Kerneveureg

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kerneveureg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>836</id>
    <revision>
      <id>2193617</id>
      <parentid>2192257</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>N'eus mui eus Keskowethyans an Taves Kernewek abaoe 2015</comment>
      <origin>2193617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40559" sha1="bwjegmzykxsjq3crh783t973xad3dqq" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Kerneveureg&lt;br&gt;''Kernowek''|add8e6|defaut|000}}
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:Steuziadur ar c'herneveureg.png|kreizenn|280px]]Digresk ar c'herneveureg etre [[1300]] ha [[1750]]
----
|-
| '''Distagadur''' || {{IPA|kəɾˈnuːək}} • {{IPA|kɛɾˈnɛwɛk}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Riez''' || {{Rouantelezh-Unanet}}
|-
| '''Rannvro''' || {{Kernev-Veur}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Steuziadur''' || Tebek : [[26 Kerzu]] [[1777]]&lt;br&gt;(† [[Dorothy Pentraeth]])&lt;ref&gt;{{en}} Ken George, ''Cornish'' + George &amp; Broderick, ''The Revived Languages:  Cornish and Manx'', e : Martin J. Ball, ''The Celtic Languages'', Routledge, 2009 {{ISBN|978-0-415-42279-6}}
* {{en}} Christopher Moseley, ''Encyclopedia of the World's Endangered Languages'', Routledge, 2010 {{ISBN|978-0-415-56331-3}}&lt;/ref&gt;
|-
| '''Nevezadur''' || • 20 kerneveureger&lt;br&gt;&quot;a-vihanik&quot; e [[2000]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20131203002159/http://www.magakernow.org.uk/default.aspx?page=797 ''Magakernow'']&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;• Yezh pennañ 557 den&lt;br&gt;e [[2011]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20140704220025/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/index.html Renabl ar rouantelezh-Unanet e 2011].&lt;/ref&gt;
|-
| '''Yezherien''' || ~ 3 500
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''[[Familhoù yezh|Familh-yezh]]''' || [[Yezhoù indezeuropek]]
*[[Yezhoù keltiek]]
**[[Predeneg]]
***'''Kerneveureg'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-valign=&quot;top&quot;
| '''Stummoù''' || SWF &lt;small&gt;''Standard Written Form''&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''(Furv Skrifys Savonek)''
|-
| '''Lizherenneg''' || [[Lizherenneg latin|Latin]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;LightBlue&quot; | '''Statud ofisiel'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | Anavezet gant ar Rouantelezh-Unanet&lt;br&gt;d'ar [[17 Kerzu]] [[2002]]&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/Report/PeriodicalReports/UKPR1addendum_en.pdf ''European Charter for Regional or Minority Languages'']&lt;/ref&gt;
|-
| '''Akademiezh''' || ''[[Keskowethyans an Taves Kernewek]]'' &lt;small&gt;(2005-2015)&lt;br&gt;''Cornish Council'' &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;LightBlue&quot; | '''Kodoù ar yezh'''
|-
| '''[[ISO 639-1]]''' || kw
|-
| '''[[ISO 639-2]]''' || cor
|- valign=&quot;top&quot;
| '''[[ISO 639-3]]''' || cor – Kerneveureg a-vremañ&lt;br&gt;cnx – Krenngerneveureg&lt;br&gt;oco – Hengerneveureg
|-
| '''Kod SIL''' || [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=cor COR]
|-
| '''[[Glottolog]]''' || [http://glottolog.org/resource/languoid/id/corn1251 corn1251]
|- valign=&quot;top&quot;
| '''[[Observatoire linguistique|Obs. Ling.]]''' || 50-ABB-a
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | ''Sellit ivez ouzh ar pennad'' [[Yezh]]
|}
'''Kerneveureg''' a reer eus yezh hengounel [[Kernev-Veur]] (''[[Rouantelezh-Unanet]]''). Ur yezh [[yezhoù predenek|predenek]] eo, kar d'ar [[brezhoneg]] ha d'ar [[kembraeg|c’hembraeg]].

Implijet eo bet ar c'herneveureg evel yezh pemdez betek an {{XVIIIvet kantved}} a-raok mont da get, met adalek an {{XXvet kantved}} e strivas tud d'ober ur yezh vev anezhañ. War-dro 2&amp;nbsp;000 den a ra gant ar yezh-se hiziv an deiz, hag er bloavezh [[2002]] e voe anavezet ez-ofisiel evel unan eus yezhoù ar Rouantelezh-Unanet, hervez [[Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver]].

Ur gevredigezh, [[Keskowethyans an Taves Kernewek]] (&quot;Kevelerezh ar Yezh Kerneveurek&quot;, ''Cornish Language Partnership'' e [[saozneg]]), a laka ar yezh da vont war-raok er gevredigezh a-vremañ.

E-giz ar [[Diwan|skolioù Diwan]] e Breizh, emañ ar rouedad skolioù divyezhek [[Dalleth]] (&quot;Kregiñ&quot;) e Kernev-Veur.

Kerneveureg zo en ul lodenn eus [[lec'hanvadurezh]] Kernev-Veur hag un tammig pelloc’h c’hoazh.

== Istor ==
E [[1935]], ar [[BBC]] e [[Plymouth (Bro-Saoz)|Plymouth]] a skignas un ton anvet ''Bro Goth agan Tasow'' kanet gant laz [[Austol]], [[Kernow]]. Dianav-krenn e oa ar [[kerneveureg|c'herneveureg]] d'an darn vuiañ eus ar selaouerion ; evel [[kembraeg]] distaget fall e oa e skouarn an nemorant anezho. Kent ar [[saozneg]] koulskoude e veze komzet [[yezhoù predenek]] e [[Breizh-Veur]].

===Ar Gelted e Preden===
[[Restr:Britain peoples circa 600.svg|thumb|Annezidi Enez Vreizh e-tro 600 AB]]
Er c'hentañ milved &lt;small&gt;&lt;abbr title=&quot;Kent an Amzervezh Boutin&quot;&gt;KAB&lt;/abbr&gt;&lt;/small&gt; e voulc'has ar [[Kelted|Gelted]] aloubiñ [[Preden]], eleze [[Enez Vreizh]], hag hollbredenek e oa pan erruas ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] e 43 &lt;small&gt;&lt;abbr title=&quot;Amzervezh Boutin&quot;&gt;AB&lt;/abbr&gt;&lt;/small&gt;.

E mervent an enez dreist-holl e rejont o annez, betek [[Exeter]], hep aloubiñ Kernow. [[Kembre]] ha [[Bro-Skos]] ne aloubjont ket ivez, goude klasket meur a wezh evelkent. E kreiz ha reter an enez en em veskas al [[latin]] gant ar predeneg.&lt;br&gt;
E deroù ar {{Vvet kantved}} ez eas ar Romaned kuit, ha [[Saksoned]] a voulc'has aloubiñ an enez d'o zro. A-hed ar [[Vvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;V&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] hag ar [[VIvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;VI&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] kantvedoù e tec'has strolladoù bras a Gelted predenek d'ar [[Europa (kevandir)|c'hevandir]], kalz anezho o klask repu en ''[[Arvorig|Aremorica]]''.

Heñvel eo yezh annezidi ''Aremorica'' ouzh hini an dud a zeue eus Kernow hag eus Kembre – brezhonegerion e oant-holl ; lod eus an divroidi a zibabas em staliañ pelloc'h, e-touez Kelted all ivez a-hed aod hanternozel al [[ledenez iberek]], e [[Galiza]] hag [[Asturiez|Asturies]] a-vremañ.&lt;br&gt;

Kelted a chomas en Enez Vreizh evelato ; eus Kernow ha [[Devon]] e paotjont a-dreuz Kembre betek [[Cumberland]] ha [[Linne Chluaidh]], al lec'h hanternozelañ ma voe komzet predeneg (gwelit [[Dùn Breatann]], &quot;kreñvlec'h ar Vretoned&quot;).&lt;br&gt;
Kevrediñ a eure ar Gelted e-tal ar Saksoned, hogen faezhet e voent da vat ha da viken en [[Emgann Winvaed]] e [[655]]. Etre teir lodenn e voe rannet ar Gelted goude-se :
:* ar braz anezho a voe bountet betek penn kornôgelañ an enez, ma savjont ur vro zizalc'h a anvjont ''Cymru'', &lt;q&gt;&amp;nbsp;&quot;kenvro&quot;&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, hag a voe anvet ''Weahlas'', &quot;bro an estrenion&quot; gant ar Saksoned, alese ''Wales'' ;
:*ur vro all anvet ''Cymru'' ivez a voe stummet en norzh kent bout lonket gant rouantelezh keltiek Bro-Skos en {{XIvet kantved}}, hag e dibenn an {{XIIvet kantved}} e rankas ar roue kodianañ gant an enebour ha reiñ ''Cymru'' da zigoll — ''Cumbria'' ha ''Cumberland'' a eure ar Saksoned anezhi ; da get ez eas ar predeneg enni, met kalz anvioù-lec'h keltiek zo chomet, ha tost-tre da hini Kernow eo an doare [[gouren]] a vez graet eno ;
;*e mervent Enez Vreizh en em unanas Kelted Devon (ar boblad ''[[Dumnonii]]'') ha Kernow (''[[Cornovii]]'') er rouantelezh anvet ''[[Dumnonia]]'', met nebeut-ha-nebeut e voe aloubet gant ar Saksoned dre ar reter ; da get ez eas ''Dumnonia'', ha ne voe Kelted nemet e rouantelezh Kernow, a veze graet ''Cornu-wealas'' anezhi gant ar Saksoned, alese ''Cornwall'' ; gwarezet un tamm e oa ar rouantelezh-se gant ar stêr [[Tamer]].

Abalamour d'an disrann douaroniel-se e krogas ar yezhoù predenek da ziforc'hekaat.&lt;br&gt;
Beuzet er [[yezhoù romanek]] abaoe an {{Xvet kantved}} eo bet predeneg an divroidi a oa aet d'al ledenez iberek ; lonket gant [[gouezeleg Skos]] hag ar saozneg e voe predeneg ''Cumbria'' en XIvet kantved.&lt;br&gt;
Predeneg ''Aremorica'' — ar brezhoneg — e emdroas drezhañ e-unan ; predeneg ''Cymru'' — ar c'hembraeg — a grogas da vleuniañ gant ul [[lennegezh]] pinvidik-tre ; en [[Hanternoz Kozh]] e voe skrivet ar varzhoneg &quot;kembraek&quot; kentañ, a oa e predeneg e gwirionez, ha dres en hevelep yezh hag an hini a gomzed e Kernow.
===Hengerneveureg===
[[Restr:Vocabularium Cornicum BL MS Cotton Vespasian A xiv 7r.jpg|thumb|Pajenn gentañ ''Vocabularium Cornicum'']]
Eus an {{IXvet kantved}} avat eo an testeni kerneveurek kentañ, ar bomm ''ud rocashaas'', &quot;[ar spered] a argarzh al lec'hioù teñval&quot;, ur spisc'her war un eilskrid eus ''De Consolatione Philosophiae'' ar [[prederouriezh|prederour]] roman [[Boethius]] (~[[480]]-[[524]]), ar pezh a ziskouez e oa pouezhus perzh ar c'houizieion gerneveurat e [[sevenadur]] lez ar roue [[Alfred Veur|Ælfred Micela]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20060925181724/http://www.admin.ox.ac.uk/po/060615.shtml |title=''University of Oxford'', 15/06/2006|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

Er bloaz [[927]] e voe skarzhet Kerneveuriz eus Exeter gant ar roue [[Æthelstan]] ; Hywel, roue Kernow, a asantas paeañ truaj, hag e [[936]] e voe lakaet ar stêr Tamer da harzoù ofisiel etre Kernow ha [[Wessex]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20080930154026/http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm?articleid=5042 |title=''Cornwall County Council''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. En desped da gement-se, Æthelstan ne lezas ket Kerneveuriz e peoc'h : kentañ tra a reas e voe erlec'hiañ ar sevenadur sakson ouzh an hini keltiek er manatioù — hep mar ebet e voe distrujet kalz dornskridoù hengerneveurek, pa ne gaver skrid ebet eus ar mare-se.&lt;br&gt;

Menegoù kerneveurek zo bet kavet en un dornskrid eus an Xvet kantved anvet ''St Petroc Gospels'' (&quot;Avieloù sant [[Pedrog|Petrek]]&quot;) ha ''Bodmin manumissions'' (&quot;[[Sklaverezh|frankizadurioù]] [[Bosvenegh]]&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/record.asp?MSID=8620&amp;CollID=27&amp;NStart=9381 |title=British Library, Add. MS 9381|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; e marzhoù ar skrid e latin e voe enrollet frankizadur sklaved e kerneveureg&lt;ref&gt;{{en}} Jones, Hether Rose. {{cite web|url=https://www.s-gabriel.org/names/tangwystyl/bodmin/ |title=''Cornish (and Other) Personal Names from the 10th Century Bodmin Manumissions''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. Ar skrid kerneveureg nemetañ eo a zo kent da aloubadeg Enez Vreizh gant an Normaned e [[1066]].

E [[1153]]-[[1154]] e skrivas al lenneg Jowann Kernow (''Iohannes Cornubiensis'' ha ''Iohannes de Sancto Germano'' e anvioù latin&lt;ref&gt;Genidik eus ''Sancti Germani'', a zo [[Lannales]].&lt;/ref&gt;) ur varzhoneg anvet ''Prophetia Merlini'', a zisklêrias bout un droidigezh eus un dornskrid kerneveurek bet kollet&lt;ref&gt;{{fr}} Fleuriot, Léon (1974). ''Les fragments du texte brittonique de la “Prophetia Merlini”''. In : {{cite web|url=https://www.persee.fr/doc/ecelt_0373-1928_1974_num_14_1_1518 |title=''Études celtiques'', 1974, 14-1, pp. 43-56|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E-tro ar bloaz [[1200]] e voe aozet ar c'hentañ geriaoueg latin-kerneveurek, ''Vocabularium Cornicum'' ; hervez ar yezhoniour [[Kenneth H. Jackson]] ez eo skrivet en ur yezh a c'heller lakaat etre an hengerneveureg hag ar c'hrenngerneveureg&lt;ref&gt;{{en}} Jackson, Kenneth Hurlstone (1953). ''Language and history in early Britain : a chronological survey of the Brittonic languages, 1st to 12th c. A.D.''. Edinburgh : Edinburgh University Press, 1971 {{ISBN|978-0-85224-116-5}}&lt;/ref&gt;. Ur rann eus ul labour brasoc'h eo, anvet ''Cotton MS Vespasian A XIV''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Cotton_MS_Vespasian_A_XIV |title=British Library, Cotton MS Vespasian A XIV|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E dielloù [[eskopti]] Exeter, ma oa bet John de Grandisson [[eskob]] adalek [[1327]] betek e varv e [[1369]], ez eus meneget un tabut e parrez [[St Buryan]] : ar barrezidi a renk uhelañ a glemme e galleg, ar re all e kerneveureg, troet e galleg gant Henry Mars(e)ley, rektor parrez [[Lannyust]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/registerofjohnde03exet/page/n53/mode/2up?q=Marseley |title=''The register of John de Grandisson, bishop of Exeter'', p. xliv|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Lod beleion saoz ne brezegent e Kernow nemet e latin, e galleg pe e saozneg : mar felle d'ar feizidi kompren e rankent deskiñ ar yezh ; e [[1335]] avat, ur breur Roger eus [[Truru]] a voe aotreet da brezeg e kerneveureg, hag ur breur John eus Bosvenegh da ober e kerneveureg hag e saozneg ; e [[1339]] e voe aotreet ur parrezad e St. Merryn nes [[Lannwedhenek]] da skoazellañ ar vikel da &quot;skignañ Komz Doue en iliz-se e kerneveureg&quot;&lt;ref&gt;''[...] expound the Word of God in the said church in the Cornish language'' ; Ellis 1971 p. 11.&lt;/ref&gt;.

E-keit-se edo ar C'hallaoued o klask peurlazhañ kement yezh a oa en Enez Vreizh. Galleg an Normaned e oa yezh ofisiel ar rouantelezh, ar saozneg hag ar yezhoù all a veze lakaet da vrizhyezhoù ar chaokerion plouz ; darbet e voe d'ar saonezg mont da get.&lt;br&gt;
Hervez un dekred e kêr [[Oxford]] e [[1325]] e ranke an holl gendivizoù eno bout e latin pe e galleg ; ul lezenn er Parlamant e [[1331]] a zekredas e oa hollret kelenn ar galleg d'an holl vugale skoliataet. Emsavadeg a voe kent kreiz ar c'hantved, o c'houlenn ma vije ar saozneg kenofisiel ; gant Kerneveuriz kerneveuregerion vrudet avat e oa lusket an emsavadeg-se : an holloueziadurour [[John of Trevisa]], ar yezhadurour [[John of Corwall (yezhadurour)|John of Cornwall]] hag ar c'helenner [[Richard Pencrych]]&lt;ref&gt;Ellis 1971 p. 12.&lt;/ref&gt;. Buan a-walc'h e voe distroadet ar galleg, pa ne veze kelennet nemet e saozneg er skolioù e [[1385]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://wwwhomes.uni-bielefeld.de/sgramley/Trevisa%20(Bleicher-Lohse).pdf |title=''The Polychronicon'' Ranulf Higden, troet gant John of Trevisa|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;. E [[1413]] e voe ofisiel el Lez.&lt;br&gt;
Dre saveteiñ ar saozneg, an tri C'herneveurad o devoa boulc'het lazhañ o yezh dezho. Saozneg e-lec'h galleg an Normanded a veze komzet gant an uhelidi e Bro-Saoz, ha tamm-ha-tamm e voe graet heñvel e Kernow ar Reter. Ar vourc'hizien a yeas d'o heul, ha dizale ne voe nemet an dud vunut o komz kerneveureg hepken. Troerion a veze rekis alies. Kreñv a-walc'h c'hoazh evelato e chome ar yezh e deroù ar {{XVvet kantved}} : kerneveureg hepken a veze komzet e kornôg ar vro, saozneg hepken er biz, divyezhek e oa an nemorant eus an dud — ha pa vez divyezhek an dud ne vezont ket pell o tilezel ar yezh na glot ket gant ar c'henwerzh.
===Krenngerneveureg===
Da vare deroù ren [[Herri VIII (Bro-Saoz)|Henry VIII of England]] ([[1509]]) e oa emdroet an hengerneveureg e oa e krenngerneveureg, evel m'en diskouez an dornskrid Harley MS 1782, ''Pascon agan Arluth'', ur varzhoneg eus ar {{XVvet kantved}} e 259 foz a-zivout [[Pasion Jezuz]] ; hennezh eo ar c'hoshañ skrid kerneveurek a zo deuet betek ennomp, hag an hini nemetañ a zo enlivet&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=harley_ms_1782_fs001r |title=British Library, Harley MS 1782|accessdate=21/03/2022}} ; gant [[Goulven Pennaod]] e voe troet e brezhoneg : ''Passyon agan Arluth'' — Pasion hon Aotrou, Preder, kaier 232-234, Here-Kerzu 1978&lt;/ref&gt;.

Er &lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XV&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt; ha [[XVIvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XVI&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] kantvedoù e voe ar c'herneveureg en e varr, evel m'en diskouez an niver a skridoù a zo bet miret : barzhonegoù dreist-holl, ha [[Arz ar c'hoariva|pezhioù-c'hoari]] relijiel a veze diskouezet dindan an amzer dre an dugelezh a-bezh&lt;ref&gt;D'an [[17 a viz Meurzh]] [[1337]] e voe krouet ''Dugeth Kernow'' gant [[Edouarzh III (Bro-Saoz)|Edward III of England]].&lt;/ref&gt; evit kelenn ar [[Bibl]] da Gerneveuriz en o yezh, rak latin pe saoznek hepken e oa al levrioù. Biskoazh ne voe troet ar Bibl e kerneveureg, padal e oa bet graet e kembraeg hag en [[iwerzhoneg]].

[[Brezelioù an Div Rozenn]] ([[22 a viz Mae]] [[1455]] – [[16 a viz Mezheven]] [[1487]]) a bouezas ivez war ar c'herneveureg, rak kalz uhelidi eus Kernow a gemeras perzh er c'hadoù, ma voent lazhet pe riet eus o danvez, ar pezh a lakaas uhelidi saozon d'em staliañ e Kernow ; rediet e voe o implijidi da saoznegañ, hag izelaet e voe an dud na ouient nemet kerneveureg : ret e oa gouzout saozneg evit sevel er gevredigezh.&lt;br&gt;
Ne voe ket kemmet an traoù gant an [[Azginivelezh]] hag ar [[moullañ]], e saozneg e veze kelennet ha netra ne veze moullet e kerneveureg, a chome brizhyezh ar re zizesk hag ar beorion. Hep marebet, ur ramparzh enep peurvougadur ar yezh e voe ar pezhioù-c'hoari, ''Pascon agan Arluth'' o vout unan eus ar re goshañ anezho.&lt;br&gt;
[[Restr:Origo Mundi kynsa gwersow.jpg|thumb|upright 1.4|Deroù ''Origo Mundi'' : &quot;''En tas a nef y'm gylwyr''...&quot;]]
[[Restr:Beunans Meriasek (The life of St Meriasek) (f.56v.) Middle Cornish Saint's Play.jpg|thumb|upright 1.4|''Beunans Meriasek'', follenn 56 ''verso'']]
An ''[[Ordinalia]]'' eo brasañ labour ar mare, tri fezh ennañ ha 8734 linenn en holl : ''Origo Mundi'' (2 846 linenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Origo_Mundi |title=''Origo Mundi''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;, ''Passio Christi'' (3 242 linenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Passio_Christi |title=''Passio Christi''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ha ''Resurrexio Domini'' (2 646 inenn)&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=http://wikisource.org/wiki/Resurrectio_Domini |title=''Resurrexio Domini''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; kerneveurek eo ar skrid, ha latin al leurenniñ.

E [[1504]] e voe echuet gant Dominus Radulphus Ton skrivañ ar pezh-c'hoari ''Beunans Meriasek'' a-zivout buhez [[Meriadeg]]&lt;ref&gt;{{kw}} {{la}} {{cite web|url=https://www.library.wales/discover/digital-gallery/manuscripts/the-middle-ages/beunans-meriasek#?c=&amp;m=&amp;s=&amp;cv=&amp;xywh=-472%2C0%2C4995%2C4248 |title=''Beunans Meriasek''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; ar pezh-c'hoari predenek nemetañ a zo deuet betek ennomp eo.

Er bloaz [[1547]], ar roue [[Edouarzh VI (Bro-Saoz)|Edward VI]] a zekredas e ranke ''The English Book od Common Prayer'', levr-liderezh ofisiel [[Iliz Bro-Saoz]] bet krouet nevez a oa ([[1534]]), bout degaset da Gernow ; hollret e oa skarzhañ kement boaz keltiek, ha pa vije bet azasaet gant an [[Iliz katolik roman]], hag ar yezh keltiek da-heul. Emsavadeg a voe e [[1548]], hag un armead 6 000 den a dreuzas ar stêr Tamer hag a lakaas seziz war Exeter m'edo an eskopti saozneger. Faezhet e voe Kerneveuriz daousy d'o c'halonegezh bout bet anavezet gant ar Saozon, kondaonet d'ar marv e voe o renerion, hag ar saozneg a voe lakaet da rekis en holl dachennoù ar vuhez e Kernow. Ur sinadeg e [[1560]] evit ma vije troet ar Bibl e kerneveureg a voe nac'het. heskinet e voe ar gristenion gatolik er vro, ar pezh a dorras pep liamm etre Kerneveuriz ha Bretoned : goude 1560 ne gaver mui anv breizhat ebet e marilgoù ar parrezioù kerneveurat, daoust da Gerneveuriz bout bet katoliked kent dekred Edward VI.&lt;br&gt;
Goude-se e voe graet al lu gant ar c'herneveureg er pezhioù-c'hoari ; e deroù ar {{XVIIvet kantved}} ne chome nemet un dornad tud ha ne ouient nemet kerneveureg, war-bouez e penn pellaén ar vro, kostez [[Porth Ia]], [[Lujuan]], [[Zennor]] ha [[Penn an Wlas|Pedn an Wlas]]

A-hed ar XVII{{vet}} kantved ez eas stad ar c'herneveureg war washaat. Un oberenn lennegel gerneveurek hepken eus ar c'hantved-se zo bet miret : ''Gwreans an Bys'', &quot;Krouidigezh ar Bed&quot;, bet skrivet e [[1611]] diwar an ''Origo Mundi'' bet meneget amañ a-uc'h&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} Stokes, Whitley. ''Gwreans an Bys – The Creation of the World''. New York : Wentworth Press, 2019 {{ISBN|978-0-469-54643-1}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
E dibenn ar c'hantved, un nebeud lenneien a sante edo ar c'herneveureg war-nes mont da get en em vodas evit studiañ ar yezh hag he lennegezh ; meur a abeg a gavjont d'an diskar : diouer a zanvez lennegel nevez, koll an darempredoù etre Kernow ha Breizh, koll ar mojennoù hag an hengoun treuzkaset a rumm da rumm dre ar yezh, disgasted Kerneveuriz e-keñver o sevenadur ha da get e oa aet an abadennoù c'hoariva relijiel. Lod lenneion kostez [[Pennsans|Pennsans]] avat a glaskas saveteiñ ar yezh hag he c'has war-raok dindan ren [[John Keigwin]] ([[1641]]-[[1716]]) ; ganto e voe boulc'het treiñ ar Bibl evit astommañ an dud ouzh o yezh dre ar relijion, ha krennlavaroù ha lavarennoù ar pemdez a zastumjont ivez. Adwelet ''Pascon agan Arluth'' hag an ''Ordinalia'' a rejont.&lt;br&gt;
Er strollad-se edo John ha Thomas Boson eus [[Lulynn]], a oa bet desavet e kerneveureg ha lakaet d'e studiañ pizh gant o zad [[Nicholas Boson]] ([[1624]]-[[1708]]) ; gantañ e voe aozet an daou skrid kerneveurek nemeto eus ar XVII{{vet}} kantved a zo deuet betek ennomp : ''Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack'' (&quot;Un nebeud gerioù a-zivout ar c'herneveureg&quot;)&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} Boson, Nicholas (1680). ''Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack — Notes on the Cornish Language'', notennoù gant Williams, Nicholas J. A.. AAAA : Agan Tavas, 1999 {{ISBN|978-1-9014-0902-4}} • [https://web.archive.org/web/20210510194727/http://moderncornish.net/late-texts/Boson-Nicholas-nebbazgerriaudrothocarnoack.html En-linenn].&lt;/ref&gt; ha ''Jowan Chy-an-Horth, py, An try foynt a skyans'' (&quot;Yann Chy-an-Horth, pe, An tri foent a skiant&quot;)&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} [https://web.archive.org/web/20081120142723/http://www.moderncornish.co.uk/late-texts/Boson-Nicholas-jooancheianhorr.html En-linenn]&lt;/ref&gt;
===An diskar===
En eil hanterenn ar XVII{{vet}} kantved ([[1676]]) e varvas e [[Godhyan]], e-tal Porth Ia a-dreuz ar pleg-mor, ur vaouez anvet Cheston Merchant oadet 64 bloaz ; meneget eo e marilh ar parrez ne ouie nemet kerneveureg, ar pezh a ziskouez e oa bet kavet iskis ne oa ket bet divyezhek&lt;ref name=&quot;Ellis 19&quot;&gt; Ellis 1971, p. 19.&lt;/ref&gt;. Dre ziouer a lennegeh kerneveurek ha dre forzh drevezañ ar Saozon o devoa Kerneveuriz kollet pep santad broadel ; ne veze mui komzet ar yezh d'ar vugale, gant ma ont ma vijent &quot;nammet&quot; er gevredigezh.

Buan ez eas implij ar yezh war ziskar adalek deroù an {{XVIIIvet kantved}} : e [[1700]]-[[1701|01]] e voe ar yezhour [[Edward Lhuyd]] e Kernow, ma kontas 25 parrez hepken ma oa ar c'herneveureg yezh-vamm an dud, an holl anezho etre Pedn an Wlas hag [[An Lysardh]] ''(Lizard Point) '' ; merkañ a eure ne veze komzet ar yezh gant ar vourc'hizion &quot;peogwir ne oa ket ezhomm, rak an holl Gerneveuriz a oar saozneg.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Lhuyd, Edward. ''Archaeologia Britannica, Vol. 1 : Glossography''. Oxford : Theater, 1707, {{cite web|url=https://archive.org/details/archaeologiabrit00lhuy/page/252/mode/2up |title=p. 252 (traoñ)|accessdate=21/03/2022}} ; ur yezhadur kerneveurek zo el levr-se, an dornlevr kentañ a-zivout ar yezh-se eo.&lt;/ref&gt;. E Porth Ia [[1722]] ne veze komzet nemet gant ar besketaerion hag ar vengleuzerion&lt;ref name=&quot;Ellis 19&quot; /&gt;.&lt;br&gt;
Al lenneg kerneveurat [[William Borlase]] ([[1695]]-[[1772]]) a embannas e [[1754]] en e ''Antiquities of Cornwall'' ur c'heriaoueg kerneveurek peogwir e felle dezhañ &quot;ober un dra ziaes-tre : adkavout ur yezh kollet&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Pool, P.A. S.. ''William Borlase''. Royal Institution of Cornwall, 1986.&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Er bloaz [[1746]], an amiral Samuel Barrington a gasas gantañ ur martolod kerneveureger da Vreizh ; war an distro e skrivas d'e vreur an istorour [[Daines Barrington]] ([[1727]]/[[1728|28]]-[[1800]]) e voe komprenet diouzhtu ar martolod gant Breizhiz. An istorour e-unan a yeas e [[1768]] da atersiñ [[Dolly Pentreath|Doaryte Pentreath]] (~[[1692]]-[[1777]]) e [[Porthenys]], ha diwar e zanevell e teu ar vojenn a gont e vije bet an it. Pentreath an den diwezhañ o c'haout ar c'herneveureg da yezh-vamm.&lt;ref&gt;D. Pentraeth a ouie un tamm saozneg, nemet e nac'he respont er yezh-se : &lt;q&gt;&amp;nbsp;''My ny vynnav kewsel Sowsnek !&amp;nbsp;&lt;/q&gt; &quot;Me ne vennan (ket) kaozeal saozneg !&quot; e veze kustum da lavaret.&lt;/ref&gt; Meur a zen a zisklêrias bout kerneveuregerion goude marv D. Pentraeth, en o zouez an ao. Thompson eus Truru a skrivas unan eus tri bezkrivadur an it. Pentreath (e saozneg)&lt;ref&gt;{{en}} Spriggs, Matthew. ''The Three Epitaphs of Dolly Pentreath''. In : ''Cornish Studies'' 18(1), 2010, {{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/272209089_The_Three_Epitaphs_of_Dolly_Pentreath |title=pp. 203-224|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

E [[1790]] e voe embannet ''Archæologia Cornu-Britannica'' [[William Pryce]] ([[1735]]-1790) m'emañ yezhadur ha geriaoueg fonnus E. Lhuyd, ha meur a skrid kerneveurek ouzhpenn.&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/archaeologiacor00prycgoog/page/n4/mode/2up |title=''Archæologia Cornu-Britannica''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; Peogwir en devoa W. Pryce lakaet labour E. Lhuyd dindan e anv-eñ e voe tamallet dezhañ bout ur goubreizher gant ur studier war an [[euskareg]], ar brezhoneg hag ar c'herneveureg, ar priñs [[Louis-Lucien Bonaparte]] ([[1813]]-[[1891]])&lt;ref&gt;Arc'hantet en devoa un embannadur e [[1857]] e [[Londrez|London]] eus troidigezh wenedek {{cite web|url=https://archive.org/details/bub_gb_dOVUAAAAcAAJ/page/n7/mode/2up |title=Aviel sant Vazhe gant Christoll Terrien|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; Talvoudus-kenañ e oa bet labour spis W. Pryce koulskoude, rak diwarnaén e c'hallas al lenneg [[Edwin Norris]]  ([[1795]]-[[1872]]) embann e [[1859]] div levrenn an ''Ancient Cornish drama'', da lavaret eo an ''Ordinalia'' e kerneveureg hag e saozneg.&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/ancientcornishdr01norruoft/page/n3/mode/2up |title=''Ancient Cornish drama'', levrenn 1|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://archive.org/details/ancientcornishdr02norruoft/page/n3/mode/2up |title=''Ancient Cornish drama'', levrenn 2|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;

An [[Dispac'h Greantel]] a ziorroas mengleuzioù e Kernow, ar pezh a gasas ar c'herneveureg da get pe dost : den ne zalc'he soñj anezhi er c'hêrioù brasoc'h-brasañ ha pinvidikoc'h-pinvidikañ, an [[hent-houarn|hentoù-houarn]] hag an hentoù nevez a zegasas mui-ouzh-mui a Saozon, ha Kerneveuriz o-unan a zisoñjas o yezh hag o sevenadur evit doare. Kalz gerioù kerneveureg a chomas e saozneg Kernow evelato.&lt;br&gt;
Nemet ez eus bet renablet kerneveuregerion a-vihanik a-hed an {{XIXvet kantved}} gant lenneion, Robert Williams (en devoa kavet an dornskrid ''Beunans Meriasek'') ha [[Frederick W. P. Jago]] en o zouez. Gant R. Williams e voe embannet ''Lexicon Cornu-Britannicum'' e [[1865]], ur geriadur kerneveureg-saozneg gant heñvelsterioù e kembraeg, brezhoneg, iwerzhoneg, [[gouezeleg Skos]] ha [[manaveg]]&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/lexiconcornubrit00willuoft/page/n5/mode/2up|title=''Lexicon Cornu-Britannicum''|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt; ; F. Jago a embannas ur geriadur kerneveureg-saozneg e [[1887]]&lt;ref&gt;{{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://archive.org/details/EnglishCornishDictionary/page/n5/mode/2up|title=Geriadur F. W. P. Jago|accessdate=21/03/2022}}&lt;/ref&gt;.

Pouezus-kenañ e voe labour al lenneion-se, hogen nebeut a verzh a reas er-maez eus metoù o c'henseurted abalamour d'an enkadennoù armerzhel a sankas Kernow er baourentez adalek kreiz ar c'hantved : diezhomm e oa ar mengleuzioù, rak marc'hatmatoc'h e oa enporzhioñ [[staen]] pe [[kouevr[gouevr]]] eus lec'hioù all en [[Impalaeriezh Breizh-Veur]], kudennoù bras a voe gant [[gounezerezh]] ha [[peskerezh]] ar vro er [[bloavezhioù 1870]]. &lt;q&gt;&amp;nbsp;''Pysk, sten ha cober !''&amp;nbsp;&lt;/q&gt; (&quot;Peskes, staen ha kouevr !&quot;) e oa yec'hedoù hen Kerneveuriz ; da &lt;q&gt;&amp;nbsp;Pri [[Sina]] ha touristed !&amp;nbsp;&lt;/q&gt; e oa troet er [[bloavezhioù 1920]]&lt;ref&gt;Ellis 1971, p. 23.&lt;/ref&gt;.

===An distro===
{{Quotation|''Ny a-yl gweles hag aswon bos an tavas kernewek tavas coth, ha trueth yu y-vos kellys.''&lt;br&gt;&lt;q&gt;&amp;nbsp;Ni a c'hall gwelet hag anzav ez eo ar yezh kerneveurek ur yezh kozh, hag un druez eo e vefe kollet&amp;nbsp;&lt;/q&gt;|Peter Beresford Ellis, ''The story of the cornish language'', p. 1}} 

A-c'houde penn-kentañ an {{XXvet kantved}} ez eus tud hag a glask lakaat ar yezh-se da vevañ en-dro, dreist-holl e lidoù [[kristeniezh|kristen]], kentelioù evit an dud vras pe evit ar vugale er skolioù kentañ-derez hag er skolioù eil-derez. Evel-se, meur a gantad tud o deus desket un tammig kerneveureg da nebeutañ, ha miliadoù o deus bet darempred gant an traoù-se. Bep bloaz e vez skrivet muioc'h a levrioù er yezh-se ; bremañ ez eus muioc'h a levrioù e kerneveureg nevez eget a levrioù kozh e kerneveureg. 

&lt;!--Laret e vez ez eus 1500 a dud pe war-dro hag a c'hell komz flour e kerneveureg. Lod zo bet desavet er yezh-se memes : bugale emsaverien ar c'herneveureg eo ar re-se.--Daveenn ebet--&gt;

== Doareoù-skrivañ ==
C'hwec'h doare-skrivañ a vez implijet hiziv an deiz. 
* An hini koshañ, '''[[Kernewek Unys]]''' (&quot;kerneveureg peurunvan&quot;), zo bet savet war batrom skritur an testennoù eus ar {{XVvet kantved}} hag ar {{XVIvet kantved}}. Ijinet eo bet gant [[Robert Morton Nance]] e [[1929]].
* An hini implijetañ, '''[[Kernewek Kemmyn]]''' (&quot;kerneveureg kumun&quot;), hag a vez graet gantañ gant 90% eus ar gerneveuregerien d'an nebeutañ, zo bet savet gant [[Ken George]] er bloavezhioù [[1980]]. Klasket en deus Ken George chom an tostañ ar gwellañ ouzh [[fonologiezh]] ar c'herneveureg krenn evel ma'z eo bet adkrouet en e dezenn (&quot;''The Pronunciation and Spelling of Revived Cornish''&quot;, 1986).
Nac'hañ a ra kerneveuregerien zo ober gant Kernewek Kemmyn, sañset &quot;re [[brezhoneg|vrezhonek]]&quot; hervezo.
* E 1995 en deus krouet [[Nicholas Williams]] an trede doare-skrivañ, '''[[Kernowek Unys Amendys]]''' (&quot;kerneveureg peurunvan kempennet&quot;) en ur reizhañ fazioù bet graet gant Nance.
* Tud all a soñj dezho e vefe gwelloc'h chom tost ouzh yezh an {{XVIIIvet kantved}}. Ober a reont gant ur skritur saoznekaet hag a vez graet '''[[Kernuack Nowedga]]''' (&quot;kerneveureg modern&quot;) anezhañ.
* Implijout a ra ar barzh kerneveureger [[Tim Saunders]] ur sistem ijinet gantañ e-unan hag a zo ur seurt mesklaj kemmyn-brezhonek.
* E [[2008]] e voe lakaet an '''FSS''' (''Furv Skrifys Savonek'') da zoare-skrivañ ofisiel ar yezh gant ''Keskowethyans an Taves Kernewek'', da vezañ implijet er skolioù hag er melestradurezh. Anavezout a ra an FSS div &quot;rannyezh&quot; a-vremañ, an eil diazezet war ar c'hrenngerneveureg hag eben war ar c'herneveureg diwezhat.

== Yezhadur ==
Hañval-bras ouzh hini ar [[brezhoneg]] eo [[ereadurezh]] ar c'herneveureg. Hañval ouzh hini ar brezhoneg eo ar [[fonetik]] ivez, met henaekoc'h eo. Ar gerioù zo dishañvaloc'h ; neoazh, gerioù ar c'herneveureg zo hañvaloc'h ouzh re ar brezhoneg evit ouzh re ar [[kembraeg|c'hembraeg]] ; bout zo lod-kaer a c'herioù ha na vezont kavet nag e kembraeg, nag e brezhoneg, ha gerioù amprestet diàr ar [[saozneg]] (saozneg ar [[Krennamzer|Grennamzer]] pe an amzer a-vremañ) zo c'hoazh ivez.

== Ur skrid krenngerneveurek ==
* Setu amañ poz kentañ ur varzhoneg krenngerneveurek eus ar {{XVvet kantved}}, ''Passyon agan Arluth'' (&quot;Pasion hon Aotrou&quot;), diwar an dornskrid Harleian N. 1782 hag a zo miret er British Museum e London ; gant [[Goulven Pennaod]] ez eo bet aozet e nevezkerneveurek ha troet e brezhoneg&lt;ref&gt;''Passyon agan Arluth'', Preder, kaier 232-234, Here-Kerzu 1978.&lt;/ref&gt;.
{| align=&quot;center&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; |
&lt;poem&gt;
'''Tays ha mab han speris sans'''
'''wy abys a levn golon'''
'''Re wronte zeugh gras ha whans'''
'''ze wolsowas y basconn'''
'''Ha zymmo gras ha skyans'''
'''the zerevas par lauarow'''
'''may fo ze thu ze worthyans'''
'''ha sylwans zen enevow'''
&lt;/poem&gt;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; |
&lt;poem&gt;
''Tas ha Map ha'n Spyrys Sans''
''Why a bys a lun golon''
''Re wrontyo dheugh gras ha whans''
''Dhe wolsowes y Bassyon''
''Ha dhymmo gras ha skyans''
''Dh'y dheryvas par del won''
''May fo dhe Dhew dh'y wordhyans''
''Ha sylwans dhe Crystenyon''
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
Tad ha Mab ar Spered Santel
A bedfet a wir galon
Da aotren deoc'h gras ha c'hoant
Da selaou e Basion
Ha din-me gras ha skiant
Da zanevell hevelep lavarezhoù
Evit ma vo bri da Zoue
Ha [[salvidigezh]] da'n eneoù
&lt;/poem&gt;
|}

== Un destenn e kerneveureg ==
* Penn-kentañ an destenn grenngembraek ''[[Pwyll]] Pedeuic Dyued'' troet e kerneveureg ; skritur ''Kernewek Unys''.
{| align=&quot;center&quot; width=&quot;80%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:20px;&quot; | ''Pwyll Pensevyk Dyved o arluth war seyth keverang Dyved. Hag ef ow tryga yn Arberth, y ben-lys, whans o dhodho mos helghya. An ran a'y dyr a vynna helghya o Glyn Cuch, ha'n nos-na ef eth war y hens a Arberth ha dos bys dhe Llwyn Diarwyd. Hag ena y fu an nos-na. Ha ternos, yn yowynkneth an jeth, sevel a wruk ha dos dhe Lyn Cuch, rak dyllo y gun y'n cos. Y whethas an corn ha dalleth an helva, ha holya y helgun, ha kelly y gescowetha. Hag ef ow colsowes orth lef y vagas-hel, y clewas lef nep bagas aral hag y nyns ens unlef, hag yth esens ow tos erbyn y vagas-ef.''
| Hag ef a welas lanergh y'n cos, o leven y don. Ha pan dheth y helgun dhe vyn an lanergh, ef a welas carow arak an bagas-hel aral. Hag yn ogas dhe gres an lanergh, otena'n bagas esa war y lergh ow talghenna ynno ha'y dewla dhe'n dor. Ena y fyras orth lyw an cun, hep predery a vyras orth an carow. Hag a'n helgun oll re welsa y'n bys, bythqueth ny welsa cun o unlyw gansa-y. Ha'ga lyw o gwyn golow splan ha'ga dywscovarn o cough. Ha kepar del derlentry gwynder an cun yndella y terlentry coughter aga dywscovarn. Gans henna ef a gerdhas dhe'n cun ha chassya dhe ves an re na a lathsa an carow, ha bosa y gun y honen war an carow.
|}

== Keñveriañ ar C’herneveureg gant ar yezhoù predenek all ==
[[Restr:Dorothy Pentreath.jpg|thumb|upright=1.4|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Dorothy Pentraeth&lt;br&gt;&lt;small&gt;Engravadur diwar gouevr, 1781&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]
* Setu amañ un daolenn evit keñveriañ geriaoueg ar [[Predeneg|yezhoù predenek]].
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Brezhoneg !! Kerneveureg&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Kernewek Kemmyn)&lt;/small&gt; !! Kerneveureg&lt;br&gt;(FSS) !! Kembraeg
|-
| Butuniñ || Megi [ˈmɛˑɡɪ] ||''Megi''||''Ysmygu''
|-
| C'hwibanañ || Hwibana [ʍɪˈbaˑna] ||''Hwibana ~ Whibana''||''Chwibanu''
|-
| Er-maez || Yn mes [ɪnˈmɛːz] ||''Yn-mes''||''Allan/Mas''
|-
| Gavr || Gaver [ˈɡaˑvəɾ] ||''Gaver''||''Gafr''
|-
| Genoù || Ganow [ˈɡaˑnɔw] ||''Ganow''||''Genau''
|-
| Gwenanenn || Gwenenenn [ɡwɛˈnɛˑnɛn] ||''Gwenenen''||''Gwenynen''
|-
| Gweuz || Gweus [ɡwœːz] ||''Gweus''||''Gwefus''
|-
| Gwiñver || Gwiwer [ˈɡwiˑwɛɾ] ||''Gwiwer''||''Gwiwer''
|-
| Hiziv || Hedhyw [ˈhɛˑðɪw] ||''Hedhyw''||''Heddiw''
|-
| Kador || Kador [ˈkaˑdɔɾ] ||''Kador ~ Cador''||''Cadair''
|-
| Keuz || Keus [kœːz] ||''Keus''||''Caws''
|-
| Kouezhañ || Koedha [ˈkoˑða] ||''Kodha ~ Codha''||''Cwympo''
|-
| Niver || Niver [ˈniˑvɛɾ] ||''Niver''||''Rhifyn''
|-
| Perenn || Perenn [ˈpɛˑɾɛn] ||''Peren''||''Peren''
|-
| Skol || Skol [skɔˑl] ||''Skol ~ Scol''||''Ysgol''
|-
| Sterenn || Sterenn [ˈstɛˑɾɛn] ||''Steren''||''Seren''
|-
| Ti || Chi [ʧiː] ([[Kernuack Nowedga|KN]]: [ʧəj]) ||''Chi ~ Chei''||''Tŷ''
|-
| Deskiñ || Desky [dœˑski] ||''Dysky''||''Dysgu''
|}
* Setu amañ ur ganaouenn gerneveurek troet e brezhoneg.

{| align=&quot;center&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding-right:25px;&quot; |
&lt;poem&gt;
Briel ha mata... tressa... peswara... pympves... hweghves... seythves...
A dus eus ena war an treth a wel an kogow ma...
Hag omdidhana oll an jedh heb let na payn na pla...
Gwrewgh perthi kov ahanan-ni a weyth ha dydh ha nos,...
On parys prest erbynn an kri “Towl ros ! Towl ros ! Towl ros !”...
Yn awel, glaw hag ergh ha rew an kerdyn ni a hal...
Na bysow kromm na brehow brew ny lest dhyn rag an hwel...
Ha hwi yn agas gwelyow tomm ow koska kudhys klos...
Gostydh on ni dhe derros tromm, rag karrek, mor ha fros...
Gwrewgh dybri agas pysk ytho, y’n bosti po yn tre...
Hag ewlbos uhel re’gas bo ! Ha byner re bo le !
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
''Ur brezhell hag e vignon... trede... pevare... pempvet... c’hwec’hvet … seizhvet …''
''A dud a zo eno war an draezhenn a wel ar bagoù-mañ...''
''Dalc'hit soñj ac’hanomp-ni, a labour deiz ha noz,...''
''Ha ne reont 'met diduiñ e-pad an deiz hep nep redi na poan na kleñved...''
''Omp prest ouzh ar huch “Taol roued ! Taol roued ! Taol roued !”...''
''En avel, glav hag erc’h ha riv ni a sach ar gordennoù...''
''Na bizied kromm na brec’hioù brev ne dalc’h deomp ouzh an trevell...''
''Ha c’hwi en ho kweleoù tomm o kousket kuzhet klok...''
''Kostez omp-ni d’an dorosenn drumm, rak karreg, mor ha froud...''
''Grit debriñ ho pesk eta, en ostaleri pe en ti...''
''Hag ilboued uhel ho pefe ! Ha bihanoc’h ne devoe morse !''
&lt;/poem&gt;
|}
== Mont pelloc’h ganti ==
* ''A Grammar of Modern Cornish'', Wella Brown {{ISBN|1902917006}}
* ''New Cornish Dictionary/Gerlyver Noweth Kernewek'', [[R. Morton Nance]] {{ISBN|1901409031}}
* ''Vocabularium Cornicum: Gerva Kernewek Koth'', [[Jose Calvete]] {{ISBN|1902917413}}
* ''Gerlyvrik kernewek/sowsnek – Mini-dictionary English/Cornish'', Ken George, Kesva an Taves Kernewek / [[Yoran Embanner]], 2005 {{ISBN|978-2-914855-11-2}}
;Oberennoù e ti [[Imbourc’h]]
*''Ann tri Ofyg'', levrig pedennoù e kerneveg en implij en Iliz anglikan niv. 185 1985 ;
*''Koen ann Arloedh'', levrig-oferenn niv. 06/1 1987 ;
*''Alc’hwez ar c’herneveg eeun'', gant [[Ken George]], 40 p., ha troidigezh ger-ha-ger e brezhoneg eus al levr pedennoù kerneveg embannet a-ziforc’h niv. 186 1985 ;
*''Penaos e varvas ar c’herneveg ?'' Gant [[P.A.S. Pool]] ha Ken George niv. 187-188, 62 p.;
*''Geriadur arnevez Kernaouek-brezhonek ha Kernaouek-Saoznek'', gant [[Tim Saunders]] niv. 237/1 1989, 80 p.;
*''Diorreadur ar c’hernaoueg'', gant Ken George niv. 276, 30 p.

==Lennegezh troet e kerneveureg==
*''An Hobys'', gant J.R.R. Tolkien {{ISBN|978-1-78201-089-0}}
*''An Profet'', gant Kahlil Gibran {{ISBN|978-1-78201-287-0}}
*''An Testament Nowyth'', an Testamant Nevez {{ISBN|978-1-78201-284-9}}
*''Aventurs Alys in Pow an Anethow'', gant Lewis Carroll {{ISBN|978-1-78201-286-3}}
*''Aventurs Pinocchio: Whedhel popet'', gant Carlo Collodi {{ISBN|978-1-78201-237-5}}
*''Devôcyon dhe Greryow'', gant Alan M. Kent {{ISBN|978-1-478201-305-1}}
*''Dracùla hag Ôstyas Dracùla'', gant Bram Stoker {{ISBN|978-1-78201-190-3}}
*''Jane Eyre'', gant Charlotte Brontë {{ISBN|978-1-78201-278-8}}
*''Kepar ha Cyta Encledhys'', gant Matthi ab Dewi {{ISBN|978-1-478201-297-9}}
*''Pystrior Marthys Pow Òz'', gant L. Frank Baum {{ISBN|978-1-78201-203-0}}

==Levrlennadur==
*{{br}} Even, Arzel (1962). ''Istor ar yezhoù keltiek'', levrenn 1, pp. 171-202. Lesneven : Hor Yezh, 1987
*{{en}} [[Peter Berresford Ellis|Ellis, Peter Berresford]] (1971). ''[https://web.archive.org/web/20220705225116/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/data/cle_214/the__story__of__the__cornish__language.pdf The story of the Cornish language]''. [[Truru]] : Tor Mark Press, 1990 {{ISBN|978-0-85025-310-8}}
*{{en}} Ellis, Peter Berresford. ''The Cornish language and its Literature''. Abingdon-on-Thames : Routledge, 1974 {{ISBN|978-0-7100-7928-2}}.
*{{en}} [[Iwan Wmffre|Wmffre, Iwan]]. ''Late Cornish''. München : Lincom Europa, 1999 {{ISBN|978-3-89586-122-2}}.
*{{en}} Ball, Martin &amp; Muller, Nicole. ''The Celtic Languages''. Abingdon-on-Thames : Routledge, 2009 {{ISBN|978-0-203-88248-1}}.

== Liammoù diavaez ==
{{Wikeriadur}}
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/cornishlanguage/|title=The Cornish Language — Cornwall Council|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20080514132038/http://www.moderncornish.co.uk/cornish_texts.html|title=Late Cornish texts|accessdate=07/08/2025}}
* {{en}} Ferdinand, Siarl (2013), {{cite web|url=https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status|title=A Brief History of the Cornish Language, its Revival and its Current Status, E-Keltoi, Vol. 2, 2 Dec. pp. 199–227|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=http://www.cornish-language.org/|title=Kowethas an yeth Kernewek|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://www.agantavas.com/|title=Agan Tavas|accessdate=07/08/2025}}
* {{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://anradyo.com/ |title=Radyo an Gernewegva|accessdate=07/08/2025}}
;Goulenn un droidigezh
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/cornishtranslation|title=Online Translation Request Service|accessdate=07/08/2025}}
;Deskiñ, abadennoù e kernoweg, filmoù ha sonerezh
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://gocornish.org|title=Go Cornish|accessdate=07/08/2025}}
* {{en}} {{kw}} {{cite web|url=https://speakcornish.com|title=Speak Cornish|accessdate=07/08/2025}}

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}

{{Keltia}}
{{Kerneveur}}
{{Yezhoù predenek}}
{{porched yezhoù}}

[[Rummad:Yezhoù ar Rouantelezh Unanet]]
[[Rummad:Kerneveureg]]
[[Rummad:Yezhoù predenek]]
[[Rummad:Kernev-Veur]]</text>
      <sha1>bwjegmzykxsjq3crh783t973xad3dqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porzh (bagoù)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1322</id>
    <revision>
      <id>2193672</id>
      <parentid>2082078</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>dave</comment>
      <origin>2193672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1810" sha1="atgy4muqy3qcxwkl59j0sun12zgu2mn" xml:space="preserve">{{Databox}}
{{pennad zo|Porzh}}
{{Labour zo}}
Ur '''porzh''' zo ur gwarez naturel pe savet gant mab-den evit al listri hag ar bagoù, lec'hiet war un [[aod]], un dourredenn pe ul [[Lenn (dour)|lenn]] digor d'ar merdeiñ, ennañ savadurioù ha rikoù pad a zo rekis evit lestrañ ha dilestrañ treizhidi ha marc'hadourezhioù, hag evit ar pesketa, ar bageal. Savadurioù all hag a denn d'an tremeniri dre vor pe dre stêr a c'heller kavout ivez en ur porzh : mirlec'hioù, stalioù kempenn, stalioù dresañ hag all. Pep elfenn eus ur porzh a vez termenet dre un diferad pe un teul lezennel all a-fet natur, bevennoù, mont en-dro, merourien, ha pennadurezhioù polis mar be ret&lt;ref&gt;{{fr}} {{Cite web|url=https://archimer.ifremer.fr/doc/00829/94134/101348.pdf|title=Ifremer|accessdate=22/06/2026}}&lt;/ref&gt;.

Porzhioù zo war an [[aod]]où pe war ribloù ar [[stêr]]ioù, met graet e vez &quot;porzh&quot; eus kement [[pleg-mor]], bihan ha bras, ma c'heller lezel ur vag, gant ma vo posupl lakaat anezhi er goudor.

En [[Henamzer]] e oa porzhioù bras koulz war ar mor ha war ar stêrioù. Tennet e veze splet eus an enezennoù pe evit bezañ goudoret a-dreñv dezho pe evit sevel un hent a-dreuz ar stêr (dre [[roudouz|roudourioù]] pe dre [[pont|bontoù]]) hag e veze krouet ul lec'h-kenwerzh.
* Skouer un enezenn a-raok ur porzh : [[Douarnenez]], [[Konk-Kerne]], [[Rosko]], [[Sant-Maloù]].
* Skouer un enezenn war ur stêr : [[Naoned]], [[Pariz]].

==Lec'hanvadurezh==
*[[Porzh-Gwenn]] e [[Perwenan]], e [[Treger]], e [[Plougastell-Daoulaz|Plougastell]] hag e meur a lec'h all.
*''Porzh ar Gov'', en [[an Trevoù|Trevoù]].
*[[Porspoder]].
*[[Porsal]] e [[Gwitalmeze]].
*[[Porzh-Loeiz]].
*Ar [[Porzh-Ruz]] e Douarnenez.
*''Porzh-Tudi'', e [[Groe]]

[[Rummad:Merdeadurezh]]
[[Rummad:Douaroniezh]]
[[Rummad:Treuzdougen]]</text>
      <sha1>atgy4muqy3qcxwkl59j0sun12zgu2mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yezhoù akanek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5252</id>
    <revision>
      <id>2193645</id>
      <parentid>2067461</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T23:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="719" sha1="fhttn9rmysm6dif0t82q1je5n686oz6" xml:space="preserve">Ur skourr eus ar [[yezhoù kwaek]] eo ar '''yezhoù akanek''' komzet e [[Ghana]] hag [[Aod an Olifant]]:

* [[Akaneg]]
** [[Akwapemeg]] (''akuapem'')
** [[Asanteg]] (''ashanti'')
** [[Fanteg]] (''fante'', ''fanti'', ''mfantse'')
* [[Agoneg]] (''agona'')
* [[Ahafoeg]] (''ahafo'')
* [[Akyemeg]] (''akyem bosome'')
* [[Anyieg]] (''anyi'')
* [[Aseneg]] (''asen'')
* [[Atieeg]] (''attié'')
* [[Baoleg]] (''baulé'')
* [[Brongeg]] (''brong'')
* [[Tchakoseg]] (''chakosi'')
* [[Dankyireg]] (''dankyira'')
* [[Gwangeg]] (''guang'')
* [[Kwahoueg]] (''kwahu'')
* [[Twieg]] (''twi'')

==Liammoù diavaez==
*[https://web.archive.org/web/20080225101444/http://kasa.ghanathink.org/ Geriadur akaneg unvan]

[[Rummad:Yezhoù akanek]]</text>
      <sha1>fhttn9rmysm6dif0t82q1je5n686oz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6015</id>
    <revision>
      <id>2193620</id>
      <parentid>2188893</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6296" sha1="hk1q12pv7rep3vyu56vma5zzje7nujv" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Türkiye Cumhuriyeti|e30a17|talbenn map|fff}}
|-
|colspan=&quot;2&quot;|
{|
|-
|width=&quot;50%&quot;|[[Restr:Flag of Turkey.svg|125px]]
|width=&quot;50%&quot;|[[Restr:Emblem of Turkey.svg|110px]]
|- align=&quot;center&quot;
|width=&quot;50%&quot;|[[Banniel]]
|width=&quot;50%&quot;|[[Ardamezouriezh|Ardamezioù]]
|}
|- align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;'''[[Kan broadel]]'''&lt;br&gt;''İstiklâl Marşı''&lt;br&gt;&quot;Ton-bale an Dizalc'hidigezh&quot;&lt;br&gt;[[Restr:Istiklâl Marsi instrumetal.ogg]]&lt;hr&gt;'''Gouel broadel'''&lt;br&gt;[[29 a viz Here]]&lt;hr&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;|[[Restr:Europe location Turkey.svg|280px|Klik dehoù war-du Google Maps|link=https://www.google.com/maps/place/Turquie/@39.0014659,30.6872321,6z/data=!3m1!4b1!4m5!3m4!1s0x14b0155c964f2671:0x40d9dbd42a625f2a!8m2!3d38.963745!4d35.243322]]&lt;hr&gt;
|- bgcolor=&quot;#e30a17&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#fff;&quot;|Melestradur
|-
|'''Dizalc'hidigezh'''||[[29 Here]] [[1923]]
|-
|'''Bonreizh nevesañ'''||[[9 Du]] [[1982]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;
|-
|'''[[Kêr-benn]]'''||[[Ankara]]
|-
|'''[[Gouarnamant]]'''||Republik vonreizhel
|-
|'''Prezidant'''||[[Recep Tayyip Erdoğan]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;([[28 Eost]] [[2014]] '''→''')&lt;/small&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;
|-
|'''Yezh ofisiel'''||[[Turkeg]]
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;
|-
|'''Moneiz'''||Lira (₺) (TRY)
|-
|'''[[Gwerzhid-eur]]'''||[[UTC|UTC+3]]
|-
|'''[[Pellgomz|Kod pellgomz]]'''||+90
|-
|'''Kod ISO 3166||TR
|- bgcolor=&quot;#e30a17&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color:#fff;&quot;|Douaroniezh
|-
|'''Gorread'''||783&amp;nbsp;356 [[metr|km²]]
|-
|'''Poblañs'''||83&amp;nbsp;614&amp;nbsp;362&lt;br&gt;&lt;small&gt;(31/12/2020)&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;{{tr}} [https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2020-37210&amp;dil=1 ''Türkiye Istatistik Kurumu'']&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|-
|'''Stankter'''|| 107
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;
|-
|'''Internet'''|| .tr
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;hr&gt;
|-
|colspan=&quot;2&quot;|&lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;
|}
'''Republik Turkia''' ([[turkeg]] : ''Türkiye Cumhuriyeti''), '''Turkia''' ent-berr, «&amp;nbsp;''Turki''&amp;nbsp;» hervez an anv istorel e brezhoneg&lt;ref&gt;''Turki'' eo anv ar vro, deuet eus ar [[galleg]], e kanaouennoù brezhonek pobl, hag en anvioù evel [[ed-Turki]].&lt;/ref&gt;, zo ur [[riez]] [[kevandir|daougevandirel]], he lodenn vrasañ en [[Azia-Vihanañ]] ha 3% anezhi e takad ar [[Balkanoù]] en [[Europa]]. En em ledañ a ra a bep tu d'ul lec'h strategel-kenañ, [[Bosfor|strizh-mor ar Bosfor]], etre [[Mor Egea]] hag ar [[Mor Du]], da lavarout eo [[gevred]] Europa ha [[mervent]] [[Azia]]. E [[ledenez]] [[Anatolia]] emañ an darn vrasañ eus he douaroù eta.

Ur [[kroashent|c'hroashent]] etre hentoù meur Europa hag Azia eo Turkia, hentoù war zouar ha war vor, ken eo bet un annez evit meur a [[sevenadur]], ul lec'h evit meur a [[emgann]] hag ur greizenn genwerzhel eus ar re bouezusañ. Eizh [[riez]] a vez kavet tro-dro dezhi : [[Bro-C'hres]] ha [[Bulgaria]] er [[Gwalarn]], [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] (ezklozadur Nac'hitchevan) er [[Biz]] hag [[Iraq]] ha [[Siria]] er [[Gevred]]. En [[Henamzer]] eo bet tiriad Turkia ha tiriadoù tro-war-dro annez un [[impalaeriezh]] vras, [[Impalaeriezh roman ar Reter|hini Bizantion]], he c'hêr-benn [[Kergustentin]] diazezet war [[ribl]]ennoù [[strizh-mor]] ar [[Bosfor]].

==Ar Stad==
Republik Turkia a zo he sistem politikel hini ur republik demokratel, laik ha [[bonreizh]]el hag a zo bet staliet e [[1923]]. Ezel eus an [[ABU]], an [[AFNA]], an [[AESD]], ar [[Kengor muzulman|C'hengor muzulman]] ha [[Kuzul Europa]] eo. E [[2005]] he deus kroget [[kenvreutaerezh]]ioù evit dont da vezañ ezel eus [[Unaniezh Europa]]. En [[Ankara]] (anv kozh gresianek : Ankira,'' Ἄγκυρα'') emañ he [[kêr-benn|c'hêr-benn]].

== Istor ==
Evit mareadoù kent d'ar republik, sell ouzh : [[Azia-Vihanañ]], [[Hittited]], [[Troia]], [[Lidia]], [[Frijia]], [[Karia]], [[Kilikia]], [[Pergam]], [[Rouantelezh ar Pontos]], [[Galated]], [[Impalaeriezh roman ar Reter]], [[Impalaeriezh otoman]]

Republik Turkia a zo bet staliet d'an [[29 Here|29 a viz Here]] [[1923]] war lodenn greiz an [[Impalaeriezh otoman]] a oa bet trec'het er [[Brezel-bed kentañ]] ha kollet meur a [[tiriad|diriad]] ganti. Orin Turkia, e-keñver he yezh hag he relijion vuzulman, a vez gwelet adalek donedigezh an [[Turked seljoukour|Durked]] e Anatolia an {{XIvet kantved}}. Ur bobl war varc'h renet gant ar Seljoukourien, anv o friñsed, e oa. [[Rummad-roueed]] an Otomaned a renas anezho e diwezh an {{XIIIvet kantved}} hag e kreskjont an impalaeriezh otoman diwar goust [[impalaeriezh roman ar Reter|hini Kêrgustentin]] e [[1453]]. E [[1929]] e krogas [[Mustafa Kemal Atatürk]] gant brezel an Dizalc'h betek embann ar republik e 1923. Ur milour ha penn al luskad politikel, an [[Turked yaouank|Durked yaouank]], e oa [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal (lesanvet Atatürk)]] gant ur mennozh sklaer : modernaat e vro ha lakaat anezhi da vezañ kevatal d'ar broioù diorroet a wele en Europa.

== Tud ==
* Skrivagnerien:
** [[Ahmet Altan]]
** [[Orhan Pamuk]]
* Kanerien:
** [[Tarkan]]
* Politikourien:
** [[Mustafa Kemal Atatürk]]
&lt;gallery&gt;
&lt;!-- MustafaKemalAtaturk.jpg| Mustafa Kemal Atatürk --&gt;
Aya sofya.jpg|
Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 
067 Etnografya.05.2006 resize.JPG| 
DolmabahceMainGate.JPG| 
İzmir clock tower.jpg| 
Pamukkale00.JPG| 
Eskişehir-Aycan.jpg| 
Antalya falezler.jpg| 
Alanya.jpg| 
Bluemosquefront.jpg| 
Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| 
&lt;/gallery&gt;

== Gwelet ivez ==
* [[Ankara]]
* [[Galated]]
* [[galateg]]
* [[Impalaeriezh otoman]]
* [[Impalaeriezh roman ar Reter]]
* [[Istanbul]]
* [[Mustafa Kemal Atatürk]]
* [[Pobloù turkek]]
* [[Proviñsoù Turkia]]
* [[Roll Sultaned an Impalaeriezh Otoman]]
* [[Roll Prezidanted Turkia]]
* [[Turkeg]]

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20060928095432/http://www.ekodialog.com/ Turkey Economy and Statistic]
* [https://web.archive.org/web/20060804204011/http://turkish.cc/ Turkish.cc] - Turkey Internet Guide
* [https://web.archive.org/web/20170812065422/http://maps.turkeyodyssey.com/ Maps of Turkey]
* [https://web.archive.org/web/20080708210437/http://www.kultur.gov.tr/en Turkish Ministry of Culture and Tourism]

==Notennoù ha daveoù==
{{Daveoù}}

{{Stadoù Europa}}
{{azia}}{{AFNA}}
{{Broioù Turkek}}{{Mor Du}}
{{AC'hI}}

[[Rummad:Turkia| ]]
[[Rummad:Stadoù Europa]]</text>
      <sha1>hk1q12pv7rep3vyu56vma5zzje7nujv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ar Vourc'h-Wenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11568</id>
    <revision>
      <id>2193655</id>
      <parentid>2192379</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6863" sha1="2p1i9ahugjmx2jjzkbesmf9tpaxnmka" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Ar Vourc'h-Wenn
| anvOfisiel = ''Bourg-Blanc''
| skeudenn = 09 Bourg-Blanc vu du cimetière.JPG
| alc'hwez = Ar Vourc'h-Wenn.
| ardamezioù = Blason de la ville de Bourg-Blanc (Finistère).svg
| bro = {{Bro-Leon}}
| departamant = {{Penn-ar-Bed}}
| arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]]
| kanton = [[Kanton Plabenneg]]
| etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]]
| bro velestradurel = [[Bro Brest]]
| maer = Bernard Gibergues
| amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]]
| gorread = 28.31
| ledred = 48.4990
| hedred = -4.5057
| ubi = 0
| ubr = 17
| uk = 
| insee = 29015
| cp = 29860
| lec'hienn web = [http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Ti-kêr]
}}'''Ar Vourc'h-Wenn''', pe '''Bourc'h-Wenn''', zo ur gumun e [[Bro-Leon]] e [[kanton Plabenneg]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]].

== An anv ==
''Bourc'hwenniz'' (ha ''Bourc'hwentiz'')&lt;ref&gt;Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220&lt;/ref&gt;, pe : ''Bourc'hiz-Wenn''&lt;ref&gt;Mikael Madeg, ''Renabl anoiou parrezioù Bro-Leon hag o distagadur'', Ar skol vrezoneg, 2000, p.220; ''Nouvel Atlas Linguistique de Basse Bretagne, J. Le Du, kartenn 005&lt;/ref&gt;, a vez graet eus annezidi ar Vourc'h-Wenn e brezhoneg.

== Brezhoneg ==
;Ar Brezoneg er Skol
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol&lt;ref&gt;[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 &lt;/ref&gt;.
;Ya d'ar Brezhoneg
* D'an 8 a viz Gouere 2010 e oa bet sinet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun evit tizhout al live 2.
== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant daou gure, Kerviou ha François Richou&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
===== [[Brezel-bed kentañ]] =====
* Mervel a reas 71 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16741&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ==== 
*Lazhet e voe ur c’hartermestr tommer  ag ar gumun d’an [[3 a viz Gouhere]] [[1940]] pa voe distrujet al lestr hobregonet ''Bretagne'' gant [[Royal Navy|Morlu Breizh-Veur]] e [[Emgann Mers-el-Kebir|Mers-el-Kebir]] en [[Aljeria]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=820234 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* D'ar [[1 Ebrel|1{{añ}} a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Handley Page Hampden|Hampden]] marilhet X3129 ha kodet KX-? eus ''144th Squadron'' ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er Vourc'h-Wenn; lazhet e voe tri nijour, douaret e voent e bered kumun [[Lanniliz]]; un nijour all a voe tapet gant an [[Alamagn|Alamaned]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]&lt;/ref&gt;; er memes devezh e kouezhas un nijerez [[Junkers Ju 88]] A (marilhet WNr 1236) eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* Un nijerez [[Messerschmitt Bf 109|Me 109]] E-7 (marilhet WNr 6457 ) « 12 melen » eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') a gouezhas er gumun d'ar [[24 Gouhere|24 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas an nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;.
* D'an [[20 a viz Meurzh]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[North American P-51 Mustang|P-51B-5-NA]] (marilhet 43-6316, 4{{vet}} FG, 335{{vet}} FS) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') er Vourc'h-Wenn, e leviour a zeuas a-benn da achap&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
07_Bourg-Blanc_Le_monument_aux_morts.JPG
08 Bourg-Blanc Plaque du monument aux morts.JPG
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv.
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=4000
|passo1=1000
|passo2=500
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|bl10=2021
|p1=1682 	 		 	
|p2=1784
|p3=2290
|p4=2659 
|p5=2971
|p6=3077
|p7=3154
|p8=3402
|p9=3447
|p10=3542
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maerioù}}
{{Dilennad |Deroù= 1886 |Penn= 1912 |Anv= Armand de Riverieux |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 1919 |Penn= 1929 |Anv= Georges de Riverieux |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù=  |Penn=  |Anv= Alain de Kergariou |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù=  |Penn=  |Anv= Bertrand de Kergariou |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 2008|Anv= Gilles Falc'hun |Strollad= |Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= 2014|Anv= Jean-Paul Berthouloux |Strollad= |Karg= }}
{{DilennadBremañ |Deroù=2014 |Anv= Bernard Gibergues|Strollad= [[Unvaniezh evit ul Luskad Poblel|UMP]]|Karg= Kuzulier-departamant (abaoe 2015)}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}

== Tud ==
* Ar [[François Falc'hun|chaloni Falc'hun]], kelenner skol-veur war ar brezhoneg.
== Gevelliñ ==
*[[La Balme-de-Sillingy]], {{Savoia}}, a-gevret gant [[Koz-Meal]]

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Bourg-Blanc}}
*[https://web.archive.org/web/20090709131656/http://www.bourg-blanc.fr/ Lec'hienn kumuniezhel]
*[https://web.archive.org/web/20190908215411/http://www.mairie-bourgblanc.fr/ Lec'hienn an ti-kêr]
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075701/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29015 ar Vourc'h-Wenn war lec'hienn Geobreizh]
*[https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an douristed]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Bourc'h-Wenn}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]
[[Rummad:Monumantoù brezhonek d'an dud lazhet er brezel]]
[[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]]
[[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]
[[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>2p1i9ahugjmx2jjzkbesmf9tpaxnmka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An Dreneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11676</id>
    <revision>
      <id>2193652</id>
      <parentid>2191138</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4796" sha1="oqfnkq6b8tnhio9066rl5a0lp4cmj4l" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = An Dreneg
 | anvOfisiel = ''Le Drennec''
 | skeudenn          = Le-drennec.jpg
 | alc'hwez          = An iliz katolik.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Le Drennec (Finistere).svg
 | bro               = {{Bro-Leon}}	
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Brest|Brest]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Plabenneg hag an Aberioù|KK Plabenneg hag an Aberioù]]
 | bro velestradurel = [[Bro Brest]]
 | kanton            = [[Kanton Plabenneg|Plabenneg]]&lt;small&gt; (betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Lesneven|Lesneven]]&lt;small&gt; (abaoe 2015)
 | insee             = 29047
 | cp                = 29860
 | maer              = Laurent Chardon
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2020]]
 | hedred            = -4.369722
 | ledred            = 48.535833
 | uk                = 
 | ubi               = 
 | ubr               = 
 | gorread           = 9.5
 | lec'hienn web     = [http://www.le-drennec.fr/ Ti-kêr]
}}
'''An Dreneg''' zo ur gumun e [[Breizh]] e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]] e [[Bro-Leon]].
== Douaroniezh ==
* An [[Aber Benniged]] a dreuz an Dreneg.
== Anv ==
* Bernard Tanguy ː ''Spinetum'', 1291 ; ''Le Dreanneuc'', 1428.
* Erwan Vallerie ː ''Spinetum'', 1291 ; ''Le Dreanneuc'', 1428 ; ''de Spineto'', 1516 ; ''Audernec'', 1630 ; ''Audernac lege An Dernac'', 1654.
;Gerdarzh
* Bernard Tanguy ː eus ''draen &gt; draezenn'', ha lostger ''-ek,'' bet laket ''Spinetum''e [[latin]] ; ne zeu ket eus [[sant]] Drien, a zo sant Rien e gwirionez.
== [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] ==
''Palefarzhet ː ouzh 1 en glazur e zraeneg peuliek en argant, ouzh 2 en gul e benn gad en aour heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en aour, ouzh 3 en argant e ziv dreustell en sabel leinet gant un drailhenn en gul, ouzh 4 en aour e wezenn diframmet en glazur, e greiz holl en aour e c'hembar en glazur ur vrizhenn erminig ouzh pep konk.''

== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
===== [[Brezel-bed kentañ]] =====
* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun, eleze 3,71% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16662&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Merval a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=16662&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
;[[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e miz [[Ebrel]] [[1954]] en [[Ðiện Biên Phủ]] en [[Tonkin]] uhel er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id= 6419947 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
;[[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun e La Calle e miz [[Eost]] [[1960]] &lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6419951 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
* An iliz katolik.
&lt;gallery&gt;
Monument_aux_morts_-_Le_Drennec-29.jpg|Monumant ar re varv.
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv &quot;Da Vugalé an Drennec Maro evit ar Vro&quot;, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=16662 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx=
|dimy=
|popmax=2000
|passo1=200
|passo2=50
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2021
|p1=880
|p2=974
|p3=1206
|p4=1529
|p5=1599
|p6=1527
|p7=1707
|p8=1793
|p9=1926
|mammenn=EBSSA
}}
== Tud ==
;Tud marvet eno
*[[1986]] : [[Ronan Caerleon]], marvet ha douaret en Dreneg, goude bezañ savet ur stal-boderezh ha bevet eno.
;Ardamezeg ar familhoù
{|
|-
|[[Restr:Auffroy-de-Kerbic-1.jpg|60px]]
|
:;Auffroy
:Aotrounez Koadeozen, e Landouzan 
:''Talbennanek etre argant ha sabel'' 
|-
|[[Restr:Barbier de Lanarnuz.gif|60px]]
|
:;Barbier / Bar Ver
:Aotrounez Landouzan
:''En argant e ziv dreustell en sabel''
|}
== Levrlennadur==
* Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Le Drennec}}
* [https://web.archive.org/web/20080514112801/http://www.abers-tourisme.com/ Ti an Douristed]
* {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080559/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29047 an Dreneg war lec'hienn Geobreizh]
== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Dreneg}}
[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]</text>
      <sha1>oqfnkq6b8tnhio9066rl5a0lp4cmj4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tregarvan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15583</id>
    <revision>
      <id>2193613</id>
      <parentid>2071743</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3201" sha1="qlgvo3ymqv5wcv1frgfl07x83vjf3rz" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Tregarvan
 | anvOfisiel = ''Trégarvan''
 | skeudenn          = Église de Trégarvan, Finistère, France.JPG
 | alc'hwez          = Iliz Tregarvan. War pep pilier eus ar porched ez eus un delwenn: skeudenn Sant Budog eo an eil hag ur pietà eben.
 | ardamezioù        = Blason Ville fr Trégarvan.svg
 | bro               = {{Kernev}}
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe]]
 | bro velestradurel = [[Bro Gerne]]
 | kanton            = [[Kanton Kastellin|Kastellin]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Kraozon|Kraozon]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)
 | insee             = 29289
 | cp                = 29560
 | maer              = Rémi Carpentier 
 | amzer-gefridi     = [[2020]]-[[2026]]
 | gorread           = 9.68
 | hedred            = -4.222222
 | ledred            = 48.251944
 | uk                = 
 | ubi               = 0
 | ubr               = 223
 | lec'hienn web     = 
}}
'''Tregarvan''' a zo ur gumun eus [[Bro-Gerne]] e [[kanton Kraozon|kanton]] hag e [[Gourenez Kraozon]], a-hed plegoù arvor ar [[Stêr Aon]], e kornôg [[Breizh]].
== Douaroniezh ==
== Istor ==
* Gwechall e oa un [[trev|drev]] eus parrez [[Argol]].
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Pelliet, kure&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44.&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas pemzek gwaz ag ar gumun, da lâret eo 2,91% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47331&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Lec'hanvadurezh ==
* Tostaet e vez anv ''Tregarvan'' eus an anv [[kembraek]] [[Llancarfan]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
* An iliz katolik.
* Mirdi ar skolioù war ar maez e Breizh&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081106111747/http://www.musee-ecole.fr/ lec'hienn]&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery&gt;
056_Trégarvan.jpg| Monumant ar re varv.
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47331 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;. 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=330
|passo1=20
|passo2=10
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|p1=328 		 	 	 	
|p2=274 
|p3=224
|p4=192
|p5=164
|p6=146
|p7=138
|p8=140
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
== Tud ==
== Gevelliñ ==
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Trégarvan}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075019/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29289 Tregarvan war lec'hienn Geobreizh]
* [https://web.archive.org/web/20220205072637/http://tourisme-porzay.com/ Ti an touristerezh Porzhe]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Kerne]]</text>
      <sha1>qlgvo3ymqv5wcv1frgfl07x83vjf3rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trezilide</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15594</id>
    <revision>
      <id>2193615</id>
      <parentid>2184716</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2922" sha1="ts83nnvhwoourof5j4ek4v7nnwzp37e" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Trezilide
 | anvOfisiel = ''Trézilidé''
 | skeudenn          = Trézilidé_(29)_Mairie.JPG
 | alc'hwez          = Ar maerdi.
 | ardamezioù        = 
 | bro               = {{Bro-Leon}}
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Montroulez|Montroulez]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Bro Landivizio|KK Bro Landivizio]]
 | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]]
 | kanton            = [[Kanton Gwitevede|Gwitevede]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Landivizio|Landivizio]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)
 | insee             = 29301
 | cp                = 29440
 | maer              = Yves-Marie Gilet 
 | amzer-gefridi     = [[2020]]-[[2032]]
 | gorread           = 4.60
 | hedred            = -4.08
 | ledred            = 48.61
 | uk                = 
 | ubi               = 29
 | ubr               = 93
 | lec'hienn web     = 
}}
{{Commonscat|Trézilidé}}
'''Trezilide''' (distaget {{IPA|[tre.ziˈliː.de]}}) a zo ur gumun eus [[Bro-Leon]], e [[kanton Landivizio]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e gwalarn [[Breizh]].

== Douaroniezh ==

== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas naontek gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,94% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47332&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas  ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel d’an [[8 a viz Even]] [[1940]] en [[Aisne (departamant)|Aisne]] ([[Bro-C'hall]])&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47332&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47332&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Trézilidé (29) Église 01.JPG|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Peran''.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn, ''Da vugale Trezilide marv evit ar vro''&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47332 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=310
|passo1=50
|passo2=10
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|p1=308 			 	 	
|p2=272 
|p3=262 
|p4=213
|p5=214
|p6=224
|p7=267
|p8=291
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==

== Tud ==

== Gevelliñ ==

== Liammoù diavaez ==
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080156/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29301 Trezilide war lec'hienn Geobreizh]

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]]</text>
      <sha1>ts83nnvhwoourof5j4ek4v7nnwzp37e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tolpad-kêrioù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18705</id>
    <revision>
      <id>2193626</id>
      <parentid>2068018</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1516" sha1="0edasi9tw8nt2mmf2ca8iy4vp5325p8" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{{databox}}
Pa ya poblañs ur [[kêr|gêr]] da leuniañ kêrioù nes pe lodennoù anezho e vez lavaret ez eus un '''tolpad-kêrioù''' pe '''tolpadoù-kêr'''. Pep gêr eus un tolpadur annezidi, met ur fenomenn nevez a-walc'h eo pa 'z eus muioc'h muiañ a gêrioù bihan hag a gêriadennoù a vez savet tiez ha savadurioù war darn vuiañ o ziriad. Graet e vez ar [[bannlev]] eus ar gêrioù annezet leun pe gazi leun.

== Aozadur an tolpad-kêrioù ==
Alies a-walc'h e vez bodet ar gêr greis hag ar gêrioù en ur strollegezh publik. E [[Bro-C'hall]] e vez aozet [[kumuniezh-kêr|kumuniezhoù-kêr]] ha [[kumuniezh tolpadoù-kêrioù|kumuniezhoù tolpadoù-kêrioù]].&lt;br /&gt;
E saozneg e vez graet [[:en:metropolitan area|metropolitan areas]] (takadoù metropolek) pe &quot;metro&quot; eus an aozadurioù-se.


== Roll an tolpadoù-kêrioù brasañ er bed ==

=== Afrika ===
* [[Al Jaza'ir]]
* [[Dakar]]
* [[Johannesburg]]
* [[Kaero]]
* [[Lagos]]
* [[Nairobi]]


=== Azia ===
* [[Kansai]] ([[Ōsaka]], [[Kōbe]] ha [[Kyōto]])
* [[Beijing]]
* [[Metro Manila]]
* [[Kêr Ho-Chi-Minh]]
* [[Tokyo]]

=== Amerika ===
==== Norzhamerika ====
* [[Chicago]]
* [[Los Angeles]]
* [[New York|New-York]]

==== Suamerika ====
* [[Caracas]]
* [[Kêr-Vec'hiko]]
* [[Rio de Janeiro (kêr)|Rio de Janeiro]]

=== Europa ===
* [[Antwerpen]]
* [[Berlin]]
* [[Istanbul]]
* [[Londrez]]
* [[Moskov]]
* [[Rotterdam]], [[Amsterdam]], [[Den Haag]]
* Ar [[Ruhr]]
* [[Pariz]]

=== Okeania ===
* [[Sydney]]

[[Rummad:Melestradur tiriadel]]</text>
      <sha1>0edasi9tw8nt2mmf2ca8iy4vp5325p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22126</id>
    <revision>
      <id>2193623</id>
      <parentid>2191858</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50565" sha1="32k26361bkg38d2fnat918q6pnlm1yk" xml:space="preserve">[[Restr:Unix history-simple.svg|thumb|upright 1.4|Hiladur reizhiadoù Unix ha Unix-heñvel]]
'''Unix''' ('''UNIX®''' eo ar merk marilhet ent ofisiel, a vez skrivet a-wezhioù &lt;span style=&quot;font-variant: small-caps;&quot;&gt;Unix&lt;/span&gt;, pe &lt;span style=&quot;font-variant: small-caps;&quot;&gt;Unix&lt;/span&gt;® gant pennlizherennoù bihan) a zo ur [[reizhiad korvoiñ]] evit an urzhiataerioù diorroet da gentañ-penn adalek [[1969]] hag a-hed ar [[bloavezhioù 1970]] gant ur strollad implijidi eus ar c'hevredad [[AT&amp;T]] en arnodvaoù [[Bell Labs]] Murray Hill en New Jersey ([[Stadoù Unanet]]), en o zouez [[Ken Thompson]], [[Dennis Ritchie]] ha [[Douglas McIlroy]]. Reizhiadoù Unix a-vremañ a zo dasparzhet etre skourroù diseurt, diorroet e-doug an amzer gant AT&amp;T, war un dro gant lies pourvezer kenwerzhel hag aozadur hep pal kenwerzhel.

Ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' a zo hiviziken (e 2007 bepred) perc'henniezh [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. Reizhiadoù kenglotus ha kempleg (pe kenstumm) ouzh [[Spizadur eeun UNIX]] eo ar re nemeto a c'haller ober &quot;UNIX®&quot; anezho (ar re all a reer &quot;Reizhiadoù Unix-heñvel&quot; pe &quot;[[Unix-heñvel]]&quot; anezho).

E-kerzh dibenn ar [[bloavezhioù 1970]] ha derou ar [[bloavezhioù 1980]], levezon Unix er metoù skolveuriek en deus graet dezhañ bezañ degemeret a-vras(dreist-holl ar varienn [[Berkeley Software Distribution|BSD]], a zeu eus [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]) a-berzh plog embregerezhioù, [[Sun Microsystems]] eo an hini heverkañ anezho. Hiziv, pelloc'h eget ar reizhiadoù testeniekaet diouzh Unix, reizhiadoù korvoiñ &quot;Unix-like&quot; (Unix-heñvel) evel [[Linux]] ha [[Berkeley Software Distribution|BSD]] zo deuet da vezañ boutin-kenañ.

A-wezhioù e c'haller implijout ar meneg ''Unix hengounel'' evit deskrivañ un Unix pe ur reizhiad korvoiñ dezhañ dezverkoù eus [[Unix Aozadenn 7]] pe [[UNIX System V]].

== Alberz ==

Reizhiadoù korvoiñ Unix a vez implijet stank ken war [[Servijer (urzhiataerezh)|servijerioù]] ken war [[stael labour|staeloù labour]]. An endro Unix hag ar patrom programmiñ [[arval-servijer]] a voe elfennoù kreiz evit diorren ar [[Kenrouedad|Genrouedad]] hag adframmañ an urzhiataerezh war-zu [[Rouedad stlennegel|rouedadoù]] kentoc'h eget war-zu urzhiataerioù hiniennel.

Ken Unix ken al [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]] a voe diorroet gant AT&amp;T ha dasparzhet da ensavadurioù gouarnamant ha skolveuriek, pezh a reas dezho o daou bezañ douget war muioc'h a seurtoù familhoù ardivinkoù eget forzh pe reizhiad korvoiñ all. Da heul ez eas Unix da gevatal eus &quot;[[Reizhiad digor (urzhiataerezh)|reizhiadoù digor]]&quot;.

Empentet eo bet Unix e seurt da vezañ [[dougen|hezoug]], [[lies-trevell (urzhiataerezh)|lies-trevell]] ha [[lies-implijer]] en ur c'hefluniadur [[amzer rannet]]. Dezverket eo ar reizhiadoù Unix gant kealioù liesseurt : implijout ar [[skrid plaen]] evit stokañ roadennoù ; ur [[reizhiad restroù]] urzhazel ; ober diouzh gwikefreoù ha seurtoù [[kehentiñ etre-argerzhoù]] (IPC) zo evel restroù ; hag ober gant un niver bras a brogrammoù bihan a c'haller ereañ etrezo dre-benn d'ur [[jubenner linenn urzhiañ]] en ur implijout [[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]], neket implijout ur programm unpezh enlakaet ennañ an holl arc'hwelioù war un dro. Ar c'healioù-se a reer [[Prederouriezh Unix]] anezho.

Dindan Unix, ar &quot;reizhiad korvoiñ&quot; a zo ouzh e ober kalz eus ar mavegoù-se a-gevret gant ar programm reoliañ mestr, ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]]. Ar graoñell a bourchas servijoù evit loc'hañ ha paouez programmoù, embreger ar [[reizhiad restroù]] ha trevelloù boutin all a &quot;live uhel&quot; rannet gant ar bras eus ar programmoù, ha, pouezusat tra marteze, a steuñva diraez d'ar periant evit tremen hep enebiezh ma klask daou brogramm diraeziñ an hevelep danvez pe wikefre. E sell da hanterañ ar seurt diraez, e voe roet gwirioù dibar d'ar graoñell war ar reizhiad, pezh a vroudas d'an disparti etre ''egor an implijer'' hag ''egor ar graoñell''.

Gant ar [[gorrgraoñell]] ez eus bet klasket eilpennañ kresk dizehan ment ar c'hraoñelloù ha distreiñ d'ur reizhiad e-lec'h ma vez sevenet ar bras eus an trevelloù gant mavegoù bihanoc'h. D'ur mare ma veze un urzhiataer &quot;boas&quot; ouzh e ober ur bladenn galet evit stokañ hag un [[Termenell roadennoù|dermenell roadennoù]] evit enkas ha diskas (E/D), ez ae madik a-walc'h ar patrom restroù Unix dre ma oa &quot;lineel&quot; ar bras eus an E/D. Padal, reizhiadoù modern a gaver enno gwikefreoù nevez rouedad hag all. Deskrivañ un etrefas implijer grakikel renet war-bouez ul logodenn en un doare &quot;bleniet gant an degouezhioù&quot; na gerzhe ket ken mat gant ar patrom kozh. Da heul al labour war reizhiadoù a enframme ar gwikefreoù nevez-se er bloavezhioù 1980 e tisoc'has peadra evit [[E/D nann-stoc'hus]], doareoù kehentiñ etre-argerzhoù all eget sanioù-stlenn hepken, war un dro gant eztennañ arc'hwelioù evel protokoloù rouedad diwar ar graoñell.

== Istor ==

[[Restr:Unix-process-list.png|thumb|250 px|Ur roll diglok eus argerzhioù o seveniñ kevadek war ur reizhiad UNIX.]]

Er [[bloavezhioù 1960]] ar [[Massachusetts Institute of Technology]], [[AT&amp;T Bell Labs]], ha [[General Electrics]] a laboure war ur pikol raktres a [[reizhiad korvoiñ]], [[Multics]] e anv ('''Mult'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ervice). Tonket e oa ar reizhiad-se d'ar [[meururzhiataer]] [[GE-645]], e sell d'e werzhañ, met ne reas ket berzh. Multics a oa ur reizhad etregwezhiat ennañ nevezadennoù a-bouez, en o zouez ar surentez. Ar raktres a zisoc'has war aozadennoù produiñ, ar re gentañ anezho gwall dreut o barregezhioù avat.

AT&amp;T en em dennas hag a lakas e beadra war raktresoù all. Unan eus diorroerien skipailh arnodvaoù Bell, [[Ken Thompson]], a zalc'has da ziorren evit ar [[meururzhiataer]] GE-645, hag evitañ e skrivas ur c'hoari [[Space Travel (C'hoari)|Space Travel]] e anv&lt;ref&gt;{{cite web|first=Dennis M.|last=Ritchie|title=Space Travel: Exploring the solar system and the PDP-7|url=http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/spacetravel.html|accessdate=2007-03-11}}&lt;/ref&gt;, anezhañ [[darvanañ|darvanerezh]] ur veaj a-dreuz [[koskoriad an Heol]]. Koulskoude e kave dezhañ ez ae re c'horrek ar c'hoari war an ardivink GE hag e kouste re ger, 75 $ evit un amzer seveniñ rouez&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140402194704/http://www.bell-labs.com/history/unix/pdp7.html Bell Labs]&lt;/ref&gt;.

Neuze ec'h adskrivas Thompson ar c'hoari e [[lavar gronnañ]] evit ur c'hrennurzhiataer [[PDP-7]] digant [[Digital Equipment Corporation]] gant skoazell [[Dennis Ritchie]]. An ober-se, a-gevret gant e labour war ar raktres Multics, a vroudas Thompson da embreger ur reizhiad korvoiñ nevez evit ar PDP-7. Thompson ha Ritchie a rene war ul laz diorroerien er Bell Labs, en o zouez Rudd Canaday, ha pleustriñ a raent war ur reizhiad restroù war un dro gant ar reizhiad korvoiñ lies-trevell e-unan. Enlakaat a rejont ur jubenner linenn urzhiañ hag ur maveg bihan bennak&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070715221820/http://www.bell-labs.com/history/unix/takeshape.html Bell Labs]&lt;/ref&gt;.

[[Restr:Unix-ed-shellscript.png|thumb|left|250 px|Oc'h aozañ ur skript shell gant an aozer ''[[ed]]''. An arouezenn dollar e laez ar skramm eo ar c'houvi diskwelet gant ar shell. Bizskrivet eo bet 'ed' evit loc'hañ an aozer, a lañs diwar ar poent-se war-zu traoñ ar skramm.]]

=== [[Bloavezhioù 1970]] ===

E 1970 e voe graet '''Unics''' eus ar raktres (berradenn '''Un'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ystem) hag ar reizhiad a c'helle degemer daou implijer kevadeg. [[Brian Kernighan]] a ijinas an anv en ur zaveiñ (hag enebiñ war un dro) da ''Multics'' — Unix ne rafe ken nemet un dra, hag hen ober mat, gwelloc'h bepred eget ar reizhiad hollek betek re ha stoc'het a oa eus Multics. Diwezhatoc'h e voe kemmet ar skrivadur da '''Unix'''.
 
Betek ar mare-se ne oa ket bet a skor kellidel a-berzh ar Bell Labs. Pa fellas d'ar Strollad Imbourc'h war an Urzhiataerezh implijout Unix war un ardivink brasoc'h a galz eget ar PDP-7, Thompson ha Ritchie a dapas kevraouiñ ar bromesa da ouzhpennañ barregezhioù skridtreterezh da Unix en eskemm d'un ardivink [[PDP-11/20]]. Alese Bell a zeroas ur skor kellidel bennak. Evit ar wezh kentañ e 1970 e voe anvet ar reizhiad korvoiñ Unix ent ofisiel ha seveniñ a reas war ar PDP-11/20. Ouzhpennañ a raed ur programm furmadiñ skrid anvet [[roff]] hag un [[aozer skrid]]. An tri anezho a voe skrivet e lavar gronnañ PDP-11/20. Ar Bell Labs a implijas ar &quot;reizhiad skridtreterezh&quot; deraouiñ-se, a zegouezhe eus Unix, roff, hag an aozer, evit skridtreterezh ar goulennoù [[breou]]ioù. Roff a amdroas buan e [[troff]], ar programm embann elektronek kentañ gant ur varregezh [[skriverezañ]] gwirion. ''Dornlevr ar Programmer UNIX'' a voe embannet d'an [[3 Du|3 a viz Du]] [[1971]].

E 1973 e voe adskrivet Unix el [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]], enep meno an holl d'an ampoent a gave dezho &quot;un dra ken kemplezh hag ur reizhiad korvoiñ, hag en deus da blediñ gant darvoudoù arvarus a-fet amzer, n'haller e skrivañ ken nemet e lavar gronnañ&quot;.&lt;ref name=&quot;Stallings&quot;&gt;Stallings, William. &quot;Operating Systems: Internals and Design Principles&quot; 5th ed, page 91. Pearson Education, Inc. 2005.&lt;/ref&gt;. Tremen eus al [[lavar gronnañ]] d'al [[lavar programmiñ a live uhel|lavar a live uhel]] C a zisoc'has gant ur meziant [[Perzhded ar Meziantoù#dougusted|hezougoc'h]] a-galz, e-lec'h ma ne chome ken ur c'hementad bihan a-walc'h a god diouzh an ardivink da erlec'hiañ pa veze douget Unix war ur [[Savenn (urzhiataerezh)|savenn]] all.

AT&amp;T a lakas Unix e kerz skolioù-meur ha kevredadoù kenwerzhel, war an dro gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] hervez kendivizadoù aotre. Ar c'hendivizadoù aotre a endalc'he ar c'hod tarzh en e bezh kontet ennañ al lodennoù eus ar graoñell diouzh an ardivink, hag a oa skrivet e lavar gronnañ PDP-11. Skouerennoù notennet eus ar graoñell Unix diouzh an ardivink a veze kavet stank e diwezh ar bloavezhioù 1970 dindan stumm ul levr eilet-kenañ gant [[John Lions]] eus the [[Skol-Veur Su-Kembre-Nevez]], al ''[[Lions' Commentary on UNIX 6th Edition, with Source Code]]'', a vroudas kalz da zegemer Unix evel reizhiad korvoiñ kelennadus.

Aozadennoù eus ar reizhiad Unix a raed dave outo gant embannadurioù e dornlevr implijer, e seurt ma talveze (da skouer) &quot;Pempvet Embannadur UNIX&quot; kement ha &quot;UNIX Aozadenn 5&quot;. War emledañ ez eas an diorren, gant Aozadennoù 4, 5, ha [[Unix Aozadenn 6|6]] a zeuas er-maez a-benn 1975. Gant an aozadennoù-mañ e teuas meiziad ar sanioù-stlenn (pipes), a gasas da ziorren un diaz kod muioc'h molladel, ha da heul un tizh diorren brasoc'h c'hoazh. Aozadenn 5 ha dreist-holl Aozadenn 6 a zisoc'has war ur yoc'h aozadennoù Unix disheñvel ken e-barzh ken e-maez Bell Labs, en o zouez [[PWB/UNIX]], [[INTERACTIVE Systems Corporation|IS/1]] (an Unix kenwerzhel kentañ), ha doug [[Skol-Veur Wollongong]] d'an [[Interdata 7/32]] (an Unix kentañ nann-PDP).

E 1978 e voe embannet [[UNIX/32V]], evit ar reizhiad [[VAX]]. D'ar mare-hont, en tu-hont da 600 ardivink a sevene Unix en un tu bennak. [[Unix Aozadenn 7]], an aozadenn diwezhañ eus [[Research Unix]] da zont er-maez war ur skeul vras, a voe embannet in 1979. Aozadennoù [[Unix Aozadenn 8|8]], [[Unix Aozadenn 9|9]] ha [[Unix Aozadenn 10|10]] a voe diorroet e-kerzh ar bloavezhioù 1980 met kaset e voent d'un nebeud skolioù-meur hepken, petra bennak m'o deus ganet pennadoù evit deskrivañ al labour nevez. Disoc'hiñ a reas an imbourc'h-mañ war ziorren [[Plan 9 eus Bell Labs]], ur reizhiad hezoug dasparzhet nevez.

=== [[Bloavezhioù 1980]] ===

[[Restr:X-Window-System.png|thumb|right|250 px|Ur burev Unix e stil diwezh ar bloavezhioù 80 o lakaat mont en-dro an etrefas grafek implijer ''[[Reizhiad X Window System|Reizhiad X Window]]''. Diskouezet eo un toullad arloadoù arval boutin da zasparzhadenn MIT X Consortium, en o zouez [[Merour prenestroù Tom]], un [[Xterm|Termenell X]], [[Xbiff]], xload, hag ur merdeer grafikel [[pajennoù dornlevr]] ]]

AT&amp;T a werzhe aotre [[UNIX System III]], diazezet dre vras war an Aozadenn 7, evit un implij kenwerzhel. An embann kentañ anezhañ a zeuas er-maez e 1982, hag ennañ e kaved ivez skor evit ar VAX. AT&amp;T a zalc'he da werzhañ aotreoù evit aozadennoù koshoc'h Unix. A-benn echuiñ gant ar c'hemmesk etre holl e aozadennoù diabarzh disheñvel, AT&amp;T o c'hendeuzas e-barzh [[UNIX System V]] Embann 1. Ennañ e voe degaset un nebeud arc'hwelioù evel an aozer [[vi]] ha [[curses (levraoueg programmiñ)|curses]] digant skourr [[Berkeley Software Distribution]] eus Unix diorroet e [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]. Ouzhpennet e oa ivez skor evit ar rummad ardivinkoù [[Western Electric]] 3B.

Dre ma ne oa ket an aozoù aotre kenwerzhel UNIX nevez ken spletus evit un implij skolveuriek eget gant aozadennoù koshoc'h Unix, imbourc'herien Berkeley a zalc'has da ziorren Unix BSD evel un dazeilad da UNIX System III ha V, da gentañ-penn war an adeiladerezh PDP-11 (an embannoù 2.xBSD, betek an hini 2.11BSD) ha diwezhatoc'h evit ar VAX-11 (an embannoù BSD 4.x). Degasadennoù niverus da Unix a voe gwelet da gentañ war embannoù BSD, pergen ar [[C shell]] gant [[kontroll an trevelloù]] (diwar batrom [[Incompatible Time Sharing|ITS]]). E-touez ar strivoù diorren BSD, bezañ ouzhpennet kod ar [[Rouedad urzhiataerioù|rouedad]] [[TCP/IP]] d'ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]] Unix pennañ a voe moarvat an hini heverkañ. Strivoù diorren BSD a zisoc'has war meur a embann talvoudus enno kod rouedad : 4.1cBSD, 4.2BSD, 4.3BSD, 4.3BSD-Tahoe (lec'h m'eo &quot;Tahoe&quot; lesanv adeiladerezh [[Computer Consoles Inc.]] Power 6/32, bet an embann kentañ nann-DEC eus ar graoñell BSD), Net/1, 4.3BSD-Reno (evit klotaat
gant an anvadur &quot;Tahoe&quot;, ha gant ma tenne an embann-se eus ur c'hlaoustre tamm pe damm), Net/2, 4.4BSD, ha 4.4BSD-lite. Ar c'hod rouedad enklozet en embannoù-se a zo an hendad eus kalzig eus ar c'hod rouedad TCP/IP en implij hiziv, en o zouez ar c'hod a voe embannet diwezhatoc'h en UNIX System V gant AT&amp;T hag aozadennoù abred [[Windows|Microsoft Windows]]. An [[Etrefas programmiñ an arloadoù|API]] [[Socketoù Berkeley]] a zeu a-gevret a zo ur standard de facto evit APIoù rouedad hag eilet eo bet war meur a savenn.

Kevredadoù all a grogas da ginnig aozadennoù kenwerzhel eus ar reizhiad UNIX evit o krennurzhiataerioù hag o staeloù labour dezho. Ar bras eus an argemmoù nevez-se a voe diorroet adalek un diaz System V hervez un aotre digant AT&amp;T ; evelato, lod all a voe diazezet kentoc'h war BSD. Unan eus diorroerien pennañ BSD, [[Bill Joy]], a yeas da genziazezer [[Sun Microsystems]] e 1982 hag a grouas [[SunOS]] (bremañ [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]]) evit o [[staeloù labour]]. E 1980, [[Microsoft]] a gemennas e Unix kentañ evit korrurzhiataerioù [[16-bit]] [[Xenix]] e anv, a voe douget e 1983 war ar c'hewerier [[Intel 8086]] gant [[Santa Cruz Operation]] (SCO), hag a-benn an diwezh e troas Xenix da [[SCO UNIX]] e 1989.

Un nebeud bloavezhioù-pad d'ar mare-se (a-raok na gemerfe urzhiataerioù [[kenglotus ouzh ar PC]] gant [[MS-DOS]] o c'hreñv), arsellerien ar greanterezh a oa engortoz ez afe UNIX da reizhiad korvoiñ standard ar c'horrurzhiaerioù, dre-benn d'e barregezhioù pinvidik ha gant an hezoug ma oa&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archive.org/details/UNIX1985|title=UNIX History|work=www.archive.org}}&lt;/ref&gt;. E 1984 meur a gevredad a savas ar c'hengevread [[X/Open]] da bal dezhañ krouiñ spizadur ur reizhiad digor diazezet war UNIX. Goude an araogennoù abred, ar striv reolata a gouezhas e poull ar &quot;[[brezelioù Unix]]&quot;, gant kevredadoù liesseurt o stummañ strolladoù reolata kevezer. Ar reolatadeg a reas ar berzh brasañ en diwezh a voe spizadur [[POSIX]] digant an [[IEEE]], empentet evel un [[Etrefas programmiñ an arloadoù|EPA]] (API) a dreuzemglev enkorfet didorr ken war savennoù BSD ken war re System V, embannet e [[1988]] ha dizale endalc'het gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] evit kalz eus e reizhiadoù dezhañ.

AT&amp;T a ouzhpenas arc'hwelioù liesseurt e-barzh UNIX System V, evel [[prennañ ar restroù]], [[merañ ar reizhiad]], [[froudadoù standard|froudadoù]], stummoù nevez a [[kehentiñ etre-argerzhoù|KEA]], ar [[Reizhiad Restroù A-bell]] hag an [[Etrefas gwiskad an treuzdougen|EGT]]. Kenlabourat a reas AT&amp;T gant Sun Microsystems hag etre 1987 ha 1989 e voe teuzet arc'hwelioù eus [[Xenix]], BSD, SunOS, ha System V e-barzh [[System V Release 4]] (SVR4), ent-dizalc'h diouzh X/Open. An embann nevez-se a sonnas an holl arc'hwelioù kent en ur pakad hepken, ha skeudenniñ a reas diwezh an aozadennoù kevezer. Kreskiñ a reas war un dro ar gounidoù aotren.

E-pad ar mare-se e krogas meur a bourvezer en o zouez Digital Equipment, Sun, [[Addamax]] ha re all da sevel [[Reizhiad korvoiñ diogelet|aozadennoù diogel]] eus UNIX evit meziantoù uhel o surentez, empentet dreist-holl evit arloadoù milourel ha seveniñ al lezenn.

[[Restr:Cdesol10.png|thumb|left|250 px|Ar [[Common Desktop Environment]] pe CDE, ur burev grafek evit Unix ken-diorroet er bloavezhioù 1990 gant HP, IBM, ha Sun e framm an intrudu COSE.]]

=== [[Bloavezhioù 1990]] ===

E 1990 ec'h embannas an [[Open Software Foundation]] OSF/1, lakaet e pleustr ennañ o Unix reolataet ; diazezet e oa war [[kraoñell Mach|Mach]] ha BSD. Ar Bonsavadur a zo bet roet lañs dezhañ e 1988 hag arc'hantaet e oa gant lies embregerezh liammet ouzh Unix ha mennet da zizarbenn kenlabour AT&amp;T ha Sun war SVR4. Da heul, AT&amp;T hag ur strollad aotreidi all a savas ar strollad &quot;[[UNIX International]]&quot; e sell da zizarbenn an OSF. Diwar ar maread-se ma kreske an enebiezh etre pourvezerien kevezer e reas berzh adarre an droienn &quot;[[brezelioù Unix]]&quot;.

E 1991, ur strollad a ziorroerien BSD (Donn Seeley, Mike Karels, Bill Jolitz, ha Trent Hein) a zilezas Skol-Veur Kalifornia evit diazezañ Berkeley Software Design, Inc ([[Berkeley Software Design|BSDI]]). BSDI a zanzeas un aozadenn genwerzhel hollarc'hwelek eus BSD Unix evit ar savenn Intel marc'hadmat hag hollvezant, pezh a lakaas ur mor a dud d'ober fed ouzh implij periantoù marc'hadmat en urzhiataerezh a genderc'h. Bill Jolitz a guitas BSDI nebeut goude ma voe bet diazezet, evit kendelc'her dasparzh [[386BSD]], anezhañ hendad meziantel digoust eus [[FreeBSD]], [[OpenBSD]], ha [[NetBSD]].

A-benn 1993 ar bras eus pourvezerien kenwerwhel UNIX o doa kemmet o argemmoù eus Unix evit o diazezañ war [[System V]] gant meur a arc'hwel BSD ouzhpennet war-c'horre. Krouidigezh eus an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]] er bloavezh-se gant aktourien pennañ Unix a verk diwezh maread heverkañ ar brezelioù Unix, hag heuliet e voe gant kendeuz UI hag OSF e 1994. An ensavadur kevredet nevez, hag a viras an anv OSF, a baouezas da labourat war OSF/1 er bloavezh-se. D'an ampoent a oa [[Digital Equipment Corporation|Digital]] ar pourvezer nemetañ en implije, hag a gendalc'has d'e ziorren evitañ e-unan, en ur gemmañ merk e brodu da [[Digital UNIX]] e deroù 1995.

Nebeut goude bezañ kenderc'het UNIX System V Release 4 e werzhas AT&amp;T he holl wirioù war UNIX da [[Novell]]. (Dennis Ritchie a geñverias kement-mañ gant istor [[Esau]] er Bibl a werzhas e wir a henaour evit ar &quot;[[pladad fer]]&quot; hollvrudet&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.unix.questions/browse_frm/thread/2f0b5e719fa3a3ec/3fa5e5fe4d58f96b Google]&lt;/ref&gt;.) Novell a ziorroas hec'h aozadenn dezhi, [[UnixWare]], en ur deuziñ he [[NetWare]] gant UNIX System V Release 4. Klask a reas Novell implijout kement-mañ evit stourm ouzh [[Windows NT]], met gwallgaset spontus e voe he fennmarc'had.

E 1993 e tivizas Novell da dreuzkas ar [[merk marilhet]] UNIX® hag ar gwirioù testeniekaat d'ar c'hengevread [[X/Open]]&lt;ref name=&quot;groups.google.com&quot;&gt;http://groups.google.com/group/comp.std.unix/msg/c9974cf0022884f8&lt;/ref&gt;. E 1996 e teuzas X/Open gant an [[Open Software Foundation|OSF]] pezh a grouas [[The Open Group]]. Meur a reolad digant the Open Group a dermen bremañ petra eo ha petra n'eo ket ur reizhiad korvoiñ &quot;UNIX&quot;, pergen an [[Spizadur eeun UNIX]] a-c'houde 1998.

E 1995 e voe gwerzhet gant Novell da Santa Cruz Operation an obererezh merañ ha skoazellañ an aotreidi UNIX beziat, hag ar gwirioù da ziorren pelloc'h diaz kod System V.[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.html] Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro ar gwriroù eilañ, setu bremañ danvez ur breud (gwelet a-is).

E 1997, [[Apple]] Computer a glaske un diazez nevez evit reizhiad korvoiñ e Macintosh ha dibab a reas [[NEXTSTEP]], ur reizhiad korvoiñ bet diorroet gant [[NeXT]]. Kalonenn ar reizhiad korvoiñ, a oa diazezet war [[BSD]] hag ar [[Kraoñell Mach|graoñell Mach]], a voe adanvet [[Darwin (reizhiad korvoiñ)|Darwin]] goude bezañ bet prenet gant Apple. Bezañ skignet Darwin e-barzh [[Mac OS X]] a ra eus hemañ diwezhañ, gouez da zislêriadur un implijad eus Apple dirak ur c'hendalc'h [[USENIX]], ar reizhiad diazezet war Unix ar muiañ implijet e marc'had an [[urzhiataer burev|urzhiataerioù burev]].

=== 2000 betek hiziv ===
&lt;!-- {{seealso|SCO-Linux controversies}} --&gt;
[[Restr:Java Desktop running on Solaris 10.png|thumb|250 px|Un endro burev Unix modern ([[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris 10]])]]

E 2000 e werzhas SCO e obererezh UNIX hag e gaoudoù a-bezh da Caldera Systems, hag a gemmas diwezhatoc'h e anv da The SCO Group. An aktour nevez-mañ a grogas neuze gant un ensav gwiraouel enep da lies implijer ha pourvezer eus Linux. SCO a lakae en a-raok e vez kavet e-barzh Linux kod Unix miret strizh e wirioù ha perc'hennet bremañ gant The SCO Group. E-touez al lakadennoù all ez eus gwalladur sekredoù-kenwerzh gant [[IBM]], pe gwalladurioù kevrat a-berzh arvalien gozh Santa Cruz a zo tremenet da Linux dibaoe. Neoazh e savas Novell a-enep da SCO pa embanne hemañ edo en e gerz gwirioù eilañ diaz kod UNIX. Hervez Novell, SCO (ha da heul the SCO Group) a zo e gwirionez oberataerien frañchizet ouzh Novell ; en e berc'henniezh e vije ivez ar gwirioù eilañ pennañ, gwirioù veto war obererezhioù aotreiñ SCO da zont, ha 95% eus korvoder ar gwirioù aotre. Dinac'h a reas The SCO Group kement-se, ha dont a reas an dael da vezañ ar breud [[SCO vs. Novell]].

E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod e reizhiad Solaris (diazezet war [[UNIX System V]] Release 4) en ur raktres [[tarzhioù digor]] [[OpenSolaris]] e anv. Technologiezhoù Sun OS nevez evel ar reizhiad restroù [[ZFS]] a zo bremañ embannet da gentañ evel kod tarzhioù digor dre ar raktres OpenSolaris ; e 2006 hemañ diwezhañ en doa roet lañs da lies dasparzhadenn nann-Sun evel [[SchilliX]], [[Belenix]], [[Nexenta]] ha MartuX.

Freuz ar [[Brokerezh war ar Genrouedad]] en deus bet da zisoc'h tolpañ ar raktresoù Unix. Diwar an argemmoù kenwerzhel niverus eus Unix a voe ganet er bloavezhioù 1980, n'eus ken [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[HP-UX]], hag [[reizhiad korvoiñ AIX|AIX]] hag a ra mui pe vui berzh c'hoazh er marc'had, daoust ma talc'has IRIX eus SGI evit ur pennadig c'hoazh. En o zouez eo lodenn Solaris an hini brasañ, ha galloud a rafe mont da vrudetoc'h dre-benn d'e skalfad arc'hwelioù hag ivez gant ma 'z eus bremañ un aozadenn [[tarzhioù digor]] anezhañ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://news.zdnet.com/2100-9584_22-5984747.html | title = Itanium: A cautionary tale | accessdate = 2006-10-04|author = Stephen Shankland|date = 7 Kerzu 2005 | work = Tech News | publisher = ZDNet | quote = In the third quarter of this year, 7,845 Itanium servers were sold, according to research by Gartner. That compares with 62,776 machines with Sun Microsystems' UltraSparc, 31,648 with IBM's Power, and 9,147 with HP's PA-RISC.}}&lt;/ref&gt;.

== Reoladoù ==
Un embregadeg evit reoliata ur reizhiad korvoiñ digor, loc'het e diwezh ar bloavezhioù 1980 hag anavezet bremañ dindan an anv [[POSIX]], a bourchasas un diaz boutin evit an holl reizhiadoù korvoiñ ; an [[IEEE]] a savas POSIX tro-dro d'ar framm boutin en argemmoù kevezer pennañ eus ar reizhiad Unix, hag a embannas ar reolad POSIX kentañ e 1988. E deroù ar bloavezhioù 1990 un embregadeg distag hogen heñvel-kenañ a voe loc'het gant ur c'hengevread greantel, an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]], a zeuas en diwezh da vezañ an [[Spizadur eeun UNIX]] meret gant [[The Open Group]]. Adalek 1998 the Open Group hag an IEEE a roas lañs da [[Strollad Austin]], a-benn pourchas un termenadur boutin eus POSIX hag an Spizadur eeun UNIX.

En un embregadeg war-du ar c'hlotusder, e 1999 lies pourvezer reizhiadoù Unix en em glevas evit lakaat [[Executable and Linkable Format]] SVR4 (ELF) da reolad evit ar restroù binarel hag ar kod traezenn. Gant ar furmad boutin-mañ eo kenglotus restroù binarel diwar lies reizhiad Unix adal ma sevenont war ar memes adeiladurezh UKT.

Krouet ez eus bet ar [[Reolad Urzhaz ar Reizhiad Restroù]] evit pourchas un aozadur kavlec'hioù dave evit ar reizhiadoù korvoiñ Unix-heñvel, Linux pergen. Ar seurt reolad-mañ a zo danvez daelerezh avat, ha n'eo ket degemeret gant an holl na dost e-ser kumuniezh Linux paneveken.

== Parzhioù ==
Ar reizhiad Unix a zo ouzh e ober lies parzh a vez peurvuiañ pakadet a-gevret. En ur enlakaat — ouzhpenn ar [[Kraoñell (urzhiataetezh)|graoñell]] eus ar reizhiad korvoiñ — an endro diorren, al levraouegoù, an teulioù, hag ar c'hod-tarzh hezoug, hegemm evit an holl barzhioù-mañ, Unix a oa ur reizhiad meizantel emendalc'het. Kement-mañ a voe unan eus ar pennabegoù o deus graet dezhañ bezañ degemeret evel ur benveg kelenn ha deskiñ a-bouez ha bezañ bet ul levezon ken kreñv.

Enlakaat ar parzhioù-se n'en deus ket graet d'ar reizhiad bezañ tolzennek — an dasparzhadur UNIX V7 orin, ouzh e ober eiladennoù eus ar restroù binarel kempunet mui ar c'hod tarzh hag an teuliadur klok a save e dolzennad da neubeutoc'h eget 10Mo, hag a veze kaset war ul lurell warellek 9-roudenn hepken. An teuliadur moullet, skridaozet diwar ar restroù tarzh en-linenn, a zalc'he e korf div levrenn.

Kemmet eo bet forzhig anv parzhioù Unix hag o lec'hiadur er reizhiad restroù a-hed istor ar reizhiad. Evelato, an enkorfadur V7 a vez sellet outi gant paot-mat a dud evel an hini he deus ar framm kanonel abred :

* '''Kernel''' — kod tarzh e /usr/sys, ouzh e ober lies is-parzh :
** ''conf'' — lodennoù kefluniañ ha diouzh an ardivink, en o zouez ar c'hod loc'hañ
** ''dev'' — sturieroù gwikefreoù evit reoliañ ar periant (hag un dam-beriant bennak)
** ''sys'' —&quot;kraoñell&quot; ar reizhiad korvoiñ, a intent eus merañ ar vemor, steuñviñ an argerzhoù, galvoù reizhiad, h. c'h.
** ''h'' (pe ''include'') — restroù reollin, a dermen etrefasoù pennañ gant ar reizhiad ha digemmennoù a-bouez dibar d'ar reizhiad
* '''Endro Diorren''' — Aozadennoù abred eus Unix a gaved enno un endro diorren e-tailh da grouiñ en-dro ar reizhiad a-bezh diwar kod tarzh :
** ''cc'' — Kempuner al lavar C (deuet war wel gant Unix V3)
** ''as'' — Gronner e lavar-ardivink diouzh ar prosesor
** ''ld'' — Liammer, evit kenstrollañ restroù traezenn
** ''lib'' — Levraouegoù kod-traezenn (staliaet e /lib pe /usr/lib) ''libc'', al levraoueg reizhiad gant ar skor seveniñ C, a oa al levraoueg diazez, met a-viskoazh e eus bet levraouegoù ouzhpenn evit traoù evel kevrennoù matematik (''libm'') pe moned d'an diazoù roadennoù. Unix V7 a zegasas an aozadenn gentañ eus ''stdio'', al levraoueg modern &quot;Standard I/O&quot;, evel lodenn eus al levraoueg reizhiad. En aozadennoù da-heul e voe lieskementet a-zevri an niver hag ar seurtoù levraouegoù.
** ''[[make (meziantoù)|make]]'' — Ar merour oberiañ (degaset gant [[PWB/UNIX]]), evit emgefren ent-efedus an argerzh oberiañ
** ''include'' — Restroù reollin evit diorren meziantoù, a dermen peurvuiañ etrefasoù reoliat ha digemmennoù ar reizhiad
** Lavaroù all — Unix V7 a gaved ennañ ur c'hempuner Fortran-77, ur jederez programmadus tidel e spister (''bc'', ''dc''), hag al lavar &quot;skriptadus&quot; [[awk]], hag aozadennoù ha enkorfadurioù diwezhatoc'h a endalc'h kempunerioù ha teskadoù ostilhoù evit meur a lavar all. Gant an embannadennoù abred BSD e kaved ostilhoù [[Pascal (lavar programmiñ)|Pascal]], ha kalz a reizhiadoù Unix modern a gaver ivez enno an [[dastumad kempunerioù GNU]] kement ha, pe e-lec'h, ur reizhiad kempunañ perc'henn.
** Ostilhoù all — en o zouez ur merour dielloù kod-traezenn (''ar''), ur roller taolenn-arouezoù (''nm''), ostilhoù evit diorren kempunierioù (da sk. ''lex'' &amp; ''yacc''), hag ostilhoù dizraenañ.
* '''Urzhiadoù''' — Unix ne zigej ket nemeur etre urzhiadoù (programmoù eus al live implijer) evit korvoiñ ha ratreañ ar reizhiad (da sk. ''cron''), urzhiadoù a dalvoudegezh hollek (da sk. ''grep''), hag arloadoù a zezev hollekoc'h evel ar pakadoù furmadiñ ha skriverezañ testenn. Evelato, ar rummadoù pennañ a zo :
** ''sh'' — Ar jubenner urzhiadoù programmadus &quot;shell&quot; (&quot;krogenn&quot;), an etrefas implijer diazez war Unix a-raok na zeufe reizhiadoù prenester war wel, ha zoken da c'houde (e framm ur &quot;prenestr urzhiañ&quot;).
** ''Mavegoù'' — boestad-ostilhoù kreiz eus teskad urzhiañ Unix, ennni ''cp'', ''ls'', ''grep'', ''find'' ha meur a hini all. E-touez an isrummadoù :
*** ''Mavegoù reizhiad'' — osthiloù melestradurel evel ''mkfs'', ''fsck'', ha meur a hini all
*** ''Mavegoù implijer'' — ostilhoù evit merañ an endro evel ''passwd'', ''kill'', hag all.
** ''Furmadiñ teulioù'' — reizhiadoù Unix a zo bet implijet adalek an deroù evit prientiñ ha skriverezañ teulioù, hag enno e kaved meur a brogramm liammet evel ''[[nroff]]'', ''[[troff]]'', ''[[tbl]]'', ''[[eqn]]'', ''[[refer (meziant)|refer]]'', ha ''[[pic]]''. Reizhadoù Unix modern zo a gaver ivez enno pakadoù evel [[TeX]] ha [[Ghostscript]].
** ''Grafikoù'' — An isreizhiad ''plot'' a bourchase peadra da grouiñ tresadoù sturiadel eeun en ur furmad distag diouzh neb gwikefre, gant jubennerioù dibar d'ur gwikefre evit diskwel ar seurt restroù. Er reizhiadoù Unix modern e talvez ivez peurvuiañ [[X11]] da reizhiad prenestriñ reoliat ha da [[EIG]], ha kalz anezho a enkorf [[OpenGL]].
** ''Kehentiñ'' — reizhiadoù Unix abred n'o doa ket a gehenterezh etre-reizhiad, met dont a raent gant ar programmoù kehentiñ etre-implijerien ''mail'' ha ''write''. Gant V7 e voe gwelet ar reizhiad kehentiñ etre-reizhiadoù abred ''[[UUCP]]'', ha reizhiadoù adalek BSD embannadenn 4.1c a gaved enno mavegoù [[TCP/IP]].
[[Restr:man-man.png|thumb|150px|Gant an urzhiad 'man' e c'hall an den diskwel ur 'bajenn dornlevr' evit kement urzhiad zo war ar reizhiad, zoken man e-unan.]]
* '''Teuliadur''' — Unix a voe ar reizhiad korvoiñ kentañ a zalc'he ennañ e-unan e zeuliadur klok en-linenn en ur stumm lennadus gant an ardivink. An teuliadur a oa ouzh e ober :
** ''man'' — Pajennoù dornlevr evit pep urzhiad, parzh levraoueg, galv reizhiad, restr reollin, ha c'h.
** ''doc'' — Teuliadoù hiroc'h a zeskriv isreizhiadoù pennañ, evel al lavar C ha ''troff''

== Skog ==
Ur skog heverk en deus bet ar reizhiad Unix war reizhiadoù korvoiñ all.

Skrivet eo bet en ul lavar a live uhel, neket en ul [[lavar gronnañ]] (pezh a soñjed e oa ret evit enkorfañ reizhiadoù war an urzhiataerioù abred). Petra bennak ma heulie kement-mañ skouer [[Multics]] ha [[reizhiadoù meur Burroughs|Burroughs]], Unix an hini eo en deus ledet ar mennozh.

Ur patrom restroù eeunaet a-galz en doa Unix e-skoaz paot-mat a reizhiadoù korvoiñ kempred, en ur ober diouzh an holl seurtoù restroù evel taolennoù oktedoù, tra ken. En urzhaz ar reizhiad restroù e kaved servijoù ha gwikefreoù ardivink (evel [[moullerez urzhiataer|moullerezed]], [[termenell urzhiataer|termenello]]ù, pe [[lenner pladennoù|lennerioù pladennoù]]). Kement-mañ a bourchase un etrefas unvan, met eus un tu all e redias da gaoud diouzh an dro gwikefreoù ouzhpenn evel [[ioctl]] ha bannieloù mod a-benn haeziñ keweriusterioù ar periant na glotent ket gant ar patrom eeun &quot;froudad oktedoù&quot;. Ar reizhad korvoiñ [[Plan 9 eus Bell Labs|Plan 9]] a gasas ar patrom-se pelloc'h c'hoazh, kement-mañ hep gwikefre ouzhpenn.

Gant Unix e voe brudet ivez ar reizhiad restroù urzhazel gant iskavlec'hioù kempret ent tidel, a oa bet degaset en deroù gant Multics. Reizhiadoù korvoiñ boutin all eus ar maread a oa ganto doareoù evit rannañ un ardivink stokañ e meur a gavlec'h pe lodenn, met un niver digemm a liveoù o doa, alies ul live hepken. Lies reizhiad korvoiñ perc'henn a-bouez a ouzhpennas en diwezh un tu d'ober gant iskavlec'hioù askizel diazezet ivez war patrom Multics. An urzhaz &quot;strollad, implijer&quot; eus [[RSX-11]]M gant DEC a droas da gavlec'hioù [[Virtual Memory System|VMS]], pezhiennoù [[CP/M]] a droas da iskavlec'hioù [[MS-DOS]] 2.0+, hag an urzhaz group.account eus [[Multi-Programming Executive|MPE]] gant HP ha [[System Support Program|SSP]] ha reizhiadoù levraouegoù [[OS/400]] gant IBM a zisoc'has war reizhiadoù restroù POSIX galloudusoc'h.

Ober eus ar jubenner urzhiadoù ur programm boutin eus al live implijer, gant urzhiadoù ouzhpenn pourvezet evel programmoù distag, a voe un nevezadenn all eus Multics brudet gant Unix. Ar [[Shell Unix]] a implije ar memes lavar evit urzhiadoù etregwezhiat hag evit skriptoù ([[skript shell|skriptoù shell]] — ne oa ket a lavar kontrollañ an dleadoù distag evel ar [[Job Control Language|JCL]] gant IBM). Gant ma oa eus ar shell hag an urzhiadoù RK &quot;ur programm all, tra ken&quot;, e c'halle an implijer dibab (pe zoken skrivañ) e shell dezhañ. Urzhiadoù nevez a c'halled ouzhpennañ hep kemmañ ar shell e-unan. Ereadur nevezadus al linenn-urzhiañ Unix evit krouiñ chadennoù argerzhoù produer-bevezer ([[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]]) a reas d'ur paradigm programmañ galloudus ([[kedroudennad]]où) bezañ hegerz a-vras. Meur a jubenner urzhiadoù dre linenn urzhiañ krouet war-lerc'h a zo bet awenet gant ar shell Unix.

Ur bennaenn ziazez eeunadus eus Unix a oa bezañ lakaet e pleustr an destenn ASCII evit tost an holl furmadoù restroù. Ne oa ket a aozer &quot;binarel&quot; en aozadennoù orinel eus Unix — ar reizhiad a-bezh a veze kefluniet en ur implijout skriptoù urzhiadoù shell mod-testenn. An anver boutin er reizhiad E/D a oa an okted — neket evel ar reizhiadoù restroù [[Reizhiad restroù dre enrolladenn|&quot;dre enrolladenn&quot;]]. Bezañ kreizennet war an destenn evit enkorfañ tost pep tra en deus graet d'ar sanioù Unix bezañ talvoudus-tre, ha broudet en deus da ziorren ostilhoù simpl hag hollek a c'hellfed kenstrollañ aes evit kas da benn trevelloù ''ad hoc'' luzietoc'h. Bezañ degemeret an destenn hag an okted en deus lakaet ar reizhiad e-tailh da vezañ kresket ha douget muioc'h eget reizhiadoù all. Gant red an amzer, an arloadoù diazezet war an destenn o deus graet berzh ivez e tachennoù evel al lavaroù moullañ ([[PostScript]]), hag e gwelead an arloadoù eus [[Protokoloù ar Genrouedad]], da sk. Telnet, FTP, SSH, SMTP, HTTP hag SIP.

Gant Unix e voe brudet un ereadur evit an [[troiennoù reoliek]] en deus kavet un implij ledan. Etrefas programmiñ Unix zo deuet da vezañ sichenn ur reolad etrefas reizhiadoù korvoiñ lakaet e pleustr a-vras (POSIX, gwelet a-us).

Al [[lavar programmiñ C]] na voe ket pell oc'h en em ledañ pelloc'h eget Unix, ha bremañ emañ hollvezant e programmadur ar reizhiadoù hag an arloadoù.

Diorroerien abred Unix a voe bras o fouez evit degas damkaniezh ar [[Molladusted (programmiñ)|molladusted]] hag an [[adimplijusted]] e doareoù an [[ijin meziantel]], dihadet o deus ul luskad evit an &quot;Ostilhoù Meziantel&quot;.

Unix a bourchasas ar protokol rouedad TCP/IP war urzhiataerioù marc'hadmat a-walc'h, pezh a vroudas da gevreañ ardivinkoù ar bed-holl betek berzh marzhus ar [[Kenrouedad|Genrouedad]]. Talvezout a reas da ziazez evit hel lakaat e pleustr war meur a savenn all. (Gant se ivez e voe lakaet anat frailhoù surentez niverus en enkorfadurioù rouedad.)

Tuadur Unix da bourchas an teuliadur klok en-linenn ha moned (bloavezhioù pad) ouzh kod tarzh ar reizhiad a-bezh a reas d'ar brogrammourien bezañ war-c'hed eus un endro gwelloc'h eget kent, ha disoc'h a reas da lañsañ [[luskad ar meziantoù frank]] e 1983.

Gant red an amzer, diorrerien pennañ eus Unix (hag ar programmoù a ya en-dro warnañ) o deus savet un teskad a reoladoù sevenadurel evit diorren meziantoù, ha deuet eo ar reoladoù-se da gemer kement a bouez hag a levezon ha teknologiezh Unix e-unan ; kement-mañ eur boas d'ober ar [[Prederouriezh Unix|brederouriezh Unix]] anezhi.

=== Draen 2038 ===

&lt;!-- {{main|Year 2038 problem }}
--&gt;
Gant Unix e vez stoket variennoù [[eur ar reizhiad]] evel an niver a eilennoù tremenet abaoe hanternoz d'ar [[1añ Genver|1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; a viz Genver]] [[1970]] (ar &quot;[[Koulz Unix|c'houlz Unix]]&quot;) e variennoù eus ar seurt	&lt;code&gt;[[time t]]&lt;/code&gt;, termenet ent istorel evel &quot;anterin 32-bit sinet&quot;. D'an [[19 Genver|19 a viz Genver]] [[2038]], an eur red a winto eus ur zero heuliet gant 31 unan (&lt;code&gt;01111111111111111111111111111111&lt;/code&gt;) da un unan heuliet gant 31 zero (&lt;code&gt;10000000000000000000000000000000&lt;/code&gt;), pezh a adderaouo an eur d'ar bloavezh 1901 pe 1970, diouzh an enkorfadur, dre ma eilpenno ar [[bit sin]]. O vezañ ma implij meur a arload roudennadoù eus levraouegoù ar RK evit jediñ an deiziad, skog kement-mañ a c'hellfe anadiñ kalz abretoc'h eget 2038 ; da skouer e c'hellfe ur prest war gampi 30 bloavezh-pad bezañ jedet direizh adalek ar bloavezh [[2008]].

O vezañ m'eo ral a wezh eztaolet e furmad an [[eur Unix]] deiziadoù a-raok 1970, un diskoulm posupl, hag a zo kenglotus ouzh ar furmadoù binarel bezant, a vefe adtermeniñ &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; evel &quot;anterin 32-bit ansinet&quot;. Koulskoude, un [[talfasat|dalfasadenn]] evel-henn ne rafe ken nemet dreistlec'hiañ ar gudenn d'an [[7 C'hevrer|7 a viz C'hwevrer]] [[2106]], hag e c'hallfe silañ drein e meziantoù a genveria daou deskad eurioù.

Aozadennoù zo eus Unix o deus pledet gant kement-mañ endeo. Da skouer, gant Solaris war reizhiadoù 64-bit, &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; a zo 64 bit e hed, da lavaret eo ar RK e-unan hag an arloadoù 64-bit a embrego reizh an deiziadoù 292 miliard a vloavezhioù-pad (meur a wezh muioc'h eget [[oad an hollved]]). Arloadoù 32-bit hag a implij un &lt;code&gt;time_t&lt;/code&gt; 32-bit a zalc'ho da vont en-dro war reizhiadoù Solaris 64-bit, met techet ez vint c'hoazh d'an draen 2038.

== Reizhiadoù korvoiñ frank Unix-heñvel ==
[[Restr:Kde35.png|thumb|250 px|Linux a zo ur reizhiad modern Unix-heñvel]]

E 1983, [[Richard Stallman]] a gemennas ar raktres [[GNU]], ur striv youlek evit krouiñ ur reizhiad [[meziantoù frank]] [[Unix-heñvel]] ; &quot;frank&quot; e doare kement hini a resev ur skouerenn anezhañ a vije frankiz gantañ d'e implijout, studiañ, kemmañ, hag ingalañ pelloc'h. Pal GNU a voe sevenet e 1992. E raktres diorren ur graoñell, [[GNU Hurd]], ne oa ket disoc'h gant ur graoñell oberiant, met ur graoñell kenglotus [[Kraoñell Linux|Linux]] e anv a voe embannet evel meziant frank e 1992 hervez an [[Aotre Foran Hollek GNU]]. An daou a-gevret a vez graet aliesig &quot;Linux&quot; anezho, daoust ma ra ar Free Software Foundation ha [[Dasparzhadenn Linux|dasparzhadennoù Linux]], evel [[Debian GNU/Linux]], gant [[Daelerezh envel GNU/Linux|an anv kevredet GNU/Linux]].

Ouzhpenn o implij er reizhiad korvoiñ Linux, kalz a bakadoù GNU — evel an [[Dastumad Kempunerioù GNU]] (ha nemorant ar [[chadenn ostilhoù GNU]]), al [[glibc|levraoueg C GNU]] hag ar [[Coreutils|mavegoù kreiz GNU]] — o deus kendalc'het ivez da c'hoari ur roll kreiz e reizhiadoù Unix frank.

Dasparzhadennoù Linux, a gaver enno Linux ha dastumadoù bras a veziantoù kenglotus, o deus tapet brud war un dro e metoù an amatourien hag e bed an aferioù. E-touez an dasparzhadennoù brudet emañ [[Red Hat Enterprise Linux]], [[Fedora (dasparzhadenn Linux)|Fedora]], [[SUSE Linux|SUSE Linux Enterprise]], [[SUSE Linux|openSUSE]], [[Debian GNU/Linux]], [[Ubuntu (dasparzhadenn Linux)|Ubuntu]], [[Mandriva Linux]], [[Slackware Linux]] ha [[Gentoo Linux|Gentoo]].

Un deveradenn frank eus Unix [[BSD]], [[386BSD]], a voe ivez embannet e 1992 ha disoc'h a reas gant ar raktresoù [[NetBSD]] ha [[FreeBSD]]. Hervez ar varnadenn douget e 1994 er breud savet gant [[UNIX Systems Laboratories]] enep da Skol-Veur Kalifornia ha Berkeley Software Design Inc. ([[USL v. BSDi]]), e voe lakaet sklaer edo gant Berkeley ar gwir da zasparzhañ Unix BSD — evit netra, ma venne kement-mañ. Dibaoe, Unix BSD zo bet diorroet hervez lies tuadur, en o zouez [[OpenBSD]] ha [[DragonFly BSD]].

Linux ha BSD a zo bremañ krog da aloubiñ fonnus kalz eus ar marc'had a oa betek-henn dindan dalc'h reizhadoù korvoiñ Unix perc'henn, ha war un dro emaint oc'h emledañ e marc'hadoù nevez evel re an ardivinkoù beveziñ burev, heloc'h hag entoueziet. A-drugarez d'an doare molladel m'eo bet empentet Unix, rannañ tammoù bitrakoù a zo boutin a-walc'h ; da heul, ar bras eus an holl reizhiadoù Unix hag Unix-heñvel a gaver enno da nebeutañ un tamm kod BSD, hag ar reizhiadoù modern a gaver ivez aliesig en o dasparzhadenn ur maveg GNU bennak.

E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod tarzh e [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|reizhiad korvoiñ Solaris]], un argemm eus System V, dindan an anv [[OpenSolaris]], en ur ober anezhañ ar c'hentañ reizhiad Unix kenwerzhel diorroet da vat da vont [[tarzhioù digor]] (meur a vloaz abretoc'h, Caldera en doa embannet kalz eus ar reizhadoù Unix koshoc'h hervez un aotre kelenn ha diwezatoc'h [[aotre BSD|BSD]]). Da heul, ul lodenn vras eus ar c'hod bet perc'henniezh AT&amp;T/USL eur bremañ frank da sellet outi.

== Merañ ar merk ==
&lt;!-- {{seealso|list of Unix systems}} --&gt;

E miz Here 1993, [[Novell]], ar c'hevredad a oa perc'henn da kod tarzh Unix System V d'an ampoent, a dreuzkasas [[merk marilhet]] Unix d'ar c'hevredad The X/Open Company (bremañ [[The Open Group]]),&lt;ref name=&quot;groups.google.com&quot;/&gt; ha gwerzhañ a reas e 1995 an obererezh kenwerzhel kenstag da [[Santa Cruz Operation]]&lt;ref&gt;[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.htm Novelll]&lt;/ref&gt;. Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro [[gwriroù eilañ]] ar meziant a oa danvez ur breud kevreadel, [[SCO v. Novell]], a voe gounezet gant Novell ; galv a zo war ar breud.&lt;!-- {{fact|date=October 2007}} galv da lakaat un daveenn --&gt; Ar pourvezer Unix [[SCO Group|SCO Group Inc.]] a damall da [[Novell]] c'hwibañ e wirioù.

Perc'henn a-vremañ d'ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' eo [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. N'eus ken nemet reizhiadoù hollgenglotus ha testeniekaet diouzh [[Spizadur eeun UNIX]] a zoug an anv &quot;UNIX®&quot; (reoù all a reer &quot;Reizhiad Unix-heñvel&quot; pe &quot;[[Unix-heñvel]]&quot; anezho).

Hervez un diferad eus The Open Group, an termen &quot;UNIX®&quot; a zave muioc'h d'ur renkad a reizhiadoù korvoiñ eget d'un enkorfadur dibar a reizhiad korvoiñ ; hiziv e c'hallfe ar reizhiadoù korvoiñ a wiria an [[Spizadur eeun UNIX]] digant The Open Group bezañ e-tailh da zougen ar merk marilhet [[UNIX 98|UNIX® 98]] pe [[UNIX 03|UNIX® 03]], goude m'en devo paet pourvezer ar reizhiad korvoiñ frejoù da The Open Group. E-touez ar reizhiadoù aotreet da implijout ar merk marilhet UNIX® emañ [[IBM AIX (reizhiad korvoiñ)|AIX]], [[HP-UX]], [[IRIX]], [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[Tru64]] (gwezhall &quot;Digital UNIX&quot;), [[A/UX]], [[Mac OS X]] 10.5 war savennoù [[Intel Corporation|Intel]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=The Open Group|title=Mac OS X Version 10.5 Leopard on Intel-based Macintosh computers certification|url=http://www.opengroup.org/openbrand/register/brand3555.htm|accessdate=2007-06-12}}&lt;/ref&gt; hag ul lodenn eus [[z/OS]].

A-wezhioù e implijer berradurioù evel &quot;Un*x&quot;, &quot;*NIX&quot;, pe &quot;*N?X&quot; evit ober anv eus an holl reizhiadoù korvoiñ heñvel ouzh Unix. Dont a ra diwar implij an arouezennoù &quot;*&quot; ha &quot;?&quot; evel &quot;meta-arouezenn&quot; gant meur a vaveg. Implijet eo ivez an notadur-se evit deskrivañ reizhiadoù all Unix-heñvel, da sk. Linux, BSD, etc., na sevenont ket an divizoù evit ar merk UNIX® digant the Open Group.

Goulenn a ra The Open Group e vije implijet atav &quot;UNIX®&quot; evel un anv gwan da heul un termen rummel evel &quot;reizhiad&quot; e seurt ne yafe ket ar merk marilhet da anv boutin.

&quot;Unix&quot; a oa an doare-skrivañ orinel, met ledet a-walc'h e chom implij ar stumm &quot;UNIX&quot; o vezañ ma oa, gouez da [[Dennis Ritchie]] p'en doa distaget ar brezegenn Unix orinel d'an trede Kendalc'h ar Reizhiadoù Korvoiñ eus an [[Association for Computing Machinery]] stadunanat, « en em gavet ganeomp ur skriverez nevez ha troff a oa o paouez bezañ ijinet ha sordet e oamp dre ma c'hallemp produiñ pennlizherennoù bihan. »&lt;ref&gt;[http://catb.org/jargon/html/U/Unix.html CATB]&lt;/ref&gt;. Kalz eus diaraogerien ha kempredidi ar reizhiad korvoiñ na implije ken nemet pennlizherennoù, da heul kalz a dud a skrivas an anv gant pennlizherennoù gant ar boazet ma oant.

Meur a seurt liester eus Unix a zo en implij e saozneg pa reer dave da lies seurt reizhiad Unix hag Unix-heñvel. An hini boazetañ a zo an &quot;'''Unixes'''&quot; boutin, met ar [[sevenadur hacker]] hag a grouas Unix a zo tuet d'ober fent gant ar yezh, ha brudet eo ivez &quot;'''Unices'''&quot; (a sell ouzh Unix evel un anv [[Latin]] eus an trede troadur). Ar stumm liester [[Hensaozneg|hensaoznek]] &quot;'''Unixen'''&quot; a zo divoaz, daoust ma 'z er gweler gwezh an amzer. E brezhoneg eo ar stumm &quot;'''Unixoù'''&quot; an hini vo degemeret, emichañs.

Anvioù merkoù a c'hell bezañ marilhet gant ensavadurioù disheñvel e broioù disheñvel, hag ar reolennadur war ar merkoù e broioù zo a aotre an hevelep merk da vezañ perc'hennet gant meur a ensavadur keit ha ma implij pep ensavadur ar merk e rummadoù aes da zigejañ. Se zo kaoz e weler Unix implijet da verk marilhet evit produioù liesseurt en o zouez stalikennoù levrioù, liv-skrivañ, peg e boutailhoù, trezhoù babiged, sec'herioù-blev hag endalc'herioù boued. [https://web.archive.org/web/20081109025250/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/otherunix.html].

== Urzhiadoù Unix boutin ==
&lt;!-- {{wikibooks|Guide to Unix|Commands}}
{{seealso|List of Unix utilities}} --&gt;

Urzhiadoù Unix implijet a-vras a zo en o zouez :
&lt;!-- this section was previously just a huge selection of links. It should be re-purposed to demonstrate common Unix concepts. --&gt;

* Krouiñ kavlec'hioù ha restroù, ha merdeiñ drezo : &lt;code&gt;''ls'' ''cd'' ''pwd'' ''mkdir'' ''rm'' ''rmdir'' ''cp'' ''find'' ''touch'' ''mv''&lt;/code&gt;
* Gwelet hag aozañ restroù : &lt;code&gt;''more'' ''less'' ''ed'' ''vi'' ''emacs'' '' head'' ''tail''&lt;/code&gt;
* Skridtreterezh : &lt;code&gt;''echo'' ''cat'' ''grep'' ''sort'' ''uniq'' ''sed'' ''awk'' ''cut'' ''tr'' ''split'' ''printf''&lt;/code&gt;
* Keñveriañ restroù : &lt;code&gt;''comm'' ''cmp'' ''diff'' ''patch''&lt;/code&gt;
* Ostilhoù shell diseurt : &lt;code&gt;''yes'' ''test'' ''xargs''&lt;/code&gt;
* Merañ ar reizhiad : &lt;code&gt;''chmod'' ''chown'' ''ps'' ''su'' ''w'' ''who''&lt;/code&gt;
* Kehentiñ : &lt;code&gt;''mail'' ''telnet'' ''ftp'' ''finger'' ''ssh''&lt;/code&gt;
* Dilesadur : &lt;code&gt;''su'' ''login'' ''passwd''&lt;/code&gt;

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
* Ritchie, D.M.; Thompson, K., The UNIX Time-Sharing System (The Bell System Technical Journal, July-August 1978, Vol. 57, No. 6, Part 2)
* [[Peter H. Salus|Salus, Peter H.]]: ''A Quarter Century of UNIX'', Addison Wesley, [[June 1]], [[1994]]; ISBN 0-201-54777-5
* {{cite web | url=http://www.levenez.com/unix/ | title=UNIX History | work=www.levenez.com | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }}
* {{cite web | url=http://www.unixguide.net/ | title=AIX, FreeBSD, HP-UX, Linux, Solaris, Tru64 | work=UNIXguide.net | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }}
* {{cite web | url=http://lwn.net/2002/0221/bigpage.php3 | title=Linux Weekly News, 21/02/2002 | work=lwn.net | accessmonthday=7 April | accessyear = 2006 }}
* [[John Lions|Lions, John]]: ''Lions' {{cite web | url=http://www.lemis.com/grog/Documentation/Lions/ | title=Commentary on the Sixth Edition UNIX Operating System}} with Source Code'', [[Par-ouzh-par (P2P)|Peer-to-Peer]] Communications, 1996; ISBN 1-57398-013-7
* UNIX Shell Programming, Yashawant Kanetkar

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20080217034155/http://minnie.tuhs.org/UnixTree/ Ar Wezenn Unix : restroù diwar embannoù istorel]
* [https://web.archive.org/web/20081015161452/http://www.ugu.com/ The Unix Guru Universe]
* [http://www.tuhs.org/ The Unix Heritage Society]
* [http://www.unix.com/ The Unix and Linux Forums]
* [https://web.archive.org/web/20120205132530/http://www.zwahlendesign.ch/images/screenshot/unix_desktop_linux_1600x1200.jpg Un tresad klokoc'h eus an Unixoù ha deveradoù disheñvel]
* [http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec13/?ca=dgr-wikiaUnixStandard Petra eo UNIX, bepred ?]
* [https://web.archive.org/web/20140402192351/http://www.bell-labs.com/history/unix/ Krouidigezh ar Reizhiad Korvoiñ UNIX]
* [https://web.archive.org/web/20080209142527/http://www.ugu.com/sui/ugu/show?I=ugu.flavors En tu-hont da 50 argemm eus Unix @ Unix Guru Universe]
* [https://web.archive.org/web/20120717002523/http://www.collyer.net/who/geoff/history.html Emdroadur UNIX] gant Ian F. Darwin ha Geoffrey Collyer
* [https://web.archive.org/web/20080705220928/http://www.unix-systems.org/ Pennbajenn ar reizhiad UNIX gant The Open Group]
* [http://www.softpanorama.org/History/Unix/index.shtml Istor Unix]
* [http://www.roesler-ac.de/wolfram/acro/index.htm Roll an teskanvioù Unix]
* [https://web.archive.org/web/20071230214355/http://www.thomasscoville.com/PCarticle.html Unix danvez Lennegezh]
* [http://www.levenez.com/unix/history.html lstor Unix] Ur wezenn grafikel bras eus an Unixoù
* [http://sdf.lonestar.org/ Reizhiad UNIX a ziraez foran SDF]
* [http://www.unix.com/ Ar Foromoù Unix]
* [http://www.unixpower.org/ Unix Power]
* [https://web.archive.org/web/20080112180649/http://www.ece.uwaterloo.ca/~ece250/Online/Unix/ Un tutorial Unix dedennus-tre gant Douglas Wilhelm Harder, eus Skol-Veur Waterloo]
* [http://research.microsoft.com/~daniel/uhh-download.html Dornlevr enebourien UNIX. Un antoligiezh nann-lubanus eus istor abred (ha kazi disoñjet) Unix evel m'en diskouez kemennadoù implijerien abred.]
* [http://bp3.blogger.com/_r2XUlRoVDD4/Rtb_rMNDObI/AAAAAAAAAO8/sYxTzarC2Us/s1600-h/ Ur brastres hiladur Unix all]

{{KinnigPM|oldid=281231|deiziad=14 Genver 2008}}
[[Rummad:Reizhiadoù korvoiñ]]</text>
      <sha1>32k26361bkg38d2fnat918q6pnlm1yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Germania Inferior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27217</id>
    <revision>
      <id>2193588</id>
      <parentid>1873328</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="qh9rn7u33ufb6063m5easo1wc7ar0kz" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Germania Inferior''}}
{{LabourAChom}}
[[File:REmpire-09_Germania_Inferior.png|thumb|''Germania inferior'' en Impalaeriezh roman, war-dro ar bloaz [[120]]]]
'''''Germania Inferior''''' (&quot;Germania Izel&quot;) pe ''Germania Secunda'' (&quot;Eil Germania&quot;) a oa ur [[proviñs roman|broviñs]] en [[Impalaeriezh roman]], er c'hornôg d'ar stêr [[Roen]].

En em astenn a rae war douaroù a zo bremañ en [[Izelvroioù]], e [[Belgia]] hag e gwalarn [[Alamagn]]. Krouet e voe ar broviñs er bloaz [[89]]. A-raok e oa ur vro a oa d'an arme roman : ''Exercitus Germaniae Inferioris'' a veze graet eus an arme a oa diazezet eno. E-keñver melestradurezh e oa stag ouzh proviñs [[Galia]]. ''Colonia Claudia Ara Agrippinensium'' (deuet da vezañ [[Kolun]] pe [[Köln]] hiziv) e oa ar [[kêr-benn|gêr-benn]].

E-kichen ''Germania Inferior'' e oa proviñs ''[[Germania Superior]]''. An div broviñs-se a oa bet savet da stankañ an hent ouzh tagadennoù ar [[Germaned|pobloù german]] na oant ket bet aloubet gant armeoù Roma hag a oa o chom pelloc'h er reter hag en hanternoz, e [[Germania|''Magna Germania'']], &quot;Germania Veur&quot;.

Savet e oa bet er bloaz [[84]] gant [[Domitianus]].

{{Proviñsoù roman 120}}

[[Rummad:Proviñsoù roman kozh]]</text>
      <sha1>qh9rn7u33ufb6063m5easo1wc7ar0kz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Treduder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27910</id>
    <revision>
      <id>2193612</id>
      <parentid>2092506</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6621" sha1="3pm2vr3utt20oywp68mkecwr9anrw42" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Treduder
 | anvOfisiel = ''Tréduder''
 | skeudenn          = Eglise Treduder Beaumanoir clocher calvaire cimetière 0204.jpg
 | alc'hwez          = An iliz
 | ardamezioù        =
 | bro               = [[Treger]]
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]]
 | etrekumuniezh     = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]]
 | bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]]
 | kanton            = [[Kanton Plistin|Plistin]]
 | cp                =  22310
 | maer              = Patricia Le Guéziec 
 | amzer-gefridi     = Meurzh [[2021]]-[[2026]]
 | gorread           = 4.80
 | hedred            = -3.56111111111
 | ledred            = 48.6511111111
 | uk                = 70
 | ubi               = 0
 | ubr               = 108
 | lec'hienn web     = 
}}
'''Treduder''' (distaget {{IPA|[treˈdyː.dər]}}) zo ur gumun e [[Breizh]], e [[Bro-Dreger]] hag e departamant [[Aodoù-an-Arvor]].

== Douaroniezh ==
&lt;gallery&gt;Restr:Map commune FR insee code 22350.png&lt;/gallery&gt;
Bevennoù Treduder :
* ar stêr [[Roskoad]] er reter a ra an disparti gant [[Plouzelambr]] ;
* [[Lanvaeleg]] er su ;
* ar stêr Dour-Elego pe Rinier [[Kastell Rozambaou|Rozambaou]] a ra an disparti gant [[Plufur]], ha war-du an norzh gant [[Plistin]], el [[Lev-Draezh]], pa'c'h a da 'n em veskañ gant ar stêr [[Yar (stêr)|Yar]].
;Kumunioù amezek : [[Lokmikael-an-Traezh|Lokmikael]]; [[Plouzelambr]]; [[Lanvaeleg]]; [[Plufur]]; [[Plistin]]

== Anv ==
{{Quotation|'''Tre dud er''' ''signifie littéralement'' trève ''ou'' territoire des gens de l'air'', c'est-à-dire des champs, de la campagne, par opposition, peut-être, aux habitants de Plestin, qui étaient autrefois, et sont même encore aujourd'hui, des citadins, du moins relativement. Après cela, nous n'entendons pas, ici plus qu'ailleurs, porter atteinte au droit d'interprétation de nos lecteurs. Nous n'affirmons que la signification littérale des trois mots bretons dont se compose le nom de la commune qui nous occupe.''|Benjamin Jollivet (1859)}}
* Régis de Saint-Jouan (1990) : &quot;'''Tredudel''''', 1330;'' '''Tréduder''''', adalek 1427''&quot; 
{{Quotation|'''Tretudel''''', 1330;'' '''Treduder''', fin XIV; 1427; 1444''&quot;.&lt;br&gt;
''Quoique transcrit'' Tretudel ''dans ce document, souvent fautif, il n'est pas douteux que le bourg portait déjà alors son nom actuel. Remontant au haut Moyen Age, le toponyme, formé avec le vieux-breton'' treb ''&quot;village&quot;, a pour second élément un obscur saint breton'' Tuder'', qui figure sous la forme'' Tuterius ''dans la liste fabuleuse des évêques du Yaudet. Si par analogie on lui avait déjà substitué en 1632, comme patron de l'église, saint Théodore, martyr romain, il demeura du moins le titulaire de la fontaine voisine, dont l'eau passait pour guérir les porcs. Et si son substitut avait son pardon le 9 novembre, il était de son côté fêté le troisième dimanche de juillet. Plusieurs parcelles rappellent encore son nom, dont l'une, non loin de Coz-Castel, dite Coat-San-Tuder &quot;bois de Saint-Tuder&quot;.''&lt;br&gt;
''Bien que la tradition locale en fasse un des compagnons de saint Efflam qui venant d'Irlande aurait débarqué sur la Lieue de Grève, il porte un nom d'origine brittonique. Attesté dans Rostudel, village de Crozon (Fin.), noté'' Ros Tuder ''au XIè siècle, il correspond, sans que ce soit pour autant nécessairement le même personnage, au nom de saint gallois Tudyr, honoré à Darowen (Montgomeryshire) et à Mynydd Islwyn (Monmouthshire)''.|Bernard Tanguy (1992)}}
* Hervé Abalain (2000) : &quot;'''Tretudel''' ''en 1330; &quot;village de Tuder&quot;, saint obscur''&quot;.

== Istor ==
Gouestlet eo Treduder da sant [[Tuder (sant)|Tuder]] a zo, hervez ar vojenn, deuet e Breizh gant sant [[Eflamm (sant)|Eflamm]], patron Plistin, ha sent all o deus lezet o anv er c'horn-bro tro-war-dro: [[Kirio (sant)|Kirio]], [[Nerin (sant)|Nerin]], [[Garan (sant)|Garan]], [[Kemo (sant)|Kemo]], [[Kivir (sant)|Kivir]].
Daoust d'ul lodenn eus al Lev-Draezh bezañ war gumun Treduder eo al labour-douar en deus lakaet ar barrez da vevañ, gwezhall-gozh gant al [[lin]] ha betek kreiz an {{XXvet kantved}} gant an [[aval]]où. Brudet-bras e oa [[sistr]] Treduder.
Hirie an deiz eo aet da get buhez ekonomikel ar barrez, met a bep seurt arzourien a zo deuet d'en em staliañ enni.
Gallout a reer menegiñ anv ar [[Charlezenn]], ur plac'h drouk a oa staliet gant he bandennad laeron er c'hoadoù a-hed an aod, er {{XVIvet kantved}}.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 31 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 7,11 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19486 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
Tréduder église Saint-Théodore 02.JPG|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Tuder''&lt;br&gt;(&quot;Sant [[Teodor]]&quot; ent-ofisiel bremañ).
* Feunteun ''Sant Tuder''.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) er vered, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=80245 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs 1962-2012 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=220
|passo1=50
|passo2=10
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|p1=204 	 				
|p2=212
|p3=155 
|p4=156 
|p5=157 
|p6=163
|p7=187
|p8=199
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad |Deroù=  Meurzh [[2021]] |Anv= Patricia Le Guéziec  |Strollad= |Karg= }} 
{{Dilennad |Deroù= 2014 |Penn= Du 2020 |Anv= René Piolot |Strollad= |Karg= }} 
{{Dilennad |Deroù=  C'hwevrer 2000|Penn=  C'hwevrer 2014&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/necrologie-le-maire-de-treduder-disparait-brutalement-1936326 Ouest-France.fr]&lt;/ref&gt;   |Anv= Jean-Claude Paris |Strollad= digostezenn|Karg= Sekretour melestradurel }}
{{Dilennad |Deroù= ?|Penn= ? |Anv=  Amédée Boulanger |Strollad= |Karg= }} 
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Tud ==
== Ardamezeg ==
Familh Keraliou : ''En argant, e bemp brizhenn erminig en sabel, e gab dentek ivez en sabel''
== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Category:Tréduder}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075952/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22350 Treduder war lec'hienn Geobreizh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Treger]]</text>
      <sha1>3pm2vr3utt20oywp68mkecwr9anrw42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trogeri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28932</id>
    <revision>
      <id>2193618</id>
      <parentid>2092202</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:05:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="q6pb5y72ldc1i3b6n1bx5nzfbosa3sq" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Trogeri
 | anvOfisiel = Troguéry
 | skeudenn          = Manoir de Kerandraou à Troguéry 03.JPG
 | alc'hwez          = Kouldri Maner ar Gerandraou.
 | ardamezioù        = 
 | bro               = [[Bro-Dreger]]
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]]
 | etrekumuniezh     = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]]
 | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]]
 | kanton            = [[Kanton Landreger|Landreger]]
 | maer              = Serge Henry
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2020]]
 | gorread           = 3.61
 | hedred            = -3.22444444444
 | ledred            = 48.7547222222
 | uk                = 45
 | ubi               = 0
 | ubr               = 55
}}
'''Trogeri''' (distaget {{IPA|[troˈɡeː.ri], [troˈɡɛʳi]}}) a zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[Breizh]], e [[Bro-Dreger]] hag e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], war lez dehou ar [[Yeodi]].
==Douaroniezh==
&lt;gallery&gt;
Troguéry - Trogeri. Grève sainte Anne. Jaudy 3.jpg|Aod Santez-Anna. A-bell e vez gwelet Landreger.
&lt;/gallery&gt;
* E kember ar [[Yeodi]] hag ar [[Bizien]] emañ Trogeri.
===Kumunioù amezek===
*[[Pouldouran]], er reter
*[[Hengoad]]
*[[Peurid-ar-Roc'h]]
*[[Ar Vinic'hi]] (en tu all d'ar Yeodi)
*[[Tredarzeg]] (en tu all d'ar Bizien)
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 21 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,70 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=47058 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;; unan anezhe a voe lazhet e [[Falisolle]] [[Belgia]] d'an  [[22 a viz Eost]] [[1914]], soudard e oa  er [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]]&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5021214 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;; unan all a yeas diwar wel e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’ar [[27 a viz Ebrel]] [[1915]], soudard e oa er [[73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=2141152 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas eizh den a varvas abalamour d'ar brezel&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Troguéry. Bannière sainte Anne.jpg|Santez Anna Pedet evidomp.
Troguéry. Bannière saint Ildut.jpg|Sant Iltud Pedet evidomp.
Troguéry. Bannière Sacré-Coeur.jpg|Banniel Kalon-Sakr.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Ildud''.
&lt;gallery&gt;
Troguéry. La Ville Basse. Frotier de la Messelière.jpg|Frotier de la Messelière.
&lt;/gallery&gt;
* Maner Kerandraou.
&lt;gallery&gt;
Troguéry. Sainte Anne. Cadastre ancien.jpg|Kadastr kozh.
Troguéry. Chapelle Sainte-Anne 1.jpg|Ar chapel.
Troguéry. Sainte-Anne. Chapelle 2.jpg|Ar chapel.
&lt;/gallery&gt;
* Chapel ''Santez-Anna''.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=47058 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=300
|passo1=50
|passo2=10
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|p1=274 		 		
|p2=290 	
|p3=238 
|p4=227
|p5=224 
|p6=233
|p7=273
|p8=290
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
== Tud ==
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Troguéry}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075947/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22383 Trogeri war lec'hienn Geobreizh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Treger]]</text>
      <sha1>q6pb5y72ldc1i3b6n1bx5nzfbosa3sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trabrivan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30605</id>
    <revision>
      <id>2193608</id>
      <parentid>2091880</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4116" sha1="ifx6a4px59k5o2re2m2xhexz7ffhpsx" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Trabrivan
 | anvOfisiel        = ''Trébrivan''
 | skeudenn          =
 | alc'hwez          = Ar maerdi.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Trébrivan (Côtes-d'Armor).svg
 | bro               = [[Kernev]]
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh]]
 | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz Breizh]]
 | kanton            = [[Kanton Mêl-Karaez|Mêl-Karaez]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
 | cp                = 22340
 | maer              = Fabrice Even
 | amzer-gefridi     = 2020-2026
 | gorread           = 22.96
 | hedred            = -3.47416666667
 | ledred            = 48.3097222222
 | uk                = 180
 | ubi               = 87
 | ubr               = 192
 | lec'hienn web     = 
}}

'''Trabrivan''' pe '''Tabrien''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]].
== Douaroniezh ==
== Brezhoneg ==
=== Ar Brezoneg er Skol ===
* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol&lt;ref&gt;{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936&lt;/ref&gt;.
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 73 gwaz o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,91 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&amp;insee=22344&amp;pays=France&amp;dpt=22&amp;idsource=24354&amp;table=bp&amp;lettre=&amp;fusxx=&amp;debut=0 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas 26 den abalamour d'ar brezel&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;, unnek anezhe er c'hampoù-bac'h en [[Alamagn]]; harzet e oant vet gant ar [[Wehrmacht]] hag ar [[Bezen Perrot]] d'an [[29 a viz Even]] [[1944]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Église Notre-Dame-de-Pitié de Trébrivan 01.jpg|An iliz katolik.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Intron-Varia a Druez''.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=24354 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;. 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=1000
|passo1=100
|passo2=20
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|p1=732 				 	
|p2=827 
|p3=745 
|p4=705 
|p5=651
|p6=664
|p7=683
|p8=698
|p9=700
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Listenn ar maered}}
{{DilennadBremañ |Deroù = 2020 |Penn =  |Anv = Fabrice Even |Strollad =  |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = Mars 2001 |Penn = |Anv = Joël Le Croisier |Strollad = [[Strollad Sokialour Gall|PS]] |Karg = Kuzulier meur}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Tud ==
* [[Yann-Vari Koutelleg]], Kloareg Trabrien diouzh e anv-pluenn : barzh brezhonek.
=== Ardamezeg ar familhoù ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Olivier-de-la-Villeneuve.gif|80px]]
|'''l'Olivier'''

Aotrounez Lokrist
|''En argant e dreustell en gul kaeliet en aour, heuliet gant teir fempdiliaouenn en gul''
|-
|
|
|
|}

== Levrlennadur==
* {{fr}}[[Michel Priziac]],''Trébrivan, terre d’histoire'', Ki-dour Editions.
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Trébrivan}}
* {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307080527/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22347 Trabrivan war lec'hienn Geobreizh]
* {{fr}}[http://perso.orange.fr/jean-pierre.fevrier/Communes/trebrivan.htm Istor lec'hel]
* {{fr}}[http://www.infobretagne.com/trebrivan.htm Infobretagne.com Trabrivan war Infobretagne]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Kerne]]
[[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]]</text>
      <sha1>ifx6a4px59k5o2re2m2xhexz7ffhpsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tredarzeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33435</id>
    <revision>
      <id>2193611</id>
      <parentid>2116737</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5555" sha1="dp8tjadedyq5opymk9mdoyyqmfpcctk" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
| anv = Tredarzeg
| anvOfisiel = ''Trédarzec''
| skeudenn = Croix de Trédarzec.JPG
| alc'hwez = Kroaz Tredarzeg.
| bro = {{Bro-Dreger}}
| departamant = {{Aodoù-an-Arvor}}
| arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]]
| etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]]
| bro velestradurel = [[Bro Treger ha Goueloù]]
| kanton = [[Kanton Lezardrev|Lezardrev]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Landreger|Landreger]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
| maer = Yvon Le Séguillon&lt;ref&gt;{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22220-tredarzec.html Ouest-France]&lt;/ref&gt;
| amzer-gefridi = [[2014]]-[[2026]]
| gorread = 11.68
| hedred = -3.19888888889
| ledred = 48.7875
| uk = 59
| ubi = 0
| ubr = 59
| lec'hienn web = {{fr}} [https://tredarzec.fr/ tredarzec.fr]
}}
'''Tredarzeg''' ({{LFE|[treˈdar.zək]}}) zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[Breizh]] en [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Bro-Dreger]].

==  Douaroniezh ==
Emañ Tredarzeg war lez reter aber ar [[Yeodi]], en tu all da [[Landreger]].
;Kumunioù amezek 
*[[Kerborzh]]
*[[Pleuveur-Gaoter]]
*[[Pouldouran]]
*[[Trogeri]] (en tu all d'ar Bizien)
*[[Ar Vinic'hi]] (en tu all d'ar Yeodi)
*[[Landreger]] (en tu all d'ar Yeodi)
*[[Priel]] (en tu all d'ar Yeodi)

== Anv ==
*''Tredarzec'' ; ''eccl. de Trederzaco'' ; ''par. de Tredarzaco'', 1330 ; ''Trederzec'', 1407 ; ''Tredarzec'', {{XVvet kantved}}&lt;ref&gt;{{fr}}Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification''. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992&lt;/ref&gt;.
*''Trederzacum'', ''Tredarzacum'', ''Tredarsec''&lt;ref&gt;{{fr}}Regis de Saint-Jouan : ''Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990&lt;/ref&gt;.
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 54 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;MG&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=27490 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Kemeret e voe 5 500 Lur en ti-post, gant daou ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 1{{añ}} a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 272, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011&lt;/ref&gt;.
* Mervel a reas triwec'h den abalamour d'ar brezel&lt;ref name=&quot;MG&quot; /&gt;.
* Tri rezistant eus ar gumun a varvas er [[Kamp-bac'h nazi|kampoù-bac'h nazi]] en Alamagn.
=== Brezelioù didrevadennañ ===
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Lazhet e voe  ur c’harter-mestr eus ar gumun d’an [[20 a viz Even]] [[1949]] war ar [[Mekong]] nepell eus [[Phang My]] e [[Kochinsina]] er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=1368707 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
===== [[Brezel Aljeria]] =====
* Daou soudard a varvas.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Trédarzec. Eglise. Sud.jpg|An iliz katolik.
Chapelle Saint-Nicolas de Kerhir à Trédarzec 01.JPG|''Sant Nikolaz''
Chapelle Saint-Nicolas de Kerhir à Trédarzec 02.JPG|''Sant Nikolaz''
Trédarzec, chapelle Saint-Votrom.jpg|''Sant Votrom''.
Tredarzec. Traou-Meur. Tableau des martyrs.jpg|''Itron-Varia'', taolenn ar verzherien.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant Pêr''.
* Chapel ''Sant Nikolaz'' e Kerhir.
* Chapel ''Sant Votrom''.
* Chapel ''Itron-Varia'' Traou-Meur.
* Chapel ''an Drinded Santel''.
* Kroaz ar vered.
&lt;gallery&gt;
Trédarzec. Monument aux Morts. Embase biligue.jpg|Maen diazez divyezhek.
Trédarzec. Monument aux Morts. Statue.jpg|Delwenn.
Trédarzec. Embase bretonne du monument aux Morts.gif|Sichenn.
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi hag an iliz katolik, luc’hskeudenn  ha kartenn-bost &lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=27490 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;. 
== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=1200
|passo1=200
|passo2=50
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2013
|bl9=2020
|p1=1065
|p2=1128
|p3=997
|p4=1058
|p5=1023
|p6=999
|p7=1073
|p8=1111
|p9=1054
|mammenn=EBSSA
}}
== Tud ==
=== Ardamezeg ar familhoù ===
{|
|-
|[[Restr:Cillart de la Villehélio.gif|80px]]
|
:;Cillart
:Aotrounez Kerhir ha Kerantrez
:''En gul e gorn-hemolc'h en argant, lêrennet heñvel ouzh lammell.''
:*Sturienn : ''Mon corps et mon sang''
|-
|[[Restr:Michel du Cosquer.gif|80px]]
|
:;Michel&lt;ref&gt;Anv an tiegezh eo Michel (aotrounez e Kemperven, Peurid ar Roc'h, Tredarzeg, Kawan);&lt;/ref&gt;
:Aotrou Kervaeg
:''En argant e benn Morian en sabel, talwedek en argant.''
|}
==Gevelliñ==
{{gevelliñ|Llandudoch|Kembre|Wales|bloavezh=1994}}
== Levrlennadur ==
* {{fr}} Pol Potier de Courcy : [https://fr.wikisource.org/wiki/Nobiliaire_et_armorial_de_Bretagne ''Nobiliaire et armorial de Bretagne'']
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Trédarzec}}
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307080527/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22347 Tredarzeg war lec'hienn Geobreizh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Treger]]
[[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]]</text>
      <sha1>dp8tjadedyq5opymk9mdoyyqmfpcctk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant-Karadeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34974</id>
    <revision>
      <id>2193661</id>
      <parentid>2165518</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>75668</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ardamez @correct version</comment>
      <origin>2193661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4964" sha1="qddttq58odvnxwm2vnt3y6j0j88z908" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Sant-Karadeg
 | anvYezh           = ''Saent-Caradéc''
 | Yezh              = gallaouek
 | anvOfisiel        = ''Saint-Caradec''
 | skeudenn          = Croix à Saint-Caradec (rue de Kercado) 01.JPG
 | alc'hwez          = Kroaz war hent Kergadoù.
 | ardamezioù        = Blason famille bzh Le Sénéchal de Carcado.svg
 | bro               = {{Kernev}}
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]]
 | etrekumuniezh     = [[Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh]]
 | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]]
 | kanton            = [[Kanton Loudieg|Loudieg]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Kanton Mur|Mur]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
 | cp                = 22600
 | maer              = Alain Guillaume&lt;ref&gt;{{fr}}[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22600-saint-caradec.html Ouest-France]&lt;/ref&gt;
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2026]]
 | hedred            = -2.848055556
 | ledred            = 48.191666667
 | gorread           = 21.94
 | uk                = 92
 | ubi               = 84
 | ubr               = 191
 | lec'hienn web     = 
}}
''' Sant-Karadeg ''' a zo ur gumun eus [[Breizh]], e reter [[Bro-Gernev]] hag e [[kanton Mur]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]].
== Douaroniezh ==
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* E mizioù Meurzh hag Ebrel 1918 e teuas 14 repuad eus departamantoù gall [[Oise (departamant)|Oise]] ha [[Somme (departamant)|Somme]] abalamour d'an dagadenn alaman boulc'het e miz Meurzh&lt;ref&gt;{{fr}}''Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918'', Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 23&lt;/ref&gt;.
* 64 gwaz ag ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,50 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=52192 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;; lazhet e voe daou soudard eus ar gumun e [[Belgia]] e penn kentañ ar brezel, unan d’an [[21 a viz Eost]] [[1914] en [[Arsimont]],  en [[71vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|71vet Rujumant Troadegiezh]] e oa&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6683031 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;, egile d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] en [[Ham-sur-Sambre]], en [[48vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|48vet Rujumant Troadegiezh]] e oa&lt;ref&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6357211 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Kemeret e voe 48 800 Lur en ti-post, gant tri ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 5 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]&lt;ref&gt;{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 280, Dastumadenn ''Guerre et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011&lt;/ref&gt;.
* Mervel a reas pevarzek den abalamour d'ar brezel&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;.
== Brezhoneg ==
* 54,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek&lt;ref&gt;Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 394&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery&gt;
Église Saint-Caradec de Saint-Caradec.jpg|An iliz katolik.
Croix à Saint-Caradec (rue de Kercado) 02.JPG|Kroaz war hent Kergadoù.
Croix de Calagan à Saint-Caradec 03.JPG|Kroaz Kalagan.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz katolik ''Sant-Karadeg''.
* Kroaz war hent Kergadoù.
* Kroaz Kalagan.
* Monumant ar re varv e Leurgêr Verdun, luc’hskeudenn ha kartenn-bost&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=52192  Memorial Genweb]&lt;/ref&gt; . Dioueliet e voe d’ar [[26 a viz Du]] [[1922]]&lt;ref&gt;{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/24825/saint-caradec-place/ Université de Lille]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=1500
|passo1=500
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2013
|p1=1206 	 			
|p2=1104 	
|p3=1119
|p4=1091 
|p5=1088 
|p6=1144
|p7=1199
|p8=1154
|mammenn=EBSSA 
}}
== Tud ==
== Melestradurezh ==
* Alain Guillaume, maer abaoe2001.
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Saint-Caradec}}
* {{br}}[https://web.archive.org/web/20160307075454/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22279 Sant-Karadeg war lec'hienn Geobreizh]
*{{fr}}[http://www.cideral.com/index.adml?r=156 Pajenn Sant-Karadeg war lec'hienn an etrekumuniezh]
== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]
[[Rummad:Kumunioù Kerne]]
[[Rummad:Repuidi-brezel e Breizh (1914-1918)]]
[[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]]</text>
      <sha1>qddttq58odvnxwm2vnt3y6j0j88z908</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tuone Udaina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36556</id>
    <revision>
      <id>2193660</id>
      <parentid>1478843</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36051-78</username>
        <id>92347</id>
      </contributor>
      <origin>2193660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="35z17k3xo5l7wljnteb4vhlt3tginla" xml:space="preserve">'''Tuone Udaina''' (marvet d'an [[10 Mezheven|10 a viz Even]] [[1898]] ; '''Antonio Udina''' en italianeg) e oa komzer diwezhañ ar [[veilhoteg]]. Mammenn bennañ e oa evit yezh e dud genedik eus enez [[Krk|Veglia]]. Enrollet e voe gant ar yezhour [[Matteo Bartoli]] e 1897, ha bezañ ket un titourer eus ar c'hentañ. Da gentañ ne oa ket e yezh kentañ met desket en doa anezhi o selaou e dud. N'en doa ket komzet anezhi abaoe 20 vloaz. Ouzhpenn-se e oa bouzar ha dizant. Perukenner e oa hag abalamour da se e oa anvet ''Burbur'' (ger dalmatek evel 'barber').
Steuziet e voe ar yezh pa varvas gant ur vombezenn [[anarkour]] d'an [[10 a viz Mezheven]] [[1898]].

{{DEFAULTSORT:Udaina, Tuone}}

[[Rummad:Yezhoù dalmatek]]
[[Rummad:Yezherien ziwezhañ]]
[[Rummad:Marvioù 1898]]</text>
      <sha1>35z17k3xo5l7wljnteb4vhlt3tginla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teimour Radjabov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38890</id>
    <revision>
      <id>2193596</id>
      <parentid>2084050</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="888" sha1="tlklgr35ec97jx5kjb5hpwdcg0xv93a" xml:space="preserve">[[Restr:TRadjabov12.jpg|thumb|Teimour Radjabov]]
''' Teimour Radjabov''' (en [[azeri]]: Teymur Rəcəbov ) a zo bet ganet d'an [[12 Meurzh|12 a viz Meurzh]] [[1987]] e [[Bakou]] ([[Azerbaidjan]]).

Mestrc'hoarier [[echedoù]] [[azerbaidjan]]at.

Mestr Meur eo abaoe e 14 vloaz.

E miz Ebrel 2008 edo 2751 e [[renk Elo]]. E miz Ebrel 2007 edo 2747.
Eilvet c’hoarier ag e vro eo.

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.fide.com/ratings/card.phtml?event=13400924 E fichenn FIDE] (e [[saozneg]])
* [https://web.archive.org/web/20110514002733/http://www.chessbase.com/newsprint.asp?newsid=2858 E bartiennoù e Chessgames] (e [[saozneg]])
* [https://web.archive.org/web/20070928003510/http://www.coruschess.com/participants.php?year=2003&amp;group=1&amp;bio=13 Buhezskrid] (e [[saozneg]])

{{DEFAULTSORT:Radjabov, Teimour}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù azerbaidjanat]]</text>
      <sha1>tlklgr35ec97jx5kjb5hpwdcg0xv93a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fentc'hoari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39407</id>
    <revision>
      <id>2193669</id>
      <parentid>2077499</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="7t9ve45yyru8m37vliu5ptgs744d2br" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Fentc'hoari''' a dalvez kement ha komedïenn, ur pezh-choari diazezet war ar [[fent]], fars ha c'hoarzh graet da ziduiñ an arvesterien.

[[Rummad:C'hoariva]]
[[Rummad:Fent]]</text>
      <sha1>7t9ve45yyru8m37vliu5ptgs744d2br</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42868</id>
    <revision>
      <id>2193602</id>
      <parentid>2193202</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Azia */</comment>
      <origin>2193602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16342" sha1="djy70lbv5u9ol9t8vcryrumor116i3d" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Botswana|Botswana]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya|Kenya]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Anguilla|Anguilla]]
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)|Inizi Grenadinez (norzh)]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (su)|Inizi Grenadinez (su)]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Idar|Idar]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù India - Tiriadoù gall|India - Tiriadoù gall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sarawak|Sarawak]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Andorra|Andorra]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Istria|Istria]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Szeged|Szeged]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>djy70lbv5u9ol9t8vcryrumor116i3d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193663</id>
      <parentid>2193602</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Okeania */</comment>
      <origin>2193663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16372" sha1="i6y14pcyb9ietq7ywkq3c95s6crk5cw" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Botswana|Botswana]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya|Kenya]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Anguilla|Anguilla]]
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)|Inizi Grenadinez (norzh)]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (su)|Inizi Grenadinez (su)]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Idar|Idar]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù India - Tiriadoù gall|India - Tiriadoù gall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sarawak|Sarawak]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Andorra|Andorra]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Istria|Istria]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Szeged|Szeged]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>i6y14pcyb9ietq7ywkq3c95s6crk5cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù a denn da Vreizh embannet gant Postoù Manav</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44551</id>
    <revision>
      <id>2193607</id>
      <parentid>2132282</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="ibay8ocux47b6aw2fufdf629i64xf1m" xml:space="preserve">Enoret eo bet banniel Breizh en un doare dic’hortoz gant '''[[Post]]où [[Manav]]''' pa voe embannet ur rummad '''[[timbr]]où''' gouestlet d’an « Etrekeltiegezh » d’an 12 a viz Mae 2008. 

Bannieloù [[Breizh]], [[Bro-Skos]], [[Kembre]], [[Iwerzhon]], [[Enez-Vanav]], [[Kerne-Veur]], [[Galiza]] ha [[Bro-Astur]] zo danvez 8 timbr liesliv o kinnig ivez ur frazennig-stur e yezh ar vro. Dindan ar [[Gwenn-ha-du]] da skouer e c’heller lenn ''Hep brezhoneg Breizh ebet''. Klotañ a ra an degouezh-se gant diviz [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] (ABU) a embanne lesanvet 2008 « bloavezh etrebroadel ar yezhoù ».

Ar wech kentañ eo ez eo roet an tu da welout skeudenn banniel broadel Breizh war un timbr embannet gant postoù ur gouarnamant.

== Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20120331091927/http://www.gov.im/post/stamps/FutureIssue.aspx?categoryid=164 gov.im/post/stamps| Lec'hienn ofisiel Gouarnamant Manav]

[[Rummad:Timbroù diwar-benn Breizh|Manav]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Manav]]</text>
      <sha1>ibay8ocux47b6aw2fufdf629i64xf1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tatiana Kosintseva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46212</id>
    <revision>
      <id>2193595</id>
      <parentid>2154094</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1613" sha1="ryfratgummyfyxguvusw4n26lc46s5q" xml:space="preserve">{{Labour zo}}

[[Skeudenn:Tativdk.jpg|left|thumb|Tatiana Kosintseva]]

''' Tatiana Anatolyevna Kosintseva''' (e [[ruseg]]: Татьяна Анатольевна Косинцева) a zo bet ganet d'an [[11 Ebrel|11 a viz Ebrel]] [[1986]] en [[Arc'hangelsk]], [[RSKS Rusia]] ([[Unaniezh Soviedel]]).

C'hoarierez [[echedoù]] [[rusia]]n.

Studi a reas ar gwir, diplomet e voe e 2008.

[[Mestr-meur etrebroadel an echedoù|Mestr Etrebroadel]] (FIDE) abaoe 2009 eo.

E miz Eost 2025 edo 2 475 he [[renk Elo]] (FIDE) ha 2 581 a voe he gwellañ Elo e miz Du 2010. Unan eus an an dek gwellañ c'hoarierez ag ar bed eo bet.

== Disoc'hoù ==
* Kampionez [[Echedoù]] [[Europa]] (dindan 10 vloaz) ;
* Kampionez [[Echedoù]] [[Europa]] (dindan 18 vloaz) ;
* Kampionez [[Echedoù]] [[Rusia]] (Maouezi) e 2002 en [[Elista]], e [[2004]] e [[Kazan]] hag e 2007 e [[Moskov]];
* Kampionez [[Echedoù]] [[Europa]] (Maouezi) e [[2007]].
== Buhez ==
Studi a reas ar gwir, diplomet e voe e 2008.
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event=4133471 He fichenn FIDE]
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=53061 He c'hoari e Chess Games] 
* {{en}}[http://www.wtharvey.com/tkos.html Lec’hiadennoù ag he fartiennoù]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20121002034802/http://www.chessbase.com/newsprint.asp?newsid=1784 He zrec'h e Kampionad Rusia ar Maouezi e 2004]
* {{fr}}[http://www.lausanneyoungmasters.com/Archives/2006/Presse/interview_tatiana_kosintseva.html Pennad-kaoz]

{{DEFAULTSORT:Kosintseva, Tatiana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1986]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]]</text>
      <sha1>ryfratgummyfyxguvusw4n26lc46s5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Annus horribilis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47827</id>
    <revision>
      <id>2193654</id>
      <parentid>2170304</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2286" sha1="dn0s81ykr4qap7cqfbdzc32mrmu35rz" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Stumm an titl|''Annus horribilis''}}
[[Restr:The Household Cavalry on parade for a state visit by the Amir of Kuwait.jpg|thumb|300px|[[Kastell Windsor]].]]
'''''Annus horribilis''''' zo ur bomm [[latin]] a dalv kement ha &lt;q&gt;&amp;nbsp;bloavezh euzhus&amp;nbsp;&lt;/q&gt;, hag a zo bet distaget d'ar [[24 a viz Du]] [[1992]], pa oa o lidañ 40{{vet}} deiz-ha-bloaz he donedigezh da rouanez, gant [[Elesbed II]] [[Bro-Saoz]] da zisplegañ petra he doa bevet a-hed a bloavezh a oa war-nes echuiñ&lt;ref&gt;[http://www.royal.gov.uk/ImagesandBroadcasts/Historic%20speeches%20and%20broadcasts/Annushorribilisspeech24November1992.aspx Prezegenn ar rouanez] {{en}}&lt;/ref&gt;.
{{Quotation|[...] ''1992 is not a year on which I shall look back with undiluted pleasure. In the words of one of my more sympathetic correspondents, it has turned out to be an ''Annus Horribilis''.'' [...]&lt;br /&gt;
:&lt;q&gt;&amp;nbsp;[...] N'eus ket eus 1992 ur bloavezh a gounain gant plijadur digemmesk. Da lavaret unan eus ma c'henskriverien hegaratoc'h, ez eo deuet da vezañ un ''Annus Horribilis''. [...]&amp;nbsp;&lt;/q&gt;}}
Un dasson e oa ar bomm-se eus ur bomm all, ''[[Annus mirabilis]]'', anv ur [[barzhoniezh|varzhoneg]] gant [[John Dryden]] diwar-benn ar bloavezh [[1666]].

Dre [[fent]] e veze kemmet gant farserien ar ger ''annus'' en ''&lt;q&gt;&amp;nbsp;anus&amp;nbsp;&lt;/q&gt;'' (&quot;[[fraezh]]&quot;).

==Kofi Annan==
Adimplijet eo bet ar bomm gant [[Kofi Annan]] d'an [[21 a viz Kerzu]] [[2004]]&lt;ref&gt;[http://www1.rfi.fr/actufr/articles/060/article_32600.asp ''RadioFranceInternational''] {{fr}}&lt;/ref&gt; :
{{Quotation|''There's no doubt that this has been a particularly difficult year, and I am relieved that this ''annus horribilis'' is coming to an end.'' &lt;br /&gt;
:&lt;q&gt;&amp;nbsp;Hep mar ez eo bet ar bloavezh-mañ unan eus ar re ziaesañ, ha disammet on p'emañ an ''annus horribilis''-se o tostaat d'un diwezh.&amp;nbsp;&lt;/q&gt;}}

==Juan Carlos I{{añ}}==
[[Juan Carlos Iañ|Juan Carlos de Borbón]], roue [[Spagn]], a vevas un taer a vloavezh [[2007]], a voe lakaet da ''annus horribilis'' gant [[keleier|kelouennoù]] Spagn ar mare&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120324100636/http://www.lanacion.cl/prontus_noticias_v2/site/artic/20071115/pags/20071115203346.html ''La Nación'', 16/11/2007] {{es}}&lt;/ref&gt;.

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Lavaroù latin]]</text>
      <sha1>dn0s81ykr4qap7cqfbdzc32mrmu35rz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tux</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52067</id>
    <revision>
      <id>2193622</id>
      <parentid>2186207</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7511" sha1="g2rb45cscsv5hc7rrv2zuwq8drjqsuq" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Tux.png|thumb|right|Tux ar [[Mank (evn)|Mank]], [[maskotenn]] [[Linux]] (Tresadenn orin gant [[Larry Ewing]] graet gant [[GIMP]]) ]]
'''Tux''' eo [[maskotenn]] ofisiel [[Linux]]. E implij a zo dieub ha kavet e vez e meur a logo kenwerzhel pe amatour liammet ouzh Linux.

== Istor ==
Tresadenn an dudenn a zo bet choazet goude ur genstrivadeg aozet e [[1996]] ma oa aet ar [[maout]] gant [[Larry Ewing]]. Implij a ra [[GIMP]], ar poellad dieub pennañ implijet war Linux hag a servij da grouiñ pe cheñch skeudennoù pe tresadennoù. Un dudenn ijinet eo, hag a ziskouez ur seurt [[mankig glas]]. Ar soñj a oa bet roet gant [[Alan Cox]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081102210111/http://www.ussg.iu.edu/hypermail/linux/kernel/9605/0237.html Re: Linux logo], [[Alan Cox]], {{Deiziad|2|Mae|1996|en informatique}}&lt;/ref&gt; ha peurechuet gant [[Linus Torvalds]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081014133745/http://www.ussg.iu.edu/hypermail/linux/kernel/9605/0855.html Re: Linux Logo prototype.], [[Linus Torvalds]], {{Deiziad|9|Mae|1996|en informatique}}&lt;/ref&gt; krouer [[kraoñell Linux]].

Linus a zo bet awenet gant ur poltred&lt;ref&gt;[ftp://ftp.cs.helsinki.fi/pub/Software/Linux/Kernel/v1.3/ccpenguin.jpg Ar poltred] en deus awenet [[Linus Torvalds]]&lt;/ref&gt; en deus kavet war ul lerc'hienn [[File Transfer Protocol|FTP]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180709215726/https://lkml.org/lkml/1996/5/6/44 Re: Linux logo], [[Linus Torvalds]]&lt;/ref&gt;, o tiskouez tudennig ur mank o tennañ da tudennoù [[Creature Comforts]] gant [[Nick Park]]&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=lxyvs1miQM0&amp;mode=related&amp;search= Creature Comforts: I ate so much] war [[YouTube]]&lt;/ref&gt;.

An anv a zo bet kinniget gant James Hughes. Dont a ra deus ar ger amerikan ''tuxedo'' lerc'h m'eo bet lammet an dibenn, ar ger o talvezout « [[smoking]] ». James Hugues, en ur mail kaset an 10 a viz Even 1996, a ginnig ur retro-gwreskanv savet gant ar gerioù '''''T'''orvalds'' hag [[UNIX|'''''U'''ni'''x''''']]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20040412205236/http://www.sjbaker.org/tux/#whyTux A Complete History of Tux, Why is He Called &quot;Tux&quot;?]&lt;/ref&gt;.

Tu 'zo a lare ne oa ket ar maskotenn gwall vat evit skeudenn Linux dre ma ne oa ket ar mank ul loen galloudus-tre&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070928015725/http://www.indwes.edu/faculty/bcupp/lookback/Tux/sjbaker.orgtux.html#controversy But aren't Penguins a bit - well - feeble?]&lt;/ref&gt;. Linus Torvalds en deus respontet ne soñjfe den ebet da se ma vefe karget gant ur mank korrig, a red buan hag en deus ur pigoz kalet-tre&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.os.linux.announce/msg/fea2a95e1ea56490 Linux v2.0 released] : [[Linus Torvalds]] war comp.os.linux.announce&lt;/ref&gt;.

== Neuz ==

[[Image:Adelie Penguin.jpg|right|thumb|130px|Ur [[mank Adelie]]]]

Maskotenn Linus a zo ur [[Mank (evn)|Mank]].

Kalz a dud a soñj eo maskotenn Linux ur [[pengouin]], dreist-holl peogwir e saozneg, ar ger ''mank'' a zo ''penguin''. Ar pezh a vez lâret e brezhoneg evel ur [[erev]] a zo ul labous eus an emisferenn norzh eus familh an [[alcidae]], a c'hell nijal, padal, ar mank na vev nemet en emisferenn su. Er yezh pemdezieg, implij ar gêr &quot;erev&quot; e plas &quot;mank&quot; a zo un drougimplij eus ar yezh a c'hoarvez alies-tre&lt;ref&gt;{{Entrée TLFi|pingouin}}&lt;/ref&gt;.

Tux na ziskouez gouenn ebet eus an 19 a zo war ar voull, memes ma tenn d'ur mank Adeli, ha ma [[Linus Torvalds]] en deus kavet e tenne d'ur [[mankig glas]]. Kontet e vez eo bet dantet gant ur mank e-pad unan eus e veajoù.
Kalz a arzourien o deuz graet stummoù all. En disorc'h e vez kalzig a krouadurioù fentus&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080610024828/http://tux.crystalxp.net/ Kummuniezh tud o kenderc'hel tresadennoù Tux]&lt;/ref&gt;..

&lt;gallery&gt;
Image:Tux.svg|Tux e kalite uhel
Image:Tux-simple.svg|Tux kalite uhel vektoriset
Image:Crystal_128_penguin.png|Tux [[Commons:Category:Crystal icons|Crystal]] 1&lt;sup&gt;añ&lt;/sup&gt; stumm (ur soñj eus un ezel deus crystalxp.net)

Image:NewTux.svg|Tux « crystaliset »
&lt;/gallery&gt;

== Implij ==
E-barzh dasparzhadurioù zo eus Linux evez gwelet Tux e-pad ar [[boot]]. Tux a zo un tudenn eus ar [[webcomic]] ''[[User Friendly]]''. [[TUX web server|TUX]] a zo anv ur servijer web diazezet war Linux.

===C'hoarioù video===

[[Skeudenn:SuperTux-Milestone1 9.png|thumb|right|Tux as the player character protagonist of ''SuperTux'']]
Tux en deus kemeret perzh e kummuniezh Linux evel Mario e hini [[Nintendo]]. Dre-se, ur bern c'hoarioù urzhiataer, an aliesañ [[poellad frank|poelladoù frank]] hag [[open-soucre]] evit Linux. En o zouez :

*''[[Age of Empires III]]'': un [[RTS]] graet gant [[Microsoft]]. Unan eus an anvioù ankivil roet d'ar chas a zo 'Tux the conqueror' by [[Microsoft]]&lt;ref&gt;[http://www5e.biglobe.ne.jp/~yueyue/shipname2.htm] - Age of Empires III listenn anvioù chas (e Japaneg)&lt;/ref&gt;.
*''[http://www.steinke.net/tux/ Tux on the Run]'': ur puzzle-game programmet e [[JAVA]] graet gant Lennart Steinke.
*''[http://www.reptilelabour.com/software/chromium/ Chromium B.S.U.]'': ur space-shooter lec'h ma z'eus Tux o ezañ ur power-up.
*''[http://tuxaqfh.sourceforge.net/ Tuxedo T. Penguin: A Quest for Herring]'': Ur c'hoari troienn e 3D digoust.
*''[http://xtux.sourceforge.net/index.html XTux]'' un emgann d'ar marv o ziskouez tudennoù eus ar poelladoù frank o stourm a-eep Microsoft.
*''[http://freedroid.sourceforge.net/ FreeDroidRPG]'': Un [[RPG]], lec'h m'eo Tux un alien (Linarian) hag a zo trapet war an Douar.Ret eo dezhañ en el gannañ gant droidoù evit dreistvevañ.
*''[[OpenArena]]'': Un tudenn a zo anved &quot;Penguin&quot; hag a zo un den gwisket e Tux.
*''[[Pingus (c'hoari video)|Pingus]]'': e c'hoari video evel [[Lemmings (c'hoari video)|Lemmings]] lec'h m'eo lakaet manked e plas lemmings.
*''[[SuperTux]]'': ur c'hoari [[platform]] awenet gant ''[[Super Mario Bros.]]''
*''[[Tux Kart]]'' ha ''[[SuperTuxKart]]'': C'hoari kart awenet gant ''[[Mario Kart]]''.
*''[https://web.archive.org/web/20090918152841/http://www.asymptopia.org/ Tux Math Scrabble]'': Ur Scrabble doare Matematik gant Tux e-barzh.
*''[[Tux Paint]]'': Ur poellad evit ar re yaouank evit tresañ.
*''[[Tux, of Math Command]]'': Ur c'hoari matematik.
*''[[Tux Typing]]'': ur poellad evit deskiñ bizskrivañ.
*''[[Tux Racer]]'': Ur c'hoari evel reoù [[snowboard]], lec'h ma z'eo ar c'hoarier ur mank o diskenn un draonienn war an erc'h.
*''[https://web.archive.org/web/20090918152841/http://www.asymptopia.org/ Tux Word Smith]'': Un doare scrabble.
*''[[FreeCiv]]'': Ur c'hoari doare ''[[Civilization (c'hoari video)|Civilization]]''.
*''[[Wormux]]'': Ur c'hoari strategiezh dre tro awenet gant ''[[Worms (c'hoari video)|Worms]]''.
*''[[Frozen Bubble]]'': Ur puzzle game digoust.
*''[[LinCity|LinCity-NG]]'': Ur c'hoari strategiezh digoust lec'h ma z'eus tu sevel un delwenn Tux.
*''[[Emilia Pinball]]'': Ur Pinball gant Tux.

===Tux er sevenadur poblek===
[[Image:Ebu tux.JPG|thumb|280px|Tux, e tal an [[European Broadcasting Union|EBU]].
*Er RPG war internet ''[[DragonFable]]'', al loenig mank a zo anvet Linus, e liamm gant Linux Torvalds, skrivet eo zoken er c'hoari ez eo a-enep [[Windows]].
*Er webcomic c'hoarierien ''[[Ctrl+Alt+Del]]'', Scott, un implijer Linux en deus ur mank anvet Ted.
*Tu zo gwelout Tux er film ''[[Surf's Up (film)|Surf's Up]]''

== Daveoù ==
&lt;references/&gt;

== Gwelet ivez ==

=== Liammoù diavaez ===
* {{en}} [http://www.isc.tamu.edu/~lewing/linux] : Description de Tux par Larry Ewing, son créateur

[[Rummad:Linux]]
[[Rummad:Maskotennoù]]</text>
      <sha1>g2rb45cscsv5hc7rrv2zuwq8drjqsuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>This Is England</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53130</id>
    <revision>
      <id>2193605</id>
      <parentid>2158541</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6329" sha1="2iafkfwshy44a9vk8i7kpiwqmi3xjoj" xml:space="preserve">{{Infobox Film
| titl orin        = This Is England
| titl brezhonek   = 
| skeudenn         = 
| ment ar skeudenn = 
| alc'hwez         = 
| filmaozer        = Shane Meadows
| produer          = Mark Herbert
| embregerezhioù produiñ =
| skrivagner       = Shane Meadows
| daneveller       = 
| aktourien        = * Thomas Turgoose, Stephen Graham, Joe Gilgun, Andrew Shim, Vicky McClure, Andrew Ellis, Rosamund Hanson, Jack O'Connell, Kieran Hardcastle, Perry Benson, George Newton, Kriss Dosanjh
| sonerezh         = Ludovico Einaudi
| luc'hskeudenniñ  = 
| frammer          = 
| skigner          = 
| deiziad          = [[27 a viz Mae]] [[2007]] 
| padelezh         = 101
| bro              = [[Rouantelezh-Unanet]]
| yezh orin        = [[saozneg]]
| boujedenn        = £ 1 500 000
| korvoder gros    = 
| en e raok        = 
| en e c'houde     = 
| lec'hienn ofisiel= http://www.thisisenglandmovie.co.uk/ 
| amg              = http://www.allmovie.com/work/358990
| imdb             = http://www.imdb.com/title/tt0480025/
}}

'''This Is England''' a zo ur film bet sevenet ha skrivet ar senario anezhañ gant Shane Meadows e [[2006]].
 
Diazezet eo ar film war vuhez ur strollad [[skinhead]]ed yaouank, ha c'hoarvezout a ra e [[Bro-Saoz]] er bloavezh [[1983]]. Pa oa savet ar film evel ur seurt danevell vuhez, eo bet gwelet evel un abegadenn a-enep d'ar ouennelouriezh ha da [[British National Front|National Front]] (NF). Er film e weler penaos eo bet kemmet an issevenadur skinhead, hag a zo da gentañ penn stag ouzh sevenadur [[Jamaika]] (dresit-holl ar sonerezh [[ska]], [[rocksteady]], ha [[reggae]]),&lt;ref name=&quot;autogenerated8&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20081223021042/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2005/is_1_38/ai_n6234788/pg_1 Subcultures, pop music and politics: skinheads and &quot;Nazi rock&quot; in England and Germany | Journal of Social History | Find Articles at BNET.com&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; hag e voe a-benn ar fin implijet gant strolladoù gouennelour gwenn evel British National Front.

== Senario ==
E miz Gouere 1983 e krog ar film. Shaun (Thomas Turgoose), ur paotrig 12 vloaz en em gav e-kreiz un emgann er skol goude m'en defe graet unan bennak ur farsadenn vil diwar-benn e dad, hag a varvas e-pad brezel an inizi Falklands. War hent ar gêr e kej Shaun gant ur strollad skinheaded, hag int kaset gant Woody (Joe Gilgun). Woody a zegemer Shaun er strollad, ha Shaun a gouezh e karantez gant Smell (Rosamund Hanson), ur plac'h koshoc'h evitañ, hag a vez gwisket en doare [[giz punk|punk]]/[[new wave]].
Combo (Stephen Graham), ur skinhead koshoc'h, a zistro goude bezañ bet tremenet ur prantad en toull-bac'h. E penn ar strollad en em laka, hag ec'h embann e vennozhioù gouennelour. Neuze ez eo rannet ar strollad e div lodenn, ha Shaun a ziviz chom gant Combo e-lec'h pellaat dioutañ ha chom gant skinheaded dibolitikel evel Woody, rak soñjal a ra da Shaun ez eo an doare gwellañ da veñjiñ e dad. E-pad un nozvezh e vutun Combo kanab en deus prenet digant Milky (ar skinhead du nemetañ a weler er film, hag eñ ezel eus strollad Woody). Met treiñ a ra Combo da sot, hag e sko kement gant Milky ken e sempl. Pennfolliñ a ra Combo pa verz en deus tost lazhet Milky, hag e c'houlenn digant Shaun sikour anezhañ da gas Milky d'an ospital. Shaun a asant, met gwall skoet eo bet gant an darvoud, hag e pellaa diouzh Combo ha diouzh an [[National Front]]. 
[[Skeudenn:Flag of England.svg|115px|thumb|[[Ar Groaz Ruz]], banniel [[Bro-Saoz]], banniel karet gant ar vandennad [[skinhead]]s, er film.]]
E-pad munutennoù diwezhañ ar film e weler Shaun o teurel ar banniel saoz, banniel Sant Jorj, hag a oa bet profet dezhañ gant Combo, en dour.

== Filmañ ==
Lod brasañ ar film a zo bet filmet tro-dro da [[Nottingham]], e [[St Ann's]], [[Lenton]] ha The Meadows. Ul lodenn a zo bet filmet e tiez dilezet e diazezlec'h [[RAF Newton]], nepell diouzh [[Bingham, Nottinghamshire]]. An emgann a zo e penn-kentañ ar film a zo bet filmet e [[Wilsthorpe Business and Enterprise College]], ur skol en [[Derbyshire]]&lt;ref&gt;[http://66.102.9.104/search?q=cache:vJ62t4OL8WMJ:news.bbc.co.uk/mobile/bbc_news/england/nwyl/midlands/nottingham/423/42388/story4238888.wml+film+wilsthorpe&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;cd=5&amp;gl=uk&amp;client=firefox-a BBC News report] d'an 12 a viz Gwengolo 2005&lt;/ref&gt;. Lodennoù all eus ar film a zo bet filmet e [[Grimsby]], eno e voe ganet Turgoose.
Turgoose a oa 13 vloaz pa voe savet ar film of &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/humber/6599235.stm BBC NEWS | England | Humber | Teenager Tommo lands gritty role&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; Ar wech kentañ oa dezhañ c'hoari en ur film, ha skarzhet e oa bet diouzh e skol aktourien abalamour d'e emzalc'h. Goulenn a reas £5 a-benn kemer perzh e bodadoù rakdibab aktourien ar film .&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070928020635/http://www.you.co.uk/pages/you/article.html?in_page_id=1908&amp;in_article_id=448407 Thomas Turgoose: the 13-year-old cheeky chappy goes from Grimsby to the big screen | YOU Magazine&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;. Gouestlet eo ar film d'e vamm, hag a varvas d'an 29 a viz Kerzu [[2005]].

Renket eo bet ar film e-touez re wellañ [[2006]] gant kazetennerien [[Newsweek]], [[Los Angeles Times]], [[Empire]] pe choazh re [[The Guardian]].
Gant ar film eo bet gounezet priz Alexander Korda film breizhveuriat ar bloaz da-geñver ''British Academy Film Awards'' [[2007]], hag ivez film gwellañ 2006 da-geñver ''British Independent Film Awards''. Thomas Turgoose a c'hounezas ivez ur priz evel aktour.

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20070822171638/http://www.thisisenglandmovie.co.uk/ Lec'hienn ofisiel]
* [http://www.ioncinema.com/news.php?nid=1245 IONCINEMA.com atersadenn Shane Meadows] 
* [http://www.channel4.com/film/reviews/film.jsp?id=161023 Danvez war This Is England] war More4 News
* [http://www.eyeforfilm.co.uk/feature.php?id=336 EyeForFilm.co.uk] - Atersadenn Stephen Graham diwar-benn This Is England
* [https://web.archive.org/web/20090226194925/http://www.bafta.org/learning/webcasts/shane-meadows-webcast,297,BA.html Shane Meadows e the Latitude Festival], BAFTA, webcast gant Paul Herbert diwar-benn This is England, miz Gouere 2007

[[Rummad:Filmoù 2006]]
[[Rummad:Skinhead]]
[[Rummad:Filmoù troet e Bro-Saoz]]</text>
      <sha1>2iafkfwshy44a9vk8i7kpiwqmi3xjoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Priz Broadel al Lennegezh evit ar Vugale hag ar Yaouankiz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57619</id>
    <revision>
      <id>2193651</id>
      <parentid>2138279</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lamet kuit eo bet ar restr ''Lediciacostasfoto.jpg'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Krd evit an abeg-mañ: No permission since 14 June 2026</comment>
      <origin>2193651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4404" sha1="6dcfmzffai9oqoadr1p36hbju8m7xfh" xml:space="preserve">Ar '''Premio Nacional de literatura infantil y juvenil''', pe '''Priz Broadel al Lennegezh evit ar Vugale hag ar Yaouankiz''' e [[Spagn]], a zo ur [[priz lennegel]] roet, e miz Here, d'ar gwellañ oberenn savet evit ar vugale e rouantelezh [[Spagn]], hag a zo aozet abaoe [[1978]] gant Ministrerezh spagnol ar Sevenadur.

15.000 euro (20 000 e 2010) a vez roet d'al [[loread]], ne vern e pe yezh eus ar stad eo skrivet an oberenn: gounezet eo bet ar priz meur a wech gant levrioù [[galizek]] ha [[katalanek]], hag ur wech gant un oberenn [[euskarek]].

== Loreidi ==
* '''[[1978]] [[Montserrat del Amo]]''', ''El nudo''
* '''[[1979]] [[Fernando Martínez Gil]]''', ''El río de los castores''
* '''[[1980]] [[Juan Farias]]''', ''Algunos niños, tres perros y más cosas''
* '''[[1981]] [[Alfonso Martínez-Mena]]''', ''La tierra de nadie''
* '''[[1982]] [[Carlos Murciano]]''', ''El mar sigue esperando''
* '''[[1983]] [[Josep Vallverdú]]''', ''Saberut i Cua-Verd'', kentañ tro e [[katalaneg]]
* '''[[1984]] [[Ana María Matute]]''', ''Sólo un pie descalzo''
* '''[[1985]] [[Joan Manuel Gisbert]]''', ''El museo de los sueños''
* '''[[1986]] [[Paco Martín]]''', ''Das cousas de Ramón Lamote'', kentañ tro e [[galizeg]]
* '''[[1987]] [[Carmen Conde]]''', ''Canciones de nana y desvelo''
* '''[[1988]] [[Gabriel Janer Manila]]''', ''Tot quant veus és el mar'', e katalaneg
* '''[[1989]] [[Andreu Martín]]''' i '''[[Jaume Ribera]]''', ''No demanis llobarro fora de temporada'' e katalaneg
* '''[[1990]] [[Pep Albanell]]''', ''La rosa de Sant Jordi''
* '''[[1991]] [[Fernando Lalana]]''', ''Morirás en Chafarinas''
* '''[[1992]] [[Carmen Vázquez Vigo]]''', ''Un monstruo en el armario''
* '''[[1993]] [[José María Merino]]''', ''No soy un libro''
* '''[[1994]] [[Gabriel Janer Manila]]''', ''Han cremat el mar'', e katalaneg
* '''[[1995]] [[Xabier P. Docampo]]''', ''Cando petan na porta pela noite'', e galizeg.
* '''[[1996]] [[Fina Casalderrey]]''', ''[[O misterio dos fillos de Lúa]]'', e galizeg. Embannet e brezhoneg gant [[Sav-Heol]] (2011). 
* '''[[1997]] [[Emili Teixidor]]''', ''L'amiga més amiga de la formiga Piga'', e [[katalaneg]]
* '''[[1998]] [[Elvira Lindo]]''', ''Los trapos sucios de Manolito Gafotas''
* '''[[1999]] [[Vicente Muñoz Puelles]]''', ''Óscar y el león de correos''
* '''[[2000]] [[Emilio Pascual]]''', ''Días de Reyes Magos''
* '''[[2001]] [[Miguel Fernández-Pacheco]]''', ''Verdadera historia del perro Salomón''
* '''[[2002]] [[Miquel Desclot]]''', ''Més música, Mestre!'', e [[katalaneg]]
* '''[[2003]] [[Mariasun Landa]]''', ''[[Kokodriloa ohe azpian]]'', kentañ tro en [[euskareg]]. &lt;!--Embannet e brezhoneg gant [[Sav-Heol]] (2015). --&gt;
* '''[[2004]] [[Gustavo Martín Garzo]]''', ''Tres cuentos de hadas''
* '''[[2005]] [[Antonio Rodríguez Almodóvar]]''', ''El bosque de los sueños''
* '''[[2006]] [[Fernando Marías]]''', ''Cielo abajo''
* '''[[2007]] [[Jordi Sierra i Fabra]]''', ''Kafka y la muñeca viajera''
* '''[[2008]] [[Agustín Fernández Paz]]''', ''O único que queda é o amor'', e galizeg.
* '''[[2009]] [[Alfredo Gómez Cerdá]]''', gant ''Barro de Medellín''&lt;ref&gt;[http://www.publico.es/culturas/262585/cerda Alfredo Gómez Cerdá obtiene el Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil]&lt;/ref&gt;.
* '''[[2010]] [[Eliacer Cansino Macías]]''', gant ''Una habitación en Babel''&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110927041959/http://blog.anayainfantilyjuvenil.es/wp1/?p=2071 Eliacer Cansino, Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil 2010: “Una novela juvenil siempre tiene que contener una dosis de esperanza”], Editorial Anaya, 22 de octubre de 2010.&lt;/ref&gt;.
* '''[[2011]]''' [[Maite Carranza]], gant ''Paraules emmetzinades''.
* '''[[2012]]''' [[Laura Gallego García]], gant ''Donde los árboles cantan''.
* '''[[2013]] ''' – [[César Mallorquí]], gant ''La isla de Bowen''.
* '''[[2014]] ''' – [[Diego Arboleda]], gant ''Prohibido leer a Lewis Carroll''.
*2015 - [[Ledicia Costas]], gant ''Escarlatina, a cociñeira defunta'', e galizeg
*2016 - [[Alejandro Palomas]], gant ''Un hijo''
*2017 - [[Antonio García Teijeiro]], gant ''Poemar o mar'', en galizeg
*2018 - [[Juan Kruz Igerabide]], gant ''Abezedario Titirijario'', en euskarek.

==Notennoù==
{{Daveoù}}

==Pennad kar==
*[[Priz ar yaouankiz]].

[[Rummad:Lennegezh Spagn]]
[[Rummad:Prizioù al lennegezh-vugale]]
[[Rummad:Prizioù lennegel Spagn]]</text>
      <sha1>6dcfmzffai9oqoadr1p36hbju8m7xfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arzhel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64496</id>
    <revision>
      <id>2193664</id>
      <parentid>2189142</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3521" sha1="fw8rqprfu49ov18d6bwq0qalorj1p85" xml:space="preserve">[[File:Notre-Dame des Fleurs Plouharnel Saint-Armel Droit.jpg|thumb|Sant-Armael]]
'''Arzhel''', pe '''Armael''', pe '''Armel''', a oa un den a iliz a veve e [[Breizh]] e {{VIvet kantved}}.

==Etre istor ha mojenn==
Ur priñs brezhon e oa, ganet e kreisteiz [[Kembre]] e-tro ar bloaz 482. Unan eus mibien ar roue [[Hywel fab Emyr Llydaw]] e vije bet. Treuziñ a reas ar mor gant un nebeud kompagnuned da vont da [[Arvorig]] ha dilestrañ a reas e [[518]] en un [[aber]] anvet bremañ [[Aber-Ildud]]. &lt;br /&gt;
Mont a reas pelloc’h en douaroù da sevel ur manati en ul lec’h deuet da vezañ [[Plouarzhel]], e [[Bro-Leon]]. E [[Breizh Vihan]] e voe savet gantañ meur a iliz ha meur a abati, en Erge Vihan e-kichen [[Kemper]], e [[Plouharnel]] (Plarnel) hag e [[Sant-Armael]] e [[Bro-Wened]], e [[Ploermael]] hag e [[Sant-Armael-ar-Gilli]] e [[Breizh-Uhel]]. &lt;br /&gt;
Mont a reas ivez da lez ar roue [[Franked|frank]] [[Childebert Iañ]] a oa e Pariz. Seizh vloaz e chomas e lez ar roue, hag eno e pareas, war a lavarer, unan dall hag unan kamm. Kontañ a reer ivez e voe trec’het gantañ un [[aerouant]] a sponte an dud e Breizh-Uhel. Beuzet e voe an euzhvil gantañ er stêr [[Sec'h]]. En em dennañ a reas en e vanati, e Sant-Armael-ar-Gilli, war-dro fin e vuhez. Eno e varvas e [[552]] hervez lod, pe e [[570]] hervez lod all.

Pedet e vez a-enep ar [[sec'hor]] ha [[Patrom (sant)|sant patrom]] aluzenerien an ospitalioù eo ivez. D’ar [[16 a viz Eost]] e vez goueliet.

==Anv-bihan==
Dont a ra an anv Arzhel eus ur stumm kozh ''Artmael'' (''[[Arthfael]]'' e [[kembraeg]], ''Armagilus'' pe ''Artmaglus'' e [[latin]]), savet diwar an div elfenn ''[[arzh]]'', al loen, ha ''mael'', « priñs ». Troet e oa Artmael da ''Armel'' e yezh Gwened hag e [[galleg]].&lt;br /&gt;
Anavezet eo an anvioù '''Arzela''' hag '''Armelle''' roet d'ar merc'hed. 
*[[Arzel Even]], yezhour
*[[Armel Morgant]], kazetenner
* [[Armel Beaufils]], kizeller
* [[Armel de Wismes]], istorour
* [[Armel ar Sec'h-Keraod]], livourez
* [[Armel Le Cleac'h]], merdeer

==Anv-tiegezh==
Un anv-familh anavezet, e [[Bro-Leon]] dreist-holl, eo Arzhel ivez. 
*[[Alfoñs Arzel]] (1927-2014), politikour breizhat, brudet abalamour d'ar stourm diwar-benn afer an [[Amoco Cadiz]]
* [[François Arzel]] (1921-1944), rezistant
* [[Gildas Arzel]] (g. e 1961), kaner-sonaozer, gitarour
* [[Nolwenn Arzel]] (g. e 1984), telennourez

==Levrlennadur==
* [[Henri Poisson]], ''La vie de saint Armel'', 1958
* Louis-Auguste Bosseboeuf, ''Vie de saint Armel, religieux de l’Angleterre et de la Bretagne'', 1918
* Joseph Macé, ''Saint Armel (les saints de la Bretagne)'', 1910
* Sigismond Ropartz, ''La légende de saint Armel, mise en vers français, sous forme de tragédie par Messire Baudeville'', 1855

==Liammoù diavaez==
*[https://web.archive.org/web/20240407093204/http://www.earlybritishkingdoms.com/bios/armelby.html Early British Kingdoms: St. Armel] (saozneg)
*[https://web.archive.org/web/20090521220516/http://www.oust-broceliande-vacances.com/contes-et-legendes/5-dragons/253-saint-armel-et-le-dragon.html Mojenn Arzhel hag an aerouant] (galleg)
*[https://web.archive.org/web/20130309082651/http://andreyvesbourges.blogspot.com/2007/11/la-dimension-arthurienne-de-saint-armel.html Blog André-Yves Bourgès] (galleg)
*[http://www.gwiler.net/saints/sarmel.htm La vie de saint Armel ou Arzel, tennet eus La vie des saints de la Bretagne Armorique, gant Albert Le Grand] (galleg)

[[Rummad:Sent Breizh]]
[[Rummad:Sent vrezhon]]
[[Rummad:Anvioù-bihan brezhonek]]</text>
      <sha1>fw8rqprfu49ov18d6bwq0qalorj1p85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almere</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66817</id>
    <revision>
      <id>2193650</id>
      <parentid>2119961</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10105" sha1="169uwycwxuqml86zmyudmdk32l21ztu" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Almere|abcdef|talbenn map|000}}
|- bgcolor=&quot;#efefef&quot; align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | '''Kumun en Izelvroioù'''
|- align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | [[Skeudenn:Almere vlag.svg|80px]]
|- align=&quot;center&quot;
| colspan=&quot;2 | [[Skeudenn:Stadcentrum kl.jpg|240px]]&lt;br&gt;''De Citadel'', e kreiz-kêr&lt;hr&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Skeudenn:Map - NL - Municipality code 0034 (2009).svg|240px]]&lt;hr&gt;
|-
|'''[[Proviñs]]'''
|{{Flevoland}}
|-
|'''Kod post'''
|1300-1379
|-
| '''Maer''' 
|[[Annemarie Jorritsma]] ([[Volkspartij voor Vrijheid en Democratie|VVD]])
|-
| '''Gorread'''&lt;br&gt;• Hollad&lt;br&gt;• Douar&lt;br&gt;• Dour
| 248,77&amp;nbsp;km²&lt;br&gt;130,33&amp;nbsp;km²&lt;br&gt;118,44 km2
|-
| '''Hed'''
| 5° 13' Reter
|-
| '''Led'''
| 52° 22' Norzh
|-
| '''Poblañs''' 
|187 002 &lt;small&gt;(31 MAE2009)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''Piramidenn an oadoù''' &lt;small&gt;(2009)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Skeudenn:Bevolkingspiramide 2008 - CBS gemeentecode 0034.svg|240px]] 
|-
| '''Stankter'''
|1435 ann./km²
|-
| '''[[Internet]]'''
|[http://www.almere.nl/ www.almere.nl/]
|}
'''Almere''' (distagañ [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Nl-Almere.ogg]) a zo ur gêr hag ur gumun e proviñs [[Flevoland]] en [[Izelvroioù]]. Stok ouzh [[Lelystad]] ha [[Zeewolde]] eo. Er gumun emañ an distrigoù da-heul : Almere Stad, Almere Haven, Almere Buiten, Almere Hout, Almere Poort hag Almere Pampus. E polder ''Zuidelijk Flevoland'' emañ, ha kêr gornôgelañ proviñs [[Flevoland]] eo.&lt;br&gt;
Unan eus kêrioù nevesañ an Izelvroioù eo Almere : an ti kentañ a voe savet e [[1976]], hag ur gumun e teuas Almere da vezañ e [[1984]]. A-fet niver a annezidi ez eo kumun vrasañ [[Flevoland]]&lt;ref&gt;[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&amp;PA=70072ned&amp;D1=0&amp;D2=3,13,46,71,93,115,245&amp;D3=a&amp;HDR=T&amp;STB=G1,G2&amp;G2=13&amp;VW=T CBS Statline].&lt;/ref&gt;, hag eizhvet kêr vrasañ an Izelvroioù&lt;ref&gt;[http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/default.aspx?DM=SLNL&amp;PA=70748NED&amp;D1=0&amp;D2=0&amp;D3=0&amp;D4=a&amp;D5=a&amp;VW=T CBS Statline - Bevolking; ontwikkeling in gemeenten met 100 000 of meer inwoners].&lt;/ref&gt;. E miz Here [[2007]] e voe un emglev etre dilennidi kuzul-kêr Almere ha gouarnamant an Izelvroioù da vont betek 350 000 annezad a-benn 2030&lt;ref&gt;[http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/27_tcm195-202814.pdf Schaalsprong Almere 2030, PDF].&lt;/ref&gt;.
Bep bloaz e vez aozet Defqon1 (ur festival sonerezh elektronek) en Almere. E-tro 40 000 den a gemer perzh ennañ.

== Istor ==
[[Skeudenn:Nieuwe stad Almere heeft zijn eerste bewoners.ogv|thumb|upright=0.8|left|Annezidi gentañ Almere]]
Raktreset e oa bet e vefe implijet ar vro da labourat an douar. Met goude an [[Eil Brezel-bed]] e kreskas buan poblañs [[Amsterdam]] ha neuze e voe rakterset sevel div gêr e polder Oostelijk Flevoland hag e hini Zuidelijk Flevoland. The town in Oostelijk Flevoland became [[Lelystad]] eo a voe savet en Oostelijk Flevoland. An hini savet e Zuidelijk Flevoland a oa anvet ''Zuidweststad'' er raktresoù kentañ, hag e [[1970]] e voe dibabet an anv ''Almere'', diwar anv kentañ [[Zuiderzee]] er [[Krennamzer|Grennamzer]]. E [[1976]] e voe savet ti kentañ Almere. D'ar mare-se e veze meret Almere gant ''Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders'' (Z.IJ.P.). E [[1984]] e voe lakaet Almere da gumun. 
{{clr|left}}
== Gouarnamant lec'hel ==
[[Skeudenn:Mw. Jorrisma-Lebbink Voorzitter van Koninklijke Schuttevaer.JPG|thumb|left|upright=0.8|A. Jorritsma-Lebbink]]
[[Annemarie Jorritsma-Lebbink]] ([[VVD]]) eo maerez Almere abaoe ar [[16 a viz Eost]] [[2003]]. D'ar [[7 a viz Ebrel]] [[2006]] e voe aozet ar c'huzul nevez :
* [[Adri Duivesteijn]] (PvdA)
* [[Johanna Haanstra]] (PvdA)
* [[Arno Visser]] (VVD)
* [[Martine Visser]] (CDA/ CU)

Listennad maered :
* 1984 - 1986 [[Han Lammers]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 1986 - 1993 [[Cees de Cloe]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 1993 - 1994 [[Cees Roozemond]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 1994 - 1998 [[Ralph Pans]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 1998 - 2003 [[Hans Ouwerkerk]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 2003 - 2003 [[Jaap van der Doef]] ([[Partij van de Arbeid|PvdA]])
* 2003 - bremañ [[Annemarie Jorritsma-Lebbink]] ([[VVD]])

=== Kuzul-kêr ===
D'an [[2 a viz Genver]] [[1984]] e voe aozet ar c'huzul-kêr kentañ, ma kemeras perzh ennañ Koos Rietkerk hag a oa ministr an diabarzh d'ar mare-se. D'an [[21 a viz Gwengolo]] [[1983]] e oa bet aozet an dilennadegoù. A-raok 1984 e veze meret Almere gant un ''Adviesraad'' a veze dibabet bep daou vloaz (1978-1980, 1980-1982, 1982-1984). Savet e oa an ''Adviesraad'' war skouer forzh pe guzul-kêr : ennañ e oa izili eus strolladoù politikel liesseurt. D'an [[11 a viz Meurzh]] [[1977]] e voe dilennet an ''adviescommissie'' kentañ. Ur bodad ennañ 5 den eo. 
Abaoe [[1998]] ez eus 39 dileuriad e kuzul-kêr Almere.
[[Restr:Schouwburg Almere.jpg|thumb|upright=1.2|C'hoariva''Schouwburg Almere'']]
[[Skeudenn:Kasteel Almere 2a.jpg|thumb|upright=1.2|Kastell Almere]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Strollad||1984||1986||1990||1994||1998||2002||2006
|-
|[[Partij van de Arbeid|PvdA]]||10||14||9||6||9||7||12
|-
|[[VVD]]||5||5||7||10||12||8||7
|-
|[[Leefbaar Nederland|Leefbaar Almere]]||-||-||-||-||-||9||4
|-
|[[Socialistische Partij|SP]]||-||-||-||-||-||-||4
|-
|[[GroenLinks]]||2||1||3||4||4||4||3
|-
|[[CDA]]||2||3||4||3||3||4||3
|-
|[[Almere Partij]]||-||1||2||2||3||2||2
|-
|[[ChristenUnie]]||-||-||-||-||1||1||2
|-
|[[Democrats 66|D66]]||1||2||7||10||5||2||1
|-
|[[Verenigde Senioren Partij]]||-||-||-||-||1||1||1
|-
|[[Stadspartij Almere]]||-||-||-||-||1||1||-
|-
|[[Centrum Partij|CP]]/[[Centrumdemocraten|CD]]||2||1||1||2||-||-||-
|-
|[[Stap '84]]||1||-||-||-||-||-||-
|-
|Hollad||23||27||33||37||39||39||39
|}

== Emdroadur ar boblañs ==
C'hwec'h distrig ''(stadsdelen)'' zo en Almere&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080429193626/http://www.almere.nl/live/index.jsp?loc=246057&amp;nav=1461 Gemeente Almere: Stadsdelen].&lt;/ref&gt;.
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Anv
! Bloavezh&lt;ref&gt;[http://www.almere.nl/live/attachment.db?258500 Sociale Atlas 2007 Bevolkingsopbouw].&lt;/ref&gt;
! Lec'hiadur
|-
| Almere Haven
| 1976
| [[Restr:Map NL Almere Haven.PNG|75px]] 
|-
| Almere Stad
| 1980
| [[Restr:Map NL Almere Stad.PNG|75px]]
|-
| Almere Buiten
| 1984
| [[Restr:Map NL Almere Buiten.PNG|75px]]
|-
| Almere Hout
| 1991
| [[Restr:Map NL Almere Hout.PNG|75px]]
|-
| Almere Poort
| 2000
| [[Restr:Map NL Almere Poort.PNG|75px]]
|-
| Almere Pampus
| -
| [[Restr:Map NL Almere Pampus.PNG|75px]]
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Bloaz
! Almere Haven
! Almere Stad
! Almere Buiten
! Almere Hout
! Almere Poort
! Almere Pampus
! HOLLAD
|-
|1970
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 52
|-
|1975
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 47
|-
|1980
| align=&quot;right&quot; | 6596
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 6632
|-
|1985
| align=&quot;right&quot; | 21410
| align=&quot;right&quot; | 17240
| align=&quot;right&quot; | 1559
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 40297
|-
|1990
| align=&quot;right&quot; | 22355
| align=&quot;right&quot; | 37024
| align=&quot;right&quot; | 11499
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 71087
|-
|1995
| align=&quot;right&quot; | 22376
| align=&quot;right&quot; | 58816
| align=&quot;right&quot; | 22740
| align=&quot;right&quot; | 564
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 104496
|-
|2000
| align=&quot;right&quot; | 22237
| align=&quot;right&quot; | 83934
| align=&quot;right&quot; | 35290
| align=&quot;right&quot; | 1336
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 142797
|-
|2005
| align=&quot;right&quot; | 22590
| align=&quot;right&quot; | 103560
| align=&quot;right&quot; | 47358
| align=&quot;right&quot; | 1366
|&amp;nbsp;
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 175008
|-
|2007
| align=&quot;right&quot; | 22507
| align=&quot;right&quot; | 105261
| align=&quot;right&quot; | 51751
| align=&quot;right&quot; | 1345
| align=&quot;right&quot; | 134
|&amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | 180998
|}
|}

== Transportoù ==
En Almere ez eo rannet an hentoù e teir lodenn : unan evit ar c'hiri, unan evit ar c'hirri-boutin hag unan all evit an dud war varc'h-houarn. Liammet eo Almere ouzh ar gourhent A6 hag ouzh an hini A27.

=== Hent-houarn ===
E [[1987]] e voe liammet Almere ouzh rouedad hentoù-houarn broadel an Izelvroioù (''Nederlandse Spoorwegen''). E [[1988]] e voe peurechuet hentoù-houarn [[Flevolijn]], da vont betek ti-gar [[Weesp]] ha hini [[Lelystad Centrum]]. 
Pemp ti-gar a zo en Almere :
* Almere Muziekwijk (digoret e 1987)
* Almere Centrum (digoret e 1987) 
* Almere Parkwijk (digoret e 1996)
* Almere Buiten (digoret e 1987) 
* Almere Oostvaarders (digoret e 2004). 
Ur raktres a zo da sevel unan all, a vefe anvet Almere Poort.

=== Kirri-boutin ===
Dek linenn karr-boutin a zo en Almere :
* 1 Almere Buiten Stripheldenbuurt-Almere Haven De Marken
* 2 CS Almere-Gooisekant
* 3 Almere de Vaart-Almere Haven Centrun
* 4 CS Almere-Almere Poort Columbuskwartier
* 5 Almere Oostvaarders-Almere 't Oor 
* 6 CS Almere-Almere Parkwijk
* 7 Almere Noorderplassen-Almere Sallandsekant
* 8 CS Almere-Kemphaan
* 9 Almere Buiten-Almere de Vaart
* 10 Almere Buiten- Almere Stad Gooisekant

Al lod brasañ anezho a dremen bep 7 munutenn.
Ouzhpenn ez eus ivez kirri-boutin rannvro da vont da [[Hilversum]], [[Zeewolde]], [[Harderwijk]], [[Schiphol]], ha da di-gar [[Amsterdam Amstel]].

=== Gevellerezh ===
Gevellet eo Almere gant ar c'hêrioù da-heul:&lt;ref name=&quot;stedenband&quot;&gt;[https://archive.is/20070810180141/http://www.almere.nl/live/index.jsp?nav=1461&amp;loc=788238&amp;det=241942 Gemeente Almere: Partnersteden].&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;sistercities&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20090619181543/http://www.stichtingpartnerstedenalmere.nl/informatie.htm Algemene Informatie].&lt;/ref&gt;
* [[Aalborg]], {{Danmark}}
* [[České Budějovice]], {{Republik Tchek}}
* [[Haapsalu]], {{Estonia}}
* [[Kumasi]], {{Ghana}}
* [[Lancaster, Lancashire|Lancaster]], {{Rouantelezh-Unanet}}
* [[Milton Keynes]], {{Rouantelezh-Unanet}}
* [[Rendsburg]], {{Alamagn}}
* [[Växjö]], {{Sveden}}

== Notennoù ==
{{Daveoù}}

== Liammoù diavaez ==
{{commons|category:Almere}}
* [http://www.dial.nl Sell ouzh Almere gant izili un diazezadur distag]
* [http://www.geheugenvanalmere.nl/ Geheugen van Almere]

{{Proviñs Flevoland}}
{{Porched Izelvroioù}}

[[Rummad:Kumunioù Flevoland]]</text>
      <sha1>169uwycwxuqml86zmyudmdk32l21ztu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nana Dzagnidze</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67785</id>
    <revision>
      <id>2193673</id>
      <parentid>2193111</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kib europat ar C'hleuboù (Maouezi) */</comment>
      <origin>2193673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7874" sha1="e7oo2ticfqzpnvlffm7mgt0l60w7efm" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Fondation Neva Women's Grand Prix Geneva 11-05-2013 - Nana Dzagnidze.jpg|thumb|right]]
'''Nana Dzagnidze''' (e [[jorjieg]]:ნანა ძაგნიძე) a zo bet ganet d'ar [[1añ Genver|1añ a viz Genver]] [[1987]] e [[RSS Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] eo.&lt;br/&gt;Mestr Meur (GM) eo abaoe 1999, Mestrez-veur (WGM) e oa abaoe 2001, Mestr Etrebroadel (IM) e oa abaoe 2004, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2001,Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 1999&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13310828 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.He [[renk Elo]] (FIDE) a oa 2 547 e miz Du 2009, da lâret eo an niverenn 4 er c'hoarierezed ag ar bed.
&lt;br/&gt;2 478 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 491 he renk ''Fonnapl'' ha 2 316 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601903 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe e 2003, e 2004, e 2008 (rampo gant [[Salome Melia]]) hag e 2025, 7/9 (+ 6, = 2, - 1)&lt;ref&gt;{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&amp;art=4&amp;SNode=S0 GEO Women 82nd Ch, Chess Results, d'an 12 a viz C'hwevrer 2025]&lt;/ref&gt;.
==== Kampionad bedel ''Junior'' (Merc'hed) ==== 
C'hoariet he deus teir gwezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/i/iiyokcuf-wu20g.html World Girls' Junior Chess Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Medalenn
|-
|Eost 2001||19||{{Gres}} [[Peristeri]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||7/60||-
|-
|Even 2003||21||{{Azerbaidjan}} [[Nakhitchevan (kêr)|Nakhitchevan]]||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||1/28||aour
|-
|Du 2005||23||[[Turkia]] [[Istanbul]]||3,5/6 (+ 1, = 5, - 0)||8/68||-
|-
|}
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kib europat ar C'hleuboù (Maouezi) ==== 
C'hoariet he deus daouzek gwezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersb/iiyokcuf.html European Women's Chess Club Cup - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn|| Kleub||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù
|-
|2002||erlec'hierez||NTN Tbilisi||7||{{Turkia}}, [[Antalya]]||4,5/7 (+ 3, = 3, - 1)||64,3||5||-||3||arem||
|-
|2003||1||NTN Tbilisi ||8||{{Gres}}, [[Rethymno]]||4/7 (+ 3, = 4, - 0)||57,1||5||-||2||argant||
|-
|2004||1||NTN Tbilisi||9||{{Turkia}}, [[Izmir]]||4/7 (+ 1, = 6, - 0)||57,1||4||-||1||aour||
|-
|2005||2||NTN Tbilisi||10||{{Italia}}, [[Saint-Vincent (Aosta)|Saint-Vincent]]||4/5 (+ 4, = 0, - 1)||80||1||aour||1||aour||
|-
|2006||1||Energy-Investi Sakartvelo||11||[[Aostria]], [[Fügen]]||4,5/7 (+ 4, = 1, - 2)||64,3||2||argant||2||argant||
|-
|2007||4||Interplast Tbilisi||12||{{Turkia}}, [[Kemer]]||5/6 (+ 5, = 0, - 1)||83,3||1||aour||8||-||
|-
|2008||3||CE de Monte Carlo||13||{{Gres}}, [[Kallithea]]||6/7 (+ 5, = 2, - 0)||85,7||1||aour||1||aour||
|-
|2011||1||AEM-Luxten Timişoara||16||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||6||-||2||argant||
|-
|2014||1||Nona Batumi||19||{{Euskadi}}, [[Bilbao]]||4/5 (+ 3, = 2, - 0)||80||2||argant||1||aour||
|-
|2015||1||Nona Batumi||20||{{Republik Makedonia}}, [[Skopje]]||5,5/7 (+ 4, = 3, - 0)||78,6||2||argant||1||aour||
|-
|2016||1||Nona Batumi||21||{{Slovenia}}, [[Novi Sad]]||4/7 (+ 4, = 3, - 2)||58,3||4||-||2||argant||
|-
|2017||1|||Nona Batumi||22||{{Turkia}}, [[Antalya]]||5/7 (+ 4, = 2, - 1)||71,4||1||aour||1||aour||
|-
|}

==== Kampionad europat ar Maouezi ==== 
C'hoari a reas nav gwezh e skipailh Jorjia.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||
|-
|2003||2||5||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||2,5/4 (+ 2, = 2, - 1)||62,5||-||-||12||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2003u/2003geo.html 5th European Team Chess Championship (women): Plovdiv 2003 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2005||4||6||{{Sveden}}, [[Göteborg]]||5/8 (+ 4, = 2, - 2)||62,5||6||-||2||argant||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2005u/2005geo.html 6th European Team Chess Championship (women): Gothenburg 2005 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2007||4||7||{{Gres}}, [[Heraklion]]||6,5/8 (+ 5, = 3, - 0)||81,3||1||aour||5||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2007u/2007geo.html 7th European Team Chess Championship (women): Heraklion 2007 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2009||1||8||{{Serbia}}, [[Novi Sad]]||4/8 (+ 2, = 4, - 2)||50||16||-||3||arem||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2009u/2009geo.html 8th European Team Chess Championship (women): Novi Sad 2009 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2011||1||9|| {{Gres}}, [[Porto Carras]] ||5/8 (+ 3, = 4, - 1)||62,5||3||arem||3||arem||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2011u/2011geo.html 9th European Team Chess Championship (women): Porto Carras 2011 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2013||1||10||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||2||argant||4||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2013u/2013geo.html 10th European Team Chess Championship (women): Warsaw 2013 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2015||1||11||{{Island}}, [[Reykjavik]]||4/7 (+ 3, = 2, - 2)||57,1||6||-||3||arem||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2015u/2015geo.html 11th European Team Chess Championship (women): Reykjavik 2015 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2017||1||10||{{Gres}}, [[Hersonissos]]||4,5/8 (+ 2, = 5, - 1)||56,3||7||-||2||argant||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2017u/2017geo.html 12th European Team Chess Championship (women): Hersonissos 2017 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2019||1||11||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||7/9 (+ 5, = 4, - 0)||77,8||1||aour||2||argant||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2019u/2019geo.html 13th European Team Chess Championship (women): Batumi 2019 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas c'hwec'h gwezh e skipailh Jorjia &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/iiyokcuf.html Women's Chess Olympiads - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|2004||2||36||{{Spagn}} [[Calvià]]||8,5/12 (+ 7, = 3, - 2)||70,8||4||-||4||-
|-
|2006||2||37||{{Italia}} [[Torino]]||7/10 (+ 7, = 0, - 3)||70||9||-||6||-
|-
|2008||2||38||{{Alamagn}} [[Dresden]]||7/10 (+ 5, = 4, - 1)||70||4||-||1||aour
|-
|2010||1||39||{{Rusia}} [[Khanty-Mansiysk]]|| 7/10 (+ 6, = 2, - 2)||70||4||-||3||arem
|-
|2012||1||40||{{Turkia}} [[Istanbul]]||6/8 (+ 4, = 4, - 0)||75||2||argant||8||-
|-
|2014||1||41||{{Norvegia}} [[Tromsø]]||8/9 (+ 7, = 2, - 0)||88,9||1||aour||4||-
|-
|}

=== Kampionad bedel (Maouezi) === 
C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Jorjia&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersv/3ltlb39g.html World Women's Team Chess Championship  Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2009||2||2||{{Sina}} [[Ningbo]]||6,5/9 (+ 5, = 3, - 1)||72,2||3||arem||4||-
|-
|2011||1||3||{{Turkia}} [[Mardin]]||5,5/8 (+ 3, = 5, - 0)||68,8||3 (rampo)||arem||3||arem
|-
|2013||1||4||{{Kazakstan}} [[Astana]]||4,5/8 (+ 4, = 1, - 3)||56,3||5||-||4||-
|-
|2017||1||6||{{Rusia}} [[Khanty-Mansiysk]]||3,5/8 (+ 2, = 3, - 3)||43,8||7||-||3||arem
|-
|}
 
{{EloChart|Q13601903}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601903 He fichenn FIDE] 
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=50064 He fartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Dzagnidze, Nana}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]</text>
      <sha1>e7oo2ticfqzpnvlffm7mgt0l60w7efm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gioc'h Magalhães</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77519</id>
    <revision>
      <id>2193598</id>
      <parentid>1623137</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Annez */</comment>
      <origin>2193598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="4a4tqkeqf2all9swuwpj8juypccyz6c" xml:space="preserve">{{Taxobox Loen|Gioc'h Magalhães|Gallinago_paraguaiae.jpg|statud=LC|Ur gioc'h Magalhães.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Charadriiformes}}
{{Taxobox Familia|Scolopacidae}}
{{Taxobox Genus|Gallinago}}
{{Taxobox Anv skiantel|Gallinago paraguaiae|([[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], [[1816]])}}
{{Taxobox Echu}}
Ar '''gioc'h Magalhães''' a zo un [[evn]] hirc'harek, ''Gallinago paraguaiae'' an anv skiantel anezhañ.

==Doareoù pennañ==


==Boued==


==Annez==
[[File:Gallinago paraguaiae map.svg|100px|left]]&amp;emsp;Bevañ a ra al labous e [[Suamerika]].

==Rummatadur==


[[Rummad:Evned Suamerika]]</text>
      <sha1>4a4tqkeqf2all9swuwpj8juypccyz6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193599</id>
      <parentid>2193598</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:05:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="656" sha1="5szcyghssh8003jap1p03cst56pr4ke" xml:space="preserve">{{Taxobox Loen|Gioc'h Magalhães|Gallinago_paraguaiae.jpg|statud=LC|Ur gioc'h Magalhães.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Charadriiformes}}
{{Taxobox Familia|Scolopacidae}}
{{Taxobox Genus|Gallinago}}
{{Taxobox Anv skiantel|Gallinago paraguaiae|([[Louis Jean Pierre Vieillot|Vieillot]], [[1816]])}}
{{Taxobox Echu}}
Ar '''gioc'h Magalhães''' a zo un [[evn]] hirc'harek, ''Gallinago paraguaiae'' an anv skiantel anezhañ.

==Doareoù pennañ==


==Boued==


==Annez==
[[File:Gallinago paraguaiae map.svg|100px|left]]&amp;emsp;Bevañ a ra al labous e [[Suamerika]].

{{clr|left}}
==Rummatadur==


[[Rummad:Evned Suamerika]]</text>
      <sha1>5szcyghssh8003jap1p03cst56pr4ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zagreb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82516</id>
    <revision>
      <id>2193646</id>
      <parentid>2139343</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T00:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6255" sha1="jzr3nfg36og8r37uegnayrkpqa9h843" xml:space="preserve">[[Restr:Zagreb trg bana Jelačića.jpg|250px|thumb|Kreiz kêr Zagreb]]
'''Zagreb''' (distaget [ˈzaːgrɛb] e [[kroateg]]), ''Agram'' en [[alamaneg]], ''Zágráb'' en [[hungareg]]) eo kêr-benn ha kêr vrasañ [[Kroatia]]. E 2008 e oa annezet gant 786 200 a dud (war-dro 1,2 milion en tolpad-kêrioù). Emañ war ribl ar stêr [[Sava]], 122 m a-us live ar mor.

Emañ Zagreb e mervent plaenenn [[Pannonia]] hag e kroashent an hentoù etre Kreiz Europa ha [[Mor Adria]]. Ar gêr vrasañ eo e Kroatia hag ur greizenn armerzhel ha sevenadurel a bouez eo evit ar vro.

=== Distrigoù ===

17 distrig (kroateg : gradska) a zo e Zagreb:&lt;ref name=&quot;census-2011-districts&quot;&gt;Croatian Census 2011 First Results, https://web.archive.org/web/20110703033243/http://www.dzs.hr/Hrv/censuses/census2011/htm/H11_Zup11_1111.html, City of Zagreb - Population by districts&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;districts-2001&quot;&gt;{{cite web
|url= https://web.archive.org/web/20110612004637/http://www.dzs.hr/Eng/censuses/Census2001/Popis/E01_01_03/e01_01_03_zup22.html, City of Zagreb - Population by districts, Census 2001, Croatian Bureau of Statistics&lt;/ref&gt;

{|border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 10px 0 10px 25px; background: #f9f9f9; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; float: left;&quot; class=&quot;sortable&quot;
|-
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Niv.
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Distrig
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Gorread (km²)
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Poblañs (2011)
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Poblañs (2001)
! style=&quot;background: #efefef; border-bottom: 2px solid gray;&quot; |Stankter(2001)
|-
|1. ||[[Donji Grad]] ||3,01 ||37 123 ||45 108 ||14 956,2
|-
|2. ||[[Gornji Grad – Medveščak|Gornji Grad - Medveščak]] ||10,12 ||31 279 ||36 384 ||3 593,5
|-
|3. ||[[Trnje, Zagreb|Trnje]] ||7,37 ||42 126 ||45 267 ||6 146,2
|-
|4. ||[[Maksimir]] ||14,35 ||49 448 ||49 750 ||3 467,1
|-
|5. ||[[Peščenica – Žitnjak|Peščenica - Žitnjak]] ||35,30 ||56 446 ||58 283 ||1 651,3
|-
|6. ||[[Novi Zagreb – istok|Novi Zagreb - istok]] ||16,54 ||59 227 ||65 301 ||3 947,1
|-
|7. ||[[Novi Zagreb – zapad|Novi Zagreb - zapad]] ||62,59 ||58 025 ||48 981 ||782,5
|-
|8. ||[[Trešnjevka – sjever|Trešnjevka - sjever]] ||5,83 ||55 342 ||55 358 ||9 498,6
|-
|9. ||[[Trešnjevka – jug|Trešnjevka - jug]] ||9,84 ||66 595 ||67 162 ||6 828,1
|-
|10. ||[[Črnomerec]] ||24,33 ||39 040 ||38 762 ||1 593,4
|-
|11. ||[[Gornja Dubrava]] ||40,28 ||62 221 ||61 388 ||1 524,1
|-
|12. ||[[Donja Dubrava, Zagreb|Donja Dubrava]] ||10,82 ||36 461 ||35 944 ||3 321,1
|-
|13. ||[[Stenjevec]] ||12,18 ||51 849 ||41 257 ||3 387,3
|-
|14. ||[[Podsused – Vrapče|Podsused - Vrapče]] ||36,05 ||45 771 ||42 360 ||1 175, 1
|-
|15. ||[[Podsljeme]] ||60,11 ||19 249 ||17 744 ||295,2
|-
|16. ||[[Sesvete]] ||165,26 ||70 633 ||59 212 ||358,3
|-
|17. ||[[Brezovica, Zagreb|Brezovica]] ||127,45 ||12 040 ||10 884 ||85,4
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! style=&quot;background: #efefef; border-top: 2px solid gray;&quot; |
! style=&quot;background: #efefef; border-top: 2px solid gray;&quot; |Hollad
! style=&quot;text-align:left; background:#efefef; border-top:2px solid gray;&quot;|641,43
! style=&quot;text-align:left; background:#efefef; border-top:2px solid gray;&quot;|792 875
! style=&quot;text-align:left; background:#efefef; border-top:2px solid gray;&quot;|779 145
! style=&quot;text-align:left; background:#efefef; border-top:2px solid gray;&quot;|1 214,9
|}

{{-}}

=== Gevelliñ ===
Roll ar c'hêrioù gevellet gant Zagreb&lt;ref name=&quot;Zagreb Twinning&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20170707200910/http://www1.zagreb.hr/mms/en/index.html Intercity and International Cooperation of the City of Zagreb, © 2006-2009 City of Zagreb&lt;/ref&gt;
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bologna]] {{Italia}}&lt;small&gt;''(1963)''&lt;/small&gt;
*[[Budapest]] {{Hungaria}}&lt;small&gt;''(1994)''&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Sister City - Budapest, Official website of [[New York City]], https://web.archive.org/web/20080421215230/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/budapest_main.shtml&lt;/ref&gt;
*[[Buenos Aires]] {{Arc'hantina}}&lt;small&gt;''(1972)''&lt;/small&gt;
*[[Kyoto]] {{Japan}}&lt;small&gt;''(1972)''&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Kyoto&quot;&gt;http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html, Kyoto City Web / Data Box / Sister Cities, www.city.kyoto.jp&lt;/ref&gt;
*[[La Paz]] {{Bolivia}} [[Bolivia]] &lt;small&gt;''(2000)''&lt;/small&gt;
||
*[[Lisbon]] {{Portugal}} &lt;small&gt;''(1977)''&lt;/small&gt;
*[[Ljubljana]] {{Slovenia}} &lt;small&gt;''(2001)''&lt;/small&gt;
*[[Londrez]] {{Rouantelezh-Unanet}} &lt;small&gt;''(2009)''&lt;/small&gt;
*[[Mainz]] {{Alamagn}} &lt;small&gt;''(abaoe 1967)''&lt;/small&gt;
*[[Pittsburgh]] {{SUA}} &lt;small&gt;''(1980)''&lt;/small&gt;
||
*[[Sant Petersbourg]] {{Rusia}} &lt;small&gt;''(1968)''&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;saint_petersburg&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20090224073839/http://eng.gov.spb.ru/figures/ities Saint Petersburg in figures - International and Interregional Ties, Saint Petersburg City Government&lt;/ref&gt;
*[[Sarajevo]] {{Bosnia ha Herzegovina}}&lt;small&gt;''(2001)''&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Twin 1&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20081201150030/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147, Fraternity cities on Sarajevo Official Web Site, © City of Sarajevo 2001-2008&lt;/ref&gt;
*[[Shanghai]] {{Sina}}&lt;small&gt;''(1980)''&lt;/small&gt;
*[[Tromsø]] {{Norvegia}} &lt;small&gt;''(1971)''&lt;/small&gt;
*[[Vienna]] {{Aostria}}&lt;small&gt;''(1994)''&lt;/small&gt;
|}

=== Kevelerezh ===

{|class=&quot;wikitable&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
*{{Polonia}} : [[Kraków]] &lt;small&gt;''(1975)''&lt;ref name=&quot;Kraków&quot;&gt;http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&amp;MENU=l&amp;TYPE=ART&amp;ART_ID=16, Kraków otwarty na świat, www.krakow.pl&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
*{{Albania}} : [[Tirana]].&lt;ref name=&quot;International relations&quot;&gt;https://web.archive.org/web/20111010042121/http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf, Twinning Cities: International Relations, work=Municipality of Tirana, www.tirana.gov.al, PDF}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. &lt;/ref&gt;
|}


== Notennoù ==
{{Daveoù}}
&lt;references/&gt;

== Liammoù diavaez ==
{{Commons|Zagreb}}
* [http://www.zagreb.hr/ Kuzul-kêr Zagreb], e kroateg hag e saozneg

[[Rummad:Kêrioù Kroatia]]
[[Rummad:Kêrioù-penn Europa]]</text>
      <sha1>jzr3nfg36og8r37uegnayrkpqa9h843</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katowice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82679</id>
    <revision>
      <id>2193644</id>
      <parentid>2018731</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcin 303</username>
        <id>92340</id>
      </contributor>
      <origin>2193644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="oplustnpjcq9u1xi8n09ccjt47hkowt" xml:space="preserve">[[Restr:At Katowice 2024 240.jpg|right|thumb|Mirdi Silezia (Muzeum Śląskie), e kreiz kêr Katowice.]]

'''Katowice''' (distaget [katɔ'vʲitsɛ] e [[poloneg]] ; ''Katovice'' e [[tchekeg]], ''Kattowitz'' en [[alamaneg]]) eo an dekvet kêr vrasañ e [[Polonia]]. Kêr-benn rannvro [[Silezia]] eo, war ribl ar stêrioù [[Kłodnica]] ha [[Rawa]]. Unan eus pouezusañ kreizennoù greantel Polonia eo hag ar gêr vrasañ e [[Silezia Uhel]], gant 303 314 (2014) annezad e kêr, 2 441 000 en tolpad-kêrioù ha tremen 5 milion e Meurgêr Silezia Uhel (2009). 


== Liammoù diavaez ==
{{commons|Katowice}}
* [https://web.archive.org/web/20050912015837/http://www.um.katowice.pl/eng/index.php Ti-kêr Katowice]

[[Rummad:Kêrioù Polonia]]</text>
      <sha1>oplustnpjcq9u1xi8n09ccjt47hkowt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193653</id>
      <parentid>2193644</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bistrakollboued</username>
        <id>92255</id>
      </contributor>
      <origin>2193653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="1t07hqt0gvg586xjsjr49nzkwobydxd" xml:space="preserve">[[Restr:At Katowice 2024 240.jpg|right|thumb|Mirdi Silezia (Muzeum Śląskie), e kreiz kêr Katowice.]]

'''Katowice''' (distaget [katɔ'vʲitsɛ] e [[poloneg]] ; ''Katovice'' e [[tchekeg]], ''Kattowitz'' en [[alamaneg]]) eo an dekvet kêr vrasañ e [[Polonia]]. Kêr-benn rannvro [[Silezia]] eo, war ribl ar stêrioù [[Kłodnica]] ha [[Rawa]], e mervent ar vro. Unan eus pouezusañ kreizennoù greantel Polonia eo hag ar gêr vrasañ e [[Silezia Uhel]], gant 303 314 (2014) annezad e kêr, 2 441 000 en tolpad-kêrioù ha tremen 5 milion e Meurgêr Silezia Uhel (2009). 


== Liammoù diavaez ==
{{commons|Katowice}}
* [https://web.archive.org/web/20050912015837/http://www.um.katowice.pl/eng/index.php Ti-kêr Katowice]

[[Rummad:Kêrioù Polonia]]</text>
      <sha1>1t07hqt0gvg586xjsjr49nzkwobydxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Degemer/Keleier</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84351</id>
    <revision>
      <id>2193674</id>
      <parentid>2192853</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1785" sha1="4ft8aer8il8lbi6htmzrurpqmb9pg96" xml:space="preserve">Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:Manu Lann-Huel Fêtes maritimes Brest 2016 01.jpg|150px|right|Manu Lann Huel]]
* [[22 a viz Even]] : [[Keir Starmer]] a ro e zilez diouzh ar garg a kentañ-ministr eus ar Rouantelezh-Unanet.
* [[11 a viz Even]] : d'an deiz-se eo padet hiroc'h [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel Ukraina]] eget ar [[Brezel-bed kentañ]].
* [[11 a viz Even]] : deroù [[Kib vell-droad ar bed 2026]] e [[Kêr-Vec'hiko]].
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]] (''skeudenn'').
* [[7 a viz Even]] : deroù an trede sizhunvezh manifestadegoù e [[Albania]], a-enep ur pezh raktres savadurioù touristel war enez [[Sazan]] skoazellet gant [[Jared Kushner]].
* [[4 a viz Even]] : marvet eo an aozourez bannoù-treset ha sevenerez [[Marjane Satrapi]].
* [[31 a viz Mae]] : [[Tsahal|arme Israel]] a ya war-raok e kreisteiz [[Liban]], en norzh d'ar stêr [[Litani]].
* [[28 a viz Mae]] : marvet eo ar skrivagner ha sevener [[Mikeal Treger]].
* [[28 a viz Mae]] : dilennet eo [[Andris Kulbergs]] da gentañ ministr [[Latvia]].
* [[23 Mae|23-28 a viz Mae]] : skoulad amzer domm-gor e [[Breizh]], evel e broioù all [[Europa ar C'hornaoueg|Kornôg Europa]].
* [[25 a viz Mae]] : gant ar pab [[Leon XIV]] ez eus embannet ur c'helc'hlizher anvet ''[[Magnifica Humanitas]]'', diwar-benn an [[naouegezh artifisiel]].
* [[18 a viz Mae]] : e [[Republik Demokratel Kongo]] e teu adarre ar [[Kleñved viruz Ebola|virus Ebola]] war-wel ha lazhet ez eus gantañ degadoù a dud, e proviñs [[Ituri]] dreist-holl.
* miz [[Mae]] : meur a zen zo lazhet ha degadoù gloazet e manifestadegoù a-enep ar gouarnamant e [[Bolivia]].

{{diac'hubiñ}} 
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ft8aer8il8lbi6htmzrurpqmb9pg96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agrippina an Henañ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84386</id>
    <revision>
      <id>2193586</id>
      <parentid>2169195</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1047" sha1="tp2rtprymog16vq71eppx2nrw2af17v" xml:space="preserve">*''Meur a Agrippina zo, sellit ouzh [[Agrippina]].''
----
{{databox}}
'''Julia Vipsania Agrippina''', anavezet evel '''Agrippina an Henañ''' ([[latin]] : ''Agrippina maior''), ganet e [[-14|14 kent JK]] ha marvet e [[33]]), a oa ur briñsez en [[Henroma]]?

Merc'h e oa da [[Julia]] ha d'an impalaer [[Aogust (impalaer)|Augustus]], ha merc'h-vihan d'an impalaer ha da [[Marcus Vipsanius Agrippa|Agrippa]]. Lezc'hoar, lezverc'h, ha merc'h-kaer d'an impalaer [[Tiberius]] e oa ivez.

Dimezet e oa d'ar jeneral roman [[Germanicus]]. Gant he fried ec'h eas da chom e-touez e soudarded e ''[[Germania inferior]]'', gant he mab [[Caligula]], a voe [[Impalaer roman]], hag eno e c'hanas he merc'h [[Agrippina ar Yaouankañ]] e [[15]] pe e [[16]]. 

[[File:Agrippina Maior version 2.jpg|thumb|upright 0.8|center|Delwenn da Agrippina an Henañ er ''Museo Arqueológico Nacional de España'' e [[Madrid]]]]

== Gwelet ivez ==
* ''[[De mulieribus claris]]''

[[Rummad:Merc'hed Henroma]]
[[Rummad:Tudennoù De mulieribus claris]]
[[Rummad:Merc'hed noblañs]]</text>
      <sha1>tp2rtprymog16vq71eppx2nrw2af17v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193587</id>
      <parentid>2193586</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="1tysbowjqtky73zd6uokiieazi3oe2g" xml:space="preserve">*''Meur a Agrippina zo, sellit ouzh [[Agrippina]].''
----
{{databox}}
'''Julia Vipsania Agrippina''', anavezet evel '''Agrippina an Henañ''' ([[latin]] : ''Agrippina maior''), ganet e [[-14|14 kent JK]] ha marvet e [[33]]), a oa ur briñsez en [[Henroma]]?

Merc'h e oa da [[Julia]] ha d'an impalaer [[Aogust (impalaer)|Augustus]], ha merc'h-vihan d'an impalaer ha d'ar jeneral [[Marcus Vipsanius Agrippa]]. Lezc'hoar, lezverc'h, ha merc'h-kaer d'an impalaer [[Tiberius]] e oa ivez.

Dimezet e oa d'ar jeneral roman [[Germanicus|Germanicus Julius Caesar]]. Gant he fried ec'h eas da chom e-touez e soudarded e ''[[Germania inferior]]'', gant he mab [[Caligula]], a voe [[Impalaer roman]], hag eno e c'hanas he merc'h [[Agrippina ar Yaouankañ]] e [[15]] pe e [[16]]. 

[[File:Agrippina Maior version 2.jpg|thumb|upright 0.8|center|Delwenn da Agrippina an Henañ er ''Museo Arqueológico Nacional de España'' e [[Madrid]]]]

== Gwelet ivez ==
* ''[[De mulieribus claris]]''

[[Rummad:Merc'hed Henroma]]
[[Rummad:Tudennoù De mulieribus claris]]
[[Rummad:Merc'hed noblañs]]</text>
      <sha1>1tysbowjqtky73zd6uokiieazi3oe2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Theropoda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89403</id>
    <revision>
      <id>2193604</id>
      <parentid>2138192</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22310" sha1="a7c4qlykzh0cumxwe1zp92t1z5ef25z" xml:space="preserve">An Theropoda zo ur [[kladenn|gladenn]] [[tetrapoda]] daoudroadek a vod holl an dinosaored preizher&lt;ref name=&quot;Holtz&amp;Osmólska2004&quot;&gt;Holtz, T.R. Jr. &amp; Osmólska, H., 2004. Saurischia. Pp. 21-24, in D.B. Weishampel, P. Dodson and H. Osmólska (eds.), The Dinosauria. Second Edition. University of California Press.&lt;/ref&gt; ha kladenn nemeti al lapoused a vremañ. Evel ar strolladoù [[dinosaor]]ed all, an Theropoda a ziwanas en [[triaseg|Triaseg uhel]] ([[Karnian]]) hag a strewas dre holl war an [[Douar]] adalek ar [[Juraseg|Juraseg izel]]&lt;ref name=&quot;Tykoski&amp;Rowe2004&quot;&gt;Tykoski, R. S. &amp; Rowe, T., 2004. Ceratosauria. Pp. 47–70 in D. B. Weishampel, P. Dodson &amp; H. Osmólska (eds) The Dinosauria, 2nd edn. University of California Press, Berkeley.&lt;/ref&gt;. An [[evn]]ed, a zeu eus [[Maniraptora]] bihan ar [[Juraseg|Juraseg kreiz]], zo an Theropoda nemeto zo chomet bev da-heul [[Dinaosaor#Enkadenn an an Triaseg-Juraseg (enkadenn K-T) pe « steuzidigezh an dinaosaored »|Enkadenn an an Triaseg-Juraseg]] (K/T) ar pezh a roas o zu dezhe da vleuniañ ha da en em dreiñ e kalz spesadoù disheñvel e-doug ar [[Senozoeg]]&lt;ref name=&quot;Zhou2004&quot;&gt;Zhou, Z.H., 2004. The origin and early evolution of birds: Discoveries, disputes, and perspectives from fossil evidence. Naturwissenschaften 91:455–471.&lt;/ref&gt;. o kontañ an [[evned]], an Theropoda zo unan eus ar strolladoù [[mellkeineg]]ed en deus bleuniet ar gwellañ hag ar [[kladenn|gladenn]] [[dinosaor]]ed zo ar muiañ liesseurt a-fed morfologiezh&lt;ref name=&quot;Rauhut2003&quot;&gt;Rauhut, O.W.M., 2003. The interrelationships and evolution of basal theropod dinosaurs. Special Papers in Palaeontoly 69: 1–213.&lt;/ref&gt;. Emdroet int e-pad 230 milion vloaz e-kichen ar [[bronneged]] a ziwanas war un dro gante hag ar mellkeineged nemeto int gant ar bronneged o deus dalc'het [[log ekologel|logoù ekologel]] e metoù an douar, an aer hag an dour&lt;ref name=&quot;Paul1988&quot;&gt;Paul, G.S., 1988. Predatory Dinosaurs of the World. Simon and Schuster, New York, New York, 464 pp.&lt;/ref&gt;. An Theropoda na oant ket laboused, da lâret eo holl izili ar gladenn-mañ war-bouez an evned ([[Avialae]]), a oa unan eus ar strolladoù kigdebrerien a oa e laez an [[ekoreizhiad]]où er bed a-bezh er [[mezozoeg]]&lt;ref name=&quot;Rauhut2003&quot;/&gt;. Er c'hontrol eus ar pezh a soñj an dud alies, un niver bras a Dheropoda na oant ket laboused ne zebrent ket kig ha kalz kladennoù [[Coelurosauria]] evel an [[Therizinosauria]], an [[Ornithomimosauria]] hag aan [[Oviraptorosauria]] a oa geotdebrerien hepken en o zouez war a seblant&lt;ref name=&quot;Zanno&amp;Makovicky&quot;&gt;Zanno, L.E. &amp; Makovicky, P.J., 2010. Herbivorous ecomorphology and specialization patterns in theropod dinosaur evolution. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2010; DOI: 10.1073/pnas.1011924108.&lt;/ref&gt;. Evel an holl [[kladenn|gladenno]]ù [[dinosaor]]ed all ez eo aet an Theropoda na oant ket lapoused da get e diwezh ar [[Mezozoeg]], daoust dezhe da vezañ stank-tre e diwezh ar [[kretase|c'hretase]]&lt;ref name=&quot;Holtzetal2004a&quot;&gt;Holtz, T.R. Jr., Chapman, R.E. &amp; Lamanna, M.C., 2004a. Mesozoic Biogeography of Dinosauria. Pp. 627–642 in D.B. Weishampel, Dodson P. &amp; Osmólska H. (eds) The Dinosauria, 2nd edn. University of California Press, Berkeley.&lt;/ref&gt;.

&lt;!--
== Gerdarzh ==

Le nom 'Theropoda' dérive de deux racines grecques anciennes, ''ther(o)'' signifiant 'bête sauvage' et ''pod(o)'' voulant dire 'pied'. Nommés de cette façon par [[Othniel Charles Marsh]] en [[1881]], les théropodes, dits 'à pieds de bête' au sens étymologique, s'opposaient à l'époque aux [[Ornithopoda]] (nommés en [[1871]]), 'à pieds d'[[oiseau]]x', et aux [[Sauropoda]] (nommés en [[1878]]), 'à pieds de [[reptile]]s' tous deux créés par [[Othniel Charles Marsh|Marsh]]. Néanmoins, cet éminent [[paléontologue]] commit une erreur puisque l'on sait actuellement que ce sont des théropodes du Jurassique qui ont donné naissance aux [[oiseau]]x, et non les [[ornithopode]]s. Cette erreur fut également commise par [[Harry G. Seeley]] qui distingua selon la forme du bassin les [[dinosaure]]s à bassin d'[[oiseau]] ([[Ornithischia]]) et les [[dinosaure]]s à bassin de [[reptile]]s ([[Saurischia]]), alors que les [[oiseau]]x appartiennent bien au clade des [[saurischien]]s.


== Description ==

Si l'on ne prend pas en considération les [[oiseau]]x ([[Avialae]]), les théropodes (dit non-aviens) sont aisément reconnaissables par leur [[posture]] [[bipède]] et leurs [[membre_(anatomie)|membre]]s antérieurs et postérieurs pourvus de [[griffe]]s acérées. La grande majorité des théropodes basaux, à savoir les Coelophysoidea, les Ceratosauria, les Megalosauroidea, les Allosauroidea et les Tyrannosauroidea, possède un crâne dont les mâchoires portent des dents pointues typiques d'une alimentation carnivore. La posture [[bipède]] et les [[dent]]s en forme de lames sont deux [[caractère ancestral|caractères ancestraux]] que l'on retrouve chez les [[archosaure]]s plus [[primitif]]s&lt;ref name=&quot;Holtz&amp;Osmólska2004&quot;&gt;&lt;/ref&gt;. Bien que la plupart des théropodes basaux fussent des mangeurs de viandes, un grand nombre de théropodes non-aviens s'adaptèrent à d'autres [[régime alimentaire|régimes alimentaires]] et devinrent ultérieurement [[piscivore]]s&lt;ref name=&quot;Charig &amp; Milner, 1997&quot;&gt;Charig, A.J. &amp; Milner, A.C., 1997. Baryonyx walkeri, a fish-eating dinosaur from the Wealden of Surrey. Bulletin of the Natural History Museum of London 53: 11-70.&lt;/ref&gt; et surtout [[herbivore]]s&lt;ref name=&quot;Xuetal2009a&quot;&gt;Xu, X., Clark, J.M., Mo, J., Choiniere, J., Forster, C.A., Erickson, G.M., Hone, D.W.E., Sullivan, C., Eberth, D.A., Nesbitt, S., Zhao, Q., Hernandez, R., Jia, C.-K., Han, F.-L. &amp; Guo, Y., 2009. A Jurassic ceratosaur from China helps clarify avian digital homologies. Nature, 459 (18): 940–944.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Zannoetal.2009&quot;&gt;Zanno, L.E., Gillette, D.D., Albright, L.B. &amp; Titus, A.L., 2009. A new North American therizinosaurid and the role of herbivory in 'predatory' dinosaur evolution. Proceedings of the Royal Society B, 276 (1672): 3505-3511.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Zanno&amp;Makovicky&quot; /&gt;. Plusieurs [[taxon]]s ont été également considérés comme des [[omnivore]]s&lt;ref name=&quot;Holtzetal2000&quot;&gt;Holtz, T.R. Jr., Brinkman, D.L. &amp; Chandler, C.L., 2000. Denticle morphometrics and a possibly omnivorous feeding habit for the theropod dinosaur Troodon. Gaia 15: 159-166.&lt;/ref&gt; ainsi que des [[dinosaure]]s susceptibles de filtrer l'eau pour se nourrir&lt;ref name=&quot;Norelletal.2001&quot;&gt;Norell, M.A., Makovicky, P. &amp; Currie, P.J., 2001. The beaks of ostrich dinosaurs. Nature 412: 873-874.&lt;/ref&gt;.

Il existe une grande variabilité de taille parmi les théropodes non-aviens puisque certaines estimations donnent à des [[genre (biologie)|genre]]s tels que ''[[Spinosaurus]]'' et ''[[Giganotosaurus]]'' une longueur de plus de 12 [[mètre]]s pour un [[poids]] excédant 14 [[Tonne (unité)|tonne]]s&lt;ref name=&quot;Therrien&amp;Henderson2007&quot;&gt;Therrien, F. &amp; Henderson, D.M., 2007. My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods. Journal of Vertebrate Paleontology 27 (1): 108–115.&lt;/ref&gt; alors que d'autres théropodes non-aviens comme ''[[Epidexipteryx]]''&lt;ref name=&quot;Zhangetal2008&quot;&gt;Zhang, F., Zhou, Z., Xu, X., Wang, X. &amp; Sullivan, C., 2008. A bizarre Jurassic maniraptoran from China with elongate ribbon-like feathers. Nature, 455: 1105-1108.&lt;/ref&gt; et ''[[Anchiornis]]''&lt;ref name=&quot;Xuetal2009b&quot;&gt;Xu, X., Zhao, Q., Norell, M., Sullivan, C., Hone, D., Erickson, G., Wang, X., Han, F. &amp; Guo, Y., 2009. A new feathered maniraptoran dinosaur fossil that fills a morphological gap in avian origin. Chinese Science Bulletin, 53 (3), 430-435.&lt;/ref&gt; ne devaient pas dépasser 40 [[centimètre]]s de long pour un [[poids]] de quelques 150 [[gramme]]s.


[[Image:Largesttheropods.png|thumb|center|800px|Comparaison des plus grands théropodes connus.]]


Des théropodes non-aviens récemment découverts tels que ''[[Incisivosaurus]]''&lt;ref name=&quot;Xuetal2002&quot;&gt;Xu, X., Cheng, Y.-N. Wang, X.-L. &amp; Chang, C.-H., 2002. An unusual oviraptorosaurian dinosaur from China. Nature, 419: 291-293.&lt;/ref&gt; pourvu de grandes [[dent]]s au niveau de la [[mâchoire]] supérieure, ''[[Limusaurus]]''&lt;ref name=&quot;Xuetal2009a&quot;&gt;&lt;/ref&gt; au long [[bec]] corné, ''[[Microraptor]]''&lt;ref name=&quot;Xuetal2003&quot;&gt;Xu, X., Zhou, Z., Wang, X., Kuang, X., Zhang, F. &amp; Du, X., 2003. Four-winged dinosaurs from China. Nature, 421: 335-340.&lt;/ref&gt; et ses quatre [[membre_(anatomie)|membre]]s ailés et ''[[Epidendrosaurus]]''&lt;ref name=&quot;Zhangetal2002&quot;&gt;Zhang, F., Zhou, Z., Xu, X. &amp; Wang, X., 2002. A juvenile coelurosaurian theropod from China indicates arboreal habits. Naturwissenschaften, 89 (9): 394-398.&lt;/ref&gt; muni de très longs [[doigt]]s démontrent également une grande variété de [[morphologie]]s au sein de ce [[clade]]. [[Fichier:Spinosaurus_skull_steveoc.jpg|thumb|left|''Spinosaurus aegyptiacus'']]La forme du crâne des théropodes est particulièrement variée puisque la tête robuste des [[Tyrannosauridae]] et des [[Carcharodontosauridae]] contraste avec le [[crâne]] long et frêle des [[Spinosauridae]], et le [[crâne]] court et édenté des [[Oviraptosauria]]. Un grand nombre de théropodes était également muni de [[crête]]s et [[corne]]s en tous genres, tels que le ''[[Dilophosaurus]]'' et d'''[[Oviraptor]]'' pourvus d'une crête haute sur toute la tête, de ''[[Ceratosaurus]]'' et de ''[[Spinosaurus]]'' ornés d'une petite crête nasale, de ''[[Cryolophosaurus]]'' muni d'une haute crête en forme de houppe sur l'extrémité postérieure de la tête et de ''[[Carnotaurus]]'' et ''[[Majungasaurus]]'' dont le haut du front était garni de petites cornes.
 
[[Fichier:Beipiaosaurus.jpg|thumb|right|Le [[Therizinosauria]] ''[[Beipiaosaurus]]'' pourvu de longues griffes aux membres antérieurs et d'un duvet pileux sur le corps.]]La morphologie des membres antérieurs est également variée. Les [[Spinosauridae]] aux bras puissants diffèrent des [[Ornithomimosauria]] aux bras longs et grêles, des [[Tyrannosauridae]] aux bras atrophiés à deux doigts et des [[Alvarezsauridae]] aux membres étrangement réduits à un seul doigt. La forme des griffes des théropodes est elle-même très diverse puisque l'on trouve de larges griffes en forme de faux chez les [[Spinosauroidea]], de longues griffes en forme de lame chez les [[Therizinosauridae]] et des griffes courtes et robustes chez les [[Alvarezsauridae]].
Enfin, certains théropodes non-aviens étaient déjà munis d'un duvet et même de plumes, en témoigne la découverte des duveteux ''[[Dilong]]'', ''[[Beipiaosaurus]]'' et ''[[Sinocalliopteryx]]'' et des dinosaures à plumes ''[[Sinornithosaurus]]'', ''[[Sinosauropteryx]]'', ''[[Caudipteryx]]'' et ''[[Protarchaeopteryx]]''. Le vol battant était même déjà acquis par certains théropodes tels que ''[[Microraptor]]'' et ''[[Cryptovolans]]'' qui étaient munis de quatre ailes (une à chaque membre). Néanmoins, et malgré la présence de plumes sur leur corps, ces théropodes ne sont pas des [[oiseau]]x (ils en sont par contre des proches parents).

== Histoire évolutive ==

[[Fichier:Herrerasaurus_Skull_FMNH.JPG|thumb|left|Moulage du crâne d'''[[Herrerasaurus]]'' au Field Museum de [[Chicago]].]]Les [[Herrerasauridae]] (''[[Herrerasaurus]]'' et ''[[Staurikosaurus]]'') et le genre ''[[Eoraptor]]'', provenant tous deux de la Formation d'Ischigualasto ([[Argentine]]) qui est datée de l'étage [[Carnien]] ([[Trias supérieur]], il y a environ 230 Ma), ont souvent été considérés comme étant les théropodes les plus anciens et les plus primitifs à avoir été découverts&lt;ref name=&quot;Sereno&amp;Novas&quot;&gt;Sereno, P.C. &amp; Novas F.E., 1992. The complete skull and skeleton of an early dinosaur. Science 258.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Serenoetal.1993&quot;&gt;Sereno, P.C., Forster, C.A., Rogers, R.R., Monetta, A.M., 1993. Primitive dinosaur skeleton from Argentina and the early evolution of Dinosauria. Nature 361:64–66.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Sereno1999&quot;&gt;Sereno, P.C., 1999. The evolution of dinosaurs. Science 284:2137–2147.&lt;/ref&gt;. Néanmoins, certains paléontologues estiment que ceux-ci ne sont pas encore des théropodes mais plutôt des [[saurischien]]s basaux, ancêtres des dinosaures à long cou (les [[sauropodomorphe]]s) et des [[théropode]]s&lt;ref name=&quot;Langer2004&quot;&gt;Langer, M., 2004. Basal Saurischia. In: Weishampel D.B., Dodson P., Osmolska H., editors. Basal Saurischia. Berkeley: University of California Press. p 25–46.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Langer&amp;Benton,2006&quot;&gt;Langer, M.C. &amp; Benton, M.J., 2006. Early dinosaurs: A phylogenetic study. Journal of Systematic Palaeontology, 4:1–50.&lt;/ref&gt;.

Ainsi, les plus anciens membres du [[clade]] des Theropoda admis font partie d'un groupe de théropodes primitifs mondialement distribués nommés les [[Coelophysoidea]]. Ce groupe [[monophylie|monophylétique]] inclut des théropodes très élancés et fort graciles dont les membres les plus connus sont ''[[Coelophysis]]'' (prononcer 'Çélofizis') du [[Trias supérieur]] des États-Unis et ''[[Dilophosaurus]]'' et ''[[Syntarsus]]'' respectivement du [[Jurassique inférieur]] des États-Unis et du Sud de l'Afrique. Ces théropodes sont particulièrement grêles, de taille moyenne et leur tête est assez comprimée et allongée vers l'avant. ''[[Syntarsus]]'' et ''[[Dilophosaurus]]'' étaient également pourvus d'une crête sur le haut du crâne&lt;ref name=&quot;Tykoski2005&quot;&gt;Tykoski, R.S., 2005. Anatomy, Ontogeny, and Phylogeny of Coelophysoid Theropods. Unpublished PhD Thesis, The University of Texas at Austin: 1 - 553.&lt;/ref&gt;.

[[Fichier:Carnotaurus_DB_2.jpg|thumb|right|Représentation de ''[[Carnotaurus]]'']]

(Continuer l'histoire évolutive avec les Megalosauroidea, les Allosauroidea, les Compsognathidae, les Tyrannosauridae, les Ornithomimosauria, les Therizinosauria, les Oviraptorosauria et les Maniraptora)


== Systématique ==

Les théropodes non-aviens ont reçu beaucoup d'attention de la part des paléontologues des vertébrés durant ces trente dernières années. Un grand nombre d'analyses cladistiques ont examiné les relations de parentés qui existent entre ces dinosaures&lt;ref name=&quot;Tykoski&amp;Rowe2004&quot;&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Rauhut2003&quot;&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Holtzetal2004&quot;&gt;Holtz, T.R. Jr., Molnar, R.E. &amp; Currie, P.J., 2004. Basal Tetanurae. Pp. 71–110 in D.B. Weishampel, Dodson P.  &amp; Osmólska H. (eds) The Dinosauria, 2nd edn. University of California Press, Berkeley.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Tykoski2005&quot;&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Senter2007&quot;&gt;Senter, P., 2007. A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda). Journal of Systematic Palaeontology 5 (4): 429-463.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Smithetal2007&quot;&gt;Smith, N.D., Makovicky, P.J. Hammer, R. &amp; Currie, P.J., 2007. Osteology of Cryolophosaurus ellioti (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of Antarctica and implications for early theropod evolution. Zoological Journal of the Linnean Society 151 (2): 377-421&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Brusatte&amp;Sereno2008&quot;&gt;Brusatte S.L., &amp; Sereno, P., 2008. Phylogeny of Allosauroidea (Dinosauria: Theropoda): comparative analysis and resolution. Journal of Systematic Palaeontology, 6: 155-182. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Carrano&amp;Sampson2008&quot;&gt;Carrano, M.T. &amp; Sampson, S.D., 2008. The Phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda). Journal of Systematic Palaeontology, 6: 183-236 Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Bensonetal.2009&quot;&gt;Benson, R.B.J., Carrano, M.T. &amp; Brusatte, S.L., 2009. &quot;A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic.&quot; Naturwissenschaften, ()&lt;/ref&gt; si bien que la phylogénie de ce clade est actuellement assez bien connue.

La phylogénie des théropodes ici présentée est celle des publications scientifiques suivantes&lt;ref name=&quot;Tykoski&amp;Rowe2004&quot;&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Rauhut2003&quot;&gt;&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Holtzetal2004&quot;&gt;Holtz, T.R. Jr., Molnar, R.E. &amp; Currie, P.J., 2004. Basal Tetanurae. Pp. 71–110 in D.B. Weishampel, Dodson P.  &amp; Osmólska H. (eds) The Dinosauria, 2nd edn. University of California Press, Berkeley.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Tykoski2005&quot;&gt;Tykoski, R.S., 2005. Anatomy, Ontogeny, and Phylogeny of Coelophysoid Theropods. Unpublished PhD Thesis, The University of Texas at Austin: 1 - 553.&lt;/ref&gt;.{{,}}&lt;ref name=&quot;Senter2007&quot;&gt;Senter, P., 2007. A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda). Journal of Systematic Palaeontology 5 (4): 429-463.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Smithetal2007&quot;&gt;Smith, N.D., Makovicky, P.J. Hammer, R. &amp; Currie, P.J., 2007. Osteology of Cryolophosaurus ellioti (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of Antarctica and implications for early theropod evolution. Zoological Journal of the Linnean Society 151 (2): 377-421&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Brusatte&amp;Sereno2008&quot;&gt;Brusatte S.L., &amp; Sereno, P., 2008. Phylogeny of Allosauroidea (Dinosauria: Theropoda): comparative analysis and resolution. Journal of Systematic Palaeontology, 6: 155-182. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Carrano&amp;Sampson2008&quot;&gt;Carrano, M.T. &amp; Sampson, S.D., 2008. The Phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda). Journal of Systematic Palaeontology, 6: 183-236 Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Bensonetal.2009&quot;&gt;Benson, R.B.J., Carrano, M.T. &amp; Brusatte, S.L., 2009. &quot;A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic.&quot; Naturwissenschaften, ()&lt;/ref&gt;.


'''Theropoda'''
* [[Herrerasauridae]]
* '''[[Coelophysoidea]]'''
* '''[[Ceratosauria]]'''
** [[Ceratosauridae]]
** [[Abelisauroidea]]
*** [[Noasauridae]]
*** [[Abelisauridae]]
* '''[[Tetanurae]]'''
** [[Megalosauroidea]]
*** [[Megalosauridae]]
*** [[Spinosauridae]]
**** [[Baryonychinae]]
**** [[Spinosaurinae]]
** [[Neotetanurae]]
*** '''[[Allosauroidea]]'''
**** [[Sinraptoridae]]
**** [[Allosauridae]]
***** [[Carcharodontosauria]]
****** [[Carcharodontosauridae]]
****** [[Neovenatoridae]]
******* [[Megaraptora]]
*** '''[[Coelurosauria]]'''
**** [[Tyrannosauroidea]]
***** [[Proceratosauridae]]
***** [[Tyrannosauridae]]
****** [[Tyrannosaurinae]]
****** [[Albertosaurinae]]
**** [[Compsognathidae]]
**** [[Maniraptoriformes]]
***** [[Arctometatarsalia]] (ou [[Ornithomimosauria]])
***** '''[[Maniraptora]]'''
****** [[Therizinosauroidea]]
******* [[Therizinosauridae]]
****** [[Alvarezsauridae]]
****** [[Oviraptorosauria]]
****** [[Paraves]]
******* [[Deinonychosauria]]
******** [[Dromaeosauridae]]
******** [[Troodontidae]]
******* [[Avialae]] → [[Aves]] (= Oiseaux)

{{clade| style=font-size:100%;line-height:80%
|label1=&amp;nbsp;'''Theropoda'''&amp;nbsp;
|1={{clade
      |1=[[Coelophysoidea]]
      |label2=&amp;nbsp;[[Neotheropoda]]&amp;nbsp;
      |2={{clade
          |label1=&amp;nbsp;[[Ceratosauria]]&amp;nbsp;
          |1={{clade
            |1=[[Ceratosauridae]]
            |label2=&amp;nbsp;[[Abelisauroidea]]&amp;nbsp;
            |2={{clade
               |1=[[Noasauridae]]
               |2=[[Abelisauridae]]
               }}
            }}
          |label2=&amp;nbsp;[[Tetanurae]]&amp;nbsp;
          |2={{clade
             |label1=&amp;nbsp;[[Megalosauroidea]]&amp;nbsp;
             |1={{clade
                 |1=Clade non nommé
                 |label2=
                 |2={{clade
                    |1=''[[Monolophosaurus]]''
                    |label2=
                    |2={{clade
                       |1=[[Megalosauridae]]
                       |2=[[Spinosauridae]]
                       }}
                    }}
                 }}
             |label2=&amp;nbsp;[[Neotetanurae]]&amp;nbsp;
             |2={{clade
                 |label1=&amp;nbsp;[[Allosauroidea]]&amp;nbsp;
                 |1={{clade
                    |1=[[Sinraptoridae]]
                    |label2=
                    |2={{clade
                       |1=''[[Allosaurus]]''
                       |label2=&amp;nbsp;[[Carcharodontosauria]]&amp;nbsp;
                          |2={{clade
                          |1=[[Carcharodontosauridae]]
                          |2=[[Neovenatoridae]]
                          }}
                       }}
                    }}
                 |label2=&amp;nbsp;[[Coelurosauria]]&amp;nbsp;
                 |2={{clade
                     |label1=&amp;nbsp;[[Tyrannosauroidea]]&amp;nbsp;
                     |1={{clade
                        |1=[[Proceratosauridae]]
                        |2=[[Tyrannosauridae]]
                        }}
                     |label2=
                     |2={{clade
                       |1=[[Compsognathidae]]
                       |label2=&amp;nbsp;[[Maniraptoriformes]]&amp;nbsp;
                       |2={{clade
                         |1=[[Ornithomimosauria]]
                         |label2=&amp;nbsp;[[Maniraptora]]&amp;nbsp;
                         |2={{clade
                            |1=[[Therizinosauroidea]]
                            |label2=
                            |2={{clade
                              |1=[[Alvarezsauridae]]
                              |label2=
                              |2={{clade
                                |1=[[Oviraptorosauria]]
                                |label2=&amp;nbsp;[[Paraves]]&amp;nbsp;
                                |2={{clade
                                   |label1=&amp;nbsp;[[Deinonychosauria]]&amp;nbsp;
                                   |1={{clade
                                      |1=[[Troodontidae]]
                                      |2=[[Dromaeosauridae]]
                                      }}
                                   |2=[[Avialae]]&amp;nbsp;→ [[Oiseau]]x
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}
           }}
        }}
     }} 
  }}
--&gt;

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù=2}}


== Liammoù diavaez ==
* [http://www.ucmp.berkeley.edu/diapsids/saurischia/theropoda.html] Lec'hienn eus skol-veur Berkeley diwar-benn an dinosaored. E saozneg.
* [https://web.archive.org/web/20120716040812/http://home.comcast.net/~eoraptor/Home.html] Rummatadur pizh an Theropoda gant un arbennigour. E saozneg.
* [http://theropoda.blogspot.com/] Blog ur paleontologour italian arbennikaet war an Theropoda. En italianeg.

[[Rummad:Theropoda|Theropoda]]</text>
      <sha1>a7c4qlykzh0cumxwe1zp92t1z5ef25z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valentín Paz-Andrade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92120</id>
    <revision>
      <id>2193624</id>
      <parentid>2182627</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3269" sha1="j5vh3jo2y4gln4ee8ern021mgdnkywu" xml:space="preserve">[[Restr:Statues of Valentín Paz Andrade, Carlos Casares and Ramón Cabanillas, Pontevedra city, Galicia.jpg|thumb|350px|Paz Andrade, [[Carlos Casares]] ha [[Ramón Cabanillas]] e [[Pontevedra]].]]
'''Valentín Paz Andrade''' ([[Pontevedra]], [[1899]] - [[Vigo (Spagn)|Vigo]], [[1987]]) a oa ur skrivagner, armerzhelour ha politikour eus [[Galiza]] a oa gouestlet dezhañ [[Devezh al lizhiri galizek]] e 2012.

==Buhez==
E 1921 e oa tapet e aotreegezh war ar Gwir gantañ er [[Skol-Vreur Santiago de Compostela]] ha d’ar 1922 e oa rener ar gazetenn ''[[Galicia. Diario de Vigo]]''. E 1934 e krog da stourm er [[Partido galeguista]] hag en deus kemeret perzh e skridaozerezh [[statud emrenerezh Galiza]]. E-pad ar [[Brezel diabarzh Spagn]] e rankas tec’hel. Diwezhatoc’h e oa harluet e [[Verín]], [[Castro Caldelas]], [[A Pobra de Trives]] ha [[Villanueva de la Serena]] (e [[proviñs Badajoz]])
Goude ez eo bet unan eus diazezerion an embreregezh [[Pescanova]], ha d'ar [[1960]] e teuas da vezañ prezidant anezhi. Bet e oa bet teknikour war ar pesketaerezh ar [[FAO]] en Amerika hag ezel an Skol-uhel Ar'hantina ar produerezh (''Instituto Argentino de la Producción''). Ezel e oa ivez eus an Akademiezh ar skiantoù Galicia&lt;ref&gt;''Academia Galega das Ciencias''&lt;/ref&gt; hag eus Akademiaezh roueel Galicia&lt;ref&gt;''Real Academia Galega''&lt;/ref&gt;. War un dro en deus darempredet kelc'hioù galizegour ha kenlabourat a rae gant ar gelaouenn ''[[Grial]]'', hag er c'hazetennoù ''[[El País]]'', ''[[La Vanguardia]]'', ''[[El Faro de Vigo]]'' ivez. E votadegoù 1977 e voe dilennet senedour e [[proviñs Pontevedra]] e-barzh al listenn ''[[Candidatura Democrática Galega]]''.

== Oberennoù ==
=== Esaeoù ===
*''Galicia como Tarea'' (1959). {{es}}
*''La anunciación de Valle-Inclán'' (1967). {{es}}
*''La marginacíón de Galicia'' (1970). {{es}}
*''A galecidade na obra de Guimarães Rosa'' (1978). {{gl}}
*''Castelao na luz e na sombra'' (1982). {{gl}}
*''Galiza lavra a sua imagem'' (1985). {{pt}}
* ''Transferencias etnológicas de Galicia'' {{es}}
=== Diwar-benn aferioù pesketa ===
*''Los puertos nacionales de pesca. Aportacíón de Vigo al estudio del problema'' (1928). {{es}}
*''Producción y fluctuación de las pesquerías'' (1954). {{es}}
*''Sistema económico de la pesca en Galicia'' (1958). {{es}}
*''Los derechos sobre el espacio marítimo'' (1960). {{es}}
*''El capital como factor del desarrollo de Galicia'' (1970). {{es}}
*''El concepto de zona económica en el nuevo derecho del mar'' (1974). {{es}}
=== Barzhoniezh ===
* ''Soldado da morte'' (1921). {{gl}}
* ''Pranto matricial'' (1954) {{gl}}
* ''Llanto materno'' (1955). {{es}}
* ''Sementeira do vento'' (1968). {{gl}}
* ''Cen chaves de sombra'' (1979). {{gl}}

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;

== Liammoù diavaez ==
{{commons|Valentín Paz-Andrade}}
*[https://web.archive.org/web/20120621140236/http://entrada.egu.es/egu_xunta/html/index.php?op=ver&amp;id=98623&amp;pantalla=efemeride Paz Andrade], Enciclopedia Galega Universal {{gl}}.

{{Devezh al Lizhiri Galizek}}


{{DEFAULTSORT:Paz Andrade, Valentin}}
[[Rummad:Skrivagnerien Galiza]]
[[Rummad:Skrivagnerien c'halizek]]
[[Rummad:Politikourien Galiza]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1898]]
[[Rummad:Marvioù 1997]]
[[Rummad:Devezh al Lizhiri Galizek]]</text>
      <sha1>j5vh3jo2y4gln4ee8ern021mgdnkywu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tasmant en ti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94093</id>
    <revision>
      <id>2193594</id>
      <parentid>2152200</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="nrtqsaf0esflqodt029mwx7dauofddx" xml:space="preserve">'''Tasmant en ti''' (pe ''Cartas de inverno'' e galizeg) zo ur [[romant]] gant [[Agustín Fernández Paz]], embannet en [[1995]] gant an [[Edicións Xerais]] e galizeg, hag advoulet un ugent gwech bennak, hag embannet e brezhoneg e [[2013]] gant [[Sav-Heol]].

==An istor==
Xabier Louzao zo ur skrivagner distro da [[Santiago de Compostela]] goude bet mizioù e [[Kebek]]. Kuit e oa aet hep kemenn d'e vignon livour Adrián Novoa, ha pa zistro e kav lizhiri digantañ, kaset entre Here [[1993]] hag Ebrel [[1994]].

Enne e skriv al livour en deus prenet ur pezh ti ([[casa de indianos]]) e parrez [[Doroña (Vilarmaior)|Doroña]], e kumun [[Vilarmaior]], ha tasmantoù ennañ. Kontañ a ra penaos en deus kavet an ti, ha petra zo c'hoarvezet goude e brenadenn hag abaoe m'emañ o chom en ti. Da gentañ e wel e c'hoarvez traoù souezhus met krediñ a ra n'int nemet farsadennoù : pellgomzadennoù digomprenus, kemennoù er belleilerez. Kavout a ra ul levr kozh hag ennañ engravadurioù. Unan anezho a sach e evezh : ur plac'h yaouank, troet he c'hein, a zo o sellout dre ar [[prenestr]]. Hogen fiñval a ra er skeudenn pa ne vezer ket o sellout.

Er skrid e kaver elfennoù eus ar romantoù-spont, e doare [[Edgar Allan Poe]] pe [[H.P. Lovecraft]], a zo meneget e anv. Elfennoù zo ivez eus sevenadur Galiza : tisavouriezh roman, [[Santa Compaña]], [[petroglif]]où.

==Priz==
E 1995 e oa bet loreet gant ar [[Priz Rañolas]] evit al levrioù-yaouankiz.

==Embannadurioù ha troidigezhioù==
E miz Genver 2014 eo bet graet an 31vet embannadur galizek anezhañ (4000 skouerenn bep tro)&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20140115130610/http://agustinfernandezpaz.eu/es/se-publica-la-30a-edicion-de-cartas-de-inverno/&lt;/ref&gt;.&lt;br /&gt;
Troet eo bet e [[katalaneg]] (''Cartes d'hivern'', 23 embannadur e ti Bromera&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20141027162340/http://www.bromera.com/fitxa-llibre-coleccions/items/cartes-dhivern.html&lt;/ref&gt;.), en euskareg (''Neguko gutunak''), e [[portugaleg]], e [[spagnoleg]] (''Cartas de invierno'', 20 embannadur). 
E [[brezhoneg]] eo deuet er-maez e miz Here 2013, troet gant [[Mark Kerrain]] hag embannet gant [[Sav-Heol]] (400 skouerenn).

==Liammoù diavaez==
* [https://web.archive.org/web/20210709184621/http://www.tresor-breton.bzh/2020/04/05/2013-tasmant-en-ti-fantome-dans-la-maison-du-galicien-agustin-paz/ Pennad e lec’hienn ''Trésor du breton écrit'']

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Agustín Fernández Paz]]
[[Rummad:Levrioù galizek]]
[[Rummad:Romantoù troet e brezhonek]]
[[Rummad:Levrioù brezhonek 1995]]</text>
      <sha1>nrtqsaf0esflqodt029mwx7dauofddx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skourjez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96674</id>
    <revision>
      <id>2193627</id>
      <parentid>1956000</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2042" sha1="o0dl5panlswmbvgd8n75yjzf2y9elyu" xml:space="preserve">[[file:Fotothek df roe-neg 0006533 006 Zwei Pferde ziehen eine Egge über ein Kartoffelf.jpg |190px|thumb| Labourat douar gant kezeg. Ur '''skourjez''' zo gant al labourer-douar. ]]
[[File:Romal.jpg|190px|thumb| Skourjez]]

Ur '''skourjez''' (deuet eus ar ger latin ''excoriare'', &quot;kignat&quot;, diwar ''corium'', &quot;kroc'hen&quot;), zo ur benveg [[lêr]], gant un troad [[koad]] alies, graet evit skeiñ, war al loened pe war an dud, hag evit gloazañ. Gallout a ra al lêrenn pe an troad bezañ hir pe hiroc'h. Meur a lêrenn a vez a-wechoù. 

==Strak==
Tizh al lêrenn pa vez hejet a c'hall ober un trouz, ur strak. An trouz-se eo a servij da labourat gant loened. 

==Loened==
Pa labourer gant loened e servij ar skoujez da strakal da reiñ da c'houzout d'al loened e rankont sentiñ d'an urzh roet dezho. 
[[Image:Bullwhip.jpg|thumb|240px|Skourjez aostralian, implijet gant tirvi. Un tammig fiselenn zo e beg al lêrenn. ]]

En [[Aostralia]] evel er broioù &quot;[[gaucho]]&quot; ([[Arc'hantina]], [[Brazil]], [[Uruguay]]) e reer gant skourjezioù lêr penn-da-benn ha hir-mat. Ur fiselenn a vez e beg al lêr da lakaat ar skourjez da strakal. 

==Tud==
===Kastiz===
[[file:Cat o' nine.JPG|thumb|300px|left|Ar skourjez he nav lêrenn.]]

[[Skourjezañ]] tud a vez graet ivez. 
Ar ''skourjez he nav lêrenn'' a veze implijet gwechall war listri saoz da gastizañ ar vartoloded. Skoulmoù a veze graet el lêrennoù peurvuiañ, d'ober muioc'h a boan. 

===Arm===
Ur skourjez a veze gant mestr ar c'haleourien o roeñvat war ar [[gale]]où roman evel war ar re a veze gant broioù Europa er [[Mor Kreizdouarel]] er XVIIvet kantved. 
Un arm eo ar [[sjambok]], pe [[litupa]] etre daouarn poliserien [[Suafrika]].

&lt;gallery&gt;
File:Slovak whip (heart).jpg|Skourjez slovak
File:Cat-o'-nine-tails (PSF).jpg|''Kazh e nav lêrenn''
Image:Sjambok (plastic).jpg|'''[[Sjambok]]''' pe '''[[litupa]]''' (90 cm) e plastik, implijet gant poliserien [[Suafrika]].
&lt;/gallery&gt;

==Gwelet ivez==
*[[Knout]]
* [[Kourbach]]
{{Wikeriadur}}

[[Rummad:Binvioù]]
[[Rummad:Armoù gwenn]]</text>
      <sha1>o0dl5panlswmbvgd8n75yjzf2y9elyu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193668</id>
      <parentid>2193627</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>reizhet ar gerdarzh</comment>
      <origin>2193668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2292" sha1="q7d64pptpt2jlpl0q6tpccrk5m2c90d" xml:space="preserve">[[File:Romal.jpg|thumb| Skourjez]]
[[file:Fotothek df roe-neg 0006533 006 Zwei Pferde ziehen eine Egge über ein Kartoffelf.jpg|thumb|Labourat douar gant kezeg : ur '''skourjez''' zo gant an den a-zehou]]
Ur '''skourjez''' zo ur benveg [[lêr]], gant un troad [[koad]] alies, hir pe hiroc'h o-daou, graet evit skeiñ war al loened pe war an dud, hag evit gloazañ. Meur a lêrenn a vez a-wechoù.

== Gerdarzh ==
Kastizañ ha jahinañ eo sterva &quot;skourjez&quot;. [[Indezeuropeg|Kentindezeuropek]] eo ar wrizienn henañ, *''reig-'' &quot;eren&quot;, &quot;hualañ&quot;, alese ur ger [[galianek]] kar d'an [[heniwerzhoneg]] ''cuimrech'' &quot;hualañ&quot;, a dremenas d'al [[latin]] poblek *''excorrigiare'' = ''ex-'' &quot;diwar&quot; + ''corrigia'' &quot;lêrenn&quot; kent reiñ ar [[galleg]] kozh ''scurge'', ''escurge'' &quot;skourjez&quot; hag ar verb ''escurger'' &quot;skourjezañ&quot;.
* Benel ha gourel eo ar ger &quot;skourjez&quot;.

==Loened==
Pa labourer gant loened e servij ar skoujez da strakal da reiñ da c'houzout d'al loened e rankont sentiñ d'an urzh roet dezho. Tizh al lêrenn pa vez hejet a c'hall ober un trouz, ur strak. An trouz-se eo a servij da labourat gant loened.

En [[Aostralia]] evel er broioù ''[[gaucho]]'' ([[Arc'hantina]], [[Brazil]], [[Uruguay]]) e reer gant skourjezioù lêr penn-da-benn ha hir-mat. Ur sifelenn a vez e beg al lêr da lakaat ar skourjez da strakal.

==Tud==
Ur skourjez a veze gant mestr ar [[gale|c'haleourien]] a roeñve war ar galeoù [[Henroma|roman]] evel war ar re a veze gant broioù [[Europa (kevandir)|Europa]] er [[Mor Kreizdouarel]] er {{XVIIvet kantved}}.

[[Skourjezañ]] tud a vez graet ivez. ''Skourjez he nav lêrenn'' a veze implijet gwechall war listri [[Bro-Saoz|saoz]] da gastizañ ar vartoloded. Skoulmoù a veze graet el lêrennoù peurvuiañ, d'ober muioc'h a boan.

Un arm eo ar ''[[sjambok]]'' pe ''[[litupa]]'' etre daouarn poliserien [[Suafrika]].

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Bullwhip.jpg|Skourjez [[aostralia]]n, implijet gant [[tarv|tirvi]].
Cat o' nine.JPG|Skourjez he nav lêrenn.
Cat-o'-nine-tails (PSF).jpg|''Kazh e nav lêrenn''.
Slovak whip (heart).jpg|Skourjez [[Slovakia|slovak]].
Sjambok (plastic).jpg|''Sjambok'' / ''litupa'' (90 cm) e [[plastik]].
&lt;/gallery&gt;

==Gwelet ivez==
* [[Knout]]
* [[Kourbach]]
{{Wikeriadur}}

[[Rummad:Binvioù]]
[[Rummad:Armoù gwenn]]</text>
      <sha1>q7d64pptpt2jlpl0q6tpccrk5m2c90d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qacha's Nek (distrig)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97912</id>
    <revision>
      <id>2193603</id>
      <parentid>1471500</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>poblañs 2016</comment>
      <origin>2193603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="cg8h06j8655mf97u6vp5plr7uh0j88u" xml:space="preserve">{{Infobox Rann velestradurel
| skeudenn        = [[Skeudenn:Lesotho - Qacha's Nek.svg|260px]]
| Statud          = Distrig
| Bro             = {{Lesotho}}
| Kêrbenn         = [[Qacha's Nek]]
| gorreadkm²      = 2 349
| poblañs         = 67 000
| deiziad-poblañs = 2016 &lt;ref&gt;[https://datacommons.org/place/wikidataId/Q850423] ''Data Commons''&lt;/ref&gt;.
| stankter        = 28,52
}}
'''Qacha's Nek''' zo un distrig e [[Lesotho]].

==Notennoù==
{{Daveoù}}

{{Distrigoù Lesotho}}
[[Rummad:Distrigoù Lesotho]]</text>
      <sha1>cg8h06j8655mf97u6vp5plr7uh0j88u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ar vorganez vihan (delwenn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98822</id>
    <revision>
      <id>2193656</id>
      <parentid>2188290</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3629" sha1="k8wgpt8wyb5oryiavbvzruylzqzplgg" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Ar vorganez vihan''' ([[daneg]]: '''Den lille Havfrue''') a zo un delwenn arem war ziskouez war ur roc'h e porzh [[Kopenhagen]] (55°41′34.3″ N, 12°35′57.38″ E), e [[Langelinie]], e park Churchill. Ur skeudennadur eus kontadenn : [[Ar Vorganez Vihan]], gant [[Hans Christian Andersen]] eo.
Arouez ha dedennadur touristerezh pennañ Kopenhagen eo. 1,25 m eo he ment, ha 175&amp;nbsp;kg he fouez&lt;ref&gt;http://copenhague.org/la-petite-sirene-de-copenhague/,copenhague.org&lt;/ref&gt;, ha tost-tre ouzh ribl ar mor emañ. E [[1909]] e voe urzhiet gant [[Carl Jacobsen]], hag eñ krouer [[Ny Carlsberg Glyptotek]] ha mab krouer breserezh [[Carlsberg]].

Gant [[Edvard Eriksen]] e voe savet an delwenn. Evit a sell ouzh ar penn ec'h implijas an dañsourez [[Ellen Price]]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120729135406/http://ballerinagallery.com/price.htm, Ellen Price, ballerinagallery.com&lt;/ref&gt; da batrom, hag e wreg Eline Eriksen evit a sell ouzh ar c'horf. D'an [[23 a viz Eost]] [[1913]] e voe staliet an delwenn.

==Vandalerezh==
Meur a wech eo bet distrujet an delwenn, ha bewech e voe adsavet.
* D'ar [[24 a viz Ebrel]] [[1964]] e voe heskennet ha laeret he fenn gant arzourien al luskad degouezhelour, [[Jørgen Nash]] en o zouez. Biken ne voe kavet ar penn en-dro, sed ma voe savet unan nevez. 
* D'an [[22 a viz Gouere]] [[1984]] e voe tennet he brec'h dehou diganti, hag adroet e voe daou zevezh war-lerc'h. 
* E [[1990]] e voe klasket dibennañ anezhi ur wech ouzhpenn. Ar re a felle dezho hen ober ne zeujont ket a-benn, met un troc'h 18&amp;nbsp;cm hirder a laoskjont en he gouzoug.
* D'ar [[6 a viz Genver]] [[1998]] e voe dibennet evit an eil gwech. Ne voe ket gouezet piv en doa graet an taol, met ardoet e voe he fenn memestra, hag adstaget d'ar [[4 a viz C'hwevrer]].
* Meur a wech e voe livet, e [[1961]] e voe livet he blev e ruz, ha livet ur [[brennidenn|vrennidenn]] dezhi ivez. 
* D'an [[11 a viz Gwengolo]] [[2003]] e voe klasket he zennañ diouzh he sichenn dre implijout danvez-tarzh&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070927181904/http://www.cphpost.dk/get/67633.html The Copenhaghen Post, Little Mermaid takes a tumble]&lt;/ref&gt;.
* Gwisket e voe gant ur [[burqa]], roet e voe un [[dildo]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070927182311/http://www.cphpost.dk/get/94358.html The Copenhaghen Post, Little Mermaid vandalised - again]&lt;/ref&gt;, hag all.
* E-pad an noz etre an [[20 a viz Mae|20]] hag an [[21 a viz Mae]] [[2007]] e voe goloet he c'horf gant danvez ruz ha ruz-bourdel, ha goloet he fenn gant ur ouel&lt;ref&gt;[http://www.liberation.fr/actualite/monde/255108.FR.php Libération, La Petite Sirène de Copenhague en burqa]&lt;/ref&gt;.

==Touristerezh==

* Etre ar [[1añ a viz Mae]] hag an [[31 a viz Here]] [[2010]] e voe war ziskouez e Harbour Pool e-kreiz Ti Danmark da geñver [[Expo 2010]] e [[Shanghai]]. Gant 70 milion a dud e voe gwelet&lt;ref&gt;[http://www.biz-affaire.com/communique-206069.html]&lt;/ref&gt;, tra ma c'helle an douristed a oa e Kopenhagen gwelout skeudennoù anezho, skignet war-eeun eus Shangai.

==Liammoù diavaez==
{{commons|Category:Statue of the Little Mermaid (Copenhagen)}}
*[http://www.visitcopenhagen.com/See-and-do/The-Little-Mermaid/382 Ar vorganez vihan e lec'hienn Visit Copenhagen]
* [https://web.archive.org/web/20070909035947/http://www.hcandersen-homepage.dk/skulptur_den_lille_havfrue.htm Den lille havfrue - &quot;The Little mermaid&quot;.  H.C.Andersen Information]
* [https://web.archive.org/web/20120419003408/http://qtvr.dk/panobig/image_1.html Ar vorganez vihan : skeudenn 360°]

==Notennoù==
&lt;references /&gt;

[[Rummad:Delwennoù]]
[[Rummad:Danmark]]
[[Rummad:Kopenhagen]]</text>
      <sha1>k8wgpt8wyb5oryiavbvzruylzqzplgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antofagasta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100557</id>
    <revision>
      <id>2193591</id>
      <parentid>2190801</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>poblañs e 2024</comment>
      <origin>2193591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="567" sha1="3x490gt3e94f9xzvvj21k4cfadrlg4o" xml:space="preserve">{{pennad zo| Antofagasta (disheñvelout)}}
[[Restr:Antofagasta bord galleryfull.jpg|thumb|Antofagasta]]
'''Antofagasta''' zo ur gêr e [[Chile]], en hanternoz ar vro, 700&amp;nbsp;km diouzh ar gêr-benn [[Santiago de Chile]]. Kêr-benn [[Rannvro Antofagasta]] eo ha hini [[proviñs Antofagasta]] ivez.

E [[2024]] e oa {{formatnum:401096}} a dud o chom enni&lt;ref&gt;{{es}} [https://censo2024.ine.gob.cl/resultados// ''Censo 2024'']&lt;/ref&gt;. Ur porzh bras eo, war harzoù [[dezerzh Atacama]].

==Notennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kêrioù Chile]]
[[Rummad:Proviñs Antofagasta]]</text>
      <sha1>3x490gt3e94f9xzvvj21k4cfadrlg4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia e brezhoneg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104329</id>
    <revision>
      <id>2193641</id>
      <parentid>2148067</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5595" sha1="50ujh44b2hi7b28he6zd29e7woumu1r" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; style=&quot;margin-left:15px;&quot;
|-
|[[Restr:Wikipedia-logo-v2-br.svg|180px|center]]
|-
|{{databox}}
|}
'''Wikipedia e brezhoneg''', pe ar '''Wikipedia brezhonek''', zo bet krouet e miz Mezheven [[2004]] e [[peurunvan]].

D'an 22 a viz Ebrel [[2024]] e oa 86 233 pennad boulc'het ennañ ha 78 913 implijer enrollet.

16,58 % ([https://meta.wikimedia.org/wiki/List%20of%20Wikipedias%20by%20sample%20of%20articles Miz Even 2024]) eo notenn an holloueziadur digor e brezhoneg e-keñver ar 1000 pennad diazez a rankfed kaout war an holl wikipediaoù evit krouiñ ur gwir holloueziadur.

== Istor ==
D'an 22vet a viz Even 2004 e voe krouet stumm brezhonek ar Wikipedia gant ar [[Bro-Saoz|Saoz]] [[Robert Neal Baxter]], a oa kelenner e Skol-veur [[Vigo]] e [[Galiza]]. Sioul e oa kroget an traoù gant un dek pennad bennak. Er bloaz [[2005]] e krogas an traoù da vat. Lod eus [[skridaozer]]ien&lt;ref&gt;&quot;Implijer&quot; a vez graet eus pep den enrollet hag ur bajenn ginnig a zo prientet ez-automatek ha prest da vezañ aozet gantañ.&lt;/ref&gt; ar Wikipedia brezhoneg, evel [[Fulup Jakez]], a laboure en [[Ofis ar Brezhoneg|Ofis ar brezhoneg]].

D'ar 26vet a viz C'hwevrer 2005&lt;ref&gt;En deiz-se, al lec'hienn a oa bouetaet gant 4 pe 5 den reoliek hag e oa 56 pennad enni nemetken.&lt;/ref&gt; e voe digoret an ''Ti-Chopin'', ar bajenn e-lec'h m'emañ renket dre sizhun an eskemmoù, kemennadennoù an [[Diazezadur Wikimedia]], evezhiadennoù ar [[Wikipedia:Merourien|verourien]], hag an tabutoù, a-wezhioù, diwar-benn an endalc'h, kudennoù yezh. E-touez an tabutoù pennañ eo bet an doare-skrivañ, met dibabet eo bet ar skritur [[peurunvan]] evit aesaat al lenn hag ar skrivañ d'an nevezvrezhonegerien desket ganto ar yezh er skol. Bet ez eus eskemmoù war an doare da dreiñ ar ger-mañ-ger. Goude tabut ha mouezhiadeg ez eo bet diuzet ar ger ''[[holloueziadur]]'' e miz Meurzh [[2006]], da erlec'hiañ ar ger ''kelc’hgeriadur'', diwar an abeg ez eo hemañ diwezhañ re ziaes da zistagañ ha re dost ouzh ar ger ''geriadur''. Nac'het e voe an droienn ''añsiklopedi'', rak re dost e oa ouzh ar galleg. Adanvet e voe pajenn an ''Ti-chopin'' [[Wikipedia:Kumuniezh/An davarn|An Davarn]] un degad bloavezhioù goude.&lt;br&gt;

D'an dek a viz Ebrel 2005 e voe savet ar bajenn evit kontañ emdroad ar Wikipedia brezhonek, deiz goude deiz e stumm an [[Wikipedia:Deizlevr]], met ne badas ket ar bouetaat.

Etre an 12vet a viz Eost hag an 11vet a viz Du 2005 e voe brezhonekaet an [[etrefas]] (e [[galleg]] e oa bet betek neuze). E Du 2005 e oa 650 pennad hag ar Wikipedia brezhonek e oa ar 74vet diwar 171 a yezhoù.

Ar verourien gentañ a voe ur [[meta:Stewards|steward]] eus Bro-Japan ha ne ouie ket brezhoneg, hag un implijer eus ar mare ma oa ar wiki er [[wikimedia:Incubator:Main_Page|gorer]] c’hoazh, tennet ar statud digantañ abalamour d’e emzalc’h. 
D'ar 6 a viz C'hwevrer 2006 e voe kinniget d'ar Wikipedourien un dilennadeg evit dibab ar verourien gentañ, 3 a voe dilennet. Ur miz goude e voe tizhet niver ar 4 970 pennad hag e pignas al lec'hienn d'an 50vet plas.

== Korpus brasañ an testennoù e brezhoneg ==
Hervez an enklaskerez war ar [[yezhoniezh]], [[Mélanie Jouitteau]], ez eus un diouer spontus a destennoù brezhonek a c'heller implij evit an enklask skolveuriek a ren-hi e Skol-veur Pariz-Nanterre ken ez eo ar Wikipedia brezhonek an hini vrasañ eus ar mammennoù brezhonek frank a wirioù, hag int rouez a-walc'h, koulz evit ma vo savet gant [[Google]] [[troer emgefre|troerioù emgefre]], koulz hag evit bouetaat reizhiadoù an [[naouegezh alvezel]]. Asambles gant ar c'horpusoù all, e n'eus forzh peseurt brezhoneg e ve, e servijint da virout un dazont evit ar yezh.

== Er media ==
Ingal e vez meneget ar Wikipedia brezhonek e lod eus ar [[media]]où.
;2016
En ur pennad embannet gant ''[[Ouest-France]]'' d'an 29 a viz Eost [[2016]] e oa lakaet ar gaoz diwar-benn ur strollad Wikipedourien a oa boas d'en em vodañ en ostaleri ''Les Mille Potes'' e [[Roazhon]] evit labourat. Pa oa 9 den war al [[Luc'hskeudennerezh|luc'hskeudenn]] e voe dispaket anvioù Nicolas ha Pierre-Yves o skrivañ er Wikipedia brezhonek, 60 000 daveenn ennañ er mare-se.

Pierre-Yves a gemeras skouer pennadoù diwar-benn [[Roll_c'hoarierion_echedoù|ar c'hoarierien echedoù]] a zo bras o astenn. Resisaat a reas ivez : « E kêrioù zo, n'eus ket kalz a emgavioù etre ar Wikipedourien. Un afer a bersonelezhioù pe stagidigezh ouzh ar rannvro moarvat ». &quot;Digavailh ar C'hornôg&quot;&lt;ref&gt;{{fr}} ''La Non-Cabale de l'Ouest''.&lt;/ref&gt; e oa anv ar strollad&lt;ref&gt;Marie Desrumaux : ''Ils écrivent pour le site du Wikipedia en Bretagne'' – {{cite web|url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/ils-ecrivent-pour-le-site-wikipedia-en-bretagne-4443260|title=''Ouest-France'', 29/08/2016|accessdate=24 Ebr 24}}&lt;/ref&gt;.

Bernez Rouz en deus bet savet ur pennad e miz Meurzh 2025 evit lidañ 20vet deiz-ha-bloaz an holloueziadur e brezhoneg&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20250330032611/http://www.tresor-breton.bzh/2025/03/23/2005-creation-du-wikipedia-brezhonek-le-breton-dans-le-top-100-des-langues-mondiales-sur-lencyclopedie-participative/&lt;/ref&gt;.

==Pennadoù kar==
*[[Wikipedia]]
*[[Wikipedia:Wiki-ni]]

== Liammoù diavaez ==
*  [https://br.wikipedia.org/wiki/Dibar:Stadego%C3%B9 Stadegoù diwar-benn wk.br]
* {{en}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias Roll raktresoù wikipedia]
* {{en}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias_by_language_group#Celtic Wikipedia er yezhoù keltiek]

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Wikipedia]]
[[Rummad:Istor ar brezhoneg]]</text>
      <sha1>50ujh44b2hi7b28he6zd29e7woumu1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexandre Dumas (tad)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105703</id>
    <revision>
      <id>2193648</id>
      <parentid>2135875</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:48:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23948" sha1="m431a2a8zp9si6z02b18e352kdn36b0" xml:space="preserve">[[File:Nadar - Alexander Dumas père (1802-1870) - Google Art Project 2.jpg|thumb|Alexandre Dumas]]
'''Alexandre Dumas''' (1802-1870) a oa ur skrivagner gall eus an {{XIXvet kantved}}, brudet gant e romantoù istorel.

Mab e oa d'ar jeneral gall [[Thomas Alexandre Dumas]] (1762-1806). E vab [[Alexandre Dumas (mab)|Alexandre Dumas]] (1824-1895) a oa skrivagner ivez. 

== Buhez ==

=== Mab-bihan ur sklavez ===

Mab-bihan ur sklavez bet ganet e Monte Cristi e Santo Domingo a oa Alexandre Dumas. Marie-Cessette Dumas a oa anv ar vaouez-se, dimezet da Alexandre Antoine Davy de La Pailleterie, un nobl diarc'hant eus Normandi aet da c'hounit e vuhez e plantadegoù sukr ar C'haraib&lt;ref&gt;[https://www.dumaspere.com/pages/vie/biographie.html &quot;Deux ou trois choses que je sais d'Alexandre Dumas&quot;], Claude Schopp embannet gant Kevredigezh mignoned Alexandre Dumas, war dumaspere.com

&lt;/ref&gt;. Evit paeañ e veaj distro da Frañs, tro-dro 1774, en doa gwerzhet en-dro e wreg hag o fevar bugel. Koulskoude diwezhatoc'h en doa adprenet e vab henañ Thomas Alexandre Dumas evit kas anezhañ da vro C'hall ha reiñ dezhañ un deskadurezh e doare noblañs ar mare-se. 
[[Restr:Statue of General Thomas-Alexandre Dumas.jpg|thumb|Delwenn ar jeneral Thomas Alexandre Dumas, savet e Pariz e 1912 ha diskaret gant an [[Nazied]] e 1942. Komz a zo da sevel unan nevez diwar poltridi an delwenn kemeret gwechall&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230822115042/https://www.geo.fr/histoire/une-statue-du-general-dumas-qui-avait-ete-fondue-par-les-nazis-de-nouveau-erigee-a-paris-203628 &quot;Une statue du général Dumas, fondue par les nazis, de nouveau érigée à Paris&quot;], Géo, 4 a viz C'hwevrer 2021.&lt;/ref&gt;.]]
Lakaat a reas Thomas Alexandre Dumas e anv e rejimant dragoned ar Rouanez e 1786. Dont a reas da vezañ ur jeneral e-pad an [[Dispac'h Gall|Dispac'h]], an hiron kentañ o tizhout ar renk-se el lu&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230821170427/https://editions.flammarion.com/dumas-le-comte-noir/9782081295285 ''Dumas, le comte noir''], Tom Reiss, Flammarion, 2013&lt;/ref&gt;. Dimezet e oa da verc’h un ostalerour eus [[Villers-Cotterêts|Villers-Cotterêt]], Louise Labouret. Tri bugel en doa bet ar c'houplad : div blac'h hag ur mab, Alexandre Dumas, bet ganet d'ar 24 a viz Gouere 1802.

=== Bugaleaj ha yaouankiz ===

Mervel a reas ar jeneral Dumas e 1806. Skoliataet e voe Alexandre Dumas e skolaj Villers-Cotterêt, met skañv e chomas e zeskadurezh. E 1816 e krogas da labourat evel skoazeller evit un notaer. Ne oa ket pinvidik tamm ebet. Tri bloaz war-lerc'h e reas anaoudegezh gant Adolphe de Leuwen a lakas anezhañ da zizoloiñ ar barzhoneg hag ar c'hoariva. 

E 1823 e tivizas mont da [[Pariz|Bariz]] evit gounit e vuhez o skrivañ pezhioù-c'hoari e stil &quot;vaudeville&quot;. Ne reas ket berzh a-raok 1825 met e voe skoazellet gant ar jeneral Foy a oa mignon e dad, evit kavout ul labour er velestradurezh.

Kerkent ha [[Reveulzi Gouere|Reveulzi Gouere 1830]] e kemeras perzh e emgannoù e straedoù Pariz evit enebiñ ar [[rouantelezh]] ha souten ar Republikaned.
[[Restr:Alexandre Dumas 13.jpg|thumb|Flemmskeudenn gant Cham, embannet e ''Le Charivari'', 1858.]]
Gant ''Henri III et sa cour'' (1828), e bezh istorel kentañ, e voe lañset e vrud war leurenn al lennegezh e Pariz. Alies e voe taget abalamour da liv e groc'henn&lt;ref&gt;&quot;La route de la Liberté&quot;, pennad gant André Bellon, embannet e ''[https://www.fayard.fr/1001-nuits/la-route-de-varennes-9782842059224 La route de Varennes]'', Alexandre Dumas, Mille et une nuits, 2005, pajenn 190&lt;/ref&gt;.

Evit tec'het kuit ouzh ar [[Kolera|c'holera]] ez eas da [[Suis]] e 1832 e lec'h e reas anaoudegezh gant [[François-René de Chateaubriand|Châteaubriand]]. Kregiñ a reas ur prantad beajoù da Italia, Alamagn, Belgia, Spagn, Aljeria a vago e levr ''Impressions de voyage''.

=== Romantoù-kazetenn ===
[[Restr:Alexandre Dumas travaillant pour satisfaire à tous ses engagements.jpg|thumb|Flemmskeudenn gant Cham, embannet e ''L'Illustration'', 14 a viz Meurzh 1846.]]
E 1836 e voe embannet e kelaouenn ''La Presse'', ar romant-kazetenn kentañ e Frañs, gant ur skrid savet gantañ&lt;ref&gt;[https://gallica.bnf.fr/blog/28102020/le-roman-feuilleton-quest-ce-que-cest &quot;Le roman-feuilleton, qu’est-ce que c’est ?&quot;], Morgane Avallaneda, blog Gallica, 29 a viz Here 2020.&lt;/ref&gt;. Adalek 1840 hag e-pad 11 bloaz e kenlaboure evit ar romantoù-kazetenn gant Auguste Maquet, met ne voe embannet an istorioù nemet dindan anv Dumas. Skrivañ a rae dibaouez ha karantez al lennerien evit e romantoù a vage gwerzh ar c'hazetennoù e lec'h e vejont embannet : ''Les Trois mousquetaires'' (1844), ''Le comte de Monte Cristo'' (1844-1846), ''La Reine Margot'' (1844-1845), ''Vingt ans après'' (1845)... Ijinañ  a rae ar romantoù a-feur ma veze embannet er c'helaouennoù, o skrivañ meur a hini d'ar memes koulz hep meskañ nag an istorioù, nag ar c'henarroudoú istorel. 

=== E penn ur sal-c'hoariva ===

Sevel a reas e c'hoariva dezhañ e Pariz, an Théátre historique, bet digoret e 1847. Aze e veze savet pezhioù-c'hoari diwar e romantoù. Pinvidik mor e oa Alexandre Dumas d'ar c'houlz-se ha dispignañ a rae divuzul. Stardet e voe gant [[Dispac'h Gall 1848|Dispac'h 1848]], o koll e-pad mizioù e c'hounidoù boas (c'hoariva, romantoù-kazetenn) hag o lakaat e startijenn o kabaliñ evit dilennadegoù ar Breujoù hep dont a-benn da vezañ dilennet hag o souten Eugène Cavaignac a-enep [[Louis-Napoléon Bonaparte]] evit dilenn prezidant an [[Eil Republik c'hall|eilvet Republik]]. Freuz-stal a reas e sal-c'hoariva e 1850.

=== Divroañ ===

Sailhet gant dleoù ha kounnaret gant taol-Stad Bonaparte e tivroas e 1851 da [[Belgia]] asambles gant [[Victor Hugo]]. Echuet e voe neuze ar c'henlabour gant Maquet. Evit distreiñ da Bariz, ar pezh a c'hoarvezas e 1853, e rankas reiñ 45% eus e wirioù aozer a-vremañ ha dazont d'e gredourien. Tabut a savas an diskoulm-mañ etre Dumas ha Maquet. Neuze e lañsas Dumas e gelaouenn bemdeziek anvet ''Le Mousquetaire'' e lec'h e embanne eñvorennoù ha romantoù istorel.

E 1854 e reas berzh bras [[Alexandre Dumas (mab)|e vab]], anvet eveltañ, gant ar pezh c'hoari ''La Dame aux camélias''.

Ur veaj hir da [[Rusia]] a reas e 1858-1859 gant ur mignon livour, Jean-Pierre Moynet. E 1860 e werzhas madoù evit prenañ armoù ha skoazellañ [[Giuseppe Garibaldi]] e Italia. Kas a reas e-unan an armoù ha test an emgannoù e voe. Treiñ a reas e galleg eñvorennoù Garibaldi ivez. Chom a reas e-pad tri bloaz e [[Napoli]], betek 1861, o ren furchata ha mirdi [[Pompei (Henamzer)|Pompei]].

=== '''Republikan en XIX&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved''' ===
Ur spered [[republikan]] ha digor a oa gant Alexandre Dumas. Evel e dad e oa kizidik da vuhez ar re zu o c'hroc’henn ha da zivizoù ar gouarnamant war ar sujed-se. Ne felle ket dezhañ plegañ kennebeut e-tal urzh divezek [[Katoligiezh|ar Gatoliked]]. Setu perak eo bet kontrollet alies e oberennoù gant ar gouarnamant&lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/40527224 &quot;Manuscrits des pièces d'Alexandre dumas et procès-verbaux de censure de ces pièces, conservés aux Archives Nationales&quot;], Odile Krakovitch, ''Revue d'Histoire littéraire de la France'', 1982&lt;/ref&gt; pe dre wask ar Gatoliked ; evel-se n’en doa ket gellet mont betek penn e romant-gazetenn ''Isaac Laquedem'' a gonte buhez ar Boudedeo&lt;ref&gt;[https://www.dumaspere.com/pages/dictionnaire/isaac_laquedem.html Pennad war ar romant-se], savet gant Chantal Chemla war lec'hienn dumaspere.com&lt;/ref&gt;. E 1863 o doa embannet ar gardinaled en [[Index Librorum Prohibitorum]] e vije difennet d'ar Gatoliked lenn romantoù Dumas tad ha mab&lt;ref&gt;[http://books.openedition.org/pur/44945 &quot;La littérature française censurée par le Saint-Siège, depuis la Restauration jusqu’à la veille de la Seconde Guerre mondiale&quot;], Jean-Baptiste Amadieu, ''in'' ''Les censures dans le monde : XIX&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt;- XXI&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; siècle,'' Presses universitaires de Rennes, 2016.&lt;/ref&gt;.

=== Merc’hetaer eus ar c'hentañ ===

Bezañ tad 250 bastard e babore Alexandre Dumas&lt;ref&gt;''[https://www.fayard.fr/1001-nuits/la-route-de-varennes-9782842059224 La route de Varennes]'', Alexandre Dumas, Mille et une nuits, 2005, pajenn 198&lt;/ref&gt;. En o zouez n’en doa anavezet nemet daou vugel : [[Alexandre Dumas (mab)|Alexandre]], ganet e 1824 eus e amezegez Laure Dabay, a deuio da vezañ skrivagner evel an tad ha Marie Alexandrine, ganet e 1831 eus Belle Kreilssamer, un aktourez. Dimezet e voe bet e-pad eizh bloaz d’un aktourez all, Ida Ferrier ; an disparti en doe koustet ker dezhañ, rediet e voe da werzhañ ar c’hastell en doa savet e Marly. 

=== '''Breizh en e oberennoù''' ===
Meur a-wech en doa ijinet Alexandre Dumas istorioù liammet da Vreizh. Da goulz ar [[romantelezh]] e oa bet awenet, evel kalz a arzourien all, gant tem ar [[chouanerezh]] a vez kavet e-barzh ''La comtesse de Charny'' (1842), ''Jeannic le Breton, ou le gérant responsable'' (pezh c’hoari, 1842), ''Les compagnons de Jéhu'' (1857) pe ''Les louves de Machecoul'' (1858). 

E-barzh ''Le capitaine Paul'' (1838) e ijinas penn kentañ buhez Paul Jones, haroz [[James Fenimore Cooper]] e-barzh ''The Pilot, a tale of the sea'' (1824). Profitet en doa Dumas eus ur veaj da Naoned evit mont betek [[An Oriant]] ha klask e dielloù ar Morlu roudoù ouzh donedigezh Paul Jones ; displeg a reas ar raklabour-se e rakskrid e romant&lt;ref&gt;''Le capitaine Paul'' (1838), [http://dumaspere.com/pages/bibliotheque/chapitre.php?lid=r9&amp;cid=1&amp;highlight=&amp;pos=9648#res raksrid].&lt;/ref&gt;.

Komz a zo ivez eus [[Beltram Gwesklin]] e-barzh ''Le Bâtard de Mauléon'' (1846).

Teir gwech d’an nebeutañ e mennegas kêr [[Naoned]] pe [[Liger-Atlantel]] o vezañ perzh ouzh Breizh : e-barzh ''Le chevalier d’Harmental'' (1843)&lt;ref&gt;« Moi, madame; dit le chevalier selon les ordres de Votre Altesse, je suis parti pour la Bretagne, et, arrivé à Nantes, j'ai ouvert mes dépêches et pris connaissance de mes instructions. » ''in Le chevalier d’Harmental'' (1843), [http://dumaspere.com/pages/bibliotheque/chapitre.php?lid=r11&amp;cid=27&amp;highlight=&amp;pos=16102#res chabistr XXVII].&lt;/ref&gt;, ''Le vicomte de Bragelonne'' (1847)&lt;ref&gt;« Le roi vit que d'Artagnan ne voulait pas parler. - Je vous ai fait venir, monsieur le capitaine, pour vous dire d'aller préparer mes logements à Nantes. - À Nantes? s'écria d'Artagnan. - En Bretagne. - Oui, Sire, en Bretagne. » ''in Le vicomte de Bragelonne'' (1847), [http://dumaspere.com/pages/bibliotheque/chapitre.php?lid=r41&amp;cid=240&amp;highlight=&amp;pos=16193#res chabistr CCXL].&lt;/ref&gt; ha ''Les louves de Machecoul'' (1858)&lt;ref&gt;« Car le lac de Grand-Lieu, la forêt de Machecoul, la ville de Bourg-neuf, situés dans cette partie de la France circonscrite aujourd'hui dans le département de la Loire-Inférieure, faisaient partie de la province de Bretagne, avant que la France fût divisée par départements. » ''in Les louves de Machecoul'' (1858), [http://dumaspere.com/pages/bibliotheque/chapitre.php?lid=r54&amp;cid=1&amp;highlight=&amp;pos=1848#res chabistr I].&lt;/ref&gt;. Ar skridoù-se a zo implijet gant stourmerien [[Naoned e Breizh|adunanidigezh melestradurel Breizh]] evit difenn o sav-boent.

E 1869 e teuas Alexandre Dumas da [[Roazhon]] da enklask diwar-benn marv iskiz Pierre Charles Silvestre de Villeneuve (1763-1806), an amiral a rene morlu Frañs ha Spagn a-enep ar Rouantelezh Unanet e-pad [[emgann Trafalgar]]. Fellout a rae da Dumas sevel ur romant diwar-benn an istor-se, met ne reas ket&lt;ref&gt;''[https://pur-editions.fr/product/9707/rennes-de-chateaubriand-au-pere-ubu Rennes, de Chateaubriand au Père Ubu]'', Georges Guitton, PUR, 2023. &lt;/ref&gt;.

=== Bloavezhioù diwezhañ ===

E miz Ebrel 1864 e tistroas eus Italia da Bariz. Prezegennoù a roas e kêrioù Frañs diwar-benn e eñvorennoù, kenderc'hel a reas da embann romantoù, beajiñ a reas e [[Aostria-Hungaria]] e 1865 hag e [[Alamagn]] e 1866. E gelaouenn ''Le Mousquetaire'' a adlañsas e 1866 ha zoken e lañsas e 1868 ur gelaouenn nevez, ''D’Artagnan''.

=== E oberenn ziwezhañ skrivet e Rosko ===
[[Restr:Maison Alexandre Dumas.JPG|thumb|Ti [[Rosko]] lec'h e chomas Alexandre Dumas e-pad hañv 1869.]]
E fin e vuhez e oa mennet mab bihan ostalerour Villers-Cotterêt da embann ''Geriadur meur ar gegin'', un oberenn gant 3 000 rekipe, pep hini bet tañvaet gantañ hervezañ. E 1869 e tilojas eta da [[Rosko]] e Penn-ar-Bed evit bodañ e skridoù&lt;ref&gt;[https://www.letelegramme.fr/finistere/roscoff-29680/spanalexandre-dumasspan-derniere-oeuvre-a-roscoff-2898244.php &quot;Alexandre Dumas. Dernière oeuvre à Roscoff&quot;], Le Télégramme, 28 a viz Meurzh 2017&lt;/ref&gt; e-pad an Hañv. Ar dornskrid a roas d’e embanner e Meurzh 1870, c’hwec'h miz a-raok bezañ tapet gant ur gwallzarvoud gwazhienn ha mervel e ti e vab, d’ar 5 a viz Kerzu 1870, da lavaret eo e-pad [[Brezel Gall-Prusian eus 1870|ar brezel a-enep an Alamaned]]. Douaret e voe e gorf en ur gêriadenn nepell ouzh [[Dieppe]]. Abalamour d’ar [[Brezel Gall-Prusian eus 1870|brezel]] e voe ret gortoz 1872 evit kas e arched da vered Villers-Cotterêt ha ne voe ket embannet e ''C'heriadur meur'' a-raok 1873.

=== Herezh ===
D’an 30 a viz Here 2002 e voe treuzkaset e gorf d’ar Panthéon e Pariz&lt;ref&gt;[https://www.lemonde.fr/archives/article/2002/12/02/une-marianne-noire-accueille-alexandre-dumas-au-pantheon_300390_1819218.html &quot;Une Marianne noire accueille Alexandre Dumas au Panthéon&quot;], Le Monde, 2 décembre 2002.&lt;/ref&gt;.

Hervez Index translatonium an [[UNESCO|Unesco]] emañ Alexandre Dumas e-touez ar skrivagnerien a zo bet troet o oberennoù ar muiañ. An 13vet plas en deus gant 2540 troidigezh&lt;ref&gt;[https://www.unesco.org/xtrans/bsstatexp.aspx?crit1L=5&amp;nTyp=min&amp;topN=50 Unesco, Statistics on whole Index Translationum database], gwirikaet d'an 21 a viz Eost 2023

&lt;/ref&gt;.

== Oberennoù ==
=== C'hoariva ===
# ''[[La Chasse et l'Amour]]'', 1825&lt;ref&gt;Gant [[Pierre-Joseph Rousseau]] hag [[Adolphe de Leuven]]&lt;/ref&gt;
# ''[[La Noce et l'Enterrement]]'', 1826&lt;ref&gt;Gant [[Espérance-Hippolyte Lassagne]] ha [[Gustave Vulpian]]&lt;/ref&gt;
# ''[[Henri III et sa cour]]'' , 1829
# ''[[Christine (Dumas)|Christine, ou Stockholm, Fontainebleau et Rome]]'', 1830
# ''[[Napoléon Bonaparte (Dumas)|Napoléon Bonaparte ou Trente Ans de l’Histoire de France]]'', 1831
# ''[[Antony (Dumas)|Antony]]'', 1831
# ''Charles VII chez ses grands vassaux'' , 1831
# ''Teresa'', 1831&lt;ref&gt;Gant [[Auguste Anicet-Bourgeois]]&lt;/ref&gt;
# ''[[La Tour de Nesle]]'', 1832&lt;ref&gt;Gant Frédéric Gaillardet&lt;/ref&gt;
# ''[[Kean (Dumas)|Kean]]'', 1836
# ''Piquillo'' (opera-komek)&lt;ref&gt;Gant [[Gérard de Nerval]], sonerezh gant [[Hippolyte Monpou]]&lt;/ref&gt;
# ''Caligula'', 1837&lt;ref name=&quot;Nerval&quot;&gt;Gant [[Gérard de Nerval]]&lt;/ref&gt;
# ''Mademoiselle de Belle-Isle'', 1837
# ''L'Alchimiste'' (pezh-c'hoari), 1839&lt;ref name=&quot;Nerval&quot;/&gt;
# ''Les Demoiselles de Saint-Cyr'', 1843&lt;ref name=&quot;Leuven&quot;&gt;Gant [[Adolphe de Leuven]] ha [[Léon Brunswick]]&lt;/ref&gt;
# ''Louise Bernard'', 1843&lt;ref name=&quot;Leuven&quot;/&gt;
# ''Halifax'', 1842&lt;ref&gt;Gant [[Adolphe d'Ennery]]&lt;/ref&gt;
# ''Le Laird de Dumbiky'', 1844&lt;ref name=&quot;Leuven&quot;/&gt;
# ''Contes'', 1844

=== Danevelloù ===
# ''Blanche de Beaulieu'' (e ''Nouvelles contemporaines''), 1826
# ''[[Crimes célèbres]]'', 1839–1841&lt;ref&gt;Gant Pier Angelo Fiorentino, Auguste Arnould, Narcisse Fournier ha Félicien Malefille&lt;/ref&gt;

=== Eñvorennoù-beajoù ===
# ''Impressions de voyage'', 1833
# ''Nouvelles Impressions de voyage (Midi de la France)'', 1841
# ''Excursions sur les bords du Rhin'', 1841
# ''Souvenirs de voyage : Une année à Florence'', 1841

=== Romantoù ===
# ''Souvenirs d’Anthony'', 1835
# ''Chroniques de France : Isabel de Bavière'', 1835
# ''La Salle d’armes'' / ''[[Pauline (Alexandre Dumas)|Pauline]]'', 1838 
# ''Leo Burckart'' gant Gérard de Nerval
# ''Le Capitaine Paul'', 1838
# ''Le Capitaine Pamphile'', 1839
# ''La Comtesse de Salisbury'', 1839
# ''Acté'', 1839
# ''Napoléon'', 1840
# ''Aventures de John Davys'', 1840
# ''Othon, l’archer'', 1840
# ''Les Stuarts'', 1840
# ''Maître Adam le calabrais'', 1840
# ''Le Maître d’armes'', 1840–1841&lt;ref&gt;Gant Augustin Grisier&lt;/ref&gt;
# ''Praxède'', 1841
# ''Aventures de Lydéric, grand-forestier de Flandre'', 1841
# ''Un mariage sous Louis XV'' (pezh-c'hoari), 1841&lt;ref&gt;Gant [[François-Joseph Regnier]]&lt;/ref&gt;
# ''Jeanne la pucelle (1429-1431)'', 1842
# ''[[Le Speronare]]'', 1842
# ''Le Capitaine Arena '', 1842
# ''[[Le Chevalier d'Harmental]]'', 1842&lt;ref&gt;Gant [[Auguste Maquet]].&lt;/ref&gt;
# ''[[Le Corricolo (Dumas)|Le Corricolo]]'', 1843
# ''Filles, Lorettes et Courtisanes'', 1843
# ''[[Georges (romant)|Georges]]'', 1843
# ''Ascanio ou l'Orfèvre du roi'', 1843&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;&gt;Gant [[Paul Meurice]]&lt;/ref&gt;
# ''Amaury'', 1843&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;/&gt;
# ''Sylvandire'', 1844&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;&gt;Gant [[Auguste Maquet]]&lt;/ref&gt;
# ''Fernande'', 1844&lt;ref&gt;Gant [[Hippolyte Auger]]&lt;/ref&gt;
# ''[[Les Trois Mousquetaires]]'', 1844&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Albine ou le Château d’Eppstein'', 1844
# ''Cécile ou la Robe de noces'', 1844
# ''Gabriel Lambert'', 1844
# ''Louis XIV et son siècle'', 1844
# ''[[Vingt ans après]]'', 1845&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''La Guerre des femmes'', 1845
# ''[[Le Comte de Monte-Cristo]]'', 1845–1846&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Une fille du régent'', 1845&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''[[La Reine Margot]]'', 1845&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Les Médicis'', 1845
# ''Les Frères corses'', 1845
# ''[[Le Chevalier de Maison-Rouge]]'', 1845–1846&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''[[La Dame de Monsoreau]]'', 1846&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Le Bâtard de Mauléon'', 1846&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''[[Joseph Balsamo (roman)|Joseph Balsamo]]'', 1846&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt; – awenet gant buhez [[Giuseppe Balsamo]]
# ''Les Deux Diane'', 1846&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;/&gt;
# ''Impressions de voyage : De Paris à Cadix'', 1847
# ''[[Les Quarante-Cinq]]'', 1847&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# '' [[Catilina (tragédie)|Catilina]]'' (théâtre), 1848&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Hamlet, prince de Danemark'' (pezh-c'hoari), 1848&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;/&gt;
# ''[[Le Vicomte de Bragelonne]] ou Dix ans plus tard'', 1848&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Les Mille et Un Fantômes'', 1849&lt;ref&gt;Gant Paul Bocage ha Paul Lacroix&lt;/ref&gt;
# ''[[Le Collier de la reine]]'', 1849&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt; – awenet gant afer karkan ar Rouanez
# ''[[La Femme au collier de velours]]'', 1850
# ''[[La Tulipe noire (roman)|La Tulipe noire]]'', 1850
# ''Le Trou de l’enfer'', 1850
# ''La Colombe'', 1850
# ''La Chasse au chastre'' (pezh-c'hoari), 1850&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Montevideo ou Une nouvelle Troie'', 1850
# ''Le Drame de quatre-vingt-treize'', 1851
# ''Impressions de voyage : [[Suisse]]'', 1851 
# ''[[Ange Pitou (roman)|Ange Pitou]]'', 1851&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Olympe de Clèves'', 1851&lt;ref name=&quot;Maquet&quot;/&gt;
# ''Conscience l'innocent'', 1852
# ''Un [[Histoire de Gil Blas de Santillane|Gil Blas]] en Californie'', 1852&lt;ref&gt;Gant [[Bénédict Revoil]]&lt;/ref&gt;
# ''Histoire de la vie politique et privée de Louis-Philippe'', 1852
# ''La Maison de Savoie, depuis 1555 jusqu'à 1850'', 1852-1856
## ''Emmanuel Philibert'', t. 1, 1852
## ''Léone-Léona'', t. 2, 1853
## ''Mémoires de Jeanne d’Albert de Luynes, comtesse de Verrue, surnommée la Dame de Volupté'', t. 3, 1855
## ''De Victor Amédée III à Charles Albert'', t. 4, 1856
# ''[[La Comtesse de Charny]]'', 1853
# ''Le Pasteur d’Ashbourne'', 1853
# ''Isaac Laquedem'', 1853
# ''Les Drames de la mer'', 1853
# ''Ingénue'', 1853&lt;ref&gt;Gant [[Paul Lacroix]]&lt;/ref&gt;
# ''La Jeunesse de Pierrot'', 1854 
# ''Une vie d’artiste'', 1854
# ''Catherine Blum'', 1854
# ''Saphir'', 1854
# ''Vie et Aventures de la princesse de Monaco'', 1854
# ''Le Marbrier'' (pezh-c'hoari), 1854&lt;ref&gt;Gant [[Léon Brunswick]] ha [[Paul Bocage]]&lt;/ref&gt;
# ''La Conscience'' (pezh-c'hoari), 1854&lt;ref name=&quot;Bocage&quot;&gt;Gant Paul Bocage&lt;/ref&gt;
# ''Le Capitaine Richard'', 1854&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;/&gt;
# ''[[Les Mohicans de Paris]]'', 1854-1855&lt;ref name=&quot;Bocage&quot;/&gt;
# ''Souvenirs de 1830 à 1842'', 1854
# ''La Jeunesse de Louis XIV'' (pezh-c'hoari), 1854
# ''La Dernière Année de Marie Dorval'', 1855
# ''Marie Giovanni, journal d’une parisienne'', 1855
# ''Le Gentilhomme de la Montagne (El Salteador)'', 1855
# ''Le Page du duc de Savoie'', 1855&lt;ref name=&quot;Savoie&quot;&gt;Diwar darnoù eus ''La Maison de Savoie'' (1852).&lt;/ref&gt;
# ''Les Grands Hommes en robe de chambre : César, Henri IV, Richelieu'', 1855–1856
# ''Mémoires d'une aveugle ou Madame du Deffand'', 1856&lt;ref name=&quot;Dash&quot;&gt;Gant ar gonterez Dash&lt;/ref&gt;
# ''[[Les Compagnons de Jéhu]]'', 1856
# ''Les Crimes célèbres'', 1856
# ''La Tour Saint-Jacques'' (pezh-c'hoari), 1856&lt;ref&gt;Gant [[Xavier de Montépin]]&lt;/ref&gt;
# ''Le Fils de la nuit ou Le Pirate'' (pezh-c'hoari), 1856 – Kenlabour gant [[Gérard de Nerval]], Bernard Lopez ha [[Victor Séjour]]&lt;ref&gt;[http://www.dumaspere.com/pages/dictionnaire/fils_nuit.html ''Le Fils de la nuit''] e ''Dumaspere.com''.&lt;/ref&gt;
# '' Un cadet de famille ou Mémoires d'un jeune cadet'', 1856&lt;ref name=&quot;Perceval&quot;&gt;Gant [[Victor Perceval]]&lt;/ref&gt;
# ''L’Homme aux contes'', 1857
# ''Charles le Téméraire'', 1857
# ''Le Meneur de loups'', 1857&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;&gt;Gant [[Gaspard de Cherville]]&lt;/ref&gt;
# ''L'Invitation à la valse'' (pezh-c'hoari), 1857&lt;ref name=&quot;Meurice&quot;/&gt;
# ''La Dame de volupté ou Mémoires de Jeanne d’Albert de Luynes, comtesse de Verrue'', 1857&lt;ref name=&quot;Dash&quot;/&gt;
# ''[[Les Louves de Machecoul]]'', 1858&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;/&gt;
# ''Black'', 1858&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;/&gt;
# ''De Paris à Astrakan'', 1859
# ''Jane'', 1859
# ''L'Île de feu'', 1859&lt;ref&gt;Gant [[Joseph Méry]]&lt;/ref&gt;
# ''Le Fils du forçat, ou Monsieur Coumbes, ou Histoire d’un cabanon et d’un chalet'', 1859&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;/&gt;
# ''La Maison de glace'', 1860
# ''La Route de Varennes'', 1860
# ''Mémoires de Garibaldi'', 1860
# ''Une aventure d’amour'', 1860
# ''Le Roman d'Elvire'' (opera-komek)&lt;ref&gt;Gant [[Adolphe de Leuven]], sonerezh gant [[Ambroise Thomas]]&lt;/ref&gt;
# ''Le Père La Ruine'', 1860&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;/&gt;
# ''Le Père Gigogne, contes pour les enfants'', 1860
# ''La Marquise d’Escoman'', 1860&lt;ref name=&quot;Cherville&quot;/&gt;
# ''L'Envers d'une conspiration'' (pezh-c'hoari), 1860&lt;ref&gt;Gant [[Lockroy]]&lt;/ref&gt;
# ''Une nuit à Florence sous Alexandre de Médicis'', 1861
# ''Les morts vont vite'', 1861
# ''Bric-à-brac'', 2 vol. 1861
# ''La Princesse Flora'', 1863
# ''La Boule de neige'', 1863
# ''La Dame de volupté ou Mémoires de Jeanne d’Albert de Luynes'', 1863&lt;ref name=&quot;Savoie&quot;/&gt;
# ''[[La San Felice]]'', 1864 :
## ''La San Felice''
## ''Emma Lyonna''
## ''Le Destin de la San Felice''
# ''Pietro Monaco sua moglie Maria Oliverio e i loro complici'', 1864
# ''Les Deux Reines'', 1864&lt;ref name=&quot;Dash&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Savoie&quot;/&gt;
# ''[[Souvenirs d'une favorite|Lady Hamilton ou Souvenirs d'une favorite]]'', 1865 (embannet e vez a-wechoù ar romant-mañ dindan an titl ''Confessions d'une favorite'')
# ''Le Fils du forçat'', 1865
# ''[[Les Blancs et les Bleus]]'', 1867 
# ''Les Hommes de fer'', 1867 
# ''Histoire d'un lézard (Souvenirs de Naples)'' (moullet e ''Gazette du grand monde''), 1867/8
# ''La Terreur prussienne, souvenirs dramatiques'', 1868&lt;br /&gt;

=== Oberennoù dalif ===
# ''L'Assassinat de la rue Saint-Roch'', 1861 . Diwar un danevell gant [[Edgar Allan Poe]] 
# ''Ali Pacha'', 1862 
# ''Création et Rédemption'', 1863 
# ''La Fille du marquis'', 1863
# ''Le Prince des voleurs'', 1863
# ''Robin Hood le proscrit'', 1863
# ''L’Île de feu'', 1863
# ''Le Comte de Moret'', 1865 
# ''Parisiens et Provinciaux'', 1867
# ''Le Chevalier de Sainte-Hermine'', 1869 
# ''Création et Rédemption : Le Docteur mystérieux / La Fille du marquis'', 1872
# ''Le Prince des voleurs / Robin Hood le proscrit'', 1872-1873&lt;ref name=&quot;Perceval&quot;/&gt;
# ''Grand Dictionnaire de cuisine'', 1873

== Notennoù ==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Dumas, Alexandre}}
[[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]]
[[Rummad:Skrivagnerien c'hall an XIXvet kantved]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1802]]
[[Rummad:Marvioù 1870]]</text>
      <sha1>m431a2a8zp9si6z02b18e352kdn36b0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aljebr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110944</id>
    <revision>
      <id>2193649</id>
      <parentid>2186271</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34886" sha1="lrcindniiv6byorvwr8q48wc6fxj7be" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:1000-ast.png|140px|right|link=https://br.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pennadoù_a_ra_diouer_d%27ar_Wiki-mañ]]
[[Restr:Diophantus-cover.jpg|thumb|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Kentel [[latin]] levr Diofantus (&lt;small&gt;III&lt;/small&gt;&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; k.),&lt;br&gt;bet embannet e [[1621]]&lt;/div&gt;]]
An '''aljebr''' eo ar skourr eus ar [[jedoniezh]] a bled gant hollekaat an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|oberiadurioù]] war an [[niver]]où a-benn diskoulmañ [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|ataladoù]]&lt;ref&gt;[[Geriadur brezhoneg An Here]], p. 35-a {{br}} ; ar ger &quot;kevatalenn&quot; avat a vo arveret er pennad-mañ.&lt;/ref&gt;.

Ent-klasel ez eo an aljebr un hollekadur eus an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|niveroniezh]], hag un astenn dezhi, pa seller outañ evel damkaniezh an oberiadurioù war an niveroù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|real]] ([[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|muiel]], [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|leiel]]) pe [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|gemplezh]], damkaniezh an diskoulmañ kevatalennoù dre erlerc'hiañ [[lizherenn]]où ouzh an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|talvoud]]où niverel, ha damkaniezh an erlerc'hiañ [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|formulennoù]] hollek ouzh ar jediñ oberadurioù dibarek.

Abaoe deroù an {{XXvet kantved}} e c'haller termeniñ an aljebr en un doare arall : ur rann eus ar jedoniezh eo he fal studiañ, diwar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|aksiomennoù]], lezennoù an aozañ un [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|teskad]] hag an darempredoù etre meur a deskad a dermen ur framm.

A-feur ma 'z ae al labourioù war-raok ez eus bet termenet skourroù nevez d'an aljebr : unan anezho eo [[aljebr Boole]], a c'hanas ar [[Urzhiataerezh|stlenneg]] ha neuze an [[urzhiataer]]ioù.

Pleustrek e oa an aljebr e deroù e istor, pa dalveze da jediñ gorreadoù ha sammadoù [[moneiz]] da skouer ; difetisoc'h-difetisañ eo deuet da vout, hogen daoust d'an darn vuiañ eus an dud bout dic'houest da gompren an aljebr a-vremañ e reont bemdez gant binvioù a zo bet krouet a-drugarez d'an diskiblezh-se, eus ar [[keflusker dre enleskiñ|c'heflusker dre enleskiñ]] betek ar [[pellgomzer (ardivink)|pellgomzer]]ioù hezoug a anver ''smartphones'' – &quot;pellgomzerioù speredek&quot; – er bed a-bezh, na vefent ket kel lemm-se hep an aljebrourion.
 
== Gerdarzh ==
Eus an [[arabeg]] '''[[:ar:الجَبْر|الجَبْر]]''' ''al-jebr'' &quot;diren (un torr)&quot; ha &quot;destrizh&quot; e teu ar ger&lt;ref&gt;Daniel Reig (1983), ''Dictionnaire arabe-français'', Larousse, ISBN 978-2-03-451208-7 (niv. 886-888, pp. 892-892) {{ar}} {{fr}}&lt;/ref&gt;, a zo deuet da vout etrebroadel pe dost – kement hag &quot;erlerc'hiañ ouzh un niver&quot; e talv ar ger [[sinaeg|sinaek]] '''[[:zh:代数|代数]]''' ''dài shù'' evit &quot;aljebr&quot;, da skouer. E deroù an {{XVIIIvet kantved}} ez eo testeniekaet ar stumm brezhonek,diwar ar [[galleg]] ''algèbre'', bet kemeret diwar al [[latin]] ''algebra'' e dibenn ar {{XIVvet kantved}}&lt;ref&gt;Albert Deshayes (2003), ''Dictionnaire étymologique du breton'', Chasse-Marée, ISBN 978-2-914208-25-3 {{br}} {{fr}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;LR&quot;&gt;''Dictionaire de la langue française'', Le Robert (holl embannadurioù) {{fr}}&lt;/ref&gt;.

== Istor ==
[[Restr:Rhind Mathematical Papyrus.jpg|thumb|left|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Papiruz Rhind&lt;/div&gt;]]
Hir eo istor an aljebr, pa gaver roudoù anezhañ e [[sevenadur]] [[Sumer]] adalek 2300 K.J-K&lt;ref&gt;Eleanor Robson (1999), ''Mesopotamian Mathematics 2100-1600 BC – Technical Constants in Bureaucracy and Education'', Oxford University Press, ISBN 978-0-19-815246-0 {{en}}&lt;/ref&gt;.

En [[Henamzer]] dija e oa un doare damkaniezh ar c'hevatalennoù, hep na vefe eus ar ger, a veze diskoulmet dre hentennoù [[mentoniezh|mentoniel]], da lavaret eo nann-jedoniel. E [[Babilon]] hag en [[Henegipt]] e ouied diskoulmañ kudennoù pleustrek a c'haller treiñ e kevatalennoù kentañ pe eil derez. [[Papiruz Rhind]] zo ur skrid jedoniezh bet savet e marevezh ar [[faraon]] [[Apopi (faraon)|Apopi]] war-dro ar bloavezh 1650 K.J-K&lt;ref&gt;O. Neugebauer (1952), ''The Exact Sciences in Antiquity'', Dover Publications, 1969, ISBN 978-0-486-22332-2 {{en}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;Lucas N. H. Bunt, Phillip S. Jones, Jack D. Bedient (1988), ''The Historical Roots of Elementary Mathematics'', Dover Publications, ISBN 978-0-486-25563-7 {{en}}&lt;/ref&gt;.

En [[India]] an eil kantved K.J-K. e voe embannet ul levr jedoniezh gant [[Jainegezh|Jained]], [[:hi:स्थानांग सूत्र|''Sthānāṅgasūtra'']]&lt;ref&gt;An titl [[Sañskriteg|sañskritek]] eo ; ''Ṭhāṇaṃgasutta'' eo an hini [[Prakriteg|prakritek]], yezh orin ar skrid.&lt;/ref&gt;, ma 'z eus kevatalennoù eeun, reoù eil derez ha reoù trede derez&lt;ref&gt;Kornelius Kruempelmann (2006), ''The Sthanangasutra - An Encyclopaedic Text Of The Svetambara Canon'', [https://web.archive.org/web/20120825030748/http://www.soas.ac.uk/research/publications/journals/ijjs/archive/file32514.pdf ''International Journal of Jaina Studies''] {{en}}&lt;/ref&gt;.

E [[Sina]] an [[Tierniezh Zhou|dierniezh Zhou]] (1122-256 K.J-K.) emañ gwrizioù ur skrid anvet 九章算術 ''jiǔ zhāng suàn shù'' &quot;Nav fennad diwar-benn arz ar jediñ&quot; a voe kendastumet gant rummadoù gouezeion betek deroù amzervezh an [[Tierniezh Han|dierniezh Han]] (206 K.J-K.-[[220]]) ; en eizhvet pennad ez eus un doare da ziskoulmañ kevatalennoù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|linennek]]&lt;ref&gt;Karine Chemla &amp; Guo Shuchun (2005), ''Les neuf chapitres – Le classique mathématique de la Chine ancienne et ses commentaires'', Dunod, ISBN 978-2-10-049589-4 {{fr}}&lt;/ref&gt;.

En {{IIIe kantved}} ez ijinas ar jedoniour [[gres]]ian [[Diofantos Aleksandria]] (~[[200]]-~[[284]]) un doare nevez da ziskoulmañ kevatalennoù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|polinom]]el meur a [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|zianavenn]] enno, a anver &quot;[[Kevatalenn Diofantos|Kevatalennoù Diofantos]]&quot; hiziv c'hoazh&lt;ref&gt;[http://www.maths-et-tiques.fr/index.php/histoire-des-maths/mathematiciens-celebres/diophante ''Maths et tiques''] {{fr}}&lt;/ref&gt; ; &quot;tad an aljebr&quot; a vez graet anezhañ alies.
[[Restr:Image-Al-Kitāb al-muḫtaṣar fī ḥisāb al-ğabr wa-l-muqābala.jpg|thumb|Ur bajenn eus levr Al-Khwārizmī]]
En {{VIIIvet kantved}} e voe staliet ar c'hevatalennoù da vat gant ar jedoniour [[persia]]n [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī|Abū ʿAbdallāh Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] (~[[781]]-~[[847]]) en e levr [[:ar:'الكتاب المختصر في حساب الجبر والمقابلة|'الكتاب المختصر في حساب الجبر والمقابلة]] ''Kitāb al-mukhtaṣar fī ḥisāb al-jabr wa-l-muqābala'' &quot;levr ar jedoniezh dre an destrizh hag ar c'heñveriañ&quot;, deuet er gouloù etre ar bloavezhioù [[813]] ha [[833]], ma studi an diskoulmañ kevatalennoù kentañ hag eil derez&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130727105500/http://www.univ-irem.fr/commissions/epistemologie/ressouces/ress.ext/grands%20textes/alkhwarismi.htm ''Institut de Recherche sur l'Enseignement des Mathématiques (IRAM)''] {{fr}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
A-drugarez da Al-Khwārizmī e voe skignet arver ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|mann]] [[india]]n er jedoniezh, a voe degaset en Europa ar [[Krennamzer|Grennamzer]] gant ar [[pab]] [[Jelvestr II]], ar pezh a gasas implij an [[abakenn]]où da get tamm-ha-tamm hag a glotaas an aljebr dre arver an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|algoritmoù]] – deveret diouzh ''al-Khwārizmī'' eo ar gerioù [[latin]] ''algorismus'', [[saozneg|saoznek]] ''algorithm'' ha gallek ''algorithm'' e gwirionez, adalek [[1200]]-[[1250]] e saozneg&lt;ref&gt;''Random House Webster's College Dictionary'', Random House (holl embannadurioù) {{en}}&lt;/ref&gt; hag adalek [[1554]] e galleg.&lt;ref name=&quot;LR&quot; /&gt;

En {{XIvet kantved}} e kavas ar Persian [[Omar C'hayyam]] ([[1048]]-[[1131]]) un doare da ziskoulmañ ar c'hevatalennnoù trede derez&lt;ref&gt;Mehdi Aminrazavi, Glen Van Brummelen (2011), ''Umar Khayyam'', [http://plato.stanford.edu/entries/umar-khayyam/ ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''] {{en}}&lt;/ref&gt;.
War-lerc'h labourioù ar Bersaned c'hoazh, ar jedoniour [[italia]]n Leonardo Pisano [[Fibonacci]] (~[[1170]]-~1250) a zegasas ar [[sifroù arabek]], an [[dispakadur dekredel|niveradur dekvedennel]] hag an notadur aljebrel en Europa.

[[Restr:Johannes Widmann-Mercantile Arithmetic 1489.jpg|thumb|left|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Kentañ ar ver an arouzennoù '''+''' ha '''-'''&lt;/div&gt;]]
[[Restr:Recorde - The Whetstone of Witte - equals.jpg|thumb|left|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Displegadenn arver an arouezenn '''='''&lt;/div&gt;]]
[[Restr:First Equation Ever.png|thumb|left|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;Ar c'hentañ kevatalenn biskoazh,&lt;br&gt;skrivet gant R. Recorde&lt;br&gt;&lt;small&gt;14x + 15 = 71&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''&lt;small&gt;(x = 4 eo an diskoulm)&lt;/small&gt;''&lt;/div&gt;]]
E [[1489]] ez eo testeniekaet an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|arouezenn]]où '''+''' ha '''–''' el levr ''Behende und hüpsche Rechenung auff allen Kauffmanschafft'' &quot;Aritmetik prim ha brav evit ar genwerzhourion&quot; gant an Alaman [[Johannes Widmann]] (~[[1460]]-~[[1500]]).

E [[1524]] e voe embannet ar pleustrad ''Coß''&lt;ref&gt;Anv an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|dianavenn]] en Alamagn ar Grennamzer.&lt;/ref&gt; gant an Alaman [[Adam Ries]] (pe ''Riese'', [[1492]]-[[1559]]), ma arveras an arouezenn '''√''', un distummadur eus pennlizherenn ''radix'', evit aroueziañ gwrizienn garrez un niver&lt;ref&gt;Rainer Gebhardt (2009), ''Das macht nach Adam Ries(e)..., [https://web.archive.org/web/20131006181950/https://www.mathematik.de/ger/presse/ausdenmitteilungen/artikel/mdmv-17-2-117.pdf ''Mathematik.de''] {{de}}&lt;/ref&gt;.

E [[1557]] e voe degaset an aljebr hag an arouezenn '''+''' er [[Rouantelezh-Unanet]] gant ar [[Kembre|C'hembread]] [[Robert Recorde]] (~[[1512]]-[[1558]]), a voe an den kentañ oc'h ober gant an arouezenn '''=''' en e skrid ''The Whetstone of Witte'' &quot;Higolenn ar spered&quot; evit treuzskrivañ ur gevatalenn.&lt;br&gt;
El levr anvet ''Artis Analyticae Praxis ad Aequationes Algebraicas Resolvendas'' &quot;Embreg arz an dielfennañ dre gevatalennoù aljebrel diskoulmet&quot; gant ar jedoniour saoz [[Thomad Harriot]] (~[[1560]]-[[1621]]) eo e teuas war wel an arouezennoù '''&lt;''' (&quot;bihanoc'h eget&quot;) ha '''&gt;''' (&quot;brasoc'h eget&quot;)&lt;ref&gt;Nathalie Caspard, Bruno Leclerc, Bernard Monjarret (2007), ''Ensembles ordonnés finis : concepts, résultats et usages'', Springer, ISBN 978-3-540-73755-1 [http://books.google.fr/books?id=m1CYIthyR3QC&amp;pg=PR13&amp;lpg=PR13&amp;dq=%22Artis+Analyticae+Praxis+ad+Aequationes+Algebraicas+Resolvendas%22&amp;source=bl&amp;ots=CeMbzFKmuS&amp;sig=0M6RNIdhNs9LnhagZ78EenOXfq4&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ei=xlF6U_nxFISs0QWZkoDwAQ&amp;ved=0CE0Q6AEwBA#v=onepage&amp;q=%22Artis%20Analyticae%20Praxis%20ad%20Aequationes%20Algebraicas%20Resolvendas%22&amp;f=false Google Books] {{fr}}&lt;/ref&gt;. Den ne oar ha gant T. Harriot e oant bet ijinet, pe lakaet el levr gant an embanner evit splanaat ar skrid.

Adalek ar pleustrad ''Isagoge in artem analyticum'' &quot;An nor ag an arz da zielfennañ&quot; bet embannet e [[Tours]] e [[1591]] gant ar [[Bro-C'hall|Gall]] [[François Viète]] ([[1540]]-[[1603]]), a ijinas erlerc'hiañ niveroù ouzh lizherennoù, e voe damkaniezh ar c'hevatalennoù ur skourr eus ar jedoniezh&lt;ref&gt;J.-L. Vaulézard, ''La nouvelle algèbre de M. Viète, précédée de : Introduction en l'art analytique'', Fayard, 1986, ISBN 978-2-2130-1632-0 {{fr}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
En embannadurioù goude ez ouzhpennas ur stagadenn anvet ''Logistice speciosa'' &quot;Arzoù heneuz ar poellata&quot; ma tisplegas an oberadurioù diazez hag an doare da sevel [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|binom]]où d'ar c'hwec'hvet [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|galloudad]], hag un eil stagadenn anvet ''Zetetica'' &quot;Skiant ar poelladennoù&quot; ma teskrivas an doare da ziskoulmañ kevatalennoù.

Nebeud goude, e [[1631]], e voe degaset '''x''' evit aroueziañ al lieskementiñ gant ar Saoz [[William Oughtred]] ([[1574]]-[[1660]]) e ''Clavis Mathematicae'' &quot;Alc'hwez ar jedoniezh&quot;, kevret gant an arouezenn '''±''' hag al lizherenn [[Pi (niver)|π]] evit aroueziañ ar feur etre tro-gelc'h ha treuzkiz ur c'helc'h. E [[1659]] e voe implijet '''*''' el lieskementadenn ''a * b'' gant ar jedoniour [[Suis]] [[Johann Heinrich Rahn]] ([[1622]]-[[1676]]) en e levr ''Teutsche Algebra'' &quot;Aljebr alaman&quot;&lt;ref&gt;[http://books.google.co.uk/books/about/Teutsche_Algebra.html?id=ZJg_AAAAcAAJ ''Google Books''] {{de}}&lt;/ref&gt; ; gant an ''obelus'' '''÷''' e rae evit ar rannañ, koulz ha gant an arouezenn '''∴''' evit &quot;neuze&quot;.

Gant ar jedoniour gall [[René Descartes]] ([[1596]]-[[1650]]) e voe divizet ober gant [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|galloutaer]]ioù e-lec'h ar berradurioù ''A quadr'' pe ''A cub'' a veze arveret gant François Viète evit notañ ''5&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; = 25'' pe ''5&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; = 125'', da skouer&lt;ref&gt;Tom Sorell (2000), ''Descartes – A vry Short Introduction'', Oxford University Press, ISBN 978-0-19-285409-4, p. 19 {{en}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Tamm-ha-tamm e voe arveret niveroù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|derc'hel]] evel √–1 evit dont a-benn da jediñ gwriziennoù nann-real ar c'hevatalennoù.

En {{XVIIIvet kantved}} e voe kaset an aljebr war-raok, gant ar Saoz [[Isaac Newton]] ([[1643]]-[[1727]]) hag an Alaman [[Gottfried Leibniz]] ([[1646]]-[[1716]]) pergen, war tachenn ar c'hevreizhennoù hag ar jediñ [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|borc'hedel]].

En {{XIXvet kantved}} e voe ganet an aljebr arnevez a-drugarez d'ur Gall arall, [[Évariste Galois]] ([[1811]]-[[1832]]), a ijinas diskoulmañ kevatalennoù dre [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|wriziennoù n-vet]].&lt;br&gt;
Évariste Galois ivez e voe ar jedoniour a zegasas keal ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|stroll]]où en aljebr, da lavaret eo strolladoù niveroù a zo bodet hervez ul lezenn diabarzh, un elfenn neptu hag un elfenn [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|simetrek]], da skouer : stroll an niveroù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|anterin]] [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|relativel]] ℤ (..., −5, −4, −3, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5&amp;nbsp;...).&lt;br&gt;
A-drugarez da zegasadennoù Évariste Galois e voe aesaet a-galz an diskoulmañ kevatalennoù eil, trede ha pevare derez, hogen dic'hallus e chomas diskoulmañ ar re bempvet derez ; ar galloudadoù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|rannel]] a voe ijinet neuze.

Adal neuze voe graet jedadennoù war traezoù n'int ket niveroù dre ret : e [[1843]] e voe kavet ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|pernion]]où (i&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; = j&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; = k&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; = ijk = –1) gant an [[Iwerzhon]]ad [[William Rowan Hamilton]] ([[1805]]-[[1865]]) ; ar [[Bro-Saoz|Saoz]] [[Georges Boole]] ([[1815]]-[[1864]]) a ijinas e aljebr e [[1847]], a zo un diazez d'ar jedoniezh [[elekronik|elektronek]] ; ar Saozon [[Arthur Cayley]] ([[1821]]-[[1895]]) ha [[James Joseph Sylvester]] ([[1814]]-[[1897]]), harpet gant W.R. Hamilton, a studias ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|matris]]où er bloavezhioù [[1850]] ha deveret diouzh o labour e vo [[goulevioù]] ar stlenneg ; an [[Alamagn|Alaman]] [[Ernst Kummer]] ([[1810]]-[[1893]]) a ziazezas damkaniezh aljebrel an niveroù.

E deroù an {{XXvet kantved}} e voe lakaet ar [[poell|boelloniezh]] hag an aksiomennoù da zodennoù pennañ an aljebr gant ar Gall [[Henri Poincaré]] ([[1854]]-[[1912]]) hag an Alaman [[David Hilbert]] ([[1862]]-[[1943]]).&lt;br&gt;
Diorroet ha klokaet e voe damkaniezh ar strolloù war-dro ar bloavezh [[1910]] ha hentennoù jediñ a zigoras an hent da c'houleverezh an urzhiaterioù.&lt;br&gt;
Difetisoc'h-difetisañ e teuas an aljebr a-c'houde labourioù an [[Aostria]]n [[Emil Artin]] ([[1898]]-[[1962]]) war korf an niveroù aljebrel.&lt;br&gt;
Er bloavezh [[1942]] ez embannas ar strollad jedoniourion c'hall ''[[Nicolas Bourbaki]]'' e studiadennoù kentañ a-zivout an aljebr e korf e levr ''Élements de mathématique'', a vez hizivaet c'hoazh a vare da vare&lt;ref&gt;Gant an embannadurioù [http://www.springer.com/?SGWID=0-102-24-0-0&amp;searchType=EASY_CDA&amp;queryText=Bourbaki&amp;x=11&amp;y=7 Springer] e vez embannet pe adembannet holl levrioù ar strollad Nicolas Bourbaki.&lt;/ref&gt;.

== Diazezoù an aljebr ==
{| class=&quot;infobox&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;width:220px; font-size:90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#ffffff&quot;
| align=&quot;center&quot; | &lt;math&gt;x=\frac{-b\pm\sqrt{b^2-4ac\ }}{2a}&lt;/math&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | Diskoulm ar gevatalenn&lt;br&gt;''ax''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; + ''bx'' + ''c'' = 0
|-
|}
Kalz tud ne ouzont netra eus ar jedoniezh en tu arall d'an aritmetik : an niveroù anterin ''0, 1, 2, 3, 4, 5,&amp;nbsp;...'' hag an oberiadurioù +, –, x, ÷ a vez implijet bemdez.&lt;br&gt;
En aljebr e reer gant lizherennoù evit aroueziañ an niveroù a c'hall kemmañ : [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|argemmenn]]où eo al lizherennoù ''a, b, ..., n, ..., x, y, z'' pa c'hallont aroueziañ forzh pe niver ; ''x, y, z'' a implijer peurliesañ evit an niveroù dianav, an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|dianavenn]]où.

Ur skouer eeun evit displegañ pegen aesoc'h e vez jediñ dre an aljebr eget dre an aritmetik : petra eo sammad an holl niveroù adalek &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; betek &lt;math&gt;20&lt;/math&gt; ?
* Dre an arithmetik : &lt;math&gt;1 + 2 + 3 + 4 + 5 +6 +7 +8 +9 + 10 + 11 + 12 + 13 + 14 + 15 + 16 + 17 + 18 + 19 + 20 = 210&lt;/math&gt;
* Dre an aljebr : goulennet ez eus jediñ sammad an holl niveroù adalek &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; betek &lt;math&gt;n = 20&lt;/math&gt; ; aes eo ! &lt;math&gt;n(n +1)\over2&lt;/math&gt; eo an disoc'h, neuze ez eo an hanter eus &lt;math&gt;20 * 21 = 420&lt;/math&gt;, da lavarout eo &lt;math&gt;210&lt;/math&gt;.
Splet bras an aljebr zo diskouezet amañ : talvezout a ra an doare evit forzh pe niver &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; : mard eo &lt;math&gt;n = 197&lt;/math&gt;, an disoc'h zo &lt;math&gt;19503&lt;/math&gt; — kaskit jediñ dre an aritmetik 'ta !
===Pennaennoù===
;Niveroù leiel ha niveroù muiel
Pa vez roet ur vent a c'haller meizañ dre zaou ster ne c'hall ket an niveroù aritmetek termeniñ ar ster a zere ; da skouer :
# 50 [[euro|€]], rak disheñvel diouzh dleout 50 € eo gounit 50 € ;
# 50 [[metr|km]], rak disheñvel diouzh bout 50 [[metr|km]] a-raok [[Pariz]] pa 'z eer a [[Brest|Vrest]] da Bariz eo bout 50 [[metr|km]] goude Pariz pa 'z eer a Bariz da [[Straßburg]].
Evit diskoulmañ ar gudenn-se o deus an aljebrourien divizet ijinañ ul linenn eeun, didermen a bep tu d'an niver ''0'' o deus lakaet en he c'hreiz. Un tuadur o deus roet d'al linenn-se : peogwir e skrivomp-ni a gleiz da zehou e vo tuet al linenn a gleiz da zehou amañ ivez. Ur [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|sturiadell]] a reer en aljebr eus hevelep eeunenn duet. Penaos e vo skrivet ar mentoù &quot;50 €&quot; ha &quot;50 km&quot; war an eeunenn-se neuze ?
# Dereziet en euroioù e vo al linenn ; 50 derez a-gleiz da ''0'' e vo lakaet an niver ''50'' evit aroueziañ &quot;dleout 50 €&quot;, ha 50 derez a-zehou da ''0'' e vo lakaet an niver ''50'' ivez evit aroueziañ &quot;gounit 50 €&quot;. Kement hag &quot;euro ebet&quot; e talvez ''0'' en degouezh-mañ.
# Dereziet e kilometroù e vo al linenn ; 50 derez a-gleiz da ''0'' e vo lakaet an niver ''50'' evit aroueziañ &quot;bout 50 km a-raok Pariz pa 'z eer a Vrest da Bariz&quot;, ha 50 derez a-zehou da ''0'' e vo lakaet an niver ''50'' ivez evit aroueziañ &quot;bout 50 km goude Pariz pa 'z eer a Bariz da Straßburg&quot;. Kement ha &quot;Pariz&quot; e talvez ''0'' en degouezh-se.
Da niveroù aljebrel eo troet ar pevar niver ''50'' goude bout bet lakaet war al linenn duet. 
''Leiel'' eo an holl niveroù a zo a-gleiz da ''0'' ha ''muiel'' eo an holl re a zo a-zehou dezhañ ; na leiel na muiel eo ''0''. Dre an arouez &quot;'''–'''&quot; (&quot;nemet&quot;) e verker an niveroù leiel, a zo bihanoc'h eget ''0'', dre an arouez &quot;'''+'''&quot; (&quot;mui&quot;) e verker an niveroù muiel, a zo brasoc'h eget ''0'' : –50 &lt; 0 &lt; +50 neuze.
# A gleiz da zehou e vo ''–50'' (dleout 50 €), ''0'', ''+50'' (gounid 50 €).
# A gleiz da zehou ivez e vo ''-50'' (50&amp;nbsp;km a chom kent erruout e Pariz), ''0'', ''+50'' (50&amp;nbsp;km zo bet dibunet adalek Pariz). 
Evel-se neuze ez eo sklaeroc'h pep [[keleier|keloù]], resisoc'h ar mentoù, hag e c'haller ober jedadennoù difazi war an niveroù-se pa ouzer o zalvoudegezh relativel e-keñver an niver ''0'' :
# pa 'z eus 50 € war ur gont-bank e sav ar sammad da 100 € mar gounezer 50 € (daougementet eo ar peadra) ; mard eus un toull a 50 € er gont ha mar dleer 50 € ouzhpenn ez eo daougementet an toull ;
# mard eer a Vrest da Straßburg (591&amp;nbsp;km a Vrest da Bariz, 488&amp;nbsp;km a Bariz da Straßburg, 1 079&amp;nbsp;km en holl), ''-50'' a dalvez ez eus bet dibunet 541&amp;nbsp;km hag e chom 538&amp;nbsp;km, hanter hent neuze, pa dalvez ''+50'' ez eus bet dibunet 641&amp;nbsp;km (kant ouzhpenn) hag e chom 438&amp;nbsp;km (kant nebeutoc'h) da zibunañ.
;Talvoud dizave
An niver aritmetek ''50'' a skriver &quot;|50|&quot; evit merkañ talvoud [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|dizave]] an niveroù relativel –50 ha +50.&lt;br&gt;
En aritmetik e vez kevatal daou niver pa vezont skrivet heñvel : ''50 = 50'' ; en aljebr avat e vezont kevatal p'o devez an hevelep talvoud dizave '''hag''' an hevelep tuadur, leiel pe vuiel : ''–50 = –50'', ''+50 = +50'', met disheñvel diouzh ''-50'' eo ''+50'' daoust dezho kaout an hevelep talvoud dizave |50| rak daou gementad disheñvel a aroueziont, hag un diforc'h a 100 zo etre an daou niver.&lt;br&gt;
Pa sammer daou niver relativel e ranker teurel pled d'o zalvoudoù dizave ha d'o arouezennoù :
* p'o deus an daou niver an hevelep arouezenn ez eo o sammad an niver eo e dalvoud dizave ar sammad eus an talvoudoù dizave, gant an arouezenn a zo boutin : (+50) + (+100) = (+150) ;
* p'o deus an daou niver arouezennoù disheñvel ez eo o sammad an niver eo e dalvoud dizave an diforc'h etre an talvoudoù dizave, gant arouezenn ar brasañ talvoud dizave : (+50) + (–100) = (-50).
;Niveroù ha lizherennoù
A-drugarez da François Viète a c'haller erlerc'hiañ an niveroù ouzh lizherennoù.
Spletus e meur a geñver eo ar bennaenn-se, pa dalvez da
* dermeniñ lezennoù an niveroniezh en un doare hollek, ha dre-se digeriñ an hent da studi reizhiadek an niveroù ;
:pa skriver lezenn an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|eilpennadusted]] dindan ar stumm ''a'' + ''b'' = ''b'' + ''a'' e talvez evit an holl niveroù aroueziet gant ''a'' pe ''b'', ha leiel pe vuiel e vefent ;
* ober dave da niveroù dianav dre sevel kevatalennoù ha studiañ an doareoù d'o diskoulmañ ; al lizherennoù ''x, y, z'' a dalvez da aroueziañ an dianavennoù ;
:pe niver a ro 47 pa vez lieskementet dre 3 hag ouzhpennet 8 outañ ? Aes eo skrivañ : 3''x'' + 8 = 47 ha kavout an diskoulm : ''x'' = (47 – 8) ÷ 3 = 13 ;
* studiañ kudennoù hollek hep ober dave da niveroù a vefe anavezet en ur gudenn dibarek ;
:pe c'hounid a vo mar gwerzher [[kilogramm]]où un danvez d'ur priz digemm ? Trawalc'h eo skrivañ ar formulenn ''G = px'', m'emañ ''G'' ar gounid, ''p'' ar priz digemm ha ''x'' an niver a gilogrammoù a vo bet gwerzhet ;
* sevel [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|kevreizhennoù]] jedoniel dre arverañ arouezioù evit an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|digemmennoù]] hag an argemmennoù ;
:pe vuzad ''B'' a vo diwar adwerzhañ d'ur priz ''P'' un dra a zo bet prenet d'ur priz ''p'' ? Evit pep adwerzhadenn e vo ''B'' = ''Px - p'' ar gevatalenn, hag ''f(x)'' = ''Px - p'' ar gevreizhenn a lakaio ar gounid ''B'' da glotañ gant an niver ''x'' a draoù bet gwerzhet.

=== Jedadoù aljebrel ===
{| class=&quot;infobox&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;width:224px; font-size:90%;&quot;
|-
| [[Restr:Freshman's Dream.svg|220px|Freshman's Dream.svg]]
|-
| align=&quot;center&quot; | '''''Freshman's Dream''''' &lt;small&gt;&quot;Hunvre Freshman&quot;&lt;/small&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | Displegadenn ar binom&lt;br&gt;(''x''&amp;nbsp;+&amp;nbsp;''y'')&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; = ''x''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;+&amp;nbsp;2''xy''&amp;nbsp;+&amp;nbsp;''y''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; | ''x + y'' (= ''y + x'') eo ment pep tu ar garrezenn.&lt;br&gt;
Sammad gorreadoù al lunioù melen (''x''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;), gwer (''y''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;) ha gris (2''xy'') eo gorread ar garrezenn (''x''&amp;nbsp;+&amp;nbsp;''y'')&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.
|-
|}
Lizherennoù, niveroù hag arouezennoù arall (+, –, x, ÷, √ ...) a implijer en aljebr. Ur &quot;jedad aljebrel&quot; a reer neuze eus kement hollad lizherennoù ha niveroù kenstaget gant aouezennoù a diskouez an oberadurioù a zo da ober, evel : 3''ax''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; – 7''b''.&lt;br&gt;
Meur a zoare jedadoù aljebrel zo.
* Ur &quot;monom&quot; a reer eus ur jedad n'emañ nag an arouezenn '''+''' nag an arouezenn '''–''' ennañ, evel er jedad ''a''√3 ÷ 2.
* Ur &quot;polinom&quot; a reer eus ur jedad meur a vonom ennañ :
** ur &quot;binom&quot; a reer eus daou vonom a zo liammet dre an arouezennoù '''+''' pe '''–''', evel er jedadoù ''a'' – ''b'' ha 5''x''&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; + 4''ab''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ;
** un &quot;trinom&quot; eo ''ax''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; + ''bx'' + ''c'', tri monom ennañ.
;Faktoreladur
Sammad aljebrel meur a vonom eo pep polinom eta, neuze n'eus ket ur polinom eus ar jedad (''x'' – 3)(''y'' + √2) : lieskementadur daou vonom eo, tra ken.&lt;br&gt;
Dre [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|faktoreladur]] ur polinom gwirion ez eur deuet a-benn da skrivañ al lieskementadur-se :
* ''xy'' + ''x''√2 – 3''y'' – 3√2 eo ar polinom ;
* merzout a reer emañ ''x'' o lieskementiñ ''y'' ha √2, hag emañ –3 o lieskementiñ ''y'' ha √2 ivez ;
* kement-se a zastumer er jedadoù ''x''(''y'' + √2) ha –3(''y'' + √2) ;
* peogwir eo (''y'' + √2) boutin d'an daou jedad e c'haller skrivañ ar jedad [''x'' + (–3)](''y'' + √2), ha neuze (''x'' – 3)(''y'' + √2).

== Doareoù aljebroù ==
Meur a zoare aljebr zo bremañ, difetisoc'h-difetisañ ha kempleshoc'h-kemplesañ a-feur ma pellaer diouzh ar pennaennoù.&lt;br&gt;
Setu amañ tri doare aljebr disheñvel, evit reiñ un alberzh eus emdroaur an diskiblezh.
=== Aljebr linennek ===
An &quot;aljebr linennek&quot;, pe lieslinennek, eo ar skourr eus ar jedoniezh a bled gant ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|sturiadell]]où a-benn studiañ dilerc'hiadennoù en egorioù [[Euklides|euklidian]] ur vent dezho (linnennoù), div vent dezho ([[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|plaenenn]]) pe deir ment dezho (an egor m'emaomp, betek-gouzout). Dre ar sturiadelloù e c'haller neuze ober jedadennoù gant an [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|egor]]ioù [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|sturiadel]].&lt;br&gt;
Pelloc'h eget framm Euklides eo aet an aljebr linennek avat, pa vez graet jedadennoù en egorioù 4, 5, 6, ''n'' ment dezho, betek egorioù didermen niver o mentoù.&lt;br&gt; 
Da skouer, sturiadelloù eizhmentek a vez arveret en [[armerzh]] evit aroueziañ [[Produadur Broadel Kriz|kenderc'h broadel kriz]] (KDK) eizh bro.&lt;br&gt;
An aljebr linennek eo an diazez d'ar matrisoù ha d'ar [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|stennadell]]où.
=== Aljebr difetis ===
Gant meizadoù hollekoc'h eget aritmetik an niveroù hag an aljebr diazez e pled an aljebr difetis. 
* '''Teskadoù''' : holladoù resis ag elfennoù diforc'h eo an teskadoù, evel niveroù, tud, lizherennoù, traezoù a bep doare, ha teskadoù zoken.
:Dre bennlizherennoù e vez aroueziet an teskadoù ; kevatal an eil d'egile eo an teskadoù ''A'' ha ''B'' pan endalc'hont rik an hevelep elfennoù.
[[Restr:Set of playing cards 52.JPG|thumb|left|Ul liesad kartezian]]
* '''Oberadurioù binarel''' : da lavaret eo oberadurioù etre div elfenn a reer en teskadoù hag etre teskadoù. Lod a vez implijet bemdez (+, –, x, ÷), lod arall a vez dianavoc'h d'an dud, evel al [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|liesad]]où [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|kartezian]] petra bennak ma c'haller kejañ outo bemdez, pa c'hoarier ar [[kartoù|c'hartoù]] da skouer :
:mard eo ''A'' an teskad { B, R, D, L, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 }&lt;br&gt;ha ''B'' an teskad { ♠ pikez, ♦ karo,  ♣ treflez, ♥ keur }&lt;br&gt;ez eo al liesad kartezian ''A'' x ''B'' an teskad { (B, ♠)...(2, ♠), (B, ♦)...(2, ♦), (B, ♣)...(2, ♣), (B, ♥)...(2, ♥) }, da lavaret eo ur c'hartoù 52 gartenn ennañ.
{{clear}}
* '''Elfennoù neptu''' : en un teskad e reer &quot;elfenn neptu&quot; eus un elfenn na gemm ket un elfenn arall pa vez lakaet da oberiañ ganti dre unan eus lezennoù an teskad.
:Da skouer, ''0'' eo an elfenn neptu evit ar sammañ niveroù (''a'' + 0 = ''a''), ''1'' eo an elfenn neptu evit al lieskementiñ (''b'' x 1 = ''b'').
* '''Elfennoù simetrek''' : pa voe divizet ober gant niveroù leiel e voe savet meizad an elfennoù simetrek ivez.
:An elfenn ''–a'' eo elfenn simetrek ''a'' pa vez sammet, hag ''a'' + (–''a'') = 0, elfenn neptu ar sammañ ; an elfenn ''b''&lt;sup&gt;–1&lt;/sup&gt; eo elfenn simetrek ''b'', ha ''b'' x  ''b''&lt;sup&gt;–1&lt;/sup&gt; = 1, an elfenn neptu el lieskementiñ.
=== Aljebr Boole ===
{| class=&quot;infobox&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;width:200px; font-size:90%;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | '''Taolennoù al lezennoù ''HA'' ha ''PE'''''
&lt;br&gt;&lt;hr&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100px&quot;
|+ Lezenn '''HA'''
! ''a''
! ''b''
! ''a.b''
|-
| align=&quot;center&quot; | 0 
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | '''0'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | '''0'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | '''0'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | '''1'''
|}
| align=&quot;center&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100px&quot;
|+ Lezenn '''PE'''
! ''a''
! ''b''
! ''a+b''
|-
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | '''0'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | '''1'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 0
| align=&quot;center&quot; | '''1'''
|-
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | '''1'''
|}
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |
* Gwir eo '''a.b''' pa vez gwir ''a'' HA ''b''.
* Gwir eo '''a+b''' pa vez gwir ''a'' PE ''b''.
|-
|}
Gant George Boole e voe ijinet jediñ gant argemmennoù reizhpoellek hag en un doare [[#Geriaoueg vrezhonek an aljebr|binarel]] : pe gwir (&quot;1&quot;) pe ziwir (&quot;0&quot;) eo pep argemm. An aljebr-se a implijer er jedoniezh, e skiant ar reizhpoell hag en elektronik. En domani diwezhañ-se e reer dre amredoù reizhpoellek ''HA'' ha ''PE'', a zo an diazez da [[greanterezh|c'hreanterezh]] ar stlenn.&lt;br&gt;
Ur benveg da dermeniñ kevreizhennoù a-benn diskouez poellatadurioù dre stadoù a zo liammet ouzh plegennoù resis eo aljebr Boole.&lt;br&gt;
Da skouer : ur bellgomzadenn.
* Kemer al linenn ''(K)'' a c'haller ober mar klever ''(k)'' ur sonadenn HA ''(.)'' mar divizer respont ''(r)'', ar pezh a skriver ''K'' = ''k''. ''r'' ; gwir eo ''K'' pa vez ''k'' hag ''r'' gwir ivez ; diwir eo mar ne glever ket PE (+) mar divizer na respont, da lavaret eo pa vez diwir ''k'' pe ''r'', a skriver ''k'' + ''r''.
* Kemer al linenn a c'haller ober ivez mar menner gervel, ''K'' = ''g'', a zo gwir mard eo gwir ''g''.
Neuze, '''''K = k. r + g''''' zo &quot;kemer al linenn a reer mar klever ha ma responter, pe mar galver&quot;.

Dre liveoù tredan e vez graet ''1'' ha ''0'' en elektronik (''1'' dre +5 [[Volt|V]], ''0'' dre 0 V, da skouer).

Un argemenn enep zo da bep argemmenn ''a'', a skriver ''ā'' pe ''¬(a)'' peurliesañ ; gwir eo ''ā'' pa vez diwir ''a''. Gallout a reer neuze lakaat argemennoù enep en ur jedad aljebrel Boole, evel en ur jedad aljebrel linennek.&lt;br&gt;
Da skouer : ne c'hallo Mari mont e kêr nemet mard eus trawalc'h ag arc'hant ''a'' ganti, mar n'he deus ket poelladennoù ''p'' da ober, mar n'eo ket Sul ''s'' ha mard eus ur bus ''b'' pe ur c'harr ''k'' evit distreiñ, ar pezh a skriver '''''Y = a. ¬(p). ¬s. (b+k)''''' digudenn.

== Geriaoueg vrezhonek an aljebr ==
N'eo ket staliet da vat geriaoueg vrezhonek an aljebr, evel a welor en taolenn amañ a-is.&lt;br&gt;
Pevar dave zo bet dibabet :
* [http://crdp.ac-rennes.fr/tes/site/tast/germat/GERMAT5.pdf ''Geriaoueg matematik''] [[Ti-embann ar skolioù|TES]] (n'emañ ket an holl liveoù en linenn) ;
* [https://web.archive.org/web/20140404131953/http://www.opab-oplb.org/87-termofis.htm Termofis]
* [[Martial Ménard]] (2012), ''Dictionnaire français-breton'', [[Palantines]], ISBN 978-2-35678-069-0
* ''[[Geriadur brezhoneg An Here]]'', [[An Here]], 2001, ISBN 978-2-86843-236-0
* [[Francis Favereau]] (1992), ''Dictionnaire du breton contemporain/Geriadur ar brezhoneg a-vremañ'', [[Skol Vreizh]], ISBN 978-2-903313-41-8
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- Geriaoueg an aljebr hervez an andonioù
! TES
! OaB
! DFBMM
! GBAH
! DBCFF
|-
| algoritm, reoljediñ || algoritm || treol || ||
|-
| anterin || anterin || kevan || anterin ||
|-
| aksiom || aksiomenn || aksiomenn || aksiomenn || aksiom
|-
| aritmetik || niveroniezh || niveroniezh || niveroniezh || aritmitik
|-
| arouez, sin || arouezenn || arouez, arouezenn || arouezenn || sin
|-
| || binarel || daouredel || || eilveder
|-
| || binom || binom || || daouad
|-
| || || borc'hedel || || bihan-netra
|-
| || || derc'hel || (faltazius) || (diwar faltazi)
|-
| dianavenn || dianavenn || dianavenn || dianavenn ||
|-
| || diferañsial || orgemmel || || difer
|-
| || digemmenn || arstalenn || || dalc'henn
|-
| || || dizave || || absolud
|-
| egor, spas || egor || egor || egor, egorenn || spas 
|-
| eilpennadusted || || kantamsavadezh || ||
|-
| eztaol || jedad || bomm, riñvenn || ||
|-
| faktorañ || faktorelaat || periata || (faktor—) ||
|-
| elfennadur || faktoreladur || periatadur || (faktor—) ||
|-
| fonksion, kevreizhenn || fonksion || kevreizhenn || ||
|-
| formulenn || formulenn || reollun || formulenn || formulenn
|-
| galloudad || galloudad || mac'h || galloudad || galloudegezh
|-
| || galloutaer || mac'her || gallouter || 
|-
| geometriezh, mentoniezh || mentoniezh || mentoniezh || mentoniezh || mentoniezh
|-
| || gwrizienn || bon || gwrizienn || gwrizienn
|-
| kartezian || kartezian || kartezel || || kartezian
|-
| kemplez(ek), kompleks || kemplezh || kemplezh || (kemplezh) || (kemmesk)
|-
| kevatalenn || kevatalenn || atalad || atalad || &quot;kevataladenn&quot;
|-
| kevredennel || kevrennañ || rannel || || rannel
|-
| liesad, lieskementad || liesad || liesad, liesadur || produ
|-
| lieselfenneg || polinom || polinom || ||
|-
| linennek || linennek || linennek || linennel || linennek
|-
| || logaritm || logaritm || || logaritm
|-
| || matris || oged || ||
|-
| matematik || jedoniezh || jedoniezh || jedoniezh, matematik || matematikoù, &quot;jedoniezh&quot;
|-
| || neptu || neptu || || neptu
|-
| niveradur dekvedennel || niveriñ dekvedennel || niveriñ dekredel || niveradur dekvedennel || nivererezh a-zegoù
|-
| negativel || leiel || leiel || (leiaat) || (nac'hus)
|-
| oberiadenn || oberiadur, oberiadenn || jedadur || oberiadur, jedadur || jedadenn
|-
| || || pernion || ||
|-
| plaen, plan, plañ || plaenenn || plaenenn || plaenenn || plaen
|-
| pozitivel || muiel ||muiel || || positiv
|-
| || real || gwerc'hel || || real
|-
| relativel || || daveel || || keñverek, relativel
|-
| || || stennadell || ||
|-
| simetrek || simetrek || kemparzhek || simetrek || skwerek
|-
| strollad, tolp || stroll || stroll || stroll || stroll
|-
| talvoud || talvoud || gwerzh || talvoud || talvoud
|-
| || teskad || teskad || teskad || (h)ollad
|-
| || varienn || argemmenn || argemmenn ||
|-
| || vektor, sturiadell || sturiadell || || vektor, lankad
|-
| zero || mann || mann || mann, zero || zero, mann
|-
|}

== Notennoù ==
{{Daveoù|bannoù = 2}}

{{Commonscat|algebra}}

[[Rummad:Matematik]]</text>
      <sha1>lrcindniiv6byorvwr8q48wc6fxj7be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eos squamata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120749</id>
    <revision>
      <id>2193600</id>
      <parentid>2017282</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="b1zcjn7xqfwucg9yyqgiv3ojlldb664" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Eos squamata''}}
{{Taxobox Loen|''Eos squamata''|Violet_Necked_Lory.jpg|statud=LC|''Eos squamata''.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Psittaciformes}}
{{Taxobox Familia|Psittaculidae}}
{{Taxobox Genus|Eos (genad)}}
{{Taxobox Anv skiantel|Eos squamata|([[Pieter Boddaert|Boddaert]], [[1783]])}}
{{Taxobox Echu}}
'''''Eos squamata'''''&lt;ref&gt;N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.&lt;/ref&gt; a zo ur [[spesad]] [[evned]] [[trovan]]el eus ar [[kerentiad|c'herentiad]] [[Psittaculidae]].

Anvet e voe ''Psittacus Squamatus'' (kentanv) da gentañ-penn (e [[1783]])&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon?id=30941  AnimalBase.]&lt;/ref&gt; gant an [[evnoniour]] [[izelvroat]] [[Pieter Boddaert]] ([[1733]]-[[1795]]).

==Doareoù pennañ==
[[Restr:Eos squamata -captive-8a-2c.jpg|kleiz|thumb|upright|''Eos squamata''.]]

{{clr|left}}
==Boued==


==Annez hag isspesadoù==
Ar spesad emañ [[brosezat]] an tri [[isspesad]] anezhañ&lt;ref&gt;{{en}} [http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=BR&amp;avibaseid=70A8C9E7F0F7825D  ''Eos squamata'' war al lec'hienn ''Avibase''.]&lt;/ref&gt; en [[Indonezia]] :
* ''Eos squamata obiensis'', e [[Norzh Maluku]] (Bisa hag Obi),
* ''E. s. riciniata'', e Norzh Maluku hag inizi Widi,
* ''E. s. squamata'', en inizi [[Papoua ar C'hornaoueg]] ha Schildpad.

==Liammoù diavaez==
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20160305023712/http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22684506  ''Eos squamata'' war al lec'hienn BirdLife International.]
*{{en}} [http://www.iucnredlist.org/details/22684506/0  ''Eos squamata'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).]
{{Commonscat|Eos squamata}}

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Evned Molukez]]
[[Rummad:Psittaculidae]]</text>
      <sha1>b1zcjn7xqfwucg9yyqgiv3ojlldb664</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pterois miles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122570</id>
    <revision>
      <id>2193584</id>
      <parentid>1675325</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2193584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="658" sha1="0aitwmbe6g1bxo1e5siv3tgyoqwe0tm" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Pterois miles''}}
{{Taxobox Loen|''Pterois miles''|Common_lionfish_at_Shaab_El_Erg_reef_(landscape_crop).JPG|''Pterois miles''.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Actinopterygii}}
{{Taxobox Ordo|Scorpaeniformes}}
{{Taxobox Familia|Scorpaenidae}}
{{Taxobox Genus|Pterois}}
{{Taxobox Anv skiantel|Pterois miles|([[Edward Turner Bennett|Bennett]], [[1828]])}}
{{Taxobox Echu}}
'''''Pterois miles''''' a zo ur spesad [[pesk]]ed eus [[Meurvor Indez]]&lt;ref&gt;[http://www.fishbase.org/summary/pterois-miles.html fishbase.org]&lt;/ref&gt;. 

{{Commonscat|Pterois miles}}

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Pesked Meurvor Indez]]</text>
      <sha1>0aitwmbe6g1bxo1e5siv3tgyoqwe0tm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193585</id>
      <parentid>2193584</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>2193585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1088" sha1="0jdyr3249qa2lba18vdo9r986gs9doi" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Pterois miles''}}
{{Taxobox Loen|''Pterois miles''|Common_lionfish_at_Shaab_El_Erg_reef_(landscape_crop).JPG|''Pterois miles''.}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Actinopterygii}}
{{Taxobox Ordo|Scorpaeniformes}}
{{Taxobox Familia|Scorpaenidae}}
{{Taxobox Genus|Pterois}}
{{Taxobox Anv skiantel|Pterois miles|([[Edward Turner Bennett|Bennett]], [[1828]])}}
{{Taxobox Echu}}
{{Commonscat}}
'''''Pterois miles''''' a zo ur spesad [[pesk]]ed eus [[Meurvor Indez]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=http://www.fishbase.org/summary/pterois-miles.html|title=Fishbase|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;. Er [[Mor Ruz]] hag e reter ar [[Mor Kreizdouar]] en e gaver ivez, pan eas tre ennañ dre [[Kanol Suez|ganol Suez]] a-raok [[1992]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=https://ciesm.org/atlas/fishes_2nd_edition/Pterois_miles.pdf|title=CIESM|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Pterois miles Distribution Map.png|thumb|upright 2|center|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;{{Legend|#0400ff|Annezva ''Pterois miles''}}&lt;/div&gt;]]

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Pesked Meurvor Indez]]</text>
      <sha1>0jdyr3249qa2lba18vdo9r986gs9doi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turtur afer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124787</id>
    <revision>
      <id>2193621</id>
      <parentid>2022427</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1680" sha1="qteugrfj5dj5bj5x2d62xlqc7xb6zij" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Turtur afer''}}
{{Taxobox Loen|''Turtur afer''|Turtur afer -Gambia-8.jpg|statud=LC|''Turtur afer'',&lt;br&gt;luc'hskeudennet e [[Gambia]].}}
{{Taxobox Phylum|Chordata}}
{{Taxobox Classis|Aves}}
{{Taxobox Ordo|Columbiformes}}
{{Taxobox Familia|Columbidae}}
{{Taxobox Genus|Turtur}}
{{Taxobox Anv skiantel|Turtur afer|([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1766]])}}
{{Taxobox Echu}}
'''''Turtur afer'''''&lt;ref&gt;N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.&lt;/ref&gt; a zo ur [[spesad]] [[evn]]ed eus [[kerentiad]] ar c'h[[Columbidae]].

Anvet e voe ''Columba afra'' (kentanv) da gentañ-penn (e [[1766]])&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20250930232200/http://www.animalbase.uni-goettingen.de/zooweb/servlet/AnimalBase/home/speciestaxon?id=27992  AnimalBase.]&lt;/ref&gt; gant an naturour [[Sveden|svedat]] [[Carl von Linné]] ([[1707]]-[[1778]]).

==Doareoù pennañ==
[[Restr:ChalcopeliaGronvold.jpg|kleiz|thumb|''Turtur afer'',&lt;br&gt;treset gant [[Henrik Grønvold|Grønvold]] ([[1912]]).]]

==Boued==


==Annez==
Kavout a reer ar spesad en [[Afrika issahara]], en enezeg [[Zanzibar]]&lt;ref&gt;[http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=BR&amp;avibaseid=23D5FC36BA0C0636  ''Turtur afer'' war al lec'hienn ''Avibase''.]&lt;/ref&gt;.

==Liammoù diavaez==
* [https://web.archive.org/web/20160623000732/http://www.birdlife.org/datazone/species/factsheet/22690628  ''Turtur afer'' war al lec'hienn BirdLife International.]
* [http://www.iucnredlist.org/details/22690628/0  ''Turtur afer'' war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).]
{{Commonscat|Turtur afer}}

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Columbidae]]
[[Rummad:Evned Afrika]]</text>
      <sha1>qteugrfj5dj5bj5x2d62xlqc7xb6zij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>American Dad!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129744</id>
    <revision>
      <id>2193647</id>
      <parentid>2187655</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>54253</id>
      </contributor>
      <comment>399</comment>
      <origin>2193647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1157" sha1="qjqmc7hdouyq6lvys41tynjz0uwlggj" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
{{Infobox/Titl|Stirad skinwel|abcdef|talbenn TV|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:American dad logo.svg|230px|center]]
----
|-
| '''Krouer''' || Seth MacFarlane&lt;br&gt;Mike Barker&lt;br&gt;Matt Weitzman
|-
| '''Bro orin''' || {{SUA}}
|-
| '''Doare''' || [[Tresadennoù-bev]]&lt;br&gt;Fent flemmus
|-
| '''Sonerezh''' || Walter Murphy
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Lañs''' || {{Deiziad|1|Mae|2005}}
|-
|'''Koulzadoù''' || 22
|-
| '''Rannoù''' || 399
|}

'''''American Dad!''''' (''Tad stadunanat !'') a zo ur [[abadenn skinwel]] [[tresadennoù-bev]] [[stadunanat]] evit an oadourien krouet gant [[Seth MacFarlane]], [[Mike Barker]] ha [[Matt Weitzman]] evit [[Fox Broadcasting Company]] hag a vez skignet abaoe ar [[1añ a viz Here]] [[2005]].
== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|32px|Internet Movie Database|link=https://www.imdb.com/title/tt0397306/]]
* {{en}} [https://americandad.fandom.com/wiki/American_Dad! ''American Dad Wiki'']
* {{en}} [https://epguides.com/AmericanDad/ ''American Dad! (a Titles &amp; Air Dates Guide)'']
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]
[[Rummad:Stiradoù bevaat]]</text>
      <sha1>qjqmc7hdouyq6lvys41tynjz0uwlggj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193657</id>
      <parentid>2193647</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2403" sha1="p86evhnp5yy9jj92aq3u2jbot5n87j1" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
{{Infobox/Titl|Stirad skinwel|abcdef|talbenn TV|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:American dad logo.svg|230px|center]]
----
|-
| '''Krouer''' || Seth MacFarlane&lt;br&gt;Mike Barker&lt;br&gt;Matt Weitzman
|-
| '''Bro orin''' || {{SUA}}
|-
| '''Doare''' || [[Tresadennoù-bev]]&lt;br&gt;Fent flemmus
|-
| '''Sonerezh''' || Walter Murphy
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Lañs''' || {{Deiziad|1|Mae|2005}}
|-
|'''Koulzadoù''' || 22
|-
| '''Rannoù''' || 399
|}

'''''American Dad!''''' zo ur stirad skinwel doare [[sitcom bevaat]] [[stadunanat]] krouet gant [[Seth MacFarlane]], [[Mike Barker (produer)|Mike Barker]] ha [[Matt Weitzman]] evit ar chadennoù [[Fox Broadcasting Company|Fox]] hag [[TBS (chadenn skinwel stadunanat)|TBS]]. Ar stirad a zo bet skignet evit ar wech kentañ d'ar 6 a viz C'hwevrer 2005, goude ar [[Super Bowl XXXIX]], ha goude-se eo bet kendalc'het skignadur [[American Dad! (koulzad 1)|ar c'hentañ koulzad]] adalek ar 1añ a viz Mae eus ar memes bloavezh. Ar stirad a ro tro da heuliañ ar familh [[Listenn tudennoù American Dad!|Smith]], ur [[familh direizh]] gant ar gerent [[Stan Smith (American Dad!)|Stan]] ha [[Francine Smith|Francine]], o bugale, [[Hayley Smith (American Dad!)|Hayley]] ha [[Steve Smith (American Dad!)|Steve]], hag ar [[pesk-aour]] anvet [[Klaus Heisler|Klaus]] hag an [[Buhez ezdouarat|arallvedad]] anvet [[Roger (American Dad!)|Roger]]. Er [[American Dad! koulzad 7|seizh vet koulzad]], amourous Hayley (troet da gwaz) [[Jeff Fischer (American Dad!)|Jeff Fischer]] a zo deuet da vezañ un dudenn bennañ, heuliet gant [[Rogu (American Dad!)|Rogu]], mab [[Neoplasiezh|neoplastek]] Roger hag a zo bet ouzhpennet er ed  [[American Dad! koulzad 15|pemzekvet koulzad]]. Disheñvel eo ar stirad diouzh an hini all gant MacFarlane, ''[[Family Guy]]'', rak ''American Dad!'' ne implij ket kement-se ar [[Cutaway (filmmaking)|farsadennoù cutaway]], met pouezet e vez muioc'h war ur fent diazezet war al liammoù etre an tudennoù ha tudennoù iskis.
== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|32px|Internet Movie Database|link=https://www.imdb.com/title/tt0397306/]]
* {{en}} [https://americandad.fandom.com/wiki/American_Dad! ''American Dad Wiki'']
* {{en}} [https://epguides.com/AmericanDad/ ''American Dad! (a Titles &amp; Air Dates Guide)'']
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]
[[Rummad:Stiradoù bevaat]]</text>
      <sha1>p86evhnp5yy9jj92aq3u2jbot5n87j1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193658</id>
      <parentid>2193657</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4046" sha1="63u9ou24svb43rgoao579rkvhkc9zpk" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
{{Infobox/Titl|Stirad skinwel|abcdef|talbenn TV|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:American dad logo.svg|230px|center]]
----
|-
| '''Krouer''' || Seth MacFarlane&lt;br&gt;Mike Barker&lt;br&gt;Matt Weitzman
|-
| '''Bro orin''' || {{SUA}}
|-
| '''Doare''' || [[Tresadennoù-bev]]&lt;br&gt;Fent flemmus
|-
| '''Sonerezh''' || Walter Murphy
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
| '''Lañs''' || {{Deiziad|1|Mae|2005}}
|-
|'''Koulzadoù''' || 22
|-
| '''Rannoù''' || 399
|}

'''''American Dad!''''' zo ur stirad skinwel doare [[sitcom bevaat]] [[stadunanat]] krouet gant [[Seth MacFarlane]], [[Mike Barker (produer)|Mike Barker]] ha [[Matt Weitzman]] evit ar chadennoù [[Fox Broadcasting Company|Fox]] hag [[TBS (chadenn skinwel stadunanat)|TBS]]. Ar stirad a zo bet skignet evit ar wech kentañ d'ar 6 a viz C'hwevrer 2005, goude ar [[Super Bowl XXXIX]], ha goude-se eo bet kendalc'het skignadur [[American Dad! (koulzad 1)|ar c'hentañ koulzad]] adalek ar 1añ a viz Mae eus ar memes bloavezh. Ar stirad a ro tro da heuliañ ar familh [[Listenn tudennoù American Dad!|Smith]], ur [[familh direizh]] gant ar gerent [[Stan Smith (American Dad!)|Stan]] ha [[Francine Smith|Francine]], o bugale, [[Hayley Smith (American Dad!)|Hayley]] ha [[Steve Smith (American Dad!)|Steve]], hag ar [[pesk-aour]] anvet [[Klaus Heisler|Klaus]] hag an [[Buhez ezdouarat|arallvedad]] anvet [[Roger (American Dad!)|Roger]]. Er [[American Dad! koulzad 7|seizh vet koulzad]], amourous Hayley (troet da gwaz) [[Jeff Fischer (American Dad!)|Jeff Fischer]] a zo deuet da vezañ un dudenn bennañ, heuliet gant [[Rogu (American Dad!)|Rogu]], mab [[Neoplasiezh|neoplastek]] Roger hag a zo bet ouzhpennet er ed  [[American Dad! koulzad 15|pemzekvet koulzad]]. Disheñvel eo ar stirad diouzh an hini all gant MacFarlane, ''[[Family Guy]]'', rak ''American Dad!'' ne implij ket kement-se ar [[Cutaway (filmmaking)|farsadennoù cutaway]], met pouezet e vez muioc'h war ur fent diazezet war al liammoù etre an tudennoù ha tudennoù iskis.

Ar stirad a zo bet krouet gant MacFarlane ha Weitzman goude ma vijent bet awenet gant [[dilennadgoù prezidant Stadoù-Unaneet Amerika 2000]], hag ar chadenn Fox Broadcasting en doa koumananatet ur pilot kinnig an heuliad e miz Gwengolo 2003. ''American Dad!''. Ar stirad skinwel a zo bet goude-se war [[TBS (rouedad chadennoù stadunanat)|TBS]] evit an [[American Dad! koulzad 12|daouzekvet koulzad]] e 2014 betek fin ar [[American Dad! koulzad 21|c'houlzad 21]] e Meurzh 2025. Distroet e oa war Fox evit ar c'houlzad 22 d'an 22 a viz C'hwevrer 2026.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.tvline.com/2107454/american-dad-fox-reference-explained-season-20-episode-1/|title=American Dad! Pokes Fun At Its Return To Fox In Season Premiere, EP Calls Homecoming 'Kind Of Redeeming'|first=Andy|last=Swift|publisher=TV Line|date=February 22, 2026|accessdate=February 23, 2026}}&lt;/ref&gt; Ouzhpenn-se eo bet koumananatet betek ur c'houlzad 25 gant ar rouedad.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Porter |first1=Rick |title=How an &quot;Opportunistic&quot; Fox Reclaimed 'American Dad!' After 10 Seasons on TBS |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/how-fox-landed-american-dad-after-tbs-run-1236213457/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=16 May 2025 |date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Andreeva&quot;&gt;{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=2025-11-11 |title=Fox Midseason Premiere Dates Include 'American Dad!', 'Family Guy', 'Fear Factor' &amp; 'Masked Singer's Return, Tuesday Medical Drama Block |url=https://deadline.com/2025/11/fox-midseason-premiere-dates-american-dad-family-guy-1236614197/ |access-date=2025-11-12 |website=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [[Restr:IMDB Logo 2016.svg|32px|Internet Movie Database|link=https://www.imdb.com/title/tt0397306/]]
* {{en}} [https://americandad.fandom.com/wiki/American_Dad! ''American Dad Wiki'']
* {{en}} [https://epguides.com/AmericanDad/ ''American Dad! (a Titles &amp; Air Dates Guide)'']
[[Rummad:Stiradoù skinwel SUA]]
[[Rummad:Stiradoù bevaat]]</text>
      <sha1>63u9ou24svb43rgoao579rkvhkc9zpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Williams Gun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131147</id>
    <revision>
      <id>2193642</id>
      <parentid>2169850</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="0ephmtuqpf94m7z5iwog17ep6gab79n" xml:space="preserve">Ar '''Williams Gun''' a oa un arm, un doare [[Kanol (kanolierezh)|kanol]] eus [[lu Stadoù Kengevreet Amerika]]. Ijinet e oa bet gant ar c'habiten [[D.R. Williams]], eus [[Covington]], [[Kentucky]]. Servij a reas evel kabiten kanolierezh gant ur strollad-kanolioù Williams Gun. Pal ar c'hanol lijer-se a oa kaout un tan prim. Fust ar c'hanol a oa 121,92&amp;nbsp;cm e hed ha ment an obuzennoù a oa 40mm/1.57-inch. Ar wech kentañ ma voe implijet ouzh ar stourm a voe e-pad [[emgann Fair Oaks]] (31 a viz Mae- [[1añ a viz Even]] [[1862]]), ar c'habiten [[D.R. Williams]] a oa bet ouzhpennet evel harp-tan d'ar Jeneral Pickett hag e vrigadenn. Hervez an ofiserien prizoniet e fin an emgann drastus evit an Norzh, ar re-se hag o soudarded a oa bet saouzanet gant efedoù ar c'hanolioù nevez&lt;ref&gt;[https://books.google.fr/booksid=8Vl06NzAlVYC&amp;pg=PA113&amp;lpg=PA113&amp;dq=Fair+Oaks+battle+williams+gun&amp;source=bl&amp;ots=r7XwUILjb6&amp;sig=ySV9LoNSGQP0LsgrPEhGbCTNZo&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwitv4HKhZLSAhXEvBQKHZUaAdsQ6AEIIzAB#v=onepage&amp;q=Fair%20Oaks%20battle%20williams%20gun&amp;f=false ''The Battle of Fair Oaks: Turning Point of McClellan's Peninsula Campaign'' gant Robert P. Broadwater (pajenn 113)].&lt;/ref&gt;.

Gant ar Williams Gun e c'halled tennañ betek 730 metr gant efedusted ha d'ar pellañ 1,8 kilometr. Un 40 bennak anezho a voe savet evit dafariñ 7 strollad-kanol Kengevreet. Savet e oant bet en embregerezhioù [[F. B. Deane Jr. &amp; Son]], [[Lynchburg]], [[Virginia]], gant [[Tredegar Iron Works]], [[Richmond]], [[Virginia]], ha gant [[Skates &amp; Co]], [[Mobile]], [[Alabama]].

E fin ar brezel diabarzh e oa bet tapet 4 skouerenn eus ar c'hanol gant an [[Union Army]]. Ar skouerennoù a voe degaset e [[West Point]]. E mirdi [[West Point Museum|West Point]] ez eus unan anezho c'hoazh hiziv. Ar skouerennoù all a zo bet dasparzhet etre ar [[Kentucky Military History Museum|C'hentucky Military History Museum]], ar [[Virginia Museum of the Civil War]] ([[New Market Battlefield State Historical Park]]), hag er [[Watervliet Arsenal Museum]].

Pa voe kroget da implij ar c'hanol, ar gazetenn ''Richmond Daily Exchange'' a embannas d'an 20 a viz Mae 1862 :

''“General Floyd attended a trial of the Williams’ mounted breech-loading rifle, which is claimed will throw twenty balls a minute a distance of fifteen hundred yards&quot;.''

Hervez lod e c'halled tennañ 65 obuzennig dre vunut met moarvat ne oa ket kement-se rak ret e oa adkargañ ar c'hanolioiù gant an dorn. Ken nebeut e oa bet anezho ma oa chomet tost dianav da soudarded an Union Army, nemet ar re a voe e-tal an arm iskis-se, a oa ur c'hemmesk etre ur c'hanol hag ur [[Mindrailherez|vindrailherez]]. Saouzanet e oant bet gant an efedoù drastus. Evit lod eus soudarded an Unaniezh e seblante dezho e oa tennet viñsoù hir gant ur fuzuilh bras warno, ar pezh a c'haller displegañ gant trouz tennoù ar c'hanol.

== Liammoù diavez ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=9-3Fsjf1iwE Tan gant ar Williams Gun]
* [https://web.archive.org/web/20130615112555/http://artillerymanmagazine.com/Archives/2002/williams_sp02.html {{en}} artillerymanmagazine.com ar Williams Gun]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]
[[Rummad:Kanolioù (armoù)]]</text>
      <sha1>0ephmtuqpf94m7z5iwog17ep6gab79n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tasmant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136724</id>
    <revision>
      <id>2193593</id>
      <parentid>2176434</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="4vyf2jlnn9lapwksb1xrlbatmj5pfv7" xml:space="preserve">[[Restr:Hamlet in the Presence of His Father's Ghost (97807117).jpg|thumb|[[Hamlet]] dirak tasmant e dad.]]
[[Restr:Pyle pirates ghost.jpg|thumb|''Tasmant morlaer'' gant [[Howard Pyle]].]]
Hervez brizkredennoù an dud, un '''tasmant''' (eus ar ger gresianek φαντασμα /fantasma, &quot;gweledigezh&quot;), anvet ivez '''spes, teuz, skeud''', zo gweledigezh [[spered]] pe [[ene]] un den marv gant tud vev, a-wechoù loened. Gallout a reont dont war-wel, ober trouzoù iskis pe lezel roudoù kevrinus ha nec'hus. Ober a reont aon d'an dud peurliesañ, ar re a gred enno bepred. Emaint e lec'hioù didud ha kañvaouus evel un ti kozh, ur c'hastell hag all. Mojennoù kozh kenkoulz hag an oberennoù a-vremañ a gont istorioù tasmant e-leizh.

Tasmantoù brudet : an [[Itron Wenn]], ar [[kannerez-noz|c'hannerez-noz]], ar c'hoarier(ez) biz-meud...

==Lennegezh==
[[Restr:The Canterville Ghost illustration.jpg|thumb|E 1914 ''[[Canterville's Ghost]]'' gant [[Oscar Wilde]].]]
; C'hoariva
* ''[[Odisseia]]'' (fin an [[VIIIvet kantved kt JK]]), gant [[Homeros]]
* er pezh-c'hoari ''Ar Bersed'' gant [[Aesc'hulos]] e teu war al leurenn spes Dareios, tad Serses&lt;ref&gt;E ''Prometheus Ereet/Ar Bersed'', troet gant Youenn Drezen, Mouladurioù Hor Yezh, p. 121 ha d.h.&lt;/ref&gt;
* an tasmant, er pezh ''[[Hamlet]]'', gant [[Shakespeare]]
* ''The Castle of Otranto'' (1764) gant [[Horace Walpole]]
* ''The Ghost and the Bonesetter'' (1838) gant [[Sheridan Le Fanu]]
* ''The haunted man and the ghost's bargain'' (1848) gant [[Charles Dickens]]
* ''Madam Crowl's Ghost'' (1870) gant [[Sheridan Le Fanu]]
* ''[[Le Château des Carpathes]]'' (1892) gant [[Jules Verne]]
* ''The Turn of the Screw'' (1898) gant [[Henry James]]
* ''Le Fantôme de l'Opéra'' (1910) gant [[Gaston Leroux]]

; Kontadennoù
* ''Vision de Charles XI'' (1829) gant [[Prosper Mérimée]]
* Пиковая дама ''Pikovaïa dama'' (1833) gant [[Aleksandr Pouchkin]]
* ''[[The White Old Maid]] '' (1835) gant [[Nathaniel Hawthorne]] en dastumad [[Twice-Told Tales]]
* ''[[A Christmas Carol]]'' (1843) gant [[Charles Dickens]]
* ''[[Den Lille Pige Med Svovlstikkerne]]'' (1845) gant [[Hans Christian Andersen]]
* ''Mille et un fantômes'' (1849) gant [[Alexandre Dumas]]
* ''Spirite'' (1865) gant [[Théophile Gautier]]
* ''Véra'' (1874) gant [[Auguste de Villiers de L'Isle-Adam]]
* ''Apparition'' (1883) gant [[Guy de Maupassant]]
* ''The Lost Legion'' (1893) gant [[Rudyard Kipling]]
* ''Angeline ou la maison hantée'' (1898) gant [[Émile Zola]]
* ''The proper spirit'' (1957) gant [[Robert Bloch]]
* ''Le petit fantôme'' (1965) gant [[Thomas Owen]]

;Romantoù ha danevelloù
* ''The Canterville Ghost'' (1887) gant [[Oscar Wilde]]

;A bep seurt
* Brudet eo frazenn gentañ ar ''Manifesto'' gant [[Karl Marx]] : « Ur spes a sorc'henn Europa, spes ar gomunouriezh »
* A se titl ul levr gant Jacques Derrida : ''Spectres de Marx''&lt;ref&gt;éditions Galilée, 1993&lt;/ref&gt;

===E brezhoneg===
*[[Tasmant en ti]], gant [[Agustín Fernández Paz]]&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210709184621/http://www.tresor-breton.bzh/2020/04/05/2013-tasmant-en-ti-fantome-dans-la-maison-du-galicien-agustin-paz/&lt;/ref&gt;

== Sinema ==
* [[Ghostbusters]], un heuliad filmoù
* [[Pirates of the Caribbean (heuliad filmoù)]] : er pempvet film ''Dead Men Tell No Tales'' e kej Jack Sparrow gant ul lestr tasmant, &quot;the Flying Dutchman&quot;, morlaeron tasmant en e vourzh.
* [[The Addams Family]] : un dresadenn-vev hag un heuliad filmoù.

==Daveennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Euzh]]
[[Rummad:Mojennoù ar marv]]
[[Rummad:Speredoù]]
[[Rummad:Spiritouriezh]]
[[Rummad:Anadennoù lezreol]]</text>
      <sha1>4vyf2jlnn9lapwksb1xrlbatmj5pfv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grimsborken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140121</id>
    <revision>
      <id>2193592</id>
      <parentid>1934860</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="428" sha1="crg09upxrrhhelgqei9omldaa583qpp" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:''Grimsborken''}}
[[File:The_Red_Fairy_Book-247.jpg|thumb|Skeudenn el levr ''[[The Red Fairy Book]]''.]]
'''''Grimsborken''''' zo ur gontadenn eus [[Norvegia]], dastumet gant [[Peter Christen Asbjørnsen]] ha [[Jørgen Moe]] en o levr ''[[Norske Folkeeventyr]]''. Troet e voe e [[saozneg]] hag anvet ''Dapplegrim'' gant [[Andrew Lang]], hag embannet e ''[[The Red Fairy Book]]''.

[[Rummad:Kontadennoù Norvegia]]</text>
      <sha1>crg09upxrrhhelgqei9omldaa583qpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Streaming</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141591</id>
    <revision>
      <id>2193632</id>
      <parentid>2128027</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="klmc3idwlx1cman5j6c0sitdzu7xcy3" xml:space="preserve">[[Restr:NASA Spacesuit Development.webm|thumb|upright=1.35|thumbtime=78|War lec'hiennoù internet evel [[YouTube]], filmigoù evel an hini [[film berr|berr]] amañ gant an [[NASA]] a zo diskouezet end-eeun, hervez efedusted ar rouedad internet gant an arvester. Ar filmig a zo pellkarget a-nebeut a-raok bezañ skignet.]]
{{databox}}
Ar '''streaming''' (diwar ar verb saoznek ''to stream'', « embann ul luskad dizehan ») a vez graet eus un doare embann dafar implijet e bed an urzhiataerioù hag ar [[poellgomz]]où. Alies e vez ar [[Kasadenn war-eeun|gasadenn war-eeun]] (&quot;live&quot;) met a-wechoù e vez un diforc'h bihan etre ar c'has hag ar sevel.

Implijet-tre war [[Internet]] hag ar rouedadoù pellgomz hezoug, ar streaming a ro an tu da sellet ouzh ul luskad video pe son ([[Video diwar c’houlenn]]) e-pad ma vez skignet. Disheñvel eo neuze diouzh an embann o tremen dre ur bellgargadenn eus restroù lec'h ma vez ret pakañ holl lodennoù ur video evit gellet sellet anezhi.

[[Rummad:Kenrouedad]]</text>
      <sha1>klmc3idwlx1cman5j6c0sitdzu7xcy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yann Guillamot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144782</id>
    <revision>
      <id>2193643</id>
      <parentid>2175269</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3119" sha1="jmfxhtntdjt5pe5ylo3icxt5v3f3q78" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Yann Guillamot''' (''Yann Gwilhamod''), bet ganet e [[1949]] e [[Ploveilh]], zo  ur c'honter brezhonek hag un arbennigour war al [[lennegezh]] dre gomz. Aet eo d'an Anaon d'an 18 a viz Even 2025 e Pont 'n Abad.

== Buhez ==
Ganet en ur familh kouerien, Yann Gwilhamod a voe desavet e brezhoneg. Mont a reas da vezañ munuzer betek ma voe paouezet ober goude ur gwallzarvoud, hag eñ en e oad gour. Pa oa o klask gouzout petra ober e tivizas adstagañ gant e studioù war ar brezhoneg, p'en doe tapet un testeni war ar studioù keltiek e [[Skol-veur Roazhon]] er mare ma plije dezhañ mont da enrollañ traoù a bep seurt a veze kontet dezhañ gant tud e gumun. Renket en doa ar c'hontadennoù dastumet e-pad un tregont vloaz bennak ha diwar an dafar-se en doe soutenet ur c'hounskrid ken e tapas ur vestroniezh pa voe tri-ugent vloaz.

Kelennet en deus da c'houde evit [[Kelenn (kreizenn stummañ)|Kelenn]] (Kreizenn stummañ [[Diwan]]), [https://www.mervent.bzh Mervent] ha [[Roudour]].

Embannet en deus 5 barzhoneg, un danevell hag ur gontadenn er gelaouenn lennegel Al Liamm. Diwar e zorn ez eus deuet  ivez daou levr koñchennoù ha marvailhoù e ti-embann Al Liamm. 

Embannet en deus meur a studiadenn er gelaouenn a yezhoniezh &quot;[[Hor Yezh]]&quot; ha kaset 682 enrolladur da [[Dastum|Zastum]]&lt;ref&gt;https://www.dastumedia.bzh/dyn/portal/index.seam?fonds=&amp;req=18&amp;page=listalo&amp;va_0=Guillamot+%28Yann%29&lt;/ref&gt;. Echuet en deus ur mell &quot;Geriaoueg Glazig ha Bigouden&quot; a vo embannet gant Al Liamm.&lt;ref&gt;Emañ an dornskrid gant rener Al Liamm.&lt;/ref&gt;

==Oberennoù==
*''Krouidigezh ar vaouez'', Komz hag arz Breizhek, 1975. [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_24/Yod_Kerch_6_.pdf Lenn en linenn] war lec'hiad an I.D.B.E.
*''[[Straed ar sec'hedien|Straed ar sec'hedien ha koñchennoù all]]'', Al Liamm, 2017
*''Ar vuhez diamzeriet ha marvailhoù all'', Al Liamm, 2020
*''Youenn Drezen dastumer en e amzer'', in E koun Youenn Drezen, Al Lanv, 2023

==Levrlennadur==
* Camille Pineau, ''Pas une heure sans que je pense en breton''; ''Ouest-France'', 24 Ebrel 2023.

* [https://web.archive.org/web/20230424224733/http://www.tresor-breton.bzh/2021/03/21/2020-ar-vuhez-diamzeriet-la-vie-intemporelle-recueil-de-contes-merveilleux-de-y-guillamot/ Bernez Rouz, ''Ar Vuhez diamzeriet (La vie intemporelle), recueil de contes de Y. Guillamot'', ''Ouest-France'', 21 Meurzh 2020, Teñzorioù ar brezhoneg skrivet]

* Bernez Rouz, L'humour cornouaillais de Yann Guillamot, 10/12/2017, [http://www.tresor-breton.bzh/2017/12/10/2017-spered-kerne-lhumour-cornouaillais/ Lire en ligne] sur le site Trésor du breton écrit.

* [https://www.francebleu.fr/culture/patrimoine/spered-ar-yezh-yann-guillamot-marvailher-ha-konter-1618393114 Clément Soubigou, ''Yann Guillamot, Marvailher ha konter'']
* [https://www.letelegramme.fr/finistere/quimperle/yann-guillamot-le-conteur-passe-a-l-ecrit-22-01-2018-11822411.php ''Yann Guillamot, le conteur qui passe de l'écrit à l'oral'']

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Guillamot, Yann}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1949]]
[[Rummad:Konterien vrezhonek]]
[[Rummad:Marvioù 2025]]</text>
      <sha1>jmfxhtntdjt5pe5ylo3icxt5v3f3q78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gwengelouriezh lec'hlennat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145834</id>
    <revision>
      <id>2193597</id>
      <parentid>2085026</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2162" sha1="cuf7fn4xay7im5zi03p2kvhv7kcobg6" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Thor's Fight with the Giants (Mårten Winge) - Nationalmuseum - 18253.tiff|thumb|[[Thor]] o stourm ouzh ar [[jötunn|jotunned]] (von [[Mårten Eskil Winge]], 1872)]]
Ar '''wengelouriezh lec'hlennat''', pe ar &quot;vitologiezh norsek&quot;, eo skourr anavetañ ar [[gwengelouriezh c'herman|wengelouriezh c'herman]]. Hiziv ez eo dalc'het ar mennozh e oa damheñvel rummad [[doue]]ed an daou [[sevenadur]] daoust ma emdroas anvioù ha gwengeloù e pep tiriad bep ma tremene an amzer.

Ne veze ket gwelet ar gwengeloù evel ar [[Bibl]] er [[kristeniezh|gristeniezh]], ne veze ket heuliet evel un doazhadur. Evelato e oa bet savet ur seurt [[relijion norzhek]] gant pobl ar c'houlz-se, gant lidoù reizhet gant [[beleg]]ezed anvet ''vǫlur''. Ne ouzer ket penaos e veze imlijet ar gwengeloù gant ar relijion-se evit gwir.

Kalzik elfennoù dre skrid anezhañ zo deuet betek ennomp. Ar roudoù anatañ lezet gant ar C'hermaned eo ar [[runoù|vein runel]]. Met  gant ar [[Henroma|romaned]] e oa bet skrivet an titouroù resis a-zivout ar pobloù-se, ha diwezhatoc'h gant ar gristenien. Na a-orin na neptu eo ar c'heloù-mañ, disteraet e oa relijion an enebour ganto evit lezennekat o obererezhioù.

Meur a wengel a vez anvet ''[[saga]]'' ; ul lodenn vras anezhe a c'heller kavout en [[Edda e komz-plaen]] hag en [[Edda e gwerzennoù]].

En Edda e komz-plaen hag e ''[[saga an Ynglingar]]'' skrivet gant [[Snorri Sturluson]] ec'h adkaver [[barzhoneg]]où eus an Edda e gwerzennoù. Snorri Sturluson a savas ur c'heneliezh hag ur fin d'an amzerioù gant ar varzhoneg ''[[Voluspa]]'' (&quot;Kan ar vǫlur&quot;). Hervez lod gouizieien e voe adkemeret gantañ ar mennozhioù-se diwar daou levr kristen : [[Levr ar C'heneliezh]] hag [[Diskuliadur|Levr an Diskuliadur]]. ''[[Ragnarok]]'' eo an anv implijet evit taolennañ fin an amzer.

Er wengelouriezh lec'hlennat ez eo aozet an hollved hervez ur wezenn ramzel, ''[[Yggdrasil]]'' ar wezenn-ved ; meur a ved a zo enni, en o zouez ''[[Midgard]]'' (bed Mab-den), ''[[Asgard]]'' (bed an [[Æsir|Aesed]]), ''[[Muspelheim]]'' (bed an tan), ha c'hwec'h bed all.

[[Rummad:Gwengelouriezh c'herman]]
[[Rummad:Istor Skandinavia]]</text>
      <sha1>cuf7fn4xay7im5zi03p2kvhv7kcobg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maglie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154432</id>
    <revision>
      <id>2193589</id>
      <parentid>2012258</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="rnsb3j1xf26a878ll3iisnf6rb17yoz" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Maglie''' zo ur gumun  en [[Italia]], e  [[proviñs Lecce]], e rannvro [[Puglia]].

{{Kumunioù Proviñs Lecce}}
[[rummad: Kumunioù Proviñs Lecce]]</text>
      <sha1>rnsb3j1xf26a878ll3iisnf6rb17yoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG Sauer P220</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168887</id>
    <revision>
      <id>2193636</id>
      <parentid>2173328</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2193636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3462" sha1="q75q5ol6hyxgyhqi638masdwqkdo7pw" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG Sauer P220|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:SIG220-Morges.jpg|frameless|280x280px]]Ur bistolenn '''SIG Sauer P220'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro orin
|{{Suis}}
|-
! Doare
|[[Pistolenn]] damaotomatek SA/DA
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol
|-  
! [[Munision]]où
|[[9 × 19 mm Parabellum]] (stumm orin)&lt;br&gt;[[7,65 × 21 mm Parabellum|7,65 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[.38 Super]]&lt;br&gt;[[.357 SIG]]&lt;br&gt;[[.45 ACP]]&lt;br&gt;[[.22 Long Rifle]]&lt;br&gt;[[10 mm Auto]]
|-
! Produerien
|[[SIG Sauer]]&lt;br&gt;[[J. P. Sauer &amp; Sohn]]
|-
! Mare servij
|Abaoe 1975 (arme Suis)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|835 g
|-
! Hirder
|198 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|112 mm
|-
! Hirder al linenn-vizañ
|160 mm
|-
! Uhelder
|143 mm
|-
! Tevder
|34 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Gwask ar gazoù d'ar muiañ
|{{formatnum:3600}} bar
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|323 m/s
|-
! Endalc'h
|Karger fiñv 9 c'hartouchenn (e 9 × 19 mm)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG Sauer P220''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|SA/DA]] ijinet ha produet gant an embregerezh [[SIG Sauer|SIG]]. Produet ha gwerzhet eo bet gant an embregerezh alaman [[J. P. Sauer &amp; Sohn|Sauer &amp; Sohn]] ivez.

== Istor ==
Ijinet eo bet da gemer plas ar [[SIG P210]]. Klasket ez eus bet sevel un arm marc'hadmatoc'h, daou-ober ha ken resis ha solut evitañ. Dibabet eo bet ar SIG P220 evel arm-dorn reolius arme [[Suis]] e 1975 evit an ofiserien hag an is-ofiserien, dindan an anv ofisiel P75. Choazet eo bet gant armeoù ha polisoù all er bed. Implijet eo bet goude evel diazez evit armoù SIG a grog o anv gant P22, hag evit ar pistolennoù P239 ha P245.

== Deskrivadur ==
Ar P220 zo dezhi ur c'horf aluminium. Kambret e oa bet da gentañ e [[9 × 19 mm Parabellum|9 × 19 mm]]. Bremañ eo bet azasaet da veur a [[Kalibr (armoù-tan)|galibr]] : [[7,65 × 21 mm Parabellum|7,65 mm Parabellum]], [[.357 SIG]], [[.38 Super|.38 Super Auto]], [[.45 ACP]] ha [[.22 Long Rifle|.22 LR]].

== Reizhañ an tennoù ==
Reizhet e vez an tennoù da 25 metr. Pemp uhelder a zo : +, N+, normal, N-, -. Ret eo diblasañ an [[Geriaoueg an armoù-tan#Driv|driv]] eus 1 mm evit diblasañ ar poent tizhet eus 15,62 cm war ar c'hostez. Ret eo diblasañ an uhelder eus 1 mm evit diblasañ ar poent tizhet eus 4,2 cm en uhelder.

== Perzhioù hervez ar munisionoù ==
{|
|'''Munision'''
|'''Hirder'''
|'''Hirder ar c'hanol'''
|'''Mas hep kartouchennoù'''
|'''Mas karget'''
|'''Endalc'h'''
|- bgcolor=&quot;#ddeeff&quot;
|9 mm Parabellum
|198 mm
|112 mm
|750 g
|918 g
|9 c'hartouchenn
|- bgcolor=&quot;#ddeeff&quot;
|.45 ACP
|198 mm
|112 mm
|730 g
|951 g
|7 kartouchenn
|- bgcolor=&quot;#ddeeff&quot;
|7,65 Parabellum
|198 mm
|112 mm
|765 g
|941 g
|9 c'hartouchenn
|- bgcolor=&quot;#ddeeff&quot;
|.357 SIG
|198 mm
|112 mm
|765 g
|940 g
|9 c'hartouchenn
|- bgcolor=&quot;#ddeeff&quot;
|.22 LR
|198 mm
|112 mm
|
|860 g
|10 kartouchenn
|}

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Suis]]</text>
      <sha1>q75q5ol6hyxgyhqi638masdwqkdo7pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keir Starmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171722</id>
    <revision>
      <id>2193677</id>
      <parentid>2108539</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1998" sha1="si10bq5hsuxdq4hptyn3xlqt656aerr" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Keir Rodney Starmer''', bet ganet e [[Londrez]] d’an {{deiziad|2|Here|1962}}, zo un [[alvokad]] hag ur [[politikour]] saoz, penn [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] abaoe 2020.

E miz Gouere 2024 e voe anvet gant [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)|Charlez III]] da gentañ ministr&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/politics/article/2024/jul/05/keir-starmer-first-speech-prime-minister-pm-labour-downing-street |title=Keir Starmer promises ‘stability and moderation’ in first speech as PM |publisher=The Guardian |year=2024 |month=Gouere}}&lt;/ref&gt; pa z’eas ar muianiver eus ar mouezhioù gant e strollad hag ar re aliañset gantañ e-kerzh dilennadeg kannaded ar [[Rouantelezh-Unanet]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/politics/article/2024/jul/05/time-for-us-to-deliver-says-starmer-as-labour-heads-for-landslide |title=Keir Starmer hails ‘sunlight of hope’ as Britain wakes up to Labour landslide |publisher=The Guardian |year=2024 }}&lt;/ref&gt;. D'an 22 a viz Even 2026 en doa roet e zilez diouzh ar garg a kentañ-ministr eus Breizh-Veur &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/europe/royaume-uni/keir-starmer/royaume-uni-mi-juillet-ou-septembre-quand-sera-nomme-le-nouveau-premier-ministre-apres-la-demission-de-starmer-16c4b4e4-6e1b-11f1-971c-5aa54f866c16&lt;/ref&gt;.
==Daveoù==
{{Daveoù}}

{| align=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:20px; padding:5px; border:6px ridge #00528c;&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| style=&quot;padding-right:10px;&quot; |En e raok :&lt;br&gt;'''[[Rishi Sunak]]'''
| style=&quot;padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #00528c;&quot; | '''[[:Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet|Kentañ Ministr ar&lt;br&gt; Rouantelezh Unanet]]&lt;br&gt;[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|40px]]&lt;br&gt;5 Gouere [[2024]]  &amp;ndash; '''
| style=&quot;padding-left:10px;&quot; | War e lerc'h : &lt;br&gt;
|}

{{DEFAULTSORT:Starmer, Keir Rodney}}

[[Rummad:Ganedigezhioù 1962]]
[[Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet]]
[[Rummad:Politikourien Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>si10bq5hsuxdq4hptyn3xlqt656aerr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193678</id>
      <parentid>2193677</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2082" sha1="31rjaobm7kgwe6n62o1rw345cpbapfr" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Keir Rodney Starmer''', bet ganet e [[Londrez]] d’an {{deiziad|2|Here|1962}}, zo un [[alvokad]] hag ur [[politikour]] saoz, penn [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] abaoe 2020.

E miz Gouere 2024 e voe anvet gant [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)|Charlez III]] da gentañ ministr&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/politics/article/2024/jul/05/keir-starmer-first-speech-prime-minister-pm-labour-downing-street |title=Keir Starmer promises ‘stability and moderation’ in first speech as PM |publisher=The Guardian |year=2024 |month=Gouere}}&lt;/ref&gt; pa z’eas ar muianiver eus ar mouezhioù gant e strollad hag ar re aliañset gantañ e-kerzh dilennadeg kannaded ar [[Rouantelezh-Unanet]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/politics/article/2024/jul/05/time-for-us-to-deliver-says-starmer-as-labour-heads-for-landslide |title=Keir Starmer hails ‘sunlight of hope’ as Britain wakes up to Labour landslide |publisher=The Guardian |year=2024 }}&lt;/ref&gt;. D'an 22 a viz Even 2026 en doa roet e zilez diouzh ar garg a kentañ-ministr eus Breizh-Veur ha diouzh penn al [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour ]] war ar memes tro&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/europe/royaume-uni/keir-starmer/royaume-uni-mi-juillet-ou-septembre-quand-sera-nomme-le-nouveau-premier-ministre-apres-la-demission-de-starmer-16c4b4e4-6e1b-11f1-971c-5aa54f866c16&lt;/ref&gt;.
==Daveoù==
{{Daveoù}}

{| align=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:20px; padding:5px; border:6px ridge #00528c;&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| style=&quot;padding-right:10px;&quot; |En e raok :&lt;br&gt;'''[[Rishi Sunak]]'''
| style=&quot;padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #00528c;&quot; | '''[[:Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet|Kentañ Ministr ar&lt;br&gt; Rouantelezh Unanet]]&lt;br&gt;[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|40px]]&lt;br&gt;5 Gouere [[2024]]  &amp;ndash; '''
| style=&quot;padding-left:10px;&quot; | War e lerc'h : &lt;br&gt;
|}

{{DEFAULTSORT:Starmer, Keir Rodney}}

[[Rummad:Ganedigezhioù 1962]]
[[Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet]]
[[Rummad:Politikourien Breizh-Veur]]</text>
      <sha1>31rjaobm7kgwe6n62o1rw345cpbapfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG Sauer P226</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171827</id>
    <revision>
      <id>2193637</id>
      <parentid>2173329</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2193637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="h5pz7rzhlicpn8k3pff9hzudbjorsdy" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG Sauer P226|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:SIG Sauer P226 neu.jpg|frameless|280x280px]]Ur bistolenn '''SIG Sauer P226'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Broioù orin
|{{Suis}}&lt;br&gt;{{Alamagn}}
|-
! Doare
|[[Pistolenn]] damaotomatek SA/DA&lt;br&gt;Stumm daou-ober hekpen (DAO)
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol
|-  
! [[Munision]]où
|[[9 × 19 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[7,65 × 21 mm Parabellum|7,65 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[9 × 21 mm IMI]]&lt;br&gt;[[.357 SIG]]&lt;br&gt;[[.40 S&amp;W]]&lt;br&gt;[[.22 Long Rifle]] (stumm Classic 22)
|-
! Produer
|[[SIG Sauer|SIG Sauer AG]]
|-
! Mare produiñ
|Abaoe 1984
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|964 g
|-
! Hirder
|196 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|112 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|426 m/s
|-
! Endalc'h
|Karger fiñv 15 kartouchenn (stumm orin e 9 × 19 mm)&lt;br&gt;Karger fiñv 10, 15, 17, 18 pe 20 kartouchenn (stummoù e 9 mm)&lt;br&gt;Karger fiñv 10, 12, 13 pe 15 kartouchenn (stummoù .357 SIG ha .40S&amp;W)&lt;br&gt;Karger fiñv 10 kartouchenn (stumm .22 LR)
|-
! Adstummoù
|P228, P229, P224
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG Sauer P226''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek savet e deroù ar bloavezhioù 1980 gant an embregerezh suis [[SIG Sauer]]. Produet e voe adalek 1984 gant [[J. P. Sauer &amp; Sohn]] e [[Alamagn]] hag er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]&lt;ref&gt;'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, p. 266&lt;/ref&gt;.

== Istor ha deskrivadur ==
E dibenn ar bloavezhioù 1970 e klaskas an [[Arme ar Stadoù-Unanet|US Army]] ur bistolenn nevez evit kemer plas ar [[Colt M1911]]. SIG-Sauer a respontas d'ar galv gant ar bistolenn '''P226''', deveret eus ar [[Sig-Sauer P220|P220]]. Un endalc'h bras 15 kartouchenn [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]] he doa. He [[Geriaoueg an armoù-tan#Skoer|skoer]] a c'halle bezañ morailhet, hag ul loc'henn ''[[Geriaoueg an armoù-tan#Decock|decocking]]'' a oa montet war an arm&lt;ref&gt;{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p.102&lt;/ref&gt;. Ur [[Kouch (arm-tan)|c'houch]] reolius e zriv zo war an arm.

Evit abegoù kenwerzhel e voe choazet ar [[Beretta 92]] gant an arme stadunanat, met berzh a reas ar P226 war ar marc'had sivil, ha dibabet e voe memestra gant unvezioù armeoù kalz broioù er bed, en o zouez reoù [[Kanada]], [[Kolombia]], [[El Salvador]], [[Finland]], [[Zeland-Nevez]] pe [[Singapour]]. Kalz unvezioù polis o deus dibabet ar P226 ivez, er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] da skouer.

=== Adstummoù ===
Daou adstumm nes eus ar PP226 a gaver e 9 mm : an eil gant ur blatinenn DAO, hag egile un doare ''Sport'', dezhañ ur riklerez e dir disvergl hag un dornell ispisial e koad kraoñ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Fr}} HARTINK A. E., ''L'encyclopédie des pistolets et revolvers,'' Maxi-Livres, 2004, ISBN 2-7434-4777-X, p. 200-201&lt;/ref&gt;.

Ar '''P228''' (9 mm Parabellum) ha '''P229''' (9 mm Parabellum, [[.40 S&amp;W]] ha [[.357 SIG]]) zo stummoù bihan (''Compact'') eus ar P226. Ar '''P224''' eo ar stumm bihan-kenañ (''Sub-Compact'') anezhi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Kopiennoù dindan aotre zo bet produet e [[Republik Pobl Sina|Sina]] gant [[Norinco]] dindan an anvioù '''NP22''', '''NP34''', '''NP56''' hag '''NP58'''.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Suis]]
[[Rummad:Armoù Alamagn]]
[[Rummad:Wonder Nine]]</text>
      <sha1>h5pz7rzhlicpn8k3pff9hzudbjorsdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Treflamm (kelaouenn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172360</id>
    <revision>
      <id>2193590</id>
      <parentid>2115386</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2193590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="548" sha1="6fvg37gu5krwssbb8folrq7ncb9u9ay" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Treflamm'' (kelaouenn)}}
'''''Treflamm''''' a oa ur gelaouennig vrezhonek roneoskrivet savet gant hag evit tud yaouank, embannet e dibenn ar [[bloavezhioù 1960]]. 

Enni e kaved pennadoù savet gant bugale eus familhoù an emsav brezhonek bet ganet e deroù ar [[bloavezhioù 1950]], evel ar familhoù [[Youenn Olier|Olier]], [[Guy Étienne|Étienne]], [[Frañsez Kervella|Kervella]], [[Ronan Huon|Huon]]...) pe gant tud all evel [[Frañsez Favereau]].

[[Rummad:Kelaouennoù brezhonek]]
[[Rummad:Kelaouennoù Breizh aet da get]]</text>
      <sha1>6fvg37gu5krwssbb8folrq7ncb9u9ay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG Sauer SP2022</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172449</id>
    <revision>
      <id>2193640</id>
      <parentid>2173333</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Implij e Bro-C'hall */</comment>
      <origin>2193640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3665" sha1="i1u0pmi37mg2kosz72ozgezlq1bu9qe" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG Sauer SP2022|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:SIG SAUER SP 2022 with magazine and reverse.jpg|frameless|280x280px]]Ur bistolenn '''SIG Sauer SP2022''' (stumm implijet gant ar polis e Frañs)
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro orin
|{{Suis}}&lt;br&gt;{{Alamagn}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Pistolenn]] damaotomatek, platinenn [[Platinenn (arm-tan)#Platinenn SA/DA (un-ober/daou-ober)|un-ober/daou-ober]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol
|-  
! Munisionoù
|[[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[.357 SIG]]&lt;br&gt;[[.40 S&amp;W]]
|-
! Saver
|[[SIG Sauer]]
|-
! Bloavezh krouidigezh
|1998
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|830 g
|-
! Mas (karget e 9 mm Parabellum)
|987 g
|-
! Hirder
|185 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|98 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|350 m/s
|-
! Endalc'h
|Karger fiñv 15 kartouchenn (e 9 mm Para)&lt;br&gt;Karger fiñv 12 kartouchenn (e .357 SIG ha .40 S&amp;W)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG Sauer SP2022''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek ijinet ha produet gant an embregerezh [[SIG Sauer]]. Gellet a ra bezañ kambret e [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]], [[.357 SIG]] pe .40 S&amp;W. Ur [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|blatinenn SA / DA]] zo dezhi, hag ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] uhel a-walc'h e endalc'h (betek 15 [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchenn]] 9 mm). Un arm bihan ha skañv eo, savet e polimer, evit ezhommoù ar polis a rank dougen anezhañ e-pad an devezh.

== Implij e Bro-C'hall ==
E 2003 e oa bet choazet evit bezañ arm-dorn reolius meur a nerzh surentez e [[Bro-C'hall|Frañs]] evel ar [[Polis broadel (Bro-C'hall)|polis]], an [[Archeriezh vroadel (Bro-C'hall)|archeriezh]] hag ar maltouterezh. {{formatnum:260000}} skouerenn eus an arm a voe urzhiet evit ur sammad a 90 milion a euroioù. Ar wech kentañ e oa e veze pourveziet ar braz eus nerzhioù-surentez Bro-C'hall gant un arm-dorn savet en diavaez eus ar vro&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fwww.humanite.fr%2Fnode%2F290402#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url Emploi. Nicolas Sarkozy dégaine son Sig Sauer]'', e L'Humanité, 29/08/2003 (lennet d'ar 06/10/2024)&lt;/ref&gt;. Anvet e voe an arm ''2022'' pa oa da vezañ pourveziet ar skouerennoù diwezhañ d'ar Stad er bloavezh-se. E 2023 e voe choazet an embregerezh stadunanat Speer evit pourveziañ 20 milion a gartouchennoù Gold Dot 9 mm da implijerien an SP2022 e nerzhioù surentez Frañs e-pad ar pevar bloaz da heul&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.thefirearmblog.com/blog/2023/02/01/speer-awarded-contract-french-police/ Speer Ammunition Awarded Duty Ammunition Contract For French Police]'', The Firearm Blog, 01/02/2023 (lennet d'ar 06/10/2024)&lt;/ref&gt;. Arm-dorn standart eo c'hoazh hiziv-an-deiz er vro.

== Levrlennadur ==
* {{fr}} COURTOIS Jean-Louis Courtois, ''Le pistolet SP 2022'', Crépin-Leblond, 2007, 318 p., ISBN 9782703002994

==Daveennoù==
* {{En}} [https://www.sigsauer.com/media/sigsauer/resources/operators-manual-sp2022-1600306-01-rev00-lr.pdf Mod-implij an SP2022] (pellgarget d'ar 05/10/2024)
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Suis]]</text>
      <sha1>i1u0pmi37mg2kosz72ozgezlq1bu9qe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG P210</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172629</id>
    <revision>
      <id>2193634</id>
      <parentid>2173327</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2193634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="9yhbmtdtwcmyrp54z5y8egtu2i3kfr6" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG P210|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:SIG 210-2 (6825677804).jpg|frameless|280x280px]]Ur bistolenn '''SIG P210-1'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro orin
|{{Suis}}
|-
! Doare
|[[Pistolenn]] damaotomatek un-ober
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol
|-  
! [[Munision]]où
|[[9 × 19 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[7,65 × 21 mm Parabellum|7,65 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[.22 Long Rifle]]
|-
! Produer
|[[SIG Sauer|SIG]]
|-
! Mare produiñ
|1949-2005&lt;br&gt;2010-bremañ
|-
! Niver produet
|War-dro {{formatnum:350.000}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|970 g
|-
! Hirder
|215 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|120 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|323 m/s
|-
! Endalc'h
|[[Karger (armoù-tan)|Karger]] fiñv 8 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG P210''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA (Single Action, Un-Ober)|un-ober]] ijinet ha produet gant an embregerezh suis [[SIG Sauer|SIG]] adalek 1949,ha SIG Sauer hiziv-an-deiz. Implijet eo bet gant armeoù ha polis un nebeud broioù e trede kard an XX{{Vet}} kantved.

== Istor ==
Er bloavezhioù 1940 e klaske an [[Arme Suis|arme suis]] dilezel ar pistolennoù [[Georg Luger|Luger]] a oa diwar-lerc'h. Esaeoù a voe graet, ha dibab a reas e 1949 ur bistolenn savet gant an embregerezh suis SIG, awenet gant gwikefre ar bistolenn c'hall [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]]. Anvet e voe da gentañ '''P49''' (''Pistole 49'') en arme suis. Arme [[Danmark]] a choazas an arm ivez, dindan an anv '''M49'''. E 1957 e voe produet ur stumm evit ar siviled, hag a voe anvet '''P210'''. Berzh a ra abaoe, hag adstummoù lies a zo bet anezhi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Max, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/handguns-en/switzerland-semi-automatic-pistols/sig-p210-eng/ SIG P210]'', Modern Firearms (lennet d'ar 24/10/2024)&lt;/ref&gt;. Ouzhpenn ar c'halibroù orin e [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]] ha [[7,65 × 21 mm Parabellum|7,65 mm Parabellum]] e kaver ur stumm e [[.22 Long Rifle]].

== Adstummoù ==
* '''P210-1''' (1957-1965)
* '''P210-2''' (adalek 1966)
* '''P210-3''' (1951-1964) : produet evit ar polis suis
* '''P210-4''' : stumm produet evit ar [[Bundesgrenzschutz]] (gwarded-harzoù [[Republik Kevreadel Alamagn (1949-1990)|Alamagn ar C'hornôg]])
* '''P210-5''' ha '''P210-6''' : stummoù savet er bloavezhioù 1980 ha 1990 evit ar [[sportoù tennañ]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Fr}} ALEXANDRE Guillaume, ''SIG P-210.5 : en quête de l'ultime précision !'', Cibles n°644, miz C'hwevrer 2024, pp. 36-41&lt;/ref&gt;
* '''P210-7''' : stumm e .22 LR
* '''P210-8''' : stumm dezhañ ur bouton-karger war ar c'hostez, ha n'eo ket dindan an dornikell
* '''P210 Target''': stumm e 9 mm Parabellum produet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] abaoe 2020 evit ar sportoù tennañ&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.sigsauer.com/p210-target.html SIG P210 Target]'' war lec'hienn SIG Sauer (lennet d'ar 24/10/2024)&lt;/ref&gt;

Brudet eo ar P210 evit he resisted ha kalite he froduiñ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. E 1975 e voe dilezet gant an arme suis evit ar bistolenn P75, anvet [[Sig-Sauer P220|SIG-Sauer P220]] war ar marc'had sivil.

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Suis]]</text>
      <sha1>9yhbmtdtwcmyrp54z5y8egtu2i3kfr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG Sauer P320</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175997</id>
    <revision>
      <id>2193638</id>
      <parentid>2173323</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2193638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4246" sha1="6cocuzz9cz98j76pc7ih05944dkgr6x" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG Sauer P320|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Sig Sauer P320 Modular Handgun System.jpg|frameless|280x280px]]Ur bistolenn '''SIG Sauer P320'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Broioù orin
|{{Suis}}&lt;br&gt;{{Alamagn}}&lt;br&gt;{{SUA}}
|-
! Doare
|[[Pistolenn]] damaotomatek Daou-ober Nemetken
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol, skoer bannet
|-  
! [[Munision]]où
|[[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]]&lt;br&gt;[[.357 SIG]]&lt;br&gt;[[.40 S&amp;W]]&lt;br&gt;[[.45 ACP]]&lt;br&gt;[[10 mm Auto]]
|-
! Produer
|Rannoù [[SIG Sauer|SIG Sauer AG]] en Alamagn hag er Stadoù-Unanet
|-
! Mare produiñ
|Abaoe 2014
|-
! Mare servij
|Abaoe 2017 (Nerzhioù armet ar Stadoù-Unanet)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|833 g
|-
! Hirder
|203 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|120 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|426 m/s
|-
! Endalc'h
|Karger fiñv :
* 17, 21 pe 32 gartouchenn (9 mm Parabellum)
* 10 kartouchenn (.45 ACP)
* 14 kartouchenn (.357 SIG ha .40S&amp;W)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG Sauer P320''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek gwerzhet gant an embregerezh suis [[SIG Sauer]] adalek 2014, ha produet e uzinoù ar strollad er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] hag en [[Alamagn]]. Kambret e oa da gentañ e [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]], ha kinniget e vez bremañ e kalibroù all, [[10 mm Auto]] ha [[.45 ACP]] en o zouez. Unan eus he ferzhioù digustum eo e c'haller cheñch he [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] aes a-walc'h, a-drugarez d'ur c'hanol hepken pe d'ur c'h-kit hervez ar cheñchamant&lt;ref&gt;{{En}} [https://www.sigsauer.com/firearms/pistols/p320.html Pajenn ar P320] war lec'hienn ar produer (lennet d'an 02/08/2025)&lt;/ref&gt;.

== Implij ==
Adalek 2017 e voe dibabet gant kalz rannoù eus an [[Nerzhioù armet ar Stadoù-Unanet|nerzhioù armet stadunanat]] evit kemer plas ar pistolennoù [[SIG Sauer P226|P226]], dindan an anvioù M17 (ment standart) hag M18 (ment bihanoc'h)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/handguns-en/switzerland-semi-automatic-pistols/sig-sauer-p320-eng/ SIG Sauer P320 Pistol (M17, M18)]'', Modern Firearms (lennet d'an 02/08/2025)&lt;/ref&gt;. Choazet e voe gant kalz servijoù polis er vro-mañ ivez, ha gant armeoù broioù all evel [[Kanada]], [[Aostralia]] pe [[Danmark]]. E [[Bro-C'hall]] e vez implijet gant [[Surded an Hentoù-Houarn (Bro-C'hall)|Surded an Hentoù-Houarn]]. 

=== Gwallzarvoudoù hag ergerzhadurioù justis ===
Kudennoù a zeuas war-wel pa voe lakaet e servij : ar P320 a c'halle tennañ hec'h-unan pa gouezhe war al leur gant ur serten korn. Dreset e voe gant an embregerezh SIG Sauer ar skouerennoù produet betek-neuze&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Meur a glemm all a voe a-berzh poliserien hag a embanne en doa o arm tennet e-unan pa oa renket en e holster. E miz Gouere 2025 e varvas ur soudard eus an [[United States Air Force|US Air Force]] goude ur [[Geriaoueg an armoù-tan#Gwallzarvoud-tennañ|gwallzarvoud-tennañ]] degaset gant ur P320. Goulennet en deus ar c'homandamant stadunanat gant 33.000 soudard chom hep implijout ar bistolenn ken a-raok e vefe kaset enklaskoù da benn. E kreiz ar bloaz 2025 e oa boulc'het ur c'hant argerzhadur bennak a-enep an embregerezh suis evit seurt darvoudoù. SIG Sauer a embann eo sur e arm hag e klask hiniennoù rastellat arc'hant e prosezioù diabeg kentoc'h&lt;ref&gt;{{En}} BOOKMAN Todd, ''[https://www.nhpr.org/nh-news/2025-07-30/sig-sauer-continues-to-defend-safety-of-p320-following-death-of-airman-on-u-s-military-base Sig Sauer continues to defend safety of P320 following death of airman on U.S. military base]'', New Hampshire Public Radio, 30/07/2025 (lennet d'an 02/08/2025)&lt;/ref&gt;. 

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Suis]]
[[Rummad:Armoù Alamagn]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>6cocuzz9cz98j76pc7ih05944dkgr6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SIG Sauer P322</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176259</id>
    <revision>
      <id>2193639</id>
      <parentid>2173338</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2193639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1842" sha1="4qe6luym8b2w0yzhq8eeg5bhlrw8pmb" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|SIG Sauer P322|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro orin
|{{Alamagn}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Pistolenn]] un-ober nemetken
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil simpl
|-  
! Munisionoù
|[[.22 Long Rifle]]
|-
! Produer
|[[SIG Sauer]]
|-
! Mare produiñ
|Abaoe 2022
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|830 g
|-
! Hirder
|178 mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|101 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Endalc'h
|Karger fiñv 10, 20 pe 25 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|B
|-
|}
Ar '''SIG Sauer P322''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA (Single Action, Un-Ober)|un-ober nemetken]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; kambret e [[.22 Long Rifle]]. Ijinet eo bet ha produet e vez abaoe 2022 gant an embregerezh [[SIG Sauer]]. Mont a ra en-dro dre [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|argil simpl]].

Ar P322 eo an doare .22 LR eus ar [[SIG Sauer P365|SIG Sauer P365 XL]]. Implijet mat eo er [[sportoù tennañ]]&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/sig-sauer-p322comp-22/510258 SIG Sauer P322-COMP .22 LR: Full Review]'', Guns &amp; Ammo, 08/11/2024 (lennet d'an 21/06/2026)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt; ''[https://www.sigsauer.com/p322-22-1.html P322]'' war lec'hienn SIG Sauer (lennet d'an 21/06/2026)&lt;/ref&gt;.

== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [https://www.sigsauer.com/p322 Ar P322 war lec'hienn Sig Sauer]

==Daveennoù==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù]]
[[Rummad:Armoù Alamagn]]</text>
      <sha1>4qe6luym8b2w0yzhq8eeg5bhlrw8pmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 e Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178628</id>
    <revision>
      <id>2193675</id>
      <parentid>2184394</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2580" sha1="jiph5820e1yf2z56pue4nhxd39tpigm" xml:space="preserve">{|class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;&quot;
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Bloavezhioù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]&lt;br&gt;- '''[[2026]]''' -&lt;br&gt;[[2027]] [[2028]] [[2029]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Degadoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - '''[[Bloavezhioù 2010]]''' - [[Bloavezhioù 2020|2020]] - [[Bloavezhioù 2030|2030]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kantvedoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}}
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kronologiezh dre gevandirioù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kronologiezh dre demoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] &lt;br /&gt; [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] &lt;br /&gt; [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]]
|}
== Darvoudoù ==
* [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7&lt;/ref&gt;.
* [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur.
*[[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon).
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]
==[[:Rummad:Ganedigezhioù 2026|Ganedigezhioù 2026]]==
==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]==
*[[Charlie Grall]], kazetenner
* [[Fañch Roudaut]], istorour

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]]
[[Rummad:2026]]</text>
      <sha1>jiph5820e1yf2z56pue4nhxd39tpigm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193676</id>
      <parentid>2193675</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marvioù 2026 */</comment>
      <origin>2193676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2608" sha1="0ju0b3zxdggrvalj5meuq2jsfgt48rd" xml:space="preserve">{|class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;&quot;
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Bloavezhioù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]&lt;br&gt;- '''[[2026]]''' -&lt;br&gt;[[2027]] [[2028]] [[2029]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Degadoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - '''[[Bloavezhioù 2010]]''' - [[Bloavezhioù 2020|2020]] - [[Bloavezhioù 2030|2030]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kantvedoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}}
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kronologiezh dre gevandirioù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|Kronologiezh dre demoù
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] &lt;br /&gt; [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] &lt;br /&gt; [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]]
----
|-align=&quot;center&quot;
!colspan=&quot;2&quot;|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]
|-align=&quot;center&quot;
|colspan=&quot;2&quot;|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]]
|}
== Darvoudoù ==
* [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7&lt;/ref&gt;.
* [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur.
*[[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon).
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]
==[[:Rummad:Ganedigezhioù 2026|Ganedigezhioù 2026]]==
==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]==
*[[Charlie Grall]], kazetenner
* [[Fañch Roudaut]], istorour
* [[Manu Lann Huel]], kaner

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]]
[[Rummad:2026]]</text>
      <sha1>0ju0b3zxdggrvalj5meuq2jsfgt48rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tsiala Kasoshvili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180288</id>
    <revision>
      <id>2193619</id>
      <parentid>2191822</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2193619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="sqezr2m69yvlwhqc7keqkrt280ei85m" xml:space="preserve">[[Restr:Kasoshvili,Tsiala 2016 Marienbad.jpeg|right|150px|Tsiala Kasoshvili e Marienbad e 2016.]]
'''Tsiala Kasoshvili''' (e [[jorjieg]]:'''ციალა ქასოშვილი'''), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo [[1963]] e [[Gori]], e Republik [[RSS Jorjia|Jorjia]] ([[Unaniezh Soviedel]]), a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia (bro)|jorjian]] ha [[URSS|soviedat]].&lt;br/&gt;Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 2008&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;:E miz Mae 2026 e oa 2 048 he [[renk Elo]] ''Standard'', 2 070 he [[renk Elo]] ''Fonnapl'' ha  1 974 he [[renk Elo]] ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt; 2 265 eo bet e [[Renk Elo]] ''Standard'' kreñvañ, bet tizhet e miz [[Genver]] 1989&lt;ref&gt;{{de}}[https://web.archive.org/web/20160816035331/http://chess-db.com/public/pinfo.jsp?id=13600354 Tsiala Kasoshvili chess games and profile – Chess-DB]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe teir gwezh : e 1980, e 1981 hag e 1988. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad jorjiat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== 
C'hoariet he deus ur wezh&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersge/7911599i.html Georgian Women's Chess Club Championship - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh
|-
|2014||4||Kleub echedoù [[Gori]]||2/7 (+ 2, = 0, - 5)||28,6||7||-
|-
|}

{{EloChart|Q13600370}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13600370 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=92573 He fartiennoù e Chessgames]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Tsiala_Kasoshvili He fartiennoù e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Kasoshvili, Tsiala}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1963]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>sqezr2m69yvlwhqc7keqkrt280ei85m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Sidney Eichab</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180498</id>
    <revision>
      <id>2193667</id>
      <parentid>2193535</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2193667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="blgd8lo9e7npsii601zdd8euf504dax" xml:space="preserve">'''Charles Sidney Eichab''' a zo bet ganet e 1979 e [[Namibia]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/19900333 FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Danvez Mestr (CM) eo abaoe 2008, Stummer FIDE abaoe 2010, Stummer Skol abaoe 2023, Tredeog FIDE abaoe 2017&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;1 945 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 963 e renk ''Fonnapl'' ha 1 981 e renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200051 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 200 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]&lt;/ref&gt;.
== Buhez ==
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ====
C'hoariet en deus meur a wezh e skipailh [[Namibia]] .
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Daveennoù.
|-
|1998||erlec'hier 2||33||{{Rusia}}, [[Elista]]||2/8 (+ 1, = 2 , - 5)||25||38||-||103||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998/1998nam.html 33rd Chess Olympiad: Elista 1998 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2002||3||35||{{Slovenia}}, [[Bled]]||6,5/12 (+ 5, = 3, - 4)||54,2||56||-||119||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2002/2002nam.html 35th Chess Olympiad: Bled 2002 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2004||1||36||{{Spagn}}, [[Calvià]]||3,5/9 (+ 3, = 1, - 5)||38,9||92||-||107||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2004/2004nam.html 36th Chess Olympiad: Calvia 2004 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2006||1||37||{{Italia}}, [[Torino]]||5/12 (+ 3, = 4, - 5)||41,7||105||-||131||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006/2006nam.html 37th Chess Olympiad: Turin 2006 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2008||3||38||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||4,5/10 (+ 4, = 1, - 5)||45||121||-||123||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2008/2008nam.html 38th Chess Olympiad: Dresden 2008 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2010||1||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||129||-||126||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2010/2010nam.html 39th Chess Olympiad: Khanty-Mansiysk 2010 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|2012||1||40||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||6,5/10 (+ 4, = 5, - 1)||65||118||-||139||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2012/2012nam.html 40th Chess Olympiad: Istanbul 2012 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2014||2||41||{{Norvegia}}, [[Tromsø]]||5/10 (+ 4, = 2, - 4)||50||117||-||131||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2014/2014nam.html 41st Chess Olympiad: Tromsø 2014 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2016||1||42||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||3,5/10 (+ 3, = 1, - 6)||35||128||-||122||-|| &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2016/2016nam.html 42nd Chess Olympiad: Baku 2016 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2018||4||43||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||120||-||128||-|| &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2018/2018nam.html 43rd Chess Olympiad: Batumi 2018]&lt;/ref&gt;.
|-
|2022||2||44||{{India}}, [[Chennai]]||3,5/8 (+ 3, = 1, - 4) ||43,8||38||115||-||105||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2022/2022nam.html 44rd Chess Olympiad: Chennai 2022]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=161467 E c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;
|-
|2024||-||45||{{Hungaria}}, [[Budapest]]||-||-||-||-||-||-||-|
&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=161467 E c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/15200051 E fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Eichab_Charles%20Sidney/68119 E c'hoari e Chess Base]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Charles_Sidney_Eichab E c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Eichab, Charles Sidney}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>blgd8lo9e7npsii601zdd8euf504dax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dante Beukes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180511</id>
    <revision>
      <id>2193610</id>
      <parentid>2193508</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2193610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="njgk1jyy33bde0t1iifhgs74uwnx4o8" xml:space="preserve">'''Dante Matthew Beukes''' a zo bet ganet d'ar 17 a viz Genver 2003 e [[Windhoek]]  ([[Namibia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/15200540 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2020, Mestr Fide (FM) e oa  abaoe 2017, Danvez Mestr (CM) e oa abaoe 2015, Stummer Skol eo  abaoe 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200540 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 288 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 2 160 e renk ''Fonnapl'' ha 2 230 e renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200540 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ====
C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Namibia]].
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh
|-
|2018||2||43||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||6/10 (+ 5, = 2, - 3)||60||95||-||128||-|| &lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2018/2018nam.html 43rd Chess Olympiad: Batumi 2018]&lt;/ref&gt;.
|-
|2022||1||44||{{India}}, [[Chennai]]||6/10 (+ 5, = 2, - 3)||60||86||-||105||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2022/2022nam.html 44rd Chess Olympiad: Chennai 2022]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/15200540 E fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Beukes, Dante}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 2003]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>njgk1jyy33bde0t1iifhgs74uwnx4o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Takad kêrel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180512</id>
    <revision>
      <id>2193606</id>
      <parentid>2193519</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>v/k</comment>
      <origin>2193606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2024" sha1="olht1h39m1a50xwa5tbg7e5qw8omgko" xml:space="preserve">{{databox}}
Un '''takad kêrel''' &lt;ref&gt;[https://www.fr.brezhoneg.bzh/include/ajax/ajax.rechercheTermofis.php?logSearch=true&amp;TERME=zone+urbaine&amp;NOM=1&amp;TER%20DOMAINE=&amp;LANGUE=%20FR&amp;TPLCODE=TPL%20TERMOFIS&amp;isSearch=true&amp;numPage=1 Termofis]&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;Anvet ivez tachad kêr, takad kêr https://geriafurch.bzh/fr/frbr/zone&lt;/ref&gt; pe kêr a vez graet eus un [[Tachenn annez denel|dachenn annez denel]] gant ur [[stankted ar boblañs]] uhel ha [[danframm]]où pe un  [[endro savadurioù]]. An takadoù kêrel a zo deuet gant ar [[kêriekadur|c'hêriekadur]], hag ar skiantourien a rummata anezho evel [[kêr]]ioù, [[tolpad-kêr]] ha [[bannlev]]ioù. Er [[kersavouriezh|c'hersavouriezh]], an droienn &quot;takad kêrel&quot; a vez implijet en un doare enebet d'ar [[maez]]ioù lec'h ma vez [[kêriadenn]]où ha [[pennkêr]]ioù. E tachenn ar [[sokiologiezh kêrel]] pe [[denoniezh kêrel]], eo implijet alies an droienn evel enebet ouzh an [[natur|en-dro naturel]].

Diorroadur ar c'hentañ takadoù kêrel e-kerzh an [[dispac'h kêrel]] eus ar IVe milved kt JK&lt;ref&gt;
{{cite book
 |last1                = Morris
 |first1               = A.E.J.
 |date                 = 2 December 2013
 |orig-date            = 1972
 |chapter              = The Early Cities
 |title                = History of Urban Form Before the Industrial Revolution
 |url                  = https://books.google.com/books?id=whBEAgAAQBAJ
 |edition              = 3
 |publication-place    = London
 |publisher            = Routledge
 |page                 = 1
 |isbn                 = 9781317885146
 |quote                = [...] the Bronze Age, starting between 3500 and 3000 BC [...]. During this [...] period the first urban civilizations were firmly established.
}} 
&lt;/ref&gt; en doa roet ganedigezh [[sevenadurezhioù denel]] ha goude-se d'ar [[kêraozouriezh|gêraozouriezh]], gant oberezhioù denel evel [[korvoerezh an danvezioù krai]] o tegas [[levezon mab-den war an endro]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kêraozouriezh]]
[[Rummad:Kêriekadur]]</text>
      <sha1>olht1h39m1a50xwa5tbg7e5qw8omgko</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193625</id>
      <parentid>2193606</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:48:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="mu5nfcyri268gwa9lg8bf2dkchglqsh" xml:space="preserve">{{databox}}
Un '''takad kêrel''' &lt;ref&gt;[https://www.fr.brezhoneg.bzh/include/ajax/ajax.rechercheTermofis.php?logSearch=true&amp;TERME=zone+urbaine&amp;NOM=1&amp;TER%20DOMAINE=&amp;LANGUE=%20FR&amp;TPLCODE=TPL%20TERMOFIS&amp;isSearch=true&amp;numPage=1 Termofis]&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;Anvet ivez tachad kêr, takad kêr https://geriafurch.bzh/fr/frbr/zone&lt;/ref&gt; pe kêr a vez graet eus un [[Tachenn annez denel|dachenn annez denel]] gant ur [[stankted ar boblañs]] uhel ha [[danframm]]où pe un  [[endro savadurioù]]. An takadoù kêrel a zo deuet gant ar [[kêriekadur|c'hêriekadur]], hag ar skiantourien a rummata anezho evel [[kêr]]ioù, [[tolpad-kêrioù]] ha [[bannlev]]ioù. Er [[kersavouriezh|c'hersavouriezh]], an droienn &quot;takad kêrel&quot; a vez implijet en un doare enebet d'ar [[maez]]ioù lec'h ma vez [[kêriadenn]]où ha [[pennkêr]]ioù. E tachenn ar [[sokiologiezh kêrel]] pe [[denoniezh kêrel]], eo implijet alies an droienn evel enebet ouzh an [[natur|en-dro naturel]].

Diorroadur ar c'hentañ takadoù kêrel e-kerzh an [[dispac'h kêrel]] eus ar IVe milved kt JK&lt;ref&gt;
{{cite book
 |last1                = Morris
 |first1               = A.E.J.
 |date                 = 2 December 2013
 |orig-date            = 1972
 |chapter              = The Early Cities
 |title                = History of Urban Form Before the Industrial Revolution
 |url                  = https://books.google.com/books?id=whBEAgAAQBAJ
 |edition              = 3
 |publication-place    = London
 |publisher            = Routledge
 |page                 = 1
 |isbn                 = 9781317885146
 |quote                = [...] the Bronze Age, starting between 3500 and 3000 BC [...]. During this [...] period the first urban civilizations were firmly established.
}} 
&lt;/ref&gt; en doa roet ganedigezh [[sevenadurezhioù denel]] ha goude-se d'ar [[kêraozouriezh|gêraozouriezh]], gant oberezhioù denel evel [[korvoerezh an danvezioù krai]] o tegas [[levezon mab-den war an endro]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kêraozouriezh]]
[[Rummad:Kêriekadur]]</text>
      <sha1>mu5nfcyri268gwa9lg8bf2dkchglqsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù India - Tiriadoù gall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180514</id>
    <revision>
      <id>2193601</id>
      <timestamp>2026-06-21T14:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:RFIndieTimbre.jpg|thumb|left|upright 0.9|Doueez India (1948)]]  Eus 1668 da 1954 ez eus bet dalc’het tiriadoù bras pe vihan dindan aotrouniezh Bro-C’hall en India, disorc’h ur bolitikerezh trevadenniñ a-gozh en Azia. Adalek 1816 e oant anavezet dindan  anv '''Établissements français dans l'Inde''' (''Kontoueroù gall en India'') hag en o zouez [[Pondicherry]], [[Karikal]] ha [[Yanaon]] war aod [[Coromandel]], [[Mahé (India)|Mahe]] war aod Malabar (...&quot;</comment>
      <origin>2193601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="caia3fo18ph8zycoal73n78py5dct52" xml:space="preserve">[[File:RFIndieTimbre.jpg|thumb|left|upright 0.9|Doueez India (1948)]]

Eus 1668 da 1954 ez eus bet dalc’het tiriadoù bras pe vihan dindan aotrouniezh Bro-C’hall en India, disorc’h ur bolitikerezh trevadenniñ a-gozh en Azia.
Adalek 1816 e oant anavezet dindan  anv '''Établissements français dans l'Inde''' (''Kontoueroù gall en India'') hag en o zouez [[Pondicherry]], [[Karikal]] ha [[Yanaon]] war aod [[Coromandel]], [[Mahé (India)|Mahe]] war aod [[Malabar (bro)|Malabar]], ha [[Chandernagor]] e [[Bengal]].

Restaolet e voe aotrouniezh India  Chandernagor e 1950, war an tiriadoù all e 1954.

E 1892 e voe moullet timbroù ar rummad [[Navigation et Commerce (1892)|Navigation et Commerce]] gant an enskrivadur &lt;small&gt;ETABLISSEMENTS DE L’INDE &lt;/small&gt;. An talvoudoù-gwerzh a save eus 1 santim (a liv du) betek 1 lur (liv gwer-olivez). Ul lodenn eus an timbroù-se a voe advoulet etre 1900 ha 1907.

Ar rummad orin kentañ, bet embannet e 1914, a ziskoueze un templ e Pondicherry hag un delwenn eus Brahma. Treiñ a reas an alc’hwez da '''Établissements Français dans l’Inde''' mui ar pennlizherennoù RF.

Adembannet e voe e 1923 pa tivivas ar velestradurezh pas enskrivañ ar priz gant ar moneiz gall (santim ha lur) met gant moneiz ar c’hontouer  : ar roupi gall, rannet e [[fanon]] ha [[cache]]. Implijet e voe an timbroù e-pad pell, ha ma vefent dreistmoullet pe get (e 1929). War e lec’h e teuas  heuliadoù timbroù a veze kavet e pemp korn an impaleriezh : Diskouezadeg an trevadennoù (1931), Diskouezadeg Pariz (1937), Pierre ha Marie Curie (1938), Diskouezadeg [[New York]] (1939), Deiz-ha-bloaz an Dispac'h Gall (1939)..

[[File:French India postage stamps.jpg| thumb|rigth|upright 1.2|Timbroù liesseurt]]

== An eil Brezel-bed ==
Melestradurezh ar Stad c'hall a bourvezas div heuliad timbroù d’ar c’hontoueroù Indian e 1941 :

*Ar rummad &quot;Defense de l’Empire&quot;, a ziskoueze ur soudard indian (ur [[Sipai]] hag un isofiser eus ar gward.
*Tresadenn un templ e-kichen Pondicherry, gant poltred ar marichal Pétain er c'horn uhelañ a-zehoù.

Ral a wech e veze kachedet an timbroù-se.
Er memes bloavezh e voe dreistmoullet '''FRANCE LIBRE''' (''Bro-C’hall Dieub'')  war an holl dimbroù hegerz, gant [[Kroaz Loren]] a-wechoù, kement ha diskouez skoazell ar pennadurezhioù lec’hel d’ar jeneral de Gaulle, pe c’hoazh an enskrivadur '''FRANCE TOUJOURS''' (''Frañs da viken'') (1943).

War skouer timbroù an [[Tiriadoù gall en Okeania]] e voe moullet un heuliad “France Libre” e Londrez e 1943, hag ar rummadoù boaz anvet [[L'Entraide française (1945)|l’ Entraide Française]] ha [[Félix Eboué]] e 1944.

== An timbroù diwezhañ ==
Digabestret eo bet Indez Breizh-Veur d’ar 15 a viz Eost 1947 ha savet stadoù [[India]] ha [[Pakistan]]. Sur eo ha n’eo ket marteze he dije klasket ar Stad nevez hag ar c’huzulioù lec’hel lakaat un termen da herêzh an trevadenniñ, ha kondaoniñ ar c'hontoueroù gall en India da vont da goll.

Embannet e voe ur vrav a rummad timbroù nevez e 1948 gant Bro-C’hall avat, ha dibabet skeudenniñ delwennoù doueed ha doueezed India ([[Apsara]], [[Vichnou]], [[Dvarapala]]…). 
An timbroù diwezhañ tout a voe graet e 1952.

== Timbroù ar postoù dre-nij ==
Puilh eo an embann timbroù evit ar postoù dre-nij. Ma kaver ar rummadoù “klasel” ([[Du Tchad au Rhin (1946)| Du Tchad au Rhin]] ha « Deiz-ha-bloaz an Trec’h Meur » e 1946, pe 75vet deiz-ha-bloaz an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] e 1949) ez eus ivez timbroù orin a ziskoueze temploù ha savadurioù ar vro. E 1954 e voe embannet an timbr diwezhañ.

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| India - Tiriadoù gall]]
[[Rummad:Iimbroù India - Tiriadoù gall]]</text>
      <sha1>caia3fo18ph8zycoal73n78py5dct52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heskiel Ndahangwapo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180515</id>
    <revision>
      <id>2193609</id>
      <timestamp>2026-06-21T16:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2193609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="kzbcrz622j9q5bq79vk6ub0d7saqyom" xml:space="preserve">'''Heskiel Ndahangwapo''' a zo bet ganet e 2000 en [[Endola]] ([[Namibia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 FIDE]&lt;/ref&gt;.Mestr Fide (FM) eo  abaoe 2025, Danvez Mestr (CM) e oa abaoe 2024, Tredeog broadel eo  abaoe 2024&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 095 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 946 e renk ''Fonnapl'' ha 1 994 e renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 112 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Ebrel 2026.
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Ndahangwapo, Heskiel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2000]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>kzbcrz622j9q5bq79vk6ub0d7saqyom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193614</id>
      <parentid>2193609</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Olimpiadoù echedoù 2022 ha 2024.</comment>
      <origin>2193614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1648" sha1="l29a4ym55sm28pvodib0o1u7qcmv8ap" xml:space="preserve">'''Heskiel Ndahangwapo''' a zo bet ganet e 2000 en [[Endola]] ([[Namibia]]).&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 FIDE]&lt;/ref&gt;.Mestr Fide (FM) eo  abaoe 2025, Danvez Mestr (CM) e oa abaoe 2024, Tredeog broadel eo  abaoe 2024&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 095 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 1 946 e renk ''Fonnapl'' ha 1 994 e renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 112 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Ebrel 2026.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ====
C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Namibia]] .
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Daveennoù
|-
|2022||erlec'hier||44||{{India}}, [[Chennai]]||7/9 (+ 7, = 0, - 2)||77,8||54||-||105||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2022/2022nam.html 44rd Chess Olympiad: Chennai 2022]&lt;/ref&gt;.
|-
|2024||1||45||{{Hungaria}}, [[Budapest]]||5,5/9||61,1||-||-||-||-||
&lt;ref&gt;{{en}}[https://neweralive.na/personality-of-the-week-from-oshakati-to-the-chessboard/ Personality of the week – From Oshakati to the chessboard - New Era, d'ar 4 a viz Gwengolo 2025]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15202020 E fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Ndahangwapo, Heskiel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2000]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>l29a4ym55sm28pvodib0o1u7qcmv8ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keskowethyans an Taves Kernewek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180516</id>
    <revision>
      <id>2193616</id>
      <timestamp>2026-06-21T17:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Stumm an titl|''Keskowethyans an Taves Kernewek''}}&lt;!-- https://www.cornwall.gov.uk/search/?query=cornish%20language&amp;page=1 --&gt; '''''Keskowethyans an Taves Kernewek''''' (&quot;Kevelerezh ar Yezh Kerneveurek&quot; ; ''Cornish Language Partnership'' e anv [[saoznek]]) a oa un ensavadur dileuriañ hag a voe staliet e [[Kernev-Veur|Kernow]] e [[2005]] evit harpañ ha kas war-raok implij ar [[Kerneveureg|c'hernoweg]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=http://www.magakernow.org.uk/index.as...&quot;</comment>
      <origin>2193616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4149" sha1="owqvgntqr415wu0uf63dtnfflja3l63" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Keskowethyans an Taves Kernewek''}}&lt;!-- https://www.cornwall.gov.uk/search/?query=cornish%20language&amp;page=1 --&gt;
'''''Keskowethyans an Taves Kernewek''''' (&quot;Kevelerezh ar Yezh Kerneveurek&quot; ; ''Cornish Language Partnership'' e anv [[saoznek]]) a oa un ensavadur dileuriañ hag a voe staliet e [[Kernev-Veur|Kernow]] e [[2005]] evit harpañ ha kas war-raok implij ar [[Kerneveureg|c'hernoweg]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38570 |title=Maga Kernow|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;.

Ur c'hevelerezh lec'hel hag a-youl-vat e oa, ennañ dileuridi eus meur a aozadur [[sevenadur]]el hag [[armerzh]]el e Kernow koulz hag izili eus gouarnamant ar rannvro.&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38593 |title=Cornish Language Partnership: Partnership |accessdate=17/06/2026}}&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Darn eus an azoadur a veze arc'hantet gant [[Unaniezh Europa]] dre he frogramm ''Objective One''&lt;ref&gt;{{fr}} {{Cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/ALL/?uri=LEGISSUM%3Ag24203 |title=EUR-Lex|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;, ''Department for Communities and Local Government'' gouarnamant ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha Kuzul Kernow (''Cornwall Council'')&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=http://www.magakernow.org.uk/index.aspx?articleid=38599 |title=Maga Kernow|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;.

Ar C'hevelerezh e oa reoliataer pennañ stumm skrivet ar c'hernoweg (''Furv Skrifys Savonek'' / FSS, &quot;Furm Skrivet Skoueriek&quot;). Er bloaz [[2008]] e voe embannet an FSS, abalamour da unvaniñ ar skriturioù kent hag evit ma vefe diskouezet war ar panelloù-hent, en teulioù ofisiel hag en arnodennoù ar skolioù&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/cornwall/7074487.stm |title=BBC News - Breakthrough for Cornish language, 19/05/2008|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;.

E [[2015]] e voe divodet ''Keskowethyans an Taves Kernewek'', ha Kuzul Kernow a erlec'hias outañ&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/media/c3npwb2l/cornish-language-strategy-2015-2025.pdf |title=Cornish Language Strategy 2015-25|accessdate=21/06/2026}}&lt;/ref&gt;, dre zaou aozadur pergen : ''Cornish Language Office'' hag ''Akademi Kernewek''.

== Aozadurioù ==
Pevar aozadur a oa oberiant e ''Keskowethyans an Taves Kernewek'' (KTK).
* ''Agan Tavas'' : bet diazezet e [[1987]], &quot;Hor Yezh&quot; a bled gant kas ar c'hernoweg war-raok dre zasorc'hidigezh ar yezh (''Dasserghyans Kernowek''). A-du e sav gant kement doare-skrivañ a zo pe a zo bet, hogen nac'h a ra kement nevezc'her a ya re bell ganti. Levrioù kernowek a vez embannet gant an aozadur, ha kentelioù a vez roet e kernoweg istorel.
* ''Cussel an Tavas Kernuak'' : bet diazezet e 1987 ivez, &quot;Kuzul ar Yezh Kernowek&quot; zo ur gevredigezh tud a-youl-vat a gelenn kernoweg hag a ra enklaskoù istorel a-zivout ar yezh. Abaoe embann an FSS e kenlabour a-zevri gant KTK.
* ''[[Kesva an Taves Kernewek]]'' : bet diazezet e [[1967]], &quot;Kengor ar Yezh Kernowek&quot; a ra war-dro ar yezh er skolioù – kentelioù, arnodennoù, embann dornlevrioù, yezhadurioù ha geriadurioù.
* ''Kowethas an Yeth Kernewek'' : bet diazezet e [[1976]], &quot;Kevredigezh ar Yezh Kernowek&quot; a labour ivez evit kas ar yezh war-raok er vuhez pemdez ha foran. Anzav a ra kement doare-skrivañ a vez embannet, daoust dezhi embann en FSS. Abaoe 1976 ivez ec'h embann ar mizieg ''An Gannas'' (&quot;Ar C'hannad&quot;).

==Notennoù==
{{Daveoù}}

== Liammoù diavaez ==
*{{en}} {{cite web|url=https://www.cornwall.gov.uk/parks-leisure-and-culture/the-cornish-language/cornish-language-programme/cornish-language-office/ |title=Cornish Language Office|accessdate=21/06/2026}}
*{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://www.akademikernewek.org.uk/?locale=kw |title=Akademi Kernewek|accessdate=21/06/2026}}
*{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://agantavas.com/ |title=Agan Tavas|accessdate=21/06/2026}}
*{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://www.kesva.org/ |title=Kesva an Taves Kernewek|accessdate=21/06/2026}}
*{{kw}} {{en}} {{cite web|url=https://cornish-language.org/?lang=kw |title=Kowethas an Yeth Kernewek|accessdate=21/06/2026}}

[[Rummad:Kerneveureg]]</text>
      <sha1>owqvgntqr415wu0uf63dtnfflja3l63</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parastoo Ahmadi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180517</id>
    <revision>
      <id>2193628</id>
      <timestamp>2026-06-21T20:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa...&quot;</comment>
      <origin>2193628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1642" sha1="c7pb3kuppzymfh25fw1050hkfwc02q5" xml:space="preserve">'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa oa bet hi o kanañ hep [[hijab]], hag a oa bet skignet [[live streaming|eeun]] war he chadenn [[YouTube]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parastoo Ahmadi's Concert Gains Attention; &quot;Judicial Case Opened&quot; |url=https://parsi.euronews.com/culture/2024/12/12/parastoo-ahmadi-live-in-concert-in-iran |website=Euronews |access-date=12 December 2024 |language=fa |date=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wide Reactions to Parastoo Ahmadi's Concert; &quot;A Judicial Case Opened&quot; |url=https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-کنسرت-پرستو-احمدی-گشودهشدن-پرونده-قضایی/a-71031749 |website=Deutsche Welle |access-date=2024-12-12 |language=fa}}&lt;/ref&gt;

E miz Even 2026 eo bet kondaonet da 74 taol [[skourjez]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/la-chanteuse-iranienne-parastoo-ahmadi-condamnee-a-74-coups-de-fouet-6665e6c6-6d85-11f1-bda1-40414195e76f&lt;/ref&gt; en abeg «da zismegañ foran d'ar gouelez evit bezañ produet ha skignet war ar genrouedad danvezioù hudur hag enep d'ar reizhded»
== Notennoù ha daveennoù ==
{{DEFAULTSORT:Ahmadi, Parastoo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1997]]
[[Rummad:Kanerezed Iran]]
[[Rummad:Benelourezed]]</text>
      <sha1>c7pb3kuppzymfh25fw1050hkfwc02q5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193629</id>
      <parentid>2193628</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="bai3n1o4otzcmclk5c9a4qfese4vdfi" xml:space="preserve">'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa oa bet hi o kanañ hep [[hijab]], hag a oa bet skignet [[live streaming|eeun]] war he chadenn [[YouTube]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parastoo Ahmadi's Concert Gains Attention; &quot;Judicial Case Opened&quot; |url=https://parsi.euronews.com/culture/2024/12/12/parastoo-ahmadi-live-in-concert-in-iran |website=Euronews |access-date=12 December 2024 |language=fa |date=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wide Reactions to Parastoo Ahmadi's Concert; &quot;A Judicial Case Opened&quot; |url=https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-کنسرت-پرستو-احمدی-گشودهشدن-پرونده-قضایی/a-71031749 |website=Deutsche Welle |access-date=2024-12-12 |language=fa}}&lt;/ref&gt;

E miz Even 2026 eo bet kondaonet da 74 taol [[skourjez]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/la-chanteuse-iranienne-parastoo-ahmadi-condamnee-a-74-coups-de-fouet-6665e6c6-6d85-11f1-bda1-40414195e76f&lt;/ref&gt; en abeg «da zismegañ foran d'ar gouelez evit bezañ produet ha skignet war ar genrouedad danvezioù hudur hag enep d'ar reizhded»
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Ahmadi, Parastoo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1997]]
[[Rummad:Kanerezed Iran]]
[[Rummad:Benelourezed]]</text>
      <sha1>bai3n1o4otzcmclk5c9a4qfese4vdfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193630</id>
      <parentid>2193629</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1666" sha1="nebcasavf21xu9ssrzfdiua4qpfgi17" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa oa bet hi o kanañ hep [[hijab]], hag a oa bet skignet [[live streaming|eeun]] war he chadenn [[YouTube]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parastoo Ahmadi's Concert Gains Attention; &quot;Judicial Case Opened&quot; |url=https://parsi.euronews.com/culture/2024/12/12/parastoo-ahmadi-live-in-concert-in-iran |website=Euronews |access-date=12 December 2024 |language=fa |date=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wide Reactions to Parastoo Ahmadi's Concert; &quot;A Judicial Case Opened&quot; |url=https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-کنسرت-پرستو-احمدی-گشودهشدن-پرونده-قضایی/a-71031749 |website=Deutsche Welle |access-date=2024-12-12 |language=fa}}&lt;/ref&gt;

E miz Even 2026 eo bet kondaonet da 74 taol [[skourjez]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/la-chanteuse-iranienne-parastoo-ahmadi-condamnee-a-74-coups-de-fouet-6665e6c6-6d85-11f1-bda1-40414195e76f&lt;/ref&gt; en abeg «da zismegañ foran d'ar gouelez evit bezañ produet ha skignet war ar genrouedad danvezioù hudur hag enep d'ar reizhded»
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Ahmadi, Parastoo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1997]]
[[Rummad:Kanerezed Iran]]
[[Rummad:Benelourezed]]</text>
      <sha1>nebcasavf21xu9ssrzfdiua4qpfgi17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193631</id>
      <parentid>2193630</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="1nmmeotq5t7hn93jj1mmo5ll567joat" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa oa bet hi o kanañ hep [[hijab]] &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/une-arme-contre-la-tyrannie-cette-chanteuse-iranienne-a-donne-un-concert-sans-porter-le-hijab-82d2f902-b92c-11ef-953b-0627f277a2ee&lt;/ref&gt;, hag a oa bet skignet [[live streaming|eeun]] war he chadenn [[YouTube]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parastoo Ahmadi's Concert Gains Attention; &quot;Judicial Case Opened&quot; |url=https://parsi.euronews.com/culture/2024/12/12/parastoo-ahmadi-live-in-concert-in-iran |website=Euronews |access-date=12 December 2024 |language=fa |date=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wide Reactions to Parastoo Ahmadi's Concert; &quot;A Judicial Case Opened&quot; |url=https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-کنسرت-پرستو-احمدی-گشودهشدن-پرونده-قضایی/a-71031749 |website=Deutsche Welle |access-date=2024-12-12 |language=fa}}&lt;/ref&gt;

E miz Even 2026 eo bet kondaonet da 74 taol [[skourjez]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/la-chanteuse-iranienne-parastoo-ahmadi-condamnee-a-74-coups-de-fouet-6665e6c6-6d85-11f1-bda1-40414195e76f&lt;/ref&gt; en abeg «da zismegañ foran d'ar gouelez evit bezañ produet ha skignet war ar genrouedad danvezioù hudur hag enep d'ar reizhded»
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Ahmadi, Parastoo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1997]]
[[Rummad:Kanerezed Iran]]
[[Rummad:Benelourezed]]</text>
      <sha1>1nmmeotq5t7hn93jj1mmo5ll567joat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193633</id>
      <parentid>2193631</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="a38lj3y5o1rk17fp5qi3k54w1dgtvru" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Parastoo Ahmadi''', ganet d'an [[21 a viz Meurzh]] [[1997]], zo un arzourez ha kanerez [[iran]]ian.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Parastoo Ahmadi and the &quot;Hypothetical Concert&quot; at Caravanserai; The Judiciary Announces Legal Action|url=https://www.bbc.com/persian/articles/clyjqm7r95po|website=BBC News Persian|date=2024-12-12|access-date=2024-12-12|language=fa}}&lt;/ref&gt; Brudet eo bet e-kerzh ar ''sonadeg Caravanserai'' e [[Deir-e Gachin|Deir-e Gachin Caravanserai]] pa oa bet hi o kanañ hep [[hijab]] &lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/une-arme-contre-la-tyrannie-cette-chanteuse-iranienne-a-donne-un-concert-sans-porter-le-hijab-82d2f902-b92c-11ef-953b-0627f277a2ee&lt;/ref&gt;, hag a oa bet skignet ur [[live streaming|gasadenn war-eeun]] war he chadenn [[YouTube]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Parastoo Ahmadi's Concert Gains Attention; &quot;Judicial Case Opened&quot; |url=https://parsi.euronews.com/culture/2024/12/12/parastoo-ahmadi-live-in-concert-in-iran |website=Euronews |access-date=12 December 2024 |language=fa |date=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wide Reactions to Parastoo Ahmadi's Concert; &quot;A Judicial Case Opened&quot; |url=https://www.dw.com/fa-ir/بازتاب-گسترده-کنسرت-پرستو-احمدی-گشودهشدن-پرونده-قضایی/a-71031749 |website=Deutsche Welle |access-date=2024-12-12 |language=fa}}&lt;/ref&gt;

E miz Even 2026 eo bet kondaonet da 74 taol [[skourjez]]&lt;ref&gt;https://www.ouest-france.fr/monde/iran/la-chanteuse-iranienne-parastoo-ahmadi-condamnee-a-74-coups-de-fouet-6665e6c6-6d85-11f1-bda1-40414195e76f&lt;/ref&gt; en abeg «da zismegañ foran d'ar gouelez evit bezañ produet ha skignet war ar genrouedad danvezioù hudur hag enep d'ar reizhded»
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Ahmadi, Parastoo}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1997]]
[[Rummad:Kanerezed Iran]]
[[Rummad:Benelourezed]]</text>
      <sha1>a38lj3y5o1rk17fp5qi3k54w1dgtvru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Celeste Swartz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180518</id>
    <revision>
      <id>2193635</id>
      <timestamp>2026-06-21T20:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2193635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="44d36b5f1wtwk7ztijzkju4z0m5wpim" xml:space="preserve">'''Celeste Swartz''' a zo bet ganet e 1990 e [[Namibia]].&lt;br/&gt;Ur  c'hoarierez [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.
&lt;br/&gt;1 677 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026 ha 1 458 he renk ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.
=== Kevezadegoù 
=== Kevezadegoù dre skipailh 
=== [[Olimpiadoù echedoù]] ===
C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Namibia]] .
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Daveennoù
|-
|2006||1||37||{{Italia}}, [[Torino]]||4/11 (+2, =4, -5)||36,4||89||-||100||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006w/2006nam.html 37th Chess Olympiad (women): Turin 2006 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Swartz, Celeste}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1990]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>44d36b5f1wtwk7ztijzkju4z0m5wpim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193680</id>
      <parentid>2193635</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2193680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1107" sha1="iq5u6pwnaeyrcescc03s36qoy5kp01f" xml:space="preserve">'''Celeste Swartz''' a zo bet ganet e 1990 e [[Namibia]].&lt;br/&gt;Ur  c'hoarierez [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.
&lt;br/&gt;1 677 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026 ha 1 458 he renk ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichennFIDE]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù dre skipailh === 
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ====
C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[Namibia]] .
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Daveennoù
|-
|2006||1||37||{{Italia}}, [[Torino]]||4/11 (+2, =4, -5)||36,4||89||-||100||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006w/2006nam.html 37th Chess Olympiad (women): Turin 2006 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200159 He fichenn FIDE]
{{DEFAULTSORT:Swartz, Celeste}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1990]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>iq5u6pwnaeyrcescc03s36qoy5kp01f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TBS (chadenn skinwel stadunanat)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180519</id>
    <revision>
      <id>2193659</id>
      <timestamp>2026-06-22T07:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''TBS''' ([[teskanv]] eus [[Turner Broadcasting System]]) zo ur  [[rouedad skinwel]] dre neud perc'hennet gant Superstation, Inc., un iskskourr eus Global Linear Networks, ur skourr eus ar [[Warner Bros. Discovery]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pressroom.warnermediagroup.com/us/media-release/warnermedia-organization-update |title=WarnerMedia Organization Update |date=August 7, 2020 |access-date=August 9, 2020 |archive-date=August 10, 2020 |archive-url=htt...&quot;</comment>
      <origin>2193659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2538" sha1="krwr32wl4a712epchtsf6oml0q0s7m2" xml:space="preserve">{{databox}}
'''TBS''' ([[teskanv]] eus [[Turner Broadcasting System]]) zo ur  [[rouedad skinwel]] dre neud perc'hennet gant Superstation, Inc., un iskskourr eus Global Linear Networks, ur skourr eus ar [[Warner Bros. Discovery]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pressroom.warnermediagroup.com/us/media-release/warnermedia-organization-update |title=WarnerMedia Organization Update |date=August 7, 2020 |access-date=August 9, 2020 |archive-date=August 10, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810173834/https://pressroom.warnermediagroup.com/us/media-release/warnermedia-organization-update |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-02-23 |title=Ted Turner's Former Superstation TBS Has Been Sold |url=https://www.adweek.com/tvspy/meredith-buying-atlanta-station-from-turner-broadcasting/ |access-date=2025-12-17 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Skignañ a ra [[Chadenn skinwel hollek|programmoù lies]], gant ur pouez bras eus ar [[fent]], gant darvoudoù sport dre [[TNT Sports (SUA)|TNT Sports]], evel ar [[MLB on TBS|Major League Baseball]], [[Stanley Cup playoffs]] hag ar [[NCAA March Madness (programm skinwel)|tournamant basketball paotred an NCAA]]. E miz Gwengolo 2018, TBS a oa bet o kaout 90,391 milion tiez o vezañ koumananted d'ar servij skinwel dre koumanant er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nielsen coverage estimates for September see gains at ESPN networks, NBCSN, and NBA TV, drops at MLBN and NFLN (Cable Network Coverage Area Household Universe Estimates: September 2018) |url=http://awfulannouncing.com/espn/nielsen-coverage-estimates-september-espn-nbcsn-nbatv-mlbn-nfln.html |author=Andrew Bucholtz |website=Awful Announcing |publisher=[[NESN|NESN Digital]] |date=September 10, 2018 |access-date=September 20, 2018 |archive-date=September 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918124511/http://awfulannouncing.com/espn/nielsen-coverage-estimates-september-espn-nbcsn-nbatv-mlbn-nfln.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; E miz Even 2023, an niver a oa diskennet betek tizhout 71,3 menaj.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://internetcompost.substack.com/p/how-many-homes-the-sports-networks|title=How many homes the sports networks are available in|date=June 4, 2023 }}&lt;/ref&gt; Ur chadennoù c'hoar a zo da TBS evel  [[TNT (rouedad skinwel SUA)|TNT]], [[TruTV]] ha [[Turner Classic Movies]] ar div chadenn gentañ a ro-tro da welet sport dre TNT Sports.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Warner Bros. Discovery networks]]
[[Rummad:Chadennoù skinwel SUA]]</text>
      <sha1>krwr32wl4a712epchtsf6oml0q0s7m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Vanuatu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180520</id>
    <revision>
      <id>2193662</id>
      <timestamp>2026-06-22T08:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Vanuatu Post Logo.png||thumb|left|upright 1.0|Logo Postoù Vanuatu]]  Anvet e oa [[Hebridez-Nevez]] an enezeg Vanuatu, a-raok ma teufe da vezañ ur Stad dizalc’h d’an 30 a viz Gouere 1980, ha troc’het al liamm gant an nerzhioù trevadennour [[Bro-C’hall]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]].   ''Vanuatu Post'' a ra war dro an treuzkas lizhiri et vro. Ezel [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] eo abaoe ar 16 a viz Gouere 1982.  E 2003 e voe digoret an ti-post nemetañ...&quot;</comment>
      <origin>2193662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="bosd92i9db2www1nzgp45fm3zz1bctv" xml:space="preserve">[[File:Vanuatu Post Logo.png||thumb|left|upright 1.0|Logo Postoù Vanuatu]]

Anvet e oa [[Hebridez-Nevez]] an enezeg Vanuatu, a-raok ma teufe da vezañ ur Stad dizalc’h d’an 30 a viz Gouere 1980, ha troc’het al liamm gant an nerzhioù trevadennour [[Bro-C’hall]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]]. 

''Vanuatu Post'' a ra war dro an treuzkas lizhiri et vro. Ezel [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] eo abaoe ar 16 a viz Gouere 1982.

E 2003 e voe digoret an ti-post nemetañ staliet war un douar dindan live ar mor !

Embannet eo bet an timbroù-post kentañ gant anv nevez ar vro e miz Gouere 1980, goude an dizalc'hiezh. Warno e c’heller lenn enskrivadurioù e saozneg pe e galleg, met abaoe miz Du 1980 ne vez embannet timbroù Vanuatu nemet gant an enskrivadur e saozneg.

Unan eus pratikoù an [[Inter-Governmental Philatelic Corporation]] eo ar Vanuatu.

Gouestlet e vez timbroù an enezeg d’an natur (al laboused, ar balafenned, ar pesked, ar plant…), da Ouel Nedeleg, da diegezh ar rouanez [[Elesbed II]], d’ar c’hirri-tan, d’an diskouezadegoù timbroù er broioù estren… ha nebeud da sevenadur ar vro.

==Pennad kar==
*[[Timbroù Hebridez-Nevez]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Vanuatu]]
[[Rummad:Vanuatu]]</text>
      <sha1>bosd92i9db2www1nzgp45fm3zz1bctv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fent</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180521</id>
    <revision>
      <id>2193665</id>
      <timestamp>2026-06-22T08:46:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Fent''' pe '''mousfent''' &lt;ref&gt;https://devri.fr/dictionnaire/f/fent-2/&lt;/ref&gt; a vez graet eus hollad an daoreoù a vez implijet evit lakaat da [[C'hoarzh|c'hoarzhin]] ha degas [[Diduamant (from)|dudi]].   A-viskoaz eo bet an denelezh o vezañ kizidik d'ar fent. Klasket e vez d'ober fent evit kavout dudi, mousc'hoarzhin pe c'hoarzhin pa vez un dra farsus (ur farsadenn pe pe ur sketch).  == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Fent]]&quot;</comment>
      <origin>2193665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="460" sha1="8cjxnhssptq2zesu9309krnpk838n39" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Fent''' pe '''mousfent''' &lt;ref&gt;https://devri.fr/dictionnaire/f/fent-2/&lt;/ref&gt; a vez graet eus hollad an daoreoù a vez implijet evit lakaat da [[C'hoarzh|c'hoarzhin]] ha degas [[Diduamant (from)|dudi]]. 

A-viskoaz eo bet an denelezh o vezañ kizidik d'ar fent. Klasket e vez d'ober fent evit kavout dudi, mousc'hoarzhin pe c'hoarzhin pa vez un dra farsus (ur farsadenn pe pe ur sketch). 
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Fent]]</text>
      <sha1>8cjxnhssptq2zesu9309krnpk838n39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193666</id>
      <parentid>2193665</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="460" sha1="1ofe5n1v0gkk44vpvq0uix9cx4t2am4" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Fent''' pe '''mousfent''' &lt;ref&gt;https://devri.fr/dictionnaire/f/fent-2/&lt;/ref&gt; a vez graet eus hollad an doareoù a vez implijet evit lakaat da [[C'hoarzh|c'hoarzhin]] ha degas [[Diduamant (from)|dudi]]. 

A-viskoaz eo bet an denelezh o vezañ kizidik d'ar fent. Klasket e vez d'ober fent evit kavout dudi, mousc'hoarzhin pe c'hoarzhin pa vez un dra farsus (ur farsadenn pe pe ur sketch). 
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Fent]]</text>
      <sha1>1ofe5n1v0gkk44vpvq0uix9cx4t2am4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fentigellour</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180522</id>
    <revision>
      <id>2193670</id>
      <timestamp>2026-06-22T09:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} Ur '''fentigellour''' pe '''fentigeller''' pe '''fentour''' a vez graet eus un den a glask degas [[diduamant]] da [[arvester]]ien dre lakaat anezho da [[c'hoarzh|c'hoarzhin]]. Evit tizhout ar pal-se ret e vez kontet [[farsadenn]]où, krouet darvoudoù [[Diduamant (from)|farsus ha dudius]], seveniñ obererezhioù droch. Ur fentigellour hag a vez dirak  arvesterien a vez anvet [[Fent stand-up|fentigellour stand-up]]. [[Rummad:Micherioù arzel]]&quot;</comment>
      <origin>2193670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="458" sha1="arqfntjwpp3zuw7wp8ar1r9f1fdrwwa" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur '''fentigellour''' pe '''fentigeller''' pe '''fentour''' a vez graet eus un den a glask degas [[diduamant]] da [[arvester]]ien dre lakaat anezho da [[c'hoarzh|c'hoarzhin]]. Evit tizhout ar pal-se ret e vez kontet [[farsadenn]]où, krouet darvoudoù [[Diduamant (from)|farsus ha dudius]], seveniñ obererezhioù droch. Ur fentigellour hag a vez dirak  arvesterien a vez anvet [[Fent stand-up|fentigellour stand-up]].
[[Rummad:Micherioù arzel]]</text>
      <sha1>arqfntjwpp3zuw7wp8ar1r9f1fdrwwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193681</id>
      <parentid>2193670</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="szkj5duie67o8rl1ttxpxl6xqom49uz" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur '''fentigellour''' pe '''fentigeller''' pe '''fentour''' a vez graet eus un den a glask degas [[diduamant]] da [[arvester]]ien dre lakaat anezho da [[c'hoarzh|c'hoarzhin]]. Evit tizhout ar pal-se e vez kontet [[farsadenn]]où, krouet darvoudoù [[Diduamant (from)|farsus ha dudius]], seveniñ obererezhioù droch. Ur fentigellour hag a vez dirak  arvesterien a vez anvet [[Fent stand-up|fentigellour stand-up]].
[[Rummad:Micherioù arzel]]</text>
      <sha1>szkj5duie67o8rl1ttxpxl6xqom49uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2193682</id>
      <parentid>2193681</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2193682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="8dvz0rdehp5b4j426jzxysuf49jt358" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur '''fentigellour''' pe '''fentigeller''' pe '''fentour''' a vez graet eus un den a glask degas [[diduamant]] da [[arvester]]ien dre lakaat anezho da [[c'hoarzh|c'hoarzhin]]. Evit tizhout ar pal-se e vez kontet [[farsadenn]]où, krouet darvoudoù [[Diduamant (from)|farsus ha dudius]], sevenet obererezhioù droch. Ur fentigellour hag a vez dirak  arvesterien a vez anvet [[Fent stand-up|fentigellour stand-up]].
[[Rummad:Micherioù arzel]]</text>
      <sha1>8dvz0rdehp5b4j426jzxysuf49jt358</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Implijer:Bistrakollboued</title>
    <ns>2</ns>
    <id>180523</id>
    <revision>
      <id>2193671</id>
      <timestamp>2026-06-22T09:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Huñvreüs</username>
        <id>54570</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Margodenn}}  [[Rummad:Wikipedia:Kontoù Bianchi-Bihan]]&quot;</comment>
      <origin>2193671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="7t47y0ixgu75kns72wpaoku374s0g2z" xml:space="preserve">{{Margodenn}}

[[Rummad:Wikipedia:Kontoù Bianchi-Bihan]]</text>
      <sha1>7t47y0ixgu75kns72wpaoku374s0g2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonhard Müller (c'hoarier echedoù)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180524</id>
    <revision>
      <id>2193679</id>
      <timestamp>2026-06-22T10:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2193679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4114" sha1="khsqczvou6ncaocuhkx0pk9wqnagj7c" xml:space="preserve">'''Leonhard Müller''' a zo bet ganet e 1979 e [[Namibia]].&lt;br/&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200019 E fichenn  FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;Mestr IDE (FM) eo abaoe 1995, Stummer FIDE eo abaoe 2020&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200019 E fichenn  FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 138 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026, 2 112 e renk ''Fonnapl'' ha 1 860 e renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200019 E fichenn  FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù ===
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù]] ====
C'hoariet en deus dek gwezh e skipailh [[Namibia]] .
{| class=&quot;wikitable&quot;
!|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Daveennoù.
|-
|1994||1||31||{{Rusia}}, [[Moskov]]||8/10 (+ 7, = 2 , - 1)||80||2||argant||121||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1994/1994nam.html 31st Chess Olympiad: Moscow 1994 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1998||1||33||{{Rusia}}, [[Elista]]||7,5/9 (+ 6, = 3 , - 0)||83,3||2||argant||103||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998/1998nam.html 33rd Chess Olympiad: Elista 1998 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2000||1||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||4,5/11 (+ 3, = 3, - 5)||40,9||84||-||109||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000/2000nam.html 34th Chess Olympiad: Istanbul 2000 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2002||1||35||{{Slovenia}}, [[Bled]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2)||65||26||-||119||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2002/2002nam.html 35th Chess Olympiad: Bled 2002 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2004||2||36||{{Spagn}}, [[Calvià]]||7/13 (+ 5, = 4, - 4)||53,8||48||-||107||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2004/2004nam.html 36th Chess Olympiad: Calvia 2004 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2006||2||37||{{Italia}}, [[Torino]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||89||-||131||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006/2006nam.html 37th Chess Olympiad: Turin 2006 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2008||2||38||{{Alamagn}}, [[Dresden]]||6/9 (+ 4, = 4, - 1)||66,7||121||-||123||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2008/2008nam.html 38th Chess Olympiad: Dresden 2008 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2010||2||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||5,5/10 (+ 5, = 1, - 4)||55||121||-||126||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2010/2010nam.html 39th Chess Olympiad: Khanty-Mansiysk 2010 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;
|-
|2012||2||40||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||7/10 (+ 5, = 4, - 1)||65||98||-||139||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2012/2012nam.html 40th Chess Olympiad: Istanbul 2012 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2014||1||41||{{Norvegia}}, [[Tromsø]]||5/10 (+ 5, = 0, - 5)||50||113||-||131||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2014/2014nam.html 41st Chess Olympiad: Tromsø 2014 – Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
==== Kib europat ar C'hleuboù ==== 
C'hoariet en deus teir gwezh.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|Bloaz||Tablezenn|| Kleub ha bro||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù
|-
|2005||4||SC Niederrohrdorf, {{Suis}}||21||{{Italia}}, [[Saint-Vincent (Aosta)|Saint Vincent ]]||0,5/5 (+ 0, = 1, - 4)||10||48||-||42||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2005c/2005ndrh.html 21st European Chess Club Cup: Saint Vincent 2005 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2007||4||SC Niederrohrdorf, {{Suis}}||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||3,5/7 (+ 2, = 3, - 2)||50||35||-||50||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2007c/2007ndrh.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|2009||4||SC Niederrohrdorf, {{Suis}}||25||{{Republik Makedonia}}, [[Ohrid]]||4/7 (+ 2, = 4, - 1)||57,1||24||-||45||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2009c/2009ndrh.html 25th European Chess Club Cup: Ohrid 2009 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|}
== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez == 
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200019 E fichenn  FIDE]
{{DEFAULTSORT:Müller, Leonhard}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1967]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]]</text>
      <sha1>khsqczvou6ncaocuhkx0pk9wqnagj7c</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>