genoù an [[Aber-Ildud]] hag a oa e kumun [[Porspoder]] betek neuze. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,09% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=15040&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == Brasañ porzh [[bezhina]] Europa eo Lannildud. Eno e vez dilestret ur c'hementad bras a vezhin dastumet tro-dro, an hanter eus ar bezhin dastumet er Stad C'hall. <gallery> Restr:LannildudBro-Leonluc'hskeudenngantKlaodanDuigou.jpg Restr:Goémon2.JPG|O tiskargañ bezhin e vezer.</gallery> == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Lannildud - Iliz Sant Ildud.jpg|Iliz katolik ''Sant Ildud''. Ancien abri de douaniers-LANILDUT.jpg|Ti gward ar valtouterien. </gallery> === Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class = "wikitable" style="text-align:center" |- ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Rouantelezh-Unanet}} |1 ([[Morlu]]) |- |'''Hollad''' |'''1''' |} Martolod e oa. Kavet e voe beuzet e miz Here 1917, e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>{{en}} [http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33939&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref> . == Douaroniezh == <gallery mode="packed" heights="220px">EilLannildudBro-Leonluc'hskeudenngantKlaodanDuigou.jpg|War lez an [[Aber Ildud]] emañ Lannildud.</gallery> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=100 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2018 |bl11=2022 |p1=786 |p2=661 |p3=651 |p4=718 |p5=733 |p6=830 |p7=918 |p8=950 |p9=949 |p10=960 |p11=987 |mammenn=EBSSA }} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Lanildut}} * {{fr}} [http://www.lanildut.fr Lec'hienn ar gumun] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080030/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29112 Lannildud war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] lr1kpqu9mtdz7g5pxdv8nts1p3lozcl 0 12056 2192452 2190973 2026-06-03T21:16:24Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192452 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lanniliz | anvOfisiel = ''Lannilis'' | skeudenn = Chateau de Kerouartz.jpg | alc'hwez = Kastell Kerouarz. | ardamezioù = Blason ville fr Lannilis.svg | bro = [[Bro-Leon]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lanniliz|Lanniliz]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Plabenneg|Plabenneg]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29117 | cp = 29870 | maer = Jean-François Tréguer | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.52151 | ledred = 48.5693709 | uk = | ubi = 0 | ubr = 58 | gorread = 23.52 | lec'hienn web = [https://lannilis.bzh/ Ti-kêr] }} '''Lanniliz''' (distaget {{IPA|[lãˈniː.lis]}}) a zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. [[kanton Lanniliz|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == War aod [[Mor Breizh]] emañ Lanniliz, etre daou [[aber]]: an [[Aber Benniged]] er mervent hag an [[Aber-Ac'h]] er biz. == Anv == * Bernard Tanguy (1990) :  '''Lanna ecclesie''', v. 1330; '''Lanna''', 1335; '''eccl. de Plebedenarii alias de Lanna ecclesie''', 1344; '''Ploudiner Lannilis''', 1371; '''Plebedyner hodie Lannilis''', 1374; '''Lannylis''', 1467<ref>Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. ArMen-Chasse-Marée. 1991.</ref> * Erwan Vallerie (1995) : '''Lanna ecclesie''', c. 1330; '''Ploudiner Lannilis''', 1371; '''Plebedyner hodie Lannilis''', 1374; '''Lanylis''', 1516; '''Len-ilis''', 1630<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> == Ardamezioù == ''En glazur, e deir vailhenn en aour'' == Istor == ===[[Dispac'h Gall]]=== * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Joseph Le Duc e anv, ha daou gure, Jacques-Marie Floc'h hag Yves Bergot<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 41</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 132 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,66% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16749&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ====[[Eil brezel-bed]]==== * Mervel a reas 42 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16749&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Un nijerez alaman [[Junkers Ju 88]] A-1 (Marilhet WNr 7140) a gouezhas e Kerouarz d'an [[11 Du|11 a viz Du]] [[1940]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * Un nijerez [[Messerschmitt Bf 109|Me 109]] E-7 (marilhet WNr 6507 ) « 1 gwenn » eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') a gouezhas er gumun d'ar [[24 Gouhere|24 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas an nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas eizh milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16749&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[29 a viz Here]] [[1960]]<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6354740 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * [[Maner Kerouarz]] * Maner Kerbabu * Maner Kerdrel * Maner ar Roual * Maner Kerozven * Maner ar Bergod === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |7 ([[Royal Air Force|Aerlu]]) |- |'''Hollad''' |'''7''' |} Karrnijourion e oant holl. Marvet int e 1941, e-pad an [[Eil Brezel-bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_reports.aspx?cemetery=2086420&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. Pevar anezhe a varvas d'ar [[15 a viz C'hwevrer]] [[1941]] pa gouezhas o c'harr-nij (''[[Bristol Beaufort|Beaufort]]'' marilhet ''W6493'' ha kodet ''MW-G'') e kumun [[Sant-Pabu]], an tri all a voe lazhet d'ar [[1añ a viz Ebrel]] [[1941]] pa gouezhas o c'harr-nij (''[[Handley Page Hampden|Hampden]]'' marilhet '' X3129'' ha kodet ''KX-?'') e kumun [[ar Vourc'h-Wenn]]<ref>[http://www.absa3945.asso.fr/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.htm Pertes R.A.F Finistère]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=6000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=3612 |p2=3556 |p3=3686 |p4=3939 |p5=4272 |p6=4473 |p7=4948 |p8=5349 |p9=5378 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol]] (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. === Ya d'ar brezhoneg === * D’ar 27 a viz Mezheven [[2008 e Breizh|2008]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[1995]], er skolioù publik ha prevez. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 178 skoliad er c'hlasoù divyezhek (29,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).<ref>https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm</ref> == Tud == ===Tud bet ganet eno=== *[[Glaoda Mari al Lae]] (1745-1791). *[[Augustin Morvan]] (1819-1897), medisin ha politiker. *[[Goulven Mazéas]], stourmer kevredelour [[breizh]]at (d'ar [[15 a viz Meurzh]] [[1895]]). ===Tud hag o deus bevet eno=== *[[Mona Ozouf]] (ganet [[Yann Sohier|Sohier]]), a dremenas un darn eus he bugaleaj eno. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Audren-Kerdrel.jpg|80px]] |'''Audren''', Aotrounez Kerdrel ha Kervelegan |''En gul, e dri tour goloet en aour, mogeriet en sabel'' |- |[[Restr:De Bellingant de Kerpabu.gif|80px]] |'''de Bellingant''' Aotrounez Kerbabu |''En argant e deir fempdiliaouenn en gul'' |- |[[Restr:Keraldanet-d.jpg|80px]] |'''de Keraldanet''' Aotrounez Keraldaned ha Raskol |''En gul e gab dentek en aour a femp pezh'' |- |[[Restr:Nail de Mescaradec.gif|80px]] |'''Nail''' Aotrounez Mezkaradeg |''En aour e gebrenn en sabel karget gant teir rozenn en argant'' |}<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> == Gevelliñ == *[[Lapoutroie]] ([[Roen-Uhel]]) == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Lannilis}} *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29117 Lanniliz war lec'hienn Geobreizh] * [https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an Douristed] == Levrlennadur == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] sg0rs39hhsgq5aev9qnnwlyjc4ge4n4 0 12205 2192459 2108220 2026-06-03T21:29:35Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192459 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Purid | anvOfisiel = ''Peumerit'' | skeudenn = IPurit TiKer.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason ville fr Peumérit (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Gorre ar Vro Vigoudenn|Gorre ar Vro Vigoudenn]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Plogastell-Sant-Jermen|Plogastell-S.-Jermen]] <small>(betek 2015)</small> </br> [[Kanton Ploneour-Lanwern|Ploneour-Lanwern]] <small>(abaoe 2015) | insee = 29159 | cp = 29710 | maer = Jean-Louis Caradec | amzer-gefridi = [[2008]]-[[2026]] | hedred = -4.3 | ledred = 47.93 | uk = | ubi = 6 | ubr = 127 | gorread = 19.59 | lec'hienn web = [http://peumerit.pagespro-orange.fr/index-b.htm Ti-kêr] }} '''Purid''' a zo ur gumun eus ar [[Bro Vigoudenn|Vro-Vigoudenn]] e [[kanton Ploneour-Lanwern]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Anv == * Bernard Tanguy ː '''Pumurit''', 946-952; '''Pomerit''', 1284; '''Pommerit''', c. 1330; '''Pemerit''', 1368, 1535; '''Peuverit''', '''Peverit''', 1540 * Erwan Vallerie ː '''Pumurit''', XI^vet; '''Pomorit''', 1240; '''Pommerit''', ''c''. 1330; '''Pemerit''', 1368; '''Peimerit''', 1408; '''Pemeurit''', 1536; '''Peuverit''', '''Peverit''', 1540; '''Peumerit''', 1574; '''Peumerit-Cap''', 1779 == Ardamezioù == * Froger & Pressensé ː ''En aour, karget gant dek dorzhell laket evel un tric'horn war e gin, 4, 3, 2, 1; ar bevar ouzh kab hag hini ouzh beg en geot, ar pemp all en gul; e erion koñchek en gwad a unnek pezh, karget ouzh kab gant teir brizhenn erminig en aour'' * Aozerː Bernard Le Brun * Kuzul ar Gumun ː 23 Genver 1993 == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Le Bihan, person; graet e voe al le gant Le Roux, kure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 87 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,07% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14964&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14964&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Taolioù-maen, * Peulven Porsgall Nevez * Moudenn * Iliz sant Annouarn (XII^vet, XVI^vet, XVIII^vet) * Chapel Sant Kado & Sant Tomaz, aet en he foull e-kerzh atr XVI^vet * Chapel Sant-Jozef, savet e 1649 gant aotrounez Rubien * Kastell Prat-ar-Stang (XIII^vet) * Maner Lesmadeg (1789); kouldri <gallery> Restr:Peumerit (29) Église 03.JPG|Iliz sant Annouarn Restr:149 Menhirs Peumerit.JPG|Peulvenioù Restr:Peumerit (29) Chapelle Saint-Joseph 01.JPG|Chapell sant Jozef Restr:Peumerit (29) Chapelle Saint-Joseph 03.JPG|Diabarzh chapel sant Jozef Restr:Peumerit (29) Chapelle Saint-Joseph 04.JPG|Diabarzh chapel sant Jozef </gallery> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1020 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1011 |p2=884 |p3=739 |p4=755 |p5=729 |p6=663 |p7=771 |p8=807 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == === Brezhoneg === *D'an 9 a viz Mezheven 2006 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1941]] : [[Ambroise Guellec]], politikour === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Le Barbu du Quilliou.gif|80px]] |'''Le Barbu / Barvet''', aotrounez Lezvodeg |''En aour e gizenn en glazur'' |- | | | |} == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Peumerit}} *{{fr}} [http://www.peumerit.fr Lec'hienn an ti-kêr] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080034/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29159 Purid war lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur == * Daniel Delattre : ''Le Finistère. Les 283 communes''. 2004 * Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001 * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro Vigoudenn]] t9qf1taq5watojw3vwcj0aen64k1w8u 0 12254 2192365 2183693 2026-06-03T13:56:19Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192365 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plogoneg | anvOfisiel = ''Plogonnec'' | skeudenn = Plogonnec (29) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason ville fr Plogonnec (Finistère).svg|100px]] | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(betek 2015)</small></br>[[Kanton Kemper-1|Kemper-1]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 29180 | maer = Christian Kéribin | amzer-gefridi = [[2008]]-[[2020]] | gorread = 54.14 | hedred = -4.193056 | ledred = 48.078611 | uk = <!--- Uhelder kreiz-kêr ---> | ubi = 12 | ubr = 286 | lec'hienn web = [http://www.mairie-plogonnec.fr Ti-kêr] }} '''Plogoneg''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Plogoneg, Pierre Le Grand ha Le Roy, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Vistorte, kure, "deut war e c'her a-benn nebeut"<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50</ref>. ==Kanton== E [[kanton Douarnenez]] e oa betek ... Hiziv eo stag ouzh [[kanton Kemper1]] == Monumantoù ha traoù heverk == [[File:Plogonnec (29) Chapelle Saint-Théleau 23.JPG|thumb|upright|Ar chapel Sant-Telo]] *[[Chapel Sant-Telo]] == Douaroniezh == * War lez ar [[Stêr Deir]] emañ Plogoneg. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3100 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2299 |p2=2270 |p3=2708 |p4=2888 |p5=3073 |p6=2806 |p7=3034 |p8=3070 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1923]]: [[Vincent Cosmao]], teologour dominikan *[[1948]]: [[Lukian Kergoat]], yezhoniour ha skolveuriad brezhonek ===Tud marvet eno=== ===Tud liammet ouzh ar gumun=== == Brezhoneg == * D’ar 15 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 3 a viz Meurzh [[2018 e Breizh|2018]] e oa roet live 1 [[Ya d'ar brezhoneg]] d'ar gumun. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Wales (1959).svg|border|25px]] [[Kembre]] | [[Llandysul]] | 1988 |} Gevellet eo Plogoneg gant [[Llandysul]] ur barrez vihan eus bro [[Kembre|Gembre]] e-lec'h e vez kavet ul lodenn vat a gembraegerien (70% eus an dud) dibaoe 1988-1989 (sinadur lodenn gentañ karta gevelliñ e miz Gouere 1988 e Llandysul hag an eil e Plogoneg e miz Eost 1989). Ur gevredigezeh a ra war-dro an eskemmoù etre an div barrez: "Kuzul gevelliñ Plogoneg Llandysul"<ref>http://www.llandysul-plogoneg.org/</ref>. Aozañ a ra ar gevredigezeh-se ur [[fest-noz]] bep bloaz, beajoù eskemm etre an div barrez hag oberennoù all (pezh-c'hoari Istor Sant [[Telo]] da skouer) dizingaloc'h. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Plogonnec}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080104/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29169 Plogoneg war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] m06utg31u8lrazgc7eb1lkaqzejaf8c 2192366 2192365 2026-06-03T13:58:21Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192366 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plogoneg | anvOfisiel = ''Plogonnec'' | skeudenn = Plogonnec (29) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason ville fr Plogonnec (Finistère).svg|100px]] | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(betek 2015)</small></br>[[Kanton Kemper-1|Kemper-1]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 29180 | maer = Christian Kéribin | amzer-gefridi = [[2008]]-[[2020]] | gorread = 54.14 | hedred = -4.193056 | ledred = 48.078611 | uk = <!--- Uhelder kreiz-kêr ---> | ubi = 12 | ubr = 286 | lec'hienn web = [http://www.mairie-plogonnec.fr Ti-kêr] }} '''Plogoneg''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Plogoneg, Pierre Le Grand ha Le Roy, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Vistorte, kure, "deut war e c'her a-benn nebeut"<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50</ref>. ==Kanton== E [[kanton Douarnenez]] e oa betek ... Hiziv eo stag ouzh [[kanton Kemper1]] == Monumantoù ha traoù heverk == [[File:Plogonnec (29) Chapelle Saint-Théleau 23.JPG|thumb|upright|Ar chapel Sant-Telo]] *[[Chapel Sant-Telo]] == Douaroniezh == * War lez ar [[Stêr Deir]] emañ Plogoneg. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3100 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2299 |p2=2270 |p3=2708 |p4=2888 |p5=3073 |p6=2806 |p7=3034 |p8=3070 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1923]]: [[Vincent Cosmao]], teologour dominikan *[[1948]]: [[Lukian Kergoat]], yezhoniour ha skolveuriad brezhonek ===Tud marvet eno=== ===Tud liammet ouzh ar gumun=== == Brezhoneg == * D’ar 15 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 3 a viz Meurzh [[2018 e Breizh|2018]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]]. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Wales (1959).svg|border|25px]] [[Kembre]] | [[Llandysul]] | 1988 |} Gevellet eo Plogoneg gant [[Llandysul]] ur barrez vihan eus bro [[Kembre|Gembre]] e-lec'h e vez kavet ul lodenn vat a gembraegerien (70% eus an dud) dibaoe 1988-1989 (sinadur lodenn gentañ karta gevelliñ e miz Gouere 1988 e Llandysul hag an eil e Plogoneg e miz Eost 1989). Ur gevredigezeh a ra war-dro an eskemmoù etre an div barrez: "Kuzul gevelliñ Plogoneg Llandysul"<ref>http://www.llandysul-plogoneg.org/</ref>. Aozañ a ra ar gevredigezeh-se ur [[fest-noz]] bep bloaz, beajoù eskemm etre an div barrez hag oberennoù all (pezh-c'hoari Istor Sant [[Telo]] da skouer) dizingaloc'h. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Plogonnec}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080104/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29169 Plogoneg war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] 5h9lwjj3uk7esu6zxr7bhepn552zo75 2192375 2192366 2026-06-03T15:53:55Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ Tennet ul liamm a oa div wech. 2192375 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plogoneg | anvOfisiel = ''Plogonnec'' | skeudenn = Plogonnec (29) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = Blason ville fr Plogonnec (Finistère).svg|100px]] | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] <small>(betek 2015)</small></br>[[Kanton Kemper-1|Kemper-1]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 29180 | maer = Christian Kéribin | amzer-gefridi = [[2008]]-[[2020]] | gorread = 54.14 | hedred = -4.193056 | ledred = 48.078611 | uk = <!--- Uhelder kreiz-kêr ---> | ubi = 12 | ubr = 286 | lec'hienn web = [http://www.mairie-plogonnec.fr Ti-kêr] }} '''Plogoneg''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Douarnenez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Plogoneg, Pierre Le Grand ha Le Roy, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Vistorte, kure, "deut war e c'her a-benn nebeut"<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50</ref>. ==Kanton== E [[kanton Douarnenez]] e oa betek ... Hiziv eo stag ouzh [[kanton Kemper1]] == Monumantoù ha traoù heverk == [[File:Plogonnec (29) Chapelle Saint-Théleau 23.JPG|thumb|upright|Ar chapel Sant-Telo]] *[[Chapel Sant-Telo]] == Douaroniezh == * War lez ar [[Stêr Deir]] emañ Plogoneg. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3100 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2299 |p2=2270 |p3=2708 |p4=2888 |p5=3073 |p6=2806 |p7=3034 |p8=3070 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== *[[1923]]: [[Vincent Cosmao]], teologour dominikan *[[1948]]: [[Lukian Kergoat]], yezhoniour ha skolveuriad brezhonek ===Tud marvet eno=== ===Tud liammet ouzh ar gumun=== == Brezhoneg == * D’ar 15 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 3 a viz Meurzh [[2018 e Breizh|2018]] e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Wales (1959).svg|border|25px]] [[Kembre]] | [[Llandysul]] | 1988 |} Gevellet eo Plogoneg gant [[Llandysul]] ur barrez vihan eus bro [[Kembre|Gembre]] e-lec'h e vez kavet ul lodenn vat a gembraegerien (70% eus an dud) dibaoe 1988-1989 (sinadur lodenn gentañ karta gevelliñ e miz Gouere 1988 e Llandysul hag an eil e Plogoneg e miz Eost 1989). Ur gevredigezeh a ra war-dro an eskemmoù etre an div barrez: "Kuzul gevelliñ Plogoneg Llandysul"<ref>http://www.llandysul-plogoneg.org/</ref>. Aozañ a ra ar gevredigezeh-se ur [[fest-noz]] bep bloaz, beajoù eskemm etre an div barrez hag oberennoù all (pezh-c'hoari Istor Sant [[Telo]] da skouer) dizingaloc'h. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Plogonnec}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080104/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29169 Plogoneg war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] dgrs76490qf722v5z3u2czjrhf1c717 0 12256 2192457 2190056 2026-06-03T21:27:35Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192457 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ploveur | anvOfisiel = ''Plomeur'' | skeudenn = Plomeur 013.jpg | alc'hwez = Iliz-parrez ha kalvar er vourc'h. | ardamezioù = Blason ville fr Plomeur (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Su ar Vro Vigoudenn|Su ar Vro Vigoudenn]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Ploneour-Lanwern|Ploneour-Lanwern]] | insee = 29171 | cp = 29120 | maer = Ronan Credou | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | hedred = -4.283333 | ledred = 47.841111 | uk = | ubi = 0 | ubr = 37 | gorread = 29.69 | lec'hienn web = [http://www.plomeur.com Ti-kêr] }} '''Ploveur''' (distagadur er vro: {{IPA|[ˈplœːr]}}<ref>[[Atlas linguistique de la Basse-Bretagne]], 1924</ref>, {{IPA|[pløːɤ]}}<ref>Andrev Sinou, ''Brezhoneg Lechiagad'', Hor Yezh, 2000</ref>), a zo ur gumun er [[Bro Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], e [[kanton Ploneour-Lanwern]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Brezhoneg == ===Ya d'ar brezhoneg=== * D'an 28 a viz Ebrel 2006 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * Ur skol divyezhek a zo eno abaoe [[1993]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 70 skoliad er c'hlasoù divyezhek (25,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref>. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] : tud eus ar barrez a gemeras perzh e preizhadenn maner an aotrou du Haffont e [[Triagad]]<ref>{{fr}}Serge Duigou, ''La Révolte des Bonnets Rouges en Pays Bigouden'', Embannadurioù Ressac, Kemper, 1989, pajenn 15.</ref>. Parrez Ploveur a asantas paeañ 800 lur a zigoll d'e berc'henn<ref>{{fr}}Serge Duigou, ''La Révolte des Bonnets Rouges en Pays Bigouden'', Embannadurioù Ressac, Kemper, 1989, pajennoù 15 ha 17.</ref>. E [[chapel Itron-Varia Dreminou]] en em vodas dileuridi ar 14 parrez emsavet. Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Ploveur, Lucas Denys, goude an emsavadeg<ref>{{fr}}[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]]).</ref> . === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret : e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Siner, person, ha Merdi, kure, eus parrez Ploveur, ha Loedou, person, ha Kerloc'h, kure, eus parrez Beuzeg<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 51.</ref>. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 96 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,64% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=23133&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=23133&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=23133&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * An iliz katolik. * Kalvarioù. * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=23133&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant Rezistanted [[FTPF]] Pornaleg-Leskonil bet fuzuilhet er gumun, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=719&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. === Lec'hanvadurezh === [[Restr:Hañvod.jpg|thumb|Panell divyezhek ur gêriadenn e Ploveur.]] * An Hañvod : meur a gêriadenn a zo tro-dro d'ur maner a oa savet amañ er 15{{Vet}} kantved (An Hañvod Gozh, An Hañvod Nevez, Ti Prad an Hañvod). Bez ez eus ivez un anv-lec'h anvet Menez Hañvod<ref>[https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/39221 Diaz lec'hanvadurezh KerOfis], Ofis Publik ar Brezhoneg</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=250 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1903 |p2=1916 |p3=2263 |p4=2852 |p5=3272 |p6=3203 |p7=3420 |p8=3833 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Plomeur}} *[http://www.plomeur.com/ Lec'hienn ofisiel kumun Ploveur] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20150720195459/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/fra/villes-fiche.asp?insee_ville=29171 Ploveur war lec'hienn Geobreizh] *[https://web.archive.org/web/20210120023314/https://www.aupaysbigouden.com/ Bro Vigoudenn] == Daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Bro Vigoudenn]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] cs9keusyu5hsb4bsz9jb4mgsiqd4r9c 0 12488 2192456 2191034 2026-06-03T21:25:52Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192456 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Plougonvelen | anvOfisiel = ''Plougonvelin'' | skeudenn = Pointe_Saint_Mathieu_-_Phare.jpg | alc'hwez = Beg Lokmazhe, gant e [[Abati Lokmazhe Penn-ar-Bed|abati]] hag e dour-tan. | ardamezioù = Blason ville fr Plougonvelin (Finistère).svg | bro = [[Bro Leon]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro an Hirwazh|KK Bro an Hirwazh]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = [[Kanton Lokournan|Lokournan]] | insee = 29190 | cp = 29217 | maer = Bertrand Audren | amzer-gefridi = [[2022]]-[[2026]] | gorread = 18.69 | hedred = -4.71846 | ledred = 48.34059 | uk = | ubi = 0 | ubr = 85 | lec'hienn web = [http://www.plougonvelin.fr/ Ti-kêr] }} '''Plougonvelen''' a zo ur gumun eus [[Bro-Leon]] e [[kanton Lokournan]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Ploeconvelen''', c. 1330; '''Plebs Comelen''', 1369; '''Plogonelen''', 1390; '''Ploecovelen''', 1407; '''Ploegonvelen en Archreleon''', 1432; '''Ploegonvelen''', 1516; '''Ploegonmelen''', '''Ploueconvelen, Guyconvelen''', 1544; '''Plougomelin''', '''Plougomelen''', 1558; '''Plougonvelin''', 1630; '''Plougonmelen, Plougonvelen''', 1636; '''Plougonvelen''', 1779 == Ardamezioù == * ''En glazur e varc'h mor askellet en argant; e gab kommek en aour karget gant teir melionenn en sabel'' * Sturienn ː ''Usque ad Fines terrae'' * Un difor'h ez eus ː ar gab, pe en argant, pe en aour == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’ar 16 a viz Mezheven [[2005 e Breizh|2005]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * E distro-skol 2025 e oa 50 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (13,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref name=":0">[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek] </ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant François Morvan, ur c'hure, nac'het e voe gant ur c'hure arall, Yves-Joseph Quéré e anv; pevar manac'h Kouent Sant-Vazhe (ar priol, an eil priol ha daou vanac'h arall) a reas al le<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 40 ha 42</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 67 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 2,68% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16668&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 44 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16668&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[18 a viz Du]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-10-BO (anvet ''Floozy'', marilhet 41-24474 ha kodet GY-?) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor etre [[Eusa]] ha [[Beg Lokmazhe]] gant dek den en e vourzh; nav anezhe a voe tapet gant an Alamaned, ne voe ket adkavet an dekvet hini<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. * D'ar [[24 a viz Even]] [[1944]] e kouezhas un nijerez [[Short Stirling|Stirling III ]] marilhet EF188 ha kodet OJ-M eus ar ''149th Squadron'' eus ar [[Royal Air Force]] war un ti-feurm e ''Toull Brouenn'' e Plougonvelen; mervel a reas he seizh nijour, pevar anezhe a zo douaret e bered Kerfaotraz e Brest, an tri all e bered ''[[Saint-Charles de Percy]] War Cemetery'' ([[Bro-C'hall]]); daou anezhe a oa deut a-benn da guitaat ar c'harr-nij gant o harz-lamm, met beuzet e voent er mor; en ti-feurm e voe lazhet ur gwaz ha tri eus e grouadurioù hag un den yaouank, mevel an atant<ref>{{fr}} [http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.plaques-commemoratives.org/plaques/bretagne/plaque.2009-05-07.0468864262/view Plaques commémoratives]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas nav milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16668&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16668&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * [[Abati Lokmazhe Penn-ar-Bed]] * [[Kastell Perzell]] == Luc'hskeudennoù == <gallery perrow="3"> Skeudenn:LokMazhe01.JPG|Abati Lokmazhe Skeudenn:LokMazhe02.JPG|Abati Lokmazhe Skeudenn:LokMazhe03.JPG|Abati Lokmazhe Skeudenn:Fort de bertheaume.jpg|Kastell Perzell </gallery> == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=1439 |p2=1442 |p3=1567 |p4=1738 |p5=2167 |p6=2868 |p7=3525 |p8=3889 |p9=3946 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’ar 16 a viz Mezheven 2005 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. === Deskadurezh === * E distro-skol [[2019]] e oa 68 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (17,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref name=":0" />. == Tud == [[1918]] : [[Frañsez-Mari ar C'hozh]], troour brezhonek. === Tud marvet eno === === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Coëtquis.gif|80px]] |'''Coëtquis''', Aotrounez Kerneguez, e St Vazhe (gwechall parrez) |''En argant e lammell en gul, heuliet ouzh lezioù hag ouzh beg gant teir femdiliaouenn hag ouzh kab gant ur rilhenn ivez en gul'' |- |[[Restr:Michel de Kerveny.gif|80px]] |'''Michel''' Aotrounez Kerveny |''Palefarzhet ː ouzh 1 ha 4, en sabel e nav mailhenn en argant; ouzh 2 h 3, en aour e gregilhenn en gul'' |} == Gevelliñ == Gevellet eo Plougonvelen gant: *{{gevelliñ|Mezzojuso|Sikilia|Sicily|bloavezh=2016}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Plougonvelin}} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20060402205515/http://plougonvelin-fr.com/ lec'hienn ar gumun] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075428/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29190 Plougonvelen war Geobreizh] == Levrlennadur == * Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001 *Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Plougonvelen]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 5tw7r4te54w0dod76817kr01kycmhks 0 12761 2192426 2192040 2026-06-03T20:05:02Z Flo Goni 91190 /* Ar Brezoneg er Skol */ 2192426 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kemeneven | skeudenn = Gare de Quéménéven avec AGC par Cramos.jpg | anvOfisiel = Quéménéven | bro = {{Kernev}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | kanton = [[Kanton Kastellin|Kastellin]] <small>(betek 2015)</small><br/>[[Kanton Kraozon|Kraozon]] <small>(abaoe 2015)</small> | maer = Erwan Crouan | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne]] | lec'hienn web = {{fr}} [https://quemeneven.bzh/ quemeneven.bzh] | gorread = 28.21 | ledred = 48.114722 | hedred = -4.120556 | uk = | ubi = 52 | ubr = 280 | alc'hwez = Ti-gar Kemeneven. | ardamezioù = }} '''Kemeneven''' a zo ur gumun eus [[Bro C'hlazig]] e [[kanton Kraozon]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Douaroniezh == * War lez ar [[Stêr Deir]] emañ Kemeneven. * Emañ e su d'ar [[menez Du]] hag emañ [[Koad an Dug]] e mervent d'ar vourc'h. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Kemeneven''|gwalarn=[[Kast]]|norzh=[[Kast]]|biz=[[Kast]]|kornôg=[[Plonevez-Porzhe]]|reter=([[Brieg (kumun)|Brieg]]),<br>[[Landrevarzeg]]|gevred=[[Landrevarzeg]]|su=''[[Sant-Alc'houen]]'' ([[Plogoneg]])|mervent=[[Lokorn]], [[Plogoneg]]}} == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. * d'ar 6 a viz Gouere [[2017]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr Kemeneven da dizhout al live 1. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * Nac'het e voe an distaoliadeg roueel e miz C'hwevrer 1676 ouzh tri den eus Kemeneven, Guillaume Le Quéau, Germain Balbouët hag Ovarnay (hemañ a voe lakaet da varv), goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]]) </ref> . === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Le Gall e anv, ha gant ur c'hure anvet Coatmen<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44 </ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 89 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,75% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47327&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 23 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47327&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * Maner Trefry e Kemeneven a voe implijet e-pad ar brezel dre ma oa ul lec'h evit sikour nijerien ar Re Gevredet da achapiñ. Césaire de Poulpiquet ha Geneviève de Poulpiquet a oa perc'henned ar maner ha kemer a raent perzh er rouedad [[Pat Line]]. == Monumantoù ha traoù heverk == * Chapel ''Intron Varia'' ar Gergoad. * Monumant ar re varv er vourc’h, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47327 Memorial Genweb] </ref>. * Monumant ar re varv er Gergoad, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=113212 Memorial Genweb] </ref>. ==Poblañs== === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1600 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2009 |bl9=2014 |p1=1407 |p2=1323 |p3=1208 |p4=1155 |p5=1151 |p6=1132 |p7=1149 |p8=1137 |p9=1130 |mammenn=EBSSA |bl10=2019|bl11=2021|p10=1114|p11=1111}} == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Quéménéven}} {{Wikeriadur}} * {{Fr}} [https://web.archive.org/web/20240626105404/https://quemeneven.bzh/ quemeneven.bzh], lec'hienn ofisiel ar gumun * {{br}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29229 Kemeneven war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] m4amc8hpgn1ei8q5hehhtw9s84c7qbp 0 12763 2192431 2190010 2026-06-03T20:33:54Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192431 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kemperle | anvOfisiel = ''Quimperlé'' | skeudenn = 1272 Quimperlé.jpg | alc'hwez = Ar c'hoc'hu hag iliz ar Groaz Santel ({{XIvet kantved}}) | ardamezioù = COA fr Quimperlé (Finistère).svg | bro = {{Kernev}} - {{Bro-Wened}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemperle Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Kemperle|Kemperle]] ([[pennlec'h]]) | insee = 29233 | cp = 29300 | maer = Michaël Quernez | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 31.73 | hedred = -3.55 | ledred = 47.87 | uk = | ubi = 2 | ubr = 83 | lec'hienn web = [http://www.quimperle.com/ Ti-kêr] }} '''Kemperle''' a zo ur gumun e departamant [[Penn-ar-Bed]], e [[Mervent]] [[Breizh]]. Pennlec'h [[kanton Kemperle]] eo. Emañ war varc'h etre [[Kerne]], tu kornôk ar stêr, ha [[Bro-Wened]], tu reter ar stêr Izol. == Douaroniezh == === Stêrioù Kemperle === <gallery> ArstêrEleeKemperle.JPG|Ar stêr [[Ele]] KemperlearstêrIzol.jpg|Ar stêr [[Izol]] </gallery> <gallery> Quimperlé quai Brizeux.JPG|Dourioù ar stêr [[Izol]] hag ar stêr [[Ele]] a ya d'ober al [[Laeta]]; en tu-dehoù, ar c'hae [[Aogust Brizeug|Brizeug]] AnDourdueKemperle.jpg|An [[Dourdu (Laeta)|Dourdu]], adstêr d'al Laeta </gallery> == Anv == ==== Stummoù skrivet ==== * M.N Bouillet (1863) : gwechall '''Quimper-Ellé''' * Bernard Tanguy (1990)  : '''Villa Kermperlegium''', c. 1050; '''Kemper''', c. 1050; '''Kemperele''', c. 1050; '''Kemperelle''', 1146; '''Kemperele''', 1364; '''Kemperle''', 1462 * Erwan Vallerie (1995) : '''Anauroth scilicet Kemper''' XIvet; '''Kemperlensem''' 1038; '''Villa Kemperelegium''' c 1050; '''Camperelegio''' 1135; '''Kimper''' 1160; '''Kernperele''' 1220; '''Kemperle''' 1239; '''Kemperle''' 1267; '''Kuemperele''' 1275; '''Kemperle''', '''Kemperele''' 1304; '''Kimperle''', '''Kemperele; Kemperle''' 1343; '''Kemperele''' 1354; '''Kampperle''' 1366; '''Kemperele''' 1368; '''Keremperle''' 1371; '''Kamperlle''' 1375; '''Kemperle''' 1384; '''Kimperle''' 1395, '''Kemperele''', '''Kemperle''' 1415; '''Kimperle''' 1423; '''Kemperle''' 1425; '''Quemperle''' 1442; '''Kemperle''' 1451; '''Kemperleyo''' 1453 ; '''Kaemperelleyo''' 1480; '''Kemperle''' 1516; '''Kimperle''' 1533; '''Kemperelle''' 1536; '''Querperle''' 1630; '''Quinperle''' 1654; '''Kèmperle''', '''Quimperle''' 1709 ==== Gerdarzh ==== * Dont a ra anv kêr eus hini kember ar stêrioù [[Ele]] hag [[Izol]]. == Brezhoneg == <gallery widths="150px" heights="150px" perrow="3"> Kemperle Panelloù.jpg|Panelloù divyezhek </gallery> ===Ya d'ar brezhoneg=== *D'an 18 a viz Kerzu 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. *D'ar 4 a viz Mae [[2012]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 2. *E 2014 e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg da dizhout al live 3. ===Deskadurezh=== *Ur skol [[Diwan]] a zo eno abaoe [[1989]]. *Un hentad divyezhek publik a zo eno abaoe [[2010]] er skol Bisson. *E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 91 skoliad (9,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c'helenn divyezhek]</ref>. ===Prizioù dazont ar brezhoneg=== * E [[2011]] e oa bet roet da di-kêr Kemperle Priz kentañ Dazont ar brezhoneg, rummad “Strollegezhioù” gant [[Ofis Publik ar Brezhoneg]]<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20200213115559/http://www.ofis-bzh.org/upload/actualite/fichier/bzh/385fichier.pdf Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:COA fr Quimperlé (Finistère).svg|110px]] |''En erminoù e c'hilhog en gul, iziliet ha klipennet en aour.'' *Diwar ardamezeg d'Hozier (1696) |- |} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> IlizkatolikIntronVariaKemperle.JPG|Iliz katolik ''Intron Varia'' e gorre-kêr Église Sainte-Croix de Quimperlé Mieusement.jpg|[[Iliz katolik ar Groaz Santel (Kemperle)|Iliz katolik ar ''Groaz Santel'']] e goueled-kêr KemperlePontLovignon.jpg|Ar pont Lovignon dreist d'ar stêr Ele. </gallery> <gallery> KemperleKoc'hu.jpg|Ar c'hoc'hu. KemperleLeandikozhanUrsulinezed.jpg|Leandi kozh an Ursulinezed. KemperlePrezidial.jpg|Ar Prezidial. KemperleIlizkatolikSantKoulman.jpg|Iliz katolik ''Sant Koulman''. Chapelle Lothéa Quimperlé.JPG|Chapel Lotea. </gallery> * Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=61339 Memorial Genweb]</ref>. Savet e voe e 1920 ha dioueliet d'an [[3 a viz Gouhere]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/5488/quimperle-cimetierecommunal/ Université de Lille]</ref>. == Dezougen == <gallery> KemperlePorzh-houarn03.jpg|An ti-gar TBKKarr-boutin.jpg|Karr-boutin TBK dirak porzh-houarn Kemperle </gallery> * Ti-gar Kemperle war al [[Hent-houarn Landerne Savenneg|linenn hent-houarn Landerne Savenneg]]. * [[Tro Bro Kemperle]], pe "TBK", ar rouedad dezougen beajourion e Bro Kemperle. == Istor == === Henamzer === * An hent roman eus [[Darioritum]] ([[Gwened bremañ]]) da [[Kemper|Lokmaria-Kemper]] a dreuze an [[Ele]] e Kemperle, an hent roman eus [[Vorgium]] ([[Karaez]] bremañ) d'[[ar Pouldu]] a dreuze Kemperle hag ur "c'hastrum" a voe savet gant ar Romaned war lez dehoù an Ele da ziwall an hentoù<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', e ti an aozer, 1939, (e [[galleg]]), pajennoù 16 ha 17.</ref>. === {{VIvet kantved}} === * Douaroù a vefe bet roet da [[Guntiern|C'huntiern]], ur manac'h deuet eus Kembre, en "Anawrot" ha parrez [[Bei]] gant [[Gradlon]], roue [[Kerne]]. Eno e savas [[abati ar Groaz Santel|abati Anawrot]], kavell kêr Gemperle<ref>{{fr}}[[Henri Guiriec]], ''La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé'', pajenn 24, e ti an aozer</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Kemperle da benn un distrig<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105.</ref>. * Tennet e voe trev Sant-Dewi (''Saint-David'' ez-ofisiel) digant [[Redene]] ha staget e voe ouzh kumun Kemperle<ref>{{fr}}[http://patrimoine.region-bretagne.fr/sdx/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA29000487 Glad]</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] e parrez Sant-Mikael gant Louis Barbé, person, Thomas Bizien, kure, Fougerolle ha Pierre Davan, menec'h ag urzh Sant Benead, Robert Lallemant, priol e kouent Sant Maoris ha Joseph Bigeon, manac'h ag urzh Sant Fransez; nac'het e voe al le e parrez Sant Mikael gant Lamoignon, aluzenner an ospital, ha Latour, jezuist, aluzenner an Ursulinezed, hag e parrez Sant Kolomban gant Regnier, person, Forget, kure, Frogerays, beleg da sikour kovez ha Boisrouvray, jezuist, e trev Sant Dewi gant Le Moign ha Guennec, kureed, hag e parrez Lotea gant ar person, Galliot e anv<ref>{{br}}[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 51 ha 52.</ref>. === {{XIXvet kantved}} === <gallery> KemperlePorzh-houarn01.jpg|Porzh-houarn Kemperle </gallery> * Erruet an hent-houarn (linenn [[Hent-houarn Landerne Savenneg]]) er gumun e miz Gwenholon 1863. === {{XXvet kantved}} === ====== [[Brezel-bed kentañ]] ====== * Mervel a reas 342 waz eus ar gumun, da lavaret eo 3,72% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=61339&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 51 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29233&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. [[Skeudenn:UndeneusKemperleetfuzuilhetePorzh-Loeiz.JPG|left|thumb|Anv J. Hascouat, un den eus Kemperle, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz]] {{clr|left}} * C'hwec'h gwaz eus Kemperle a voe fuzuilhet e miz Gouhere 1944 gant an Alamaned e Kerfani e [[Molan]]<ref>{{fr}}[http://www.letelegramme.com/local/finistere-sud/quimperle-concarneau/quimperle/kerfany-les-pins-hommage-aux-21-resistants-fusilles-29-07-2009-488645.php "Le Télégramme", ''Kerfany-les-Pins. Hommage aux 21 résistants fusillés]</ref>. * D'an [[23 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korfoù marv pevar den eus ar gumun e-tal gwikadell [[Porzh-Loeiz]]. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu [[Alamagn|alaman]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 315-316</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas seizh milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29233&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas seizh milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=29233&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <div class="center">'''Emdroadur ar boblañs adalek 1793 betek 2012'''<br/> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.8,0.9) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:12500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 text:2012 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 text:1793 bar:1806 text:1806 bar:1821 text:1821 bar:1831 text:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 text:1841 bar:1846 text:1846 bar:1851 text:1851 bar:1856 text:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 text:1866 bar:1872 text:1872 bar:1876 text:1876 bar:1881 text:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 text:1891 bar:1896 text:1896 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1926 text:1926 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 text:1954 bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2007 text:2007 bar:2011 text:2011 bar:2012 text:2012 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 4549 bar:1806 from:0 till: 4263 bar:1821 from:0 till: 4724 bar:1831 from:0 till: 5275 bar:1836 from:0 till: 5541 bar:1841 from:0 till: 5261 bar:1846 from:0 till: 5791 bar:1851 from:0 till: 6114 bar:1856 from:0 till: 6375 bar:1861 from:0 till: 6240 bar:1866 from:0 till: 6863 bar:1872 from:0 till: 6253 bar:1876 from:0 till: 6533 bar:1881 from:0 till: 6821 bar:1886 from:0 till: 7156 bar:1891 from:0 till: 8049 bar:1896 from:0 till: 8306 bar:1901 from:0 till: 9036 bar:1906 from:0 till: 9176 bar:1911 from:0 till: 9188 bar:1921 from:0 till: 8995 bar:1926 from:0 till: 8969 bar:1931 from:0 till: 9062 bar:1936 from:0 till: 9335 bar:1946 from:0 till: 10679 bar:1954 from:0 till: 10030 bar:1962 from:0 till: 10272 bar:1968 from:0 till: 10698 bar:1975 from:0 till: 10907 bar:1982 from:0 till: 11067 bar:1990 from:0 till: 10748 bar:1999 from:0 till: 10850 bar:2007 from:0 till: 10877 bar:2011 from:0 till: 12156 bar:2012 from:0 till: 12052 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text: </timeline> </div> == Melestradurezh == == Tud == * [[Guntiern]], [[manac'h]] ha sant brezhon hag a savas [[abati]] [[Anawrot]], kavell kêr Gemperle, er {{VIIvet kantved}}. * [[Gourloez]], anavezetoc'h evel "Urlo" pe "Urloù", pe "Sant Urlo", kentañ [[abad]] [[Abati ar Groaz Santel e Kemperle]]. <gallery widths="200px"> KemperleDelwennledGuntiern.jpg|Delwenn-led [[Guntiern|Sant Guntiern]] en [[Iliz katolik ar Groaz Santel (Kemperle)|iliz ar Groaz Santel]]. DelwennledSantUrloù.JPG|Delwenn-led [[Gourloez|Sant Urloù]] en iliz ar Groaz Santel. </gallery> ===Tud bet ganet eno=== <gallery widths="200px"> KervarkerKemperle01.JPG|Delwenn [[Teodor Kervarker|Kervarker]] war lez ar stêr [[Ele]] e Kemperle. </gallery> * [[1789]] : [[Matilin an Dall]], talabarder. * [[1804]] : [[Corentin Marie Le Guillou]], beleg katolik ha sonaozour. * [[1815]] : [[Teodor Kervarker|Kervarker]], dastumer gwerzioù ha lenneg. * [[1876]] : [[Adolphe Beaufrère]], livour-engravour. * [[1949]] : [[Michel Tonnerre]], kaner-sonaozer. * [[1950]] : [[Melaine Favennec]], kaner ha soner. * [[1973]] : [[Ronan Le Flécher]], kazetenner. * [[1993]] : [[Loeiza an Duigoù]], skrivagnerez. === Tud bet marvet eno === * [[1859]] : [[Matilin an Dall]]. * [[1880]] : [[Yann-Wilhoù Herri]], skrivagner. * [[1895]] : [[Teodor Kervarker|Kervarker]], dastumer gwerzioù ha lenneg. * [[1931]] : [[Émile Jourdan]], livour breizhat. * [[1944]] : [[Loeiz Gourlet]], barzh, skrivagner ha troour brezhonek. * [[1981]] : [[Zavier Grall]], skrivagner breizhat. * [[1996]] : [[Glenmor]], kaner. ===Tud beziet eno=== * [[Yann Moñforzh]], dug Breizh. ===Arzourien bet awenet gant Kemperle=== * Livourien: [[Henri Barnoin]], [[Bernard Buffet]], [[Maurice Denis]], [[Louis-Marie Désiré-Lucas]], [[Arthur Midy]], [[Ferdinand du Puigaudeau]], [[Joseph Alexandre Ruellan]], [[Henri Le Sidaner]], [[Charles Wislin]],... === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Auffret de la Vieuville.jpg|60px]] |'''Auffret'''<ref>'''Michel''', mizer Kemperle e 1620; '''Pierre''', belif Kemperle e 1696; ul letanant ouzh gwardoù ar Roue e 1828</ref> aotrounez ar Gosker ha Kerizag |''En glazur e gebrenn en aour heuliet gant teir Katellrodenn ivez en aour'' |- |[[Restr:Saint Alouarn.jpg|60px]] |'''Daniel de Saint-Alouarn''' <ref>- '''Daniel''' de Saint-Allouarn, abad [[Kemperle]] e 1521. Aet da Anaon e 1553.</ref> Aotrounez al lerc'h se , ha Kervéguen, e Gwengad. |''En glazur e leonerezh en argant'' |} == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] | [[Geilenkirchen]] | 1966 |- | [[Restr:Flag of Cornwall.svg|border|25px]] [[Kernev-Veur]] | [[Lyskerrys]] | 1975 |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[Baile Átha an Rí]] | 2003 |- | [[Restr:Flag of Mali.svg|border|25px]] [[Mali]] | [[Nara]] | 2003 |} ==Gouelioù== *[[Taol Kurun]], bep bloaz abaoe 1995, e dibenn miz Genver. == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Quimperlé}} *{{fr}} [http://www.quimperle.com/ lec'hienn ar gumun] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Kemperle]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Kerfani (Molan) e miz Gouhere 1944]] cc5hz8mijzvv7nispvt9nrnmokuyh3z 0 15690 2192392 2191975 2026-06-03T17:37:29Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar Brezhoneg */ 2192392 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Enez-Vriad | anvOfisiel = ''Île-de-Bréhat'' | skeudenn = Port Clos à Bréhat.jpg | alc'hwez = Porzh Kloz. | ardamezioù = COA fr IBR.svg | bro = {{Goueloù}} ({{Sant-Brieg (bro)}}) | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = ''hini ebet'' | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]] | kanton = [[kanton Pempoull|Pempoull]] | insee = 22016 | cp = 22870 | maer = Olivier Carré | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 2.90 | hedred = -2.98 | ledred = 48.83 | uk = 26 | ubi = 0 | ubr = 34 | lec'hienn web = [http://www.iledebrehat.fr/ Ti-kêr] }} '''Briad''' pe '''Enez-Vriad''' a reer eus un enezenn hag ivez eus ar [[kumun c'hall|gumun]] war ar memes enezenn, e [[kanton Pempoull]], e [[Bro-Oueloù]] hag e departamant [[Aodoù-an-Arvor]] e Breizh. ==Douaroniezh== An enezenn vrasañ eus [[enezeg Briad]] eo. Emañ a-vaez d'an aod etre genoù an [[Trev]] ha [[bae Sant-Brieg]], nepell diouzh [[Plaeraneg]], er su, ha [[Pempoull]], er reter, eo ivez. Tachenn ar gumun a zo enni ivez ur bern reier hag enezennoùigoù tro-dro. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Enez-Vriad''|gwalarn=|norzh={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mor Breizh]]''}}|biz=|kornôg=[[Pleuvihan]], [[Lanvaodez]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mor Breizh]]''}}|gevred=|su=[[Plaeraneg]]|mervent=[[Lezardrev]],<br/>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Trev (stêr)|Aber an Trev]]''}},<br/>''[[Logivi-Plaeraneg]]''|enklozadur=}} == Istor == === Ragistor === * Kavet e voe merkoù un annezadur eus an [[neolitik]]. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 31 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,05 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11693 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'ar [[16 a viz C'hwevrer]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[B-17]]F'' (marilhet 42-2967 ha kodet PU-G) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') e donvor Enez-Vriad gant unnek milour en e vourzh; lazhet e voe e unnek nijour, ne voe adkavet korf ebet<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. * D'ar [[5 a viz Eost]] [[1944]] e kouezhas un nijerez ''[[Supermarine Spitfire|Spitfire]]'' eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]''') en Enez Vriad<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_raf_cotes_armor.html Pertes RAF]</ref>. * Mervel a reas trizek den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== En trevadennoù ==== * Ur soudard eus ar gumun a varvas e 1951 e-pad [[Brezel Indez-Sina]]. ==Sevenadur== * En Enez-Vriad e oa bet troet ar film ''[[Les Enfants du naufrageur]]'' gant ar filmaozour gall [[Jérome Foulon]] adalek miz Mae [[1991]]. === Brezhoneg === ==== Ar Brezoneg er Skol ==== * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. ==== Ya d'ar Brezhoneg ==== * D'an 19 a viz Kerzu 2009 e oa bet votet live 1 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === {| class = "wikitable" style="text-align:center" ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |4 ([[Morlu]]) (3 anezhe chomet dianv) |- |'''Hollad''' |'''4''' |} Marvet int e-pad an [[Eil brezel-bed]]<ref>[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086450&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. == Tudoniezh == [[Restr:Brittanydung.jpg|thumb|left|Maouezed o lakaat kaoc'h-saout da sec'hañ, en Enez Vriad.]] Boas e oa an dud paour da lakaat kaoc'h-saout da sec'hañ pa n'o doa ket koad d'ober tan. {{clr|left}} == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs === <div class="center">'''abaoe 1793'''<br /> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 bar:2011 bar:2013 text:2013 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 1318 bar:1800 from:0 till: 1475 bar:1806 from:0 till: 1444 bar:1821 from:0 till: 1488 bar:1831 from:0 till: 1550 bar:1836 from:0 till: 1483 bar:1841 from:0 till: 1519 bar:1846 from:0 till: 1941 bar:1851 from:0 till: 1357 bar:1856 from:0 till: 1348 bar:1861 from:0 till: 1202 bar:1866 from:0 till: 1212 bar:1872 from:0 till: 1114 bar:1876 from:0 till: 1059 bar:1881 from:0 till: 1172 bar:1886 from:0 till: 1086 bar:1891 from:0 till: 1012 bar:1896 from:0 till: 984 bar:1901 from:0 till: 995 bar:1906 from:0 till: 1062 bar:1911 from:0 till: 1016 bar:1921 from:0 till: 977 bar:1926 from:0 till: 980 bar:1931 from:0 till: 959 bar:1936 from:0 till: 830 bar:1946 from:0 till: 855 bar:1954 from:0 till: 843 bar:1962 from:0 till: 700 bar:1968 from:0 till: 653 bar:1975 from:0 till: 553 bar:1982 from:0 till: 511 bar:1990 from:0 till: 461 bar:1999 from:0 till: 421 bar:2006 from:0 till: 438 bar:2011 from:0 till: 404 bar:2013 from:0 till: 406 </timeline> </div> <ref>[[EBSSA]]</ref> <div class="center">'''abaoe 1962'''<br /> </div> === Tud dibar === * Jacquette de Bretagne, itron Briad, merc'h [[Arzhur III (dug Breizh)]], pried Arthur Brécart, skoedour Arzhur III, konetabl Roazhon ha kabiten Mervent, ar Coudray-Salbart ha Sant-Albin-an-Hiliber. He ardamezioù voe dibabet evel re enez Vriad. * [[Colette]] (1873-1954) zo bet o chom ur prantad amzer en enez [[Benniged (Briad)|Venniged]] e ti ur mignon. * [[Marc Chagall]] (1887-1985) en deus livet e 1924 ''Ar prenestr war Enez Vriad'', miret e ''[[Kunsthaus de Zurich|Kunsthaus]]'' [[Zurich]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190421115224/http://www.kunsthaus.ch/fr/collection/peinture-et-sculpture/moderne-classique/marc-chagall/ Dastumad Marc Chagall er Vereinigung Zürcher Kunstfreunde].</ref>. * [[Marie-José Chombart de Lauwe]] (1923), rezistantez ha sokiologourez. * [[Bernard Buffet]] (1928-1999), livour. * [[Erik Orsenna]] (1947), skrivagner bet graet e annez eno e-pad un toullad bloavezhioù. == Skeudennoù == <gallery> FR-22016 chapkeranroux01.jpg|[[Chapel]] Keranrouz FR-22016 chapstmichel01.jpg|Chapel Kervikael FR-22016 moulindubirlot01.jpg|[[Milin-vor]] ar Birlod Bretagne_Brehat_Moulin_Birlot_02.jpg|Milin-vor ar Birlod FR-22016 pharepaon01.jpg|[[Tour-tan ar Paun]] Ile de Bréhat Phare de la Croix 51283.jpg|Tour-tan ar Groaz Brehatvalley.jpg|Gwel eus chapel Kervikael Bréhat - Calvaire et Moulin à marée.jpg|Livadur: ar c'halvar hag ar vilin-vor Brehat - Chapelle Saint-Michel.jpg|Livadur: Chapel Kervikael </gallery> == Liammoù diavaez == {{commons|Bréhat|Enez-Vriad}} * {{fr}} [http://www.iledebrehat.fr Lec'hienn ofisiel ti-kêr Enez-Vriad] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{Inizi Breizh}} {{DEFAULTSORT:Briad}} [[Rummad:Enez-Vriad]] [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] [[Rummad:Parrezioù ezklozet Eskopti Dol]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Enezeg Briad]] 6zzdctyg9o7slqqwm55kcx4y8523qbz 0 15863 2192368 2148390 2026-06-03T14:06:27Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192368 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Confusion colour.svg|20px]]''Arabat droukveskañ gant [[an Ignol]].'' <HR noShade> {{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Ignel | anvOfisiel = ''Inguiniel'' | skeudenn = Montage Inguiniel.jpg | alc'hwez = 1) Presbital kozh An Ignel, 2) Ar vourc'h e plasenn an Tilh, 3) Panell degemer divyezhek, 4) Ar poull-kannañ e koad An Ignel, 5) Ar vourc'h e plasenn an iliz, 6) Koad An Ignel. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Gwidel|Gwidel]] | cp = 56240 | maer = Jean-Louis Le Masle | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 51.4 | hedred = -3.28166666667 | ledred = 47.9769444444 | uk = 150 | ubi = 49 | ubr = 171 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lorient-agglo.fr/Inguiniel.11284.0.html www.lorient-agglo.fr] }} '''An Ignel''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwidel]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. E su ar [[Bro Pourlet|vro Pourlet]] emañ. == Douaroniezh == * War lez ar [[Skorf]] emañ an Ignel. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Ignel''|gwalarn=[[Kernaskledenn]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|norzh=[[An Ignol]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|biz=[[Persken]]|kornôg=[[Berne]],<br>[[Ploue]]|reter=[[Bubri]]|gevred=[[Bubri]]|su=[[Lanvodan]]|mervent=[[Ploue]]}} == Anv == === Stummoù skrivet === * Yguyniel, 1280; Ynginhiel, 1323; Yguinel, 1387; Inguiniel, 1516; Yguiniel, 1516; Ingunnel, 1630; <ref>{{br}}Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995</ref> === Gerdarzh === == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun An Ignel e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet An Ignel e [[Kanton Bubri (1790)|kanton Bubri]]; e [[distrig Henbont]] e oa. Diskaret e voe Kanton Bubri gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe kumun An Ignel e [[Kanton Ploue]] bet miret ha brasaet e 1801 gant an hevelep lezenn. Lakaet e oa bet en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17569 Cassini - EHESS - An Ignel - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref name="Robert Bouvier 2006">{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 145</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Jean Robic hag an daou gure<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/inguiniel.htm Infobretagne.com]</ref>. === {{XXvet}} kantved === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 128 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,64 % eus he foblañs e 1911<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * C'hwezek milour, dek ezel eus ar rezistañs ha tri den nann-soudard a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, daou all a yeas diwar-wel<ref name="Monumant ar re varv"/>. * Pevar gwaz ag an Ignel hag a gemere perzh ar [[Rezistañs]] a voe fuzuilhet e Rozkev ([[Lannejenn]]) d'ar [[24 Mezheven|24 a viz Even]] [[1944]]; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al [[Wehrmacht|lu alaman]] a oa he sez er [[Ar Faoued|Faoued]]<ref>{{fr}}Association Mémoire du canton du Faouët, ''39-45 en Centre-Bretagne'', Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN 2844970966 ISBN 978-2844970961 (e [[galleg]])</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 30 ha 31</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== * Daou waz marvet er [[Viêtnam]] en [[Indez-Sina]], tri en [[Aljeria]]<ref name="Monumant ar re varv"/>. == Brezhoneg == * Kaozeet 'vez brezhoneg Bro Pourlet er gumun-mañ. * D'an 23 a viz Gwengolo [[2013]] e oa bet votet gant ar c'huzul-kêr tizhout live 1 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] dindan 3 bloaz. * D'an 11 a viz Meurzh [[2014 e Breizh|2014]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] da dizhout live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> AnIgnelPeulvanigKerwennTegnouz.jpg </gallery> * Peulvanig eus [[Oadvezh an houarn]], tro 450 kt. J.-K., bet kavet e kêriadenn Kerwenn-Tegnouz, degaset betek ar vourc'h. <gallery> AnIgnelTikozhervourc'h.jpg </gallery> * Un ti kozh er vourc'h. <gallery> AnIgnelIlizkatolik01.jpg AnIgnelIlizkatolik02.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Sant Alban'', 1777. <gallery> AnIgnelMonumantarrevarv.jpg </gallery> * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=16731 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=56089&dpt=56&comm=Inguiniel Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2010 |p1=2552 |p2=2309 |p3=2115 |p4=2030 |p5=1968 |p6=1890 |p7=2011 |p8=2086 |mammenn=EBSSA |bl9=2012|bl10=2015|bl11=2020|bl12=2021|p9=2069|p10=2140|p11=2193|p12=2191}} == Melestradurezh == <gallery> AnIgnelMaerdi.jpg|Ar maerdi. </gallery> == Post == <gallery> AnIgnelTi-post.jpg|An ti-post. </gallery> * E 1946 e voe digoret un ajañs-post ; e penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e voe savet an ti-post<ref name="Robert Bouvier 2006"/>. == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Baud.gif|80px]] |'''de Baud''' Aotrounez Bresséan |''En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == * {{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56089 An Ignel war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Lannejenn e 1944]] eu4cac41u6q36a69q3w5fb22dq723uy 2192377 2192368 2026-06-03T15:54:38Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192377 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Confusion colour.svg|20px]]''Arabat droukveskañ gant [[an Ignol]].'' <HR noShade> {{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Ignel | anvOfisiel = ''Inguiniel'' | skeudenn = Montage Inguiniel.jpg | alc'hwez = 1) Presbital kozh An Ignel, 2) Ar vourc'h e plasenn an Tilh, 3) Panell degemer divyezhek, 4) Ar poull-kannañ e koad An Ignel, 5) Ar vourc'h e plasenn an iliz, 6) Koad An Ignel. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Gwidel|Gwidel]] | cp = 56240 | maer = Jean-Louis Le Masle | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 51.4 | hedred = -3.28166666667 | ledred = 47.9769444444 | uk = 150 | ubi = 49 | ubr = 171 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lorient-agglo.fr/Inguiniel.11284.0.html www.lorient-agglo.fr] }} '''An Ignel''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwidel]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. E su ar [[Bro Pourlet|vro Pourlet]] emañ. == Douaroniezh == * War lez ar [[Skorf]] emañ an Ignel. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Ignel''|gwalarn=[[Kernaskledenn]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|norzh=[[An Ignol]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|biz=[[Persken]]|kornôg=[[Berne]],<br>[[Ploue]]|reter=[[Bubri]]|gevred=[[Bubri]]|su=[[Lanvodan]]|mervent=[[Ploue]]}} == Anv == === Stummoù skrivet === * Yguyniel, 1280; Ynginhiel, 1323; Yguinel, 1387; Inguiniel, 1516; Yguiniel, 1516; Ingunnel, 1630; <ref>{{br}}Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995</ref> === Gerdarzh === == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun An Ignel e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet An Ignel e [[Kanton Bubri (1790)|kanton Bubri]]; e [[distrig Henbont]] e oa. Diskaret e voe Kanton Bubri gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe kumun An Ignel e [[Kanton Ploue]] bet miret ha brasaet e 1801 gant an hevelep lezenn. Lakaet e oa bet en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17569 Cassini - EHESS - An Ignel - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref name="Robert Bouvier 2006">{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 145</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Jean Robic hag an daou gure<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/inguiniel.htm Infobretagne.com]</ref>. === {{XXvet}} kantved === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 128 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,64 % eus he foblañs e 1911<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * C'hwezek milour, dek ezel eus ar rezistañs ha tri den nann-soudard a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, daou all a yeas diwar-wel<ref name="Monumant ar re varv"/>. * Pevar gwaz ag an Ignel hag a gemere perzh ar [[Rezistañs]] a voe fuzuilhet e Rozkev ([[Lannejenn]]) d'ar [[24 Mezheven|24 a viz Even]] [[1944]]; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al [[Wehrmacht|lu alaman]] a oa he sez er [[Ar Faoued|Faoued]]<ref>{{fr}}Association Mémoire du canton du Faouët, ''39-45 en Centre-Bretagne'', Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN 2844970966 ISBN 978-2844970961 (e [[galleg]])</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 30 ha 31</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== * Daou waz marvet er [[Viêtnam]] en [[Indez-Sina]], tri en [[Aljeria]]<ref name="Monumant ar re varv"/>. == Brezhoneg == * Kaozeet 'vez brezhoneg Bro Pourlet er gumun-mañ. * D'an 23 a viz Gwengolo [[2013]] e oa bet votet gant ar c'huzul-kêr tizhout live 1 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] dindan 3 bloaz. * D'an 11 a viz Meurzh [[2014 e Breizh|2014]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] evit tizhout al live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> AnIgnelPeulvanigKerwennTegnouz.jpg </gallery> * Peulvanig eus [[Oadvezh an houarn]], tro 450 kt. J.-K., bet kavet e kêriadenn Kerwenn-Tegnouz, degaset betek ar vourc'h. <gallery> AnIgnelTikozhervourc'h.jpg </gallery> * Un ti kozh er vourc'h. <gallery> AnIgnelIlizkatolik01.jpg AnIgnelIlizkatolik02.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Sant Alban'', 1777. <gallery> AnIgnelMonumantarrevarv.jpg </gallery> * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=16731 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=56089&dpt=56&comm=Inguiniel Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2010 |p1=2552 |p2=2309 |p3=2115 |p4=2030 |p5=1968 |p6=1890 |p7=2011 |p8=2086 |mammenn=EBSSA |bl9=2012|bl10=2015|bl11=2020|bl12=2021|p9=2069|p10=2140|p11=2193|p12=2191}} == Melestradurezh == <gallery> AnIgnelMaerdi.jpg|Ar maerdi. </gallery> == Post == <gallery> AnIgnelTi-post.jpg|An ti-post. </gallery> * E 1946 e voe digoret un ajañs-post ; e penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e voe savet an ti-post<ref name="Robert Bouvier 2006"/>. == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Baud.gif|80px]] |'''de Baud''' Aotrounez Bresséan |''En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == * {{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56089 An Ignel war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Lannejenn e 1944]] mz9o4oxg46y6niu0muklym2oercc4n0 2192378 2192377 2026-06-03T15:54:50Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192378 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Confusion colour.svg|20px]]''Arabat droukveskañ gant [[an Ignol]].'' <HR noShade> {{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Ignel | anvOfisiel = ''Inguiniel'' | skeudenn = Montage Inguiniel.jpg | alc'hwez = 1) Presbital kozh An Ignel, 2) Ar vourc'h e plasenn an Tilh, 3) Panell degemer divyezhek, 4) Ar poull-kannañ e koad An Ignel, 5) Ar vourc'h e plasenn an iliz, 6) Koad An Ignel. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Gwidel|Gwidel]] | cp = 56240 | maer = Jean-Louis Le Masle | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 51.4 | hedred = -3.28166666667 | ledred = 47.9769444444 | uk = 150 | ubi = 49 | ubr = 171 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lorient-agglo.fr/Inguiniel.11284.0.html www.lorient-agglo.fr] }} '''An Ignel''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwidel]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. E su ar [[Bro Pourlet|vro Pourlet]] emañ. == Douaroniezh == * War lez ar [[Skorf]] emañ an Ignel. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Ignel''|gwalarn=[[Kernaskledenn]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|norzh=[[An Ignol]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|biz=[[Persken]]|kornôg=[[Berne]],<br>[[Ploue]]|reter=[[Bubri]]|gevred=[[Bubri]]|su=[[Lanvodan]]|mervent=[[Ploue]]}} == Anv == === Stummoù skrivet === * Yguyniel, 1280; Ynginhiel, 1323; Yguinel, 1387; Inguiniel, 1516; Yguiniel, 1516; Ingunnel, 1630; <ref>{{br}}Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995</ref> === Gerdarzh === == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun An Ignel e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet An Ignel e [[Kanton Bubri (1790)|kanton Bubri]]; e [[distrig Henbont]] e oa. Diskaret e voe Kanton Bubri gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe kumun An Ignel e [[Kanton Ploue]] bet miret ha brasaet e 1801 gant an hevelep lezenn. Lakaet e oa bet en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17569 Cassini - EHESS - An Ignel - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref name="Robert Bouvier 2006">{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 145</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Jean Robic hag an daou gure<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/inguiniel.htm Infobretagne.com]</ref>. === {{XXvet}} kantved === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 128 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,64 % eus he foblañs e 1911<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * C'hwezek milour, dek ezel eus ar rezistañs ha tri den nann-soudard a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, daou all a yeas diwar-wel<ref name="Monumant ar re varv"/>. * Pevar gwaz ag an Ignel hag a gemere perzh ar [[Rezistañs]] a voe fuzuilhet e Rozkev ([[Lannejenn]]) d'ar [[24 Mezheven|24 a viz Even]] [[1944]]; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al [[Wehrmacht|lu alaman]] a oa he sez er [[Ar Faoued|Faoued]]<ref>{{fr}}Association Mémoire du canton du Faouët, ''39-45 en Centre-Bretagne'', Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN 2844970966 ISBN 978-2844970961 (e [[galleg]])</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 30 ha 31</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== * Daou waz marvet er [[Viêtnam]] en [[Indez-Sina]], tri en [[Aljeria]]<ref name="Monumant ar re varv"/>. == Brezhoneg == * Kaozeet 'vez brezhoneg Bro Pourlet er gumun-mañ. * D'an 23 a viz Gwengolo [[2013]] e oa bet votet gant ar c'huzul-kêr tizhout live 1 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] dindan 3 bloaz. * D'an 11 a viz Meurzh [[2014 e Breizh|2014]] e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg evit tizhout al live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> AnIgnelPeulvanigKerwennTegnouz.jpg </gallery> * Peulvanig eus [[Oadvezh an houarn]], tro 450 kt. J.-K., bet kavet e kêriadenn Kerwenn-Tegnouz, degaset betek ar vourc'h. <gallery> AnIgnelTikozhervourc'h.jpg </gallery> * Un ti kozh er vourc'h. <gallery> AnIgnelIlizkatolik01.jpg AnIgnelIlizkatolik02.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Sant Alban'', 1777. <gallery> AnIgnelMonumantarrevarv.jpg </gallery> * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=16731 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=56089&dpt=56&comm=Inguiniel Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2010 |p1=2552 |p2=2309 |p3=2115 |p4=2030 |p5=1968 |p6=1890 |p7=2011 |p8=2086 |mammenn=EBSSA |bl9=2012|bl10=2015|bl11=2020|bl12=2021|p9=2069|p10=2140|p11=2193|p12=2191}} == Melestradurezh == <gallery> AnIgnelMaerdi.jpg|Ar maerdi. </gallery> == Post == <gallery> AnIgnelTi-post.jpg|An ti-post. </gallery> * E 1946 e voe digoret un ajañs-post ; e penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e voe savet an ti-post<ref name="Robert Bouvier 2006"/>. == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Baud.gif|80px]] |'''de Baud''' Aotrounez Bresséan |''En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == * {{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56089 An Ignel war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Lannejenn e 1944]] etcj52fpag2q4encmkdvj3i18onyn6a 0 15882 2192412 2190127 2026-06-03T18:18:55Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192412 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwidel | anvOfisiel = ''Guidel'' | skeudenn = Guidel plages.jpg | alc'hwez = Gwidel e genoù al [[Laeta]]. | ardamezioù = Blason_ville_fr_Guidel_(Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Gwidel|Gwidel]] <small>(pennlec'h)</small> | cp = 56620 | maer = Jo Daniel | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 52.29 | hedred = -3.48722222222 | ledred = 47.7913888889 | uk = 39 | ubi = 0 | ubr = 70 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.guidel.com/ www.guidel.com] }} '''Gwidel''' a zo ur gumun e [[Breizh]], pennlec'h [[kanton Gwidel]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == <gallery mode="packed"heights="140px"> Guidel plages 092005 5.JPG|Beg al [[Laeta]] er Pouldu. LaetaetreKloarhaGwidel.JPG|Ar stêr [[Laeta]] a ra ar vevenn etre [[Kloar-Karnoed]] ha Gwidel (a-gleiz). </gallery> * War aod ar [[Meurvor Atlantel]] ha war lez ar stêr [[Laeta]] emañ Gwidel. == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː Guidul, 1114; Guidel, 1323, 1380, 1387; Guydel, 1453 == Ardamezioù == ''Palefarzhet; ouzh 1 en glazur e chapel Itron-Varia Druez en aour difoupant diouzh al lodennadur, ouzh 2 en gul e nav mailhenn en aour, 3, 3 , 3; ouzh 3, treustellet etre argant ha gul a seizh pezh; ouzh 4 en glazur e lestr en sabel greet en argant, ar c'houel karget gant teir brizenn erminig en sabel, o verdeiñ war un driadenn kommek en argant.'' == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’ar 27 a viz Meurzh 2007 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * E [[2008 e Breizh|2008]] e oa bet sinet ar garta gant an [[Ofis publik ar brezhoneg|OPAB]] da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * Skolioù divyezhek a zo eno abaoe [[1991]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 124 skoliad er c'hlasoù divyezhek (11,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Gwidel e 1790<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 128 </ref>. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Gwidel da benn ur c'hanton, hini [[Kanton Gwidel (1790)|Gwidel]]; teir c'humun a oa ennañ: Gwidel (pennlec'h), [[Kewenn]] ha [[Plañvour]], e [[Bann Henbont]]<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36 </ref>. Diskaret e voe kanton Gwidel gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe kumun Gwidel e [[kanton Pont-Skorf]] e 1801 gant an hevelep lezenn<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16401 Cassini - EHESS - Gwidel - Fichenn ar gumun] </ref>. Lakaet e oa bet en [[arondisamant an Oriant]] krouet e 1800. * Feulster e 1793: skrapet e voe daou ofisour kumunel, ne voent ket adkavet, drouklazhet e voe ar barnour a beoc'h<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 275</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 168 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, eleze 3,88 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56078&pays=France&dpt=56&idsource=20078&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== {| |[[Restr:Skeudenn-MonumantarPempHenteGwidel.JPG|right|thumb|200px|Monumant ar soudarded c'hall bet lazhet en Emgann ar Pemp-Hent]] |} * D'ar [[21 Mezheven|21añ a viz Mezheven]] [[1940]], er Pemp-Hent, e oa bet eus un emgann etre ar soudarded c'hall hag ur golonenn alaman o tont eus tu [[Kemper]] evit mont etrezek [[an Oriant]]; ar gêr-mañ a ranke bout difennet diwar urzh ar gouarnamant gall daoust d'an arsav-brezel da zont, dre ma oa ur porzh-brezel; padout a reas teir euriad, tri ofisour [[Bro-C'hall|gall]] ha tri soudard eus ar [[111vet Rejimant Kanolierezh Drevadennel]] hag eizh milour (daou is-ofisour ha pevar soudard) [[Wehrmacht|alaman]] a voe lazhet<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajennoù 22-27 </ref>. * Pevar c'harr-nij ''[[Typhoon Ib]]'' eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] ([[Royal Air Force]]) a gouezhas e Gwidel e penn-kentañ [[1944]], unan d'ar [[31 Genver|31{{añ}} a viz Genver]], daou d'ar [[15 C'hwevrer|15 a viz C'hwevrer]] hag unan d'an [[22 C'hwevrer|22 a viz C'hwevrer]]; lazhet e voe an nijourion, tri anezhe a voe beziet e bered ar gumun, ne voe ket kavet korf an hini diwezhañ<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>; * D'ar [[7 Mezheven|7 a viz Even]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij (''[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] LFIX'' marilhet MJ554 ha kodet AU-?) eus ar [[Royal Air Force]] nepell eus Gwidel; mervel a reas e nijour ha douaret e voe e ''[[Bayeux]] War Cemetery''<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>; * D'an [[13 Mezheven|13 a viz Even]] [[1944]] e kouezhas un nijerez ''[[B-24]]'' eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e Gwidel; lazhet e voe eizh nijour eus he faread, an daou nijour all a voe tapet gant an [[Wehrmacht|Alamaned]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20111114182043/http://www.absa39-45.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_usaaf_morbihan.html Pertes USAAF]</ref>. * D'ar [[27 Gouere|27 a viz Gouere]] [[1944]] e kouezhas un nijerez (''[[De Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito NF XIII]]'' marilhet MM450 ha kodet DZ-?) eus ar [[Royal Air Force]] e Gwidel; an daou nijour a varvas<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. * Mervel a reas 46 den abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56078&pays=France&dpt=56&idsource=20078&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb]</ref>; * E [[Sankenn an Oriant]] edo ar gumun<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajennoù 606 ha 607</ref>; dieubet e voe Gwidel d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an [[Wehrmacht|Alamaned]]<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 622</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas eizh milour<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56078&pays=France&dpt=56&idsource=20078&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas tri milour<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56078&pays=France&dpt=56&idsource=20078&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * E miz Here 2018 ez eus bet kaoz eus [[babigoù Gwidel ganet dizorn pe divrec'h]]<ref>{{fr}}[https://www.ouest-france.fr/bretagne/lorient-56100/bebes-nes-sans-bras-guidel-150-personnes-attendent-des-reponses-6054011 Ouest-France]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> GwidelMonumantarrevarv.JPG|[[Monumant ar re varv]]. GwidelIlizkatolik.JPG|Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol'', {{XIXvet}} kantved}}. ChapelArVadalenGwidel.jpg|Chapel Ar Vadalen, {{XIXvet kantved}}. ChapelSantLaorañsGwidel.jpg|Chapel ''Sant Laorañs'', {{XVIvet kantved}}. ChapelSantMikaelGwidel.jpg|Chapel ''Sant Mikael'', 1897, kloc'hdi eus 1774. </gallery> * Monumant ar re varv er vourc'h, luc'hskeudennoù ha kartenn-bost <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=20078 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=20078 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d'an [[2 a viz Du]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/17170/guidel-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * An iliz katolik. * Chapelioù. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered Gwidel === {| |[[Restr:Gwidel1024px-BezioùarC'hommonwealtheGwidel.JPG|left|thumb|200px|Bezioù ar C'hommonwealth e bered kumun Gwidel]] |} {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Restr:Flag of Australia.svg|24px]] [[Aostralia]] |7 |- |[[Restr:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|24px]] [[Kanada]] |14 |- |[[Restr:Flag of Poland (normative).svg|24px]] [[Polonia]] |1 |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |79<ref>[[Royal Air Force|Aerlu]]:77 (9 anezhe chomet dianav)<br /> [[Royal Navy|Morlu]]: 2 (1 anezhe chomet dianav)</ref> <ref>Milourien eus broioù arall ag ar C'hommonwealth en [[Aerlu]] eus ar [[Rouantelezh-Unanet]]: * [[Restr:Flag of South Africa (1928-1994).svg|24px]] [[Afrika ar Su]]: 1 <br /> * [[Restr:Flag of Australia.svg|24px]] [[Aostralia]]: 1 <br /> * [[Restr:Flag of Southern Rhodesia (1924–1964).svg|24px]] [[Zimbabwe|Rodezia ar Su]]: 2 </ref> |- |[[Restr:Flag of New Zealand.svg|24px]] [[Zeland-Nevez]] |2 |- |Dianav (kontet e niver o bro dija) |11 |- |'''Hollad''' |'''103''' |} Karrnijourion e oant holl, nemet daou vartolod eus Morlu ar [[Rouantelezh-Unanet]]. Marvet int e-pad an [[Eil Brezel Bed]]<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086459&mode=1 Commonwealth War Graves Commission] </ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <div class="center"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:15000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 text:2006 bar:2012 bar:2013 bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 3243 bar:1800 from:0 till: 3226 bar:1806 from:0 till: 3515 bar:1821 from:0 till: 3675 bar:1831 from:0 till: 4015 bar:1836 from:0 till: 3920 bar:1841 from:0 till: 3895 bar:1846 from:0 till: 4018 bar:1851 from:0 till: 4044 bar:1856 from:0 till: 3974 bar:1861 from:0 till: 4003 bar:1866 from:0 till: 4112 bar:1872 from:0 till: 3970 bar:1876 from:0 till: 4094 bar:1881 from:0 till: 4257 bar:1886 from:0 till: 4306 bar:1891 from:0 till: 4429 bar:1896 from:0 till: 4366 bar:1901 from:0 till: 4296 bar:1906 from:0 till: 4332 bar:1911 from:0 till: 4321 bar:1921 from:0 till: 4029 bar:1926 from:0 till: 4057 bar:1931 from:0 till: 3825 bar:1936 from:0 till: 3676 bar:1946 from:0 till: 3536 bar:1954 from:0 till: 3656 bar:1962 from:0 till: 3409 bar:1968 from:0 till: 3367 bar:1975 from:0 till: 4163 bar:1982 from:0 till: 6071 bar:1990 from:0 till: 8421 bar:1999 from:0 till: 9156 bar:2006 from:0 till: 9682 bar:2012 from:0 till: 10279 bar:2013 from:0 till: 10760 bar:2022 from:0 till: 12236 </timeline> </div> <ref>{{fr}}Cassini hag [[EBSSA]] </ref> == Melestradurezh == [[Restr:GwidelTi-kêr.JPG|thumb|190px|Ti-kêr Gwidel]] {{clr|left}} {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= 2020|Anv= Jo Daniel|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1995|Penn=2020 |Anv= François Aubertin|Strollad= [[Bodadeg evit ar Republik]] da gentañ, [[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel]] war-lerc'h ha [[MoDem]] àr-lerc'h|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 1995 |Anv= André Kerihuel |Strollad= [[Centre des démocrates sociaux|CDS]]|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= ?|Penn= 1983 |Anv= [[Louis Le Montagner]] |Strollad= [[Centre national des indépendants et paysans|CNIP]]|Karg= Kannad, Senedour}} {{Dilennad |Deroù= ?|Penn= ?|Anv= Jean de Polignac |Strollad= |Karg=}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} ==Gevelliñ== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] | [[Pulheim]] | 1969 |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[Carraig Uí Leighin]] | 1987 |- | [[Restr:Flag of Romania.svg|border|25px]] [[Roumania]] | [[Negrești-Oaș]] | 1996 |} == Tud == === <small>Tud bet marvet eno</small> === {| |[[Restr:GwidelJeandePolignac.JPG|left|thumb|180px|Jean de Polignac]] |} * Jean de Polignac, bet maer ar gumun. * [[Jean Jaffré]], beleg katolik ha politikour gall, d'an [[11 a viz Ebrel]] [[1896]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Bennerven-d.jpg|80px]] |'''de Bénerven / Bennerven''' Aotrounez Tredieg |''En argant e wezenn derv c'heotet, meziet en aour; e c'houezoc'h en gul tremenant war troad ar c'hef.'' |- |[[Restr:De la Pierre des Salles.png|80px]] |'''de La Pierre''' Aotrounez Talhouët |''En aour e ziv dreustell en gul'' |- | | | |} == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy ː ''Nobiliaire et Armorial de Bretagne''. Adembannet gant Editions des Régionalismes. 2012-2015 * {{br}}Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Guidel}} *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56078 Gwidel war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] 3btwl1052cuaib6lrzf86aad7ani9uy 0 15885 2192423 2190130 2026-06-03T19:17:57Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192423 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kaodan | anvOfisiel = Caudan | skeudenn = TikêrKaodanBroGwened.jpg | alc'hwez = An ti-kêr, 1957-1958. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Lannarstêr|Lannarstêr]] | maer = Fabrice Vély | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 42.63 | hedred = -3.3392 | ledred = 47.8114 | uk = 52 | ubi = 2 | ubr = 84 }} '''Kaodan''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Lannarstêr]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Caudan''', 1264, 1278, 1327, 1332, 1387; '''Cauden''', 1411; '''Cauden, Caudan, Caudon''', 1516; '''Codan''', 1636 '''Gerdarzh''' == Ardamezioù == == Brezhoneg == * D'an 30 a viz Gwengolo [[2010 e Breizh|2010]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. * D'an distro-skol 2014 e oa bet digoret un hentad divyezhek er skol katolik Sant-Jozeb. 100 skoliad o doa lakaet o anv en hentad-se e 2025 (15,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek Kelenn]</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Kaodan e [[Kanton Pont-Skorf (1790)|kanton Pont-Skorf]]; e [[distrig Henbont]] e oa; miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 1801 dindan anv kanton Pont-Skorf ivez gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Pont-Skorf en [[arondisamant an Oriant]] e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 69</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=7226 Cassini - EHESS - Kaodan - Fichenn ar gumun]</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar pevar beleg katolik eus ar gumun<ref>{{fr}}André Maurey, Philippe Lapresle, Anne-Marie Pernel ha Claire Duval, ''Caudan-Lanester en Révolution (1789-1795)'', 1991, pajenn 78 </ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Lannarstêr]] ==== * [[1909]]: tapet e voe ul lodenn eus kumun Kaodan evit krouiñ kumun Lannarstêr d'ar 26 a viz Meurzh<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 69 ha 159</ref>. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 101 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,06 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56036&pays=France&dpt=56&idsource=4513&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv] </ref>. * Ur milour ag ar gumun a voe fuzuilhet d'an 23 a viz Even 1916 gant al Lu [[gall]] e Kalinova ([[Gres]])<ref>{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "An Oriant"</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== <gallery> Ancienne église de Caudan.jpg|An iliz eus an {{XIXvet kantved}}, bet distrujet e miz Eost 1944. MonumantKodianidigezhanAlamanedeKaodanBroGwened.jpg|Monumant kodianidigezh [[Wehrmacht|Alamaned]] [[Sankenn an Oriant]]. </gallery> * Erruout a reas al lu [[SUA]]at e Kaodan d'ar 7 a viz Eost 1944. An Alamaned a dennas eus an Oriant gant kanolioù: distrujet e voe an iliz katolik hag ul lodenn vat eus ar vourc'h gante. * C'hwec'h den nann-soudard eus Kaodan a voe fuzuilhet e [[Lannarstêr]] gant an [[Wehrmacht|Alamaned]] d'an [[9 Eost|9 a viz Eost]] [[1944]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 213</ref>; en hevelep devezh e voe fuzuilhet pevar den nann-soudard eus ar memes tiegezh (an tad, ar vamm hag an daou vab) e Kaodan<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 211-212 ha 308-309</ref>. * D'an 11 a viz Eost e teuas ur golonenn alaman betek ar vourc'h evit lakaat ar c'hloc'hdi da darzhañ<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 587 </ref>. * E Kaodan, da 4 eur goude merenn d'an [[10 Mae|10 a viz Mae]] [[1945]], en em zaskoras ar jeneral Fahrmbacher, penn ar vilourion [[Wehrmacht|alaman]] o terc'hel [[Sankenn an Oriant]], d'ar jeneral Kramer, penn an 66{{vet}} Rann-Arme Troadeion [[SUA]], ha d'ar jeneral Borgnis-Desbordes, penn an 19{{vet}} Rann-Arme Troadeion [[Bro-C'hall]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 214</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://dailymotion.virgilio.it/video/x1wleb_lorient-capitulates-1945-2_people Kodianidigezh an Alamaned e Kaodan - Dielloù an US Army Signal Corps]</ref>. * Mervel a reas unnek den abalamour d'ar brezel <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56036&pays=France&dpt=56&idsource=4513&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv] </ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Lazhet e voe ur c'horporal eus ar gumun d'an [[13 a viz Mae]] [[1948]] en un ambuskad etre [[Muong Lieu]] hag [[Yên Châu]] en [[Tonkin]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6050116 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'ar [[15 a viz Mae]] [[1958]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5315188 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> IlizkatolikSantPêrhaSant Paol KaodanBroGwened.jpg|An iliz katolik. Chapelle Notre-Dame-de-Trescoët 4659.JPG|Ar chapel. Kalvarebourc'hKaodanBroGwened.jpg|Kalvar er vourc'h. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol'', 1960-1962. * Chapel ''Intron-Varia an Erc'h''. * Ar c'halvar. * Monumant kodianidigezh [[Wehrmacht|Alamaned]] [[Sankenn an Oriant]]. * Monumant ar re varv. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=8000 |passo1=1000 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=2665 |p2=2686 |p3=4764 |p4=5819 |p5=6674 |p6=6744 |p7=6810 |p8=6806 |p9=7110 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = Du 1792|Penn = 1815 |Anv = Julien Jaffray|Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1815|Penn = 1832 |Anv = Louis Le Ferrant|Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1832|Penn = 1834 |Anv = François Le Cren |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1834|Penn = 1847 |Anv = Jacques François Le Bellec |Strollad = anvet gant ar Roue e 1835, 1839 ha 1843|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = |Penn = 1853 |Anv = Louis Le Goff |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1854 |Penn = 1870 |Anv = Victor-Adolphe Bruyère |Strollad = anvet gant an Impalaer|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1871 |Penn = 1883 |Anv = Pierre Courtet |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1884 |Penn = 18.. |Anv = Joseph Guyomar |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 18.. |Penn = 19.. |Anv = M. Kerdavid |Strollad = |Karg =Kuzulier-departamant }} {{Dilennad |Deroù = |Penn = 1908 |Anv = Abel Graindorge |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1908 |Penn = 191. |Anv = M. Mouëlo |Strollad = |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1925|Penn = 1965 |Anv = [[Louis Le Léannec]] |Strollad = Tu-dehou|Karg = bet senedour ar Mor-Bihan adalek 1948 betek 1959, Kadoriad Kambr Labour-Douar ar Mor-Bihan}} {{Dilennad |Deroù = |Penn = |Anv = Jean Goulias |Strollad = Tu-dehou|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 196.|Penn = 1977 |Anv = Jean Gaudin |Strollad = Tu-dehou|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 1977|Penn = 2001 |Anv = Joseph Le Ravallec |Strollad = Tu-dehou|Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 2001 |Penn = 2020 |Anv = Gérard Falquerho |Strollad = Tu-dehou|Karg = }} {{DilennadBremañ |Deroù = 2020 |Penn = 2026 |Anv = Fabrice Vély |Strollad = Tu-dehou|Karg = }} {{DilennadPenn}} == Tud == * [[Benito Mussolini]], dispac'hour italian, a zeuas betek Kaodan e 1906<ref>{{fr}}[[https://www.letelegramme.fr/morbihan/lanester/histoire-mussolini-etait-de-passage-en-1906-14-08-2019-12360426.php?fbclid=IwAR1WpWaUJAjsJ2KOP1oLv4JkmpZ_A9nMbrX8VxlZ2y57r63YdzW-ocpfQ88 Le Télégramme]]</ref>. === Tud bet ganet eno === * Eugène Guegan (14 a viz Du 1888-23 a viz Even 1916), soudard breizhat bet fuzuilhet d'an 23 a viz Even 1916 gant al Lu [[gall]] e Kalinova ([[Gres]]) e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "An Oriant"</ref>. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Baud.gif|80px]] |'''de Baud''' Aotrounez Kermen |''En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1'' |- | | | |- | | | |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56036 Kaodan war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] r9vu0uakjd9w5yxskzlxxuussusqech 0 15984 2192438 2190135 2026-06-03T20:53:07Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192438 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Klegereg | anvOfisiel = Cléguérec | skeudenn = Mairie de Cléguérec.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason_ville_fr_Cléguérec_(Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Pondi Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Pondi]] | kanton = [[Kanton Gourin|Gourin]] | cp = 56480 | maer = Marc Ropers <small>(kleiz diseurt)</small> | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 62.99 | hedred = -3.06944444444 | ledred = 48.125 | uk = 155 | ubi = 55 | ubr = 281 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.cleguerec.fr www.cleguerec.fr] }} '''Klegereg''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Pennlec'h [[kanton Klegereg]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == <gallery> Ancien moulin du Stumo 01.jpg|Melin ar Stumo. Écluse du Stumo 07.jpg|Skluz ar Stumo. </gallery> * War lez ar [[Blavezh]] emañ Klegereg. == Dezougen == <gallery> Cléguérec la gare.jpg </gallery> * An ti-gar, serret, war al linenn [[Hent-houarn Pondi Mêlann|hent-houarn Pondi Mêlann]]. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Clegeruc''', 871; '''Cleguerec''', 1280; '''Cleguereuc''', 1314; '''Cleguerec''', 1373, 1387; '''Cleguerac''', 1516; '''Cleguerec''', 1709. == Ardamezioù == ''En glazur e gebrenn en aour karget gant teir brizhenn erminig en sabel, eilet ouzh kab a-zehou gant un arbenn karv, a-gleiz gant ur berwezenn, hag ouzh beg gant peder mailhenn lamellet, an holl en aour.''<ref>Aozet gant Pierre Le Denmat e [[1983]] ; Kuzul ar Gumun : [[1987]].</ref> == Istor == ===[[Dispac'h Gall]]=== * Melestradurezh: krouet e voe kumun Klegereg e 1790 diwar parrez Klegereg, krouet e voe kumunioù diwar he zrevioù [[Berc'hed (Mor-Bihan)|Berc'hed]] ha [[Sant-Inan]] ivez. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Klegereg da bennlec'h [[Kanton Klegereg (1790)|kanton Klegereg]] gant seizh kumun ennañ: [[Berc'hed (Mor-Bihan)|Berc'hed]], Klegereg, [[Malgeneg]], [[Sant-Inan]], [[Seglian]], [[Silieg]] ha [[Stival]]; e [[distrig Pondi]] e oa; gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix'', e voe miret ha brasaet kanton Klegereg gant ar memes anv; lakaet e voe Klegereg en [[arondisamant Pondi]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 72, 338 ha 368</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=09656 Cassini - EHESS - Klegereg - Fichenn ar gumun]</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 177 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,82 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56041&pays=France&dpt=56&idsource=3971&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== [[Skeudenn:UndeneusKlegeregbetfuzuilhetePorzh-Loeiz.JPG|left|thumb|Anv R. Houarno, un den eus Klegereg, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz]] {{clr|left}} * D'an [[23 Mae|23 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korfoù marv pemp den eus ar gumun e-tal gwikadell [[Porzh-Loeiz]]. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu [[Wehrmacht|alaman]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 315-316 </ref>. * [[1944]]: harzet e voe ur Yuzev er gumun, drouklazhet e voe e [[Kamp-diouennañ|gamp-diouennañ]] [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] ([[Polonia]])<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/patronyme.php Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas 31 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56041&pays=France&dpt=56&idsource=3971&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. === Brezelioù didrevadenniñ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur penngorporal eus ar gumun d'an [[3 a viz Gouhere]] [[1947]]en ospital en [[Huế]] en [[Annam]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6050111 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou vilour<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56041&pays=France&dpt=56&idsource=3971&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Allée couverte de Bot-er-Mohed.jpg|An alez toet. </gallery> * Alez toet Bod-er-Mohed. <gallery> Eglise Saint Guérec Cléguérec.JPG|An iliz katolik . </gallery> * Iliz katolik ''Sant Gereg''. <gallery> Chapelle de la Trinité (Cléguérec) 7844.JPG|An Drinded. Fontaine de la Chapelle de la Trinité (Cléguérec) 7880.JPG|Ar chapel hag ar feunteun. </gallery> * Chapel ''an Drinded'' hag he feunteun. <gallery> Château de Beauregard Cléguerec.jpg|Ar c’hastell . </gallery> * Kastell "Beauregard". <gallery> Monument Joseph Pobeguin.jpg|An delwenn. </gallery> * War al leurgêr e vez kavet [[Delwenn ar Frankiz]] eilskeudennet, bet teuzet e [[1875]]. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=56041&dpt=56&comm=Cl%E9gu%E9rec Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=95736&dpt=56 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=2611 |p2=2812 |p3=2679 |p4=2717 |p5=2716 |p6=2749 |p7=2852 |p8=2915 |p9=2849 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D'an 8 a viz Here 2009 e oa bet votet live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun. * E miz Meurzh [[2022 e Breizh|2022]] e oa bet roet d'ar gumun al live 2 hag e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] da dizhout al live 3. === Deskadurezh === * Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[2004]]. * E distro-skol 2025 e oa 39 skoliad er c'hlasoù divyezhek (18,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. == Tud == * [[Louis Joachim Le Maguet]] (1833-1894), mezeg, politikour ganet e Klegereg, kannad Morbihan. * [[Joseph Pobéguin]], marichal a lojeiz e {{3e}} Rejimant ar Spahied aljerian, ezel eus ar c'hefrifi treuzsahariat Flatters, marvet e 1881. * Aotrou Jean-Marie Jan (1875-1972), eskob misioner en Haiti e [[Cap-Haïtien]], etre 1929 ha 1953. Skrivet en deus ivez kalz levrioù<ref>''Église catholique d'Haïti : ''[http://www.haiti-reference.com/religion/catholique/eveques_defunts.php ''Évêques défunts'']</ref>. * Aotrou [[Joseph Madec]] (1923-2013), anvet eskob e Fréjus-Toulon gant ar pab [[Yann-Baol II]] d'an 8 a viz C'hwevrer 1983. War e leve edo e 2000, o chom e Klegereg. * [[Jean Dacquay]] (1927-2014), marc'hhouarner. * [[Jacques Bigot (mell-droad)|Jacques Bigot]] (1953-), melldroader. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Coëtlogon.gif|80px]] |'''de Coêtlogon''' Aotrounez Botbléven |''En gul e dri skoedig en erminoù'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Morbihan''. 1999 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56041 Klegereg war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Yuzevien eus ar Mor-Bihan bet drouklazhet e-doug an Eil-brezel-bed]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944]] 7avw6hvcg2gvg151qc7okvr9xgbh22f 0 16046 2192417 2166286 2026-06-03T18:57:07Z Kontributor 2K 75668 ardamez @svg 2192417 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Servant-an-Oud | anvYezh = Saent-Seran | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Saint-Servant | skeudenn = Mairie, Saint-Servant, France.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Servant-sur-Oust (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Ploermael Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Ploermael - Kalon Breizh]] | kanton = [[Kanton Ploermael|Ploermael]] | cp = 56120 | maer = Hervé Brulé | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 22.4 | hedred = -2.51138888889 | ledred = 47.9161111111 | uk = 70 | ubi = 23 | ubr = 173 | lec'hienn web = }} Ur gumun e [[Breizh]] e [[Kanton Ploermael]] e departamant ar [[Mor-Bihan]] eo '''Sant-Servant-an-Oud'''. == Douaroniezh == <gallery> Saint-Servant & Guillac - pont de l'Herbinaye.jpg|Ar pont dreist d'an Oud. </gallery> * Ar stêr [[Oud (stêr)|Oud]] a dreuz ar gumun. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Sant-Servant-an-Oud e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Gwegon (1790)|kanton Gwegon]]; e [[distrig Josilin]] edo. Diskaret e voe kanton Gwegon ha lakaet Sant-Servant-an-Oud e [[kanton Josilin]], bet miret ha brasaet gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet Sant-Servant-an-Oud en [[arondisamant Ploermael]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34633 Cassini - EHESS - Sant-Servant-an-Oud - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 363</ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant person-dean ar barrez, Gautier e anv, ur c'hure, Livier, hag ur beleg, Perrotin<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 75 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,20 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56236&dpt=56&idsource=6621&table=bp01 Memorialgenweb]</ref>. ==== Kemm arondisamant ==== * E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en [[arondisamant Gwened]]. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56236&dpt=56&idsource=6621&table=bp01 Memorialgenweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’ar [[15 a viz Gwengolo]] [[1956]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6411538 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 37,5 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 399</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> St-servant dlm grée-trévelot 03.jpg|An alez toet. St-servant mnh grée-trévelot 03.jpg|Ar peulvan. </gallery> * Meurvein "La Grée Trevelot". <gallery> Château de Castel 5106.JPG|Arc'hastell. Saint-Servant - château de Castel 04.jpg|Ar c'houldri. Saint-Servant - château de Castel 12.jpg|Ar chapel. </gallery> * Ar c'hastell, e gouldri hag e chapel.. <gallery> St Servant.jpg|An iliz katolik. Église Saint-Servais (Saint-Servant) 5621.JPG|Ar groaz. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Servant'' hag he c'hroaz. <gallery> Saint-Servant - monument aux morts.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=929 |p2=960 |p3=916 |p4=876 |p5=830 |p6=810 |p7=786 |p8=788 |p9=789 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56236 Sant-Servant-an-Oud war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] h0dsfq0a68w99bbxj8k9bjzjpcx25u8 0 16047 2192437 2160494 2026-06-03T20:49:20Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192437 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kiberen | anvOfisiel = ''Quiberon'' | skeudenn = Quiberon - Plage (1).jpg | alc'hwez = An draezhenn. | ardamezioù = Blason_quiberon.svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[an Alre Kiberen Douar Atlantel]] | bro velestradurel = [[Bro an Alre]] | kanton = [[Kanton Kiberen|Kiberen]] (pennlec'h) | cp = 56170 | maer = Patrick Le Roux | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 8.83 | hedred = -3.119167 | ledred = 47.484167 | uk = 15 | ubi = 0 | ubr = 33 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.ville-quiberon.fr www.ville-quiberon.fr] }} '''Kiberen''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e departamant ar [[Mor-Bihan]], war [[gourenez Kiberen]]. Pennlec'h [[kanton Kiberen]] eo. == Douaroniezh == == Anv == Marteze da geñveriañ gant an anv "beg riberen" e Porzh-Haligen, e-lec'h m'emañ bremañ ar "Fort-neuf" (kreñvlec'h nevez)<ref>Louis Le Cam, Quiberon à travers les âges, Impr. de la Marne, 1936, <abbr>p.</abbr> 17.</ref>. Met martezeadennoù all zo. == Ardamezioù == {| |- |''En glazur e eor en aour, gwisket ha flammet kevliv, ar ouel karget gant teir flourdilizenn en gul ; e gab gwriet en gul, e gaerell tremenant, gwakoliet a Vreizh.''<ref>Aozet gant Loïc Ermoy ; Kuzul ar Gumun : [[1974]].</ref> |- |} == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar brezhoneg === * D'ar 24 a viz Meurzh 2021 e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar gumun da dizhout al live 1. == Istor == * [[Dilestradeg Kiberen]] e [[1795]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e penn [[Kanton Kiberen (1790)|kanton Kiberen]] gant div gumun ennañ: Kiberen ha [[Plouharnel]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 310 </ref>; e [[distrig an Alre]] e oa; miret e voe ar c'hanton dindan anv kanton Kiberen gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe Kiberen en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=28448 Cassini - EHESS - Kiberen - Fichenn ar gumun]</ref>. *[[Dilestradeg Kiberen|Dilestradeg]] c'hwitet ar roueelerien, etre an 23 Mezheven 1795 hag an 21 Gouere 1795. Ur bajenn a vo savet diwar-benn roll ar re bet fuzuilhet gant ar Republikaned. === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe kumun [[Sant-Pêr-Kiberen]] d'an 13 a viz Even 1856 diwar ul lodenn eus kumun Kiberen<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 14</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 128 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,46 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56186&dpt=56&idsource=37915&table=bp06 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Implijet e voe an nijva gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] ([[aerlu]] [[alaman]]); bombezet e voe gant ar [[Royal Air Force]] en noz etre ar 4 hag ar 5 a viz C'hwevrer 1941<ref>{{fr}}Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, 1997, pajenn 26</ref>. * D'ar [[2 Kerzu|2 a viz Kerzu]] [[1941]] e kouezhas un nijerez (''[[Bristol Beaufort|Beaufort I]]'' marilhet AW216 ha kodet OA-P) eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] ([[Royal Air Force]]) er mor nepell eus Kiberen; mervel a reas ar pevar nijour a oa en he bourzh, tri anezhe a voe douaret e bered ar gumun, ne voe ket kavet korf an hini diwezhañ; un nijerez all eus ar ''Royal Air Force'' (''[[Vickers Wellington|Wellington]]'', marilhet ''Z1422'' ha kodet ''UV-W'') a gouezhas e Kiberen d'ar [[4 Eost|4 a viz Eost]] [[1942]], he femp nijour a varvas, ur c'horf a voe kavet hepken, douaret e voe e bered ar gumun; ur c'harr-nij all eus ar [[Royal Air Force]], ur ''[[Vickers Wellington|Wellington IV]]'', marilhet ''Z1476'' ha kodet ''SM-F'', a gouezhas e Kiberen d'an [[23 Gwengolo|23 a viz Gwengolo]] [[1942]], e bemp nijour a varvas, ur c'horf a voe kavet hepken, douaret e voe e bered ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.asso.fr/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. * Mervel a reas 47 den abalamour d'ar brezel, unan anezhe, Antony Simon Fleur, ur c'helenner alamaneg war e leve, a voe drouklazhet e [[Kamp-diouennañ|kamp-diouennañ]] [[Auschwitz-Birkenau|Auschwitz]] ([[Polonia]])<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56186&dpt=56&idsource=37915&table=bp06 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. harzhet e oa bet e Kiberen e penn-kentañ miz Genver 1944 gant an Alamaned. * E [[Sankenn an Oriant]] edo ar gumun<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 587</ref>. * Dieubet e voe ar gumun d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 622</ref>. ==== Brezelioù didrevadenniñ ==== * Tri gwaz a varvas e [[Brezel Indez-Sina]] ha tri all e [[Brezel Aljeria]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56186&dpt=56&idsource=37915&table=bp06 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Église Notre-Dame-de-Locmaria de Quiberon - Place du Repos.JPG|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Intron-Varia''. * Monumant ar re varv er vourc’h, luc'hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=37915 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=86840 Memorial Genweb]</ref>. === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun === <gallery> BezioùarC'hommonwealthKiberen01.JPG KiberenBro-GwenedMor-BihanBezioùarC'hommonwealtheberedargumun.JPG </gallery> {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Restr:Flag of Australia.svg|24px]] [[Aostralia]] |2 (unan anezhe chomet dianv) |- |[[Restr:Flag of Poland (normative).svg|24px]] [[Polonia]] |1 |- |[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |3 |- |'''Hollad''' |'''6''' |} Karrnijourion e oant holl. Ar [[Breizh-Veur|Vreizhveuriz]] a voe lazhet pa gouezhas o c'harr-nij ''Beaufort I'' er mor, nepell eus Kiberen d'an [[2 Kerzu|2 a viz Kerzu]] [[1941]] <ref>{{fr}}[http://www.absa3945.asso.fr/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>, unan ag an [[Aostralia]]ned pa gouezhas e garr-nij ''Wellington'' e Kiberen d'ar [[4 Eost|4 a viz Eost]] [[1942]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.asso.fr/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan] </ref> (egile, chomet dianav, a oa bet beziet e [[Houad]] da gentañ), ar [[Polonia|Polonad]] pa gouezhas e garr-nij ''Wellington IV'' e Kiberen d'an [[23 Gwengolo|23 a viz Gwengolo]] [[1942]] <ref>{{fr}}[http://www.absa3945.asso.fr/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan] </ref>, e-pad an [[Eil Brezel Bed]]{{,}}<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086467&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. == Dezougen == <gallery> TigarKiberen.jpg|Ti-gar Kiberen Quiberon - Tire bouchon.jpg|Un tren e porzh-houarn Kiberen </gallery> * E penn [[Hent-houarn Kiberen An Alre|al linenn hent-houarn Kiberen-An Alre]] emañ Kiberen. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=6000 |passo1=1000 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2022 |p1=4540 |p2=4595 |p3=4723 |p4=4808 |p5=4623 |p6=5073 |p7=5056 |p8=5008 |p9=4987 |p10=4782 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == *al livour [[Ernest Guérin]] (1887-1952) en deus bevet e Kiberen betek e varv, hag ur palier arz en doa eno. *ar marc'hhouarner [[Louison Bobet]] (1925-1983) en deus krouet ar greizenn vorvezegiezh. === Ardamezeg ar familhoù === == Gevelliñ == *[[Josilin]] ({{Breizh}}) *[[Le Grand-Bornand]] ({{Savoia}}) *[[Kempten]] ({{Alamagn}}) *[[Logh]] ({{Kernev-Veur}}) == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56186 Kiberen war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijvaoù al Luftwaffe e Breizh]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] 8mzysshiwmsdxgcrlbgprsd9eo9w4ms 0 16049 2192436 2190133 2026-06-03T20:46:28Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192436 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kewenn | anvOfisiel = Quéven | skeudenn = Bourc'hKewennBroGwened.JPG | alc'hwez = Bourc'h Kewenn. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Plañvour|Plañvour]] | maer = Marc Boutruche | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 23.93 | hedred = -3.41388888889 | ledred = 47.7894444444 | uk = 50 | ubi = 2 | ubr = 66 }} '''Kewenn''' (pronoñset [ˈcəɥən] gant tud ar vro) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Plañvour]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar brezhoneg === <gallery> KewennPanelldivyezhek.jpg|Panell divyezhek. </gallery> * Ar maer kozh (2008-2014), Marc Cozilis, a zo ur brezhonegour ampart. * D’ar 26 a viz Gwengolo [[2008]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun ha roet war un dro d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. * D'an 20 a viz Ebrel [[2011]] e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 2. * E [[2023 e Breizh|2023]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout al live 3. === Deskadurezh === * Un hentad divyezhek a zo eno abaoe [[2006]]. * E distro-skol 2025 e oa 56 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (6,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Kewenn e 1790; e [[Kanton Gwidel (1790)|kanton Gwidel]] hag e [[distrig Henbont]] e oa<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 309</ref>. Diskaret e voe kanton Gwidel gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe kumun Kewenn e [[kanton Pont-Skorf]] e 1801 gant an hevelep lezenn<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=28423 Cassini - EHESS - Kewenn - Fichenn ar gumun]</ref>. Lakaet e oa bet en [[arondisamant an Oriant]] krouet e 1800. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 103 gwaz abalamour d'ar brezel, 18 e 1914, 25 e 1915, 24 e 1916, 13 e 1917, 16 e 1918 ha 7 e 1919, eleze 4,45 % eus he foblañs e 1911<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== {| |[[Restr:KewennBlockhausPezhioù-kanol.JPG|left|thumb|160px|Blockhaus pezhioù-kanol e Kewenn]] |} * Mervel a reas 15 milour ha 24 den nann-soudard abalamour d'ar brezel<ref name="Monumant ar re varv"/>. * D'ar 7 a viz Eost 1944 e teuas milourion [[SUA]]at gant tankoù betek ar vourc'h met an [[Wehrmacht|Alamaned]] o lakas da gilañ war-zu [[Pont-Skorf]]; degemeret e oant bet mat gant tud Kewenn, setu perak e voe c'hwezhet an tan er vourc'h gant an Alamaned d'an 18 a viz Eost 1944<ref>{{fr}}Jean Le Berd, ''Lorient sous l'occupation'', Embannadurioù Ouest-France, Roazhon, 1986, pajennoù 109 ha 114</ref>. Chom a reas Kewenn e [[Sankenn an Oriant]] e dalc'h an Alamaned betek an 10 a viz Mae 1945. Distrujoù bras a voe er gumun. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas daou vilour er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=24165&dpt=56 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas nav milour<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=24165&dpt=56 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> KewennpeulvanKerdehored.JPG|Peulvan Kerdehored. Dolmens du Kerroc’h.jpg|Taolioù-maen Kerroc'h. IlizkatolikKewennBroGwened.JPGDSC01711.JPG|An iliz katolik. Calvaire de Quéven.png|Ar c'halvar. Chapelle de la Trinité de Quéven (1962).jpg|Chapel ''an Drinded''. </gallery> * Meurvein. * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''. * Ar c'halvar er vourc'h. * Chapelioù. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=24165 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[2 a viz Here]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/66820/queven-presdeleglise/?elm=250 Université de Lille]</ref>. == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=9000 |passo1=1000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2022 |p1=2937 |p2=2954 |p3=4529 |p4=6798 |p5=8400 |p6=8314 |p7=8707 |p8=8666 |p9=8677 |p10=8906 |mammenn=EBSSA }} == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == <div class="center"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:9000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 text: bar:1806 text:1806 bar:1821 text: bar:1831 text:1831 bar:1836 text: bar:1841 text:1841 bar:1846 text: bar:1851 text:1851 bar:1856 text: bar:1861 text:1861 bar:1866 text: bar:1872 text:1872 bar:1876 text: bar:1881 text:1881 bar:1886 text: bar:1891 text:1891 bar:1896 text: bar:1901 text:1901 bar:1906 text: bar:1911 text: bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text: bar:1946 text:1946 bar:1954 text: bar:1962 text:1962 bar:1968 text: bar:1975 text:1975 bar:1982 text: bar:1990 text: bar:1999 text:1999 bar:2006 text: bar:2012 text:2012 bar:2013 text: bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 1583 bar:1800 from:0 till: 1524 bar:1806 from:0 till: 1536 bar:1821 from:0 till: 1562 bar:1831 from:0 till: 1664 bar:1836 from:0 till: 1699 bar:1841 from:0 till: 1729 bar:1846 from:0 till: 1832 bar:1851 from:0 till: 1876 bar:1856 from:0 till: 1898 bar:1861 from:0 till: 2153 bar:1866 from:0 till: 2204 bar:1872 from:0 till: 2061 bar:1876 from:0 till: 2123 bar:1881 from:0 till: 2233 bar:1886 from:0 till: 2339 bar:1891 from:0 till: 2344 bar:1896 from:0 till: 2338 bar:1901 from:0 till: 2393 bar:1906 from:0 till: 2413 bar:1911 from:0 till: 2315 bar:1921 from:0 till: 2317 bar:1931 from:0 till: 2253 bar:1936 from:0 till: 2211 bar:1946 from:0 till: 1746 bar:1954 from:0 till: 3313 bar:1962 from:0 till: 2937 bar:1968 from:0 till: 2954 bar:1975 from:0 till: 4529 bar:1982 from:0 till: 6798 bar:1990 from:0 till: 8400 bar:1999 from:0 till: 8314 bar:2006 from:0 till: 8707 bar:2012 from:0 till: 8666 bar:2013 from:0 till: 8677 bar:2022 from:0 till: 8906 </timeline> </div> <ref>{{fr}}Cassini hag [[EBSSA]]</ref> == Tud == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= Ebrel 2014 |Penn= 2026 |Anv= Marc Boutruche<ref>{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/marc-boutruche-la-nouvelle-tete-de-la-commune-2107061 Ouest-france.fr, d'ar 5 a viz Ebrel 2014]</ref>|Strollad= Tu-dehou, distrollad|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Meurzh 2008 |Penn= |Anv= Marc Cozilis|Strollad= [[Strollad Komunour Gall]]|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Meurzh 1982 |Penn= Meurzh 2008 |Anv= Jean-Yves Laurent |Strollad= [[Strollad Sokialour Gall]]|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= |Penn= Kerzu 1980 |Anv= Pierre Quinio |Strollad= [[Strollad Sokialour Gall]]|Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Here 1947 |Penn= Eost 1974 |Anv= Joseph Kerbellec |Strollad= [[SFIO]] | |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Gwengolo 1945 |Penn= Here 1947 |Anv= Louis Kermabon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1940 |Penn= 1945 |Anv= Louis Kermabon |Strollad= bet anvet gant [[Renad Vichy]] |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1904 |Penn= 1940 |Anv= Julien Moëllo |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1892 |Penn= 1904 |Anv= Auguste Roperc'h |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1878 |Penn= 1892 |Anv= Joseph Le Léannec |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1852 |Penn= 1878 |Anv= Jean-Marie Raoul |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1819 |Penn= 1852 |Anv= Yves Le Leslé (mab) |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1799 |Penn= 1819 |Anv= Yves Le Leslé (tad) |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1797 |Penn= 1799 |Anv= Nicolas Joseph Raoul |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1795 |Penn= 1797 |Anv= Joseph Loménéhé |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1793 |Penn= 1795 |Anv= Jacques Le Bigot |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1791 |Penn= 1793 |Anv= Jacques Loher |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Gevelliñ == Gevellet eo Kewenn gant ar c'hêrioù-mañ<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130921062043/http://www.queven.com/default.asp?mode=culture-jumelages Lec'hienn ti-kêr Kewenn]</ref> : *{{Gevelliñ|Dún Mánmhaí|Iwerzhon|Ireland|bloavezh=1987}} *{{Gevelliñ|Altenkunstadt|Alamagn|Germany|bloavezh=2006}} *{{Gevelliñ|Weismain|Alamagn|Germany|bloavezh=2006}} *{{Gevelliñ|Burgkunstadt|Alamagn|Germany|bloavezh=2011}} *{{Gevelliñ|Koro (Mali)|Mali|Mali|kêr=Koro|bloavezh=2002}} == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56185 Kewenn war lec'hienn Geobreizh] *{{fr}} [http://www.queven.com/ Lec'hienn ofisiel Kêr Gewenn] == Notennoù ha davennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] dl5vwtnlazglf9hs4b2mxdb4lbzfhvh 0 16082 2192448 2165162 2026-06-03T21:13:05Z Flo Goni 91190 2192448 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Landaol | anvOfisiel = ''Landaul'' | skeudenn = Landaul Place centrale.jpg | alc'hwez = Al leurgêr e kreiz ar vourc'h. | ardamezioù = Blason_ville_fr_Landaul_(Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Alre Kiberen Douar Atlantel]] | bro velestradurel = [[Bro an Alre]] | kanton = [[Kanton Pleuwigner|Pleuwigner]] | cp = 56690 | maer = Dominique Ollivier Frankel | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 17.35 | hedred = -3.07472222222 | ledred = 47.7491666667 | uk = 23 | ubi = 0 | ubr = 66 | lec'hienn web = }} '''Landaol''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Pleuwigner]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː '''Landaul''', 1387; '''Landaule''', 1389; 1516; '''Landole''', 1630; 1636 * Hervé Abalain (2000) ː diwar ''dol'' = prat, plaenenn * Gwelout ivez keltiek do''l'' = douar gleb, kildroenn == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Landaul (Morbihan).svg|110px]] |width="15px"| |''Troc'het : ouzh1 en erminoù karget gant ur joskenn en sabel stilhonet en argant ; ouzh 2 en glazur e zek c'hanochenn en argant, 4, 3, 2, 1 ; e erion en gul karget gant eizh bezantenn en aour gouremet.''<ref>Aozet gant Jean-Claude Renaud.</ref> |- |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Landevant (1790)|kanton Landevant]]; e [[distrig an Alre]] e oa; diskaret e voe kanton Landevant e 1801 ha lakaet Landaol e [[kanton Pleuwigner]] e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Landaol en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 155</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18508 Cassini - EHESS - Landaol - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 54 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,82 % eus he foblañs e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56096&dpt=56&idsource=5765&table=bp01 Memorialgenweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. <gallery> Plaque commémorative des 6 fusillés de Landaul.jpg|Plakenn ar Rezistanted. </gallery> * Fuzuilhet e voe c'hwec'h rezistant er vourc'h gant an [[Wehrmacht|Alamaned]] d'an [[30 a viz Ebrel]] [[1944]]. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur milour<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Lec'h de Langonbrach (Landaul) 4142.JPG|Ar peulvan. </gallery> * Peulvan Langonbrach. <gallery> 108 Landaul Château de Kerambourg.jpg|Ar c'hastell. </gallery> * Kastell Kerambarch. <gallery> Église Saint-Théleau (Landaul) 4150.JPG|An iliz katolik. Chapelle Saint-Maurille à Langombrach (Landaul) 4137.JPG|Ar chapel. </gallery> * Iliz katolik ''Sant [[Telo]]''. * Chapel ''Sant Maurille''. <gallery> Monument des 6 fusillés de Landaul.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar Rezistanted fuzuilhet e 1944. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=5765 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=5765 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’ar [[15 a viz Ebrel]] [[1923]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/48080/landaul-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=95809 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=979 |p2=1009 |p3=1051 |p4=1147 |p5=1327 |p6=1343 |p7=1733 |p8=2166 |p9=2487 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Brezhoneg == ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D'an 11 a viz Gouere [[2025 e Breizh|2025]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout al live 1. == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Keraer.gif|80px]] |'''de Keraër / de Kaër''' Aotrounez Kerambourg |''En gul, e groaz en erminoù eoriet ha divnaeret en aour'' |- |[[Restr:Kerambart-1.jpg|80px]] [[Restr:Kerambart-2.gif|80px]] |'''de Kerambart''' Aotrounez al lec'h se |''Dougen a ra teir c'hregilhenn; e gab karget gant ul leon difoupant''. Neuz all ''Treustellet a c'hwec'h pezh'' ''Livioù disverket'' |- |[[Restr:De Malestroit.gif|80px]] |'''de Malestroit''' Aotrounez Kerambourg |''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3.'' |- | | | |} == Gevelliñ == ==Levrlennadur== ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Landol}} *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56096 Landaol war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] 6v0wx0chedx3h4h5dat0h7kuk4ak1kx 0 16176 2192367 2190187 2026-06-03T14:02:14Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192367 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|An Drinded}}{{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Drinded-Surzhur | anvOfisiel = ''La Trinité-Surzur'' | skeudenn = 56 La Trinité-Surzur église.jpg | alc'hwez = Iliz Sant-Servez | ardamezioù = Blason ville fr La Trinité-Surzur (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwened (Voynet)|Bro Gwened]] | kanton = [[Kanton Sine|Sine]] | cp = 56190 | maer = Vincent Rossi | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 2.3 | hedred = -2.59333333333 | ledred = 47.6052777778 | uk = 30 | ubi = 14 | ubr = 42 | lec'hienn web = {{fr}} [http://www.latrinitesurzur.fr/ latrinitesurzur.fr] }} '''An Drinded-Surzhur''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Sine]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Drinded-Surzhur''|norzh=([[Sulnieg]])|biz=[[Laozag]]|reter=[[Laozag]]|su=[[Surzhur]]|gwalarn=[[Teiz]]|mervent=[[Surzhur]]|gevred=([[Ambon]])}} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun An Drinded-Surzhur e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Surzhur (1790)|kanton Surzhur]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 393</ref>; e [[distrig Gwened]] e oa. Diskaret e voe Kanton Surzhur gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]) dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe An Drinded-Surzhur en [[arondisamant Gwened]] e 1800 hag e [[Kanton Gwened-Reter]] e 1801<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38237 Cassini - EHESS - An Drinded-Surzhur - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet}} kantved === ==== Brezelioù ==== * Mervel a reas 16 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,09 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56259&dpt=56&idsource=55338&table=bp08 Memorialgenweb]</ref>. * Mervel a reas tri den<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56259&dpt=56&idsource=55338&table=bp08 Memorialgenweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> 56 La Trinité-Surzur église.jpg|An iliz katolik. 56 La Trinité-Surzur fontaine.jpg|Ar feunteun. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Servez''. * Ar feunteun. * Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc'hskeudenn{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=55338 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11304 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1800 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=261 |p2=289 |p3=336 |p4=383 |p5=583 |p6=571 |p7=958 |p8=1396 |mammenn=EBSSA |bl9=2017|bl10=2021|p9=1611|p10=1721}} == Melestradurezh == == Brezhoneg == * D'an 12 a viz Gwengolo [[2014]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 30 a viz Genver [[2015 e Breizh|2015]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]]. * E distro-skol 2025 e oa 13 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|La Trinité-Surzur}} {{Wikeriadur}} *{{fr}} [http://www.latrinitesurzur.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] *{{fr}} [http://www.infobretagne.com/trinite-surzur.htm La Trinité-Surzur e lec'hienn infobretagne] *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56259 an Drinded-Surzhur war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:An Drinded-Surzhur}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] otohcotjxdogx0p95y5d59t0bn6hmy2 2192376 2192367 2026-06-03T15:54:15Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192376 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|An Drinded}}{{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Drinded-Surzhur | anvOfisiel = ''La Trinité-Surzur'' | skeudenn = 56 La Trinité-Surzur église.jpg | alc'hwez = Iliz Sant-Servez | ardamezioù = Blason ville fr La Trinité-Surzur (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwened (Voynet)|Bro Gwened]] | kanton = [[Kanton Sine|Sine]] | cp = 56190 | maer = Vincent Rossi | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 2.3 | hedred = -2.59333333333 | ledred = 47.6052777778 | uk = 30 | ubi = 14 | ubr = 42 | lec'hienn web = {{fr}} [http://www.latrinitesurzur.fr/ latrinitesurzur.fr] }} '''An Drinded-Surzhur''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Sine]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Drinded-Surzhur''|norzh=([[Sulnieg]])|biz=[[Laozag]]|reter=[[Laozag]]|su=[[Surzhur]]|gwalarn=[[Teiz]]|mervent=[[Surzhur]]|gevred=([[Ambon]])}} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun An Drinded-Surzhur e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Surzhur (1790)|kanton Surzhur]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 393</ref>; e [[distrig Gwened]] e oa. Diskaret e voe Kanton Surzhur gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]) dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e voe An Drinded-Surzhur en [[arondisamant Gwened]] e 1800 hag e [[Kanton Gwened-Reter]] e 1801<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38237 Cassini - EHESS - An Drinded-Surzhur - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet}} kantved === ==== Brezelioù ==== * Mervel a reas 16 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,09 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56259&dpt=56&idsource=55338&table=bp08 Memorialgenweb]</ref>. * Mervel a reas tri den<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56259&dpt=56&idsource=55338&table=bp08 Memorialgenweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> 56 La Trinité-Surzur église.jpg|An iliz katolik. 56 La Trinité-Surzur fontaine.jpg|Ar feunteun. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Servez''. * Ar feunteun. * Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc'hskeudenn{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=55338 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=11304 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1800 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=261 |p2=289 |p3=336 |p4=383 |p5=583 |p6=571 |p7=958 |p8=1396 |mammenn=EBSSA |bl9=2017|bl10=2021|p9=1611|p10=1721}} == Melestradurezh == == Brezhoneg == * D'an 12 a viz Gwengolo [[2014]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'an 30 a viz Genver [[2015 e Breizh|2015]] e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg. * E distro-skol 2025 e oa 13 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|La Trinité-Surzur}} {{Wikeriadur}} *{{fr}} [http://www.latrinitesurzur.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] *{{fr}} [http://www.infobretagne.com/trinite-surzur.htm La Trinité-Surzur e lec'hienn infobretagne] *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56259 an Drinded-Surzhur war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:An Drinded-Surzhur}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] tnaqijhe2zu2aelv6vbtmpm6x00z02g 0 16219 2192427 2184730 2026-06-03T20:11:49Z ~2026-33039-47 92000 /* Melestradurezh */ 2192427 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Aradon | anvOfisiel = ''Arradon'' | skeudenn = Ti-kêrAradon.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Arradon (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwened (Voynet)|Bro Gwened]] | kanton = [[Kanton Gwened-2|Gwened-2]] | cp = 56610 | maer = Jean-Philippe Périès | amzer-gefridi = [[2026]]-2032/2033 | gorread = 18.49 | hedred = -2.82222222222 | ledred = 47.6263888889 | uk = 22 | ubi = 0 | ubr = 61 | lec'hienn web = {{fr}} [http://www.arradon.com/ arradon.com] }} '''Aradon''' (distaget {{IPA|[aʁaˈwɔn]}} er vro) a zo ur gumun eus [[kanton Gwened-2]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == War vord pleg-mor ar [[Mor Bihan Gwened|Mor Bihan]] emañ kumun Aradon. Kumunioù amezek da Aradon: [[Baden (Mor-Bihan)|Baden]]; [[Ploveren]]; [[Gwened]]; [[Sine]]. An aod hag an inizi a vez war borzh ar gumuniezh :<gallery> Arradon Pen Er Men.jpg|Penn ar Men Iles Logoden.JPG|An [[inizi Logodeg]] Ile Irus.JPG|[[An Iruz]] </gallery> == Anv == * Jean-Baptiste Ogée : "Ar-raden ''= la fougère''" <ref>{{fr}}Ogée : ''Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne'', adembannadur 1843, [https://books.google.fr/books?id=DI8DAAAAYAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q=Arradon&f=false levrenn 1, p.47]</ref> *Erwan Vallerie ː '''Daradon''', 1304; '''Aradon''', 1516<ref>{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> * {{fr}}Embannadurioù Flohic (1996) : "''probablement d'origine gauloise, en tout cas avec le final'' dunum'', pour le sens de forteresse. Certains font le rapprochement avec le'' ratz'', le passage''". * Hervé Abalain (2000) : "'''Aradon''''', 1387 ; de'' are ''= devant, et'' dunum ''= forteresse''"<ref>{{fr}}Hervé Abalain : ''Les noms de lieux bretons''. Les Universels Gisserot. 2000</ref>. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Arradon (Morbihan).svg|60px]] | :''« Palefarzhet; ouzh 1, en sabel e deir treustell en argant; ouzh 2, en glazur, e vag-lien greet en argant, e voug-heol loc'hant ouzh konk kleiz ar gab; ouzh 3, en sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1; ouzh 4, en argant, e vrizhenn erminig en sabel »'' *Kuzul ar Gumun, 26/02/1988, reizhet 05/06/1992. |} == Istor == * Savet e voe parrez Aradon diwar ul lodenn eus parrez [[Ploveren]] met n'ouier ket pevare. * Edo [[Enizenac'h]] e parrez Aradon a-raok dont da vout emren<ref>{{fr}}Joseph-Marie Le Mené, ''Histoire du diocèse de Vannes'', 1891</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe kumun Aradon e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h [[Kanton Aradon (1790)|kanton Aradon]] gant pemp kumun ennañ: [[an Arzh]], Aradon, [[Baden (Mor-Bihan)|Baden]], [[Enizenac'h]] ha [[Ploveren]]; e [[distrig Gwened]] e oa; dilamet e voe kanton Aradon ha lakaet e voe Aradon e [[kanton Gwened-Kornôg]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Aradon en [[arondisamant Gwened]] e 1800<ref>{{fr}} [http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=1339 Cassini - EHESS - Aradon - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref>{{fr}} Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 21.</ref>. * He ferson, Le Galliot, a nac'has al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] e 1791. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 62 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,83 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Daou ezel ag ar Rezistañs a voe fuzuilhet gant an [[Wehrmacht|Alamaned]] er gumun d'an [[31 Gouere|31 a viz Gouere]] [[1944]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 353</ref>. ==== [[Brezel Indez-Sina]] ==== * Mervel a reas daou vilour ag ar gumun er [[Viêtnam]] abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. ==== [[Brezel Aljeria]] ==== * Mervel a reas tri milour ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Dolmen Kerhenry.jpg|Taolvaen Kerhañri LodennmogerKenkizalLodoùAradon.jpg|Lodenn eus moger kenkiz al Lodoù Moulin Campen.JPG|Milin Kampenn ChateauPorce.jpg|Kastell Porse </gallery> === Ragistor === * Taol-vaen Kerhañri. * Taol-vaen ar Roc'h. * Krugell Sant-Gales, bet furchet adalek 1854. === Henamzer === * Kenkizoù galian-roman er Lodoù, e Penn-ar-Maen, Rogeltaz, Bourjerell ha Kervoyer. === Milinoù === * Milinoù-avel e Pont-Stêr, Gras-er-Velin, Kerbeleg ({{XVIIvet kantved}}), ha div c'hoazh en enez an [[Iruz]]. * Milinoù-dour e Pont-Stêr hag er Baludenn ({{XVIIIvet kantved}}). === Annezioù === * Kastell Porse; implijet e voe e-pad an [[Eil Brezel-bed]] gant an Alamaned da verniañ dafar. C'hwezhet e voe an tan ennañ gante p'edont o tec'het e miz Eost 1944 ha distrujet e voe razh. * Manerioù Kerhad ({{XVvet kantved}}), Kerbileved ({{XVvet}}-{{XVIvet kantved}}), Rogeltaz ({{XVIIvet kantved}}), Lokeltaz, Moreag, Trevelin ({{XIXvet kantved}}), Langad hag ar Razh ({{XIXvet kantved}}). * Kenkiz Bagatelle (1878). === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> IlizKatAradon.JPG|An iliz katolik. ChapelBorc'hAradon.JPG|Ar chapel er vourc’h. TammaoterAradon.jpg|Maen eus aoter Iliz ''Sant Pêr'' a-gent. MeinbezAradon.jpg|Mein-bez eus ar vered a-gent. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr'', bet savet e 1885-1887; ouzhpennet e voe ar gorzenn e 1901. * Chapel ''Sant Pêr'', er vourc’h, bet iliz ar barrez gwechall, savet er {{XVvet kantved}}. * Chapel ''Santez Barba''. * Chapel ''Sant Varzhin'', er Voustoer. * Prioldi ar Visenn. === Brezelioù === <gallery> Monumantd'arrevarvAradon.JPG|Monumant ar re varv. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik. Dioueliet e voe d’an [[23 a viz Gouhere]] [[1922]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/31984/arradon-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=86940 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=86940 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=5800 |passo1=1000 |passo2=250 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2016 |bl10=2021 |p1=1653 |p2=1976 |p3=2760 |p4=3706 |p5=4317 |p6=4719 |p7=5125 |p8=5463 |p9=5369 |p10=5685 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad | Deroù= [[1800]] | Penn=[[1812]] | Anv= Mathurin Cloerec | Strollad=| Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1812]] | Penn=[[1815]] | Anv= Nicolas Crequer | Strollad=| Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1815]] | Penn=[[1820]] | Anv= Jean Cloerec| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1820]] | Penn=[[1844]] | Anv= Pierre Le Rohellec| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1844]] | Penn=[[1848]] | Anv= Pierre Le Guen| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1848]] | Penn=[[1857]] | Anv= Pierre Le Gouguec| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1857]] | Penn=[[1858]] | Anv= Pierre Le Guen| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1858]] | Penn=[[1876]] | Anv= Michel Cloerec| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1876]] | Penn=[[1893]] | Anv= Jean-Louis Le Rohellec| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1893]] | Penn=[[1929]] | Anv= Frédéric Jegat| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1929]] | Penn=[[1929]] | Anv= Alban Boleis| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1929]] | Penn=[[1935]] | Anv= Jean Le Drevo| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1935]] | Penn=[[1945]] | Anv= Jean-Marie Jollivet| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1945]] | Penn=[[1955]] | Anv= Léonce Franco| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1955]] | Penn=[[1971]] | Anv= Ferdinand Loysel| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1971]] | Penn=[[1995]] | Anv= François Jarlegan| Strollad= | Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[1995]] | Penn=[[2008]] | Anv= André Gall| Strollad= [[Strollad Sokialour Gall]]| Karg= }} {{Dilennad | Deroù= [[2008]] | Penn=[[2014]] | Anv= Dominique Mourier| Strollad= tu-kleiz, distrollad| Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Meurzh 2014| Penn=[[2020]] |Anv=Antoine Mercier |Strollad=tu-dehou |Karg= Retredad}} {{Dilennad |Deroù= 2020 | Penn=[[2026]] |Anv= Pascal Barret |Strollad=tu-kleiz |Karg= }} {{DilennadBremañ | Deroù= 2026 |Anv=Jean-Philippe Périès |Strollad=tu-dehou|Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == * Jean Touzé de Botlore, selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1680. === Tud bet ganet en Aradon === * [[Jean Marion]], beleg, person [[Edig]], skrivagner, e [[1759]]. * [[Eugène Riguidel]], moraer, e [[1940]]. === Tud bet o chom en Aradon === * [[Anne Caseneuve]] (1964-2015), merdeerez. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Arradon.jpg|80px]] |'''d'Arradon''', Aotrounez al lec'h se ha Kerdréan |''En sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1'' |- |[[Restr:Aubin-kerbouchard.jpg|80px]] |'''Aubin''' Aotrounez Locqueltas |''En glazur e dreustell en aour heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg'' |- |[[Restr:Bégaud.gif|80px]] |'''Bégaud''' Aotrounez Kervoyer |''En argant e zaou beroked geotet kein-ouzh-kein, pigoset hag iziliet en gul, heuliet ouzh kab gant ur bempdiliaouenn en glazur hag ouzh beg gant teir c'hreskenn ivez en glazur'' |- |[[Restr:Gibon.gif|80px]] |'''de Gibon''' Aotrounez Roguédas |''En gul e deir manal ed en aour'' |- |[[Restr:De Malestroit.gif|80px]] |'''de Malestroit''' Aotrounez Roguédas |''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3.'' |- |[[Restr:Touzé de Botloré.png|80px]] |'''Touzé''' Aotrounez Botlore |''Geotet e dri fenn levran en aour, gwakoliet en gul ha bouklet en argant'' |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{fr}} Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Morbihan''. 1999 * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Arradon}}{{Wikeriadur}} * {{fr}}[https://www.arradon.com/ arradon.com], lec'hienn ofisiel ar gumun * {{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56003 Aradon war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] 5bsb972wlbaorc5yx4qm2uxo79uwjrd 0 16231 2192454 2190141 2026-06-03T21:20:02Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192454 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Laozag | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Lauzach | skeudenn = Lauzach_Mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason ville fr Lauzach (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Kistreberzh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwened (Voynet)|Bro Gwened]] | kanton = [[Kanton Kistreberzh|Kistreberzh]] | maer = Patrice Le Penhuizic | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 10.76 | hedred = -2.54333333333 | ledred = 47.6155555556 | uk = 52 | ubi = 17 | ubr = 63 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.pays-questembert.fr/communes/lauzach www.pays-questembert.fr] }} '''Laozag''' (distaget {{IPA|[loːɒ]}} er vro), skrivet ivez '''Laozac'h''', zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Kistreberzh]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː '''Lausa''', 1330; 1387; '''Laura''', 1453; '''Lauza''', 1516; 1630; '''Lauzac''', 1731; 1779; == Ardamezioù == {| |- |[[File:Blason ville fr Lauzach (Morbihan).svg|60px]] |width="15px"| |''En glazur e gebrenn en aour adkarget gant unan all en gul ha heuliet ouzh beg gant ur gregilhenn en gul ; e gab en erminoù.''<ref>Aozet gant Bernard Le Ny-Jegat ; Kuzul ar Gumun : [[2002]]</ref> |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Muzilheg (1790)|kanton Muzilheg]]; e [[distrig ar Roc'h-Bernez]] e oa; lakaet e voe Laozag e [[kanton Kistreberzh]] bet miret ha brasaet e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Laozag en [[arondisamant Gwened]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 172</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18945 Cassini - EHESS - Laozag - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel,eleze 4,30 % eus he foblañs e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56109&dpt=56&idsource=55339&table=bp08 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas tri milour er [[Viêtnam]]<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Brezhoneg == * 73,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 366</ref>. * D'an 23 a viz Ebrel [[2009 e Breizh|2009]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. *E distro-skol 2025 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 36 skoliad (23,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. * Skrivet eo ''Ti-kêr'' ouzh ar maerdi. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Lauzach_Eglise_3.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Santez Kristina''. * Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55339 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha [[Brezel Indez-Sina]]) en iliz katolik<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=102708&dpt=56 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1400 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2022 |p1=359 |p2=373 |p3=341 |p4=444 |p5=502 |p6=551 |p7=824 |p8=996 |p9=1237 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[Pierre Noury]], beleg katolik ha skrivagner brezhonek, bet ganet e Laozag d'ar [[15 a viz Mae]] [[1743]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Carné.gif|80px]] |'''de Carné''' aotrounez Kerdaniel |''En aour e ziv dreustell en gul'' |- | | | |} == Levrlennadur == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Lauzach}} *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56109 Laozag war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] lqlyqchddnkp2ybyfgpuuc1ctmr1hf5 0 16312 2192453 2190140 2026-06-03T21:18:57Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192453 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lanvodan | anvOfisiel = ''Lanvaudan'' | skeudenn = Mairie Lanvaudan.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Gwidel|Gwidel]] | cp = 56240 | maer = Dominique Eliot | amzer-gefridi = 2023-2026 | gorread = 18.3 | hedred = -3.26027777778 | ledred = 47.9002777778 | uk = 100 | ubi = 19 | ubr = 158 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lorient-agglo.fr/Lanvaudan.11285.0.html www.lorient-agglo.fr] }} '''Lanvodan''' (distaget er vro: {{IPA|[lovəˈdɑ͂ːn]}}) a zo ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Gwidel]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Lanvaudan''', 1319; '''Lanmaudan''', 1327; '''Lanvaudan''', 1387, 1516; '''Lenuodan''', 1630. * Eus "lann" (ur manati pe ul lec'h relijiel bennak) ha anv Sant Modan (marteze bezañ un eskob eus Bro Skos)<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/lanvaudan.htm#google_vignette Infobretagne]</ref>. == Ardamezioù == == Brezhoneg == <gallery> LanvodanMonumantarrevarv02.jpg|Brezhoneg ouzh monumant ar re varv. </gallery> E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 12 skoliad (14,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm OPAB]</ref>. D’ar 17 a viz Here [[2024 e Breizh|2024]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1 == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790 diwar parrez katolik Lanvodan, he zrev [[Kalann]] a yeas d'ober ur gumun ivez. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Ploue (1790)|kanton Ploue]]; e [[distrig Henbont]] e oa; chom a reas e [[Kanton Ploue|kanton Ploue]] bet miret ha brasaet e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Lanvodan en [[arondisamant an Oriant]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 59 ha 168 </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=18713 Cassini - EHESS - Lanvodan - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 45 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,21 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}Monumant ar re varv </ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas tri gwaz abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}Monumant ar re varv </ref>. * Ur gwaz a Lanvodan hag a gemere perzh ar [[Rezistañs]] a voe fuzuilhet e Rozkev ([[Lannejenn]]) d'ar [[24 Mezheven|24 a viz Even]] [[1944]]; barnet e oa bet d'ar marv gant lez-varn al [[Wehrmacht|lu alaman]] a oa he sez er [[Ar Faoued|Faoued]]<ref>{{fr}}Association Mémoire du canton du Faouët, ''39-45 en Centre-Bretagne'', Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN-10: 2844970966 ISBN-13: 978-2844970961 (e [[galleg]])</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 30 ha 31 </ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> LanvodanMaen-savgalian.jpg </gallery> * Maen-sav galian. <gallery> LanvodanMonumantarrevarv01.jpg </gallery> * Monumant ar re varv. <gallery> LanvodanTikozh02.jpg LanvodanTikozh03.jpg LanvodanTikozh04.jpg LanvodanTikozh05.jpg LanvodanTikozh01.jpg </gallery> * Tiez kozh er vourc'h. <gallery> LanvodanPuñs01.jpg LanvodanPuñs02.jpg </gallery> * Puñsoù er vourc'h. <gallery> LanvodanLoch.jpg </gallery> * Ul loch. <gallery> LanvodanIlizkatolik01.jpg LanvodanIlizkatolik03.jpg LanvodanIlizkatolik02.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Sant Maodez''. <gallery> LanvodanKalvar.jpg </gallery> * Ur c'halvar er vourc'h. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=900 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |bl9=2022 |p1=873 |p2=785 |p3=705 |p4=735 |p5=815 |p6=725 |p7=702 |p8=772 |p9=809 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == <gallery> LanvodanMaerdi.jpg|Ar maerdi. </gallery> {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= Here 2023 |Penn= 2026|Anv= Dominique Eliot |Strollad= |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù= Mae 2020 |Penn= Eost 2023 |Anv= Dominique Béghin|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= Meurzh 2001 |Penn= Mae 2020 |Anv= Serge Gagneux|Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1818|Penn= 1827 |Anv= Joseph Marie François Jouanny|Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == <gallery> LanvodanPichon.jpg|Plakenn straed Jean-Marie Pichon, gourener. </gallery> *"Pichon a Lovedan", [[gouren]]er brudet dre ur ganaouenn gozh. ===Tud bet marvet eno=== * [[Yann Mari Ewan Heneu]], skrivagner brezhonek, kenlabourer er gelaouenn ''[[Dihunamb]]'', [[8 a viz Here]] [[1929]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:De Bahuno.jpg|80px]] |'''du Bahuno''', aotrounez Kerollain |''En sabel e vleiz tremenant en argant, leinet gant ur greskenn ivez en argant'' |- | | | |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56104 Lanvodan war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Lannejenn e 1944]] q0852cj16qc1j9ok1co2plcbpm22b91 0 16509 2192374 2188509 2026-06-03T15:27:11Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192374 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Bizhui-an-Dour | anvOfisiel = Bieuzy | skeudenn = Bieuzy Saint-Gildas façade.jpg | alc'hwez = [[Chapel Sant Gweltaz (Bizhui-an-Dour)|Chapel Sant Gweltaz]]. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Kreiz Mor-Bihan Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Pondi]] | kanton = [[Kanton Pondi|Pondi]] | cp = 56310 | maer = Léon Quillère | amzer-gefridi = 2014-2018 | gorread = 18.98 | hedred = -3.06277777778 | ledred = 47.9833333333 | uk = 90 | ubi = 37 | ubr = 176 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.bieuzy.fr/ www.bieuzy.fr] |poblañs=771 |deiziad-poblañs=2016 }} '''Bizhui'''<ref>{{fr}}Hervez KerOfis, Bank anvioù-lec'h Servij Glad Yezhel [[Ofis Publik ar Brezhoneg]]</ref> pe '''Bizhui-an-Dour''', pe c'hoazh '''Bieuzhi(-an-Dour)''' (''{{lang|fr|Bieuzy}}'' e galleg), a oa ur gumun eus [[Breizh]], e [[kanton Pondi]], e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == <gallery> ArBlavezheBizhuianDourBroGwened.jpg </gallery> * War lez ar [[Blavezh]] emañ Bizhui. == Dezougen == * Al linenn [[hent-houarn Pondi An Alre]] a dreuz ar gumun. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Sanctus Bilci''', 1125; '''Beuzi''', 1288; '''Beusi''', 1314; '''Biuzy''', ''c''. 1330; '''Beusy''', 1373; '''Beusi''', 1387; '''Beusy''', 1516; '''Buzic''', 1630 * Gerdarzh ː sant Bieuzhi, pe Bihui == Ardamezioù == * N'ez eus ket evit ar poent. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: un digoll a 400 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus [[Pondivi]] goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz|an emsavadeg]]<ref>{{fr}}[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajennoù 159 ha 160</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Mêlrant (1790)|kanton Mêlrant]]; e [[distrig Pondi]] e oa; dilamet e voe kanton Mêlrant e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Bizhui-an-Dour en [[arondisamant Pondi]] bet krouet e 1800 hag e [[Kanton Baod]] bet miret ha brasaet e 1801<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 48</ref>{{,}} <ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4229 Cassini - EHESS - Bizhui-an-Dour - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe kumun [[Ar Sorn]] d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, [[Gwern (kumun)|Gwern]], [[Malgeneg]], [[Pondi]] ha [[Stival]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.14</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/6_index.htm Cassini-EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>, eleze 4,21 % eus he foblañs e 1911. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an 18 a viz Gouere 1944 e voe fuzuilhet nav stourmer ag ar Rezistañs diabarzh ha pemp harz-lammour SAS gant ar soudarded alaman e Rivezon<ref>{{fr}}[http://www.francaislibres.net/liste/fiche.php?index=59964 Français Libres]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 136</ref>. * Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56016&dpt=56&idsource=64229&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Bodet e voe gant [[Pluniav]] d'ar 1{{Añ}} a viz Genver 2019 evit ober ur gumun nevez : [[Pluniav-Bizhui]]<ref>{{fr}}[http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/38591/284292/file/56-2018-062%20-%20RAA%20-%20NOVEMBRE%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Recueil des actes administratifs du Morbihan], 28 Du 2018.</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Bourc'hBizhuiBroGwened02.jpg Bourc'hBizhuiBroGwened01.jpg </gallery> * Tiez kozh er vourc'h. <gallery> Bieuzy.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened02.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened01.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened03.jpg|Enskrivadenn ouzh an iliz </gallery> * Iliz katolik ''Intron Varia'', {{XVIvet kantved}}. <gallery> ChapelSantWeltazBizhuiBroGwened.jpg Bieuzy Saint-Gildas façade.jpg </gallery> * Chapel ''Sant Gweltaz'', {{XVIvet kantved}}. <gallery> MonumantarrevarvBizhuiBroGwened.jpg </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64229 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[19 a viz Ebrel]] [[1925]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/51717/bieuzy-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. <gallery> Memorial Bieuzy.JPG| </gallery> * Monumant stourmerien ar Rezistañs diabarzh hag harz-lammourien SAS fuzuilhet e Rivezon. == Brezhoneg == * D'ar 26 a viz Genver [[2016]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 1. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1100 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1029 |p2=923 |p3=886 |p4=842 |p5=812 |p6=708 |p7=735 |p8=756 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = |Penn = Meurzh 2001 |Anv = Roland Le Merlus|Strollad = Tost ouzh ar [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001 |Penn = Du 2018 |Anv = Léon Quillere |Strollad = |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == ====Tud bet marvet eno==== *[[Jean-Mathurin Cadic]], beleg ha barzh brezhonek, [[13 a viz Mezheven]] [[1917]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Allanic.jpg|80px]] |'''Allanic''', Aotrounez Kerherry |''En argant e yar geotet, heuliet gant daou vi e limestra'' |- |[[Restr:Rimaison.gif|80px]] |de '''Rimaison''' Aotrounez al lec'h-se |''En argant, e femp vempenn en gul'' |- | | | |} ==Gevelliñ== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Occitania (with star).svg|border|25px]] [[Okitania]] | [[Mairal]] | |} == Pennadoù kar == * [[Pluniav]], * [[Pluniav-Bizhui]]. == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56016 Bizhui-an-Dour war lec'hienn Geobreizh] {{commonscat|Bieuzy}} == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] 3m613olbdedvbqipsrw1pan4od8n0j1 2192383 2192374 2026-06-03T16:02:01Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192383 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Bizhui-an-Dour | anvOfisiel = Bieuzy | skeudenn = Bieuzy Saint-Gildas façade.jpg | alc'hwez = [[Chapel Sant Gweltaz (Bizhui-an-Dour)|Chapel Sant Gweltaz]]. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Kreiz Mor-Bihan Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Pondi]] | kanton = [[Kanton Pondi|Pondi]] | cp = 56310 | maer = Léon Quillère | amzer-gefridi = 2014-2018 | gorread = 18.98 | hedred = -3.06277777778 | ledred = 47.9833333333 | uk = 90 | ubi = 37 | ubr = 176 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.bieuzy.fr/ www.bieuzy.fr] |poblañs=771 |deiziad-poblañs=2016 }} '''Bizhui'''<ref>{{fr}}Hervez KerOfis, Bank anvioù-lec'h Servij Glad Yezhel [[Ofis Publik ar Brezhoneg]]</ref> pe '''Bizhui-an-Dour''', pe c'hoazh '''Bieuzhi(-an-Dour)''' (''{{lang|fr|Bieuzy}}'' e galleg), a oa ur gumun eus [[Breizh]], e [[kanton Pondi]], e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == <gallery> ArBlavezheBizhuianDourBroGwened.jpg </gallery> * War lez ar [[Blavezh]] emañ Bizhui. == Dezougen == * Al linenn [[hent-houarn Pondi An Alre]] a dreuz ar gumun. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Sanctus Bilci''', 1125; '''Beuzi''', 1288; '''Beusi''', 1314; '''Biuzy''', ''c''. 1330; '''Beusy''', 1373; '''Beusi''', 1387; '''Beusy''', 1516; '''Buzic''', 1630 * Gerdarzh ː sant Bieuzhi, pe Bihui == Ardamezioù == * N'ez eus ket evit ar poent. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: un digoll a 400 lur a voe paeet gant ar barrez d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus [[Pondivi]] goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz|an emsavadeg]]<ref>{{fr}}[[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajennoù 159 ha 160</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e [[Kanton Mêlrant (1790)|kanton Mêlrant]]; e [[distrig Pondi]] e oa; dilamet e voe kanton Mêlrant e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Bizhui-an-Dour en [[arondisamant Pondi]] bet krouet e 1800 hag e [[Kanton Baod]] bet miret ha brasaet e 1801<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 48</ref>{{,}} <ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4229 Cassini - EHESS - Bizhui-an-Dour - Fichenn ar gumun]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe kumun [[Ar Sorn]] d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 1869 diwar lodennoù eus tiriadoù kumunioù Bizhui, [[Gwern (kumun)|Gwern]], [[Malgeneg]], [[Pondi]] ha [[Stival]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.14</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/6_index.htm Cassini-EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}}Monumant ar re varv</ref>, eleze 4,21 % eus he foblañs e 1911. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an 18 a viz Gouere 1944 e voe fuzuilhet nav stourmer ag ar Rezistañs diabarzh ha pemp harz-lammour SAS gant ar soudarded alaman e Rivezon<ref>{{fr}}[http://www.francaislibres.net/liste/fiche.php?index=59964 Français Libres]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 136</ref>. * Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56016&dpt=56&idsource=64229&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Bodet e voe gant [[Pluniav]] d'ar 1{{Añ}} a viz Genver 2019 evit ober ur gumun nevez : [[Pluniav-Bizhui]]<ref>{{fr}}[http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/38591/284292/file/56-2018-062%20-%20RAA%20-%20NOVEMBRE%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Recueil des actes administratifs du Morbihan], 28 Du 2018.</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Bourc'hBizhuiBroGwened02.jpg Bourc'hBizhuiBroGwened01.jpg </gallery> * Tiez kozh er vourc'h. <gallery> Bieuzy.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened02.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened01.jpg IlizkatolikIntron-VariaBizhuiBroGwened03.jpg|Enskrivadenn ouzh an iliz </gallery> * Iliz katolik ''Intron Varia'', {{XVIvet kantved}}. <gallery> ChapelSantWeltazBizhuiBroGwened.jpg Bieuzy Saint-Gildas façade.jpg </gallery> * Chapel ''Sant Gweltaz'', {{XVIvet kantved}}. <gallery> MonumantarrevarvBizhuiBroGwened.jpg </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=64229 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[19 a viz Ebrel]] [[1925]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/51717/bieuzy-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. <gallery> Memorial Bieuzy.JPG| </gallery> * Monumant stourmerien ar Rezistañs diabarzh hag harz-lammourien SAS fuzuilhet e Rivezon. == Brezhoneg == * D'ar 26 a viz Genver [[2016]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumunevit tizhout al live 1. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1100 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1029 |p2=923 |p3=886 |p4=842 |p5=812 |p6=708 |p7=735 |p8=756 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = |Penn = Meurzh 2001 |Anv = Roland Le Merlus|Strollad = Tost ouzh ar [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001 |Penn = Du 2018 |Anv = Léon Quillere |Strollad = |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == ====Tud bet marvet eno==== *[[Jean-Mathurin Cadic]], beleg ha barzh brezhonek, [[13 a viz Mezheven]] [[1917]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Allanic.jpg|80px]] |'''Allanic''', Aotrounez Kerherry |''En argant e yar geotet, heuliet gant daou vi e limestra'' |- |[[Restr:Rimaison.gif|80px]] |de '''Rimaison''' Aotrounez al lec'h-se |''En argant, e femp vempenn en gul'' |- | | | |} ==Gevelliñ== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Occitania (with star).svg|border|25px]] [[Okitania]] | [[Mairal]] | |} == Pennadoù kar == * [[Pluniav]], * [[Pluniav-Bizhui]]. == Liammoù diavaez == *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56016 Bizhui-an-Dour war lec'hienn Geobreizh] {{commonscat|Bieuzy}} == Levrlennadur == * {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] p4g2tcy0gggqfyx6yp1hjew5wdwxnv7 0 16520 2192446 2190160 2026-06-03T21:08:29Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192446 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = An Oriant | anvOfisiel = ''Lorient'' | skeudenn = Lorient.jpg | alc'hwez = Morlenn an Oriant gwelet diwar nij. | ardamezioù = Blason ville fr Lorient (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} <small>([[isprefeti]])</small> | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] <small>([[pennlec'h]])</small> | etrekumuniezh = [[An Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton :<br/> [[kanton an Oriant-1]]<br/> [[kanton an Oriant-2]]<br/> | cp = 56100 | maer = Fabrice Loher | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 17.48 | hedred = -3.3662 | ledred = 47.7477 | uk = 16 | ubi = 0 | ubr = 46 | lec'hienn web = [http://www.lorient.bzh www.lorient.bzh] }} '''An Oriant''' a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus [[Bro-Gwened]] ha departamant ar [[Mor-Bihan]]. Pennlec'h [[arondisamant an Oriant]] eo ivez, ha dre-se sez un isprefeti. Diazezet e voe e [[1666]] pa voe aotreet da [[Kompagnunezh an Indez|Gompagnunezh an Indez]] en em staliañ eno gant ar roue gall [[Loeiz XIV]], dre-se anv ar gêr. En {{XXvet kantved}} e teuas da vezañ ur porzh-pesketa bras. Peogwir e oa bet staliet eno brasañ bon splujerezioù Europa gant an Nazied e voe bombezet taer ar gêr gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]], ha damzistrujet e voe. Bremañ eo troet armerzh An Oriant war ar mor, dre he arsanailh milourel, he forzh-pesketa, he forzh-kenwerzh, he fol redadegoù en donvor. Kampus [[Skol-veur Kreisteiz Breizh]] (SKB) a voe krouet e [[1995]]. [[Emvod ar Gelted en Oriant|Emvod meur ar Gelted]], festival brasañ Breizh, a sach kantadoù a viliadoù a dud bep miz Eost. == Douaroniezh == Emañ [[Inez Lokmikael]] e su d'An Oriant, e [[Lenn-vor an Oriant]]. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''An Oriant''|gwalarn=[[Kewenn]]|norzh=[[Kewenn]]|biz=[[Lannarstêr]],<br>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}}|kornôg=[[Plañvour]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Skorf]]''}},<br>[[Lannarstêr]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Lenn-vor an Oriant]]''}},<br>[[Lokmikaelig]],<br>[[Porzh-Loeiz]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Lenn-vor an Oriant]]''}},<br>[[An Arvor]]|mervent=[[Plañvour]]}} ==Ardamezioù== {| |- |[[Restr:Blason ville fr Lorient (Morbihan).svg|110px]] |<div style="width:15px;"></div> |''En gul e deirgwern greiet, goueliet ha flammet en argant, war ur mor en geoted, eilet a-zehoù gant un heol en aour savant a-drek tri menez en argant difoupant diouzh ar mor, e grenngonk en erminig ; e gab gwriet en glazur bezantet en aour.'' *Ger-ardamez: ''Ab oriente refulget'' *Diwar ardamezeg d'Hozier (1744) *Lejion a Enor |- |} ==Kantonioù== [[Skeudenn:Cap-Lorient.png|thumb|Lenn-vor an Oriant]] [[File:Map lorient.jpg |thumb|Kartenn eus an Oriant]] Abaoe 2014 ez eus daou ganton ouzh hec'h ober : *Kanton An Oriant-1 (''Lorient-1'' ez-ofisiel) *Kanton An Oriant-2 (''Lorient-2'' ez-ofisiel) == Brezhoneg == ===Deskadurezh=== * Ur skol [[Diwan]] a zo en Oriant. * Klasoù divyezhek e div skol [[Div Yezh|bublik]], en ur skol brevez hag en ur skolaj prevez [[Dihun]] a zo e en Oriant. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 416 skoliad (10,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref> === Ya d'ar brezhoneg === <gallery> AnOriantPanell.jpg|Panell-henchañ. </gallery> *D'ar 25 a viz Genver 2007 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al livoù 1 ha 2 ha roet oa bet war un dro d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790; hervez un dekred bet kemeret gant ar [[Bodadeg Vroadel (Frañs)|Vodadeg Vroadel]] d'an 22 a viz Kerzu 1789 e voe lakaet da bennlec'h [[Kanton an Oriant (1790)|kanton an Oriant]]; ar c'hanton a oa ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus [[distrig Henbont]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 188</ref>, an Oriant a oa e gumun nemeti; al lez-varn a zistrig a voe lakaet en Oriant: start e oa bet an tabutoù etre kumunioù an Oriant hag [[Henbont]], klasket gante o-div kaout penn an distrig war tachennoù ar velestradurezh hag ar justis<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36</ref>. E 1794 e voe tennet parrez Kergroaz eus kumun [[Plañvour]], lakaet e voe e kumun an Oriant<ref>{{fr}}Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajennoù 294 ha 295</ref>. Krouet e voe daou ganton nevez en Oriant, [[Kanton an Oriant-1 (1801)|an Oriant-1]] hag [[Kanton an Oriant-2 (1801)|an Oriant-2]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=20024 Cassini - EHESS - An Oriant - Fichenn ar gumun]</ref>, gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''. E 1800 e voe krouet [[arondisamant an Oriant]] ha lakaet an Oriant en e benn. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant seitek beleg katolik diwar triwec'h eus An Oriant<ref>{{fr}}André Maurey, Philippe Lapresle, Anne-Marie Pernel ha Claire Duval, ''Caudan-Lanester en Révolution (1789-1795)'', 1991, pajenn 74</ref>. ==={{XIXvet kantved}}=== ==== Hent-Houarn ==== <gallery> AnOriantPorzh-houarn01.jpg|Ar porzh-houarn. GareLoriententréemai2017.jpg|An ti-gar. </gallery> * [[1862]]: erruet al [[Hent-houarn Landerne Savenneg|linenn hent-houarn Landerne Savenneg]] er gumun. ==== [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]] ==== * Mervel a reas 38 gwaz eus ar gumun<ref>{{fr}}[https://www.loire1870.fr/pages/pa_mam/pa_mam_bre/monu_lorient_56.html Loire 1870]</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ====[[Brezel-bed kentañ]]==== * 1 579 den ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, eleze 3,22 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20160422034239/http://archives.lorient.fr/comptoir-des-historiques/1914-1918/des-hommes/les-morts-pour-la-france-lorientais Dihelloù ar gumun]</ref>, div glañdiourez en o mesk<ref>Evezhiadenn: ar re varv a [[Keriadoù|Geriadoù]] (162 waz) a zo kontet evel Oriantiz gant lec'hienn An Oriant</ref>. * Fuzuilhet e voe daou vilour breizhat, bet ganet en Oriant, gant al Lu [[gall]], unan d'an 10 a viz C'hwevrer 1915 e [[Proven]] ([[Flandrez]] [[Belgia]]), egile d'ar 7 a viz Gwenholon 1916 en [[Oujda]] ([[Maroko]])<ref name="ReferenceA">{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "An Oriant"</ref>. ====[[Eil Brezel Bed]]==== ;[[1940]] * Bombezet e voe an Oriant gant al [[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]] en noz etre an [[19 Mezheven|19]] hag an [[20 Mezheven|20 a viz Even]]<ref>{{fr}}Archives départementales du Morbihan, ''Guide des sources des archives publiques contemporaines sur la seconde guerre mondiale et la reconstruction dans le Morbihan'', pajenn 81, Gwened, Mae 2010</ref>; ** d'an [[21 Mezheven|21 a viz Even]] e tegouezhas al lu [[Wehrmacht|alaman]] en '''Oriant'''<ref>{{fr}}Archives départementales du Morbihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009</ref> goude un emgann e [[Gwidel]]. ;[[1944]] * Fuzuilhet e voe ur paotr yaouank ag ar gumun e Kernevez-Zinzag e [[Berne]], d'ar [[16 Gouhere|16 a viz Gouhere]] [[1944]] abalamour d'e berzh er [[Rezistañs]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 23</ref>. ;[[1945]] [[Skeudenn:GodellanOriant01.JPG|left|thumb|Monumant kodianidigezh Alamaned Sankenn an Oriant en Oriant]]. Da eizh eur noz d'ar 7 a viz Mae 1945, er Café Breton en Intel, e oa bet sinet kodianañ an Alamaned a oa o terc'hel [[Sankenn an Oriant]]; an arsav-emgann a voe sinet gant ar c'horonal Borst en anv al lu alaman, ar c'horonal John W. Keating en anv al lu stadunanat hag ar c'horonal Joppé en anv al lu gall; lakaet e voe da dalvezout da 00.01 d'an 8 a viz Mae. E Kaodan, da beder eur goude merenn d'an 10 a viz Mae 1945, en em zaskoras ar jeneral Wilhelm Fahrmbacher, penn ar vilourion alaman o terc'hel ar sankenn, d'ar jeneral Herman F. Kramer, penn an 66vet Rann-Arme Troadeion SUA, ha d'ar jeneral Henri-Gustave-André Borgnis-Desbordes, penn an 19vet Rann-Arme Troadeion Bro-C'hall. [[Skeudenn:UndeneusanOriantbetfuzuilhetePorzh-Loeiz.JPG|left|thumb|Anv P. Hervé, un den eus an Oriant, ouzh monumant ar re fuzuilhet e Porzh-Loeiz]] {{clr|left}} * D'an [[23 Mae|23 a viz Mae]] e voe kavet korf marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell [[Porzh-Loeiz]]. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al [[Wehrmacht|lu alaman]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 315-316</ref>. ===Porzhioù=== ;Ur porzh-brezel hag un arsanailh * Ul lec'h talvoudek eo evit ober war dro bigi-brezel hag evit aozañ ar vartoloded hag an traoù kempennet da lestriñ. Un arsanailh a c’helle ober sevel ha kendalc'h e ratre bigi war-un-dro. Rummadoù tud en doa desket micherioù da sevel/ratreañ bigi-brezel. An arsanailh en doa an implijer kentañ gant 4000 oberourien war dro. Goude 1990, ez a kuit ar Merdeadurezh rak ratre ar lec'h a zo re kaer. Goude-se eo goloet diazlec'h ar bigi-spluj eus Keroman hag an arsanailh gostez An Oriant. ;Ur porzh-kenwerzh * Savet er bloavezh 1910, eo bet brasaet ar porzh goude ar brezel, pa 'z eo adsavet ar gêr. Atredoù a zo implijet da leuniañ ouf Kergroaz. E gae a zo brasaet e bloavezh 1970 ha peurvezadurioù nevez a c'hell anezhañ liesaat e obererezhioù. An obererezh gentañ a zo enporzhiadur. Oberezhioù Kergroaz a zeu da heul d‘ar gêr An Oriant. Kibelloù eoul-maen a harzh sevel-kêrioù e lec'h-mañ. Diskargerezh simant, soja pe tro-heol a boultrenn ar porzh. ;Ur porzh-pesketa * Pesketa a-raok Kerroman : e fin an XIXvet kantved pe deroù {{XXvet}} kantved, e touare bigi-pesketa el lenn-borzh, e kreiz An Oriant, evel ar bigi-kenwerzh pe bigi-mor. E 1889, e voe krouet ur koc'hu-pesked e lec'h ma'z eo hiziv ar bag "Thalassa", kae Roc'han. En {{XXvet}} kantved, en em treuzlakaet listri roueder e lec'h bad-dre-lien. Met re blas a gemeront. E 1927 e tilog ar porzh-pesketa betek ul lec'h anvet Keroman (Ker-homañ ?). Porzh-pesketa Kerroman a zo ganet. Etre an daou vrezel e voe krouet porzh Keroman en Oriant a-benn diorren an obererezh-se war ul live greantel. Ar porzh-pesketa a ya d'arnevezaat a-nebeudoù. ;Ur porzh-bageal * Ar porzh-bageal a grog da zisplegañ e 1975. 115 bag a oa d'ar mare-se. E lenn-borzh e oant, e-kreiz ar gêr. 400 bag a zo bremañ. Un ti-mor a zo bet savet ha digoret a-hed hennezh. === Maered === [[Emmanuel Svob]], maer ar gumun, a zilezas e gargoù maer ha kuzulier-kêr d'ar [[27 a viz Genver]] [[1941]], anvet e voe [[Auguste Donval]], ur mezeg-jeneral, mignon gant [[François Darlan]], en e blas d'an [[2 a viz Ebrel]] [[1941]], met dav e voe dezhañ dilezel d'an [[8 a viz Mae]] [[1942]] dre ma tape e begement a bep tu abalamour d'ar c'hudennoù pourvezañ, e eilvet eilmaer, [[Eugène Gallois-Montbrun]], a gemeras e lec'h d'an [[19 a viz Even]] [[1942]]<ref name="ReferenceB">{{fr}}Annik Le Guen, ''Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy'', Miz Kerzu 1993</ref>. === Listri-spluj === [[Skeudenn:Diazlec'hKerroman01.JPG|thumb|Diazlec'h al listri-spluj]] * E 1940 e krogas an [[Alamagn|Alamaned]] da sevel diazlec'h listri-spluj an Oriant e Kerroman. * Eus deroù ar brezel tremenet, e sav an diazez listri-spluj. Al labourioù kentañ a grog er e miz Genver 1940. Padout a reont betek 1942 da nebeutañ. An darn Kerroman I eo bet savet e C'hwevrer 1940. An darn Keroman II, tri miz goude, e miz Mae 1940. Devehatoc'h e vo savet un darn nevez : Keroman III. Gourenez Kerroman a oa dibabet da zegemer un diazez bigi-spluj german "U-boot ". An diazez dindanvor eus An Oriant eo adimplijet gant ar Merdeadurezh-brezel betek d'an 11 a viz C'hwevrer 1997, a-raok bezañ daskoret evit obererezhioù disoudard. A-vremañ, eo digor gant an holl dud ar weladenn an darn Keroman III hepken. Darnoù all a zo diimplijet pe implijet gant embregerezh. * '''Listri-spluj [[Wehrmacht|alaman]] ha diazlec'h Kerroman''' (luc'hskeudennoù graet evit ar propaganda nazi) <gallery> Bundesarchiv Bild 101II-MW-1031-28, Lorient, U-31.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-1032-11A, Lorient, U-37.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-5335-30, Lorient, U-Boot U-67.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-3983-23, Lorient, Einlaufen von U-123.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-4429-09, Lorient, U-67 in Hafen einlaufend.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-4210-12, Lorient, Viktor Lutze und Karl Dönitz.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-3956-05A, Frankreich, Lorient, U-107.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-3935-02A, Lorient, U-Bootbunker im Bau.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-4386-01, Frankreich, Lorient, U-159 und U-107.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-3936-06A, Frankreich, Lorient, U-Bootbunker im Bau.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-3936-01A, Frankreich, Lorient, U-Bootbunker im Bau.jpg Bundesarchiv Bild 101II-MW-4260-37, Lorient, U-Boote U-123 und U-201 auslaufend.jpg </gallery> * Bazenn al listri-spluj Alaman hiziv-an-deiz <gallery> Bazenn listri-spluj Alaman an Oriant Bro Gwened 01.jpg|Bazenn listri-spluj alaman an Oriant, Plan al lec'h. Bazenn listri-spluj Alaman an Oriant Bro Gwened 03.jpg|Bazenn listri-spluj alaman an Oriant, ur Blockhaus. Bazenn listri-spluj Alaman an Oriant Bro Gwened Flak 88.jpg|Bazenn listri-spluj alaman an Oriant, kanol Flak 88. </gallery> === Bombezadegoù ar Re Gevredet === * Distrujoù bras a voe en Oriant gant bombezadegoù Aerluioù ar [[Royal Air Force|Rouantelezh-Unanet]] ha [[United States Army Air Forces|SUA]]. Lazhet e voe kantadoù a dud nann-soudard ha milourion [[Wehrmacht|alaman]]. Degadoù a garrnijourion a gollas o buhez ivez. <gallery> Bristol Beaufort.jpg|Ar c'harr-nij ''Bristol Beaufort Mark I, L4474 MW-E 217'' o c'hedrediñ a-us d'ar [[Meurvor Atlantel]]<ref>Kaset e voe d'ar strad p'edo o tagañ an Oriant gant ar 217{{vet}} Skouadrenn AF (Aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet]]) ''St Eval'' d'an 20 a viz Kerzu 1940. Beziet eo e baread e [[Lannarstêr]]</ref>. </gallery> * [[1940]]: bombezet e voe ar porzh gant ar [[Royal Air Force]] d'an 20-21 a viz Du ha d'an 2-3 a viz Kerzu<ref>{{fr}}Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 35</ref>; * [[1942]]: bombezet e voe an Oriant gant nijerezioù [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]] eus an ''{{VIIIvet}} USAAF'' ([[United States Army Air Forces]]) d'an [[21 Gwengolo|16 a viz Gwengolo]], d'an [[18 Du|18]] ha d'an [[22 Du|22 a viz Du]] ha d'an [[30 Kerzu|30 a viz Kerzu]]; teir nijerez a voe kollet d'an [[21 Gwengolo|16 a viz Gwengolo]], hini ebet en tagadennoù all<ref>{{fr}}Eddy Florentin, ''Quand les Alliés bombardaient la France 1940-1945'', Embannadurioù Perrin, Dastumadenn Tempus, 2008, pajenn 106</ref>. * [[1943]]: ** d'ar 14 a viz Genver e voe roet urzh gant [[Winston Churchill]] da zistrujañ kement tra a c'hell servijout d'al listri-spluj alaman diazezet e Kerroman, da lavaret eo bombezañ stank ha didruez an Oriant, [[Lannarstêr]] hag ar c'humunioù tro-war-dro; kerkent, d'ar 14 a viz Genver, e krogas ar bombezadegoù, padout a rejont betek ar 16 a viz C'hwevrer<ref>{{fr}}Yann Lukas, ''Lanester, histoire d’une ville'', Embannadurioù Palantines, Kemper, 1999, pajenn 76</ref>; ** d'an [[23 a viz Genver]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[B-17]]'', eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er mor, e donvor d'an Oriant; lazhet e voe an dek nijour a oa en e vourzh<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_usaaf_morbihan.html Pertes USAAF]</ref>; ** Munudoù ar bombezadegoù e mizioù Genver ha C'hwevrer 1943<ref>{{fr}}Luc Braeuer, ''La base de sous-marins de Lorient'', 2008, ({{ISBN|978-2-9525651-20}})</ref> {| class="wikitable alternance" style="text-align:center; width:80%;" |+ |- ! scope=col | Deiziad ! scope=col | Aerlu ! scope=col | Niver a nijerezioù ! scope=col | Tonennoù a vombezennoù ! scope=col | Niver a vombezennoù-entanañ |- |[[14 a viz Genver]] |[[Royal Air Force]] |99 |73,6 |{{formatnum:83548}} |- |[[15 a viz Genver]] |[[Royal Air Force]] |132 |140,4 |{{formatnum:87163}} |- |[[23 a viz Genver]] |[[United States Army Air Forces]] |36 | | |- |[[23 a viz Genver]] |[[Royal Air Force]] |47 | | |- |[[26 a viz Genver]] |[[Royal Air Force]] |136 |80 |{{formatnum:56687}} |- |[[29 a viz Genver]] |[[Royal Air Force]] |130 |50,7 | |- |[[4 a viz C'hwevrer]] |[[Royal Air Force]] |120 |90,6 |{{formatnum:63376}} |- |[[7 a viz C'hwevrer]] |[[Royal Air Force]] |296 |254,1 | |- |[[13 a viz C'hwevrer]] |[[Royal Air Force]] |422 |524,3 |{{formatnum:26168}} |- |[[16 a viz C'hwevrer]] |[[Royal Air Force]] |360 |461,9 |{{formatnum:230916}} |} * Roet e voe ar [[Kroaz-brezel 1939-1945|Groaz-brezel 1939-1945]] d'ar gumun. == Monumantoù ha traoù heverk == * Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. === Bezioù ar [[Kenglad ar Broadoù|C'hommonwealth]] e bered Kerantreizh === [[Skeudenn:AnOriantBezioùarC'hommonwealth.JPG|thumb|Bezioù ar C'hommonwealth e bered Kerantreizh]] {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of Australia.svg|24px]] [[Aostralia]] |3 |- |[[Skeudenn:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]] |3 |- |[[Skeudenn:Flag of Poland (normative).svg|24px]] [[Polonia]] |9 |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |17 |- |[[Skeudenn:Flag of New Zealand.svg|24px]] [[Zeland-Nevez]] |1 |- |Dianav |5 |- |'''Hollad''' |'''38''' |} Karrnijourion e oant holl. Marvet int e-pad an [[Eil Brezel Bed]]<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086460&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Mathurin Alfred-Brard]], [[Sened gall|senedour]] ar [[Mor-Bihan]], d'an [[26 a viz Gouere]] [[1867]]<ref name="ReferenceB"/>; * [[Jacques Cambry]], kronikour, politikour ha tudoniour, diazezer an [[Akademiezh Keltiek]], d'an [[2 a viz Here]] [[1749]]; * Henri Camenen, d'ar 17 a viz Even 1885, soudard er 4{{e}} Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika, barnet d'ar marv d'an 9 a viz C'hwevrer 1915 evit ''bout dilezet e bost'' ha ''dizertet dirak an enebour'' div wezh, bet fuzuilhet gant al lu [[gall]] d'an 10 a viz C'hwevrer 1915 e [[Proven]] ([[Flandrez]] [[Belgia]]) e-pad ar Brezel-bed kentañ<ref>{{fr}}[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/visionneuse/visionneuse.php?arko=YToxMDp7czoxMDoidHlwZV9mb25kcyI7czoxMzoic3BlY2lmX2NsaWVudCI7czoxMDoic3BlY2lmX2ZjdCI7czoyMzoiQXJrTURIVmlzaW9ubmV1c2VJbWFnZXMiO3M6MTg6InNwZWNpZl9uYXZfcGFyX2xvdCI7czoyMjoiQXJrTURITmF2aWdhdGlvblBhckxvdCI7czoxMzoibWRoX2ZvbmRzX2NsZSI7aToyMztzOjQ6InJlZjIiO3M6NzoiMjUyMzkzOSI7czoxMjoiaWRfYXJrX2ZpY2hlIjtzOjc6IjI1MjM5MzkiO3M6OToicHlyYW1pZGFsIjtiOjA7czoxMjoiaW1hZ2VfZGVwYXJ0IjtpOjA7czoxNjoidmlzaW9ubmV1c2VfaHRtbCI7YjoxO3M6MjE6InZpc2lvbm5ldXNlX2h0bWxfbW9kZSI7czo0OiJwcm9kIjt9#uielem_move=0%2C0&uielem_rotate=F&uielem_islocked=0&uielem_zoom=40 Mémoire des hommes]</ref>; * [[Fernand Louis Armand Marie de Langle de Cary|Fernand de Langle de Cary]], milour gall ([[Brezel 1870-1871]] ha [[Brezel-bed kentañ]]), [[4 a viz Gouere]] [[1849]]; * [[François de la Rocque]], ofiser ha politikour [[Bro-C'hall|gall]], d'ar [[6 a viz Here]] [[1885]]; * [[Iwan an Diberder]], skrivagner brezhonek, [[1887]]; * Jean Baptiste Le Garff (21 a viz Du 1887-30 a viz Here 1916), soudard breizhat, soudardaet en Oriant, bet fuzuilhet gant al Lu [[gall]] en [[Oujda]] ([[Maroko]]) e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref name="ReferenceA"/>; * [[Jules Simon]] (1814 - [[Pariz]] 1896), [[prederour]], [[kelenner]] ha [[politikour]]; * [[Jacques Vaché]], mignon da [[André Breton]], skrivagner [[Bro-C'hall|gall]], d'ar [[7 a viz Gwengolo]] [[1895]]. ===Tud bet marvet eno=== * [[1907]] : [[René Kerviler]], ijinour, henoniour ha levrrollour * [[1909]] : [[Zoé Berthier]], skrivagnerez c'hallek. * [[1928]] : [[René Scordia]], gourener. * [[1964]] : [[Nathalie de Volz Kerhoënt|Gwenfrewi]], skrivagnerez vrezhonek. * [[1972]] : [[Youenn Drezen]], skrivagner brezhonek. == Luc'hskeudennoù == <gallery> Berthe Morisot The Harbor at Lorient.jpg|''[[Gwel eus porzh an Oriant]]'', gant [[Berthe Morisot]], 1869, The [[National Gallery of Art]], [[Washington, DC]]. Koc'huMervilleAnOriant.JPG|Koc'hu Merville. Uneoul-lestrePorzhanOriant.JPG|Un eoul-lestr er porzh-eoul-maen. PorzhpesketaAnOriant001.JPG|Porzh-pesketa Kerroman. Cargo de colza Lorient P1020232.jpg|Ur sammlestr o tiskargañ kolza er porzh-kenwerzh. Kêr ar gwelioù Eric Tabarly An Oriant Bro Gwened.jpg|Kêr ar gouelioù Éric Tabarly en Oriant. </gallery> == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 === <div class="center"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:70000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2007 bar:2012 bar:2013 text:2013 bar:2016 bar:2021 text:2021 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 22318 bar:1806 from:0 till: 20553 bar:1821 from:0 till: 17115 bar:1831 from:0 till: 18322 bar:1836 from:0 till: 18975 bar:1841 from:0 till: 23621 bar:1846 from:0 till: 26434 bar:1851 from:0 till: 25694 bar:1856 from:0 till: 28142 bar:1861 from:0 till: 35462 bar:1866 from:0 till: 37655 bar:1872 from:0 till: 34660 bar:1876 from:0 till: 35165 bar:1881 from:0 till: 37812 bar:1886 from:0 till: 40055 bar:1891 from:0 till: 42116 bar:1896 from:0 till: 41894 bar:1901 from:0 till: 44694 bar:1906 from:0 till: 46403 bar:1911 from:0 till: 49039 bar:1921 from:0 till: 46314 bar:1926 from:0 till: 41592 bar:1931 from:0 till: 42853 bar:1936 from:0 till: 45817 bar:1946 from:0 till: 11838 bar:1954 from:0 till: 47095 bar:1962 from:0 till: 60566 bar:1968 from:0 till: 66444 bar:1975 from:0 till: 69769 bar:1982 from:0 till: 62554 bar:1990 from:0 till: 59271 bar:1999 from:0 till: 59189 bar:2007 from:0 till: 58135 bar:2012 from:0 till: 57706 bar:2013 from:0 till: 57961 bar:2016 from:0 till: 57274 bar:2021 from:0 till: 57846 </timeline> </div> <ref>{{fr}}Cassini hag [[EBSSA]]</ref> == Roll maered an Oriant == [[Skeudenn:TikêrAnOriantBroGwened.JPG|right|thumb|Ti-kêr An Oriant]] [[Skeudenn:Lorient - le maire Norbert Métairie de profil- 20090802.jpg|right|thumb|Norbert Métairie, bet maer An Oriant]] {| class="wikitable" |- ! Anv ! Penn prantad ! Dibenn prantad |----- | Étienne Perault | [[12 Gwengolo|12 a viz Gwengolo]] [[1736]] | [[11 Meurzh|11 a viz Meurzh]] [[1762]] |----- | Jean-Michel Ferrand | [[22 a viz Mae]] [[1762]] | [[7 a viz Meurzh]] [[1774]] |----- | Jean-Marie Esnoult Deschatelets | [[22 Gouere|22 a viz Gouere]] [[1774]] | [[8 a viz Gwengolo]] [[1789]] |----- | Benoît Dorce de Najac | [[8 a viz Gwengolo]] [[1789]] | [[15 a viz Here]] [[1789]] |----- | Jean-Marie Kerlero de Rosbo du Carno | [[15 a viz Here]] [[1789]] | [[14 a viz Genver]] [[1790]] |----- | Arnoult Le Conte | [[14 a viz Genver]] [[1790]] | [[1añ a viz C'hwevrer]] [[1790]] |----- | Jean-Jacques Lecointe | [[1añ a viz Genver]] [[1790]] | [[10 a viz Mezheven]] [[1790]] |----- | Louis François Galabert | [[17 a viz Gouere]] [[1790]] | [[19 Du|19 a viz Du]] [[1791]] |----- | Louis Marie Dusaulchoy | [[21 a viz Du]] [[1791]] | [[1añ a viz Kerzu]] [[1792]] |----- | Jean Jacques Trentinian | [[19 a viz Kerzu]] [[1792]] | [[5 a viz Gwengolo]] [[1793]] |----- | Jean Jacques Duquesnel | 20 [[frimaire]] [[Bloaz II]] | 4 [[floréal]] [[Bloaz III]] |----- | Jean Garnier | 6 [[frimaire]] [[Bloaz III]] | 10 [[frimaire]] [[Bloaz IV]] |----- | Jean Jacques Trentinian | 10 [[frimaire]] [[Bloaz IV]] | 8 [[germinal]] [[Bloaz V]] |----- | Louis Toussaint Archin | 8 [[germinal]] [[Bloaz V]] | 29 [[fructidor]] [[Bloaz V]] |----- | Pierre Jean Jaffré | [[Bloaz V]] | 29 [[fructidor]] [[Bloaz VIII]] |----- | François Louis Monistrol | [[15 a viz Ebrel]] [[1809]] | [[23 a viz Ebrel]] [[1821]] |----- | Casimir Eugène Audren de Kerdrel | [[28 a viz Gouere]] [[1821]] | [[10 a viz Genver]] [[1830]] |----- | Charles Louis Ducouedic de Kergoualer | [[19 Meurzh|19 a viz Meurzh]] [[1830]] | [[6 Eost|6 a viz Eost]] [[1830]] |----- | Betrand Louis Antoine Charles Marie Villemain | [[15 Gwengolo|15 a viz Gwengolo]] [[1830]] | [[10 Meurzh|10 a viz Meurzh]] [[1836]] |----- | Jean Marie Galabert | Meurzh [[1836]] | [[29 a viz Meurzh]] [[1839]] |----- | Auguste Charpentier | [[13 a viz Eost]] [[1839]] | Meurzh [[1848]] |----- | Édouard Beauvais | Meurzh [[1848]] | Meurzh [[1850]] |----- | Antoine Peyronnel | Meurzh [[1850]] | Eost [[1850]] |----- | Joseph Honorat André Le Melvrel Hachois | [[24 a viz Gwengolo]] [[1850]] | Genver [[1869]] |----- | Jean Charles Perint | [[22 a viz Genver]] [[1869]] | [[16 a viz Mezheven]] [[1869]] |----- | Jean Eugène Laurent | [[16 a viz Mezheven]] [[1869]] | [[6 a viz Eost]] [[1870]] |----- | Évariste Louis Aubin | [[6 a viz Eost]] [[1870]] | [[17 a viz Eost]] [[1871]] |----- | Édouard Beauvais | [[17 Mae|13 a viz Mae]] [[1871]] | [[23 C'hwevrer|23 a viz C'hwevrer]] [[1874]] |----- | Ludovic Paulinier | [[23 C'hwevrer|23 a viz C'hwevrer]] [[1874]] | [[27 Mezheven|27 a viz Even]] [[1876]] |----- | Édouard Beauvais | [[27 Mezheven|27 a viz Mezheven]] [[1876]] | [[5 Gwengolo|5 a viz Gwengolo]] [[1877]] |----- | Simon François Marie Gustave Ratier | [[15 a viz Meurzh]] [[1878]] | [[13 a viz Ebrel]] [[1880]] |----- | Jean Louis Henri Canier | [[15 a viz Ebrel]] [[1880]] | [[19 a viz C'hwevrer]] [[1881]] |----- | Adolphe Charles Augustin Rondeaux | [[19 a viz C'hwevrer]] [[1881]] | [[15 a viz Here]] [[1883]] |----- | Alfred Maingnan | [[9 a viz Kerzu]] [[1883]] | [[18 a viz Mae]] [[1884]] |----- | Eugène Charles | [[18 Mae|18 a viz Mae]] [[1884]] | [[28 Meurzh|28 a viz Meurzh]] [[1886]] |----- | Laurent Roux-Lavergne | [[28 Meurzh|28 a viz Meurzh]] [[1886]] | [[23 Kerzu|23 a viz Kerzu]] [[1888]] |----- | François Jean Rio | [[27 a viz Genver]] [[1889]] | [[29 a viz Mezheven]] [[1890]] |----- | Frédéric Delory | [[29 a viz Mezheven]] [[1890]] | [[2 a viz Meurzh]] [[1892]] |----- | Adolphe Charles Augustin Rondeaux | [[15 a viz Mae]] [[1892]] | [[24 a viz Mae]] [[1893]] |----- | Edouard Broni | [[15 a viz Mezheven]] [[1893]] | [[21 a viz Du]] [[1897]] |----- | Adolphe L'Hegouarc'h | [[21 Du|21 a viz Du]] [[1897]] | [[15 Mae|15 a viz Mae]] [[1904]] |----- | Joseph Honorat André Talvas | [[15 Mae|15 a viz Mae]] [[1904]] | [[5 Du|5 a viz Du]] [[1904]] |----- | Louis Nail | [[18 a viz Kerzu]] [[1904]] | [[19 a viz Mae]] [[1912]] |----- | Pierre Louis Esvelin | [[19 a viz Mae]] [[1912]] | [[10 a viz Kerzu]] [[1919]] |----- | Édouard Labes | [[10 a viz Kerzu]] [[1919]] | [[17 a viz Mae]] [[1925]] |----- | Emmanuel Svob | [[17 a viz Mae]] [[1925]] | [[19 a viz Mae]] [[1929]] |----- | Jules Legrand | [[19 a viz Mae]] [[1929]] | [[19 a viz Mae]] [[1935]] |----- | [[Emmanuel Svob]] | [[19 a viz Mae]] [[1935]] | [[27 a viz Genver]] [[1941]] |----- | Auguste Donval | [[2 a viz Ebrel]] [[1941]] | [[8 a viz Mae]] [[1942]] |----- | Eugène Gallois-Montbrun | [[19 Mae|19 a viz Mae]] [[1942]] | [[31 Eost|31 a viz Eost]] [[1944]] |----- | [[Emmanuel Svob]] | [[1añ Gwengolo|1añ a viz Gwengolo]] [[1944]] | [[20 Mae|20 a viz Mae]] [[1946]] |----- | Jean Baco | [[1añ a viz Mae]] [[1946]] | [[23 a viz Mae]] [[1946]] |----- | Julien Le Pan | [[23 a viz Mae]] [[1946]] | [[2 a viz Here]] [[1951]] |----- | Alphonse Le Bourhis | [[2 Here|2 a viz Here]] [[1951]] | [[2 Kerzu|2 a viz Kerzu]] [[1951]] |----- | Charles Le Samedy | [[2 Kerzu|2 a viz Kerzu]] [[1951]] | [[3 Mae|3 a viz Mae]] [[1953]] |----- | Jean Le Coutaller | [[3 Meurzh|3 a viz Mae]] [[1953]] | [[21 Meurzh|21 a viz Meurzh]] [[1959]] |----- | Louis Glotin | [[22 Meurzh|22 a viz Meurzh]] [[1959]] | [[20 Meurzh|20 a viz Meurzh]] [[1965]] |----- | Yves Allainmat | [[21 Meurzh|21 a viz Meurzh]] [[1965]] | [[5 Gouere|5 a viz Gouere]] [[1973]] |----- | Jean Lagarde | [[6 Gouere|6 a viz Gouere]] [[1973]] | [[3 Gouere|3 a viz Gouere]] [[1981]] |----- | [[Jean-Yves Le Drian]] | [[4 Gouere|4 a viz Gouere]] [[1981]] | [[2 Ebrel|2 a viz Ebrel]] [[1998]] |----- | Norbert Métairie | [[2 Ebrel|2 a viz Ebrel]] [[1998]] | [[2020]] |----- | Fabrice Loher | [[2020]] | |} ==Sevenadur== *[[Gouelioù Etrekeltiek an Oriant]] ("Emvod ar Gelted") ==Sport== ===Mell-droad=== *[[Football Club Lorient-Bretagne Sud|FK an Oriant]] ===Marc'hhouarnerezh=== * [[13 a viz Gouere]] [[1939]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[Brest]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Raymond Louviot]]. * [[14 a viz Gouere]] [[1939]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Naoned]] ; trec'h eo [[Amédée Fournier]]. * [[10 a viz Gouere]] [[1956]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1956|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Maloù]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Fred de Bruyne]] ([[Belgia]]). * [[11 a viz Gouere]] [[1956]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1956|Tro Bro-C'hall]] eus an Oriant war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]). * [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1960]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1960|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Maloù]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Roger Rivière]]. * [[2 a viz Gouere]] [[1960]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1960|Tro Bro-C'hall]] eus an Oriant war-du [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]). * [[3 a viz Gouere]] [[1968]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Aurelio González Puente]] ([[Spagn]]). * [[4 a viz Gouere]] [[1968]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Naoned]] ; trec'h eo [[Franco Bitossi]] ([[Italia]]). * [[9 a viz Gouere]] [[1977]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1977|Tro Bro-C'hall]] etre [[Añje]] ([[Maine-et-Loire]]) hag an Oriant ; trec'h eo [[Giacinto Santambrogio]] ([[Italia]]). * [[10 a viz Gouere]] [[1977]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1977|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Roazhon]] ; trec'h eo [[Klaus-Peter Thaler]] ([[Alamagn|Republik Kevreadel Alamagn]]). * [[12 a viz Gouere]] [[1982]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Pluveleg]] (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo [[Ti-Raleigh]] ([[Izelvroioù]]). * [[30 a viz Mezheven]] [[1985]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Gwitreg]] ; trec'h eo [[Rudy Matthijs]] ([[Belgia]]). * [[14 a viz Gouere]] [[1998]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1998|Tro Bro-C'hall]] etre [[Rosko]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Jens Heppner]] ([[Alamagn]]). * [[15 a viz Gouere]] [[2002]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2002|Tro Bro-C'hall]] etre [[Lannarstêr]] hag an Oriant (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Santiago Botero]] ([[Kolombia]]). * [[9 a viz Gouere]] [[2006]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2006|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Meven]] hag an Oriant ; trec'h eo [[Sylvain Calzati]]. * [[5 a viz Gouere]] [[2011]] : 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2011|Tro Bro-C'hall]] etre an Oriant ha [[Mur (kumun)|Mur]] ; trec'h eo [[Cadel Evans]] ([[Aostralia]]). ==Liammoù etrebroadel== ===Gevelliñ<ref>[https://web.archive.org/web/20160305161318/http://www.lorient.fr/decouvrir-lorient/territoires/jumelages/?L=0]</ref>=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of England.svg|border|25px]] [[Bro-Saoz]] | [[Distrig Wirral|Wirral]] | 1958 |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] | [[Ludwigshafen]] | 1963 |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[Gaillimh]] | 1975 |- | [[Restr:Flag of Latvia.svg|border|25px]] [[Latvia]] | [[Ventspils]] | 1975 |- | [[Restr:Flag of Galicia.svg|border|25px]] [[Galiza]] | [[Vigo (Spagn)|Vigo]] | 1981 |} ===Karta vignoniezh=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of the Czech Republic.svg|border|20px]] [[Tchekia]] | [[České Budějovice]] | 1997 |} ===Kevelouri<ref>{{fr}}[http://www.lorient.fr/decouvrir-lorient/territoires/relations-internationales/?L=0]</ref>=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Strollegezh ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Senegal.svg|border|25px]] [[Senegal]] | [[Cayar]] | |- | [[Restr:Flag of India.svg|border|25px]] [[India]] | [[Kochi]] | |- | [[Restr:Flag of Vietnam.svg|border|25px]] [[Vietnam]] | [[Proviñs Kien Giang]] | |} {{Commons|Category:Lorient|an Oriant}} == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:An Oriant}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:An Oriant|An Oriant]] [[Rummad:Kumunioù Bro Wened]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Yuzevien eus ar Mor-Bihan bet drouklazhet e-doug an Eil-brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Berne e 1944]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e Porzh-Loeiz e 1944]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] [[Rummad:Kroaz-brezel 1939-1945]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] 3uecpkx1kbn9qnx6vm9qwpnxkleo3s1 0 16528 2192422 2189916 2026-06-03T19:16:01Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192422 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kallag | anvOfisiel = ''Callac'' | skeudenn = Callac centre administratif - Marie - panoramio.jpg | alc'hwez = Ar maerdi.. | ardamezioù = COA_fr_Callac.svg | bro = {{Kernev}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz Breizh]] | kanton = [[Kanton Kallag|Kallag]] | cp = 22160 | maer = Jean-yves Rolland<ref>{{fr}}[https://www.ouest-france.fr/bretagne/callac-22160/municipales-callac-jean-yves-rolland-revet-l-echarpe-de-maire-6847251]</ref> | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 33.03 | hedred = -3.42666666667 | ledred = 48.405 | ubi = 116 | ubr = 291 | lec'hienn web = {{fr}} [https://mairie-callac.fr/ mairie-callac.fr] }} '''Kallag''' a zo ur gumun eus [[Bro Gerne]] ha pennlec'h [[kanton Kallag]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e [[kreiz Breizh]]. ==Douaroniezh== Kallag en em gav e-kichen eienenn ar stêr Hier (''Evara'' ?), adstêr d'an [[Stêr Aon|Aon]], ha war zu kreisteiz [[menez Are]] (Bro-Gernev). === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Kallag''|gwalarn=[[Kalanel]]|norzh=[[Ar Chapel-Nevez]]|biz=[[Plougonveur]]|reter=[[Bulad-Pestivien]]|gevred=[[Sant-Servez-Kallag]]|su=[[Duaod]]|mervent=[[Pluskelleg]]}} ==Anv== a. Botmael : R. de St Jouan : '''Botnumel''' ( cf : ''Gesta sanctorum rotonensium'', IXvet) ; '''Botmel''', 1637; '''Bonmel''', 1778 Talvoudegezh : an anezadenn war beg ar run (*mell-os) b. Kallag Bernard Tanguy : '''Gallac''', 1182; '''Callac''', 1389; '''par. de Botmel et Callac''', 1591. Talvoudegez : - marteze eus anv-den ''Callus + acos'' (diasur) - gwelloc'h marteze eus ur wrizienn ''*kal-'' = mein-(eg), roc'h * Ar galleg a ra gant ''Callac'' (stumm ofisiel), ha gant ''Callac-de-Bretagne'' a-wechoù, evit an ti-post, abaoe [[1856]]<ref>{{fr}} Régis de Saint-Jouan, ''Dictionnaire des communes, département des Côtes-d'Armor, éléments d'histoire et d'archéologie'', Conseil général des Côtes-d'Armor, 1990, p.134.</ref>. ==Ardamezioù== {| |[[Restr:COA fr Callac.svg|100px]] |<div style="width:15px;></div> |''En argant e deir c'hebrenn en gul''<br><small>Diwar [[ardamezouriezh|ardamezioù]] aotrounez [[Pluskelleg]].</small> |} == Istor == Kallag a zo e bro [[Kerne|Gerne]], eus parrez [[Botmael]], trev [[Pluskelleg]], eus [[eskopti Kemper]]. === {{XVIIvet kantved}} === * 1363 : tapet eo kastell Kallag gant Gwesklin * 1393 : dispennet eo kastell Kallag. E vo adsavet gant aotrouien Pluskelleg. === {{XVIvet kantved}} === * Aotrouniezh Kallag a zo roet d'an abati Kroaz-Santel Gwengamp === {{XVIIvet kantved}} === * 1619 : dispennet eo kastell Kallag; ==== [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] ==== * Trubuilhoù a voe er barrez d'an [[12 a viz Gouere]] [[1675]]<ref>{{fr}} [[Yvon Garlan]] ha [[Claude Nières]], ''Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges'', Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajenn 113</ref>. 200 kouer eus ar vro en em sko war ar gêr, kaset gant an eil-diagon Fañch ar Maerdi. * Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer [[1676]] ouzh un den eus Kallag, Guillaume Le Maréchal, beleg, goude [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]<ref>{{fr}} [[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]])</ref>. === {{XVIIIvet kantved}} === * Miz Du 1719, tremenn a ra markiz Pont-Kallek daouzek deiz er maner Kermabilo, e-ti e eontr markiz an Neved. * 28 C'hwevrer 1790 : ur c'huzul kumunn a zo dliennet e kêr Kallag, hag unan all e parrez Botmael. * 13 Du 1790 : dilezenn eo lakaet kuzul kumunn Kallag, ha staget ouzh hini Botmael. * ''An III''<ref>Lun 29 Gwengolo 1794 / Merc'her 23 Gwengolo 1795</ref>: sez ar gumun a zo lakaet e kêr Kallag. === {{XIXvet kantved}} === * 30 Ebrel ha In Mae 1840 : savadeg a-enep telloù-kêr. Archerien a zeu en noz 3-4 Mae. * 5 Ebrel 1848 : savadeg nevez war ar marc'had, a-enep talioù ar blasoù. * 29 Here 1874 : Landujen a zo distaget diouzh Kallag, ha staget ouzh Duod * 8 Gwengolo 1875 : beniget eo maen kentañ iliz Sant-Laorañs * 9 Kerzu 1877 : echuet eo iliz Sant-Laorañs * 28 Gouere 1892 : sakret eo iliz Sant-Laorañs === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 168 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,66 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34446 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas seizh anezhe e [[Belgia]] e miz [[Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: d'an [[22 a viz Eost|22]] lazhet e voe pevar soudard, daou e [[Emgann Rossignol|Rossignol]], unan a oa er [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6982204 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile en [[2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6919805 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan en [[Arsimont]], er [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6148880 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, en [[Auvelais]] e voe lazhet unan eus an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6360885 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> ha diwar wel ez eas unan eus an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|an hevelep rujumant]] en [[Ham-sur-Sambre]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6364781 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, lazhet e voe ur mestr-buker eus ar [[7vet Rujumant Kanolierezh Trevadennel]] en [[Ham-sur-Sambre]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6919805 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>ha mervel a reas ur soudard eus an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] en [[Arsimont]] d'an [[2 a viz Gwengolo]]<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6971392 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>; d'an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]] e voe lazhet ur soudard eus ar [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] diwar wel e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] <ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6593686 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * [[Eost]] [[1941]]: d'ar [[16 a viz Eost|16]] e voe rastellet nav den gant ar polis gall e Kallag, daou zen all d'an [[19 a viz Eost|19]] ha tri d'an [[29 a viz Eost|29]]<ref>{{fr}} Christian Bougeard, ''Le Choc de la guerre dans les Côtes-du-Nord 1939-1945'', Embannadurioù Jean-Paul Gisserot, Ebrel 1995, pajenn 84</ref>. * penn-kentañ Meurzh 1944 : devet eo ar merourva [[Wehrmacht|alaman]] gant tud an [[FTPF]]. * 25 Meurzh 1944 : taget eo ur wetur [[Archeriezh vroadel|archeriezh]] Gwengamp gant rezistanted Kallag. * D'an [[9 a viz Ebrel]] [[1944]] e voe rastellet 110 (hervez Bougeard) pe 117 den er gumun gant an [[Abwehr]], al lu [[Wehrmacht|alaman]] skoazellet gant an [[Archeriezh vroadel|archerion c'hall]], ar [[Milice française|vilisianed c'hall]] hag ar [[Bezen Perrot]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20130514053249/http://www.memorial-genweb.org/~memorial2/html/fr/synthese.php?dpt=22 Mémorial GenWeb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}} Christian Bougeard, ''Le Choc de la guerre dans les Côtes-du-Nord 1939-1945'', Embannadurioù Jean-Paul Gisserot, Ebrel 1995, pajenn 100</ref>{{,}}<ref>{{fr}} [https://www.memoresist.org/resistant/eugene-cazoulat/ Les Amis de la Fondation de la Résistance]</ref>. <gallery> Callac 22. Tableau des martyrs.gif|</gallery> * En noz etre an 30 hag an 31 a viz Mae 1944 e voe taget an archerdi gant pemzek den eus ar Rezistañs, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}} Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 269, Dastumadenn ''Guerre et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>; tapet eo ganto 700 litrad esañs. * 3 Mezheven 1944, e Pont-Gwernaded, emgann etre Rezistanted ha [[Milice française|milisianed c'hall]]. * 4 Eost 1944, dalc'het eo kêr Gallag gant tud an [[FTPF]] (strollad Le Borgne). * Mervel a reas 55 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe un adjudant [[Archeriezh vroadel|archeriezh]] eus ar gumun d'an [[23 a viz Genver]] [[1959]] e [[Hachem|Dombasle]] (departamant [[Mostaganem]])<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6495650 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * '''Tosenn Sant Trefin''', mare an Arem * '''Hent roman Kerdreken''' * '''Moudenn Kernormand''', Krennamzer * '''Kleuzioù Marrous''', amzer diasur * '''Iliz katolik Bonvael''', penn kentañ {{XVIvet}} kantved; 1628; 1633-1634; 1644; 1734. Bet enrollet d'an 22 a viz Genver 1927 <gallery> Callac botmel.jpg|Dismantroù, gwelet diouzh an diabarzh Callac 22. Botmel. Porche. arches.jpg|Botmael. Porched. bolzioù Callac 22. Botmel-porche-arbre1.jpg|Botmael. Ar porched gant ar wezenn Callac 22. Neige. 2004-02-29-6.jpg|Erc'h. 2004-02.29 </gallery> * '''Iliz santez Katell''', war blasenn Kallag, ''intra-muros'' (bet diskaret) * '''Iliz katolik ''Sant Laorañs''''' <gallery> Eglise Saint-Laurent - Callac - Côtes d'Armor - Bretagne - France.jpg Callac 22. Eglise. Mausolée-14-18-a.jpg|Iliz. Aoter-14-18 Callac 22. Eglise. Dédicace bretonne. 14-18.jpg|Enskrivadur brezhonek</gallery> * '''Chapel Sant Pêr an Enez''', penn kentañ ar {{XVIvet}} kantved; kalvar ha leur * '''Chapel santez Barba''', penn kentañ ar {{XVIvet}}, fin ar {{XVIIvet}} kantved <gallery> Callac 22. Chapelle Sainte Barbe. DSC05451.jpg| Callac 22. Sainte-Barbe. Autel.jpg|an aoter</gallery> * '''Chapel Sant Trefrin''', {{XVvet}} - {{XVIvet}} kantved <gallery>Restr:Callac 22. Saint Treffrin. P1010008.jpg|</gallery> * Maner Kermabilo (c. 1500) * Maner Kerarc'here (1686) * Maner Kerlossouarn ({{XVIIvet}} kantved), bet diskaret evit kaout plas evit ul lodennadur er bloavezhioù 1970. * Maner an Enez ({{XVIIvet}}) * Feunteun Kerdiekel <gallery>Restr:Callac 22. Kerdiequel. 2006-02-25.jpg|Keryekel. 2006-02-25</gallery> * Rañvell stank ar vilin (kemeret evit ur pont galian ha roman) <gallery> Callac 22. Etang du Moulin. Vannes 1.jpg Callac. Vannes de l'étang du moulin 1.gif|2003 Callac. Vannes de l'étang 2.gif|2003 Callac pont gallo romain.jpg| 2017 Callac 22. Pont-vanne. DSC06227.jpg|2017 </gallery> * Monumant ar re varv. <gallery> Callac 22. Monument aux Morts.jpg|</gallery> * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc'hskeudenn ha kartennoù-post<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34446 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar Rezistañs er maerdi, luc'hskeudenn<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55163 Memorial Genweb]</ref>. * Lenn an Draonienn C'hlas == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2013]] |- | align=center| 3002 || align=center| 3043 || align=center| 3024 || align=center| 2872 || align=center| 2592|| align=center| 2459|| align=center| 2375 || align=center|2236 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=3002 |p2=3043 |p3=3024 |p4=2872 |p5=2592 |p6=2459 |p7=2375 |p8=2236 |mammenn=EBSSA |bl9=2018|bl10=2021|p9=2215|p10=2235}} == Brezhoneg == [[Restr:Callac 22. Panneau d'agglomération.jpg|thumb|Panell degemer divyezhek.]] === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar brezhoneg === * D'an [[30 a viz Mezheven]] [[2011]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. === Deskadurezh === * E [[2012]] e oa bet krouet un hentad divyezhek er skol bublik, ha 16 skoliad a oa bet enskrivet er c'hlas divyezhek d'ar c'houlz-se. * E distro-skol 2025 e oa 12 skoliad en hentad divyezhek (7 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Melestradurezh == == Tud == * '''Nevenoe''', e Bonmael ? (diasur eo an dra se) * '''Charlez-Herkul a Geranflec'h''', aotrou ar Wern, e Botmael; bet ganet enno ar 4 C'hevrer 1749;. En eus losket skridoù war enklaskoù * '''Pêr-Aleksandr a Geranflec'h''', aotrou ar Wern, mab d'an hini a-us. Bet ganet e Botmael ar 24 Genver 1749. e zigouezhas penn al lu katolik ha roueel Breizh * '''Jerom-Aleksandr Guyot''', anvet '''''Gwiot''''', bet ganet e Kallag ar 26 Genver 1760; kannad Aodoù an Hanternoz ouz Pemp-Kant (14 Ebrel 1798 betek 1799); maer Kallag; noter; aet da Anaon e Kallag an 20 Gwengolo 1814. * '''Jozef-Laorañs Even''', ganet e Botmael an 10 Eost 1765; noter e Kallag; pen ar Chouanted. Bet arzhet, dibrizhoniet eo gant ar Chouanted diouzh prizon Sant-Brieg ar 27 Here 1799. Bet mesket en irienn Kadoudal, didamallet eo an 10 Mezheven 1804; maer Kallag da vare ar Renevezidigezh, a ya da Anaon e Kallag ar In C'hwevrer 1828. * '''Yann-Vari ar Graet''' a Kerouvrion, bet ganet e Kallag ar 4 Here 1768; kannad evit arondisamant Montroulez, 7 Ebrel 1823. Addilennet an 23 Mezheven 1830, e nac'has touelliñ da Loeiz-Fulup, hag en em ziskargas an 30 Eost 1830 Aet eo da Anaon e Montroulez an 12 C'hwevrer 1849. * '''Gwilherm-Yann-Jozef a Geranflec'h''', anvet '''''Jupiter'''''; mab da Pêr-Aleksandre; bet ganet er Wern, e Botmael an 9 Genver 1777. Letanant-koronal luioù katolik ha roueel Breizh eus 1797 da 1800; maer Pestivien (= Bulad). * ar pevar breur '''Kermen''' (daou bet lazhet e 1914-1918, daou bet lazhet e 1940-1945. * '''Gwilherm Kazoulat''' (da zont) * '''Edmond Rébillé''', medesin, skrivagner == Hengoun == <gallery> Callac 22. Argoat-1953-1.jpg|Gouelioù an Argoad. 1953 |Polig Montjarret </gallery> == Loened == *Naous : ur marc'h kalloc'h frouezhus brudet. Savet ez eus bet un delwenn en arem anezhañ, hervez gwir mentoù, gant ar c'hizeller Guyot, da gentañ e-kichen ti-kezeg, bremañ war blasenn an ti-kêr. <gallery> Callac; Fest-Naous; quadrige-face2-0.jpg|Kezekenned </gallery> *[[ki-Spagn Breizh]]. == Mirdi == * Mirdi "Ti ar [[ki-spagnol|c'hi-spagnol]]". <gallery> Callac 22. Musée de l'épagneul. Panneau d'accueil.jpg|Mirdi Ki-rous. Taolenn digemer Callac 22. Musée Epagneul. Globe trotter.jpg|Mirdi Ki-rous. Foeter-bro </gallery> ==Levrlennadur== * {{fr}} Centre généalogique et historique du Poher. ''Kaier ar Poher''. n° 68. Meurzh 2019 * {{fr}} Régis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990 * {{fr}} Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * ''[[Ar votez-koad e-barzh ar c'hodell]]'', eñvorioù, EHPAD Kallag, 2009. * {{fr}} Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor et Ille-et-Vilaine'', 2008. * {{br}} Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Callac}} {{Wikeriadur}} * {{Fr}} [https://mairie-callac.fr/ mairie-callac.fr], lec'hienn ofisiel ar gumun * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20131030030204/http://joseph.lohou.perso.sfr.fr/Callac-de-Bretagne/index.html Lec'hienn J. Lohou war istor Kallag] == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Archerdiez taget e Breizh gant tud eus ar Rezistañs]] dukp1mlgc14in9k4nu13i5kjonb6ejf 0 16587 2192424 2189917 2026-06-03T19:19:46Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192424 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kaon | anvYezh = ''Caunn'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Caulnes'' | skeudenn = Eglise Caulnes 2.png | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason de la ville de Caulnes (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro Sant-Maloù]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Dinan|Dinan]] | kanton = [[Kanton Kaon|Kaon]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> | etrekumuniezh = [[Dinan Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Dinan]] | cp = 22350 | maer = Marina Le Moal | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 31.36 | hedred = -2.15361111111 | ledred = 48.2897222222 | uk = 67 | ubi = 46 | ubr = 133 | lec'hienn web = {{fr}}[http://caulnes.pagesperso-orange.fr/ caulnes.pagesperso-orange.fr] }} '''Kaon''' a zo ur gumun eus [[Bro Sant-Maloù]] e [[kanton Kaon]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Norzh]] [[Breizh]]. == Douaroniezh == War lez ar [[Renk (stêr)|Renk]] emañ Kaon. == Dezougen == <gallery> GareCaulnesVuegénérale1900.jpg|Ar porzh-houarn e 1900. Gare de caulnes( côtes d'armor,bretagne,france).JPG|An arsav-trenioù. </gallery> * War al linenn hent-houarn [[Hent-houarn Brest Roazhon|Brest Roazhon]] emañ Kaon. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Cauna''', 1187, 1224; '''Kaune''', c. 1260; '''Chaune''', 1295; '''Caune''', 1411; '''de Caune''', 1453; '''Cosne''', 1630; '''Caulne''', 1779<ref>{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> == Ardamezioù == {| |''En glazur e zek kanochenn doull en argant, 4, 3, 2, 1.''<ref>Skoed an tiegezh Sant-Pern, {{XIvet kantved}}.</ref> |- |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Clotteaux e anv, hag ar c'hure, Megret<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.13</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 143 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,68 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22032&dpt=22&idsource=180&table=bp&maxligne=160 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe daou anezhe e [[Belgia]], e penn- kentañ ar brezel e miz [[Eost]] [[1914]], soudarded er [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] e oant o-daou: unan d’an [[20 a viz Eost|20]] en [[Auvelais]] pe e [[Tamines]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6980788 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, an hini alld’an [[22 a viz Eost|22]] [[1914]] e [[Falisolle]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6980190 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[30 Ebrel|30 a viz Ebrel]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Messerschmitt Bf 109]] F-2 eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e Kaon; lazhet e voe an nijour, e [[Roazhon]] e voe douaret da gentañ a-raok bout adkaset d'e vro<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]</ref>. * Mervel a reas pemzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22032&dpt=22&idsource=180&table=bp&maxligne=160 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=67313 Memorial Genweb]</ref>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur soudard d'an [[11 a viz Eost]] [[1952]] en ospital milourel e [[Vũng Tàu|Cap Saint-Jacques]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541072 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an [[3 a viz Here]] [[1956]] en El Ghaicha en [[Aflou]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541960 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 12,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 338</ref>. * == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''. * Monumant ar re varv e liorzh ar presbital katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=180 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=67313 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] !! [[2013]] |- | align=center| 1822 || align=center| 1828 || align=center| 1990 || align=center| 1942 || align=center| 1992|| align=center| 2016|| align=center| 2252 || align=center| 2439 || align=center| 2448 |- | colspan=7 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2448 |p1=1822 |p2=1828 |p3=1990 |p4=1942 |p5=1992 |p6=2016 |p7=2252 |p8=2439 |p9=2448 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == === Deskadurezh === * Ur c'hlas divyezhek a zo eno abaoe 2022. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 30 skoliad (12% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Melestradurezh == == Tud == === Ardamezeg ar familhoù<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> === {| |[[Restr:Aubaud.jpg|80px]] |style="padding-left:20px;"|'''Aubaud'''<br>Aotrounez La Ville-Couvé<br>''En argant e erez dispak en sabel krabanet ha pigoset en aour'' |- |[[Restr:Bardoul du Closneuf.jpg|80px]] |style="padding-left:20px;"|'''Bardoul''', Aotrounez Closneuf ''En argant e gadgi en sabel heuliet gant teir rodig-kentr en aour, 2, 1.'' |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Caulnes}} * {{fr}}[http://perso.orange.fr/caulnes Lec'hienn ofisiel kumun Kaon] * {{fr}}[http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=86147 Kaon en Institut géographique national] == Levrlennadur == * {{fr}}Michel Louessard, ''Caulnes Pays de Rance et son canton'', éditions La Plomée * {{fr}}Bernard Lemarié, ''Caulnes, mon pays'', éditions La Plomée * {{fr}}Daniel Coulombel, ''Tourner une page... du Pays de Caulnes, de 1944 à 2020'' == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] ma9lsjcbhtems8ymav03w5oqznnsp4o 2192425 2192424 2026-06-03T19:46:32Z Flo Goni 91190 2192425 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kaon | anvYezh = ''Caunn'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Caulnes'' | skeudenn = Eglise Caulnes 2.png | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason de la ville de Caulnes (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro Sant-Maloù]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Dinan|Dinan]] | kanton = [[Kanton Kaon|Kaon]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> | etrekumuniezh = [[Dinan Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Dinan]] | cp = 22350 | maer = Marina Le Moal | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 31.36 | hedred = -2.15361111111 | ledred = 48.2897222222 | uk = 67 | ubi = 46 | ubr = 133 | lec'hienn web = {{fr}}[http://caulnes.pagesperso-orange.fr/ caulnes.pagesperso-orange.fr] }} '''Kaon''' a zo ur gumun eus [[Bro Sant-Maloù]] e [[kanton Kaon]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Norzh]] [[Breizh]]. == Douaroniezh == War lez ar [[Renk (stêr)|Renk]] emañ Kaon. == Dezougen == <gallery> GareCaulnesVuegénérale1900.jpg|Ar porzh-houarn e 1900. Gare de caulnes( côtes d'armor,bretagne,france).JPG|An arsav-trenioù. </gallery> * War al linenn hent-houarn [[Hent-houarn Brest Roazhon|Brest Roazhon]] emañ Kaon. == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Cauna''', 1187, 1224; '''Kaune''', c. 1260; '''Chaune''', 1295; '''Caune''', 1411; '''de Caune''', 1453; '''Cosne''', 1630; '''Caulne''', 1779<ref>{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> == Ardamezioù == {| |''En glazur e zek kanochenn doull en argant, 4, 3, 2, 1.''<ref>Skoed an tiegezh Sant-Pern, {{XIvet kantved}}.</ref> |- |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Clotteaux e anv, hag ar c'hure, Megret<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.13</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 143 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,68 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22032&dpt=22&idsource=180&table=bp&maxligne=160 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe daou anezhe e [[Belgia]], e penn- kentañ ar brezel e miz [[Eost]] [[1914]], soudarded er [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] e oant o-daou: unan d’an [[20 a viz Eost|20]] en [[Auvelais]] pe e [[Tamines]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6980788 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, an hini alld’an [[22 a viz Eost|22]] [[1914]] e [[Falisolle]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6980190 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[30 Ebrel|30 a viz Ebrel]] [[1942]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Messerschmitt Bf 109]] F-2 eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e Kaon; lazhet e voe an nijour, e [[Roazhon]] e voe douaret da gentañ a-raok bout adkaset d'e vro<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]</ref>. * Mervel a reas pemzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22032&dpt=22&idsource=180&table=bp&maxligne=160 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=67313 Memorial Genweb]</ref>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur soudard d'an [[11 a viz Eost]] [[1952]] en ospital milourel e [[Vũng Tàu|Cap Saint-Jacques]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541072 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'an [[3 a viz Here]] [[1956]] en El Ghaicha en [[Aflou]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541960 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''. * Monumant ar re varv e liorzh ar presbital katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=180 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=67313 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] !! [[2013]] |- | align=center| 1822 || align=center| 1828 || align=center| 1990 || align=center| 1942 || align=center| 1992|| align=center| 2016|| align=center| 2252 || align=center| 2439 || align=center| 2448 |- | colspan=7 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2600 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2448 |p1=1822 |p2=1828 |p3=1990 |p4=1942 |p5=1992 |p6=2016 |p7=2252 |p8=2439 |p9=2448 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == 12,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek === Ya d'ar brezhoneg === * D'an 8 a viz Gwengolo [[2022 e Breizh|2022]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * Ur c'hlas divyezhek a zo eno abaoe 2022. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 30 skoliad (12% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Melestradurezh == == Tud == === Ardamezeg ar familhoù<ref>{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> === {| |[[Restr:Aubaud.jpg|80px]] |style="padding-left:20px;"|'''Aubaud'''<br>Aotrounez La Ville-Couvé<br>''En argant e erez dispak en sabel krabanet ha pigoset en aour'' |- |[[Restr:Bardoul du Closneuf.jpg|80px]] |style="padding-left:20px;"|'''Bardoul''', Aotrounez Closneuf ''En argant e gadgi en sabel heuliet gant teir rodig-kentr en aour, 2, 1.'' |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Caulnes}} * {{fr}}[http://perso.orange.fr/caulnes Lec'hienn ofisiel kumun Kaon] * {{fr}}[http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=86147 Kaon en Institut géographique national] == Levrlennadur == * {{fr}}Michel Louessard, ''Caulnes Pays de Rance et son canton'', éditions La Plomée * {{fr}}Bernard Lemarié, ''Caulnes, mon pays'', éditions La Plomée * {{fr}}Daniel Coulombel, ''Tourner une page... du Pays de Caulnes, de 1944 à 2020'' == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 1q4vziyatjnrl9j3wussry9mb4ng54a 0 16643 2192440 2108311 2026-06-03T20:56:56Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192440 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Koadaskorn | anvOfisiel = ''Coatascorn'' | skeudenn = Eglise Saint-Maudez de Coatascorn1.jpg | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]] | kanton = [[Kanton ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h-Derrien]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Bear|Bear]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22140 | maer = Éric Le Creurer | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 8.05 | hedred = -3.24916666667 | ledred = 48.6747222222 | uk = 90 | ubi = 28 | ubr = 101 | lec'hienn web = }} {{Commonscat|Coatascorn}} '''Koadaskorn''' (distaget {{IPA|[kwaˈdaskɔrn]}}) a zo ur gumun eus [[Bro-Dreger]] e [[kanton Bear]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e hanternoz [[Breizh]]. == Douaroniezh == Koadaskorn en em gav etre ar [[Yeodi]], er reter ([[Runan]], [[Brelidi]]), hag gwazh Poulloger, er c'huzh-heol ([[Prad]]). *Kumunioù stok ouzh Koadaskorn : [[Prad]], [[Runan]], [[Brelidi]] ha [[Bear]] (Trezelan). == Anv == * Bernard Tanguy ː '''Coetascorn''''', war dro 1330;'' '''Coatascorn''''', fin XIV^vet kvt;'' '''Quoitascorn''''', 1429;'' '''Coetscorn''''', 1439;'' '''Quatascorn''''', 1486;'' '''Coatascorn''''', 1505; e brezhoneg :'' Koadaskorn. * Erwan Vallerie ː '''Coetscorn''', 1439; '''Coetenstourin''', 1457; '''Coetanscorn''' ?, 1459; '''Quoetfascon''', 1516 '''Gerdarzh''' ː An displegadenn, war varteze, n'eo ket aet da benn betek-henn. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 35 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,19 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=41125 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe daou anezhe e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: ur soudard eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Maissin]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6983645 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag e [[Emgann Rossignol|Rossignol]], ur soudard eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6310869 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]] ez eas ur c’hanolier eus an [[50vet Rujumant Kanolierezh (lu gall)|50vet Rujumant Kanolierezh]] diwar wel e [[Boezinge|Pilkem]] e [[Flandrez]] [[Belgia]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6256886 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'ar [[5 a viz Genver]] [[1944]] e kouezhas un nijerez [[Focke-Wulf Fw 190]] A-6 eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e Koadaskorn; he nijour a varvas, douaret e voe e [[Plouzeniel]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_luftwaffe_cotes_arm.html Pertes Luftwaffe]</ref>. * Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant-Vaodez''. * Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41125 Memorial Genweb]</ref>. * Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=113385 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * D’ar 7 a viz Gouere 2006 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * E 2009 e oa bet roet al live 1 d'ar gumun. Sinet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg da dizhout al live 2. * Brezhoneg a vez komzet en ostaleri ar bourk, hag a vo keit ma vo dalc'het gant ur vrezhonegerez^{''(N'eo ket gwall holloueziadurel kement-mañ)''}. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] !! [[2013]] |- | align=center| 231 || align=center| 281 || align=center| 244 || align=center| 211 || align=center| 209|| align=center| 226|| align=center| 249||align=center| 249||align=center| 245 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=300 |passo1=50 |passo2=10 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=231 |p2=281 |p3=244 |p4=211 |p5=209 |p6=226 |p7=249 |p8=249 |p9=245 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Levrlennadur == * {{fr}}Regis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990 * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * {{fr}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22041 Koadaskorn war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] mvg64vacd8510entprgutrwvs71xx7v 0 16863 2192402 2189912 2026-06-03T17:47:41Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192402 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Groñvel | anvOfisiel = ''Glomel'' | skeudenn = Glomel mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh|Kreiz Breizh]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz-Breizh]] | cp = 22110 | maer = Bernard Trubuilt | amzer-gefridi = [[2023]]-[[2026]] | gorread = 79.93 | hedred = -3.395 | ledred = 48.2236111111 | uk = 295 | ubi = 134 | ubr = 307 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.ville-glomel.fr Ti-kêr] }} [[Skeudenn:Glomel rue principale.jpg|800px|thumb|center|Kreiz ar vourc'h.]] '''Groñvel''' a zo ur gumun eus [[Breizh]], e [[Bro-Gernev]] hag e [[kanton Rostrenenn]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * E Groñvel emañ [[eienenn]] ar stêr [[Ele]]. == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː '''Glomael''', XIIIt; '''Glomel''', 1330; '''Glomaell''', 1368; '''Grovel''', 1451; '''Glomeal''', 1516; '''Glomel''', 1536; '''Glomael''', 1574; '''Glomel''', 1591 == Ardamezioù == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 185 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,38% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=102635&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas pevar soudard eus ar gumun e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost|22 a viz Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: daou eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Maissin]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7046392 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=8433444 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, e [[Emgann Rossignol|Rossignol]] unan eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6963466 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>ha lazhet e voe unan eus ar [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Falisolle]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7041963 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>; e miz [[Ebrel]] [[1915]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] e varvas tri soudard eus ar gumun, d’an [[22 a viz Ebrel|22]] e [[Boezinge]], daou eus ar [[74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5946652 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7042644 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, an hini all d’ar [[25 a viz Ebrel|25]] en [[Boezinge|Het Sas]], soudard e oa en [[9vet RMZ]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7049937 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Menhir Glomel.JPG|Ar maen-hir bras. Menhir_Coat-Couraval2.JPG|Peulvan Koad Koraval. </gallery> * Daou beulvan, unan anezhe a zo e-mesk ar re vrasañ er bed. 8.60 m a sav, 4 m a dro, 83 zonenn a bouez. <gallery> Château de Coatcouraval (Glomel).JPG|Ar maner. </gallery> * Maner Koad Koraval. <gallery> Glomel (22) Église Saint-Germain 01.JPG|Iliz ar vourc'h. Eglise Trégornan en Glomel.JPG|Iliz Tregornan. </gallery> * Ilizoù katolik ''Sant Jermen'' er vourc'h ha ''Sant Kaourintin'' e Tregornan. <gallery> Chapelle Saint-Conogan Glomel.JPG|Chapel ''Sant Kognogan''. Chapelle Sainte-Christine Glomel 2.JPG|Chapel ''Santez Kristin''. Glomel (22) Saint-Michel 01.JPG|Chapel ''Sant Mikael''. </gallery> * Chapelioù. <gallery> Glomel monument auberge.jpg|Monumant ar vourc'h. Glomel_(22)_Monument_aux_morts.JPG|Monumant ar vourc'h. </gallery> * Monumant foran ar re varv er vourc'h<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=113344&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant foran ar re varv e Tregornan, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=20835 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant foran ar re varv e Sant-Mikael. * Monumant katolik ar re varv en iliz katolik ''Sant Jermen''. == Demografiezh == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] |- | align=center| 1724 || align=center| 2044 || align=center| 1756 || align=center| 1534 || align=center| 1457|| align=center| 1460|| align=center| 1402 ||align=center| 1414 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2466 |p2=2132 |p3=1756 |p4=1534 |p5=1457 |p6=1460 |p7=1402 |p8=1414 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud ganet eno=== * [[Martial Pézennec]] (1933-2010). * [[Simone Le Moigne]] (1921-2001). ===Tud marvet eno=== ===Tud liammet ouzh ar gumun=== *[[Herve ar Gall]], skrivagner brezhonek, o chom eno. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Guiller.gif|80px]] |'''Guiller''' Aotrounez Kerfily |''En aour e sourd en sabel o tislonkañ flammoù en gul'' |- |[[Restr:De Keranflec'h.gif|80px]] |'''Keranflec'h''' Aotrounez Roskelven |''En argant e greskenn leinet gant ur rozenn hag heuliet gant teir c'hregilhenn , an holl en gul'' |} ==Sevenadur== *''Groñvel'', titl ur ganaouenn vrezhonek gant [[Glenmor]]<ref>{{br}}Pozioù war lec'hienn Glenmor.net [https://web.archive.org/web/20160305174157/http://www.glenmor.net/kanaouenn.php?niver_cd=GAD002&niver=16]</ref>. == Brezhoneg == * Ur skol divyezhek a zo eno abaoe [[1998]]. * E distro-skol [[2023|2025]] e oa 22 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (24 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). * D'a 5 a viz Ebrel [[2024 e Breizh|2024]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout live 1. ==Gevelliñ== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[An Cam]] | 2001 |- | [[Restr:Flag of Spain.svg|border|25px]] [[Spagn]] | [[Tazones]] | 2001 |} == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Glomel}} * {{fr}}[http://www.ville-glomel.fr Lec'hienn ofisiel kêr] * {{fr}}[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=INSEE&VALUE_98=22061 Glad Groñvel (Mérimée)] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] 7t03nbeo1hpidmdmtmqby5132dhku8k 0 16944 2192398 2108870 2026-06-03T17:43:33Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192398 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gras | anvOfisiel = ''Grâces'' | skeudenn = Grâces (22) Mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | cp = 22200 | maer = Yannick Le Goff | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]] | gorread = 14.07 | hedred = -3.18361111111 | ledred = 48.5566666667 | uk = 100 | ubi = 67 | ubr = 188 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.graces.fr Ti-kêr] }} '''Gras-Gwengamp''' a zo ur gumun eus [[Bro Dreger]] e [[kanton Gwengamp]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e hanternoz [[Breizh]]. == Douaroniezh == An [[Trev (stêr)|Trev]] a dremen dre C'hras (lez kleiz). Kumunioù amezek : [[Plouizi]]; [[Gwengamp]]; [[Plouvagor]]; [[Koadoud]]; [[Mousteruz]] == Anv == * Bernard Tanguy (1992) : "'''Grace''''', 1588;'' '''Nostre-Dame de Grace''''', 1713; en breton :'' Gras". * A-raok 1794 e oa anvet '''Lokmikael Plouizi'''<small>(daveoù, mar plij)</small>. == Ardamezioù == == Istor == {| class="wikitable" |+ |Marteville & Varin (1843) : "''commune formée de l'ancienne trêve de Plouisy réunie à Saint-Michel-lès-Guingamp, également trève de cette dernière paroisse; aujourd'hui succursale''". |} <nowiki>---------------</nowiki> Jakez II, roue Bro-Saoz, a zo deut da chom er c'hastell Keranno, e 1692, goude e oa bet trec'het evit an eil gwech goude emgann ar Boyne. Gras a zo bet unanet da Wengamp e 1790, da heul an drev Sant-Mikael. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 60 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,40% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=55271&dpt=22 Memorial Genweb]</ref> ; mervel a reas ur c’horporal eus ar gumun e [[Maissin]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost|22 a viz Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel, en [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] e oa<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6627519 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=55271&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== * Mervel a reas ur soudard hag ur c’horporal. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur serjant eus ar gumun d'an [[9 a viz Gouhere]] [[1959]] e [[El Bayadh|Géryville]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=Géryville Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == ==== Diavaez an iliz ==== <gallery> Grâces (22) Église 10.JPG|Korn war mervent Grâces (22) Église 03.jpg|Dor veur an tour Grâces-Guingamp. Porte sud.jpg|Dor kreisteiz Grâces-Guingamp. Porte sud. Blason.jpg|Skoed a-us an nor </gallery> ==== Diabarzh an iliz ==== <gallery> Grâces-Guingamp. Eglise. Chasse de Charles de Blois.jpg|Arc'h-relegoù Charlez Bleaz Grâces-Guingamp. Eglise. Bannière 1.jpg|Banniel </gallery> * Iliz katolik ''Itron-Varia C'hras ha sant Berteleme''. *Chapel ''Sant Yann-Vadezour'', e Kergrist. * Chapel bihan ''Aotrou Sant Erwan''. * Kastell Keranno. * Maner Kerawel. * Maner Kerrurien. * Maner Keribot. <gallery> Grâces (22) Monument aux morts.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv. == Demografiezh == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]]!! [[2013]] |- | align=center| 1300 || align=center| 1435 || align=center| 1769 || align=center| 2308 || align=center| 2481|| align=center| 2424|| align=center| 2410 || align=center|2464|| align=center|2482 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} <div class="center">'''Emdroadur poblañs Gras-Gwengamp abaoe 1793'''<br /> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:2500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2013 text:2013 bar:2014 bar:2015 bar:2016 bar:2017 bar:2018 bar:2019 bar:2020 text:2020 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 1200 bar:1800 from:0 till: 1118 bar:1806 from:0 till: 1019 bar:1821 from:0 till: 1116 bar:1831 from:0 till: 1221 bar:1836 from:0 till: 1279 bar:1841 from:0 till: 1299 bar:1846 from:0 till: 1518 bar:1851 from:0 till: 1390 bar:1856 from:0 till: 1331 bar:1861 from:0 till: 1371 bar:1866 from:0 till: 1431 bar:1872 from:0 till: 1368 bar:1876 from:0 till: 1423 bar:1881 from:0 till: 1446 bar:1886 from:0 till: 1383 bar:1891 from:0 till: 1317 bar:1896 from:0 till: 1288 bar:1901 from:0 till: 1297 bar:1906 from:0 till: 1319 bar:1911 from:0 till: 1364 bar:1921 from:0 till: 1293 bar:1926 from:0 till: 1362 bar:1931 from:0 till: 1440 bar:1936 from:0 till: 1493 bar:1946 from:0 till: 1447 bar:1954 from:0 till: 1315 bar:1962 from:0 till: 1300 bar:1968 from:0 till: 1435 bar:1975 from:0 till: 1769 bar:1982 from:0 till: 2308 bar:1990 from:0 till: 2481 bar:1999 from:0 till: 2424 bar:2006 from:0 till: 2410 bar:2012 from:0 till: 2464 bar:2013 from:0 till: 2482 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:mammenn Cassini hag INSEE </timeline> </div> == Melestradurezh == == Brezhoneg == * Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. * D'an 3 a viz Mezheven [[2014]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout live 1. == Tud == == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Grâces (Côtes-d’Armor)}} * {{br}}[http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22067 Gras-Gwengamp war al lec'hienn GeoBreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] 3oki6fy010qnzo7gknnmlkhyih4tjno 0 16958 2192407 2189913 2026-06-03T18:08:00Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192407 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwengamp | anvOfisiel = ''Guingamp'' | skeudenn = Guingamp (22) Hôtel de Ville 01.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = CoA br Gwengamp.svg | bro = {{Bro-Dreger}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} <small>([[isprefeti]])</small> | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = [[Kanton Gwengamp|Gwengamp]] <small>([[pennlec'h]])</small> | etrekumuniezh = [[Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù]] <small>(sez)</small> | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | cp = 22200 | maer = Philippe Le Goff | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2032]] | gorread = 3.41 | hedred = -3.15 | ledred = 48.563333333 | uk = 93 | ubi = 62 | ubr = 126 | lec'hienn web = {{fr}} [https://www.villeguingamp.bzh/ villeguingamp.bzh] }} '''Gwengamp''' a zo ur gêr eus [[Breizh]] e [[Bro-Dreger]], ur [[kumun c'hall|gumun]], ur penn-kanton, ha penn-arondisamant. E 2009 e oa 21 645 a dud en unvezh-kêr, ar pevare brasañ en departamant. == Douaroniezh == * Treuzet eo ar gumun gant an [[Trev (stêr)|Trev]]. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Gwengamp''|reter=[[Sant-Eganton]]|gevred=[[Plouvagor]]|mervent=[[Gras-Gwengamp]]|biz=[[Pabu]]|gwalarn=[[Plouizi]]|kornôg=[[Gras-Gwengamp]]}} == Dezougen == <gallery mode="packed" heights="150px"> TigarGwengamp.jpg|An ti-gar. </gallery> * War al linennoù hent-houarn [[Hent-houarn Brest Roazhon|Brest Roazhon]], [[Hent-houarn Karaez Gwengamp|Karaez Gwengamp]] ha [[Hent-houarn Pempoull Gwengamp|Pempoull Gwengamp]] emañ Gwengamp. == Anv == * Régis de Saint-Jouan (1990) : "'''Guemcamp'',''''' ''1123''". * Bernard Tanguy (1992) : "'''Wingamp, Guencamp''', 1123; '''Guengamp''', 1145; '''Wengampus''', 1151; '''Wengamp, Guengampus''', 1156-1169; '''Wingamp''', 1156-1171; '''Guengampus, Guingampus''', 1235". == Ardamezioù == {| | [[Restr:CoA br Gwengamp.svg|110px]] | * Hervez ar skeudeunn roet : ''Treustellet etre argant ha glazur a bevar fezh''. * Hervez Froger ha Pressensé<ref>{{fr}}{{Pb|Froger}}, Michel & {{Pb|Pressensé}}, Michel (2008) : ''Armorial des communes des Côtes d'Armor et Ille et Vilaine'' {{ISBN|978-2-9087-5283-0}}</ref>, war-lerc'h Régis de Saint-Jouan<ref>{{fr}}{{Pb|De Saint-Jouan}}, Régis (1990) : ''Dictionnaire des commmunes – Département des Côtes-d'Armor'' (ASIN : B004VS63XA)</ref> : ''Treustellet etre glazur hag argant a beder fezh'', en Ardamezioù ar ''Vreuriezh Wenn'', bet savet er {{XIVvet kantved}} gant [[Charlez Bleiz]]. War daolenn levrenn II, p.&nbsp;10 levr Sigismond Ropartz<ref>{{fr}}Ropartz, Sigismond : ''Histoire de la ville de Guingamp'', Guingamp, Périssé, 1851.</ref> e kaver «&nbsp;''Nobles Bourgeois (Ancien)'' : "treustellet etre glazur hag argant a bevar fezh" ; ''Nobles Bourgeois (Moderne)'' : "treustellet etre argant ha glazur a bevar fezh"&nbsp;». War adskouer kartenn 1778, er memes levr, e kaver un dresadenn : "treustellet etre argant ha glazur a c'hwec'h pezh", hag a c'hellfe displegañ ar ger ''triplex'' er sturienn. * Sturienn : ''Funiculus triplex difficile rumpitur'' ("Ul liamm tric'hement zo diaes da derriñ"). |} War un eilskouerenn eus 1778, an dresadenn a ziskouez : ''treustellet etre argant ha glazur a c'hewec'h fezh'' (Sigismond Ropartz) == Istor == === Henamzer === === Krennamzer === === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: tri emsaviad a voe krouget e Gwengamp<ref>{{br}}[[Loeiz Herrieu]] hag all, ''Istoér Breih pe Hanes ar Vretoned'', Dihunamb, an Oriant, 1910</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwengamp da benn un distrig<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * [[1862]]: tizhet eo Gwengamp gant an [[hent-houarn]]. ==== [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]] ==== * Mervel a reas trizek gwaz eus ar gumun <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=77043&dpt=22 Gwerenn-livet - Memorial Genweb]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 387 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,12 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=22070&pays=France&dpt=22&idsource=44481&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=400 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas c’hwezek anezhe e [[Belgia]] e mizioù [[Eost]] ha [[Gwengolo]] [[1914]], e penn-kentañ ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44481&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>; e [[Flandrez]] [[Belgia]] e miz [[Ebrel]] [[1915]] e varvas pevar milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=44481&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[26 Gwengolo|26 a viz Gwengolo]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij (''[[Supermarine Spitfire|Spitfire]] IX'' marilhet BS-140 ha kodet MD-?) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') nepell diouzh Gwengamp; e nijour a voe lazhet, douaret e voe er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] e departamant [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Cotes%20Armor/pertes_usaaf_cotes_armor.html Pertes USAAF]</ref>. * Dieubet e voe Gwengamp d'ar [[7 Eost|7 a viz Eost]] [[1944]] gant ar [[Rezistañs]] hag an Task Force A eus lu [[SUA]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', Éditions Astoure, 2008, pajenn192</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://memoiredeguerre.pagesperso-orange.fr/lib-gp/diapo.htm Le 7 août 1944, Guingamp est libérée - Luc'hskeudennoù]</ref>. * Mervel a reas 98 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas seizh soudard. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas eizh milour. == Monumantoù ha traoù heverk == Ur gêr mogeriet e oa Gwengamp gwechall, met distrujet e voe an darn vrasañ eus ar mogerioù en {{XIXvet kantved}}. === Mogerioù Gwengamp === <gallery>Guingamp. Cp. Marché aux cochons.jpg|Kartenn bost. Marc'had ar moc'h, dindan ar vogerioù</gallery> === Penniliz Itron-Varia === ==== - diavaez ==== <gallery>PennilizIntronVariaWirSikourGwengamp.jpg|Ar benniliz</gallery> ==== - diabarzh ==== <gallery>Chapelle de la Vierge - Basilique de Guingamp.jpg|Chapel ar Werc'hez en iliz Guingamp. Basilique. Dédicace 1.jpg|Dedi enskrivet Guingamp. Basilique. Nef. Choeur.jpg|Nev. Chantele Guingamp. Basilique. Galerie.jpg|Al lein hag ar volzennoù</gallery> === Abati '''ar Groaz Santel''' === <gallery> Abbaye Sainte-Croix, Guingamp, Cotes d'Armor, France 02.jpg Guingamp - Abbaye Sainte-Croix - Enlart.jpg </gallery> === Feunteun ar Blomenn === <gallery>ArBlomenneGwengamp.jpg|Ar Blomenn Guingamp. Plommée. Noël 2006.jpg|Nedeleg 2006</gallery> === Kastell ar Salioù === <gallery>Château des Salles à Guingamp.JPG|Kastell des Salles (XVvet kantved)</gallery> === Monumantoù ha plakennoù ar re varv === * Gwerenn-livet 1870-1871 er benniliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=77043 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=77043 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv, bet dioueliet d'an [[11 a viz Du]] [[1924]], luc’hskeudennoù ha kartennoù-post<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&id_source=44481 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=44481 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=88832 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn dirak kazarn kozh an 48vet Rujumant Troadegiezh, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=137908 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv er Skolaj-Lise katolik ''Intron-Varia'', luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=88412&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) er benniliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=44063 Memorial Genweb]</ref>. === Straejoù ha tiez === <gallery> TiezkozhPlasennarC'hreizGwengamp.jpg| Guingamp. Maisons. P1010012.gif| Guingamp. Maisons. P1010112.jpg|</gallery> == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’an 8 a viz Gouere 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. === Deskadurezh === * Ur skol Diwan zo e Gwengamp abaoe 1980. Klasoù divyezhek zo eno ivez abaoe [[1981]]. * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 121 skoliad (18 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. ===Skol-Veur === * Ur skol-veur brevez a zo eno a ginnig ur stummadur e brezhoneg. == Poblañs == <div style="text-align:center;">'''Emdroadur poblañs Gwengamp abaoe 1793'''</div> <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:10000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 text:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2013 bar:2014 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 5177 bar:1800 from:0 till: 5190 bar:1806 from:0 till: 4973 bar:1821 from:0 till: 5550 bar:1831 from:0 till: 6100 bar:1836 from:0 till: 6466 bar:1841 from:0 till: 6796 bar:1846 from:0 till: 6949 bar:1851 from:0 till: 6718 bar:1856 from:0 till: 6893 bar:1861 from:0 till: 7350 bar:1866 from:0 till: 6977 bar:1872 from:0 till: 7045 bar:1876 from:0 till: 7895 bar:1881 from:0 till: 8404 bar:1886 from:0 till: 8744 bar:1891 from:0 till: 9196 bar:1896 from:0 till: 9272 bar:1901 from:0 till: 9252 bar:1906 from:0 till: 9212 bar:1911 from:0 till: 9385 bar:1921 from:0 till: 7923 bar:1926 from:0 till: 8575 bar:1931 from:0 till: 8644 bar:1936 from:0 till: 8663 bar:1946 from:0 till: 9080 bar:1954 from:0 till: 8117 bar:1962 from:0 till: 8912 bar:1968 from:0 till: 9232 bar:1975 from:0 till: 9284 bar:1982 from:0 till: 8507 bar:1990 from:0 till: 7905 bar:1999 from:0 till: 8008 bar:2006 from:0 till: 7693 bar:2012 from:0 till: 7235 bar:2013 from:0 till: 7106 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:mammenn Cassini hag EBSSA </timeline> </div> == Melestradurezh == <gallery mode="packed" heights="150px"> TikêrGwengamp.jpg|An ti-kêr. </gallery> == Sport == * E Gwengamp emañ diazezet ar c'hleub mell-droad [[En Avant de Guingamp]], bet kemeret perzh gantañ el [[Kampionad mell-droad Frañs|Ligue 1]] etre [[1995]] ha [[1998]], etre [[2000]] ha [[2004]] hag en-dro adalek [[2013]], hag aet e oa ar maout gantañ e [[kib Frañs]] e [[2009]] ha [[2014]] a-enep [[Roazhon]]. Unan eus ar bihanan kêrioù eo Gwengamp e-keñver ment ar stad<ref>{{en}}[http://www.theguardian.com/football/2010/jan/13/stadiums-capacity-town-population-knowledge "Which stadiums have a capacity greater than their location's populations?"]</ref>({{formatnum:18126}} plas gant ur boblañs a {{formatnum:7200}} a dud hepken). == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[François Valentin]], [[livour]] [[breizh]]at, d'an [[10 a viz Ebrel]] [[1738]]. * [[Emmanuel Le Maout]], naturour, d'an [[29 a viz Kerzu]], [[1799]]. * [[Guy Ropartz]], sonaozer brezhon, d'ar [[15 a viz Mezheven]] [[1864]]. * [[Claudine Mazéas]], dastumerez sevenadur dre gomz, d'ar [[26 a viz Gwengolo]] [[1926]]. ===Tud bet marvet eno=== * [[Vefa de Bellaing]], bet ganet Geneviève (Jenovefa e brezhoneg) Charbonnier de Sireuil, songarourez, emsaverez yezh ha sevenadur [[Breizh]] ha barzhez (''Soaz Kervahe'' hec'h anv-pluenn) d'ar [[16 a viz Ebrel]] [[1998]]. * [[Édouard Ollivro]], kelenner, skrivagner ha politikour d'ar [[27 a viz Genver]] [[1982]]. === Abaded Sante-Kroaz === * 1134-1144 : Jean de la Grille * 1144- : Moyse * R. * 1190 : Jodoin * e-tro 1202 : L. * e-tro 1267 : Daniel * e-tro 1397 Jean de Plédran * e-tro 1400 : Rolland I * 1418-1436 : Prigent * 1437-1452 : Jean Hamon * 1453-1497 : Bertrand * 1502-1512 : Rolland II * 1514-1536 : Jean de Kernavanay * 1536-1546 : Jean le Cozic * e-tro 1556 : Philippe Remond * 1592-1639 : Pierre Cornulier * e-tro 1671 : Louis Du matz * 1699-1740 : Charles du Plessis d'Argentré, eskob Tulle * 1741-1762 : René Joseph de Gouyon-Launay, aluzenner ar rouanez. * 1762-1790 : Louis-François Freslon de la Freslonnière, anvet abad de la Freslonnière === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Anseau.jpg|80px]] |'''Guillaume Anseau''', konestabl Gwengamp, test da vare proses santelezhadur [[Charlez Bleaz]] e 1371; sinet en eus feur-skrid Gwenrann 1381 |''"dougen a ra ul leon, ur sourin balirant"'' |- |[[Restr:Le Brun de Kerbrat.png|80px]] |'''Elie Le Brun''', maer Gwengamp e 1616 |''En glazur e leon en aour, heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en aour, ur greskenn en argant etre ar stered'' |} == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | {{Iwerzhon}} | [[An tSionna]] | 1992 |- | {{Alamagn}} | [[Aue]] | 2011 |} ==Liammoù diabarzh== *[[War-raok Gwengamp]]. == Liammoù diavaez == {{commonscat|Guingamp}}{{Wikeriadur}} * {{fr}} [https://www.villeguingamp.bzh/ villeguingamp.bzh], lec'hienn ar gumun * {{fr}} [http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22070 Gwengamp war al lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur == * {{fr}} Sigismond Ropartz : ''Guingamp. Etude pour servir à l'histoire du Tiers-Etat en Bretagne''. Prud'homme. Saint-Brieuc. A859; adembannet gant Lafitte Reprints. Marseille. 1982. * {{fr}} Régis de Saint-Jouan : ''Département des Côtes d'Armor. Dictionnaire des communes; éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor. 1990. * {{fr}} Daniel Delattre : ''Les Côtes-d'Armor, les 372 communes''. 2004 * {{fr}} Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des Côtes-d'Armor et Ille-et-Vilaine''. 2008. == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Gwengamp|*]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] gazru9xid8hlraa3lkv1o98fo6bl8cp 0 17000 2192408 2190108 2026-06-03T18:08:48Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192408 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwenrann | anvYezh = Gèraundd | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Guérande | skeudenn = Guerande44.jpg | alc'hwez = Gwenrann gwelet eus ar [[Paludoù Gwenrann|paludoù-holen]]. | ardamezioù = BlasonGuerande.svg | bro = {{Bro-Naoned}} | departamant = {{Liger-Atlantel}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Nazer|Sant-Nazer]] | etrekumuniezh = [[Tolpad-kêrioù Kab Atlantel]] | bro velestradurel = ''hini ebet'' | kanton = [[Kanton Gwenrann|Gwenrann]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 44350 | maer = Nicolas Criaud | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 81.44 | hedred = -2.4294376 | ledred = 47.3279449 | uk = | ubi = 0 | ubr = 61 | lec'hienn web = [http://www.ville-guerande.fr/ www.ville-guerande.fr] }} '''Gwenrann''', pe '''Gwerrann''', zo ur gumun eus [[Breizh]] el [[Liger-Atlantel]]. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Gwenrann''|gwalarn=[[An Turball]]|norzh=[[Sant-Molf]]|biz=[[Erbigneg]], [[Sant-Lefer]]|kornôg=[[An Turball]]|reter=[[Sant-Yoasin]], [[Sant-Andrev-an-Doureier]]|gevred=[[Ar Baol-Skoubleg]]|su=[[Ar Poulgwenn]], [[Ar Baol-Skoubleg]]|mervent={{Splannañ|#CDE5B2|''[[Paludoù Gwenrann]]''}}, [[Ar Groazig]], [[Bourc'h-Baz]]|enklozadur=}} == Anv == === Stummoù skrivet === * Erwan Vallerie ː '''Uuenran''', 857; '''in plebe Keriac''', 861; '''Uuerrann''', 865; '''Uueran''', 876; '''Uuenrann, Uuenran''', XIt; '''Guarranda, Guerrandiae''', 1070; '''Guarranda''', 1095; '''Guerran, Guerrandia''', 1112; '''Garranda''', 1129; '''Guerrann''', 1160; '''Guerrandia''', 1194; '''Garrandia, Guenrandia''', 1252; '''Guerrande''', 1263; '''Guerrandia, Guenrandia''', 1330; '''Guenrant''', 1330; '''Guerrande''', 1343; '''Guerrand''', 1355; '''Gueriande''', 1414; '''Garande''', 1450; '''Garande''', 1451; '''Guerandia, Guerrandia''', 1453; '''Anguerrande''',1479<ref>Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995</ref> === Gerdarzh === ''Gwenrann'' a zo ur stumm a orin lennek, diwar an henvrezhoneg ''Uuenrann'', ennañ ''uuen'', hag a dalvez « gwenn », « glan », « sakr », ha ''rann'', hag a dalvez « tachenn ». Daoust d’ar pezh a c'hallfed krediñ ne ra ket dave d’ar [[Paludoù Gwenrann|paludoù holen]]. E-kichen ar stumm ''Gwenrann'' e kaver ivez ''Gwerrann'', stumm hengounel arveret ken er yezh komzet, ken er yezh skrivet. En hevelep doare hag en anvioù-lec'h all, evel ''Perroz'' (e ''Perroz-Hamon'', ''Perroz-Gireg'' pe ''Sant-Ke-Perroz'') ez eo aet ar strollad / -nr- / da / -rr- /. En henvrezhoneg e kaved dija ar stumm emdroet ''Uueran'' (Kartuler Redon, IX^vet kantved). Ha tostoc'h deomp ez eo testeniekaet, da skouer, ''Guéran'' e-barzh geriadur Cillart de Kerampoul, ''Gwerann'' dindan pluenn Yeun ar Gow, ha ''Uereñn'' e brezhoneg ar vro. == Ardamezioù == {| |- | rowspan="2"| [[Restr:Blason-guerande-2.jpg|80px]]<span style="margin-left:30px;">[[Restr:BlasonGuerande.svg|80px]]</span> |style="padding-left:30px;" | ''En argant e bemzek brizhenn erminig, 5, 4 3, 2, 1.''<ref>Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes de Loire-Atlantique.'' 1996</ref><br>Ardamezioù kadarnet dre reizhadur ar roue [[Charlez X (Bro-C'hall)|Charlez X]], d'an 11 a viz Du 1829. |} == Istor == === [[Kentañ Feur-emglev Gwenrann|Feur-emglev 1365]] === [[Kentañ Feur-emglev Gwenrann]], sinet d'an [[12 a viz Ebrel]] 1365, a lakas fin da [[Brezel Hêrezh Breizh]] hag a zisplegas lezenn hêrezh [[dugelezh Breizh]]. === [[Eil Feur-emglev Gwenrann|Feur-emglev 1381]] === Dre [[Eil Feur-emglev Gwenrann]], d'ar [[4 a viz Ebrel]] 1381, a voe daskoret e zugelezh da [[Yann IV (dug Breizh)]] gant ober le da [[Roue Bro-C'hall]], ha kas kuit e guzulierien saoz. ;Roll ar sinerien Perrot Abraham, Jean d'Andigné, Berthelot d'Angoulvent, Guillaume Anseau<ref>Konestabl [[Gwengamp]]</ref>, Pierre de l'Argentaye, Jean de Barac'h<ref>Louaneg.</ref>, Jean Le Barbu, Jean Baratier<ref>Etre bourc'hizien Dol.</ref>, Robin de la Barre<ref>En deus sinet e Moñforzh.</ref>, Guillemet Baudré<ref>En eus sinet e Lambal</ref>, Alain du Bois, Geffroy Le Borgne, Pierre Botherel d'Appigné, Yves de Coëtquis, Jean Coué, Guillaume Couppu; Perrot des Ebles<ref>En eus sinet an emglev e [[Lambal]] e 12381</ref>, Sylvestre de la Feillée; Alain Ferron, Guillaume II Grignon, abad Boken <ref>En eus sinet an 28 Ebrel 1381</ref>, Rolland de Guémadeuc, Guillaume Hirel <ref>Familh aotrounez e [[Pledran]], ha [[Kersaout]] </ref>, Jean Merien de Kerizac, (?) Mérien de Kernevenoy, Acharis d'Iffer<ref>Aotrounez al lerc'h se ha la Rougeraye e [[Egineg]]</ref>, Even de Keranrais, Guyon de Longaulnay''',''' Jean de la Marche, Guillaume Paris, Alain de Quéhéon, Rolland Taillard <ref>Konestabl Ar [[Ar Roc'h-Derrien|Roc'h-Derrien]] ha [[Gwengamp]] evit [[Charlez Bleaz]].</ref>, Olivier de Trélan; Guillaume du Taillis<ref>Aotrounez al lerc'h se ha la Besnerie, e [[Talieg]]; la Dobiaye en ar Veudid (Roazhon)</ref>, Rolland de la Villéon (de Saint-Alban); Jean et Olivier de la Villéon (des Marais); Olivier d'Yvignac{{Daveoù a vank}}. === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Gwenrann e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Gwenrann]]. Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Gwenrann da benn [[distrig Gwenrann]]<ref>J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106 </ref>. E 1800 e voe lakaet en [[Arondisamant Savenneg]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16345 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwenrann] </ref>. === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe kumun [[An Turball]] e [[1865]] diwar ul lodenn eus tiriad kumun Gwenrann<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=38374 Cassini - EHESS - Fichenn ar gumun] </ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 276 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,4 % eus he foblañs e [[1911]]<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/guerande/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv] </ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=7831&dpt=44 Memorial Genweb] </ref>. * D'an [[3 Genver|3 a viz Genver]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[B-17]]'' eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e Gwenrann; pevar nijour a voe lazhet, ar c'hwec'h nijour all eus e baread a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Loire%20Atlantique/pertes_usaaf_loire_atlantique.html Pertes USAAF] </ref>. == Brezhoneg == * 70,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 354</ref>. === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 267, Kemper, Nouvelles Éditions bretonnes, 1936 </ref>. === Ya d'ar brezhoneg === * D'an 18 a viz Here 2010 e oa bet votet live 1 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. === Deskadurezh === * Ur skol Diwan a zo eno abaoe [[1999]]. * E distro-skol 2025 e oa 33 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (2,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg] </ref>. == Melestradurezh == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; background: #f3fff3;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Roll ar vaered |- bgcolor="#dfd" ! Prantad !! Anv !! Strollad !! Karg |- | align=right| [[Meurzh (miz)|Meurzh]] [[2001]] ||[[Jean-Pierre Dhonneur]]|| align="center" | || |- | colspan="4" align="center" | <small> ''Da vezañ klokaet.''</small> |} == Poblañs == ===Emdroadur ar boblañs abaoe 1962=== {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=20000 |passo1=5000 |passo2=1000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=6389 |p2=6499 |p3=7644 |p4=9140 |p5=11665 |p6=13603 |p7=15226 |p8=15722 |p9=15858 |mammenn=EBSSA }} == Tud == * Guillaume Calon, bezamiral Breizh e 1488 * Claude Bazin de Bezons, provost kuzul-chalonied Gwennrann e 1683 * [[François Guillemot de Villebois]] (1681 Gwenrann - 1760 [[Tartu]], [[Estonia]]), besamiral rusian. * Guillaume Charault, aotrou Merionneg, mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1750; laket en enor e 1775. * Mathieu-François Fouquer, aotrou Kersalio, mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1759; laket enor e 1785. * [[Anne François Augustin de La Bourdonnaye]] (1747 Gwenrann - 1793 [[Dacs]]), beskont ha jeneral. * [[Louis de Sol de Grisolles]] (1761 Gwenrann – 1836 [[Bourdel]]), ofisour er verdeadurezh c’hall ha diwezhatoc’h penn [[chouan]]. * [[Louis François Foucher de Careil]] (1762 Gwenrann – 1835 [[Garches]]), jeneral rannlu e-pad [[brezelioù Napoleon]], letanant ar roue. E anv a c’heller gwelet dindan ar [[Bolz-enor|Volz-Enor]] e [[Pariz]]. * Charles-François Fouquer de Kersallio, mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1782 * [[Gustave Clétiez]] (Gwerrann 1830 - 1896), ograouer, livour ha priour. * [[Henri Quilgars]], (Gwerrann 1877 – [[Penc'herieg]] 1937), arkeologour hag istorour. Skrivet en doa meur a bennad ha meur a levr diwar-benn glad hag istor Bro Gwenrann. * [[Gustave Tiffoche]] ([[Sant-Nazer]] 1930 - Gwenrann 2011), priour, kizellour ha livour * [[Pascal Bertho]], ganet e 1964 e Gwenrann, senarioour ha treser bannoù treset. * [[Denys Quistrebert]], ganet e 1971 e Gwenrann, aozer bannoù treset. * [[Gérard Lanvin]], aktour, emañ o chom e Gwenrann. === Ardamezeg ar familhoù<ref>Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014</ref> === {| |- |[[Restr:D'Aragon.gif|80px]] |'''d'Aragon''', '''Daragonis''', Aotrounez Buttes, Kerbézot, Menahé<br>''En aour e bevar peul en gul'' |- |[[Restr:Aubin-kerbouchard.jpg|80px]] |'''Aubin''', Aotrounez Kerbenet<br>''En glazur e dreustell en aour heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg'' |- |[[Restr:Avril-de-la-Roche.jpg|80px]] |'''Avril''', '''Apuril''', Aotrounez Kerroland ha Trevenegad<br>''En argant e binenn c'heotet, e gab en glazur karget gant teir rozenn en aour'' |- |[[Restr:Baye de Coislin.gif|80px]] |'''Baye''' Aotrounez Merionnec, Promarzein, Saillé, Beauregard ''En gul e deir zruellad en argant karget pep hini gant pemp brizhenn erminig en sabel.'' |- |[[Restr:Bazin de Bezons-abbe.png|80px]] |Claude '''Bazin de Bezons''', provost kuzul-chalonied Gwennrann e 1683 ''En glazur e deir gurunenn dug en aour'' |- |[[Restr:Cady-de-Pradouais.gif|80px]] |Charles '''Cady''', Alouez Gwenrann e 1666 ''En glazur e zaou leon penn-ouzh-penn en aour; e gab en argant karget gant div moualc'henn en sabel'' |- |[[Restr:Calon de la Villejames.gif|80px]] |'''Calon''' Aotrounez la Villejames, la Porte, Luzudic, Buy-Bourichet, Kerhillier ''En argant e vrizhenn erminig en sabel heuliet gant tri maen en gul'' |- |[[Restr:De Carné.gif|80px]] |'''de Carné''', Aotrounez Crémeur ha Liniac, e Sant-Albin-Gwenrann - '''Marc de Carné''', kabiten Gwenrann da vare Fañch Iñ, roue Bro-C'hall ''En aour e ziv dreustell en gul'' |- |[[Restr:Charault de Mérionnec.png|80px]] |'''Charault''', Aotrounez Mérionnec ''Tredeet diouzh pal, en glazur, aour, hag argant'' |- |[[Restr:Danisy du Ver.png|80px]] |'''Danisy du Ver''', Aotrounez Bogat ha Lessac ''En argant e leon en sabel; e gab en aour karget gant teir c'hreskenn en gul.'' |- |[[Restr:Foucquer - Fouquer.png|80px]] |'''Fouquer''', Aotrounez Cardinal ha Kersalio En erminoù, e deir ruilhenn en sabel; e gab dentek en gul |- |[[Restr:Izarn de Fraissinet.gif|80px]] |'''Izarn''', ur gouarnour Gwenrann hag ar Groazig e 1765 ''En gul, e levran en e red en argant; e gab en glazur karget gant teir steredenn en aour'' |- |[[Restr:Ozanneau de Trémeleuc.gif|80px]] |'''d'Ozanneau''', pe '''Dozanneau''', Aotrounez Trémeleuc, parrez Sant-Albin-Gwenrann ''En argant e arbenn ejen en glazur heuliet gant teir mailhenn ivez en glazur'' |- |[[Restr:Pelaud de la Ville-Aubin.png|80px]] |'''Pelaud''' Aotrounez Vergier ''En argant e deir erez dispak en sabel'' |- |[[Restr:Perreau de Chastillon.png|80px]] |'''Louis Perreau de Chastillon''' Kabiten Gwenrann, roue urzh Sant-Mikael e 1529, mestr-meur Dourioù ha Koadoù ha gwenaer-meur Breizh e 1536, kannad e Bro-Saoz eus 1533 da 1538. ''En aour e gebrenn en glazur heuliet gant teir rozenn en gul.'' |- |[[Restr:De Saint-Martin de Kerpond'armes.png|80px]] |'''de Saint-Martin''' Aotrounez Kerpond'armes, la Jalouzie, Kerhuidé, Teixon ''En glazur e gastell leinet grant tri dour en aour'' |} == Gevelliñ == * {{Gevelliñ|Dinkelsbühl|Alamagn|Germany}} * {{Gevelliñ|Dolgellau|Kembre|Wales}} * {{Gevelliñ|Almagro|Spagn|Spain}} * {{Gevelliñ|Castro Marim|Portugal|Portugal}} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="200px" style="margin-top:20px;"> 44 Chateau-de-Careil Corp-principal.JPG|Maner Careil GuérandeRemparts.jpg|Ar mogerioù-kreñv GuérandeCollégiale.jpg|Iliz katolik ''Sant-Albin'' Marais salants.jpg|[[Paludoù Gwenrann|Paludoù holen]] </gallery> *[[Chapel Itron-Varia Wenn (Gwenrann)|Chapel Itron-Varia Wenn]] * Mirdi ar verc'hodenn. * Ti ar baluderien. * ''Terre de sel'', mirdi, sal-diskouezadeg ha stal kevelouri ar baluderien. * Monumant ar re varv e bered Gwenrann, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=7831&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’ar [[1 a viz Du]] [[1920]] <ref> {{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/10489/guerande-cimetierecommunal/ Université de Lille] </ref>. * Monumant ar re varv e bered Ar Vadalen, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=13832&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. ==Festoù== ===Lennegezh=== * [https://web.archive.org/web/20131225002438/http://festivaldulivreenbretagnedeguerande.overblog.com/ Festival al Levr e Breizh]: bep bloaz e miz Du adalek 2003 ===Sonerezh=== * ''Les Celtiques de Guérande'' (Festoù keltiek Gwenrann): aozet bep bloaz gant ar c'helc'h keltiek « Bro-Gwenrann », e miz Eost, adalek 1990 * [http://www.lavoixdesorgues.org/ ''La Voix des Orgues'' (Mouezh an Ograoù)]: sonadegoù en [[iliz-chabistr]] Sant-Albin, d’ar Gwener da noz peurliesañ, e miz Gouere hag e miz Eost, adalek 1955 * ''Festival Terres Blanches'' (Festival Douaroù Gwenn): 2005-2012 ===Festoù all=== * ''La Fête Médiévale de Guérande'' (Fest krennamzerel Gwenrann): bep bloaz e miz Mae e-pad daou zevezh * ''Fête des Métais'' (Fest ar Verourien): bep bloaz e miz Gouere, da vare Gouel Mari-Vadalen, adalek 1980, e-kichen ar gêriadennig "Ar Vadalen" == Pennad kar == * [[An Turball]]. == Liammoù diavaez == * [http://www.ville-guerande.fr/ Lec'hienn ofisiel an ti-kêr] * [http://www.salinesdeguerande.com/index.php?id=81&L=3 Holen Gwenrann] * [https://web.archive.org/web/20081114225026/http://www.ot-guerande.fr/fiche.html?ref=LOI_PAT_002 Mirdi ar verc'hodenn] * [http://www.maisondespaludiers.fr/ Ti ar baluderien] * [http://www.terredesel.fr/ ''Terre de sel''] * [http://www.bro-gwenrann.org/ Kelc'h keltiek « Bro-Gwenrann »] == Levrlennadur == * Alain Gallicé, ''Guérande au Moyen âge : Guérande, Le Croisic, le pays guérandais du milieu du XIVe au milieu du XVIe siècle'', Roazhon, Presses universitaires de Rennes, coll. « Histoire », 2003, 411 p. * Alain Gallicé, François-Xavier Grelet et Gildas Buron, ''Guérande : cité médiévale'', La Crèche, Geste éditions, 2008, 203 p. * Henri Quilgars, ''Petite histoire du pays et de la ville de Guérande, suivie de Guérande, terre bretonne'', Cressé, Éd. des Régionalismes-PyréMonde-Princi Negue, coll. « Monographies des villes et villages de France », 2011 (embannadur kentañ 1922), 126 p. == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Gwenrann|*]] nyvqvw2dynopxp20jddfr4nqcgt493m 0 17273 2192432 2182089 2026-06-03T20:34:48Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192432 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kemperven | anvOfisiel = ''Quemperven'' | skeudenn = Église Saint-Hervé de Quemperven 1.JPG | alc'hwez = Iliz katolik ''Sant Herve''. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]] | kanton = [[Kanton ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h-Derrien]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Bear|Bear]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22450 | maer = Laurent Rannou | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 7.69 | hedred = -3.320833333 | ledred = 48.725833333 | uk = 60 | ubi = 28 | ubr = 93 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.quemperven.fr/site/index.php Ti-kêr] }} [[Restr:Quemperven. Panneau d'agglomeration.jpg|thumb|Pannell ar Gêr]] '''Kemperven''' ({{LFE|[kɛmˈpɛrvɛn]}}) zo ur gumun e [[Treger|Bro-Dreger]], e [[Breizh]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == * Treuzet eo ar gumun gant ar stêr [[Gindi]]. * Kumunioù amezek : [[Kaouenneg-Lanvezeeg]], [[Rospezh]], [[Lanvilin]], [[Langoad]], [[Kawan]]. == Anv == * {{fr}}Régis de Saint-Jouan (1990) : ''Kemperven'', 1330 ; ''Kamperven'', 1426 ; ''='Camperven'', 1505 ; ''Quemperven'', 1554. * Bernard Tanguy (1992) : ''Kemperven'', 1330 ; ''Camperven'', dibenn ar {{XIVvet kantved}} ; ''Kamperven'', 1426 ; ''Quemperguen'', 1486 ; ''Quemperven'', 1554. * Diwar ''kember'' = etre daou dour + * ''-ven'' (gwenn ? diasur). == Istor == <gallery>Quemperven. Le Diuzet. Routes.jpg|Kartenn an hentoù galian ha roman gant Alan An Diuzet. E limestra, Ar Yeoded ha Landreger. E ruz, Kemperven</gallery> ===={{XVIIIvet kantved}} ==== * Miz Gwengolo 1792 : emsavadeg a enep ar veleien touet, asamblez gant tud Rospezh, Langoad, Prad, Kawan, Tonkedeg, Mantallod, Trezeni, Kamlez. Tagadenn war Lannuon, difennet gant ar Republikaned. An emsaverien, kouerien evit ar vrasañ, a zo lakaet war dec'h. Un den lazhet, pewar all gloazhet, ur plac'h en o mesk. Unan a zo bet kondaonet ar 26 Mezheven 1793 (ne ouzer ker da betra, pe marv pe all). Unan all a zo kondaonet d'ar verzheridigezh anvet "''la gêne''". (cf. Benjamin Jollivet) === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 41 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,16 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14386 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]], e penn-kentañ ar brezel: unan eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] a voe lazhet e [[Maissin]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6149871 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan all eus ar memes rujumant a yeas diwar wel en hevelep lec’h<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6149872 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan eus an [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] a yeas diwar wel en [[Ham-sur-Sambre]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6149872 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. === Trevadennoù === * [[Sav-Heol (Reter-Nesañ)|Sav-Heol]]: ur milour a varvas e 1923<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=721947 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur serjant d'ar [[15 a viz Gwengolo]] [[1952]] e [[Laike]] en [[Tonkin]] er [[Viêtnam]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=721952 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard d'an [[8 a viz Ebrel]] [[1959]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541083 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == ===Moudenn ar Saozon=== <gallery>Quemperven. Messelière. Sauzon.jpg|Tresadenn gant La Messelière, 1933</gallery> ===Iliz katolik ''Sant Herve''=== X*VIvet kantved - XVIIvet kantved *Bet enrollet d'an 28 Ebrel 1964 (''cf''; R. de St Jouan) ;Diavaez <gallery> Église Saint-Hervé de Quemperven 3.JPG| Quemperven. Eglise. Escalier sur pignon.jpg|Skalier war an tour </gallery> ;Diabarzh <gallery> Quemperven. Eglise. Autel 1.jpg|Aoter Quemperven. Eglise. Autel 2.jpg|Aoter a dost Quemperven. Eglise. Vierge à l'enfant.jpg|Ar Werc'hez gant he bugel Quemperven. Eglise. Chaire.jpg|Kador sermon Quemperven. Eglise. Engoulant.jpg|Engoulet (bet adlakaet war an tu-gin) Quemperven. Armoiries du pape.jpg|Ardamez ar pab]] Quemperven. Armoiries de l'évêque.jpg|Ardamez an eskob]] </gallery> === Monumant ar re varv === * Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=14386 Memorial Genweb]</ref>. === Kroazioù === Ul levrig e galleg zo bet savet diwar-benn kalvarioù ha kroazioù Kemperven gant Jean-Baptiste Lintanf ha Wolfgang Lörcher, e 2007. (e galleg) == Emdroadur ar boblañs abaoe 1954 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=500 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1954 |bl2=1962 |bl3=1968 |bl4=1975 |bl5=1982 |bl6=1990 |bl7=1999 |bl8=2006 |bl9=2012 |bl10=2020 |p1=434 |p2=394 |p3=407 |p4=324 |p5=340 |p6=350 |p7=357 |p8=366 |p9=397 |p10=393 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == * D’ar 7 a viz Gouere 2006 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. *Ar mikro-magouri "Ti-Choutig" he deus sinet Live 1 karta Divskouarn. == Tud == *Dom [[Maodez ar C'hozhaned]] (1666-1720) lesanvet “ar sant”, interet eno, beleg, lakaet burzhudoù war e anv. Bet ganet e Kervot e Langoad al lun 8 a viz Du 1666, ha badezet an deiz war lec'h. Kloerdi e 1699; beleg e 1693. Staget ouzh Lanvilin e 1699, ouzh Kawan Kaouenneg e 1706, Gurunhuel e 1708. En dro da Langoad e 1712, kent en em stagañ da vat ouzh Kemperven, evel prezegenner, adalek miz Here 1717. Aet da Anaon en e barez Kemperven ar 25 Gouere 1720. Kalz a birc'hirin a zo bet war e bez betek 1875. (hervez P.F-M Henry). (cf R. de St Jouan & Jean Le Grand) <gallery> Quemperven. Cozannet. Testament.jpg|Breur henañ Dom Maode en devoa c'hoant, en desped d'an testamant, hag e vefe douaret e vreur e Langoad. Asantiñ e reas bepred ma vefe e Kemperven, goude bet lennet an destenn. Quemperven. Cimetière. Tombe de Maudez-René Le Cozannet.jpg|Bez Maode-Reun Ar C'hozannet</gallery> === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Michel du Cosquer.gif|60px]] | :;Michel :Aotrounez ar Gozker :''En argant e benn Morian en sabel, talwedek en argant.'' |} == Hengoun ar vro == <gallery> Quemperven. Croix faïence 1.jpg|Kroaz feilhañs 1. Quemperven. Croix faïence 2.jpg|Kroaz feilhañs 2. Quemperven. Tresse d'oignons.jpg|Kordennad ognon lakaet da sec'hañ. </gallery> == Levrlennadur == * {{fr}}Benjamin Jollivet : ''Monographies des villes et villages de France. Côtes-du-Nord. Arrondissements de Lannion et Loudéac Volume IV.'' 1859. Adembannet gant Rassorts Lorisse. 2002. * {{fr}}P. F.-M. HENRY : ''Dom Maudez-René Le Cozannet''. 1924 * {{fr}}Régis de SAINT-JOUAN : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor''. 1990. * {{fr}}Bernard TANGUY : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes-d'Armor''. Chasse-Marée - Ar Men. 1992 * {{fr}}Jean MAGUER : ''Kanton ar Roc'h. Petite histoire du canton de La Roche-Derrien''. Lannion. 1999. * {{fr}}Jean LE GRAND : De la terre à la source. Kevredigezh Vivre à Langoat. 2002 * {{fr}}Jean-Baptiste LINTANF & Wolfgang LORCHER : ''Les calvaires de QUEMPERVEN''. Neckar-Verlag. 2007 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Quemperven}} * {{fr}}[http://www.quemperven.fr/site/index.php Lec'hienn an ti-kêr] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] jopehoqytizfha1wkfss04jcv2c9aq1 0 17277 2192458 2189949 2026-06-03T21:28:54Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar Brezhoneg */ 2192458 wikitext text/x-wiki *''Evit ar ger ''prad (labour-douar)'', gwelout [[peurvan]]''. *''Ur pennad [[Prat]] zo ivez.'' <HR noShade> {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Prad | anvOfisiel = ''Prat'' | skeudenn = Prat - Vue générale de Trévoazan - AD22 - 16FI4523.jpg | alc'hwez = Trewazan. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]] | kanton = [[Kanton ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h-Derrien]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Bear|Bear]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22140 | maer = Michel Even | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 20.37 | hedred = -3.296388889 | ledred = 48.6775 | uk = 70 | ubi = 19 | ubr = 112 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.mairie-prat.fr Ti-kêr] }} '''Prad''' (distaget {{IPA|[ˈprɑːt]}}) a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[Treger]] e [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == Kumunioù amezek : [[Berc'hed (Treger)|Berc'hed]]; [[Mantallod]]; [[Peurid-ar-Roc'h]]; [[Runan]]; [[Koadaskorn]]; [[Bear]]; [[Kawan]] == Anv == B. Tanguy : '''Par. de Prato''', 1330; '''Prat''' c. 1330; E. Vallerie : idem + : '''Prat''', '''de Pratibus''', 1516; '''Prat''', 1592 == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 68 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,12 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47037 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; tri anezhz a voe lazhet d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e [[Belgia]], unan e [[Emgann Rossignol|Rossignol]], soudard e oa er [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6149911 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, unan e [[Falisolle]], soudard e oa er [[47vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|47vet Rujumant Troadegiezh]] <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=2140228 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan e [[Maissin]], soudard e oa en [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]] <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6149914 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>; daou soudard a yeas diwar wel e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]], en [[73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] e oant<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6934501 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>{{,}} <ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=2140273 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Kemeret e voe 15 000 Lur en ti-post, gant pevar ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 31 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 270, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47037 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas ur penn-adjudant eus ar gumun d’an [[10 a viz Even]] [[1947]] en ospital e [[Cholon]] e [[Saigon]] en [[Annam]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=7045237 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. * E distro-skol 2025 e oa 10 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (6,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis ar Brezhoneg]</ref>. === Ya d'ar Brezhoneg === * D'ar 27 a viz Mae [[2006 e Breizh|2006]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Prat - Menhir de Coadélan - AD22 - 16FI4530.jpg|Ar peulvan. </gallery> * Peulvan Koadelan. * Un daol-vaen hag a vez graet “Bez ar Wrac'h” anezhi. <gallery> Coadezlan, commune de Prat (dessin vers 1910).jpg|Kastell Koadelan (tresadenn war dro 1910). Prat; Coadelan; La Messeliere.jpg|Tresadenn gant Frotier de la Messelière. Prat. Coadelan. La Messelière.gif|Tresadenn La Messelière. 1940. Manoir de Coadélan.JPG|Kastell Koadelan. </gallery> * Kastell Koadelan. <gallery> Église Saint-Pierre de Prat.jpg|An iliz katolik. Prat. Eglise; blason; La Messeliere.jpg|Ardamezioù familh le Chevoir, war iliz Prad. Tresadenn gant La Messelière. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr''. <gallery> Prat. Trevoazan. La Messelière.jpg|Tresadenn gant Frotier de la Messelière. Église de Trévoazan 2.jpg|Chapel Trewazan. </gallery> * Chapel ''Sant Yann'' e Trewazan ({{XVvet kantved}}). <gallery> Prat. Chapelle sainte Anne; 1.jpg|Chapel ''Santez Anna''. </gallery> * Chapel ''Santez Anna''. <gallery> Prat - Monument aux soldats de la commune morts pour la France - AD22 - 16FI4525.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47037 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1200 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=1144 |p2=1052 |p3=1070 |p4=1098 |p5=1027 |p6=1017 |p7=1112 |p8=1149 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Julien-Marie Le Huërou]] (Juluan ar C'hwerv), kelenner hag eontr [[Fañch an Uhel]], [[23 a viz C'hwevrer]] [[1807]]. == Levrioù talvoudus == * {{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992 * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus''. An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Prat}} *{{br}} [https://archive.ph/20150823123526/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22254 Prad war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] 7whxxdir5p6t21ajo5ydbyt8prk7r90 0 17366 2192460 2190101 2026-06-03T21:30:28Z Flo Goni 91190 /* Ya d'ar brezhoneg */ 2192460 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Redon | anvYezh = ''Redon'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Redon'' | skeudenn = Redon Vilaine.jpg | alc'hwez = Ar [[Gwilen]] e Redon. | ardamezioù = Blason ville fr Redon (Ille-et-Vilaine).svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Redon|Redon]] <small>(''[[isprefeti]]'')</small> | kanton = [[Kanton Redon|Redon]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> | etrekumuniezh = [[Redon tolpad-kêrioù]] <small>(sez)</small> | bro velestradurel = [[Bro Redon]] | cp = 35600 | maer = Pascal Duchêne | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 15.09 | hedred = -2.08361111111 | ledred = 47.6522222222 | uk = 12 | ubi = 0 | ubr = 73 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.redon.fr/ www.redon.fr] }} '''Redon''' zo ur gumun hag ur gêr e [[Breizh]], e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. Pennlec'h [[Kanton Redon]] hag [[Arondisamant Redon]] eo. == Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Redon''|norzh=[[Baen-Ballon]]|biz=[[Lokmaria-Redon]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Gwilen]]''}},<br/>[[Sant-Nikolaz-an-Hent]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}},<br/>[[Reoz]]|mervent={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}},<br/>[[Sant-Yann-ar-Wern]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Gwilen]]''}},<br/>[[Sant-Nikolaz-an-Hent]]|gwalarn=[[Sant-Pereg]],<br/>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Oud (stêr)|Oud]]''}}}} == Anv == ;Stummoù skrivet * Erwan Vallerie ː ''Roton'', 832 ; ''Rothon'', 1089 ; ''Rothonum'', 1100 ; ''Rothenum'', 1449 ; ''Rothono'', 1453 ; ''Regidonum'', 1108. ;Gerdarzh Den ne oar a belec'h e teu an anv ''Redon''. N'eo ket liammet ouzh [[Roazhon]] (''Civitas Redonum''), a oa kêr-benn ar Redones, rak er-maez da diriad ar boblad-se e oa Redon<ref>{{fr}}Deroy, Louis & Mulon, Marianne. ''Dictionnaire de noms de lieux''. Paris : Le Robert, 1992, pp. 399 ha 401 {{ISBN|978-2-85036-195-1}}</ref>. == Ardamezioù == {| |- |''En glazur e lestr greet ha gwisket en argant war ur mor ivez en argant, e gab en argant karget gant pemp erminig en sabel.'' * Sturienn : ''Kear vihan brud vraz''<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20210211053702/http://www.ofis-bzh.org/upload/Rapport%20Observatoire%202007.pdf Ofis ar Brezhoneg (p. 43)]</ref>{{,}}<ref>Abaoe [[1908]] e oa bet skrivet ouzh dremm an ti-kêr ; implij ar stumm leonek a oa bet graet a-ratozh dre c'hoant ar rannvroelourien da stagañ muioc'h c'hoazh Redon ouzh [[Breizh-Izel]]</ref>. |} == Istor == === Orin === * A-drugarez d'ar [[Gwilen]] e oa bet kreñv ar c'henwerzh en Arvor er [[Grennamzer]]. Chom a ra c'hoazh tiez kozh armatourien war ar porzh. === {{XIVvet kantved}} === * Er bloaz 1364 e voe diazezet chapeleniezh La Perche gant Raoulet d'Apremont, bet floc'h e-kerzh [[Emgann an Tregont|Emgann a Tregont]], hag e gwreg Julienne Soual. === {{XVvet kantved}} === * E 1449 e voe lakaet Redon da benn un eskopti, [[Eskopti Redon]], bet savet e miz Even ha diskaret e miz Kerzu<ref>{{fr}}B.A. Pocquet du Haut Jussé, "Les papes et les ducs de Bretagne", pajennoù 467 ha 468</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Redon da benn [[distrig Redon]]<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106 </ref>. === {{XIXvet kantved}} === * [[1862]] : tizhet eo Redon gant an [[hent-houarn]]. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 209 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 3,12% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="MG">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=4029 Monumant ar re varv - Memorial Genweb] </ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * D'an [[21 Mezheven|21 a viz Even]] [[1940]] e tegouezhas al lu [[Wehrmacht|alaman]] e Redon<ref>{{fr}}Archives départementales du Morbihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009, pajenn 24 </ref>. * Dieubet e voe Redon d'ar [[5 Eost|5 a viz Eost]] [[1944]] gant "Combat Command B" ar ''6th Armored Division'' eus lu [[SUA]]<ref>{{fr}} Eric Rondel, ''Les Américains en Bretagne'', p.142, Éditions Astoure, 2008 </ref>. * Mervel a reas 52 zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="MG" />. ==== [[Brezel Korea]] ==== * Lazhet e voe ur soudard e [[Munchi]] d'ar [[5 a viz Meurzh]] [[1951]]. Douaret e voe e Redon<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6696523 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Broioù all ==== * [[TOE]] : daou vilour a varvas. == Darvoudoù-sport a bep seurt == * [[4 a viz Gouere]] [[2011]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2011|Tro Bro-C'hall]] etre [[Olonne-sur-Mer]] ([[Vañde]]) ha Redon ; trec'h eo [[Tyler Farrar]] ([[Stadoù Unanet]]). == Brezhoneg == * 15,1 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 389</ref>. Ur roll pouezus zo bet c'hoariet gant kêr Redon en istor ar brezhoneg. Ac'haleno e teu ar pep brasañ eus ar pezh a anavezer eus an [[henvrezhoneg]] a-drugarez da [[diellevr Redon]]. Unan eus an nebeud kêrioù eus Breizh-Uhel ganti ur ger-stur brezhonek eo Redon. === Ya d'ar brezhoneg === D'an 10 a viz Here 2008 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 2. [[Restr:Lise Sant Salver Redon.jpg|thumb|Lise Sant Salver Redon]] === Kelenn d'ar vugale === Kerkent ha votet al [[lezenn Deixonne]] e [[1951]] e voe digoret kentelioù brezhonek e lise prevez ar Salver e Redon. E-kerzh ar [[bloavezhioù 1970|bloavezhioù 70]] e veze kelennet istor ha sevenadurezh Breizh bep sizhun d'an holl liseidi e lise ar Salver. Er bloavezhioù [[1978]] ha [[1979]] e oa kentelioù brezhoneg gant [[Herve Frangeul]] eno ha, goude-se, gant [[Brigitte Corne]]. Herve Frangeul a ginnige ivez kentelioù istor ha yezh e lise publik Beaumont e dibenn ar bloavezhioù 1970. Goude-se e voe [[Fulup Lanoë]] a gelennas ar yezh eno e-kreiz ar [[bloavezhioù 1980|bloavezhioù 80]] kent na voe tro ar c'helenner [[Jean-Jacques Boisdron]] e lise Beaumont hag e skolaj publik Bellevue. E Redon eo bet o kelenn ivez [[Pierrick an Danteg]], [[Louis Lijour]], [[Jakez-Erwan Mouton]] ha [[Yann Duchet]]. E [[1988]] e oa bet goulennet gant kerent 62 bugel eus Redon ma vefe savet ur skol zivyezhek e kêr met ne voe nemet e [[1997]] ma voe aotreet digeriñ an hentad divyezhek kentañ. Berzh a reas hepdale. E distro-skol 2025 e oa enskrivet 122 skoliad er c'hlasoù divyezhek (15,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis ar Brezhoneg]</ref> Un hentenn divyezhek a zo e [[Skolaj_ar_C'hleuz|Skolaj ar C'hleuz Sant Jozeb]] eus al live c'hwec'hvet betek al live trede. Desket e vez brezhoneg hag istor-douaroniezh dre ar brezhoneg. 24 bugel a oa en hentenniad er bloavezh 2017. {| |- bgcolor="#f2f2f2" ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.2em;"|Niver a vugale skoliet e klasoù divyezhek Redon |- valign="top" | {| class="wikitable sortable" |+ Er skolioù ! Bloavezh ! Skolioù publik Ar Gorriganed & Ar Chafotoù ! Skol gristen an Itron Varia ! sammad |- | 1997 | 23 | 0 | 23 |- | 1998 | 40 | 0 | 40 |- | 1999 | 52 | 0 | 52 |- | 2000 | 70 | 0 | 70 |- | 2001 | 74 | 49 | 123 |- | 2002 | 84 | 56 | 140 |- | 2003 | 90 | 66 | 156 |- | 2004 | 81 | 70 | 151 |- | 2005 | 74 | 77 | 150 |- | 2006 | 72 | 86 | 158 |- | 2007 | 76 | 97 | 173 |- | 2008 | 80 | 99 | 179 |- | 2009 | 67 | 110 | 177 |} | {| class="wikitable sortable" |+ Er skolajoù ! Bloavezh ! Skolaj publik Beaumont ! Skolaj prevez Ar C'hleuz Sant Jozeb ! Sammad |- | 2003 | 10 | 0 | |- | 2004 | | 0 | |- | 2005 | | 7 | |- | 2006 | | 9 | |- | 2007 | 24 | 15 | 39 |- | 2008 | 24 | 18 | 42 |- | 2016 | dianav | 20 | dianav |- | 2017 | dianav | 24 | dianav |- | 2018 | dianav | 25 | dianav |- | 2019 | dianav | | dianav |- | 2020 | dianav | | dianav |- | 2021 | dianav | | dianav |- | 2022 | dianav | | dianav |- | 2023 | dianav | 23 | dianav |- | 2024 | dianav | 21 | dianav |- | 2025 | dianav | 18 | dianav |- | 2026 | dianav | 16 | dianav |} |} === Kelenn d'an dud deuet === E [[1979]] e oa kentelioù [[brezhoneg]] e kreizenn sokial Redon gant ar gevredigezh [[Koun Nominoe]] hag e [[1983]] e voe krouet kleub ar vrezhonegerien evit bodañ ar yezherien a felle dezho eskemm e [[brezhoneg]] pe deskiñ lenn ha skrivañ. E [[1987]] e voe krouet ar gevredigezh [[Gwezenn]] gant [[Emile Granville]] evit kelenn ar yezh. Abaoe ez eus bet kentelioù dizehan e kêr bep bloaz. === Prizioù dazont ar brezhoneg === * E [[2009]] e oa bet roet da di-kêr Redon eil Priz dazont ar brezhoneg, rummad "Strollegezhioù" gant [[Ofis ar Brezhoneg]]<ref>{{br}}[https://web.archive.org/web/20160304224740/http://www.ofis-bzh.org/upload/actualite/fichier/bzh/278fichier.pdf Ofis ar Brezhoneg]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> Eglise Saint-Sauveur - Vue d'ensemble - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00034174.jpg Redon - église Saint-Sauveur (12).JPG Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur Extérieur 06.JPG Eglise Saint-Sauveur (ancienne basilique) - Tour clocher isolée, côté ouest - Redon - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00002297.jpg Redon (35) Abbatiale Saint-Sauveur - Intérieur - Peintures murales - 07.jpg </gallery> * Iliz [[abati Sant Salver|Abati ''ar Salver'']]. <gallery> Cloître et tour gothique de l'abbaye Saint-Sauveur de Redon.jpg Redon (35) Abbaye Saint-Sauveur Cloître 09.JPG </gallery> * Kloastr [[abati Sant Salver|Abati ''ar Salver'']]. === Brezelioù === ==== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ==== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded ! Anv |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |1 |William Henry Kriehn<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=35236&dpt=35&idsource=990218&table=bp99 ''Lec'hienn memorialgenweb: Ganet e 1907, ezel eus ar Green Howards (Yorkshire Regiment) gant ar renk ''private'' (soudard kentañ renk), beziet e oa bet William Henry Kriehn d'ar 05/10/1939 e Redon e bered ar gumun, 32 vloaz e oa. Eric Blanchais en deus e notennet.''].</ref> |- | '''Hollad''' | '''1''' |} Soudard en [[Tirlu]] e oa. Marvet eo d'ar 5 a viz [[Here]] [[1939]] e-pad an [[Eil brezel-bed]]. <ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2090374&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. ==== Monumant ar re varv ==== <gallery> Ille-Et-Vilaine Redon Parc Monument Morts 23022012 - panoramio.jpg Redon - Monument aux morts - dos.jpg </gallery> * Monumant ar re varv<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=4029 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d'ar [[1 a viz Du]] [[1921]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/33731/redon-place/ Université de Lille]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:10000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 bar:2012 text:2012 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 3549 bar:1800 from:0 till: 3783 bar:1806 from:0 till: 3777 bar:1821 from:0 till: 4183 bar:1831 from:0 till: 4504 bar:1836 from:0 till: 4506 bar:1841 from:0 till: 4606 bar:1846 from:0 till: 5303 bar:1851 from:0 till: 5882 bar:1856 from:0 till: 5471 bar:1861 from:0 till: 5943 bar:1866 from:0 till: 6064 bar:1872 from:0 till: 6131 bar:1876 from:0 till: 6446 bar:1881 from:0 till: 6537 bar:1886 from:0 till: 6428 bar:1891 from:0 till: 6929 bar:1896 from:0 till: 7034 bar:1901 from:0 till: 6935 bar:1906 from:0 till: 6681 bar:1911 from:0 till: 6699 bar:1921 from:0 till: 6640 bar:1926 from:0 till: 6718 bar:1931 from:0 till: 6698 bar:1936 from:0 till: 6565 bar:1946 from:0 till: 7401 bar:1954 from:0 till: 7869 bar:1962 from:0 till: 8876 bar:1968 from:0 till: 9363 bar:1975 from:0 till: 9649 bar:1982 from:0 till: 9170 bar:1990 from:0 till: 9260 bar:1999 from:0 till: 9499 bar:2006 from:0 till: 9601 bar:2012 from:0 till: 9305 </timeline> *Mammenn : {{fr}}[[EBSSA]]. == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù=[[2014]] |Anv=Pascal Duchêne |Strollad=Dehoù diseurt |Karg=Kelenner}} {{Dilennad |Deroù=[[2007]] |Penn=2014 |Anv=Vincent Bourguet |Strollad=UDI |Karg=Kelenner}} {{Dilennad |Deroù=[[2001]] |Penn=2007 |Anv=Jean-Michel Bollée |Strollad=Dehoù diseurt |Karg=Kuzulier departamant <small>(1995-2007)</small>}} {{Dilennad |Deroù=[[1995]] |Penn=2001 |Anv=[[Alain Madelin]] |Strollad=UDF |Karg=Kannad <small>(1978-2007)</small><br />Kuzulier departamant <small>(1994-1995)</small>}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Buhez sevenadurel == * Gouel ar [[Kistin|c'histin]] (foar an Teillouse) e fin miz Here pep bloaz. E-pad foar an "Teillouse" e vez debret kistin krazet, ur meuz dibar eus Redon. Met klañv eo ar gwez kistin e Bro Redon. Digreskiñ a ra ar produiñ kistin abaoe 30 vloaz. * Gouel an [[Tolgenn aour|Dolgenn aour]] : gouel tonioù hengounel, kontadennoù ha sonerezh a [[Breizh-uhel|Vreizh-Uhel]]. E-pad ar gouel e vez kanet e galleg, gallaoueg ha brezhoneg ivez ([[kan ha diskan]]). * Bugale skol an Itron-Varia ha skolajidi ar C'hleuz o deus savet ur bladenn get Erwan Burban e 2006. Titl ar bladenn a zo "A benn dilun". * E Redon ez eus ur skol sonerezh klasel hag ur skol sonerezh hengounel (gant 500 skoliad e pep hini anezho). == Tud == === Tud istor Breizh === ==== Nevenoe ==== [[Restr:Straed_Nevenoe_e_Redon.jpg|thumb|Plakenn straed Nevenoe e Redon]] [[Nevenoe]] a oa rieg Breizh e [[819]]. Gounezet en deus e [[845]] [[Emgann Ballon|un emgann e Baen]] a-enep d'ar [[Franked]]. An Istorour [[Arthur De La Borderie]] en doa graet anezhañ : " Tad ar Vro ". E koun Nevenoe e oa bet savet un delwenn war plasenn an iliz e [[Baen]]. ==== Sant Konwoion ==== Savet e oa bet Redon en [[832]] gant [[Konwoion]]. Ar manac'h Konwoion en doa savet ivez un [[abati Sant Salver|abati]] hag un iliz etre [[842]] ha [[853]]. Un delwenn zo bet staliet e-tal skolaj Bellevue, war dosenn Beaumont. === Tud bet ganet eno === * [[1871]] : [[Arthur Bernède]], romantour gallek bet krouet meur a dudenn gantañ ([[Belphégor]], [[Judex]] ha [[Mandrin]] en o zouez). * [[1956]] : [[Philippe Chevallier]], fentigeller. === Tud bet marvet eno === * [[2015]] : [[Albert Poulain]], konter, kaner, dastumer. === Tud liammet ouzh ar gumun === * [[Jacques Pâris de Bollardière]], skoliad e Skolaj ar Salver adalek 1917 betek 1924. * [[Hervé Bazin]], skoliad er Salver. * [[Émile Granville]], bet prezidant Komite Gwernioù ha Stêrioù Bro-Redon ha Gwilen, bet prezidant [[Breizh Adunvan]], mouezh-aotreet [[Strollad Breizh]], eilmaer Redon e karg an aferioù sokial hag an [[diorren padus]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Le_Bart.jpg|60px]] | :;Le Bart :''Mathieu'' († 1380), bet kañseller Breizh hag abad Redon. :''En glazur e leonparzh en argant''. |- |[[Restr:Guéguen_de_la_Villecolué.gif|60px]] | :;Guéguen :''Guillaume'' (†1506), kentañ kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] Breizh e 1485 ; abad Salver-Santel Redon ; eskob Noaned. :''En argant e wezenn-olivez c'heotet ; e grenn palefarzh en erminoù, karget gant div gadvouc'hal en gul lakaet en peul.'' |} == Liammoù etrebroadel == === Gevelliñ === {| class="wikitable" !Bro !Kêr !Abaoe |- |{{Alamagn}} |[[Goch]] |1974 |- |{{Bro-Saoz}} |[[Andover (Bro-Saoz)|Andover]] |1977 |} === Kevelouri === {| class="wikitable" !bro !kêr !abaoe |- |{{Roumania}} |[[Curtișoara]] |1990 |} == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Redon}}{{Wikeriadur}} * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20110208163518/http://www.redon.fr/ Lec'hienn web ar gumun] == Levrlennadur == * {{fr}} ''Contribution à l'enseignement de la langue bretonne dans le Pays de Redon; Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg; bloavezhioù 1980, hep deiziad''. * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Redon|*]] [[Rummad:Eskopti Redon]] [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen]] 5rae7noop1aiy5rxldbi7jvvyrlcygb 0 19238 2192447 406069 2026-06-03T21:09:14Z Kwamikagami 3049 merge -- sorry, I do not speak Breton 2192447 wikitext text/x-wiki Ur [[Yezhoù karibek|yezh karibek]] eo ar '''c'hachwianeg''' (''kaxuiâna'', ''kashuyana'', ''kashujana'', ''kachuana'', ''warikyana'', ''warikiana'' pe ''kaxúyana'') eus [[Familh-yezhoù|is-skourr]] [[Yezhoù karibek su Gwiana|Yezhoù su Gwiana]]. Komzet e vez gant tost da 434 den (1986) e [[Brazil]]. Ur [[rannyezh]] ez eus: * Pawiyaneg (''pawiyana'' pe ''pawixi'') ==Sikianeg== Ur yezh karibek eo ar '''sikianeg''' (''sikiana'', ''sikiâna'', ''shikiana'', ''sikïiyana'', ''chiquiana'', ''chikena'', ''chiquena'', ''xikujana'', ''xikiyana'') eus isskourr ar [[yezhoù sikianek]]. Komzet e vez gant tost da 48 den en holl e [[Brazil]] dreist-holl (33 den e [[1986]]) hag ivez e [[Surinam]] (15 den e [[2001]]) hag e [[Venezuela]]. ==Gwelet ivez== * [[Yezhoù karibek ar su]] * [[Yezhoù karibek an norzh]] * [[Yezhoù waiwaiek]] [[Rummad:Yezhoù karibek]] [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù aet da get]] [[Rummad:Yezhoù Brazil]] [[Rummad:Yezhoù Surinam]] [[Rummad:Yezhoù Venezuela]] i63i0ks3491m472m0jg4wsil1g5zf2t 0 19284 2192444 1530123 2026-06-03T21:06:48Z Kwamikagami 3049 merge 2192444 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Kachwianeg]] 1o6io7z261paw4mpfe1einb8a66qz74 0 19331 2192455 2189925 2026-06-03T21:22:39Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192455 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Larruen | anvOfisiel = ''Lanrivain'' | skeudenn = Lanrivain Saint-Grégoire.jpg | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz Breizh]] | kanton = [[Kanton Sant-Nikolaz-ar-Pelem|S.-Nikolaz-ar-Pelem]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22480 | maer = Philippe Le Joncour | amzer-gefridi = 2020-2026 | gorread = 36.74 | hedred = -3.21277777778 | ledred = 48.3475 | uk = 260 | ubi = 160 | ubr = 281 | lec'hienn web = }} '''Larruen'''<ref>{{br}}[[Geriadur Hemon-Huon]], 2005.</ref>, pe '''Laruen'''<ref>{{br}}[[Geriadur Hemon]], 1993.</ref> a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[Breizh]], e [[Kernev]] hag e [[kanton Rostrenenn]] en [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 116 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,39 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=22115&pays=France&dpt=22&idsource=35657&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; mervel a reas tri anezhe e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]], e penn- kentañ ar brezel: e [[Maissin]], daou soudard eus an [[19vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|19vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=1663816 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=1663869 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag, e [[Emgann Rossignol|Rossignol]], ur c’hanolier eus an [[2vet Rujumant Kanolierezh Trevadennel]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6703333 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * 1944: kemeret e voe 4 430 Lur en ti-post, gant pevar ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 22 a viz Ebrel, ha war-dro 2 400 Lur d'ar 5 a viz Even, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, hervez danevelloù sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajennoù 205 ha 280, Dastumadenn ''Guerre et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas trizek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou soudard. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Larruen - Iliz 1.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Gregor''. * Chapel ''Itron-Varia'' ar Geoded. * Monumant ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik er vourc'h, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=35657 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar re varv (1914-1918) er Geoded, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=35657 Memorial Genweb]</ref>. * Gwerenn livet [[Brezel Gall-Prusian eus 1870]], luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=135527 Memorial Genweb]</ref>. *Taolenn-enor (1914-1918), luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=67446&dpt=22 Memorial Genweb]</ref>. == Sevenadur == === Brezhoneg === * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 36 skoliad (100,0 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. * Votet eo bet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr Larruen d'an 20 a viz Kerzu [[2018]]. * D'an 29 a viz Ebrel [[2019 e Breizh|2019]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout al live 2. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs === <div class="center">'''Emdroadur poblañs Larruen etre 1793 ha 2020'''<br /> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 bar:2011 bar:2012 bar:2013 bar:2014 bar:2015 bar:2016 bar:2017 bar:2018 bar:2019 bar:2020 text:2020 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 1433 bar:1800 from:0 till: 1113 bar:1806 from:0 till: 1416 bar:1821 from:0 till: 1400 bar:1831 from:0 till: 1416 bar:1836 from:0 till: 1698 bar:1841 from:0 till: 1652 bar:1846 from:0 till: 1775 bar:1851 from:0 till: 1730 bar:1856 from:0 till: 1650 bar:1861 from:0 till: 1691 bar:1866 from:0 till: 1586 bar:1872 from:0 till: 1547 bar:1876 from:0 till: 1612 bar:1881 from:0 till: 1630 bar:1886 from:0 till: 1594 bar:1891 from:0 till: 1551 bar:1896 from:0 till: 1632 bar:1901 from:0 till: 1687 bar:1906 from:0 till: 1740 bar:1911 from:0 till: 1815 bar:1921 from:0 till: 1802 bar:1926 from:0 till: 1801 bar:1931 from:0 till: 1496 bar:1936 from:0 till: 1531 bar:1946 from:0 till: 1220 bar:1954 from:0 till: 1079 bar:1962 from:0 till: 960 bar:1968 from:0 till: 882 bar:1975 from:0 till: 761 bar:1982 from:0 till: 638 bar:1990 from:0 till: 510 bar:1999 from:0 till: 524 bar:2006 from:0 till: 554 bar:2012 from:0 till: 538 bar:2012 from:0 till: 537 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text:mammenn Cassini hag EBSSA </timeline> </div> === Tud === ==== Tud ganet eno ==== * [[Marsel Gwilhou]], e [[1930]]. == Melestradurezh == ==Darempredoù etrebroadel== ===Gevelliñ=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Ireland.svg|border|25px]] [[Iwerzhon]] | [[Baile Mhic Ire]] | 2005 |} ==Krennlavaroù== Tennet eus ''[[Kroaz ar Vretoned]]'': *''Da foar Larruen gozh Ec'h a advern d'ar foz.'' *''Foar Larruen gozh A gas advern d'an noz.'' == Liammoù diavaez == {{commonscat|Lanrivain}} * {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307080155/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22115 Larruen war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] rshmcp4inptu3uoq21cdcfo2n4b22a4 0 25937 2192462 2191254 2026-06-04T08:02:19Z Surajr7 89979 2192462 wikitext text/x-wiki [[Restr:Gustav Klimt 2012 Pressefoto09.jpg|thumb|upright=1.2|'''Gustav Klimt''' e [[1914]]]] '''Gustav Klimt''' ([[Baumgarten]], [[Impalaeriezh Aostria]], [[14 a viz Gouhere]] [[1862]] – [[Vienna|Wien]], [[Aostria-Hungaria]], [[6 a viz C'hwevrer]] [[1918]]) a oa ul livour aostrian-hugariat "[[Simbolouriezh|simbolour]]", unan eus brudetañ al luskad "[[Arz nevez]]" e Wien. == Buhez == Ganet e oa Gustav Klimt d'ar 14 a viz Gouhere 1862 e Baumgarten, nepell diouzh Wien, hag eñ an eil bugel en un tiad seizh a vugale. Mab e oa da Ernest Klimt, orfebour kizeller, ha da Anna Finster, kanerez lourennek. Paotr yaouank kozh e chomas, o vevañ gant e vamm hag e c'hoarezed. Daoust da se en devoa kalz a serc'hed hag a vugale. Mervel a eure d'ar 6 a viz C'hwevrer 1918 e Wien, odaet 55 bloaz, diwar ul lamm-kalon koublet gant ar "grip spagnol" a oa o redek dre ar bed er bloaz-se ; bezieet e voe eno e bered Hietzing, Wien<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://fr.findagrave.com/memorial/search?firstname=Gustav&middlename=&lastname=Klimt&birthyear=1862&birthyearfilter=&deathyear=1918&deathyearfilter=&location=Hietzing%2C+Wien+Stadt%2C+Vienna+(Wien)%2C+Austria&locationId=city_212833&memorialid=&mcid=&linkedToName=&datefilter=&orderby=r&plot= |title=''Find a Grave''|accessdate=03 C'hwe 2022}}</ref>. En dienez e veve p’edo o teskiñ er Vienna Kunstgewerbeschule, skol an arzoù kaer hag arzoù neuziañ, deuet da vezañ ur C’hunstschule bremañ. Asantet noa deskiñ livañ hervez reolennoù al livouriezh klasel, mirelour, e-se e c’hentañ labourioù a c’hellfer rummata evel akademikel. E vreur Ernst, a zaio da engravour a-vicher evel e dad, hag e oant o teskiñ en hevelep skol an arzoù kaer. Kroget o doa an daou vreur asambles gant Franz Matsch da labourat a gevred e 1880 hag e savjont ur c’hevre “Kompagnunez an Arzour”. Gant o c’helener war an arzoù e livjont alegoriennoù ouzh mogerioù ha leinoù salioù meur, ar C’hunsthistorisches Museum e Vienna, lec’hiet er Ringstraße. E skol-veur München hag hini Vienna e voe ezel Klimt. E 1892 e varvas e vreur hag e dad, diwar-neuze e rankas sammañ kiriegezhioù, evit tiegezh e dad hag hini e vreur. Merket don e voe e zoare livañ gant an drajedienn-se, ha gant ar wirionez noaz: (nuda veritas), awenet ivez gant ivez hen Hellaz, ha Bro Ejipt. Hervez istorourien zo, nije kritiket Klimt politikerez an habsburged ha gizioù ar gevredigezh Aostrian. Gant Emilie Louise Flöge e kejas, un dizainourez dilhad ar c’hiz, dre hanterouriezh e c’hoar, e skoulmas liammoù kreñv betek fin e vuhez. The Kiss 1907, zo ul livadur a zo sañset taolenniñ anezho evel karidi. Sevenour ha prezidant ar Wiener secession e oa e 1897 hag ar gelaouenn Ver Sacrum (an nevez amzer sakr). Reiñ tro d’an arzourien yaouank diananv da embann ha da skignañ o labour a oa mennadoù ar strollad, gant ur gelaouennig skignañ. Hervez komzoù Wagner, treuzfurmiñ ar bed dre hanterouriezh an arz, warf pebez uhelvennad. Dle a rafe an arz lakaat spered an dud da uhelaat, da greskiñ a-benn bezañ kludet, ‘vel Nietsche pintet war e menez, a-uc’h d’an hollved ha pellaat ar muiañ posupl diouzh an arz akademikel, a rene war ar mac’had d’ar c’houlz-se. Ur respont e oant en ur mod d’an arz Nouveau e Frañs hag d’ar Jugendstil o tiwanañ, en alamagn. N’o doa ger-stur striz ebet d’en em dermeniñ, kavet e veze en o zouez stil naturalour, gwirvoudelour, kement hag an hini  arouezelour. Harpet e voent gant ar gouarnamant, a roas ur feurm izel war domani publik evit lakaat sevel ur sall diskouezadegoù. Philosofi, Medisine, ha Jurisprudence: setu tri anv e livadurioù a gaved e sall vras skol-veur Vienna, a voe kritiket garv gant an arbennigourien abalamour d’an dodennoù re radikal ha d’an danvez re bornografek skeudennet ganto. Distummet noa un alegorien hengounel leun a arouezelezh enni, a-benn sevel ur yezh nevezoc’h, troet war ar sex, hag ar vuhez gadal, pezh a zirenkas darn zo eus ar bed politikel, kenedel, koulz ha relijiel. 87 kelener war an arzoù e skol-veur Viena a voe estonnet hag a glemmas ouzh Klimt, hag aet an afer betek ar Parlamant Aostrian. Pa zevas ar c’hastell Immendorf e miz Mae 1945 e voe pulluc’het an teir oberenn, e-mesk dek livadur all, en o zouez re Schubert ouzh ar piano, Mignonezed, Wally (poltred), Ar Sonerezh. Adalek 1897, e krogas Klimt da dremen e hañvezhioù gant Emilie Flöge e kêr Kammer ha bro an Attersee, ma live e c’hentañ gweledvaoù. 1898, e krouas ur skritel evit ar c’hentañ diskouezadeg evit lid-digoradur ar secession. Skeudenniñ a rae Théséé, noaz ran, o palvata ar Minotaure. Berzet e voe ar skritel-se gant an aotrouniezh Viennad ha kuzhet lodenn reizh Théséé, pezh a lakaas an aotroù Klimt da-vat da fuloriñ. == Oberennoù pennañ == <gallery mode="packed" heights="220px"> Judith 1 (cropped).jpg|''Judith I'', [[1902]] Klimt - Porträt Emilie Flöge - 1902.jpeg|''Porträt Emilie Flöge'', 1902 (Venice) Gustav Klimt - Giuditta II (Judith II) - Museo d'arte moderna.jpg|''Judith II (Salome)'', [[1909]] Gustav Klimt 067.jpg|''Wasserschlangen I'', [[1904]] Gustav Klimt 046.jpg|''Adele Bloch-Bauer I'', [[1907]] Gustav Klimt 016.jpg|''Der Kuß'', 1907 Gustav Klimt 047.jpg|''Adele Bloch-Bauer II'', [[1912]] </gallery> == A-dreuz an amzer == Nebeut-ha-nebeut e pellaas Gustav Klimt eus an doare akademikel davit e stil dezhañ, a weler o tiorren adalek ar bloaz [[1900]], pa oa 38 vloaz dija. ;[[Bloavezhioù 1880]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 069.jpg|''Weiblicher Akt mit Tieren in einer Landschaft''<br>[[1883]] Gustav Klimt 037.jpg|''Idyll''<br>[[1884]] Gustav Klimt 027.jpg|''Die Sirenen''<br>[[1889]] </gallery> ;[[Bloavezhioù 1890]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 063.jpg|''Porträt einer Frau''<br>[[1894]] Gustav Klimt 026.jpg|''Die Musik''<br>[[1895]] Gustav Klimt 025.jpg|''Liebe''<br>1895 Gustav Klimt 060.jpg|''Porträt des Schauspielers Josef Lewinsky als Carlos''<br>1895 </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav_Klimt_005.jpg|''Bewegte Wasser''<br>[[1898]] Gustav Klimt 062.jpg|''Bildnis einer Dame''<br>1898 Gustav Klimt 033.jpg|''Garten mit Hühnern in St. Agatha''<br>[[1899]] Gustav Klimt 066.jpg|''Stiller Weiher im Schloßpark von Kammer''<br>1899 Gustav_Klimt_004.jpg|''Bauernhaus mit Birken ''<br>1900 </gallery> ;[[Bloavezhioù 1900]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Klimt hygeia.jpg|''Hygieia''<br>1900-1907 Gustav Klimt 036.jpg|''Goldfische''<br>[[1901]]-02 Gustav_Klimt_006.jpg|''Birkenwald''<br>[[1903]] Gustav Klimt 022.jpg|''Die Große Pappel oder Aufziehendes Gewitter''<br>1903 Gustav Klimt 023.jpg|''Die Hoffnung''<br>1903 Gustav Klimt 068.jpg|''Bali e kastell Kammer''<br>1904-1907 Gustav Klimt 067.jpg|''Wasserschlangen I (Freundinnen I)''<br>1904-1907 </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Klimt - The Three Ages of Woman (1905) Google Art Project.jpg|''Die drei Lebensalter der Frau''<br>[[1905]] Gustav Klimt 035.jpg|''Garten mit Sonnenblumen auf dem Lande''<br>1905-[[1906|06]] Gustav Klimt 030.jpg|''Die Erwartung''<br>1905-1909 Gustav Klimt 031.jpg|''Die Umarmung''<br>1905-1909 Klimt - Nine Cartoons for the Stoclet Frieze- Part 4, Part of the tree of life (1910-11).jpg|''Lebensbaum''<br>1905-1909 Gustav_Klimt_007.jpg|''Blühendes Feld''<br>1909 </gallery> ;[[Bloavezhioù 1910]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 065.jpg|''Schloß Kammer am Attersee''<br>[[1910]] Gustav_Klimt_003.jpg|''Bauernhaus in Ober-Österreich''<br>[[1911]]-12 KlimtPanna.jpg|''Die Jungfrau''<br>[[1913]] Gustav Klimt 028.jpg|''Kirche in Unterach am Attersee''<br>[[1916]] Gustav Klimt 021.jpg|''Die Freundinnen''<br>1916-[[1917|17]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 061.jpg|''Porträt einer Dame''<br>1916-17 Gustav Klimt 034.jpg|''Garten mit Hühnern''<br>1917 Gustav_Klimt_001.jpg|''Adam und Eva''<br>1917-[[1918|18]] Gustav_Klimt_002.jpg|''Baby''<br>1917-18 Gustav_Klimt_054.jpg|''Bildnis der Johanna Staude''<br>1917-18 </gallery> ==Levrlennadur== * {{fr}} Natter, Tobias G. ''Gustav Klimt – Tout l'œuvre peint''. Köln : Taschen, 2017, 676 p. {{ISBN|978-3-8365-6289-8}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Gustav Klimt}} * {{en}} [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/klimt/ Mirdi Klimt] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20000830111408/http://www.adele.at/ Ar prosez Bloch-Bauer] * {{fr}} [http://www.boheme-magazine.net/php/modules.php?name=News&file=article&sid=668 ''Un Œil sur l'Art : "Judith I"''] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070202065721/http://artofklimt.com/ ''Art of Klimt'' - E livadurioù pennañ] * {{en}} [http://www.iklimt.com/ Iklimt.com] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070423160942/http://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/klimt_et_les_femmes_a_vienne.asp ''Klimt et les femmes à Vienne'' gant Marie-Annick Sékaly, renerez servijoù sevenadurel Clio.] * {{en}} [http://www.artcyclopedia.com/artists/klimt_gustav.html Gustav Klimt en ''Artcyclopedia''] * {{tr}} [https://web.archive.org/web/20121103163049/http://www.paragrapher.net/gustav-klimt-kimdir-nedir-necidir-kimlerdendir-resimleri-haberleri ''Gustav Klimt Biyografi''] == Pennadoù kar == * [[Der Kuß]] * [[Danae (Klimt)]] ==Nptennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Livourien Aostria|Klimt Gustav]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1862|Klimt Gustav]] [[Rummad:Marvioù 1918|Klimt Gustav]] odwahcx8se4md2o4tvs0s6g0t98mvfs 2192470 2192462 2026-06-04T09:02:31Z Tanjee 563 /* Nptennoù */ 2192470 wikitext text/x-wiki [[Restr:Gustav Klimt 2012 Pressefoto09.jpg|thumb|upright=1.2|'''Gustav Klimt''' e [[1914]]]] '''Gustav Klimt''' ([[Baumgarten]], [[Impalaeriezh Aostria]], [[14 a viz Gouhere]] [[1862]] – [[Vienna|Wien]], [[Aostria-Hungaria]], [[6 a viz C'hwevrer]] [[1918]]) a oa ul livour aostrian-hugariat "[[Simbolouriezh|simbolour]]", unan eus brudetañ al luskad "[[Arz nevez]]" e Wien. == Buhez == Ganet e oa Gustav Klimt d'ar 14 a viz Gouhere 1862 e Baumgarten, nepell diouzh Wien, hag eñ an eil bugel en un tiad seizh a vugale. Mab e oa da Ernest Klimt, orfebour kizeller, ha da Anna Finster, kanerez lourennek. Paotr yaouank kozh e chomas, o vevañ gant e vamm hag e c'hoarezed. Daoust da se en devoa kalz a serc'hed hag a vugale. Mervel a eure d'ar 6 a viz C'hwevrer 1918 e Wien, odaet 55 bloaz, diwar ul lamm-kalon koublet gant ar "grip spagnol" a oa o redek dre ar bed er bloaz-se ; bezieet e voe eno e bered Hietzing, Wien<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://fr.findagrave.com/memorial/search?firstname=Gustav&middlename=&lastname=Klimt&birthyear=1862&birthyearfilter=&deathyear=1918&deathyearfilter=&location=Hietzing%2C+Wien+Stadt%2C+Vienna+(Wien)%2C+Austria&locationId=city_212833&memorialid=&mcid=&linkedToName=&datefilter=&orderby=r&plot= |title=''Find a Grave''|accessdate=03 C'hwe 2022}}</ref>. En dienez e veve p’edo o teskiñ er Vienna Kunstgewerbeschule, skol an arzoù kaer hag arzoù neuziañ, deuet da vezañ ur C’hunstschule bremañ. Asantet noa deskiñ livañ hervez reolennoù al livouriezh klasel, mirelour, e-se e c’hentañ labourioù a c’hellfer rummata evel akademikel. E vreur Ernst, a zaio da engravour a-vicher evel e dad, hag e oant o teskiñ en hevelep skol an arzoù kaer. Kroget o doa an daou vreur asambles gant Franz Matsch da labourat a gevred e 1880 hag e savjont ur c’hevre “Kompagnunez an Arzour”. Gant o c’helener war an arzoù e livjont alegoriennoù ouzh mogerioù ha leinoù salioù meur, ar C’hunsthistorisches Museum e Vienna, lec’hiet er Ringstraße. E skol-veur München hag hini Vienna e voe ezel Klimt. E 1892 e varvas e vreur hag e dad, diwar-neuze e rankas sammañ kiriegezhioù, evit tiegezh e dad hag hini e vreur. Merket don e voe e zoare livañ gant an drajedienn-se, ha gant ar wirionez noaz: (nuda veritas), awenet ivez gant ivez hen Hellaz, ha Bro Ejipt. Hervez istorourien zo, nije kritiket Klimt politikerez an habsburged ha gizioù ar gevredigezh Aostrian. Gant Emilie Louise Flöge e kejas, un dizainourez dilhad ar c’hiz, dre hanterouriezh e c’hoar, e skoulmas liammoù kreñv betek fin e vuhez. The Kiss 1907, zo ul livadur a zo sañset taolenniñ anezho evel karidi. Sevenour ha prezidant ar Wiener secession e oa e 1897 hag ar gelaouenn Ver Sacrum (an nevez amzer sakr). Reiñ tro d’an arzourien yaouank diananv da embann ha da skignañ o labour a oa mennadoù ar strollad, gant ur gelaouennig skignañ. Hervez komzoù Wagner, treuzfurmiñ ar bed dre hanterouriezh an arz, warf pebez uhelvennad. Dle a rafe an arz lakaat spered an dud da uhelaat, da greskiñ a-benn bezañ kludet, ‘vel Nietsche pintet war e menez, a-uc’h d’an hollved ha pellaat ar muiañ posupl diouzh an arz akademikel, a rene war ar mac’had d’ar c’houlz-se. Ur respont e oant en ur mod d’an arz Nouveau e Frañs hag d’ar Jugendstil o tiwanañ, en alamagn. N’o doa ger-stur striz ebet d’en em dermeniñ, kavet e veze en o zouez stil naturalour, gwirvoudelour, kement hag an hini  arouezelour. Harpet e voent gant ar gouarnamant, a roas ur feurm izel war domani publik evit lakaat sevel ur sall diskouezadegoù. Philosofi, Medisine, ha Jurisprudence: setu tri anv e livadurioù a gaved e sall vras skol-veur Vienna, a voe kritiket garv gant an arbennigourien abalamour d’an dodennoù re radikal ha d’an danvez re bornografek skeudennet ganto. Distummet noa un alegorien hengounel leun a arouezelezh enni, a-benn sevel ur yezh nevezoc’h, troet war ar sex, hag ar vuhez gadal, pezh a zirenkas darn zo eus ar bed politikel, kenedel, koulz ha relijiel. 87 kelener war an arzoù e skol-veur Viena a voe estonnet hag a glemmas ouzh Klimt, hag aet an afer betek ar Parlamant Aostrian. Pa zevas ar c’hastell Immendorf e miz Mae 1945 e voe pulluc’het an teir oberenn, e-mesk dek livadur all, en o zouez re Schubert ouzh ar piano, Mignonezed, Wally (poltred), Ar Sonerezh. Adalek 1897, e krogas Klimt da dremen e hañvezhioù gant Emilie Flöge e kêr Kammer ha bro an Attersee, ma live e c’hentañ gweledvaoù. 1898, e krouas ur skritel evit ar c’hentañ diskouezadeg evit lid-digoradur ar secession. Skeudenniñ a rae Théséé, noaz ran, o palvata ar Minotaure. Berzet e voe ar skritel-se gant an aotrouniezh Viennad ha kuzhet lodenn reizh Théséé, pezh a lakaas an aotroù Klimt da-vat da fuloriñ. == Oberennoù pennañ == <gallery mode="packed" heights="220px"> Judith 1 (cropped).jpg|''Judith I'', [[1902]] Klimt - Porträt Emilie Flöge - 1902.jpeg|''Porträt Emilie Flöge'', 1902 (Venice) Gustav Klimt - Giuditta II (Judith II) - Museo d'arte moderna.jpg|''Judith II (Salome)'', [[1909]] Gustav Klimt 067.jpg|''Wasserschlangen I'', [[1904]] Gustav Klimt 046.jpg|''Adele Bloch-Bauer I'', [[1907]] Gustav Klimt 016.jpg|''Der Kuß'', 1907 Gustav Klimt 047.jpg|''Adele Bloch-Bauer II'', [[1912]] </gallery> == A-dreuz an amzer == Nebeut-ha-nebeut e pellaas Gustav Klimt eus an doare akademikel davit e stil dezhañ, a weler o tiorren adalek ar bloaz [[1900]], pa oa 38 vloaz dija. ;[[Bloavezhioù 1880]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 069.jpg|''Weiblicher Akt mit Tieren in einer Landschaft''<br>[[1883]] Gustav Klimt 037.jpg|''Idyll''<br>[[1884]] Gustav Klimt 027.jpg|''Die Sirenen''<br>[[1889]] </gallery> ;[[Bloavezhioù 1890]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 063.jpg|''Porträt einer Frau''<br>[[1894]] Gustav Klimt 026.jpg|''Die Musik''<br>[[1895]] Gustav Klimt 025.jpg|''Liebe''<br>1895 Gustav Klimt 060.jpg|''Porträt des Schauspielers Josef Lewinsky als Carlos''<br>1895 </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav_Klimt_005.jpg|''Bewegte Wasser''<br>[[1898]] Gustav Klimt 062.jpg|''Bildnis einer Dame''<br>1898 Gustav Klimt 033.jpg|''Garten mit Hühnern in St. Agatha''<br>[[1899]] Gustav Klimt 066.jpg|''Stiller Weiher im Schloßpark von Kammer''<br>1899 Gustav_Klimt_004.jpg|''Bauernhaus mit Birken ''<br>1900 </gallery> ;[[Bloavezhioù 1900]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Klimt hygeia.jpg|''Hygieia''<br>1900-1907 Gustav Klimt 036.jpg|''Goldfische''<br>[[1901]]-02 Gustav_Klimt_006.jpg|''Birkenwald''<br>[[1903]] Gustav Klimt 022.jpg|''Die Große Pappel oder Aufziehendes Gewitter''<br>1903 Gustav Klimt 023.jpg|''Die Hoffnung''<br>1903 Gustav Klimt 068.jpg|''Bali e kastell Kammer''<br>1904-1907 Gustav Klimt 067.jpg|''Wasserschlangen I (Freundinnen I)''<br>1904-1907 </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Klimt - The Three Ages of Woman (1905) Google Art Project.jpg|''Die drei Lebensalter der Frau''<br>[[1905]] Gustav Klimt 035.jpg|''Garten mit Sonnenblumen auf dem Lande''<br>1905-[[1906|06]] Gustav Klimt 030.jpg|''Die Erwartung''<br>1905-1909 Gustav Klimt 031.jpg|''Die Umarmung''<br>1905-1909 Klimt - Nine Cartoons for the Stoclet Frieze- Part 4, Part of the tree of life (1910-11).jpg|''Lebensbaum''<br>1905-1909 Gustav_Klimt_007.jpg|''Blühendes Feld''<br>1909 </gallery> ;[[Bloavezhioù 1910]] <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 065.jpg|''Schloß Kammer am Attersee''<br>[[1910]] Gustav_Klimt_003.jpg|''Bauernhaus in Ober-Österreich''<br>[[1911]]-12 KlimtPanna.jpg|''Die Jungfrau''<br>[[1913]] Gustav Klimt 028.jpg|''Kirche in Unterach am Attersee''<br>[[1916]] Gustav Klimt 021.jpg|''Die Freundinnen''<br>1916-[[1917|17]] </gallery> <gallery mode="packed" heights="150px"> Gustav Klimt 061.jpg|''Porträt einer Dame''<br>1916-17 Gustav Klimt 034.jpg|''Garten mit Hühnern''<br>1917 Gustav_Klimt_001.jpg|''Adam und Eva''<br>1917-[[1918|18]] Gustav_Klimt_002.jpg|''Baby''<br>1917-18 Gustav_Klimt_054.jpg|''Bildnis der Johanna Staude''<br>1917-18 </gallery> ==Levrlennadur== * {{fr}} Natter, Tobias G. ''Gustav Klimt – Tout l'œuvre peint''. Köln : Taschen, 2017, 676 p. {{ISBN|978-3-8365-6289-8}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Gustav Klimt}} * {{en}} [http://www.ibiblio.org/wm/paint/auth/klimt/ Mirdi Klimt] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20000830111408/http://www.adele.at/ Ar prosez Bloch-Bauer] * {{fr}} [http://www.boheme-magazine.net/php/modules.php?name=News&file=article&sid=668 ''Un Œil sur l'Art : "Judith I"''] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070202065721/http://artofklimt.com/ ''Art of Klimt'' - E livadurioù pennañ] * {{en}} [http://www.iklimt.com/ Iklimt.com] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20070423160942/http://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/klimt_et_les_femmes_a_vienne.asp ''Klimt et les femmes à Vienne'' gant Marie-Annick Sékaly, renerez servijoù sevenadurel Clio.] * {{en}} [http://www.artcyclopedia.com/artists/klimt_gustav.html Gustav Klimt en ''Artcyclopedia''] * {{tr}} [https://web.archive.org/web/20121103163049/http://www.paragrapher.net/gustav-klimt-kimdir-nedir-necidir-kimlerdendir-resimleri-haberleri ''Gustav Klimt Biyografi''] == Pennadoù kar == * [[Der Kuß]] * [[Danae (Klimt)]] ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Livourien Aostria|Klimt Gustav]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1862|Klimt Gustav]] [[Rummad:Marvioù 1918|Klimt Gustav]] 13blmeupd87zyapn0pa26bqfqayv57t 0 26098 2192385 2186552 2026-06-03T17:17:51Z Flo Goni 91190 2192385 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Chapel-Erzh | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = La Chapelle-sur-Erdre | skeudenn = Mairie - La Chapelle-sur-Erdre.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason_Chapelle-Sur-Erdre.svg | bro = [[Bro-Naoned|Naoned]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Naoned|Naoned]] | etrekumuniezh = [[Naoned Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Tolpad-kêrioù Naoned]] | kanton = [[Kanton Chapel-Erzh|Chapel-Erzh]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 44240 | maer = Erwan Bouvais | amzer-gefridi = 2026-2032 | gorread = 33.42 | hedred = -1.551667 | ledred = 47.299722 | uk = 29 | ubi = 1 | ubr = 57 | lec'hienn web = [http://www.lachapellesurerdre.fr/ www.lachapellesurerdre.fr] }} '''Chapel-Erzh''' a zo ur gumun a [[Vreizh]] e [[Liger-Atlantel]], e [[gevred]] ar vro. == Douaroniezh == * Treuzet eo ar gumun gant ar stêrioù [[Erzh]] ha [[Gevr]]. == Brezhoneg == * Ur gevredigezh da gas kentelioù d'an dud deuet ez eus bet e Chapel-Erzh, [[Kentelioù an Noz]] - Chapel-Erzh hec'h anv. * D'an 29 a viz Ebrel [[2019]] e oa bet votet emezelañ d'ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. == Anv == * Erwan Vallerie ː ''Capellam super Herdam'', 1287 == Ardamezioù == ''En glazur e rod Santez-Katell en argant; e gab en argant karget gant ur groaz eoret en gul heuliet gant div brizhenn erminig en sabel'' == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Chapel-Erzh e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Chapel-Erzh]] hag e [[Bann Naoned]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Naoned]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=8342 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Chapel-Erzh]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 97 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,85% eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/la_chapelle_sur_erdre/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Eglise - La Chapelle-sur-Erdre.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Santez Katell'', luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/44/accueil_44035.htm Clochers de France]</ref>. * Monumant ar re varv e-tal an ti-kêr, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=153189&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=74116&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. === Kastelloù ha manerioù === * Kastell La Gascherie, 1480-1880, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Desnerie, XVIIvet kantved -XVIIIvet kantved , luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Poterie, 1789, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell L'Hôpiteau, XVIIIvet kantved, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gilière, 1840, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gascherie (1480-1880), luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gandonnière, 1750, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Pannetière, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref> * Maner La Coutancière<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref> * Kastell Le Meslier, war-dro 1840, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell Le Bignon<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell Le Saz, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Charlière, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Ganry<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=20000 |passo1=5000 |passo2=1000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2545 |p2=2878 |p3=5858 |p4=12246 |p5=14830 |p6=16391 |p7=16660 |p8=17709 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[François de La Noue]] ([[1531]]-[[1591]]), lesanvet ''La Noue Bras de Fer'', kabiten hugunod ha prederour, ganet er Chapel-Erzh. * Pierre Noblet, pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1660 (Marvet en karg) * Antoine le Lardic de la Ganry, selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1735 (Marvet en karg) * Antoine le Lardic de la Ganry, (II) selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1740 * Albert Robin, lesanvet [[Yann Nibor]] ([[1857]]-[[1947]]), barzh, marvet er Chapel-Erzh. == Brezhoneg == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Allaire-de-Rablais.jpg|80px]] |'''Allaire''', Aotrounez ar Rablais |''En glazur e c'hudon nijant heuliet gant pevar ererig en aour, unan ouzh pep konk'' |- |[[Restr:Barillier du Saz.jpg|80px]] |'''Barillier''', Aotrounez ar Saz |''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div galon ivez en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.'' |- |[[Restr:Bidé de la Bidéaie.gif|80px]] |'''Bidé''' Aotrounez Plessis |''En argant e leon en sabel, krabanet ha teodet en gul, heuliet ouzh kab a-zehoù gant ur greskenn en glazur, ouah kab a-gleiz gant ur steredenn en gul, hag ouzh beg gant ur steredenn ivez en gul.'' |- |[[Restr:De l’Épervier - de l'Espervier.gif|80px]] |'''de l'Epervier / de l'Espervier''' Aotrounez la Gascherie |''En glazur e lammell en aour, heuliet gant peder bezantenn ivez en aour'' |- |[[Restr:Le Lardic de la Ganry.png|80px]] |'''Le Lardic''' Aotrounez la Ganry |''En glazur e ziv dreustell en aour, heuliet gant c'hwec'h ruilhenn ivez en aour, 3, 2, 1'' |- |[[Restr:Noblet de Lespau.gif|80px]] |'''Noblet''' Aotrounez Lespau |''En aour e dreustell goñchek en sabel'' |} ==Gevellerezh== * {{gevelliñ|Bychawa|Pologn|Poland|2000}} * {{gevelliñ|Ianca|Roumania|Romania|2013}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|La Chapelle-sur-Erdre}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075722/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=44035 Chapel-Erzh war lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur== * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] 2w4q8gmjc9wrxi8auhw9ocuisyje1eh 2192386 2192385 2026-06-03T17:21:01Z Flo Goni 91190 2192386 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Chapel-Erzh | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = La Chapelle-sur-Erdre | skeudenn = Mairie - La Chapelle-sur-Erdre.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason_Chapelle-Sur-Erdre.svg | bro = [[Bro-Naoned|Naoned]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Naoned|Naoned]] | etrekumuniezh = [[Naoned Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Tolpad-kêrioù Naoned]] | kanton = [[Kanton Chapel-Erzh|Chapel-Erzh]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 44240 | maer = Erwan Bouvais | amzer-gefridi = 2026-2032 | gorread = 33.42 | hedred = -1.551667 | ledred = 47.299722 | uk = 29 | ubi = 1 | ubr = 57 | lec'hienn web = [http://www.lachapellesurerdre.fr/ www.lachapellesurerdre.fr] }} '''Chapel-Erzh''' a zo ur gumun a [[Vreizh]] e [[Liger-Atlantel]], e [[gevred]] ar vro. == Douaroniezh == * Treuzet eo ar gumun gant ar stêrioù [[Erzh]] ha [[Gevr]]. == Brezhoneg == * Ur gevredigezh da gas kentelioù d'an dud deuet ez eus bet e Chapel-Erzh, [[Kentelioù an Noz]] - Chapel-Erzh hec'h anv. * D'an 29 a viz Ebrel [[2019]] e oa bet votet emezelañ d'ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. == Anv == * Erwan Vallerie ː ''Capellam super Herdam'', 1287 == Ardamezioù == ''En glazur e rod Santez-Katell en argant; e gab en argant karget gant ur groaz eoret en gul heuliet gant div brizhenn erminig en sabel'' == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Chapel-Erzh e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Chapel-Erzh]] hag e [[Bann Naoned]]. E [[1800]] e voe lakaet en [[Arondisamant Naoned]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=8342 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Chapel-Erzh]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 97 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,85% eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/la_chapelle_sur_erdre/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Eglise - La Chapelle-sur-Erdre.jpg </gallery> * Iliz katolik ''Santez Katell'', luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/44/accueil_44035.htm Clochers de France]</ref>. * Monumant ar re varv e-tal an ti-kêr, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=153189&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=74116&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. === Kastelloù ha manerioù === * Kastell La Gascherie, 1480-1880, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Desnerie, XVIIvet kantved -XVIIIvet kantved , luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Poterie, 1789, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell L'Hôpiteau, XVIIIvet kantved, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gilière, 1840, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gascherie (1480-1880), luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell La Gandonnière, 1750, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Pannetière, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref> * Maner La Coutancière<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref> * Kastell Le Meslier, war-dro 1840, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell Le Bignon<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Kastell Le Saz, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Charlière, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. * Maner La Ganry<ref>{{fr}}[http://www.infobretagne.com/chapelle-sur-erdre.htm infobretagne.com]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=20000 |passo1=5000 |passo2=1000 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=2545 |p2=2878 |p3=5858 |p4=12246 |p5=14830 |p6=16391 |p7=16660 |p8=17709 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[François de La Noue]] ([[1531]]-[[1591]]), lesanvet ''La Noue Bras de Fer'', kabiten hugunod ha prederour, ganet er Chapel-Erzh. * Pierre Noblet, pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1660 (Marvet en karg) * Antoine le Lardic de la Ganry, selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1735 (Marvet en karg) * Antoine le Lardic de la Ganry, (II) selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1740 * Albert Robin, lesanvet [[Yann Nibor]] ([[1857]]-[[1947]]), barzh, marvet er Chapel-Erzh. == Brezhoneg == ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D'ar 17 a viz Here [[2019 e Breizh|2019]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout live . === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Allaire-de-Rablais.jpg|80px]] |'''Allaire''', Aotrounez ar Rablais |''En glazur e c'hudon nijant heuliet gant pevar ererig en aour, unan ouzh pep konk'' |- |[[Restr:Barillier du Saz.jpg|80px]] |'''Barillier''', Aotrounez ar Saz |''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div galon ivez en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.'' |- |[[Restr:Bidé de la Bidéaie.gif|80px]] |'''Bidé''' Aotrounez Plessis |''En argant e leon en sabel, krabanet ha teodet en gul, heuliet ouzh kab a-zehoù gant ur greskenn en glazur, ouah kab a-gleiz gant ur steredenn en gul, hag ouzh beg gant ur steredenn ivez en gul.'' |- |[[Restr:De l’Épervier - de l'Espervier.gif|80px]] |'''de l'Epervier / de l'Espervier''' Aotrounez la Gascherie |''En glazur e lammell en aour, heuliet gant peder bezantenn ivez en aour'' |- |[[Restr:Le Lardic de la Ganry.png|80px]] |'''Le Lardic''' Aotrounez la Ganry |''En glazur e ziv dreustell en aour, heuliet gant c'hwec'h ruilhenn ivez en aour, 3, 2, 1'' |- |[[Restr:Noblet de Lespau.gif|80px]] |'''Noblet''' Aotrounez Lespau |''En aour e dreustell goñchek en sabel'' |} ==Gevellerezh== * {{gevelliñ|Bychawa|Pologn|Poland|2000}} * {{gevelliñ|Ianca|Roumania|Romania|2013}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|La Chapelle-sur-Erdre}} *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075722/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=44035 Chapel-Erzh war lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur== * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Daveoù ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] o5w8cklu37l7nbhuwxvhl68sxoyrpgs 0 29988 2192396 2191442 2026-06-03T17:41:10Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192396 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anvYezh = Foujerr | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Fougères | skeudenn = Fougères - Église Saint-Léonard 20130313-01.JPG | alc'hwez = Iliz Sant Leonard er goañv | ardamezioù = Blason Fougères fr.svg | bro = {{Bro-Roazhon}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} <small>([[isprefeti]])</small> | arondisamant = [[Arondisamant Felger-Gwitreg|Felger-Gwitreg]] <small>([[pennlec'h]])</small> | kanton = [[Pennlec'h]] daou ganton : [[Kanton Felger-1|Felger-1]] ha [[Kanton Felger-2|Felger-2]] | etrekumuniezh = [[Felger Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Felger]] | maer = Alice Lebret | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 10.47 | hedred = -1.1986 | ledred = 48.3525 | uk = | ubi = 62 | ubr = 171 }} '''Felger'''<ref>[https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/1210 "Felger" hervez KerOfis] (Ofis Publik ar Brezhoneg)</ref> (pe ''Foujera'' gwezhall<ref>Meneget er [[Geriadur Hemon-Huon]] e 1993, ''Felger'' en embannadur 2005.</ref>) zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]] e [[Breizh Uhel]], tost d'an harzoù gant [[Normandi]] ha [[Maine (proviñs)|Maine]]. Brudet-bras eo he [[Kastell Felger|c'hastell]]. == Douaroniezh == * Ar [[Kouenon|C'houenon]] a dreuz Felger. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Felger''|gwalarn=[[Eskuz]]|norzh=|biz=[[Kernoanig]]|kornôg=[[Eskuz]]|reter=[[Belzeg]]|gevred=[[Kell-Loezherieg]]|su=[[Yaoueneg]]|mervent=|enklozadur=}} == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː ''Filgerense'', 1075 ; ''Feugueriis'', ''Filgueriis'', 1189 ; ''Filgeriis'', ''Foucheriis'', ''Fougeriis'', 1230 ; ''Feugeriis'', 1233. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason Fougères fr.svg|60px]] | :''En aour e blantenn raden a dri fezh diwriziet en geoted ; e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel.'' |} == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Felger da benn un distrig<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.106</ref>. * Emgannoù etre ar Chouaned hag ar Republikaned. === {{XXvet kantved}} === ==== Stourmoù sokial ==== * Harzoù-labour e 1906-1907, 1968 ha 1975 el labouradegoù botaouerezh. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 638 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 2,88% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=346 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Al lu alaman a erruas e Felger d'ar 17 a viz Even [[1940]]. * Bombezet e voe Felger d'ar 6 a viz Even 1944, d'an 9 a viz Even e voe lazhet 300 den gant bombezadeg aerluioù ar Re Gevredet, an [[Royal Air Force|RAF]], aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet]], hag an [[United States Army Air Forces|USAAF]], aerlu [[SUA]]. * Dieubet e voe Felger d'an 3 a viz Eost 1944 gant an 79{{vet}} Rannlu Troadegiezh [[SUA]]at. * Mervel a reas 53 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, estreget ar re lazhet gant ar bombezadegoù<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=346 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. * Drouklazhet e voe c'hwec'h yuzev eus ar gumun e [[Kamp-diouennañ|kamp-diouennañ]] [[Auschwitz-Birkenau]] gant an [[Trede Reich|nazied]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=113945&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Trizek soudard a varvas<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=346 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Seizh milour a varvas<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=346 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Brezel Korea]] ==== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e [[Myojang Myon]] d'ar [[6 a viz Here]] [[1952]]. Douaret e voe e [[Busan]].<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6707000 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] da Felger. <gallery> Château fougères vue générale.jpg|[[Kastell Felger]]. </gallery> * [[Kastell Felger|Ar c'hastell]]. <gallery> BefrezFelger.jpg|Ar befrez. </gallery> * An tour-ged (befrez), 1397. <gallery> IlizkatolikSantSulpiciuseFelger01.jpg|Iliz ''Sant Sulpicius''. KeurilizkatolikSantSulpiciuseFelger.jpg|Ar c'heur. MaenfontilizkatolikSantSulpiciuseFelger.jpg|Ar maen-font. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Sulpicius''. <gallery> Bretagne Ille Fougeres8 tango7174.jpg|Talbenn reter iliz ''Sant Leonard''. Aoter-veurilizkatolikSantLéonardFelger.jpg|An aoter-veur, 1882. Kador-brezegilizkatolikSantLéonardFelger.jpg|Ar gador-brezeg, 1716. RozennilizkatolikSantLéonardFelger.jpg|Ar rozenn. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Leonard'', iliz orin bet savet en {{XIIvet kantved}}, adsavet adalek 1407 betek 1636, adkempennet a-galz en {{XIXvet kantved}}. <gallery> KastellFelger06.jpg|Porzh an Intron-Varia. C'hoarivaFelger.jpg|Ar c'hoariva. MonumantarrevarveFelger.jpg|Monumant ar re varv. </gallery> * Porzh an Itron-Varia. * Ar c'hoariva, 1888. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=346 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’ar [[17 a viz Here]] [[1920]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/7681/fougeres-place/ Université de Lille]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik ''Sant Sulpicius'', luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=55428&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar yuzevion eus ar gumun drouklazhet e [[Kamp-diouennañ|kamp-diouennañ]] [[Auschwitz-Birkenau]] gant an [[Trede Reich|nazied]], luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=113945&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs 1793-2020 === <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:900 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:26700 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:93 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1946 text:46 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2007 text:2007 bar:2010 text:10 bar:2012 text:12 bar:2017 text:17 bar:2020 text:20 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 7177 bar:1800 from:0 till: 7297 bar:1806 from:0 till: 7443 bar:1821 from:0 till: 7600 bar:1831 from:0 till: 7677 bar:1836 from:0 till: 9384 bar:1841 from:0 till: 9182 bar:1846 from:0 till: 9931 bar:1851 from:0 till: 9083 bar:1856 from:0 till: 9344 bar:1861 from:0 till: 9470 bar:1866 from:0 till: 9580 bar:1872 from:0 till: 11201 bar:1876 from:0 till: 11873 bar:1881 from:0 till: 14325 bar:1886 from:0 till: 15578 bar:1891 from:0 till: 18221 bar:1896 from:0 till: 20735 bar:1901 from:0 till: 20952 bar:1906 from:0 till: 23537 bar:1911 from:0 till: 22178 bar:1921 from:0 till: 21167 bar:1926 from:0 till: 21061 bar:1931 from:0 till: 21033 bar:1936 from:0 till: 20432 bar:1946 from:0 till: 19281 bar:1954 from:0 till: 23151 bar:1962 from:0 till: 24279 bar:1968 from:0 till: 26045 bar:1975 from:0 till: 26610 bar:1982 from:0 till: 24362 bar:1990 from:0 till: 22239 bar:1999 from:0 till: 21779 bar:2007 from:0 till: 20678 bar:2010 from:0 till: 19779 bar:2012 from:0 till: 20040 bar:2017 from:0 till: 20418 bar:2020 from:0 till: 20505 </timeline> *Mammenn : Cassini hag [[EBSSA]]. {|align="center" class="wikitable" |-align="center" !align="left"|Felger !1800!!1836!!1856!!1881!!1901!!1921!!1936!!1954 !1962!!1968!!1975!!1982!!1990!!1999!!2006!!2011!!2016!!2017!!2020 |-align="right" !align="left"|Poblañs | || || || || || || || ||{{formatnum:24279}}||{{formatnum:26045}}||{{formatnum:26610}}||{{formatnum:24362}}||{{formatnum:22239}}||{{formatnum:21779}}||{{formatnum:20941}}||{{formatnum:19775}}||{{formatnum:20194}}||{{formatnum:20418}}||{{formatnum:20505}} |- !colspan="20" align="center"|<small>poblañs hep kontañ doubl</small> |} === Tud === <gallery> DelwennanAbadBrideleFelger.jpg|Delwenn Louis Bridel e Felger. </gallery> * [[Louis Bridel]] (1880-1933), beleg katolik, bet savet sindikadoù kristen ha meur a gevelouri gantañ e Felger. * [[Hardouin de Chartres]]. * [[Jean-Marie Bachelot de La Pylaie]]. * [[Jean Ambroise Baston de Lariboisière|Jean Baston de la Riboisière]] ([[1759]]-[[1812]]). * [[François-René de Chateaubriand]]. * [[Honoré de Balzac]]. * [[Victor Hugo]]. * [[Jean Guéhenno]] ([[1890]]-[[1978]]): kazetenner, skrivagner. * [[Georges Franju]]. ==== Tud bet ganet eno ==== <gallery> DelwenngenidikArmandTuffinarRouerieFelger.jpg|Delwenn ar Roueri e Felger. PlakennouzhtigenidikArmandTuffinarRouerieFelger.jpg|Plakenn ouzh ti genidik ar Roueri. PlakennouzhtigenidikJeanBaptisteLeTaillandiereFelger.jpg|Plakenn ouzh ti genidik Jean Baptiste Le Taillandier. PlakennouzhtigenidikanAmiraldeGuicheneFelger.jpg|Plakenn ouzh ti genidik an Amiral de Guichen. </gallery> * [[Luc Urbain du Bouëxic]], kont Gwizien, d'an [[21 a viz Mezheven]]) [[1712]], amiral. * [[Armand Tuffin ar Roueri]], brogarour breton, [[13 a viz Ebrel]] [[1751]]. * [[Aimé-Casimir-Marie Picquet du Boisguy]], jeneral chouan, [[15 a viz Meurzh]] [[1776]]. * [[Jean Baptiste Le Taillandier]], d'an [[8 a viz Kerzu]] [[1788]], teologour. * [[Juliette Drouet]] (Julienne Gauvain hec'h anv gwir), komedianez, gwreg kleiz [[Victor Hugo]] hogos 50 vloaz-pad, [[10 a viz Ebrel]] [[1806]]. * [[Emmanuel de La Villéon]], [[29 a viz Mae]] [[1858]]. * [[Jorj ar Rumeur]], barzh ''Mathaliz'', skrivagner brezhonek hag emsaver, [[28 a viz Eost]] [[1882]]. * [[Françoise Élie]], resistantez, 1906-1968. ==== Ardamezeg ar familhoù ==== {| class="wikitable" |[[Restr:Baston.gif|60px]] | :;Baston :Jean, kannad Felger ouzh Breujoù Gwened e 1581 ; ivez ur c'honestabl Felger e 1733. :''En aour e gebrenn en gul, heuliet gant teir melchonenn c'heotet.'' |} ==Melestradurezh== {{DilennadDeroù|Titl=Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ|Deroù=[[27 Meurzh]] [[2026]]|Penn= |Anv=Alice Lebret<ref>{{fr}}[https://www.ouest-france.fr/bretagne/fougeres-35300/une-emotion-particuliere-alice-lebret-premiere-femme-elue-maire-de-fougeres-a5e9215a-2a14-11f1-b6d3-a26d21fbb514 « Une émotion particulière » : Alice Lebret, première femme élue maire de Fougères], ''[[Ouest-France]]'', 27 Meurzh 2026.</ref>|Strollad=Tu kreiz|Karg=Prezidantez [[Felger Tolpad-kêrioù]] <small>(2026 → )</small>}} {{Dilennad|Deroù=[[29 Mezheven]] [[2007]]|Penn=[[27 Meurzh]] [[2026]]|Anv=Louis Feuvrier<ref>{{fr}}[http://www.lachroniquerepublicaine.fr/2014/04/06/diapo-photos-louis-feuvrier-reelu-maire-lors-du-premier-conseil-municipal/ ''La Chronique Républicaine'', 6 Ebrel 2014].</ref>|Strollad=Kleiz diseurt|Karg=[[Kuzul-departamant Il-ha-Gwilun|Kuzulier-departamant Il-ha-Gwilen]] <small>(1994 → 2015)</small>}} {{Dilennad |Deroù=[[13 Meurzh]] [[1983]]|Penn=29 Mezheven 2007|Anv=Jacques Faucheux|Strollad=[[Parti Socialiste (Frañs)|PS]]|Karg=Dileuriad e [[Kuzul-rannvro Breizh]] <small>(1986 → 2004)</small>}} {{Dilennad |Deroù=[[21 Meurzh]] [[1971]] |Penn=13 Meurzh 1983|Anv=Michel Cointat|Strollad=[[Rassemblement pour la République|RPR]]|Karg=Kannad <small>(1967 → 1993)</small>}} {{Dilennad|Deroù=[[21 Meurzh]] [[1965]] |Penn=21 Meurzh 1971|Anv=Jean Madelain|Strollad=CDS|Karg=Senedour <small>(1980 → 1998)</small>}} {{Dilennad|Deroù=[[26 Here]] [[1947]] |Penn=21 Meurzh 1965|Anv=Hippolyte Réhault|Strollad=MRP|Karg=Senedour <small>(1946 → 1948)</small>}} {{Dilennad|Deroù=[[29 Mezheven]] [[1944]] |Penn=[[26 Here]] [[1947]] |Anv=Henri Rebuffé |Strollad=|Karg=}} {{DilennadPenn}} == Sevenadur == === Brezhoneg === * Ur skol [[Diwan]] zo bet digoret e 2013 gant 14 bugel (0,7% eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). * E distro-skol 2025 e oa 21 skoliad enskrivet er skol [[Diwan]] (1,2 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20150419065150/http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. * D'ar 17 a viz Here [[2022 e Breizh|2022]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg|Ya d'ar Brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout live 1. === Sport === ==== Darvoudoù-sport a bep seurt ==== * [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1985]] : 3^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] etre [[Gwitreg]] ha Felger (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo [[La Vie Claire]]. * [[2 a viz Gouere]] [[1985]] : loc'hañ a ra 4^e tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall]] eus Felger war-du [[Pont-Audemer]] ([[Eure]]). * [[11 a viz Gouere]] [[2013]] : loc'hañ a ra 12^vet tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2013|Tro Bro-C'hall]] eus Felger war-du [[Teurgn]] ([[Indre-et-Loire]]). *[[10 a viz Gouere]] [[2015]] : degouezhout a ra 7^vet tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2015|Tro Bro-C'hall]] e Felger. Trec'h eo ar Manavad [[Mark Cavendish]]. *[[29 a viz Even]] [[2021]] : erruout a ra 4^vet tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2021|Tro Bro-C'hall]] e Felger. Trec'h eo Mark Cavendish adarre. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | {{Alamagn}} | [[Bad Münstereifel]] | [[1967]] |- | {{Bro-Saoz}} | [[Ashford]] | [[1984]] |- | {{Nicaragua}} | [[Somoto]] | [[1986]] |- | {{Burkina Faso}} | [[Ouargaye]] | [[2001]] |} == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Fougères}} *{{fr}}[http://www.fougeres.fr Lec'hienn ar gumun] *{{fr}}[https://web.archive.org/web/20080122061333/http://www.ot-fougeres.fr/francais.htm Ti an Douristed Felger] *{{fr}}[https://web.archive.org/web/20070529160330/http://www.fougeres-web.com/ Lec'hienn Bro Felger] *{{fr}}[https://web.archive.org/web/20070614165307/http://www.fougeres.maville.com/ Ul lec'hienn diwar-benn Felger hag e vro] liammet ouzh [http://www.ouest-france.fr/ Ouest-France] *{{fr}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/villes-fiche.asp?insee_ville=35115 Fougères / Felger] war al lec'hienn [http://www.geobreizh.com geobreizh, géographie de Bretagne] *{{fr}}[http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=36066 Felger war lc'hienn an Institut géographique national] *{{fr}}[http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=350115 Felger war ur gartenn Frañs hag ar parrezioù war-dro] *{{fr}}[http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=48.3525&longitude=-1.19861111111111&zoom=8 Kartenn Felger gant Mapquest] *{{fr}}[http://assoc.wanadoo.fr/memoiredeguerre/ Les Anciens combattants d'Ille-et-Vilaine - Le réseau Gallais de Fougères] *{{fr}}[http://www.casteland.com/pfr/chateau/bretagne/illevil/fougeres/fougeres_description.htm Kastell Felger gant casteland.com] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Felger]] 0h415vy6i9du3l4ki44max52b8y65n5 0 33132 2192409 2190090 2026-06-03T18:13:52Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192409 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwern-ar-Sec'h | anvYezh = ''Vèrn'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Vern-sur-Seiche'' | skeudenn = Lavoir de Vern.jpg | alc'hwez = Ar poull-kannañ. | ardamezioù = | bro = {{Bro-Roazhon}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Roazhon|Roazhon]] | kanton = [[Kanton Gentieg|Gentieg]] | etrekumuniezh = [[Roazhon Meurgêr]] | bro velestradurel = [[Bro Roazhon (Voynet)|Bro Roazhon]] | cp = 35770 | maer = Stéphane Labbé | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 19.7 | hedred = -1.5989 | ledred = 48.0456 | uk = 56 | ubi = 21 | ubr = 72 | lec'hienn web = [http://www.ville-vern-sur-seiche.fr www.ville-vern-sur-seiche.fr] }} '''Gwern-ar-Sec'h''' (''{{lang|fr|Vern-sur-Seiche}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gentieg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Douaroniezh == * Ar [[Sec'h]] a dreuz ar gumun. == Anv == == Ardamezioù == == Istor == === {{XIXvet kantved}} === * [[Brezel 1870-1871]]: daou soudard eus ar gumun a varvas<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=1083 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,30% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=1083 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a varvas d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e [[Virton]] e [[Belgia]], soudard e oa er [[124vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|124vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5831424 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>; unan anezhe a varvas d’an 11 a viz Even 1940 e [[Boran-sur-Oise]] en [[Oise (departamant)|Oise]] ([[Bro-C’hall]]),soudard e oa er [[41vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|41vet Rujumant Troadegiezh]]<ref name="Fichenn hiniennel - Memorial Genweb">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=53830 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile a oa ezel eus an [[FTP]], fuzuilhet e voe d’an Alamaned d’an [[30 a Viz Kerzu]] [[1942]] e [[San-Jakez-al-Lann]],<ref name="Fichenn hiniennel - Memorial Genweb"/>; pevar ezel eus ar Rezistañs a voe lazhet er gumun en un emgann ouzh an Alamaned d’ar [[14 a viz Gouhere]] [[1944]]<ref name="Memorial Genweb roll">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=1084 Memorial Genweb (roll)]</ref>{{,}}<ref name="Memorial Genweb luc’hskeudenn">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=1084 Memorial Genweb (luc’hskeudenn)]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas daou vilour e [[1958]], unan d’ar [[16 a viz C'hwevrer]] e [[Loverdo]] (departamant [[Medea]]), marichal-lojeiz e oa er [[7vet Rujumant Kanolierezh (lu gall)|7vet Rujumant Kanolierezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6361914 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile d’ar [[24 a viz Here]], kanolier e oa en [[12vet Rujumant Kanolierezh (lu gall)|12vet Rujumant Kanolierezh]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6327737 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * E distro-skol 2025 e oa 31 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (3,8 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2022]</ref>. *D'an 21 a viz Gwengolo [[2020]] e oa bet votet emezelañ d'ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant Kuzul-kêr ar gumun da dizhout al live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Vern-sur-Seiche gare.JPG|An ti gar. Place du Marché.jpg|Plasenn ar marc'had hag an iliz katolik ''Sant-Varzhin'' Eglise Saint-Martin en Vern.jpg|An iliz katolik ''Sant-Varzhin'' </gallery> * Ar porzh-houarn. * Iliz katolik ''Sant-Varzhin''. * Monumant foran ar re varv<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=1083 Memorial Genweb (roll)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20210207202736/http://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/35/1083 Memorial Genweb (luc'hskeudennoù)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=35352&dpt=35&comm=Vern-sur-Seiche Memorial Genweb (kartenn-bost)]</ref> ; savet e voe e 1920, dioueliet e voe d’ar [[26 a viz Gwengolo]] [[1920]] ha dilec’hiet e [[1995]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/33739/vern-sur-seiche-autre/ Université de Lille]</ref>. * Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.fr/diaporama.php?dpt=35&id_source=102442 Memorial Genweb (luc'hskeudennoù)]</ref>. * Maen-koun ar Rezistañs<ref name="Memorial Genweb roll"/>{{,}}<ref name="Memorial Genweb luc’hskeudenn"/>. == Emdroadur ar boblañs 1962-2012 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=10000 |passo1=2000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1466 |p2=1675 |p3=2638 |p4=3116 |p5=5602 |p6=7454 |p7=7869 |p8=8002 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}} {{Dilennad |Deroù= 1977 |Penn=1995 |Anv=Eugène Douard |Strollad= |Karg= - }} {{Dilennad |Deroù= 1995 |Penn=2012 |Anv=Jean-Claude Haigron |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù=2012 |Anv= Didier Moyon |Strollad= [[Parti socialiste (Frañs)|PS]] |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * Jean-Charles Viart de Mouillemuse, jeneral war an Arc'hant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1752 === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Viart de Jussé.png|80px]] |'''Viart''' Aotrounez Mouillemuse |''En glazur e zaou gwareg en aour lammellet, heuliet ouzh pep konk gant un houarn saezh en argant'' |- | | | |- | | | |} == Gevelliñ == == Levrlennadur == == Liammoù diavaez == {{commonscat|Vern-sur-Seiche|Gwern-ar-Sec'h}} * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20160111080250/http://ville-vern-sur-seiche.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35352 Gwern-ar-Sec'h war Geobreizh] == Dave ha notennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] ah8f7lrbvup3kt1r6d7zd4gn8jneddc 0 35177 2192474 2181849 2026-06-04T11:41:48Z IvanScrooge98 36646 /* */ non-IA 2192474 wikitext text/x-wiki [[Restr:Carla Voltolina hq (cropped).jpg|thumb|Carla Voltolina]] '''Carla''' zo un [[anv-bihan italianek]] roet d'ar plac'hed, hag anavezet e yezhoù all, en [[alamaneg]] da skouer, evel [[Karla]]. ==Stumm gwregel== Stumm gwregel an anv [[Carlo]] eo [[Carla]] en [[Italia]], hini an anv [[Karl]] eo [[Karla]] en [[Alamagn]] hag e broioù all. Stummoù kar all zo d'an anv : *'''[[Carlotta]]''', ''Carlina, Carluccia, Carletta, Carlottina'' * [[Carola]],[[Carolina]] * [[Charlotte]], [[Charlene]], [[Charlize]] ==Tud== [[Restr:Carla Gugino by David Shankbone.jpg|thumb|Carla Gugino]] ==={{Alamagn}}=== *[[Karla Kowalski]] (*[[1941]]), tisavourez *[[Karla Schneider]] (*[[1938]]), skrivagnerez ==={{Italia}}=== *[[Carla Capponi]], partizanez *[[Carla Bissi]], kanerez italianek, anavezetoc'h evel [[Alice (kanerez)|Alice]] *[[Carla Boni]], kanerez italianek *[[Carla Bruni]], dougerez dilhad italian, kanerez c'hallek ha mondianez *[[Carla Gravina]], aktourez italian *[[Carla Voltolina]], stourmerez [[Enepfaskouriezh|enepfaskour]], [[pried]] [[Sandro Pertini]], prezidant republik [[Italia]]. ==={{Mec'hiko}}=== *[[Carla Morrison]], kanerez ha sonaozourez ==={{Spagn}}=== *[[Carla Suárez]], [[tennis]]erez ==={{SUA}}=== *[[Karla Bonoff]] (*1952), [[kanerez-sonaozourez]] *[[Carla Thomas]], kanerez amerikan ''rhythm and blues'', merc'h ar c'haner [[Rufus Thomas]] ; kanañ a reas ivez gant [[Otis Redding]] *[[Karla Jay]], ur skrivagnerez amerikan *[[Carla Gugino]], aktourez amerikan, a orin italian ==={{Suis}}=== *[[Carla Del Ponte]], maouez a lezenn. ==Lennegezh== *''Unha noite con Carla'', romant galizeg gant [[Aníbal Malvar]] e 1995. ==Lec'hanvadurezh== *[[Carla-de-Roquefort]], kumun c'hall, en [[Ariège]]. [[Rummad:Anvioù-bihan italianek]] [[Rummad:Anvioù-bihan alamanek]] 05hd9cvp3hd4mj9ut21pzew2qru9kpr 0 65236 2192389 2081490 2026-06-03T17:34:18Z Flo Goni 91190 2192389 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Edern | anvOfisiel = ''Edern'' | skeudenn = Eglise Edern.jpg | alc'hwez = Iliz katolik Edern. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Brieg|Brieg]] | insee = 29048 | cp = 29510 | maer = Jean-Paul Cozien | amzer-gefridi = [[2001]]-[[2020]] | gorread = 39.98 | hedred = -3.975833 | ledred = 48.103889 | uk = 145 | ubi = | ubr = | lec'hienn web = [http://www.edern.fr Ti-kêr] }} '''Edern''', '''(A)n E'ern''' e brezhoneg ar vro, zo ur gumun e [[Bro Gerne]] e [[kanton Brieg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. Er vroig [[Bro C'hlazig|Glazik]] emañ. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Le Pennec e anv, daou gure, Gouezec ha Kerdanet, ha Guelleven, beleg<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44</ref>. === {{XIXvet kantved}} === ==== Brezelioù <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11367&dpt=29 Marilhoù ar gumun - Memorial Genweb]</ref>. ==== * [[Spagn]] : mervel a reas ur gwaz eus ar gumun e [[1811]] hag unan all e [[1828]]. * [[Italia]] : mervel a reas ur gwaz eus ar gumun e [[1859]]. * [[Brezel Krimea]] : mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel. * [[Brezel 1870-1871]] : daou waz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel. * Trevadennoù : mervel a reas tri soudard eus ar gumun en [[Aljeria]], unan en [[Indez-Sina]] e [[1871]], unan e [[Martinik]] e [[1852]] === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 104 gwaz eus ar gumun, eleze 4,22% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[23 a viz Genver]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-25-BO (anvet "Susfu" ha marilhet 41-24584) eus [[United States Army Air Forces|aerlu ar Stadoù-Unanet]] en Edern hag e Brieg; diwar an dek milour eus e baread e varvas daou, unan anezhe a zo douaret er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] ([[Bro-C'hall]]), c'hwec'h a voe tapet gant an Alamaned, an daou all a zeuas a-benn da achap<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant Edern'', 1554. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=10257 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/10257 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2020 |bl11=2021 |p1=1666 |p2=1567 |p3=1590 |p4=1690 |p5=1759 |p6=1804 |p7=1969 |p8=2170 |p9=2202 |p10=2235 |p11=2217 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Edern}} * [https://web.archive.org/web/20081103052949/http://www.edern.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * [https://web.archive.org/web/20141013024726/http://www.glazik.com/edern/ Edern e kumuniezh-kumunioù Bro C'hlazig] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075319/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29048 Edern war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 7c31hg0h2j5l2dilg8cru4ztodzp3ey 2192390 2192389 2026-06-03T17:35:55Z Flo Goni 91190 2192390 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Edern | anvOfisiel = ''Edern'' | skeudenn = Eglise Edern.jpg | alc'hwez = Iliz katolik Edern. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kemper|Kemper]] | etrekumuniezh = [[Kemper Breizh ar C'hornôg]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | kanton = [[Kanton Brieg|Brieg]] | insee = 29048 | cp = 29510 | maer = Jean-Paul Cozien | amzer-gefridi = [[2001]]-[[2020]] | gorread = 39.98 | hedred = -3.975833 | ledred = 48.103889 | uk = 145 | ubi = | ubr = | lec'hienn web = [http://www.edern.fr Ti-kêr] }} '''Edern''', '''(A)n E'ern''' e brezhoneg ar vro, zo ur gumun e [[Bro Gerne]] e [[kanton Brieg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e mervent [[Breizh]]. Er vroig [[Bro C'hlazig|Glazik]] emañ. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Le Pennec e anv, daou gure, Gouezec ha Kerdanet, ha Guelleven, beleg<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44</ref>. === {{XIXvet kantved}} === ==== Brezelioù <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11367&dpt=29 Marilhoù ar gumun - Memorial Genweb]</ref>. ==== * [[Spagn]] : mervel a reas ur gwaz eus ar gumun e [[1811]] hag unan all e [[1828]]. * [[Italia]] : mervel a reas ur gwaz eus ar gumun e [[1859]]. * [[Brezel Krimea]] : mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel. * [[Brezel 1870-1871]] : daou waz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel. * Trevadennoù : mervel a reas tri soudard eus ar gumun en [[Aljeria]], unan en [[Indez-Sina]] e [[1871]], unan e [[Martinik]] e [[1852]] === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 104 gwaz eus ar gumun, eleze 4,22% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Merval a reas triwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. * D'an [[23 a viz Genver]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-25-BO (anvet "Susfu" ha marilhet 41-24584) eus [[United States Army Air Forces|aerlu ar Stadoù-Unanet]] en Edern hag e Brieg; diwar an dek milour eus e baread e varvas daou, unan anezhe a zo douaret er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] ([[Bro-C'hall]]), c'hwec'h a voe tapet gant an Alamaned, an daou all a zeuas a-benn da achap<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ;[[Brezel Aljeria]] * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=10257&dpt=29 Memorial Genweb]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Sant Edern'', 1554. * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=10257 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>[https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/29/10257 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2500 |passo1=500 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |bl10=2020 |bl11=2021 |p1=1666 |p2=1567 |p3=1590 |p4=1690 |p5=1759 |p6=1804 |p7=1969 |p8=2170 |p9=2202 |p10=2235 |p11=2217 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == ==== Ya d'ar brezhoneg ==== E [[2017 e Breizh|2017]] e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun da dizhout live 1. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Edern}} * [https://web.archive.org/web/20081103052949/http://www.edern.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * [https://web.archive.org/web/20141013024726/http://www.glazik.com/edern/ Edern e kumuniezh-kumunioù Bro C'hlazig] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075319/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29048 Edern war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Bro C'hlazig]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] e6iexzmv62cut4db9gnwb7ox3w64jyo 10 84351 2192472 2192223 2026-06-04T10:36:02Z Kestenn 14086 2192472 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Marjane Satrapi Cannes 2008(Cropped).jpg|150px|right|Marjane Satrapi]] * [[4 a viz Even]] : marvet eo an aozourez bannoù-treset ha sevenerez [[Marjane Satrapi]] (''skeudenn''). * [[31 a viz Mae]] : [[Tsahal|arme Israel]] a ya war-raok e kreisteiz [[Liban]], en norzh d'ar stêr [[Litani]]. * [[28 a viz Mae]] : marvet eo ar skrivagner ha sevener [[Mikeal Treger]]. * [[28 a viz Mae]] : dilennet eo [[Andris Kulbergs]] da gentañ ministr [[Latvia]]. * [[23 Mae|23-28 a viz Mae]] : skoulad amzer domm-gor e [[Breizh]], evel e broioù all [[Europa ar C'hornaoueg|Kornôg Europa]]. * [[25 a viz Mae]] : gant ar pab [[Leon XIV]] ez eus embannet ur c'helc'hlizher anvet ''[[Magnifica Humanitas]]'', diwar-benn an [[naouegezh artifisiel]]. * [[18 a viz Mae]] : e [[Republik Demokratel Kongo]] e teu adarre ar [[Kleñved viruz Ebola|virus Ebola]] war-wel ha lazhet ez eus gantañ degadoù a dud, e proviñs [[Ituri]] dreist-holl. * miz [[Mae]] : meur a zen zo lazhet ha degadoù gloazet e manifestadegoù a-enep ar gouarnamant e [[Bolivia]]. * [[16 a viz Mae]] : gant [[Dara]], ur ganerez eus [[Bulgaria]], eo aet ar maout e kenstrivadeg kan an [[Kenstrivadeg Eurovision ar C'han|Eurovision]]. *[[12 a viz Mae]] : dont a ra [[Rhun ap Iorwerth]] da vezañ kentañ ministr [[Kembre]]. * [[9 a viz Mae]] : en [[Hungaria]] e teu [[Péter Magyar]] da vezañ Kentañ ministr. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> 4bg6sfj2l4mavtv7mbn9ydvbm7d4aqq 0 111354 2192471 2082313 2026-06-04T10:33:38Z Kestenn 14086 Marv 2192471 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Marjane Satrapi mg 7514.jpg|thumbnail|dehou|300px|Marjane Satrapi, 2007]] '''Marjane Satrapi''' ([[perseg]] : مرجان ساتراپی), bet ganet e [[Rasht]] ([[Iran]]) d'an [[22 a viz Du]] [[1969]] ha marvet d'ar 4 a viz Even 2026 e [[Pariz]]<ref>{{Fr}} ''[https://www.letelegramme.fr/monde/lartiste-franco-iranienne-marjane-satrapi-autrice-de-persepolis-est-decedee-a-56-ans-7057263.php « Son crayon était une arme » : l’artiste franco-iranienne Marjane Satrapi, autrice de « Persepolis », est décédée à 56 ans]'', Le Télégramme, 04/06/2026</ref>, a zo un aozerez bannoù-treset, [[skeudennaouer|skeudennaouerez]] ha [[sevener|sevenerez]] iranat ha gall. Tud a ouenn uhel eo he c'herent, kar d'an tiegezh Kadjar, met tomm ouzh ar [[Komunouriezh|gomunouriezh]]. Ur eontr dezhi, Anouche, a oa e penn Strollad Komunourien Iran, ha lakaet e voe d'ar marv abalamour d'e vennozhioù. ==Enorioù ha prizioù== * [[2005]] : ''Chevalier des arts et des lettres'' * [[2007]] : Priz Henri Jeanson roet gant SACD evit he direvil, he fent hag hec'h engouestl * [[2007]] : ''Prix du Jury'', Festival de Cannes 2007, evit ''[[Persepolis (film)|Persepolis]]'' * [[2008]] : Daou César * [[2008]] : Barnerez e Festival de Cannes * [[2009]] : Doktorez ''honoris causa'', KULeuven hag UCL ([[Belgia]]) ==Un nebeud oberennoù== ===Levrioù=== * ''[[Persepolis (levr treset)|Persepolis]]'', [[L'Association]] *# ''Levr 1'', [[2000]] {{ISBN|2-84414-058-0}} *# ''Levr 2'', [[2001]] {{ISBN|2-84414-079-3}} *# ''Levr 3'', [[2002]] {{ISBN|2-84414-104-8}} *# ''Levr 4'', [[2003]] {{ISBN|2-84414-137-4}} *# ''Monovolume'', [[2007]] {{ISBN|978-2-84414-240-5}} * ''Sagesse et malices de la Perse'' gant [[Lila Ibrahim-Ouali]] ha [[Bahman Namwar-Motalg]], [[Albin Michel]], [[2001]] * ''Les Monstres n'aiment pas la lune'', [[Nathan]], [[2001]] * ''Ulysse au pays des fous'' avec [[Jean-Pierre Duffour]], [[Nathan]], [[2001]] * ''Ajdar'', [[Nathan]], [[2002]] * ''[[Broderies]]'', [[L'Association]], [[2003]] {{ISBN|2-84414-095-5}} * ''[[Poulet aux prunes]]'', [[L'Association]], [[2004]] {{ISBN|2-84414-159-5}} * ''Le Soupir'', [[Bréal Jeunesse]], [[2004]] ==Sinema== ===Sevenerez=== * [[2007]] : ''[[Persepolis (film)|Persepolis]]'' (gant [[Winshluss|Vincent Paronnaud]]) * [[2011]] : ''[[Poulet aux prunes (film)|Poulet aux prunes]]'' (gant [[Winshluss|Vincent Paronnaud]]) * [[2013]] : ''[[La Bande des Jotas]]'' * [[2014]] : ''[[The Voices]]'' === Aktourez=== * [[2009]] : ''[[Les Beaux Gosses]]'', gant [[Riad Sattouf]], gwerzherez er stal-sonerezh. ==Sonerezh== ===Kanaouennoù=== * [[2009]] : ''Poney Rose'', bet skrivet asambles gant [[Philippe Katerine]], evit an albom ''[[Glamour à mort]]'' ([[Arielle Dombasle]]) * [[2011]] : ''Mon petit cheval'', bandenn-son ar film ''Poulet aux prunes'' ===Skeudennaouerez=== * miz Mae [[2009]] : Golo albom [[Iggy Pop]] ''Préliminaires'' == Daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Satrapi, Marjane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1969]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Treserien bannoù-treset]] [[Rummad:Tud Iran]] mlzg57ia5pmqxut2clxf80gsqt82jlh 0 125520 2192373 2189908 2026-06-03T15:25:13Z Flo Goni 91190 /* Brezhoneg */ 2192373 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Binig-Staol | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Binic-Étables-sur-Mer | skeudenn = Binic - Vue sur la Place du Port (nuit).jpg | alc'hwez = Porzh Binig da noz. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Plouha|Plouha]] | etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | maer = Paul Chauvin (digostezenn) | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | poblañs = 6847 | gorread = 15.34 | hedred = -2.83388888889 | ledred = 48.6272222222 | uk = | ubi = 0 | ubr = 86 }} '''Binig-Staol''' (''{{lang|fr|Binic-Étables-sur-Mer}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Plouha]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXIvet kantved}} === * Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 2016, o vodañ kumunioù [[Binig]] ha [[Staol]]<ref>{{fr}}[http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/19852/140463/file/Recueil%20sp%C3%A9cial%20n%C2%B012%20du%2018%20f%C3%A9vrier%202016.pdf Arrêté préfectoral du 18 février 2016 portant création de la commune nouvelle « Binic-Étables-sur-Mer »]</ref>. == Brezhoneg == * 8,1 % eus anvioù-lecʼh [[Binig]] ha 12,2 % eus re [[Staol]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 327 ha 349</ref>. * E distro-skol 2025 e oa 23 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. * E miz Ebrel 2025 e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant ar gumun da dizhout live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Etables sur mer chapelle notre dame esperance.jpg|Chapel Itron-Varia an Esperañs e Staol. Église Notre-Dame-de-Bon-Voyage de Binic-3286.jpg|Plasenn an Iliz e Binig. </gallery> == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù= 2020 |Anv= Paul Chauvin |Strollad= digostezenn |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1{{añ}} Meurzh [[2016]]|Penn= 2020 |Anv= Christian Urvoy<ref>{{fr}}« [http://www.ouest-france.fr/bretagne/binic-22520/binic-etables-sur-mer-christian-urvoy-elu-maire-sous-les-huees-4068231 Binic - Étables-sur-Mer. Christian Urvoy élu maire sous les huées] », ''[[Ouest-France]]'', 20 mars 2016.</ref> |Strollad= PS |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Pennadoù kar == * [[Binig]], * [[Staol]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] brx8b12jpa8yp3o5t386xjd00y4iyce 2192382 2192373 2026-06-03T16:01:40Z Kestenn 14086 /* Brezhoneg */ 2192382 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Binig-Staol | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Binic-Étables-sur-Mer | skeudenn = Binic - Vue sur la Place du Port (nuit).jpg | alc'hwez = Porzh Binig da noz. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Plouha|Plouha]] | etrekumuniezh = [[Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg]] | maer = Paul Chauvin (digostezenn) | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | poblañs = 6847 | gorread = 15.34 | hedred = -2.83388888889 | ledred = 48.6272222222 | uk = | ubi = 0 | ubr = 86 }} '''Binig-Staol''' (''{{lang|fr|Binic-Étables-sur-Mer}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Plouha]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXIvet kantved}} === * Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 2016, o vodañ kumunioù [[Binig]] ha [[Staol]]<ref>{{fr}}[http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/19852/140463/file/Recueil%20sp%C3%A9cial%20n%C2%B012%20du%2018%20f%C3%A9vrier%202016.pdf Arrêté préfectoral du 18 février 2016 portant création de la commune nouvelle « Binic-Étables-sur-Mer »]</ref>. == Brezhoneg == * 8,1 % eus anvioù-lecʼh [[Binig]] ha 12,2 % eus re [[Staol]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 327 ha 349</ref>. * E distro-skol 2025 e oa 23 skoliad enskrivet er c'hlasoù divyezhek (5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. * E miz Ebrel 2025 e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant ar gumun evit tizhout al live 1. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Etables sur mer chapelle notre dame esperance.jpg|Chapel Itron-Varia an Esperañs e Staol. Église Notre-Dame-de-Bon-Voyage de Binic-3286.jpg|Plasenn an Iliz e Binig. </gallery> == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù= 2020 |Anv= Paul Chauvin |Strollad= digostezenn |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1{{añ}} Meurzh [[2016]]|Penn= 2020 |Anv= Christian Urvoy<ref>{{fr}}« [http://www.ouest-france.fr/bretagne/binic-22520/binic-etables-sur-mer-christian-urvoy-elu-maire-sous-les-huees-4068231 Binic - Étables-sur-Mer. Christian Urvoy élu maire sous les huées] », ''[[Ouest-France]]'', 20 mars 2016.</ref> |Strollad= PS |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Pennadoù kar == * [[Binig]], * [[Staol]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] p8kagv5xes5jaze8uqjvsf3jn9dr8lp 5 134426 2192370 1770766 2026-06-03T15:15:21Z ~2026-32723-75 91991 /* https://sawitri.com */ rann nevez 2192370 wikitext text/x-wiki Gaou zo skrivet er pennad db [[Siubhán McGunn]], anv all da [[Sad Edgar]], ha [[Lagad Zoltec]]. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 24 Gwe 2017 da 12:29 (UTC) == https://sawitri.com == sawitri.com [[Dibar:Degasadennoù/&#126;2026-32723-75|&#126;2026-32723-75]] ([[Kaozeadenn Implijer:&#126;2026-32723-75|kaozeal]]) 3 Mezheven 2026 da 15:15 (UTC) cp2in4j83r7srdxa1bqmcu3zezc7hog 2192371 2192370 2026-06-03T15:15:46Z Saroj 46065 Kemmoù [[Special:Contributions/~2026-32723-75|~2026-32723-75]] ([[User_talk:~2026-32723-75|Kaozeal]]) distaolet; adlakaet da stumm diwezhañ [[User:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] 1770766 wikitext text/x-wiki Gaou zo skrivet er pennad db [[Siubhán McGunn]], anv all da [[Sad Edgar]], ha [[Lagad Zoltec]]. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 24 Gwe 2017 da 12:29 (UTC) qnuu7sm1a0nem9ne9f9iatlbcxtoeq8 0 135373 2192415 2183605 2026-06-03T18:49:45Z Dishual 612 2192415 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Japanese aircraft carrier Hōshō1921.jpg|thumb|An Hōshō e [[Tsurumi-ku, Yokohama]] ur wech lakaet war-vor d'an [[20 a viz Kerzu]] [[1921]].]] An '''Hōshō''' (鳳翔, "Ar feniks o nijal") a voe ar c'hentañ [[douger-nijerezioù|douger kirri-nij]] lakaet e servij en istor Mab-den. Bez e oa ivez ar c'hentañ bag seurt-se implijet gant [[Morlu Impalaeriezh Japan]]. Ar vag, lakaet er servij e 1922, a voe implijet evit taolioù-arnod a-fed dafar, teknikoù liammet ouzh ar c'hirri-nij. Klasket e oa bet douaroù ha dibradañ kirri-nij eus ar vag. Ouzhpenn-se e oa bet klasket sevel kadoniezhoù brezel liammet ouzh an nevezintioù degaset gant ar seurt bigi nevez war an dachenn emgann. Ar vag a oa bet ur vammenn dedennus-tre evit Morlu impalaeriezh Japan. Dre al lañs roet gant an Hōshō ha gant kuzulioù ar vleinerien kirri-nij e oa bet gwellaet ar vag dre tennañ lodennoù hag a rae skoilh war ar pont nij e 1924. An Hōshō gant e strollad nij en devoa kemeret perzh e gwallzarvoud Shanghai 1932 hag e-penn kentañ ar [[Brezel Sina ha Japan (1937-1945)|brezel Sina-Japan]] e fin ar bloavezh 1937. E-pad an div stourmadenn-se, an douger kirri-nij en devoa roet harp da [[Lu Impalaeriezh Japan]] war-zouar. Sikouret en devoa da dalañ kirri-nij brezel Nijlu Broadelour Sina. Bihan e oa ar vag hag ouzhpenn-se ne oa nemet 15 karr-nij brezel war bourzh setu perak ne oa ket bet bras an efedoù war an dachennoù emgann. Lakaet e oa bet ar vag en adarmead pa oa distroet e Japan eus Sina hag e 1939 e voe troet da bag gourdoniñ. [[Restr:Aircraft carrier silhouettes (Warships To-day, 1936).jpg|thumb|Keñveriadenn an douger nijerezioù savet memes mare evit an Hōshō]] E-pad an [[Eil Brezel-bed]] an Hōshō en ddevoa kemeret perzh en [[Emgann Midway |Emgann Midway]] e Miz Even 1942 gant ur roll a eil. Goude an emgann drastus evit Japan, e voe adkaset an douger kirri-nij evel bag gourdoniñ ha dreistbevañ a raio peurest ar brezel gant nebeut drastoù dre an dagadennoù dre aer. Goude ar brezel e voe troet d'ur vag dezougen, dindan nav beaj e voe dezouget 40 000 soudard ha trevour japanat eus an douaroù tramor etrezek Japan. An Hōshō a voe distrujet e Japan e penn kentañ ar bloavezh 1946. == Goude an Eil Brezel-bed == An Hōshō a voe lakaet dindan sujidigezh ministrerezh an diabarzh d'an 31 a viz Eost. Distrujet e voe en [[Osaka]] etre an [[2 a viz Gwengolo]] [[1946]] hag ar [[1añ a viz Mae]] [[1947]] gant an embregerezh sevel bigi Kyôwa. [[Rummad:Listri-brezel Impalaeriezh Japan]] [[Rummad:Douger-nijerezioù]] 3e33pe6e5hvzmni3bxed7hn1dvpmle4 0 142639 2192464 2156331 2026-06-04T08:03:22Z Kestenn 14086 2192464 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''Charles de Gaulle''' zo un douger nijerezioù [[Energiezh_nukleel|nukleel]]. Savet eo bet e [[Brest]]. Urzhiadet eo bet gant gouarnamant Frañs d'an 7 a viz C'hwevrer 1986. Armet eo bet d'an 28 a viz Gwengolo 2000. Implijet eo bet evit ar wech kentañ d'an 18 a viz Mae 2001, evit ur bleustradeg "Trident d'or" a-gevret gant Italia. Bremañ e c'hell ar Charles de Gaulle kas gantañ 40 aerlestr : 30 nijerez hemolc'h [[Rafale Marine F3]]<ref>[https://web.archive.org/web/20200327040834/https://www.defense.gouv.fr/marine/equipements/aeronefs/rafale-marine Rafale Marine F3]</ref>, 2 nijerez anavezadenniñ [[:fr:Grumman_E-2_Hawkeye|E-2C Hawkeye]], 2 viñsaskell [[:fr:NHIndustries_NH90|Caïman Marine]] (ISR & RESCO), 1 viñsaskell [[:fr:Aérospatiale_AS565_Panther|AS565 Panther ISR]] ha 2 viñsaskell [[:fr:Sud-Aviation_SA365_Dauphin|AS365F Dauphin Pedro]]. {| class="wikitable" |+Azon teknikel ! colspan="2" |Azon teknikel |- !Hirder |261,50 metrad |- !Ledander |29 metrad |- !Uhelder |6 metrad |- !Tizh |27 kouloum (50 <abbr>km/h</abbr>) |- !Kas araok |Energiezh nukleel |- !E men a c'hell mont |E pep lec'h - 45 devezhiad boued |} Peseurt armadur zo e-barzh ? {| class="wikitable" |4 stignad bannañ a-zerc'h [[:fr:Sylver_(arme)|Sylver]] A43 gant 8 fuchell [[Aster 15]] 2 fuc'hell [[:fr:Mistral_(missile)|Sadral]] 8 kanol 20 mm 3 zouribell [[Narwhal]] (abaoe 2019) 4 mindrailherez 12.7 mm |} ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Dougerioù-nijerezioù]] [[Rummad:Listri-brezel Bro-C'hall]] 6jomla5802xs6s5rafddvb19olz0rh0 0 150402 2192361 2142652 2026-06-03T13:48:33Z Dishual 612 2192361 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Elon Reeve Musk''', ganet d’an {{deiziad|28|Mezheven|1971}} e [[Pretoria]] ([[Suafrika]]), zo un embreger [[Stadoù-Unanet Amerika|stadunanat]], e penn meur a embregerezh, ''[[Tesla, Inc.|Tesla]]'' ha ''[[SpaceX]]'' en o zouez. Talvezout a rae e sammad kement ha 328 miliard a [[Dollar ar Stadoù Unanet|zollaroù]] d'ar [[7 a viz Mae]] [[2025]], ar pezh e laka anezhañ da binvidikañ den ar bed<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/billionaires/|title=Bloomberg Billionaires Index|publisher=Bloomberg|accessdate=07/05/2025}}</ref>. E miz Ebrel 2022 e prenas ''[[Twitter]]'' evit 43 miliard a zollaroù<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2022/04/25/le-milliardaire-elon-musk-rachete-twitter_6123649_4408996.html|title=Elon Musk rachète Twitter|publisher=Le Monde|month=Ebrel|year=2022|accessdate=07/05/2025}}</ref>. ==Yaouankiz== Elon Musk zo bet ganet d’an 28 a viz Even 1971 e Pretoria. E vamm May Musk a oa bet ''top-model'' hag arbennigourez war ar boued mat evit ar [[yec'hed]]. E [[Kanada]] e oa bet ganet May, hogen desavet e oa bet e Suafrika. Tad Elon Musk, Errol Graham Musk, a oa un [[ijinour]] war an tredantreloc'herezh hag ur penngaser tiez. Kenberc’henn e oa war ur [[mengleuz|vengleuz]] [[emrodez]]. Bugel henañ ar familh eo Elon Musk ; ur breur, Kimbal hag ur c’hoar, Tosca, en deus. Pinvidik a-walc’h e oa stad e familh, dilennet e oa e dad e ''Pretoria City Council'' (kuzul-kêr Pretoria), eus tuadur an araokourien, enep-[[apartheid]], da lâret eo e oa un c'houlzelour d'ar mare-se. Dispartiañ a reas kerent Elon e [[1980]], pa oa 9 bloaz ; diouzh pezh a gont e vamm war e zivout, er skol e vefe bet ur bugel « lent, amparfal, gant diaesterioù sokial, troet warnañ e-unan eta ». Da zek vloaz dija e oa troet gant bed ar [[stlenneg]] hag ar [[C'hoari video|c’hoarioù video]], desket en doa programmiñ drezañ e-unan gant un [[urzhiataer]] ''Commodore VIC-20''. Da zaouzek vloaz en doa gwerzhet evit 500 dollar ur c’hoari video en doa ijinet ha fardet e-unan. Ur [[paseporzh]] kanadian a c'houlennas a-raok mont da di ur c’henderv dezhañ ha stagañ gant e studi eno e [[1989]]. Graet en doa micherioù all e-giz labourat en un ti-feurm hag un heskennerezh. Un aotreegezh war ar [[fizik]] a dapas e skol-veur [[Pennsylvania]], koulz hag unan war an [[armerzh]]. Gantañ e voe skrivet ur steuñv embregañ evit niverelaat levrioù, heñvel a-walc'h bremañ ouzh ar reizhiad [[Google|Google Books]]. Degemeret e oa bet d’ober enklaskoù gant ur programm doktorelezh war un danvez skiantel, hogen gwell e voe dezhañ treiñ war-zu an [[Internet]], a oa o tarzhañ da neuze. ==Respet== ===Zip2=== Elon Musk (24 bloaz), e vreur Kimbal (22 vloaz) hag ar C'hanadian Gregory Kouri (45 bloaz) o doa savet ''Zip2'' e [[1995]], ur servij web da ziskouez d'an dud an holl diez-kenwerzh amezek dezho, gant kartennoù, tuadurioù, ha niverennoù [[pellgomz]] ; Errol Musk a bostas 28 000 dollar er raktres, hag a-hed nozvezhioù e veze o skrivañ linennadoù kod. E [[1999]] e voe prenet Zip2 gant an embregerezh bras ''Compaq'' evit 307 milion a zollaroù. Setu Elon Musk lonket eta gant ar c’hevala divent ha lañset war e holl raktresoù. ===X.com ha PayPal=== Diwezhatoc’h e 1999, E. Musk ha tri den all a savas [[X.com]], ur bank en-linenn ; 12 milion a zollaroù a voe postet ganto ennañ. ''X.com'' a voe e-touez ar bankoù kentañ o kinnig treuzvankadennoù kevreadel diogel a-zevri. Kerkent e voe bodet ouzhpenn da 200&nbsp;000 pratik. Daoust dezhañ bezañ diazezer an embregerezh, ar bosterien-arc’hant all a soñje dezho e oa Elon Musk un den diarroutet hag amparfal. E [[2000]] e voe kendeuzet X.com hag ur bank en-linenn all anvet ''Confinity'', kuit da gaout kevezerezh kenetrezo, ha ''PayPal'' a voe dibabet da anv an embregerezh nevez. Prenet e voe PayPal gant [[eBay]] e [[2002]], hag e [[2015]] e tispartijont<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20200416115636/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1633917/000119312515257108/d31081dex105.htm Emglev etre PayPal hag eBay, 17/07/2015]</ref>. ===Tesla=== Brudetoc’h a-galz eo E. Musk evit ar perzh a reas gant ''Tesla'', un embregerezh sevel karbedoù-[[tredan]]. Erruet e oa an embregerezh er c'hevala e [[2004]], tapet e voe ar renerezh anezhañ gant Elon Musk adalek [[2008]]. Da gentañ-penn e voe savet ur c’harr-sport-tredan, an Tesla ''Roadster'' ; goude-se voe savet ur verlinenn-dredan a oa marc'hadmatoc'h, an Tesla ''Model S'', a-raok an Tesla ''Model X'' (un SUV<ref>''Sport Utility Vehicle''.</ref> cheuc'h). Fellout a reas da Desla produiñ kirri-tredan mac’hadmatoc’h eget ar re gent, pezh a voe graet e [[2018]] pa voe lañset an Tesla ''Model 3'', ur verlinenn varc'hadmatoc'h hogen evit tud pinvidik a-walc’h ha tuet war-zu ar gredenn reizh evit gwareziñ ar blanedenn : 50 000 [[Euro|€]], e-keñver an Tesla all a gouste war-dro 100 000 €. ===Tredan ha fuzeeennoù=== Poster-arc’hant e oa E. Musk en embregerezh ''SolarCity'' (produioù fotovoltaek ha servijoù), m'edo e genderv Lyndon Rive ar prezidant anezhañ ; en [[2016]] e prenas SolarCity, a adanvas ''Tesla Energy''. Pal an embregerezh-mañ eo stourm ouzh [[tommadur ar blanedenn]], a-hervez. Diaesterioù o doe an embregerezhioù ''SpaceX'' ([[fuzeenn]]où) ha Tesla e 2008, neuze e voe dibabet sinañ gant an [[NASA]] ur emglev evit adpourvezañ ar Savlec'h Egor Etrebroadel (SEE)<ref>''International Space Station (ISS)''</ref>, gant 1,6 miliard a zollaroù. Gant dafar e voe pourchaset ar fuzeenn ''Falcon 9'' hag an [[egorlestr]] ''Dragon'' abaoe [[2012]]. A-drugarez da Elon Musk e voe savetaet Tesla e 2008, pa voe divizet gant ar bosterien kreskiñ o lodenn kevrannoù dezho e lodenn arc’hantaouiñ an embregerezh. ===Powerwall=== E 2015, Tesla a ginnigas ''Powerwall'', un daspugner [[litiom]]-[[ion]] a zo efedusoc'h ha padusoc'h eget an daspugneroù all evit mirout an tredan bet gounezet dre an [[heol]] hag ar [[Rod-avel|rodoù-avel]]. Darn anezho a c'hall bezañ adkarget, ha pourchas ur startijenn a chom ingal a-hed ar prantad diskargañ. Hervez E. Musk e c’hellfe bezañ an diskoulm gwellañ evit kemmañ frammoù ar gremm er bed, evit ma vefe tredan padus da vat hep skignañ dioksidenn garbon ([[Karbon|C]][[Oksigen|O]]_{<small>2</small>}) ken en [[aergelc'h]]. == Daveoù == {{Daveoù}} {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Musk, Elon}} [[Rummad:Embregerien SUA]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1971]] [[Rummad:Twitter]] 83f3l0g3lxjtzp7xvs9oq59xryrak7w 0 159306 2192359 2137989 2026-06-03T13:27:46Z Dishual 612 2192359 wikitext text/x-wiki {{Gwellaat}} {{Databox}} An '''naouegezh artifisiel'''<ref>[https://www.fr.brezhoneg.bzh/include/ajax/ajax.rechercheTermofis.php?logSearch=true&TERME=intelligence+artificielle&NOM=1&TER_DOMAINE=&LANGUE=_FR&TPLCODE=TPL_TERMOFIS&isSearch=true&numPage=1 Termofis]</ref>, pe '''naouegezh alvezel'''<ref>[https://web.archive.org/web/20230425170018/https://preder.net/r/geriadur/enmoned.php?dic=1&ent=2126 ''Geriadur ar stlenneg'' (Preder)]</ref>, pe '''intent artifisiel'''<ref>[http://www.brezhoneg21.com/geriadurGB.php Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù], Kreizenn ar Geriaouiñ</ref>, zo ur stlenn dispaket gant ardivinkoù urzhiataerel dre intentoù klevet pe gendodet pe drerenet. Enebet e vez d'an [[naouegezh]] a gaver en denien hag el loened. Pourvezet e vez an [[ardivink]]où gant [[meziant]]où skouer, [[anaoudadur ar gomz]] hag ar stummoù, reizhiadoù treiñ yezhoù ha dafaroù difetis all. E-touez implij an naouegezh artifisiel emañ [[lusker enklask|luskerioù enklask]] er [[World Wide Web|Web]] ([[Google]] eo an anavezetañ), reizhiadoù erbed (implijet gant [[YouTube]], [[Amazon (embregerezh)|Amazon]] ha [[Netflix]]), reizhiadoù [[karbed]]où emvleinet ([[Tesla, Inc.|Tesla]], Waymo), reizhiadoù intent ar gomz (Alexa, Siri), reizhiadoù da verañ an diferañ hag ar c'hevezañ betek al liveoù uhelañ er [[c'hoari strategezh|c'hoarioù strategezh]] ([[echedoù]], [[Go (c'hoari)|Go]]). Seul ma teu ar ardivinkoù da vezañ barrekoc'h, seul ma vez dilamet eus termenadur an NA pep elfenn a dennfe d'o naouegezh seurtanvet. Ar "gwered naouegezh artifisiel" eo. Da skouer : ne renker mui [[nanaoudadur optikel arouezennoù]] e-barzh an naouegezh artifisiel. == Istor == Daoust ma 'z eus eus skiant an naouegezh artifisiel abaoe [[1956]], gwagennoù spi-dispi o deus renet e-pad un hir a brantad a reer "goañv an naouegezh artifisiel" anezhañ. Meur a hent zo bet ergerzhet, evel drevezañ an [[empenn]], skoueriañ modoù an diskoulm sevenet gant an denien, ar boelloniezh furmel, diazoù-roadennoù bras diwar-benn an [[emzoug loen]]. E derou an {{XXIvet kantved}} e teuas disoc'hoù bras diwar implij urzhiataerioù matematikel ha stadegel galloudus-tre. Meur a dachenn a gaver en [[diskiblezh]]-se a zo liammet ouzh ar palioù pe ouzh an ostilhoù arbennik. E-touez ar palioù paotañ emañ erouezadur ar [[gouiziegezh]], ar steuñvekat, an deskoni, argerzh al lavar pe areg naturel, ar merzherezh, hag al lakaat an traezoù da vezañ dilec'hiet hag embregatet. Met e-touez ar palioù da dizhout war hir dermen emañ an naouezh hollek, da lavaret eo bezañ gouest da zegas un diskoulm da bep kudenn dic'hortoz. Kalz teknikoù zo bet ergerzhet gant an enklaskerien : gwellekadur an enklask, ar gwellekadur matematikel, ar boelloniezk furmel, rouedadoù neuron artifisiel, hag an hentennoù stadegel, amkanioù an tebegezh hag ar meizadoù armerzhel. Diazezet war ur vartezeadenn eo bet pazennoù kentañ an enklask, hini deskrivadur naouegezh an Den a c'hellfe bezañ ken resis ha m'eo posupl ober e-keñver ar ardivinkoù ma vije kavet un doare d'e zrevezañ. Kaset e voe ar gudenn war an dachenn brederouriezhel, ha lennegel ivez, dre ma voe degaset aon ar boudoù artifisiel dizouj a c'hellfe bezañ fardet. Met daoust d'ar mojennoù ha d'an danevelloù [[diarwelad]]el e klasker krediñ ma vo an naouegezh artifisiel troet war an tu mat a-blom gant emzalc'hioù a-feson. == Levrlennadur == * [https://abp.bzh/langue-bretonne-et-intelligence-artificielle-57394 Jean-Pierre Le Mat, Agence Bretagne Presse, 7 Ebrel 2023.] * Fañch Bihan-Gallic, ''Digevrinañ an NA : en em brientiñ da zegemer “warc’hoazh” ?'', e-barzh ''Le Peuple breton'', niv. 709, C'hwevrer 2023 == Notennoù ha daveennoù == [[Rummad:Sturoniezh]] [[Rummad:Teknologiezhoù war eskoriñ]] <references /> [[Rummad:Naouegezh artifisiel]] j40s70b710xv69zbqv1x0y8sl7itk2n 0 169017 2192416 2136990 2026-06-03T18:50:05Z Dishual 612 /* Dougerien kirri-nij */ 2192416 wikitext text/x-wiki [[Restr:Arado AR E 555.jpg|thumb|''Arado E.555'', un [[nijerez]] ijinet gant an Trede Reich na voe biskoazh fardet.]] '''Wunderwaffe''' ("arm burzhudus"), ''Wunderwaffen'' el liester, zo un droienn [[alamanek]] kement hag ur ger implijet e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] gant [[Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda|Ministrerezh propaganda]] an [[Trede Reich|Alamagn Nazi]] evit ober anv eus "armoù dreistgalloudus". E gwirionez, darn eus an armoù-se a oa chomet e stad kentpatromoù, hep tizhout an tachennoù emgann, pe pa voe graet e oa re ziwezhat pe e oa ken nebeut anezho ma ne oa bet efed gwirion ebet war ar brezel. An [[Armoù-V|armoù-V]] pe ''Vergeltungswaffen'', hag a oa bet savet a-raok a oa bet implijet e-leizh dreist-holl war [[Londrez]] hag [[Antwerpen]], ur skouer e oa eus mennozhioù nevez armamant Alamagn. Hiziv-an-deiz en alamaneg e vez implijet an droienn Wunderwaffe evel un diskoulm a c'hall renkañ an holl gudennoù ; implijet e vez dre fent dreist-holl. Adalek ar bloavezh 1942 e oa kroget ar brezel da dreiñ fall evit an [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel]] ha dreist-holl Alamagn. Muioc'h-mui e oad krog da glevet e oa armoù nevez o vezañ savet, ar re-se o vezañ reveulzier ha galloudus-tre. Hervez ar propaganda e oant kap da dreiñv ar brezel war an tu mat evit an Trede Reich. A-feur ma oa ar brezel o padout hag o vont war fallaat e veze klevet muioc'h-mui anv anezhe, ha pal ar soudarded hag an drevourien o harpañ anezho e oa gounit amzer evit ma vefent implijet. A-benn ar fin hervez an istorourien int gwelet hiziv evel unan eus mammennoù koll ar brezel gant Hitler. Implijet e oa bet kalz danvezioù ral, kalz nerzh, kalz prizonidi sklaved aberzhet ha kalz arc'hant evit nebeut. Ma vije bet savet muioc'h eus un nebeud anezho e vije bet drastus evit ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. E fin ar brezel evit Alamagn e oa bet klasket kas ul lodenn eus an ijinoù pe dafar d'o sevel da [[Impalaeriezh Japan]] hag a oa bet ivez o klask sevel armoù burzhudus evit gounit ar brezel met en aner ivez. Goude an Eil Brezel-bed e oant bet implijet da vat gant un nebeud anezho o tegas nevezintioù en armamant. == Trede Reich == === Rummad Bigi === ==== Dougerien kirri-nij ==== [[File:Graf-Zeppelin-1.jpg|thumb|An douger kirri-nij Graf Zeppelin ]] * [[Douger-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] – un douger kirri-nij 33 550 tonenn moret e 1936; chomet diechu. * Flugzeugträger B – bag gevell ar Graf Zeppelin; distrujet gant Alamagn a-raok bezañ implijet. * Flugzeugträger C ha D – div vag eus ar c'hlasad Graf Zeppelin. * [[Douger kirri-nij alaman I (1942)|I (1942)]] – un douger kirri-nij 56 500 tonenn, a-ziwar un dezouger; nullet a-raok ma vije kroget al labour da vat. ==== Bigi brezel ==== * [[Lestr-hobregonet klasad H]] : un heuliad kinnigoù a-fed listri-hobregonet a vije bet galloudusoc'h evit re an [[Morlu ar Stadoù-Unanet|United States Navy]] [[Klasad Montana|klasad Montana]] ha betek re [[Morlu Impalaeriezh Japan]] [[Klasad listri-hobregonet Yamato|klasad Yamato]] a-fed armamant. An hini galloudusañ e vije bet an H-44, ul lestr-hobregonet 140 000 tonenn armet gant eizh kanol 20 biz-meud (50 sm). Daou gouc'h klasad H39-class savet; distrujet en arsanailh. === Karbedoù hobregonet === ==== Karbedoù enep kirri-nij ==== * [[Kugelblitz (karbed stourm hobregonet)|Flakpanzer IV "''Kugelblitz''"]] (luc'hed bolod) – diazezet war ar [[Panzer IV]]-[[arm enep kirri-nij emluskek]]; pemp pimpatrom savet. *[[Flakpanzer Coelian|''Flakpanzer'' 341 ''Coelian'']] – diazezet war ur [[Panzerkampfwagen V Panther|Panther D]]- [[arm enep kirri-nij emluskek]], ur vaketenn eus an [[Touribell (armamant)|douribell]] savet nemetken. === Fuzuilhoù === * [[Sturmgewehr 44]] – ar c'hentañ [[fuzuilh-arsailh]] bet krouet. === Armoù kelc'htroel/egorel === * Ar [[Kanol heol|c'hanol heol]] (Sonnengewehr) == Impalaeriezh Japan == * [[Program armoù nukleel Japan]] * [[I-400-klasad lestr-spluj]] (伊四百型潜水艦, I-yon-hyaku-gata sensuikan) – ar rbasañ listri-spluj da vezañ e-kerzh an Eil Brezel-bed hag a chomo ar re brasañ bet savet betek al [[Lestr-spluj misil balestek|listri-spluj balestek]] eus ar bloavezhioù 1960. * [[Dizagn A-150 lestr-hobregonet|Dizagn A150-klasad lestr-hobregonet]] (brudet ivez evel ar “Lestr-hobregonet klasad Super Yamato”) – da gemer plas ar [[Yamato (lestr-hobregonet)|Yamato]] gant ouzhpennadurioù ha nevezintioù. * [[Ki-200 kaeer]] – doare japanat d'an [[Messerschmitt Me 163 Komet|Me 163]]. * [[Nakajima Kikka|J9Y Kikka]] – karr-nij jet japanat [[kamikaze]]. * [[Nakajima G5N|G5N Shinzan]] – pimpatrom ur c'harr-nij bombezer ramzel, lodenn esu ar [[Steuñv Z]], doare japanat ar steuñv alaman [[Amerikabomber]]. * [[Nakajima G10N|G10N Fugaku]] – mennozh ur c'harr-nij bombezer gant un hed ramzel da vezañ keñveriet gant ar [[Convair B-36 Peacemaker|B-36 Peacemaker]] da vezañ sevenet er Steuñv Z. *[[Yokosuka MXY-7 Ohka|MXY-7 Ohka ]] – ur c'harr-nij roketenn kamikaze. *[[O-I tank dreist ponner|O-I]] – un [[tank dreist-ponner]] 150-tonnen, ur steuñv gant un istor dianav pe dost. [[Rummad:Armoù alaman an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Propaganda Nazi]] [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Gerioù alamanek]] nsavzllfikdam4x1az70hdqqz272986 2192419 2192416 2026-06-03T19:10:26Z Dishual 612 /* Dougerien kirri-nij */ 2192419 wikitext text/x-wiki [[Restr:Arado AR E 555.jpg|thumb|''Arado E.555'', un [[nijerez]] ijinet gant an Trede Reich na voe biskoazh fardet.]] '''Wunderwaffe''' ("arm burzhudus"), ''Wunderwaffen'' el liester, zo un droienn [[alamanek]] kement hag ur ger implijet e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] gant [[Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda|Ministrerezh propaganda]] an [[Trede Reich|Alamagn Nazi]] evit ober anv eus "armoù dreistgalloudus". E gwirionez, darn eus an armoù-se a oa chomet e stad kentpatromoù, hep tizhout an tachennoù emgann, pe pa voe graet e oa re ziwezhat pe e oa ken nebeut anezho ma ne oa bet efed gwirion ebet war ar brezel. An [[Armoù-V|armoù-V]] pe ''Vergeltungswaffen'', hag a oa bet savet a-raok a oa bet implijet e-leizh dreist-holl war [[Londrez]] hag [[Antwerpen]], ur skouer e oa eus mennozhioù nevez armamant Alamagn. Hiziv-an-deiz en alamaneg e vez implijet an droienn Wunderwaffe evel un diskoulm a c'hall renkañ an holl gudennoù ; implijet e vez dre fent dreist-holl. Adalek ar bloavezh 1942 e oa kroget ar brezel da dreiñ fall evit an [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel]] ha dreist-holl Alamagn. Muioc'h-mui e oad krog da glevet e oa armoù nevez o vezañ savet, ar re-se o vezañ reveulzier ha galloudus-tre. Hervez ar propaganda e oant kap da dreiñv ar brezel war an tu mat evit an Trede Reich. A-feur ma oa ar brezel o padout hag o vont war fallaat e veze klevet muioc'h-mui anv anezhe, ha pal ar soudarded hag an drevourien o harpañ anezho e oa gounit amzer evit ma vefent implijet. A-benn ar fin hervez an istorourien int gwelet hiziv evel unan eus mammennoù koll ar brezel gant Hitler. Implijet e oa bet kalz danvezioù ral, kalz nerzh, kalz prizonidi sklaved aberzhet ha kalz arc'hant evit nebeut. Ma vije bet savet muioc'h eus un nebeud anezho e vije bet drastus evit ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. E fin ar brezel evit Alamagn e oa bet klasket kas ul lodenn eus an ijinoù pe dafar d'o sevel da [[Impalaeriezh Japan]] hag a oa bet ivez o klask sevel armoù burzhudus evit gounit ar brezel met en aner ivez. Goude an Eil Brezel-bed e oant bet implijet da vat gant un nebeud anezho o tegas nevezintioù en armamant. == Trede Reich == === Rummad Bigi === ==== Dougerien kirri-nij ==== [[File:Graf-Zeppelin-1.jpg|thumb|An douger-nijerezioù Graf Zeppelin ]] * [[Douger-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] – un douger-nijerezioù 33 550 tonenn moret e 1936; chomet diechu. * Flugzeugträger B – bag gevell ar Graf Zeppelin; distrujet gant Alamagn a-raok bezañ implijet. * Flugzeugträger C ha D – div vag eus ar c'hlasad Graf Zeppelin. * [[Douger-nijerezioù alaman I (1942)|I (1942)]] – un douger douger-nijerezioù 56 500 tonenn, a-ziwar un dezouger; nullet a-raok ma vije kroget al labour da vat. ==== Bigi brezel ==== * [[Lestr-hobregonet klasad H]] : un heuliad kinnigoù a-fed listri-hobregonet a vije bet galloudusoc'h evit re an [[Morlu ar Stadoù-Unanet|United States Navy]] [[Klasad Montana|klasad Montana]] ha betek re [[Morlu Impalaeriezh Japan]] [[Klasad listri-hobregonet Yamato|klasad Yamato]] a-fed armamant. An hini galloudusañ e vije bet an H-44, ul lestr-hobregonet 140 000 tonenn armet gant eizh kanol 20 biz-meud (50 sm). Daou gouc'h klasad H39-class savet; distrujet en arsanailh. === Karbedoù hobregonet === ==== Karbedoù enep kirri-nij ==== * [[Kugelblitz (karbed stourm hobregonet)|Flakpanzer IV "''Kugelblitz''"]] (luc'hed bolod) – diazezet war ar [[Panzer IV]]-[[arm enep kirri-nij emluskek]]; pemp pimpatrom savet. *[[Flakpanzer Coelian|''Flakpanzer'' 341 ''Coelian'']] – diazezet war ur [[Panzerkampfwagen V Panther|Panther D]]- [[arm enep kirri-nij emluskek]], ur vaketenn eus an [[Touribell (armamant)|douribell]] savet nemetken. === Fuzuilhoù === * [[Sturmgewehr 44]] – ar c'hentañ [[fuzuilh-arsailh]] bet krouet. === Armoù kelc'htroel/egorel === * Ar [[Kanol heol|c'hanol heol]] (Sonnengewehr) == Impalaeriezh Japan == * [[Program armoù nukleel Japan]] * [[I-400-klasad lestr-spluj]] (伊四百型潜水艦, I-yon-hyaku-gata sensuikan) – ar rbasañ listri-spluj da vezañ e-kerzh an Eil Brezel-bed hag a chomo ar re brasañ bet savet betek al [[Lestr-spluj misil balestek|listri-spluj balestek]] eus ar bloavezhioù 1960. * [[Dizagn A-150 lestr-hobregonet|Dizagn A150-klasad lestr-hobregonet]] (brudet ivez evel ar “Lestr-hobregonet klasad Super Yamato”) – da gemer plas ar [[Yamato (lestr-hobregonet)|Yamato]] gant ouzhpennadurioù ha nevezintioù. * [[Ki-200 kaeer]] – doare japanat d'an [[Messerschmitt Me 163 Komet|Me 163]]. * [[Nakajima Kikka|J9Y Kikka]] – karr-nij jet japanat [[kamikaze]]. * [[Nakajima G5N|G5N Shinzan]] – pimpatrom ur c'harr-nij bombezer ramzel, lodenn esu ar [[Steuñv Z]], doare japanat ar steuñv alaman [[Amerikabomber]]. * [[Nakajima G10N|G10N Fugaku]] – mennozh ur c'harr-nij bombezer gant un hed ramzel da vezañ keñveriet gant ar [[Convair B-36 Peacemaker|B-36 Peacemaker]] da vezañ sevenet er Steuñv Z. *[[Yokosuka MXY-7 Ohka|MXY-7 Ohka ]] – ur c'harr-nij roketenn kamikaze. *[[O-I tank dreist ponner|O-I]] – un [[tank dreist-ponner]] 150-tonnen, ur steuñv gant un istor dianav pe dost. [[Rummad:Armoù alaman an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Propaganda Nazi]] [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Gerioù alamanek]] blxz47yg8hwo7eihttmfpg2tw3f29eb 2192420 2192419 2026-06-03T19:10:47Z Dishual 612 /* Impalaeriezh Japan */ 2192420 wikitext text/x-wiki [[Restr:Arado AR E 555.jpg|thumb|''Arado E.555'', un [[nijerez]] ijinet gant an Trede Reich na voe biskoazh fardet.]] '''Wunderwaffe''' ("arm burzhudus"), ''Wunderwaffen'' el liester, zo un droienn [[alamanek]] kement hag ur ger implijet e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]] gant [[Reichsministerium für Volksaufklärung und Propaganda|Ministrerezh propaganda]] an [[Trede Reich|Alamagn Nazi]] evit ober anv eus "armoù dreistgalloudus". E gwirionez, darn eus an armoù-se a oa chomet e stad kentpatromoù, hep tizhout an tachennoù emgann, pe pa voe graet e oa re ziwezhat pe e oa ken nebeut anezho ma ne oa bet efed gwirion ebet war ar brezel. An [[Armoù-V|armoù-V]] pe ''Vergeltungswaffen'', hag a oa bet savet a-raok a oa bet implijet e-leizh dreist-holl war [[Londrez]] hag [[Antwerpen]], ur skouer e oa eus mennozhioù nevez armamant Alamagn. Hiziv-an-deiz en alamaneg e vez implijet an droienn Wunderwaffe evel un diskoulm a c'hall renkañ an holl gudennoù ; implijet e vez dre fent dreist-holl. Adalek ar bloavezh 1942 e oa kroget ar brezel da dreiñ fall evit an [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel]] ha dreist-holl Alamagn. Muioc'h-mui e oad krog da glevet e oa armoù nevez o vezañ savet, ar re-se o vezañ reveulzier ha galloudus-tre. Hervez ar propaganda e oant kap da dreiñv ar brezel war an tu mat evit an Trede Reich. A-feur ma oa ar brezel o padout hag o vont war fallaat e veze klevet muioc'h-mui anv anezhe, ha pal ar soudarded hag an drevourien o harpañ anezho e oa gounit amzer evit ma vefent implijet. A-benn ar fin hervez an istorourien int gwelet hiziv evel unan eus mammennoù koll ar brezel gant Hitler. Implijet e oa bet kalz danvezioù ral, kalz nerzh, kalz prizonidi sklaved aberzhet ha kalz arc'hant evit nebeut. Ma vije bet savet muioc'h eus un nebeud anezho e vije bet drastus evit ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. E fin ar brezel evit Alamagn e oa bet klasket kas ul lodenn eus an ijinoù pe dafar d'o sevel da [[Impalaeriezh Japan]] hag a oa bet ivez o klask sevel armoù burzhudus evit gounit ar brezel met en aner ivez. Goude an Eil Brezel-bed e oant bet implijet da vat gant un nebeud anezho o tegas nevezintioù en armamant. == Trede Reich == === Rummad Bigi === ==== Dougerien kirri-nij ==== [[File:Graf-Zeppelin-1.jpg|thumb|An douger-nijerezioù Graf Zeppelin ]] * [[Douger-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] – un douger-nijerezioù 33 550 tonenn moret e 1936; chomet diechu. * Flugzeugträger B – bag gevell ar Graf Zeppelin; distrujet gant Alamagn a-raok bezañ implijet. * Flugzeugträger C ha D – div vag eus ar c'hlasad Graf Zeppelin. * [[Douger-nijerezioù alaman I (1942)|I (1942)]] – un douger douger-nijerezioù 56 500 tonenn, a-ziwar un dezouger; nullet a-raok ma vije kroget al labour da vat. ==== Bigi brezel ==== * [[Lestr-hobregonet klasad H]] : un heuliad kinnigoù a-fed listri-hobregonet a vije bet galloudusoc'h evit re an [[Morlu ar Stadoù-Unanet|United States Navy]] [[Klasad Montana|klasad Montana]] ha betek re [[Morlu Impalaeriezh Japan]] [[Klasad listri-hobregonet Yamato|klasad Yamato]] a-fed armamant. An hini galloudusañ e vije bet an H-44, ul lestr-hobregonet 140 000 tonenn armet gant eizh kanol 20 biz-meud (50 sm). Daou gouc'h klasad H39-class savet; distrujet en arsanailh. === Karbedoù hobregonet === ==== Karbedoù enep kirri-nij ==== * [[Kugelblitz (karbed stourm hobregonet)|Flakpanzer IV "''Kugelblitz''"]] (luc'hed bolod) – diazezet war ar [[Panzer IV]]-[[arm enep kirri-nij emluskek]]; pemp pimpatrom savet. *[[Flakpanzer Coelian|''Flakpanzer'' 341 ''Coelian'']] – diazezet war ur [[Panzerkampfwagen V Panther|Panther D]]- [[arm enep kirri-nij emluskek]], ur vaketenn eus an [[Touribell (armamant)|douribell]] savet nemetken. === Fuzuilhoù === * [[Sturmgewehr 44]] – ar c'hentañ [[fuzuilh-arsailh]] bet krouet. === Armoù kelc'htroel/egorel === * Ar [[Kanol heol|c'hanol heol]] (Sonnengewehr) == Impalaeriezh Japan == * [[Program armoù nukleel Japan]] * [[I-400-klasad lestr-spluj]] (伊四百型潜水艦, I-yon-hyaku-gata sensuikan) – ar brasañ listri-spluj da vezañ bet e-kerzh an Eil Brezel-bed hag a chomo ar re brasañ bet savet betek al [[Lestr-spluj misil balestek|listri-spluj balestek]] eus ar bloavezhioù 1960. * [[Dizagn A-150 lestr-hobregonet|Dizagn A150-klasad lestr-hobregonet]] (brudet ivez evel ar “Lestr-hobregonet klasad Super Yamato”) – da gemer plas ar [[Yamato (lestr-hobregonet)|Yamato]] gant ouzhpennadurioù ha nevezintioù. * [[Ki-200 kaeer]] – doare japanat d'an [[Messerschmitt Me 163 Komet|Me 163]]. * [[Nakajima Kikka|J9Y Kikka]] – karr-nij jet japanat [[kamikaze]]. * [[Nakajima G5N|G5N Shinzan]] – pimpatrom ur c'harr-nij bombezer ramzel, lodenn esu ar [[Steuñv Z]], doare japanat ar steuñv alaman [[Amerikabomber]]. * [[Nakajima G10N|G10N Fugaku]] – mennozh ur c'harr-nij bombezer gant un hed ramzel da vezañ keñveriet gant ar [[Convair B-36 Peacemaker|B-36 Peacemaker]] da vezañ sevenet er Steuñv Z. *[[Yokosuka MXY-7 Ohka|MXY-7 Ohka ]] – ur c'harr-nij roketenn kamikaze. *[[O-I tank dreist ponner|O-I]] – un [[tank dreist-ponner]] 150-tonnen, ur steuñv gant un istor dianav pe dost. [[Rummad:Armoù alaman an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Propaganda Nazi]] [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Gerioù alamanek]] 90jto1lmrzua11f2rrboht5qu81yw2h 0 171425 2192363 2169562 2026-06-03T13:49:56Z Dishual 612 2192363 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Labour zo}}[[Restr:Tesla_auto_bots.jpg|thumb|275x275px|Penaos oberiata ur c'harr-tan e Komp. [[Tesla, Inc.|Tesla]].]] Oberiata traoù gant [[Danvez krai|danvezioù krai]] eo ar '''vichererezh''', ur rann eus an [[ijinerezh]] ivez. Alies e vod tennadoù n'haller ket mont re brim ganto, skouerioù ha reolennoù da zoujañ. Implijet e vez ostilhoù pe mekanikoù-binviji. [[Rummad:Armerzh]] n9bdexucr30sh7zeg3ycz537lu7wk8m 14 172490 2192469 2116597 2026-06-04T08:10:36Z Kestenn 14086 2192469 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Listri-brezel Alamagn]] r5dxitgdqh88n5zi64xb5bq50tljkrh 0 175614 2192364 2192310 2026-06-03T13:53:42Z Dishual 612 /* Aozadur */ 2192364 wikitext text/x-wiki {{Labour a chom}} {{databox}} [[Restr:Abzeichen Festungstruppen Maginot-Linie.jpg|thumb|220x220px|Arouez unvezioù al linenn Maginot]] Al '''linenn Maginot''' a oa ur stroll [[Kreñvlec'h|kreñvlec'hioù]] ha savadurioù difenn savet gant [[Bro-C'hall]] etre 1929 ha 1940 a-hed he harzoù gant [[Italia]], [[Suis]], [[Alamagn]], [[Luksembourg (bro)|Luksembourg]] ha [[Belgia]]. == Orin == Goude dibenn ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] e savas divizoù e-touez ar pennoù milourel ha politikel gall evit gouzout petra a vije ar mod gwellañ da aozañ difenn harzoù Bro-C'hall, betegoût e vije aloubet ar vro a-nevez. Pa ginnige lod sevel linennoù difenn skañv ha lakaat ar pouez war un arme enepargadennoù fiñv, mekanikaet ha gouest da vont prim eus ul lec'h d'egile, lod all, en o zouez [[André Maginot]], bet [[Ministrerezh an Armeoù (Bro-C'hall)|ministr ar Brezel]] etre 1922 ha 1924, a soñje dezhe e oa gwelloc'h fiziañ en ul linenn difenn greñv. Diazezet e oa ar soñj-se ivez war ar fed e oa gortozet un diskar eus ar boblañs en oad da stourm er bloavezhioù 1930, abalamour d'an niver a c'hanedigezhioù bezañ digresket a galz e-pad ar Brezel Bras ; an taktikoù difenn a c'houlenne nebeutoc'h a soudarded evit ar re argadiñ. E 1929, pa zistroas André Maginot d'e bost ministr goude un troc'h, e voe kroget da vat gant al labourioù evit sevel al linenn, a veze anvet ''Fortification permanente'' (kreñvadur peurbad) neuze. He fal e oa gellet derc'hel teir sizhunvezh da nebeutañ, en ur chom emren, da vare un aloubadeg. 5 miliard a lurioù gall a voe postet e savidigezh al linenn, ha war-dro 20.000 labourer a gemeras perzh enni. An anv ''Ligne Maginot'' a voe roet dezhi e 1935 hepken, goude marv André Maginot. == Aozadur == [[Restr:CarteLigneMaginot.png|kleiz|thumb|212x212px|Kartenn takadoù al linenn e 1939-1940]] Ul linenn-difenn kreñv a voe savet e-tal an harzoù gant Alamagn hag Italia dreist-holl, enni ur rouedad kreñvlec'hioù. E-tal Alamagn e oa ar savadurioù-mañ savet dindan douar, ha tro-dro dezhe e kaved [[Kav-kreñv|kavioù-kreñv]], koupolennoù arsellet pe [[Mindrailherez|mindrailherezioù]], fozioù ha linennnoù [[orjal dreinek]]. Betek 25 km a ledander e c'halle al linenn bezañ e lec'hioù zo en [[Elzas]]. E-tal Italia e voe tennet splet eus an dachenn evit toullañ kreñvlec'hioù er menez war-eeun. Dafaret e oa al linenn gant pezhioù [[kanolierezh]] 75 mm, 81 mm ha 135 mm, kanolioù eneptank 37 mm ha 47 mm, [[Kanol-mortez|kanolioù-mortez]] 40 mm ha 50 mm, mindrailherezioù [[Reibel (mindrailherez)|Reibel]] ha [[Fuzuilh-vindrailher|fuzuilhoù-mindrailher]] deveret eus an [[FM 24/29]]. Gellet a rae pep post-tennañ goloiñ trowardroioù unan all da nebeutañ. E penn a-raok an teknologiezhioù nevez e oa al linenn. Pep post-emgann a oa liammet ouzh ar re all dre bellgomz. Degaset e veze ar [[Munision|munisionoù]] betek enne gant mekanikoù tredan. Koupolennoù enne kanolioù a c'halle sevel a-zindan an douar evit tennañ ha diskenn evit kuzhat adarre, a-benn ma vije kuzhet ar savadurioù ar muiañ ar gwellañ. Silet e veze an aer, a veze gwasket un tamm e diabarzh ar savadurioù evit mirout ouzh gazoù emgann pe moged da zont-tre enne. <gallery> Restr:Bloc B5 de Rimpla (2).JPG|Bloc'h 5 kreñvelc'h Rimplas ([[Alpoù-an-Arvor]]) Restr:C23 Ravin de Crusnes créneaux JM AC47.jpg|Kav-kreñv e Crusnes ([[Meurthe-et-Moselle]]) Restr:A10 Immerhof Entrée & barbelés.jpg|Rouedad orjal-dreinek dirak savadur an Immerhof ([[Loren]]) Restr:Antitankrails.jpg|Rouedad reilhoù eneptank dirak kreñvlec'h an Hochwald (Elzas) </gallery> Abalamour d'ar vuhez e kreñvlec'hioù kloz, gant nebeut a c'houloù, bezañ heñvel a-walc'h ouzh an hini war vag, e voe roet an anv ''équipages'' (« ekipajoù ») da soudarded ar c'hreñvlec'hioù. Lec'hioù en em walc'hiñ ha klañvdioù a gaved e pep savadur. Ingal e oa an temperadur diabarzh (13°C). Daoust d'ar savadurioù bezañ soñjet evit reiñ bod da soudarded en ur mod padus e voe paket lod anezhe gant un droug hag a voe lesanvet «''bétonite''»<ref>"Kleñved diwar vetoñs".</ref>, hag a voe deskrivet evel ur meskaj etre an enoe, an diwaskadenn hag ar [[Klozarureg|c'hlozarureg]]. Difennet e oa al linenn gant rejimantoù savet a ratozh-kaer evit implijout anezhi, en o zouez ar [[Régiment d'Infanterie de Forteresse|RIF]] (Rejimantoù Troadegiezh ar C'hreñvlec'hioù) pe ar [[Régiment d'Artillerie de Position|RAP]] (Rejimantoù Kanolierezh Lec'hioù-kreñv). E deroù miz Mae 1940 e oa 28 rann-arme [[troadegiezh]] klasel o c'hortoz a-dreñv d'al linenn ivez. <gallery> Restr:LigneMaginotStOursCasernement.jpg|Kambreier (kreñvlec'h Saint-Ours Haut, [[Val D'Oronaye]], [[Alpoù-Provañs-Uhel]]) Restr:Maginot1ix.jpg|Trepas e kreñvlec'h Hackenberg ([[Veckring]], Loren) Restr:Abri-hettange-2004-02.jpg|Siloù evit an aer en ur goudor e [[Hettange]] (Loren) Restr:Turret75.JPG|Un [[Touribell (armamant)|douribell]] evit ur c'hanol 75 mm </gallery> == Implij == Er bloavezhioù 1930 e voe implijet al linenn Maginot gant ar gouarnamant gall evit frealziñ ar boblañs. Ger-stur al linenn en arme e oa «'' On ne passe pas'' » (Ne dremener ket). Pa grogas ar « [[Brezel Drol|Brezel drol]] » e miz Gwengolo 1940 e voe rediet an annezidi hag a oa o chom etre al linenn Maginot hag harzoù ar vro da vont kuit. D'an 10 a viz Mae e krogas [[emgann Bro-C'hall]]. Dibab a reas ar [[Wehrmacht]] tremen dre koadeier [[Ardenne]], un takad ha ne oa fonnus al linenn Maginot warnañ abalamour e soñje d'ar pennoù-meur gall e oa dibosubl lakaat un arme mekanikaet da dreuziñ anezhañ. En devezhioù war-lerc'h en em gavas neuze difennerien al linenn Maginot en takad-mañ oc'h enebiñ ouzh argadennoù dre an a-raog ha dre an a-dreñv. Daoust d'ar bombezadagoù kreñv etre kreiz miz Mae hag an 22 a viz Even, ar braz eus ar c'hreñvlec'hioù a zalc'has mat-tre. En [[Alpoù]] e tiskouezas al linenn bezañ efedus pa voe taget gant an [[Arme Italia|arme italian]] adalek an 10 a viz Even, he ne voe ket treuzet ganti dre an nerzh. <gallery> Restr:French soldiers on Maginot Line.jpg|Eilañ ar soudarded en ur c'hreñvlec'h (1939) Restr:Cloche gfm2.jpg|Ur c'hloc'h tizhet gant obuzioù e kreñvlec'h [[La Ferté]] (Ardenne) Restr:Bundesarchiv Bild 121-0486, Frankreich, Maginotlinie.jpg|Poliserien alaman dirak ur c'hav-kreñv Restr:Maginot Line 1944.jpg|Soudarded stadunanat dirak kreñvlec'h an Hochwald (1944) </gallery> D'an 22 a viz Even 1940, devezh sinañ an harz-tan gant an [[Trede Reich]], an unvezioù gall a oa e savadurioù al linenn a resevas urzh da zilezel anezhi. E miz Gouere war-lerc'h e voe aloubet al linenn tamm-ha-tamm gant an arme alaman, hag a broduas e 1940 ha 1941 filmoù propaganda o tiskouez he soudarded bezañ trec'h e emgannoù evit tapout al linenn, a-enep d'ar wirionez istorel. [[Renad Vichy]], a oa o klask bouc'h ar pec'hedoù evit koll ar vro e 1940, a damallas da soudarded al linenn bezañ dilezet anezhi en ur dec'hel kuit dirak an arme alaman, a-enep d'ar wirionez ivez. Savadurioù zo eus al linenn a voe adimplijet gant an Alamaned e 1944-1945 evit difenn o bro a-enep d'ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. Savadurioù all a voe implijet gant an arme c'hall betek 1966 a-raok bezañ dilezet. == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://www.lignemaginot.com/accueil/indexfr.htm Lec'hienn kreñvlec'h Schoenenbourg] == Gwelet ivez == * [[Linenn Siegfried]] * [[Emgann Bro-C'hall]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Linennoù difenn an Eil Brezel-bed]] 37tk3cvqdqss27o2xctdj92x2gkitf5 0 175850 2192428 2192098 2026-06-03T20:18:28Z Dakbzh 58931 + Kampion kemmesk 2026. 2192428 wikitext text/x-wiki '''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]]. == Kampioned == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk) |- |1||1928||[[Victor Goglidze]] |- |2||1938||[[Archil Ebralidze]] |- |3||1939||Archil Ebralidze |- |4||1941||Archil Ebralidze |- |5||1944||[[Vladas Mikėnas]] |- |6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)<br>Archil Ebralidze |- |7||1947||[[Nikolay Sorokin]] |- |8||1948||[[Mikhail Shishov]] |- |9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]] |- |10||1950||[[Alexandre Blagidze]] |- |11||1951||Nikolay Sorokin |- |12||1952||Mikhail Shishov |- |13||1953||Alexandre Blagidze |- |14||1954||[[Alexandr Buslaev]] |- |15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |16||1956||Mikhail Shishov |- |17||1957||Alexandre Blagidze |- |18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |19||1959||Bukhuti Gurgenidze |- |20||1960||Bukhuti Gurgenidze |- |21||1961||Bukhuti Gurgenidze |- |22||1962||Bukhuti Gurgenidze |- |23||1963||Bukhuti Gurgenidze |- |24||1964||Bukhuti Gurgenidze |- |25||1965||Bukhuti Gurgenidze |- |26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]] |- |27||1967||Roman Dzindzichashvili |- |28||1968||Bukhuti Gurgenidze |- |29||1969||Roman Dzindzichashvili |- |30||1970||Bukhuti Gurgenidze |- |31||1971||[[Zurab Mikadze]] <br/> [[Alexandre Bokuchava]] |- |32||1972||[[Tamaz Giorgadze]] |- |33||1973||Bukhuti Gurgenidze |- |34||1974||[[Elizbar Ubilava]] |- |35||1975||[[Zurab Sturua]] |- |36||1976||[[Iuri Chikovani]] |- |37||1977||[[Zurab Sturua]] |- |38||1978||[[Gennadi Zaichik]] |- |39||1979||Gennadi Zaichik |- |40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]] |- |41||1981||Zurab Sturua |- |42||1982||[[Giorgi Giorgadze]] |- |43||1984||Zurab Sturua |- |44||1985||Zurab Sturua |- |45||1986||[[Elizbar Ubilava]] |- |46||1987||Mikhail Krasenkov |- |47||1988||Giorgi Giorgadze |- |48||1989||[[Giorgi Bagaturov]] |- |49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]] |- |50||1991||[[Tamaz Tabatadze]] |- |51||1992||[[Khvicha Supatashvili]] |- |52||1993||[[Akaki Shalamberidze]] |- |53||1994||[[Lasha Janjgava]] |- |54||1995||[[Giorgi Bagaturov]] |- |55||1996||[[Lasha Janjgava]]<ref>{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996, Mark Crowther, The Week in Chess]</ref>. |- |56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]] |- |57||1998||[[Nino Khurtsidze]] |- |58||1999|| Giorgi Bagaturov |- |59||2000||[[Tamaz Gelashvili]] |- |60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]] |- |61||2002||Mikheil Mchedlishvili |- |62||2003||[[Baadur Jobava]] |- |63||2004||[[Merab Gagunashvili]] |- |64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]] |- |65||2006||Giorgi Kacheishvili |- |66||2007||[[Baadur Jobava]] |- |67||2008||[[Levan Pantsulaia]] |- |68||2009||[[Tornike Sanikidze]] |- |69||2010||Merab Gagunashvili |- |70||2011||[[Davit Zarkua]] |- |71||2012||Baadur Jobava |- |72||2013||[[Gaioz Nigalidze]] |- | 73||2014||Gaioz Nigalidze |- |74||2015||Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces Levan Pantsulaia Champion of Georgia - World Sport]</ref>. |- |75||2016||[[Davit Jojua]] |- |76||2017||[[Luka Paichadze]] |- |77||2018||Mikheil Mchedlishvili |- |78||2019||[[Giga Quparadze]] |- |79||2020||Luka Paichadze |- |80 |2021 |Levan Pantsulaia |- |81 |2022 |Levan Pantsulaia |- |- |82 |2023 |Mikheil Mchedlishvili |- |- |83 |2024 |Baadur Jobava |- |- |84 |2025 |Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&art=1 GEO 84th Ch]</ref>. |- |- |85 |2026 |Baadur Jobava |- |} | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn!! Bloaz !! Kampionez |- |1||1935||[[Fani Kats]] |- |2||1936||[[Fani Kats]] |- |3||1937||[[Berta Krezberg]] |- |4||1938||[[Varvara Zargarian]] |- |5||1940||[[Varvara Zargarian]] |- |6||1940||[[Ksenia Gogiava]] |- |7||1945||[[Varvara Zargarian]] |- |8||1947||[[Ksenia Gogiava]] |- |9||1948||[[Lili Gelovani]] |- |10||1950||[[Ksenia Gogiava]] |- |11||1952||[[Ksenia Gogiava]] |- |12||1953||[[Eliso Kakabadze]] |- |13||1954||[[Eliso Kakabadze]] |- |14||1955||[[Eliso Kakabadze]] |- |15||1956||[[Nona Gaprindachvili]] |- |16||1957||[[Eliso Kakabadze]] |- |17||1958||[[Manana Togonidze]] |- |18||1959||[[Nona Gaprindachvili]] |- |19||1960||[[Nona Gaprindachvili]] |- |20||1961||[[Nona Gaprindachvili]] |- |21||1963||[[Alla Chaikovskaya]] |- |22||1964||[[Nana Aleksandria]] |- |23||1965||[[Nana Aleksandria]] |- |24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |25||1968||[[Nana Aleksandria]] |- |26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]] |- |27||1970||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]] |- |29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |30||1973||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |31||1974||[[Tsiuri Kobaidze]] |- |32||1975||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |33||1976||[[Nino Gurieli]] |- |34||1977||[[Nino Melashvili]] |- |35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |36||1979|||[[Tamila Meskhi]] |- |37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |38||1981||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |39||1982||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |40||1983||[[Ketevan Arakhamia]] |- |41||1984||[[Ketevan Arakhamia]] |- |42||1985||[[Genrieta Lagvilava]] |- |43||1986||[[Sofio Tereladze]]<br>[[Ketevan Melashvili]] |- |44||1987||[[Ketino Kachiani]] |- |45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |46||1989||[[Nino Khurtsidze]] |- |47||1990||[[Ketevan Arakhamia]] |- |48||1991||[[Inga Khurtsilava]] |- |49||1992||[[Nino Gurieli]] |- |50||1993||[[Nino Khurtsidze]] |- |51||1994||[[Natia Janjgava]] |- |52||1995||[[Miranda Khorava]] |- |53||1996||[[Maia Lomineishvili]]<ref>{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996 - The Week in Chess]</ref> |- |54||1997||[[Inga Khurtsilava]] |- |55||1998||[[Maia Lomineishvili]] |- |56||1999||[[Inga Charkhalashvili]] |- |57||2000||[[Sofio Tereladze]]<br>[[Inga Khurtsilava]] |- |58||2001||[[Lela Javakhishvili]] |- |59||2002||[[Maia Lomineishvili]], [[Ana Matnadze]] |- |60||2003||[[Nana Dzagnidze]] |- |61||2004||[[Nana Dzagnidze]] |- |62||2005||[[Nino Khurtsidze]] |- |63||2006||[[Nino Khurtsidze]] |- |64||2007||[[Lela Javakhishvili]], [[Sopiko Khukhashvili]] |- |65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]] |- |66||2009||[[Maia Lomineishvili]] |- |67||2010||[[Salome Melia]] |- |68||2011||[[Maia Lomineishvili]] |- |69|| 2012||[[Bella Khotenashvili]] |- |70||2013||[[Nino Khurtsidze]] |- |71||2014||[[Lela Javakhishvili]] |- | 72||2015||[[Nino Batsiashvili]] |- |73||2016||[[Lela Javakhishvili]] |- |74||2017||[[Bella Khotenashvili]] |- |75||2018||[[Nino Batsiashvili]] |- |76||2019||[[Meri Arabidze]] |- |77||2020||[[Nino Batsiashvili]] |- |78||2021||[[Bella Khotenashvili]] |- |79||2022||[[Nino Batsiashvili]] |- |80||2023||[[Bella Khotenashvili]] |- |81||2024||[[Lela Javakhishvili]] |- |82||2025||[[Nana Dzagnidze]]<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&art=4 GEO Women 82nd Ch]</ref>. |- |83||2026||[[Nino Batsiashvili]] |} |} == Liammoù diavaez == *{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984] *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 January 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=6 February 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=26 March 2007 | title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=31 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=2 February 2009 | title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9 | publisher=London Chess Center }} == Notennoù ha dave == {{daveoù}} [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]] s0zu9f4t53jiedfofhtscxvy1uj5i6s 0 179897 2192362 2191207 2026-06-03T13:49:27Z Dishual 612 2192362 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="background-color: #9cf"> {| style="margin:auto;"> |- align="center" | [[Restr:Flag of the United States (Pantone).svg|frameless|left|199x199px]] | <span style="color: black; font-size:300%;">'''Stadoù-Unanet Amerika'''</span><br><span style=" font-size:150%;"><br>''Welcome to the United States Portal in Breton''</span></span><br><br><span style=" font-size:150%;">'''Donemat war porched ar [[Stadoù-Unanet]]'''</span> | [[Restr:Great Seal of the United States (obverse).svg|frameless|right|199x199px]] |} {| width="100%" style="border: 1px solid #cc9; background-color: #e0eee0 " |- valign="top" | width="33%" | <div style="text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;">Douaroniezh hag istor</div><hr> [[Skeudenn:USA topo en.jpg|center|250px]] ; ==== Douaroniezh ==== [[Kanienn Veur]] • [[Appalachoù]] • [[Denali]] • [[Menezioù Roc'hellek]] • [[Lennoù Meur Amerika|Lennoù Meur]] • [[Mississippi]] • [[Rio Grande (Norzhamerika)|Rio Grande]] • [[Inizi Keys]] • [[Dezerzh Mojave]] • [[Menez Sant Helens]] • Peder rannvro vras ar Stadoù-Unanet : [[Biz ar Stadoù-Unanet|Biz]] • [[Midwest]] • [[Su ar Stadoù-Unanet|Su]] • [[Kornôg ar Stadoù-Unanet|Kornôg]] ==== Plant ha loened ==== [[Sekoia]] • [[Gwez-tulipez Virginia]] • [[Aligator Amerika]] • [[Bizon Amerika]] • [[Bleiz]] • [[Grizzli]] • [[Morerer penn gwenn]] • [[Karv-erc'h]] • [[Koiot]] • [[Puma]] • [[Vizon Amerika]] • [[Wapiti]] • [[Park broadel Yellowstone]] ==== Istor ==== [[Rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika|Amerindianed]] • [[Trizek trevadenn]] • [[Reveulzi amerikan]] • [[Brezel Reveulzier Amerikan|Brezel Reveulzier]] • [[George Washington]] • [[Benjamin Franklin]] • [[Thomas Jefferson]] • [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel diabarzh Stadoù-Unanet]] • [[Abraham Lincoln]] • [[Trec'h war ar C'hornôg]] <gallery mode="packed"> US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg|<small>Bilhed 1 [[dollar amerikan]] gant penn [[George Washington]].</small> </gallery> ===== Istor an XX{{vet}} kantved ===== [[Pevarzek savboent Wilson]] • [[Freuz-yalc'h 1929]] • ''[[New Deal]]'' • [[Arsailh war Pearl Harbor]] • [[Dilestradeg Normandi]] • [[Franklin Delano Roosevelt]] • [[Lazhadenn John F. Kennedy]] • [[Richard Nixon]] • [[Ronald Reagan]] ===== Istor an XXI{{vet}} kantved ===== [[George H. W. Bush]] • [[Gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001]] • [[Barack Obama]] • [[Donald Trump]] | width="33%" | <div style="text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;">Kevredigezh ha sevenadur</div><hr> [[Skeudenn:Motherhood and apple pie.jpg|center|250px]] ==== Demografiezh ha poblañs ==== [[Demografiezh ar Stadoù-Unanet]] • [[Kêrioù ar Stadoù-Unanet|Kêrioù]] • [[Afroamerikaned]] • ''[[White Anglo-Saxon Protestant]]'' • [[Enbroañ er Stadoù-Unanet]] • [[New York]] • [[Los Angeles]] • [[Chicago]] ==== Arzoù grafek ha skeudenn ==== [[Pop Art]] • [[Akademiezh Arzoù ha Skiantoù ar Fiñvskeudenniñ]] • [[Academy Award|Oskar]] • [[Western (doare)|Western]] • [[Walt Disney]] • [[Marilyn Monroe]] • [[Steven Spielberg]] • [[Breaking Bad]] • [[Game of Thrones]] • [[Stranger Things]] ==== Sonerezh ==== [[Blues]] • [[Jazz]] • [[Rock 'n' roll]] • [[Grunge]] • [[Rap]] • [[Carnegie Hall]] • [[Broadway]] • [[Louis Armstrong]] • [[Michael Jackson]] • [[Madonna]] <gallery mode="packed" heights="170px"> Michael Jackson with the Reagans.jpg|<small>[[Michael Jackson]] gant ar Reagan en Ti Gwenn.</small> </gallery> ==== Lennegezh ==== [[Mark Twain]] • [[John Steinbeck]] • [[Ernest Hemingway]] • [[Jack Kerouac]] • [[Stephen King]] • [[George R. R. Martin]] ==== Buhez pemdeziek ha kevredigezh ==== ''[[American way of life]]'' • [[Keginerezh Stadoù-Unanet Amerika|Keginerezh ar Stadoù-Unanet]] • ''[[The New York Times]]'' • [[Las Vegas]] • [[Jeans]] • [[T-shirt]] • [[Banniel ar Stadoù-Unanet|Banniel broadel]] • [[Halloween]] • [[Thanksgiving]] • [[Uncle Sam]] ==== Sport ==== [[Mohamed Ali]] • [[Baseball]] • [[Basket-ball]] • [[Michael Jordan]] • [[Mell-droad amerikan]] • [[Indianapolis 500]] • [[Super Bowl]] • [[Hoke war skorn]] | width="33%" | <div style="text-align:center; font-family:Georgia; font-size:1.5em;">Politikerezh hag armerzh</div><hr> [[Restr:WhSouthLawn.JPEG|center|250px]] ==== Ensavadurioù ha buhez politikel ==== [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|Prezidant SUA]] • [[Listenn prezidanted Stadoù-Unanet Amerika]] • [[Ti Gwenn]] • [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet|Kendalc'h]] • [[Lez-veur SUA|Lez-veur]] • [[Kontelezhioù er Stadoù-Unanet|Kontelezhioù]] • [[Stadoù ar Stadoù-Unanet|Stadoù]] • [[Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)|Strollad Demokratel]] • [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Strollad Republikan]] • [[Federal Bureau of Investigation]] • [[Central Intelligence Agency]] • [[Nerzhioù armet ar Stadoù-Unanet|Nerzhioù armet]] • [[NASA]] ==== Armerzh ==== [[Dollar ar Stadoù Unanet|Dollar]] • [[Silicon Valley]] • [[Rust Belt]] • [[Wall Street]] • [[Mirad kevreadel ar Stadoù-Unanet|Mirad kevreadel]] • [[Amazon (embregerezh)|Amazon]] • [[Coca-Cola]] • [[Boeing]] • [[Google]] • [[Microsoft]] • [[Ford Motor Company|Ford]] • [[McDonald's]] • [[Nike]] • [[Pfizer]] • [[Procter & Gamble]] • [[Walmart]] <gallery mode="packed" heights="170px"> Tesla auto bots.jpg|<small>[[Robot]] industriel o kenstrollañ un [[Tesla, Inc.|Tesla]] Patrom S en ul labouradeg e [[Kalifornia]].</small> </gallery> ==== Skolioù-meur ha klaskerezh ==== [[Ivy League]] • [[Skol-veur Harvard]] • [[Ensavadur Teknologiezh Massachusetts]] • [[Skol-veur Princeton]] • [[Skol-veur Yale]] • [[Skol-veur Kalifornia e Berkeley]] • [[Skol-veur Stanford]] ==== Tud a afer hag embregerien ==== [[Henry Ford]] • [[John D. Rockefeller]] • [[Steve Jobs]] • [[Bill Gates]] • [[Elon Musk]] |}</div> {| style="background-color: #e0eee0 " <gallery mode="packed" heights="350px"> View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg|<center><big>Sell war [[Manhattan]] hag an [[Empire State Building]] e [[New York]]</big>.</center> </gallery> |} <div style="background-color: #9cf"> === ''Sklêrijenn war...'' === <big><center><big>Ar programm [[Apollo 11]]</big></center></big> <gallery mode="packed" heights="200px"> Apollo 11 Crew.jpg </gallery> Gant ar gefridi [[Programm Apollo|Apollo]] 11 ec'h eas tri den betek al [[Loar]] evit ar wech kentañ. D'an 21 a viz Gouere 1969, goude bezañ pradet war Mor ar Sioulded e tiskennas [[Neil Armstrong]] da gerzhet war al [[Loar]] ; goude e gammed kentañ e lavaras ar c'homzoù brudet ''« Setu ur c'hammed bihan evit un den, ur c'hammed ramzel evit mab-den »''. [[Buzz Aldrin]] a ziskennas war e lerc'h. '''''[[Apollo 11|Gouzout muioc'h...]]''''' </div> <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Stadoù-Unanet Amerika]] [[Rummad:Porchedoù|Stadoù-Unanet Amerika]] ri3dobpn9y6u2dmx77axomcvzm1yd0e 0 180375 2192357 2026-06-03T13:21:42Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''Anthropic PBC'''<ref>{{Cite web |title=Anthropic PBC - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302020353/https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-date=2026-03-02 |access-date=2026-05-27 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> zo un embregerezh [[naouegezh artifisiel]] (NA) [[stadunanat]] gant ar penn-lec'h o vezañ e [[San Francisco]], e [..." 2192357 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Anthropic PBC'''<ref>{{Cite web |title=Anthropic PBC - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302020353/https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-date=2026-03-02 |access-date=2026-05-27 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> zo un embregerezh [[naouegezh artifisiel]] (NA) [[stadunanat]] gant ar penn-lec'h o vezañ e [[San Francisco]], e [[Kalifornia]]. Ganti ez eus bet diorroet un heuliad [[Patrom bras al lavar|patromoù bras al lavar]] anvet [[Claude (patrom lavar)|Claude]] hag a ro pouez bras war [[surentez an naouegezhioù artifisiel]].<ref>{{Cite web |date=6 February 2023 |title=ChatGPT must be regulated and A.I. 'can be used by bad actors,' warns OpenAI's CTO |url=https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |work=Fortune |language=en-US |via=finance.yahoo.com|last=Mollman|first=Steve}}</ref> Anthropic a zo bet krouet en 2021 gant tud bet o labourat evit [[OpenAI]], evel ar c'hoar ha breur [[Daniela Amodei]] hag a zo prezidantez ha [[Dario Amodei]] ar rener errounid.<ref>{{Cite web|title=Anthropic: Company Overview & News|url=https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |access-date=2024-04-11|website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|language=en-US |archive-date=April 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410003346/https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |url-status=live }}</ref> An embregerezh a zo un [[embregerezh gant kevalaoù prevez]] hag e 2026 eo istimet talvoudegezh an embregerezh da vezañ 965 miliard a zollarioù stadunanat.<ref name="Babu-2026">{{Cite news |last1= Babu |first1=Juby |last2= Seetharaman |first2= Deepa |date=2026-05-28 |title=Anthropic's valuation surges to $965 billion, surpassing OpenAI |url=https://www.reuters.com/business/anthropic-raises-65-billion-now-valued-965-billion-2026-05-28/ |access-date= |work=Reuters}}</ref> [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2021]] [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù naouegezh artifisiel]] f1f2zw7tcxhkkm66rxzat5riza3bari 2192358 2192357 2026-06-03T13:22:13Z Dishual 612 2192358 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Anthropic PBC'''<ref>{{Cite web |title=Anthropic PBC - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302020353/https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-date=2026-03-02 |access-date=2026-05-27 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> zo un embregerezh [[naouegezh artifisiel]] (NA) [[stadunanat]] gant ar penn-lec'h o vezañ e [[San Francisco]], e [[Kalifornia]]. Ganti ez eus bet diorroet un heuliad [[Patrom bras al lavar|patromoù bras al lavar]] anvet [[Claude (patrom lavar)|Claude]] hag a ro pouez bras war [[surentez an naouegezhioù artifisiel]].<ref>{{Cite web |date=6 February 2023 |title=ChatGPT must be regulated and A.I. 'can be used by bad actors,' warns OpenAI's CTO |url=https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |work=Fortune |language=en-US |via=finance.yahoo.com|last=Mollman|first=Steve}}</ref> Anthropic a zo bet krouet en 2021 gant tud bet o labourat evit [[OpenAI]], evel ar c'hoar ha breur [[Daniela Amodei]] hag a zo prezidantez ha [[Dario Amodei]] ar rener errounid.<ref>{{Cite web|title=Anthropic: Company Overview & News|url=https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |access-date=2024-04-11|website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|language=en-US |archive-date=April 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410003346/https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |url-status=live }}</ref> An embregerezh a zo un [[embregerezh gant kevalaoù prevez]] hag e 2026 eo istimet talvoudegezh an embregerezh da vezañ 965 miliard a zollarioù stadunanat.<ref name="Babu-2026">{{Cite news |last1= Babu |first1=Juby |last2= Seetharaman |first2= Deepa |date=2026-05-28 |title=Anthropic's valuation surges to $965 billion, surpassing OpenAI |url=https://www.reuters.com/business/anthropic-raises-65-billion-now-valued-965-billion-2026-05-28/ |access-date= |work=Reuters}}</ref> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2021]] [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù naouegezh artifisiel]] 1t9n1qg81vka210q3zqkvag3ditpkhi 2192401 2192358 2026-06-03T17:47:40Z Dishual 612 2192401 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Anthropic PBC'''<ref>{{Cite web |title=Anthropic PBC - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302020353/https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-date=2026-03-02 |access-date=2026-05-27 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> zo un embregerezh [[naouegezh artifisiel]] (NA) [[stadunanat]] gant ar penn-lec'h o vezañ e [[San Francisco]], e [[Kalifornia]]. Ganti ez eus bet diorroet un heuliad [[Patrom bras al lavar|patromoù bras al lavar]] anvet [[Claude (patrom lavar)|Claude]] hag a ro pouez bras war [[surentez an naouegezhioù artifisiel]].<ref>{{Cite web |date=6 February 2023 |title=ChatGPT must be regulated and A.I. 'can be used by bad actors,' warns OpenAI's CTO |url=https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |work=Fortune |language=en-US |via=finance.yahoo.com|last=Mollman|first=Steve}}</ref> Anthropic a zo bet krouet en 2021 gant tud bet o labourat evit [[OpenAI]], evel ar c'hoar ha breur [[Daniela Amodei]] hag a zo prezidantez ha [[Dario Amodei]] ar rener erounit.<ref>{{Cite web|title=Anthropic: Company Overview & News|url=https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |access-date=2024-04-11|website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|language=en-US |archive-date=April 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410003346/https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |url-status=live }}</ref> An embregerezh a zo un [[embregerezh gant kevalaoù prevez]] hag e 2026 eo istimet talvoudegezh an embregerezh da vezañ 965 miliard a zollarioù stadunanat.<ref name="Babu-2026">{{Cite news |last1= Babu |first1=Juby |last2= Seetharaman |first2= Deepa |date=2026-05-28 |title=Anthropic's valuation surges to $965 billion, surpassing OpenAI |url=https://www.reuters.com/business/anthropic-raises-65-billion-now-valued-965-billion-2026-05-28/ |access-date= |work=Reuters}}</ref> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2021]] [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù naouegezh artifisiel]] k0u41eu8kiad4wy5gmo4tktxzdyni8a 0 180376 2192360 2026-06-03T13:47:20Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''Tesla, Inc.''' zo un [[embregerezh treuzvroadel]] [[stadunanat]] [[Sevel kirri]] hag [[energiezh hirbad]]. Al lec'h-pennn a zo e [[Austin (Texas)|Austin]], en [[Texas]]. Labourat a ra war an [[dizagn]], sevel, ha gwerzhañ [[Karr-tan tredan|kirri tredan]] , batirioù difiñv evel [[mirlec'h energiezh]] eus ar stumm evit an tiez evel [[Rouedad mirlec'h energiezh|rouedadoù mirlec'h]], [[Panell heol|panelloù heol]] ha [[Bardell heol|bardelloù heol]], h..." 2192360 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tesla, Inc.''' zo un [[embregerezh treuzvroadel]] [[stadunanat]] [[Sevel kirri]] hag [[energiezh hirbad]]. Al lec'h-pennn a zo e [[Austin (Texas)|Austin]], en [[Texas]]. Labourat a ra war an [[dizagn]], sevel, ha gwerzhañ [[Karr-tan tredan|kirri tredan]] , batirioù difiñv evel [[mirlec'h energiezh]] eus ar stumm evit an tiez evel [[Rouedad mirlec'h energiezh|rouedadoù mirlec'h]], [[Panell heol|panelloù heol]] ha [[Bardell heol|bardelloù heol]], ha produioù ha servijoù all. An embregerezh a oa bet krouet e miz Gouhere 2003 gant [[Martin Eberhard]] ha [[Marc Tarpenning]] evel '''Tesla Motors'''. An anv a ra dave d'an ijinour tredanek [[Nikola Tesla]]. E miz C'hwevrer 2004, [[Elon Musk]] en devoa a oa bet penn ar c'hentañ arc'hantaouiñ ha deuet e oa da vezañ ar prezidant, dre-se e oa bet oc'h embann e oa kengrouer ivez; e 2008, e oa bet anvet da rener errounit. An embregerezh a oa kroget da sevel he c'hentañ doare oto, ar [[Tesla Roadster (kentañ remziad)|Roadster]] oto sport, e 2008; ar [[Model S]] sedan e 2012; ar [[Tesla Model X|Model X]] SUV e 2015; ar [[Model 3]] sedan e 2017; ar [[Tesla Model Y|Model Y]] crossover e 2020; ar [[Tesla Semi]] karr-samm e 2022; hag ar [[pickup]] karr-samm [[Cybertruck]] e 2023. [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2023]] [[Rummad:Tesla, Inc.]] [[Rummad:Saverien kirri]] [[Rummad:Elon Musk]] h7hz7za2r909vgjnsr2onp8firtwfbx 2192403 2192360 2026-06-03T17:48:06Z Dishual 612 2192403 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tesla, Inc.''' zo un [[embregerezh treuzvroadel]] [[stadunanat]] [[Sevel kirri]] hag [[energiezh hirbad]]. Al lec'h-pennn a zo e [[Austin (Texas)|Austin]], en [[Texas]]. Labourat a ra war an [[dizagn]], sevel, ha gwerzhañ [[Karr-tan tredan|kirri tredan]] , batirioù difiñv evel [[mirlec'h energiezh]] eus ar stumm evit an tiez evel [[Rouedad mirlec'h energiezh|rouedadoù mirlec'h]], [[Panell heol|panelloù heol]] ha [[Bardell heol|bardelloù heol]], ha produioù ha servijoù all. An embregerezh a oa bet krouet e miz Gouhere 2003 gant [[Martin Eberhard]] ha [[Marc Tarpenning]] evel '''Tesla Motors'''. An anv a ra dave d'an ijinour tredanek [[Nikola Tesla]]. E miz C'hwevrer 2004, [[Elon Musk]] en devoa a oa bet penn ar c'hentañ arc'hantaouiñ ha deuet e oa da vezañ ar prezidant, dre-se e oa bet oc'h embann e oa kengrouer ivez; e 2008, e oa bet anvet da rener erounid. An embregerezh a oa kroget da sevel he c'hentañ doare oto, ar [[Tesla Roadster (kentañ remziad)|Roadster]] oto sport, e 2008; ar [[Model S]] sedan e 2012; ar [[Tesla Model X|Model X]] SUV e 2015; ar [[Model 3]] sedan e 2017; ar [[Tesla Model Y|Model Y]] crossover e 2020; ar [[Tesla Semi]] karr-samm e 2022; hag ar [[pickup]] karr-samm [[Cybertruck]] e 2023. [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2023]] [[Rummad:Tesla, Inc.]] [[Rummad:Saverien kirri]] [[Rummad:Elon Musk]] dm8cjn6r5f17rhwrxsqcv155ht4mfsc 3 180377 2192381 2026-06-03T16:00:35Z Kestenn 14086 /* Ya d'ar brezhoneg */ rann nevez 2192381 wikitext text/x-wiki == Ya d'ar brezhoneg == Demat, trugarez da deurel evezh ouzh ar brezhoneg ma vez graet ar memes cheñchamant e meur a bennad war un dro ("tizhout <u>al</u> live 1" da skouer) : kalz labour eo adtremen war pep pennad evit difaziañ an traoù. Arabat ivez lakaat div wech al liamm war-zu ar memes pennad, en ur pennad, dreist-holl pa vez an div frazenn kichen-ha-kichen. Trugarez deoc'h. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Mezheven 2026 da 16:00 (UTC) 26l09w4k3gnzhi9767ur83kxghy2tsy 2192413 2192381 2026-06-03T18:20:13Z Kestenn 14086 /* Ya d'ar brezhoneg */ Respont 2192413 wikitext text/x-wiki == Ya d'ar brezhoneg == Demat, trugarez da deurel evezh ouzh ar brezhoneg ma vez graet ar memes cheñchamant e meur a bennad war un dro ("tizhout <u>al</u> live 1" da skouer) : kalz labour eo adtremen war pep pennad evit difaziañ an traoù. Arabat ivez lakaat div wech al liamm war-zu ar memes pennad, en ur pennad, dreist-holl pa vez an div frazenn kichen-ha-kichen. Trugarez deoc'h. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Mezheven 2026 da 16:00 (UTC) :Mar plij, evit an eil gwech, taolit evezh ouzh ar brezhoneg : "...ar gumun da dizhout live 1." n'eo ket reizh, kalz labour e ra evit an implijourien all tremen war ho lerc'h pa rit meur a cheñchamant heñvel. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Mezheven 2026 da 18:20 (UTC) oo4ym8pswq2gw8gy4xf5hs2ic2mz0g4 0 180382 2192410 2026-06-03T18:15:03Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''John Blanche''' ganet e [[1948]] hag aet da Anaon e miz Even [[2026]], a oa ur [[skeudennaouer]] [[Bro-Saoz|saoz]] [[fantazi]] ha [[skiant-faltazi]] hag en doa labouret alies evit ar [[White Dwarf (kelaouenn)|gelaouenn ''White Dwarf'']] gant [[Games Workshop]], ha war ar c'hoarioù ''[[Warhammer Fantasy Battle]]'', ''[[Warhammer Fantasy Roleplay]]'', ''[[Warhammer 40000]]'' ha ''[[Warhammer Age of Sigmar]]''. Rener arzel an embregerezh e oa ha skeudenne..." 2192410 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''John Blanche''' ganet e [[1948]] hag aet da Anaon e miz Even [[2026]], a oa ur [[skeudennaouer]] [[Bro-Saoz|saoz]] [[fantazi]] ha [[skiant-faltazi]] hag en doa labouret alies evit ar [[White Dwarf (kelaouenn)|gelaouenn ''White Dwarf'']] gant [[Games Workshop]], ha war ar c'hoarioù ''[[Warhammer Fantasy Battle]]'', ''[[Warhammer Fantasy Roleplay]]'', ''[[Warhammer 40000]]'' ha ''[[Warhammer Age of Sigmar]]''. Rener arzel an embregerezh e oa ha skeudennet en doa bet alies levrioù an hollved Warhammer hag an heuliad levrioù [[Fighting Fantasy]]. {{DEFAULTSORT:Blanche, John}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1948]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Skeudennaouerien]] b8y5osgx7fsc79rk6lmtygj4ecm6ck7 2192411 2192410 2026-06-03T18:17:51Z Dishual 612 2192411 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''John Blanche''' ganet e [[1948]] hag aet da Anaon e miz Even [[2026]] <ref>https://www.thegamer.com/iconic-warhammer-40k-artist-john-blanche-has-died/</ref>, a oa ur [[skeudennaouer]] [[Bro-Saoz|saoz]] [[fantazi]] ha [[skiant-faltazi]] hag en doa labouret alies evit ar [[White Dwarf (kelaouenn)|gelaouenn ''White Dwarf'']] gant [[Games Workshop]], ha war ar c'hoarioù ''[[Warhammer Fantasy Battle]]'', ''[[Warhammer Fantasy Roleplay]]'', ''[[Warhammer 40000]]'' ha ''[[Warhammer Age of Sigmar]]''. Rener arzel an embregerezh e oa ha skeudennet en doa bet alies levrioù an hollved Warhammer hag an heuliad levrioù [[Fighting Fantasy]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Blanche, John}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1948]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Skeudennaouerien]] fsqlni9aiz4q5mvtg72s21tfvn0b06f 0 180383 2192418 2026-06-03T19:07:32Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad dour-nijerezioù [[Rummad dour-nijerezioù Graf Zeppelin]] envelanvet hag urzhiet gant ar ''[[Kriegsmarine|C'hriegsmarine]]'' eus an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an dour-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant Alamagn nazi ha bet e oa bet an taol-arnod gant ar morlu alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h ev..." 2192418 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad dour-nijerezioù [[Rummad dour-nijerezioù Graf Zeppelin]] envelanvet hag urzhiet gant ar ''[[Kriegsmarine|C'hriegsmarine]]'' eus an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an dour-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant Alamagn nazi ha bet e oa bet an taol-arnod gant ar morlu alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ unan dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet douer ar c'hilh-bag en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biken ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biken ne gemras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]], e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an Unvaniezh Soviedel e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Douger-nijerezioù]] [[Rummad:Wunderwaffen]] czh9t2nqny98hpbpw7dqwwe13jqqh4y 2192429 2192418 2026-06-03T20:18:56Z ~2026-33039-47 92000 2192429 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad doug-nijerezioù [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an doug-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant Alamagn [[Naziegezh|nazi]] ha bet e oa bet an taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ unan dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet douer ar c'hilh-bag en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]], e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an Unvaniezh Soviedel e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant Poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Douger-nijerezioù]] [[Rummad:Wunderwaffen]] hx3nwxmcppg0b473np36vh3bw7ozf6b 2192430 2192429 2026-06-03T20:30:08Z ~2026-33039-47 92000 2192430 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad doug-nijerezioù [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an doug-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant Alamagn [[Naziegezh|nazi]] ha bet e oa bet an taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ unan dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]], e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an Unvaniezh Soviedel e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant Poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Douger-nijerezioù]] [[Rummad:Wunderwaffen]] cj9gwvwx8fqzx1qp0vsie94ykgllr9d 2192461 2192430 2026-06-04T07:07:55Z Dishual 612 2192461 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad doug-nijerezioù [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an doug-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant Alamagn [[Naziegezh|nazi]] ha bet e oa bet an taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ unan dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]], e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an Unvaniezh Soviedel e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant Poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Douger-nijerezioù]] [[Rummad:Wunderwaffen]] sjob2ddng13cpel0ydx9ewt1vx81ws7 2192463 2192461 2026-06-04T08:03:02Z Kestenn 14086 2192463 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad [[douger-nijerezioù]] [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an douger-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant an Alamagn [[Naziegezh|nazi]], ha bet e oa bet un taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj|bombezerioù spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]] e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Soviedel]] e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant Poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Dougerioù-nijerezioù]] [[Rummad:Listri-brezel Alamagn]] 72zw15y5lww11q454gsfj5mum62fdva 2192473 2192463 2026-06-04T10:58:26Z Dishual 612 2192473 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' a oa [[lestr penn]] ar rummad [[douger-nijerezioù]] [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa bet an douger-nijerez nemetañ bet lakaet d'ar mor gant an Alamagn [[Naziegezh|nazi]], ha bet e oa bet un taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman a-benn sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj|bombezerioù spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor da ''[[Graf]]'' (kont) [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet d'ar mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa da 85% pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]] e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Soviedel]] e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet en-dro ar peñse gant Poloniz e miz Gouhere 2006. {{DEFAULTSORT:Graf Zeppelin}} [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Dougerioù-nijerezioù]] [[Rummad:Listri-brezel ar C'hriegsmarine]] ckagpuffb8cy8rzp4ixo89jo0fph1yg 14 180384 2192465 2026-06-04T08:04:07Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Listri-brezel]]" 2192465 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Listri-brezel]] b3ybyzs0zcrtdigfxzgs0ww2td9phtf 14 180385 2192466 2026-06-04T08:06:35Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Listri-brezel]] [[Rummad:Morlu Bro-C'hall]]" 2192466 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Listri-brezel]] [[Rummad:Morlu Bro-C'hall]] h9jjx08m0eecuowjiswhn282ebtejle 14 180386 2192467 2026-06-04T08:07:18Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Morluioù]]" 2192467 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Morluioù]] 71808079ci5wedjkueku5ho007z3m4p 14 180387 2192468 2026-06-04T08:08:47Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : " {{ALC'HWEZDIBAB:Alamagn}} [[Rummad:Listri-brezel]]" 2192468 wikitext text/x-wiki {{ALC'HWEZDIBAB:Alamagn}} [[Rummad:Listri-brezel]] 3nb3b3tw0w5wm7vlkoco6c8xyke0mcj