Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk Mélanie Jouitteau 0 2769 2195634 2193106 2026-07-24T07:24:43Z M.Jouitteau 12462 cheñchamant labourva CNRS 2195634 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Mélanie Jouitteau''' zo ur [[Yezhoniezh|yezhoniourez]] vreizhat, eus [[Naoned]], hag a labour abaoe 2007 er [[CNRS]], hag a bled gant ar yezhoù bihanniverel. Stag eo abaoe 2026 d'al labourva Lab-STICC e Brest<ref>{{fr}} [https://labsticc.fr/fr/annuaire/jouitteau-melanie ''Lab-STICC; Des capteurs à la connaissance : Communiquer et décider'']</ref>. Aktourez hag oberourezh c'hoariva eo ivez. Implijet he deus ''Mélanie Giotto'' evel [[anv-pluenn]] hag [[arallanv]]. Perzh a gemer e [[Kuzul skiantel an Ofis]]. == Buhez == Graet he eus un aotreegezh war ar brezhoneg e [[Skol-veur Roazhon 2|skol-veur Roazhon 2]], ur master war al lizhiri modern e galleg, hag un [[tezenn|dezenn]] e skiantoù al lavar da heul e skol-veur Naoned dindan renerezh Hamida Demirdache. Tapet ganti skoazell arc'hant roet gant Ministrerezh an Enklask, e c'hellas mont d'en em stummañ e meur a gorn eus Europa<ref>Atersadenn gant Ya!, 2009.</ref>.<br> Dindan an arallanv ''Mélanie Giotto'' he deus c'hoariet tudenn Yerma e ''[[Yerma]]'', pezh-c'hoari [[Federico García Lorca]], gant [[teatr Penn ar Bed]] ([[2012]]-[[2013]]). Kensavet he deus ar gompagnunezh c'hoariva ''Paritito'' e [[Brest]] gant [[Mai Lincoln]] hag [[Anael Guyomarc'h]]. Embannet he deus ''Privezioù Publik'', un destenn c'hoariva divyezhek, en [[embannadurioù Goater]]. == Embannadennoù == === Ereadurezh === * 2009-2025. [https://web.archive.org/web/20160127155641/http://arbres.iker.cnrs.fr/index.php?title=Arbres:Le_site_de_grammaire_du_breton ''lec'hienn Wikiyezhadur ARBRES''] ; ''Atlas sintaks rannyezhoù ar brezhoneg, 4.804 pennad e galleg diwar-benn yezhadur ar brezhoneg''. * 2023. ''Langues minoritaires, langues régionales et langues d'héritage – approches scientifiques de la diversité'', Alexandre Gefen (renerezh), ''Un monde commun : Les savoirs des sciences humaines et sociales'', CNRS éditions, 176-179. da bellgargañ [https://hal.science/hal-04103209 amañ]. * 2023. 'A survey of Breton expressive words', Jeffrey P. Williams (éd.), ''Expressivity in the European Linguistic Sphere'', Cambridge University Press, chap. 9. da bellgargañ [https://lingbuzz.net/lingbuzz/006892 amañ] pe [https://hal.science/hal-03831093 amañ]. * 2023. 'Enquête sur les mots expressifs en breton', troidigezh e galleg deus Jouitteau (2023), da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/007248 amañ] pe [https://hal.science/hal-04107200v1 amañ]. * 2021. 'The politeness systems of address, variations across Breton dialects', ''The Central European Journal of Social Sciences and Humanities'' (CEJSH), ''Roczniki Humanistyczne'' 69:11, 107-127., da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/005662 amañ] pe [http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_18290_rh216911-6s amañ]. * 2020b. ''Verb Second and the Left Edge Filling Trigger'', Rebecca Woods ha Sam Wolfe (em.), ''Rethinking V2'', Oxford: OUP, 455-481, da bellgargañ [https://web.archive.org/web/20190719032739/https://ling.auf.net/lingbuzz/004471 amañ] pe [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02023271 amañ]. * 2020a. ''Standard Breton, traditional dialects, and how they differ syntactically'', E-barzh ''Journal of Celtic Linguistics'' 21, 29-74, da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/004104 amañ]. * 2019. ''The nativeness of Breton speakers and their erasure'', E-barzh ''Studia Celtica Posnaniensia'' 4(1), 1-26, da bellgargañ [https://web.archive.org/web/20191215183244/https://content.sciendo.com/configurable/contentpage/journals$002fscp$002f4$002f1$002farticle-p1.xml amañ]. * 2019. ''Left Edge Filling Trigger ; V2 as obligatory exponence at the sentence level and typological implications'', Sam Wolfe ha Rebecca Woods (renerezh). ''Rethinking V2'', Oxford : OUP, da bellgargañ [https://web.archive.org/web/20190719032739/https://ling.auf.net/lingbuzz/004471 amañ]. * 2018. ''Children Prefer Natives, A study on the transmission of a heritage language ; Standard Breton, neo-Breton and traditional dialects'', Maria Bloch ha Mark Ó Fionnáin (em.), ''Centres and Peripheries in Celtic Linguistics (Sounds – Meaning – Communication)'', Lublin, Peter Lang, 75-108, da bellgargañ [https://web.archive.org/web/20180512105320/http://ling.auf.net/lingbuzz/003988 amañ]. * 2018, Asamblez gant Milan Rezac, ''Tester les noms collectifs en Breton, enquête sur le nombre et la numérosité'', Ronan Le Coadic (renerezh), Mélanges en l’honneur de [[Frañsez Favereau|Francis Favereau]], Morlaix : [[Skol Vreizh]], 331-364, da bellgargañ [https://web.archive.org/web/20191023164103/https://ling.auf.net/lingbuzz/004113 amañ]. * 2015 Asamblez gant Milan Rezac, ''Fourteen tests for Breton collectives, an inquiry on number and numerosity'', ''Lapurdum'' XIX - 565-597, da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/004111 amañ]. * 2015 Asamblez gant Milan Rezac, ''The Breton inflectional impersonal''. E-barzh Wedisyn volume, ''[https://web.archive.org/web/20151201024618/http://www.publicacions.ub.edu/revistes/dialectologia/ Dialectologia]'', special issue V, 261-292, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingbuzz/002803 amañ]. * 2015. ''Free choice and reduplication, a study of Breton dependent indefinites'', e Tomasz Czerniak, Maciej Czerniakowski ha Krzysztof Jaskuła (em.), ''Representations and Interpretations in Celtic Studies'', Lublin, 201-230, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingbuzz/002403 amañ]. * 2015. ''Pronoms impersonnels dans le breton vannetais de [[Loeiz Herrieu]] : Syntaxe, sémantique et usages en concurrence avec le passif''. E-barzh Mannaig Thomas ha Nelly Blanchard (em.), ''[[La Bretagne linguistique]]'' 19, CRBC, 261-280. da bellgargañ [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01249670 amañ]. * 2013. ''La linguistique comme science ouverte; Une expérience de recherche citoyenne à carnets ouverts sur la grammaire du breton'', ''[http://lapurdum.revues.org/ Lapurdum]''. da bellgargañ [http://arbres.iker.univ-pau.fr/index.php/Fichier:Jouitteau_2013._Lapurdum.pdf amañ]. * 2013. ''La conjugaison analytique de doublement du verbe en breton'', Ali Tifrit (renerezh). E-barzh ''Phonologie, Morphologie, Syntaxe : Mélanges offerts à Jean-Pierre Angoujard'', PUR, 327-354. da bellgargañ [http://arbres.iker.univ-pau.fr/index.php/Fichier:Jouitteau_2013._La_conjugaison_analytique_de_doublement_du_V_-prefinal-.pdf amañ]. * 2012. ‘'Verb doubling in Breton and Gungbe ; obligatory exponence at the sentence level’'. E-barzh ''The Morphosyntax of Reiteration in Creole and Non-Creole Languages'', Aboh, Enoch O., Norval Smith and Anne Zribi-Hertz (em.), John Benjamins, 135-174, da bellgargañ [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01249680 amañ]. * 2012. ''Phi-feature agreement : the distribution of the Breton bare and prepositional infinitives with the preposition da'', Frota, Gonçalves, Moia ha Sabtos (em.), ''Journal of Portuguese Linguistics'' 11 :1, 99-119, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/001483 amañ]. * 2011. ''Post-syntactic Excorporation in Realizational Morphology: Breton Analytic Tenses''. E-barzh Andrew Carnie (renerezh), ''Formal Approaches to Celtic Linguistics'', Cambridge Scholars Publishing, 115-142, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/001169 amañ]. * ''La Syntaxe Comparée du [[brezhoneg|breton]]'', tezenn [[2005]] e Skol-Veur Naoned, embannet e 2010, ''La syntaxe comparée du breton, une enquête sur la périphérie gauche de la phrase bretonne'', Éditions Universitaires Européennes, 609 p. ISBN:978-613-1-52800-2. da bellgargañ [http://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00010270/en/ amañ]. * 2010. ''A typology of V2 with regard to V1 and second position phenomena: An introduction to the V1/V2 volume'', e ''Lingua'', 120:2, 197-209. da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/004754 amañ]. * 2010. ''Verb-First, Verb-Second'', ''Lingua'' 120:2. * 2009 Asamblez gant Milan Rezac, ''Le verbe 'avoir à travers les dialectes du breton'', ''[[La Bretagne linguistique|La Bretagne Linguistique]]'', Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK), Brest. da bellgargañ [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01249685 amañ]. *Asamblez gant Milan Rezac . ''From mihi est to `have' across Breton dialects'', Paola Benincà, Federico Damonte and Nicoletta Penello (em.), ''Selected Proceedings of the 34th Incontro di Grammatica Generativa'', Unipress, Padova, Special issue of the Rivista di Grammatica Generativa, vol. 33: 161-178, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/001207 amañ]. * 2008, Asamblez gant Milan Rezac, ''The French Ethical Dative. 13 syntactic tests'', ''Bucharest Working Papers in Linguistics'', IX (1): 97-108, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/000719 amañ]. * 2007. ''Listen to the sound of salience, the multi-channel syntax of Q particles''. E-barzh ''Romance languages and linguistic theory 2007 : current issues in Linguistic Theory'', Sergio Baauw and Frank Drijkoningen (em.), John Benjamins Publishing Company, Amsterdam/Philadelphia. da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/004752 amañ]. * 2007. ''The Brythonic Reconciliation, from V1 to Generalized V2''; ''The Linguistic Variation Yearbook 2007'', J. Craenenbroek, Pica and J. Rooryck (em.), Netherlands, da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/000681 amañ]. * 2006, Asamblez gant Milan Rezac, ''Deriving Complementarity Effect''. E-barzh ''Lingua : International Review of Linguistics'', special issue on Celtic Languages. R. Borsley, I. Roberts, L. Sadler ha D. Willis (em.). da bellgargañ [http://ling.auf.net/lingBuzz/000066 amañ]. * 2004. ''Nominal Properties of ''v''Ps in [[brezhoneg|Breton]] : A Hypothesis for the Typology of VSO languages''. E-barzh ''Verb-First, On the Syntax of Verb Initial Languages'', Carnie, A. hag Harley, H. (em.), Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/004745 amañ]. * 2004. ''Gestures as Expletives, Multichannel Syntax''. E-barzh B. Schmeiser, V. Chand, A. Kelleher and A. Rodriguez, [http://ling.auf.net/lingBuzz/000682 amañ ''Proceedings of WCCFL'' 23, 422-435], Skol-veur Davis, California, Cascadilla Press. ===[[Treterezh emgefre al lavar]]=== * 2023. 'Community Internally-driven Corpus Buildings. Three Examples from the Breton Ecosystem', Proc. 2nd Annual Meeting of the ELRA/ISCA SIG on Under-resourced Languages (SIGUL 2023), 103-107, doi: 10.21437/SIGUL.2023-22. da bellgargañ [https://www.isca-archive.org/sigul_2023/jouitteau23_sigul.html amañ]. * 2023. 'Langues minorisées à corpus restreint : partager pour survivre', Callisto formation, kentel MOOC e linenn. DOI : 10.13143/g6rw-eb28. kensavet gant Lynda Kehli. da heuliañ [https://callisto-formation.fr/course/view.php?id=371 amañ]. * 2023. 'Guide de survie des langues minorisées à l’heure de l’intelligence artificielle : Appel aux communautés parlantes', ''Lapurdum'', IKER, CNRS. da bellgargañ [https://ling.auf.net/lingbuzz/007289 amañ] pe [https://hal.science/hal-04090195 amañ]. * 2023. 'Outils numériques et traitement automatique du breton', Annie Rialland, Michela Russo (ren.), ''Langues régionales de France: nouvelles approches, nouvelles méthodologies, revitalisation'', Ti Embann Société de Linguistique de Paris. da bellgargañ [https://hal.science/hal-03918268 amañ]. kenskrivet gant Reun Bideault. * 2023. [https://lepeuplebreton.bzh/2023/04/17/brezhoneg-er-bed-niverel-chatgpt-2/ ''Brezhoneg er bed niverel : penaos ober gant ChatGPT hag an naouegezh artifisiel]'' ? E-barzh ''Le Peuple breton'', lakaet en linenn d'an 17 Ebrel 2023] * 2024. 'L'IA arrive et nos langues doivent prendre la vague', troidigezh eus 'AI is coming and our languages need to catch the wave', da vezañ embannet e saozneg ha kembraeg e ''Language and Technology in Wales Volume II'', Skol-Veur Bangor, [https://hal.science/hal-04464991 texte]. ===Kevredadyezhoniezh ha studioù sevenadurel=== * 2023. 'Monolingualism is a body modification practice', ''Lapurdum''. , da bellgargañ [https://lingbuzz.net/lingbuzz/007042 amañ], [https://hal.science/hal-03918286 amañ], pe [https://journals.openedition.org/lapurdum/3974 amañ]. * 2023. 'Le monolinguisme est une pratique de modification corporelle', troidigezh e galleg deus Jouitteau (2023), da bellgargañ [https://hal.science/hal-04136451 amañ]. * Lec'hienn ''Entrelangues'', dastumad ar yezhoù komzet e Bro-C'hall gant levrlennadurezhioù, 2008-2010. * 2018. ''Feminism Breizh-izel, ar wagenn c’hwitet'', ''Kazetenn Ya'' 665, 08 a viz meurzh, da bellgargañ [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-02269522 amañ]. troidigezh e galleg [https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-03327944 amañ]. * 2015. ''Human Frontiers: An Act of Smuggling Across Social Borders'', [http://ling.auf.net/lingBuzz/000682 amañ ''Proceedings of WCCFL'' 23, 422-435] Juan Baztan, Omer Chouinard, Bethany Jorgensen, Paul Tett, Jean-Paul Vanderlinden ha Liette Vasseur, ''Coastal zones, solutions for the 21st century'', Elsevier: Amsterdam, 53-69. * 2015. ''Faces noires, sorcières et racisme contre les filles'', [troidigezh e galleg deus Kinsella, Sharon. 2005. ‘Black faces, witches, and racism against girls’], ''[http://commentsensortir.org/ Comment S’en Sortir ?]'', da bellgargañ [https://commentsensortir.files.wordpress.com/2015/06/css-1_2015_kinsella_visages-noirs-sorcieres-et-racisme-contre-les-filles.pdf amañ]. * 2014. ''Studiadennig war plas ar merc’hed evel m’emaint skeudennet el levrioù pedagogel brezhoneg'', ''[[Al Liamm]]'' 403. ===C'hoariva=== * [http://paritito.com/ lec'hienn ar gompagnunezh c'hoariva ''Paritito''] * ''Mélanie Giotto''. 2016. ''Privezioù Publik'', [[pezh-c'hoariva]] divyezheg, [[Embannadurioù Goater]]. [[Roazhon]]. * ''Pa gouez ar mogerioù'', divyezhek, diembann, c'hoariet gant Paritito. * ''Partie pour rester'', e galleg, diembann, c'hoariet gant Paritito. === Traoù all=== * [https://cnrs.academia.edu/M%C3%A9lanieJouitteau Mélanie Jouitteau e CNRS/Academia] * 'Comment les langues à corpus restreint peuvent-elles survivre à l'intelligence artificielle ?', [https://www.youtube.com/watch?v=-4FBhror-3g prezegenn e Gouel Etrekeltiek an Oriant], 09 a viz Eost 2023. * ''Maouezed, pelec'h emaomp ?'', [https://www.facebook.com/SKEDbrest/videos/582729666040075/ prezegenn miz even 2021 war lec'hienn SKED (Brest)]. * [http://www.dailymotion.com/video/x3x5w4l Frañs Tri Breizh, Abadenn Bali Breizh Sul 13 a viz Meurzh 2016, atersadenn]. ==Levrlennadur== * Mélanie Jouitteau, ''Mélanie Jouitteau a ergerzh Bed al lavar'', atersadenn. E-barzh Ya!, 2009. [https://hal.science/hal-03830507 Adembannet war HAL, 12 a viz Kerzu 2022] == Notennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Jouitteau, Mélanie}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1974]] [[Rummad:Yezhoniourien Breizh]] [[Rummad:Yezhourien vrezhonek]] [[Rummad:Yezhadurourien vrezhonek]] [[Rummad:Yezhoniezh ar brezhoneg]] [[Rummad:Skrivagnerezed Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek ar XXIañ kantved]] [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek Breizh]] [[Rummad:Aktourezed Breizh]] [[Rummad:Merc'hed Naoned]] [[Rummad:Skiantourien Breizh]] ‏ d7jtqcc755bdny43r3waipxr3mzy3vt Lituania 0 3049 2195610 2159276 2026-07-23T13:57:36Z Martin Macha 2111 60037 /* */ 2195610 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- !colspan="2" style="background-color:#00309a; text-align:center;"|<div style="float:right; padding:5px;">[[Restr:Flag of Europe.svg|48px]]</div>[[Unaniezh Europa|<div style="font-size:1.7em; color:#ffcd00; padding-top:10px;">Unaniezh Europa</div>]] |} {{Patrom:Infobox bro |anv ofisiel = ''Lietuvos Respublika'' |anv boutin bzg = Lituania |anv klok bzg = Republik Lituania |skeudenn banniel = Flag of Lithuania.svg |skeudenn skoed-ardamez = Coat of Arms of Lithuania.svg |doare arouez = Skoed-ardamez |skeudenn_kartenn = EU_location_LIT.png |enskrivadur_kartenn = |ger-stur broadel = ''"Tautos jėga vienybėje"''<small><br />"En hec'h unvander emañ kreñv ar vro"</small> |kan broadel = ''[[Tautiška giesmė]]'' |yezhoù ofisiel = [[Lituaneg]] |strolladoù etnek = |kêr-benn = [[Vilnius]] |Led-d=54 |Led-m=41 |Led-NS=N |Hed-d=25 |Hed-m=19 |Hed-RK=E |kêr vrasañ = [[Vilnius]] |doare gouarnamant = [[Republik]] |titl penn ar vro1 = [[Prezidant Lituania|Prezidant]] |anv penn ar vro1 = [[Gitanas Nausėda]] |titl penn ar vro2 = Ministr Kentañ |anv penn ar vro2 = [[Mindaugas Sinkevičius]] |titl penn ar vro3 = Prezidant ar Seimas |anv penn ar vro3 = [[Juozas Olekas]] |titl penn ar vro4 = |anv penn ar vro4 = |titl penn ar vro5 = |anv penn ar vro5 = |gorread = 65,200 |renk_gorread = 123 |dregantad doureier = 1.35% |istimadur_poblañs = 3,043,429 |istimadur_poblañs_renk = 138 |istimadur_poblañs_bloaz = 2011 |niveradeg_poblañs = |niveradeg_poblañs_bloaz = |stankter_ar_boblañs = 50,3 |renk_stankter_ar_boblañs = 120 |PDK_PGP = $70.904 miliard |PDK_PGP_renk = 75 |PDK_PGP_bloaz = 2008 |PDK_PGP_keidenn = $18,854 |PDK_PGP_renk_keidenn = 46 |doare_riegezh = |elfenn_war_ar_riegezh = |darvoud_heverk1 = |deiziad_heverk1 = |darvoud_heverk2 = |deiziad_heverk2 = |darvoud_heverk3 = |deiziad_heverk3 = |darvoud_heverk4 = |deiziad_heverk4 = |FDD = {{increase}} 0.818 |FDD_renk = 41 |FDD_bloaz = 2011 |FDD_rummad = uhel |moneiz = [[Euro]] |kod moneiz = EUR |gwerzhid-eur = [[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |gwerzhid-eur_eur_hañv = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |eur_hañv_notenn = +3 |utc_offset_eur_hañv = |Kod pellgomz = 370 |Kod kenrouedad = [[.lt]] |notennoù = }} '''Lituania''' (''Lietuva'' e [[lituaneg]]) a zo ur vro eus [[biz (roud-avel)|biz]] [[Europa]]. Riblet eo gant ar [[Mor Baltel]] er gwalarn, [[Latvia]] en norzh, [[Polonia]] er mervent, [[Rusia]] ([[ezklozadur]] [[Kaliningrad]]) er c'hornôg, ha [[Belarus]] er su hag er reter. Unan eus an teir bro valt eo. == Melestradur == [[Restr:Municipalities in Lithuania.png|250px|left]] Tri live a velestradur he deus Lituania abaoe 2000. Disrannet eo ar vro e 10 [[kontelezhioù Lituania|kontelezh]], 60 [[keodedoù Lituania|keoded]] hag ouzhpenn eget 500 [[seniūnija]]. Melestret eo ar c'hontelezhioù gant [[gouarner-kontelezh|gouarnerien-kontelezh]] anvet gant ar gouarnamant kreiz. == Demografiezh == Lituania he deus 3,3662 milion a annezidi. 84,6% anezho a zo [[Lituaniz]], a gomz [[lituaneg]], yezh ofisiel ar vro. Bez' ez eus meur a vinorelezh, avat : [[Poloniz]] (6.3%), [[Rused]], (5.1%) ha [[Belarus]]ed, (1.1%)<ref>Department of Statistics to the Government of the Republic of Lithuania.''[https://web.archive.org/web/20080305171412/http://www.stat.gov.lt/lt/pages/view/?id=2176 Population by ethnicity, census]''. Updated in 2007.</ref> Ar Boloniz a ya d'ober ar vinorelezh vrasañ. Kavet e vezont e gevred ar vro dreist-holl. == Liammoù == * [https://web.archive.org/web/20050901162618/http://www.lietuva.lt/] * Db JL Melenchon ha Lituania : http://www.liberation.fr/debats/2017/10/24/melenchon-cesar-et-neron_1605325 == Daveoù == {{Daveoù}} {{Stadoù Europa}}{{AFNA}}{{Frankofoniezh}} [[Rummad:Lituania]] nefd4kfvdx74iz4s5exnlw28804mvwm Ukraina 0 8683 2195632 2187348 2026-07-24T07:15:14Z Martin Macha 2111 60037 /* */ 2195632 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Україна<br>Ukraina|005bbb|talbenn map|ffd500}} |- | colspan="2" style="text-align:center;"| {| width="100%" |- | width="50%;" style="padding-top:5px;"| [[Restr:Flag of Ukraine.svg|100px|center]] | width="50%;"| [[Restr:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|60px|center]] |- align="center" | width="50%;" style="text-align:center;"| [[Banniel Ukraina|Banniel]] | width="50%;" style="text-align:center;"| [[Ardamezouriezh|Skoed]] |} ---- |- | '''Kan broadel''' || Державний Гімн України<br>''Derzhavnyi Himn Ukrainy''<br><q> Kan broadel Ukraina </q> |- |colspan="2"| [[Restr:National anthem of Ukraine, instrumental.oga|center]] ---- |- | colspan="2"| [[Restr:Europe-Ukraine (и не контролируемые).png|280px|center]] |- | colspan="2"| {| |- | {{Legend|#218339|Ukraina}} || {{Legend|#49c846|Tiriadoù nagennet}} |} |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Kêr-benn'''<br>ha kêr vrasañ || '''[[Kyiv]]'''<br>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Kyiv&params=50_27_00_N_30_31_24_E_region:UA_type:city 50°27'00" N, 30°31'24" R] |- | '''Yezh ofisiel''' || [[Ukraineg]] |- | colspan="2| <div class="NavFrame demonstration" style="font-size:90%; overflow:hidden;{{{style|}}}"><div class="NavHead" style="background-color:transparent; text-align:center;">Yezhoù anzavet</div> <div class="NavContent"> [[Belaruseg]] • [[Bulgareg]] • [[Gagaouzeg]]<br>[[Gresianeg]] • [[Hebraeg]] • [[Hungareg]]<br>[[Poloneg]] • [[Roumaneg]] • [[Ruseg]]<br>[[Slovakeg]] • [[Tatareg Krimea]] • [[Yideg]] </div> </div> |- bgcolor="#005bbb" ! colspan="2" style="color:#ffd500"| Melestradur |- | '''Prezidant'''|| [[Volodimir Zelenskiy]]<br><small>(20 a viz Mae 2019)</small> |- | '''Kentañ ministr''' || [[Serhii Koretskyi]]<br><small>(16 a viz Gouere 2026)</small> |- | '''Penn ar Parlamant''' || Ruslan Stefanchuk {{wikidata|property|qualifier|qualifier|normal+|Q212|P1308|P580|P582|format=%p[ <span style="font-size:85\%">([<![]--%q2]abaoe ar [%q2--[]>]%q1[ – %q2])</span>][%s][%r]}} |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Moneiz''' || Hryvnia (₴) (UAH) |- bgcolor="#005bbb" ! colspan="2" style="color:#ffd500"| Douaroniezh |- | '''Gorread''' || 603 548 km² |- | '''Poblañs''' || 41 588 354 <small>(01/01/2020)</small><ref group="n">{{en}} {{cite web|url=https://ukrstat.org/en/operativ/operativ2020/ds/kn/xls/kn1220_ue.xls |title=''UkrStat''|accessdate=23/02/2022}}</ref> |- | '''Stankter''' || 68,9 |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Gwerzhid-eur'''<br>• Hañv <small>(<abbr title="Daylight Saving Time">DST</abbr>)</small> || [[UTC]] + 2 <small>(<abbr title="Easter European Time">EET</abbr>)</small><br>UTC + 3 <small>(<abbr title="Easter European Summer Time">EEST</abbr>)</small> |- | '''Pellgomz''' || +380 |- | '''Kod [[ISO 3166]] || UA |- | '''[[ccTLD|Internet <abbr title="country code Top-Level Domain>ccTLD</abbr>]]''' || .ua<br>.укр |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Internet''' {{uk}} {{ru}} {{en}} || [http://www.president.gov.ua/en/ www.president.gov.ua] |- | colspan="2"| <hr><references group="n" /> |} '''Ukraina''' ([[ukraineg]] : Україна, [[Romanekadur|romanekaet]] ''Ukraïna'', distaget {{LFE|[ʊkrɐˈjinɐ]|Liamm aodio=Uk-Україна (2).oga}}) zo ur vro e [[Europa ar Reter|reter Europa]]. Brasañ bro Europa eo war-lerc'h [[Rusia]], a zo hec'h amezeg er reter hag ar biz<ref group=a>Tabut zo etre an div vro diwar-benn [[Krimea]], a zo bet aloubet gant [[Rusia]] e [[2014]]</ref>. Bevennoù boutin he deus gant [[Belarus]] en norzh, [[Polonia]], [[Slovakia]] hag [[Hungaria]] er c'hornôg, [[Roumania]] ha [[Moldavia]] er su. Skeiñ a ra war ar [[Mor Du]] ha [[Mor Azov]] er Su. [[Kyiv]] eo ar gêr-benn. Ledet eo war 603 628&nbsp;km²<ref group=a>[[Krimea]] kontet e-barzh</ref> gant ur boblañs a 41,2 vilion a dud.<ref group=a>Poblañs [[Krimea]] n'eo ket kontet e-barzh.</ref> Tiriad Ukraina a voe kalon sevenadur slavek ar Reter, personelaet gant Stad [[Rous Kyiv]] tro-dro d'ar bloaz 1000. Klask a reas priñsed ar Rous bezañ goudoret ouzh aloubadennoù ar pobloù kantreer ken a dedostajont eus Kyiv evit annezañ e Vladimir (180 km e biz Moskva) war-dro 1150 hag e Moskva da-c’houde. Goude diskar Rous Kyiv e voe rannet, disrannet ha kevezet war an tiriad e-pad 600 vloaz etre aloubadegoù ar [[Impalaeriezh Vongol|Vongoled]], [[Kenunaniezh Pologn ha Lituania]], [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]], an [[Impalaeriezh Otoman]] ha [[Rusia|Tsarezh Rusia]]. [[Hetmanate ar Gozaked]] a voe savet er vro er [[XVIIvet kantved|{{XVIIvet}}]] ha {{XVIIIvet kantved}} met disrannet e voe d'he zro etre [[Polonia]] hag [[Impalaeriezh Rusia]]. Da-heul [[Dispac'h Rusia 1917]] e voe savet [[Republik Poblel Ukrania]]. Da vare ar [[Bolcheviked|Volcheviked]] e voe kemeret e lec'h gant [[Republik Soviedel Ukraina]] a voe unan eus Stadoù diazez [[Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel]] e [[1922]]. Pa voe disrannet an URSS e [[1991]] e tapas ar vro he dizalc'hidigezh adarre. ==Etimologiezh== Meur a vartezeadenn zo bet savet diwar-benn orin hec'h anv. An anv [[ukrainek]] a zeufe eus ur ger [[yezhoù slavek|slavek]] ''Oukraina'', a dalv kement ha "harzoù", "marzoù", hervez ar brasañ eus an istorourien ha yezhourien<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.mentalfloss.com/article/32098/why-did-ukraine-become-just-ukraine|titl=Why Did "The Ukraine" Become Just "Ukraine"?|embanner=Mental Floss|deiziad=2013|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref>. "Ukraina" eo ar stumm a vez skrivet ar muiañ a brezhoneg. Erbedet eo gant geriadurioù evel hini [[Geriadur Al Liamm|Al Liamm]].<ref>''Ukrainia'' e [[Geriadur Hemon-Huon]], e 1978 ha 1993) ; ''Ukraina'' abaoe 2002.</ref> Eus e du e ro geriadur bras [[Frañsez Favereau|Favereau]] daou stumm evit anv ar vro, ar stumm savet diwar ar galleg ''an Ukren'' hag ar stumm ''Ukraina''<ref>UKRAINE (NL Oukraina / Ukrenn) = an Ukren / Ou\Ukraina in {{Liamm web|url=https://geriadurbrasfavereau.monsite-orange.fr/file/c909f22d38d7b8e5ac467fe724d6a995.pdf|titl="Ukraine" - U|oberour=[[Frañsez Favereau]]|lec'hienn=Geriadur Bras Favereau|bloaz=2021|lennet d'=an 23 a viz Genver 2022}}</ref>. == Istor == === Ragistor hag Henamzer === [[Restr:Pektoral111.JPG|200px|thumb|dehou|Ur pektoral [[Skited|skit]] eus ar {{IVe kantved kt JK}}]] An dud koshañ bet kavet war douar Ukraina a oa [[homo neanderthalensis|neandertaled]] kavet e lec'hienn arkeologel Molodova (43 000–45 000 a-raok JK)<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.thoughtco.com/molodova-i-ukraine-paleolithic-site-171818|titl=Molodova I (Ukraine)|oberour=K. Kris Hirst|embanner=ThoughtCo.|bloaz=2019|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref> [[homo sapiens|Tud modern]] a gaver adalek 32 000 a-raok JK. En Ukraina eo e soñjer e oa bet doñvaet ar [[kezeg|c'hezeg]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2012/05/120507154107.htm|titl=Mystery of the domestication of the horse solved: Competing theories reconciled|oberour=University of Cambridge|bloaz=2012|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref>. E-pad [[oadvezh an Houarn]] edo pobloù disheñvel o chom war tiriad Ukraina evel ar [[Kimmered|Gimmered]], ar [[Sarmated]] hag ar [[Skited]],<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/topic/Scythian|titl=Scythian|embanner=Encyclopaedia Britannica|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref> anavezet mat gant ar [[Gres|C'hresianed]] hag ar [[Romaned]]. Etre 700 ha 200 a-raok JK. e voe ul lodenn eus Rouantelezh ar Skited. Adalek ar {{VIvet kantved kt JK}} e oa komañset ar C'hresianed da sevel trevadennoù war aodoù ar [[Mor Du]] : [[C'herson|C'hersonêsos]], [[Olbia (Ukraina)|Olbia]], [[Pantikapaion]] ha [[Tyras]], a voe dalc'het da c'houde gant an [[Impalaeriezh roman]] ha [[Impalaeriezh roman ar Reter|Bizantion]] betek ar {{VIvet kantved}}. Ar [[Goted|C'hoted]] o doa annezet an tiriad-se betek donedigezh an [[Huned]] er [[bloavezhioù 370]]. Chom a reas un nebeud Goted e [[Krimea]] e-pad pell amzer. Er {{VIIvet kantved}} e oa perzh an dachenn a zo e reter Ukraina eus [[Bulgaria|Henvulgaria Veur]], met ar re-mañ az eas war-zu Europa ha lec'hioù all ha kemeret e voe o lec'h gant ar [[Khazared|C'hazared]]. Er {{Vvet kantved}} hag er {{VIvet kantved}} e oa ur bobl [[yezhoù slavek|slavek]], an [[Anted]], o chom eno. Kontet e vezont evel hendadoù Ukrainiz ha leun a bobloù slav all. Da-heul divroerezh ul lodenn anezhe etrezek ar [[Balkanioù]] e voe diazezet broadoù slaved ar su. Divroadegoù etrezek an nozh betek al lenn Ilmen a lakaas da ziwan pobloù evel Slaved Ilmen, ar [[kriviched|Griviched]] hag ar [[Radimiched]], hendadoù ar [[Rused]]. Ur brezel a-enep an [[Avared]] e 602 a gasas Unvaniezh an Anted da get, hag a laoskas ar pobloù slav-se da vevañ e meuriadoù dispartiet betek penn-kentañ an {{Eil milved}}<ref>{{en}} Magocsi, Paul Robert (16 July 1996). ''A History of Ukraine''. Toronto : University of Toronto Press, 1996 {{ISBN|978-0-8020-7820-9}}</ref>. ===Rous Kyiv=== [[Restr:Principalities of Kievan Rus' (1054-1132).jpg|250px|thumb|kleiz|Priñselezhioù Rous Kyiv (1054-1132)]] {{Pennad pennañ|Rous Kyiv}} Amsklaer ha diasur e chom ar mod hag ar mare ma oa bet savet Rous Kyiv. Tri istor disheñvel zo d'an nebeutañ hervez an doare ma vez komprenet ar c'hronikoù.<ref>{{ru}} {{Liamm web|url=https://www.gumilev-center.ru/rus-i-varyagi-evrazijjskijj-istoricheskijj-vzglyad/|titl=Русь и варяги. Евразийский исторический взгляд|oberour=А. Беляев|embanner=Центр Льва Гумилёва. Вверх|deiziad=13.09.2012|lennet d'=ar 6 a viz Meurzh 2022}}</ref> E Rous, Kyiv e oa ar brasañ eus ar pezh a zo [[Ukraina]], [[Belarus]] ha lodennoù european [[Rusia]] a-vremañ. Hervez [[Bloazdanevell an amzerioù tremenet]] e oa ur strollad [[Vareged]] deuet eus [[Skandinavia]] e-penn ar Rous<ref>{{en}} ''A Geography of Russia and Its Neighbors’', {{ISBN9781606239209}} p. 69.</ref>. E 882, ar priñs pagan Oleg a Novgorod a gemeras [[Kyiv]] digant [[Askold ha Dir]] ha sevel e gêrbenn eno<ref>{{en}} Kubicek, Paul (2008). The History of Ukraine. Westport: Greenwood Press. pp. 20–22. ISBN 9780313349201.</ref>. Krediñ a reer ivez e oa meuriadoù [[Slaved]] ar Reter staliet hed-ha-hed su an [[Dnipro]] war an hent da sevel ur Stad er memes mare. E-pad an {{Xvet kantved}} hag an {{XIvet kantved}} e teuas Rous Kyiv da vezañ unan eus ar Stadoù galloudusañ en [[Europa]]<ref name=CIA/> e-keit ha ma oa ar Vareged o teuziñ e-touez poblañs ar Slaved ha ma antreent e lignez dinastiezh kentañ ar Rous, dinastiezh ar Rouriked. Meur a briñselezh a oa er Rous, renet gant priñsed eus tiegezh rourik (pe ''kniazed'') hag a stourme alies an eil a-enep egile da gaout [[Kyiv]]<ref>{{en}} The Dynasty of Chernigov, 1146–1246 ISBN 978-0-521-82442-2 pp. 117–118</ref>. Oadvezh aour Rous Kyiv a zeuas gant ren [[Vladimir Veur]] (980–1015) a droas ar Rous war-zu [[Kristenaadur Rous Kyiv|Kristenelezh an Impalaeriezh roman]]. Ren e vab [[Yaroslav ar Fur]] e voe barr uhelañ ar Rous e-keñver sevenadur ha brezel. Disrannañ a reas ar Stad avat goude e ren diwar pouez ar galloudoù rannvro. Goude ren [[Vladimir II Monomac'h]] (1113–1125) hag e vab [[Mstlav Iañ Kyiv]] (1125–1132) o doa rentet e c'halloud d'ar Stad e voe disrannet da vat e priñselezhioù disheñvel.<ref>{{en}} Power Politics in Kievan Rus': Vladimir Monomakh and His Dynasty, 1054-1246 ISBN 0-888-44202-5 pp. 195–196</ref> Aloubadeg ar [[Impalaeriezh Vongol|Vongoled]] en {{XIIIvet kantved}} a zrastas Rous Kyiv ha distrujet e voe [[Kyiv]] e [[1240]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://archive.ph/20110427075859/https://tspace.library.utoronto.ca/citd/RussianHeritage/4.PEAS/4.L/12.III.5.html|titl=THE DESTRUCTION OF KIEV [diell]|embanner=University of Toronto's Research Repository|lennet d'=ar 6 a viz Meurzh 2022}}</ref>. Sevel a reas priñselezhioù [[Priñselezh Galitsia|Galitsia]] ha Volodymyr-Volynskyi a-raok kendeuziñ e Stad [[Rouantelezh Galitsia-Volhynia|Galitsia-Volhynia]]. [[Daniel Galitsia]], mab [[Roman Veur]], a vodas dindan e c'halloud ar brasañ eus an tiriadoù a oa e mervent Rous Kyiv dindan e c'halloud, gant Volhynia, [[Galitsia]] ha [[Kyiv]]. Kurunennet e voe neuze roue Rutenia e [[1253]]<ref>{{en}} Ougrin, Dennis; Ougrin, Anastasia (2020). One Hundred Years in Galicia: Events That Shaped Ukraine and Eastern Europe. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. p. 11. ISBN 9781527558816.</ref>. ===Dindan beli galloudoù estren=== [[Restr:Polish-Lithuanian Commonwealth at its maximum extent.svg|200px|thumb|dehou|Ukraina e Kenunaniezh Polonia-Lituania]] Pa varvas [[Leo II Galitsia]] hag e vreur [[Andrii Galitsia]] e voe kaset kurunenn Rutenia d'o familh dostañ, ur priñs [[Polonia|polonat]] anvet Bolesław Jerzy, kurunennet e [[1323]] dindan an anv [[Youri II Boleslav]]<ref name="Rowell">{{en}} Rowell, C. S. (1994). Lithuania Ascending: A Pagan Empire Within East-Central Europe, 1295-1345. Cambridge Studies in Medieval Life and Thought: Fourth Series. Cambridge University Press. ISBN 9780521450119.</ref>. Drouklazhet e voe e [[1340]] ha [[Kazimierz III Polonia|Kazimierz III]], roue [[Polonia]] a c'houlennas ar vro evitañ a-raok hec'h aloubiñ.<ref name=Rowell/> [[Priñselezh Kyiv]] avat a dremenas dindan beli [[Dugelezh Veur Lituania]] goude Emgann an Dourioù Glas (1362-1363)<ref name=Rowell/>. E [[1392]] e paouezas [[Brezelioù Galitsia-Volhynia]] ha disrannet e oa Rutenia etre [[Polonia]] ha [[Lituania]].<ref name=Rowell/>. Adalek kreiz an {{XIIIvet kantved}} e voe savet trevadennoù tro-dro d'ar [[Mor Du]] gant [[Republik Genova]] hag a zeuas da vezañ tamm-ha-tamm kreizennoù kenwerzhel bras, renet en anv ar Republik gant pep a goñsul<ref>{{ru}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20180205001115/http://izm-biz.info/genuezskie-kolonii-v-odesskoj-oblasti/|titl=Генуэзские колонии в Одесской области [diell]|embanner=Бизнес-портал Измаила|deiziad=12.12.2016|lennet d'=ar 7 a viz Meurzh 2022}}</ref>. Adalek ar bloavezhioù 1430 e teuas muioc'h-mui a Boloniz er vro<ref>{{en}} Plokhy, Serhii (2017). The Gates of Europe: A History of Ukraine. New York: Basic Books. ISBN 9780465050918.</ref> tra ma voe savet [[Khanat Krimea]] gant ar priñs [[Hacı Iañ Giray]], un diskennad eus [[Genghis Khan]], e [[1441]]. [[Unaniezh Lublin]] a savas [[Kenunaniezh Pologn ha Lituania]] e [[1569]] hag ar brasañ eus douaroù Ukraina a oa roet d'ar gurunenn polonat. Dindan levezon ar [[Poloniaadur]] e troas kalzig a noblañsed [[Rutenia]] da [[Iliz katolik roman|gatolik]] evit bezañ degemeret e-touez noblañs [[Rouantelezh Polonia]], ar pezh a droc'has o liammoù gant ar beizanted [[Iliz Ortodoks|reizhkredour]]. Treiñ a rejont war-zu ar [[Kozaked|Gozaked]] a zifenne taer o identelezh reizhkredour er {{XVIIvet kantved}} ha n'o doa ket aon da gemer armoù a-enep ar pezh a welent evel o enebourien, ar Stad polonat katolik hag e wazed. Betek an {{XVIIIvet kantved}} e voe [[Khanat Krimea]], savet diwar restajoù tiriad al [[Bagad Aour]], unan eus galloudoù brasañ [[Reter Europa]]. Mont a reas betek tagañ ha distrujañ [[Moskov]] e [[1571]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20131021092115/http://www.jamestown.org/uploads/media/Crimean_Tatar_-_complete_report_01.pdf|titl=he Sultan's Raiders: The Military Role of the Crimean Tatars in the Ottoman Empire [diell]|oberour=Brian Glyn Williams|embanner=The Jamestown Foundation|deiziad=2013|lennet d'=ar 7 a viz Meurzh 2022}}</ref>. Aloubadegoù eus an [[Tatared|Datared]] a veze alies. Adalek penn-kentañ ar {{XVIvet kantved}} betek fin ar {{XVIIvet kantved}} e voe kemeret ganto war-dro 2 vilion a sklaved eus [[Rusia]] hag Ukraina<ref>{{en}} İnalcik, Halil (1979). "Servile Labour in the Ottoman Empire". In Ascher, Abraham; Király, Béla K.; Halasi-Kun, Tibor (eds.). The Mutual Effects of the Islamic and Judeo-Christian Worlds: The East European Pattern. coursesa.matrix.msu.edu. New York, NY: Brooklyn College Press. pp. 25–43. ISBN 978-0-93088800-8.</ref><ref>{{en}} Darjusz Kołodziejczyk, as reported by Mikhail Kizilov (2007). "Slaves, Money Lenders, and Prisoner Guards: The Jews and the Trade in Slaves and Captives in the Crimean Khanate". The Journal of Jewish Studies. 58 (2): 189–210. doi:10.18647/2730/JJS-2007.</ref>. An tagadennoù-se a vire ouzh an dud d'en em staliañ er Su e lec'h ma oa pinvidikoc'h an douar hag hiroc'h mare kresk ar plant. Restachoù diwezhañ [[Khanat Krimea]] a voe aloubet gant [[Rusia]] e [[1783]].<ref>{{en}} Mikhail Kizilov (2007). "Slave Trade in the Early Modern Crimea From the Perspective of Christian, Muslim, and Jewish Sources". Journal of Early Modern History. 11 (1): 1–31. doi:10.1163/157006507780385125.</ref> E-kreiz ar {{XVIIvet kantved}} e voe savet un damstad milourel, al Lu zaporozhian, gant [[Kozaked]] an [[Dnipro]], asambles gant peizanted eus Rutenia o doa tec'het dirak ar servelezh polonat. Ne oa ket dinan gontrol [[Polonia]] met kenlabouras a reas ganti da stourm a-enep an Datared hag an [[Turked|Durked]]. Taerded servelezh Polonia hag ar politikerezh a-enep an [[Iliz Reizhkredennour]] a bellaas ar Gozaked diouzh Polonia avat. Klask a rejont kaout dileuridi e [[Sejm]] [[Polonia]] ha lakaat ar relijion reizhkredour da vezañ anavezet, met nac'het groñs e voe an daou c'houlenn gant noblañs Polonia. ===Hetmanate ar Gozaked === [[Restr:Location of Cossack Hetmanate.png|250px|thumb|kleiz|Kartenn Hetmanat ar Gozaked]] E [[1648]] e renas [[Bohdan Khmelnytsky]] ar brasañ emsavadeg [[Kozaked]] a-enep ar Genunaniezh ha roue Polonia. Pa antreas e [[Kyiv]] e voe meulet evel dieuber ar bobl diouzh ar Boloniz ha sevel a reas ur Stad kozak, [[Hetmanate ar Gozaked]], a badas betek [[1764]] (mammennoù zo a lavar [[1782]])<ref>{{en}} Okinshevych, Lev; Arkadii Zhukovsky (1989). "Hetman state". Encyclopedia of Ukraine. Vol. 2.</ref>. Dilezet e voe Khmelnytsky gant an Datared o doa sikouret anezhañ avat ha trec'het e voe en [[emgann Berestechko]] e [[1651]]. Gelver a reas tsar [[Rusia]] da sikour anezhañ neuze. Dre [[Emglev Pereyaslav]] e voe savet ur c'hevredad milourel ha politikel gant Rusia, ha touiñ a reas lealded d'an tsar. Etre 1657 ha 1686 e teuas ar "Rivin", ur brezel 30 vloaz etre Rusia, Polonia, Khanat Krimea, an [[Impalaeriezh Otoman]] hag ar Gozaked evit kontrolliñ Ukraina, a c'hoarvezas d'ar memes mare hag ar [[Potop]] e Polonia. Drastus e voe ar brezel, gant kantadoù a viliadoù a dud varv. [[Feuremglev ar Peoc'h Peurbadel (1686)|Feuremglev ar Peoc'h Peurbadel]] a rannas douaroù ar Gozaked etre Polonia ha Rusia, hag a vihanae al lodenn a oa dindan galloud Polonia. D'ar memes mare e voe staget [[Metropolinad Kyiv]] ouzh [[Patriarch Moskov hag holl Rous|Patriarchiezh Moskov]] dre ul lizher sinodel gant [[Patriarch eukumenek Kergustentin]] [[Dionysius IV a Gergustentin|Dionysius IV]], a voe [[anaoue]]et diwezhatoc'h abalamour ma oa tamallet aferioù [[simoniezh]] dezhañ, ar pezh a lakae iliz Kiev dindan hini Moskov. E-pad brezelioù Rusia a-enep [[Sveden]] e komprenas an impalaer [[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr veur]] e ranke distrujañ emrenerezh ar Gozaked en Ukraina ma felle dezhañ kreñvaat ha modernaat galloud politikel Rusia<ref>{{en}} Magocsi, Paul Robert (2010). A History of Ukraine: The Land and Its Peoples, Second Edition. Toronto: University Press. pp. 255–263. ISBN 9781442640856.</ref>. Eus tu ar Gozaked e voe skrivet e [[1710]] [[Bonreizh Pylyp Orlyk]], a lakae e plas galloudoù dispartiet etre tri skourr ar gouarnamant, an oberiañ, al lezenniñ hag ar barnañ, kalz a-raok ''Spered al lezennoù'' gant [[Charles Louis de Secondat, baron La Brède ha Montesquieu|Montesquieu]]. Da-heul ar vonreizh e voe lakaet e plas ur parlamant kozak dilennet, ar C'huzul hollek, ha bevennet e voe galloudoù an hetman. E [[1768]] e voe kaset gant ar Gozaked un emsavadeg all a-enep Polonia, anvet ar g[[Koliivshchyna]], e marzhioù Ukraina, Lituania ha Polonia ha lazhet e voe miliadadoù Poloniz ha [[Yuzevien]] a oa staliet er vro abaoe ar c'hantvedoù kent<ref>{{en}} Hardaway, Ashley (2011). Ukraine. US: Other Places Publishing. p. 98. ISBN 9781935850045.</ref>. Tarzhañ a reas ivez ur brezel relijion etre strolladoù ukrainat, dreist-holl er vevenn etre Polonia ha Rusia war an [[Dniepro]]<ref>{{en}} Skinner, Barbara (2005). "Borderlands of Faith: Reconsidering the Origins of a Ukrainian Tragedy". Slavic Review. 64 (1): 88–116. doi:10.2307/3650068. JSTOR 3650068. S2CID 111387049.</ref>. Pa voe staget [[Krimea]] ouzh [[Impalaeriezh Rusia]] e [[1783]] e voe staliet Ukrainiz ha Rusianed e [[Novorossiya]], met daoust da feur-emglev Pereyaslav ne voe james roet ar frankizoù hag an emrenerezh gortozet gant uhelidi Ukraina hag ar Gozaked. Ukrainiz a bignas betek pazennoù uhelañ an Impalaeriezh, met er memes koulz e voe lakaet e plas ur politikerezh rusekaat hag a verze implij an [[ukraineg]] dre skrid ha dre gomz er vuhez foran<ref>{{en}} Remy, Johannes (March–June 2007). "The Valuev Circular and Censorship of Ukrainian Publications in the Russian Empire (1863–1876): Intention and Practice". Canadian Slavonic Papers. 47 (1/2): 87–110. doi:10.1080/00085006.2007.11092432. JSTOR 40871165. S2CID 128680044.</ref>. ===Ganedigezh ur goustiañs ukrainat=== [[Restr:1904 Map showing Ukraine region before unification.pdf|250px|thumb|kleiz|Kartenn saoznek eus 1904 a ziskouez rannoù melestradurel lodenn rusat eus Ukraina]] Adalek an [[XVIIIvet kantved|{{XVIIIvet}}]] hag en {{XIXvet kantved}} e voe ebarzhet tiriad Ukraina e gouarnamantezhioù [[Tchernihiv]] (Tchernigov e rusianeg), [[C'harkiv]] (C'harkov), [[Kyiv]] etre 1708 ha 1764 ha Rusia vihan etre 1764 ha 1781, [[Podillia]] (Podolia) ha [[Volyn]] (Volhynia). Goude ar brezelioù etre Rusia hag an Impalaeriezh Otoman e vroudas [[Katelin II]] hag an impalaerien deuet d'he heul [[Alamanted]] da zont da vevañ en Ukraina hag e [[Krimea]], da lakaat an Durked da vezañ e bihanniver ha da wellaat al labour-douar. Ukrainiz, Rused, Alamanted, [[Bulgared]], [[Serbed]] ha [[Gresianed]] a reas o annez e norzh step ar [[Mor Du]] a veze anavezet dindan an anv ''Maezioù Gouez''<ref>{{en}} Wolchik, Sharon (2000). Ukraine: The Search for a National Identity. Rowman & Littlefield. p. 5. ISBN 0847693465.</ref><ref>{{en}} Yekelchyk, Serhy (2015). The Conflict in Ukraine: What Everyone Needs to Know. Oxford University Press. p. 113. ISBN 978-0190237301.</ref>. En {{XIXvet kantved}} ez eas forzhik a Ukrainiz kuit da chom da lec'hioù all e Rusia (223 000 Ukrainad e [[Siberia]] ha 102 000 e Kreiz Azia hervez niveradeg [[1897]])<ref>{{en}} Rainer Münz, Rainer Ohliger (2003). "Diasporas and Ethnic Migrants: German, Israel, and Post-Soviet Successor States in Comparative Perspective". Routledge. p. 164. ISBN 0-7146-5232-6</ref>. 1.6 milion a yeas kuit eus o bro pa voa digoret hent an [[Hent-houarn Treuzsiberia|Treuzsiberian]] e [[1906]]<ref>{{en}} Subtelny, Orest (2000). "Ukraine: a history.". University of Toronto Press. p. 262. ISBN 0-8020-8390-0</ref>. Anavezet e oa al lec'hioù er Reter poblet stank gant Ukrainiz evel ''Ukraina C'hlas''<ref>{{en}} Jonathan D. Smele (2015). Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916–1926. Rowman & Littlefield. p.476. ISBN 1-4422-5281-2</ref>. Gant modernadur ha kresk ar c'hêrioù, hag giz ar [[broadelouriezh romantel]] e tiwanas un ''intelligentsia'' ukrainat a oa he fall adsevel ar vro ha staliañ ur justis sokial. Kaset e voe al luskad broadelour gant ar barzh [[Taras Chevtchenko]] hag ar politikour [[Myc'hailo Drahomanov]] en {{XIXvet kantved}}. E fin ar c'hantved-se e kreskas ar strolladoù broadelour ha sokialour, e-keit ha ma teuas [[Galitsia]] da vezañ kreizenn al luskad broadelour, dindan beli c'houzañvus a-walc'h [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]]<ref>{{en}} MAGOCSI, PAUL ROBERT (16 July 2018). The Roots of Ukrainian Nationalism: Galicia as Ukraine's Piedmont. University of Toronto Press. doi:10.3138/9781442682252. ISBN 9781442682252.</ref>. [[Restr:Polish troops in Kiev.jpg|250px|thumb|dehou|Soudarded polonat e [[Kyiv]], e miz Mae [[1920]], pa choazas Ukraina tu [[Polonia]] er [[Brezel Poloniat-ha-Soviedat]].]] Pa darzhas ar [[Brezel Bed Kentañ]] e oa rannet Ukraina etre ar galloudoù bras. Ul lodenn a oa en [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]] e tu ar Galloudoù Kreiz, hag ul lodenn all e [[Impalaeriezh Rusia|Rusia]] en [[Emglev tridoubl]]. 3.5 milion a Ukrainiz a stourmas e tu Rusia ha 250 000 e tu Aostria<ref>{{en}} Subtelny, Orest (2000). Ukraine: A History. University of Toronto Press. pp. 340–344. ISBN 978-0-8020-8390-6.</ref>, e lec'h ma voe aozet ul lejion ukrainat. Homañ a zeuas da vezañ [[Arme Ukraina Galitsia]] a stourmas a-enep ar Boloniz hag ar Volcheviked goude ar Brezel Bed Kentañ (1919-1923). Taer e veze ar galloud a-enep ar re a veze re domm ouzh Rusia. Goude ar brezel ez eas an div impalaeriezh a rene war Ukraina da get. [[Dispac'h Rusia 1917|Dispac'h Rusia e 1917]] a vroudas kalz broadoù eus an Impalaeriezh rus da c'houlenn muioc'h a frankiz. Ur miz goude an dispac'h e oa krouet [[Republik Poblel Ukrania]] e Kyiv evel un unvez emren met liammet ouzh ar gouarnamant rus. Renet e oa gant ur c'huzul kreiz ma oa ar muiañ niver gant ar sosialisted. Trec'h an [[Emglev trizoubl]] a-enep ar Republik rus goude argad c'hwitet Kerensky ha [[Dispac'h miz Here|Dispac'h miz Here 1917]] a laka ar brezel diabarzh da darzhañ. Krouiñ a reas ar Volcheviked ur [[Republik Soviedel Ukraina]] ha tagañ a rejont diouzhtu Republik poblel Kyiv. Da-heul e embannas houmañ he dizalc'hidigezh d'an {{Deiziad|22|Genver|1918}}. An anarkour [[Nestor Mac'hno]] a savas ivez un "dachennad dieub" er gevred ha Republikoù soviedel all a oa savet en Odessa hag en Donetsk. War var da vezañ diskaret gant ar volcheviked en em droas Republik pobl Ukraina trema Impalaeriezhioù Aostria-Hungaria hag Alamagn. Armeoù ar re-mañ a argasas ar Volcheviked eus Ukrainia e 1918. [[Pavlo Skoropadsky]], bet jeneral rus ha harpet gant an Alamanted, a gasas un taol stad da benn nebeut amzer goude hag a gemeras ar galloud. Anvet e oa Hetman (penn) ur « Stad ukrainan » (Ukrayinska Derzhava). Anavezet eo e c'houarnamant hag e brantad er galloud evel an « Hetmaniezh ». Hogoz diouzhtu goude faezhidigezh an [[Impalaeriezh alaman]] e 1918 e oa aloubet Ukraina hag ar Stadoù all eus Europa ar reter a oa bet savet dindan gwarez an Alamanted gant ar Volcheviked. War-nes bezañ trec'het en em glevas Republik poblel Ukraina gant ar Boloniz e-keit ha ma oa argadet ar Volcheviked gant armeoù ar Rused wenn. Koulskoude ar Boloniz a sinas ar peoc'h e Riga e 1921 hag an arme ruz a zeuas neuze a-benn da drec'hiñ arme ar Republik poblel hag goude-se arme ar re wenn dindan Wrangel e Krimea. ===An Ukrainiz er-maez eus an URSS etre an daou vrezel=== E-pad daou vloaz e kendalc'has ar brezel en Ukraina, met e [[1921]] e oa bet aloubet ar brasañ eus ar vro gant an [[URSS]], tra ma oa bet ebarzhet [[Galitsia]] ha [[Volhynia]] (al lodenn vrasañ eus Ukraina ar C'hornôg) en [[Polonia|Eil Republik Polonat]]. Rannvro [[Bukovina]] a voe staget ouzh [[Roumania]] ha [[Rutenia]] ar [[Menez Karpat|C'harpat]] a voe lakaet e [[Tchekoslovakia]], gant ur statud emrenerezh. E [[Polonia]] e savas ul luskad broadelour ukrainat dre guzh etre ar bloavezhioù 1920 ha 1930, aozet gant soudarded bet eus ar brezel etre Ukraina hag ar Sovieded, evel [[Yevhen Konovaltes]], [[Andriy Melnyl]] ha [[Yuriy Tyunyunyk]]. Treuzfurmet e voe al lusked en [[Aozadur Brezel Ukrainat]] a roas diwezhatoc'h [[Aozadur ar Vroadelourien Ukrainat]], pe OUN. Desachañ a reas al luskad stourmerien e-touez metoù ar studierien. tagadennoù a-enep gouarnamant Polonia a zegasas marvioù avat ha biskoazh ne voe lakaet e plas an emrenerezh prometet.<ref name="Skalmowski">{{en}} Skalmowski, Wojciech (8 July 2003). For East is East: Liber Amicorum Wojciech Skalmowski. Peeters Publishers. ISBN 9789042912984 </ref> Gouarnamant Polonia etre an daou vrezel a gasas ur politikerezh enep-ukrainat : strishaet e voe gwirioù ar re a zisklêrie e oant a-orin ukrainat, ar re a oa ezel eus an [[Iliz Ortodoks|Iliz reizhkredour]] hag ar re a oa o chom e marzhioù ar reter.<ref name=Skalmowski/> Berzet e oa an [[ukraineg]] e kement lec'h ma c'helled, dreist-holl en emsavadurioù ar gouarnamant, ha rediet e voe implij ar ger "Ruteniad" e plas "Ukrainad".<ref>{{en}} Radziejowski, Janusz; Studies, University of Alberta Canadian Institute of Ukrainian (8 July 1983). The Communist Party of Western Ukraine, 1919-1929. Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta. ISBN 9780920862254 </ref> Daoust d'an divizoù-se e oa un nebeud strolladoù politikel ukrainat, un Iliz gatolik ukrainat, kazetennoù hag un ekonomiezh troet war-zu an aferioù en Ukraina polonat. Mont war-raok a reas buhez an dud er [[bloavezhioù 1920]], met gouzañv a rejont an [[Enkadenn Veur]] er [[bloavezhioù 1930]]. ===Ukraina soviedel etre an daou vrezel=== {{Pennad pennañ|Holodomor}} [[Restr:HolodomorUcrania9.jpg|200px|thumb|dehou|Den marvet gant an naon e straedoù [[C'harkiv]] e [[1933]].]] Rivinet e voe [[Impalaeriezh Rusia]] hag [[Ukraina]] gant [[Brezel diabarzh Rusia]]. 1.5 milion a dud a oa marvet ha kantadoù a viliadoù a dud a chome didoenn e tiriad ar pezh a oa Impalaeriezh Rusia. Ukraina soviedel a rankas talañ ouzh [[naonegezh Rusia e 1921-1922]] (a dagas rannvro ar [[Volga]] hag [[Oural]] dreist-holl). E-pad ar [[bloavezhioù 190]] e voe kaset ur politikerezh a ukrainaadur gant [[Mykola Skrypnyk]] a vroudas azginivelezh sevenadur ha [[ukraineg|yezh ar vro]], evel perzh eus ur politikerezh soviedel a [[Korenizatsiya|endogenakadur]]. Kaset e voe ur politikerezh war ar [[Surentez sokial]], an deskadurezh, ar gwir da labourat ha da vezañ lojet. War-raok e voe kaset gwirioù ar merc'hed ivez, met ar brasañ eus ar politikerezhioù-se a voe kaset war-gil pa oa deuet [[Jozef Stalin]] e penn an [[URSS]] er [[bloavezhioù 1930]]. Adalek ar [[bloavezhioù 1920]], dindan ar politikerezh ekonomikel raktreset, e kemeras perzh Ukraina er greantadur soviedel, ha peder gwezh e voe lieskementet pouez ar rann greantel er vro. Gouzañv a reas ar beizanted gant raktres strollañ al labour-douar, perzh eus ar raktres pemp bloaz kentañ, ha lakaet e plas gant an arme hag ar polis sekred. Ar re a glaskas rezistiñ a voe harzet ha deportet tra ma kouezhas ar c'hementadoù produet. Dre ma voe rediet izili an tiegezhioù-strollet da dizhet palioù dic'hallus evit kaout greun e varvas milionoù en [[Holodomor]], an ''Naonegezh Veur'' ukrainat.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7111296.stm|titl=Ukraine remembers famine horror|oberour=Laura Sheeter|embanner=[[BBC]]|deiziad=24.11.2007|lennet d'=ar 15 a viz Meurzh 2022}}</ref> Ne sav ket a-du tout an enklaskerien da envel an ''Holodomor'' ur [[gouennlazh]], met anavezet e voe e-giz-se gant [[Parlamant Ukraina]] ha gouarnamantoù un nebeud broioù. Ar gouarnamant komunour a wele an naonegezh evel un ostilh evit kas stourm ar c'hlasoù war-raok ha kastizañ ar beizanted da rediañ anezho da vont war-zu an tiegezhioù strollet.<ref>{{en}} Michael Ellman, "The Role of Leadership Perceptions and of Intent in the Soviet Famine of 1931–1934." Europe-Asia Studies 2005 57(6): 823–841. ISSN 0966-8136 </ref> Ar memes strolladoù a oa kiriek eus al lazhadegoù e-pad ar brezel diabarzh, ar strollañ hag ar [[Spurjoù Bras]]. E-liamm ouzh [[Yefim Yevdokimov]] (1891–1939) e oa ar strolladoù-se. Goude bezañ labouret dre guzh evit ar Stad e labouras Yevdokimov gant melestradurezh ar strollad komunour ha kuzulier [[Jozef Stalin]] ha [[Nikolaï Yezhov]] war ar surentez a seblantas bezañ er [[bloavezhioù 1930]]. Yezhov a implijas tud o doa labouret gant Yevdokimov da gas ar [[Spurjoù Bras]] e 1937-1938.<ref>{{en}} Stephen G. Wheatcroft, "Agency and Terror: Yevdokimov and Mass Killing in Stalin's Great Terror." Australian Journal of Politics and History 2007 53(1): 20–43. ISSN 0004-9522</ref> Gant lez-varn galv [[Kyiv]] e voe barnet Stalin, [[Lazar Kaganovich|Kaganovich]] asambles gant tud all e-karg er strollad komunour kablus eus [[gouennlazh]] a-enep an Ukrainiz e [[2010]]. ===Eil Brezel-bed=== [[Restr:Ruined Kiev in WWII.jpg|250px|thumb|dehou|Rivinet e oa [[Kyiv]] e fin an [[Eil Brezel Bed]].]] Goude [[Aloubadeg Polonia]] e [[1939]] e voe rannet tiriad ar vro etre [[Alamagn]] hag an [[URSS]]. [[Galitsia]] ar Reter ha [[Volhynia]] a voe ebarzhet en Ukraina dre ma oa poblañsoù ukrainek. Bodet e voe an holl Ukrainiz er memes vro evit ar wezh kentañ en istor neuze. Staget e voe [[Bessarabia]] ha norzh [[Boukoniva]] gant an [[URSS]] e [[1940]]. Lod eus an tiriadoù nevez-staget a voe ebarzhet en Ukraina met ul lodenn all eus [[Republik Soviedel Ukraina]] a voe tennet diouti da sevel [[Republik Soviedel Moldavia]]. D'an {{Deiziad|22|Even|1941}} e aloubas lu [[Alamagn]] an [[URSS]], deroù ur brezel hollek a bevar bloaz pe dost. An [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel]] az eas war-raok buan daoust da boanioù dispi ha dizisoc'h an [[Arme Ruz]]. Abalamour da [[Emgann Kyiv (1941)|emgann Kyiv]] e voe anvet ar [[Kyiv|gêr]] un haroz gant he doare dibar da rezistiñ. Ouzhpenn 600 000 soudard soviedat (ur c'hard eus soudarded talbenn ar c'hornôg) a varvas pe a voe prizoniad eno, ur bern anezho o c'houzañv doare start. Ar brasañ eus an Ukrainiz a stourmas eus tu an Arme ruz hag ar rezistañs soviedel. En Ukraina ar c'hornôg avat e voe krouet un [[Arme Emsavet Ukrainat]] e [[1942]] evel skourr armet [[Aozadur ar Vroadelourien Ukrainat]] (OUN),<ref>{{en}} Subtelny, Orest (1988). "Ukraine: A History.". p 410</ref><ref>{{en}} Vedeneyev, D. Military Field Gendarmerie - special body of the Ukrainian Insurgent Army. "Voyenna Istoriya" magazine. 2002.</ref> savet etre an daou vrezel e [[Polonia]]. Stourm a rae da sevel ur Stad ukrainat dizalc'h e lec'h ma oa ur muiañ-niver a Ukrainiz. Goude ma oant o stourm a-enep Alamagn dre vras en em lakaas an daou azoadur da genlabourat gant an nazied bep an amzer. Adalek kreiz [[1943]] e kasas an AEU [[Lazhadegoù Poloniz en Volhynia ha Reter Galitsia|lazhadegoù Poloniz o chom e Volhynia]] hag e [[Galitsia]] ar Reter, o lazhañ war-dro 100 000 trevour polonat en holl. Pal al lazhadegoù a oa evit an OUN sevel ur Stad ukrainat unvan, hep minorelezh polonek a vije abeg d'ur Stad polonat klemm an tiriadoù-se goude ar brezel.<ref>{{en}} Snyder, Timothy (2003). "The Causes of Ukrainian-Polish Ethnic Cleansing 1943". Past & Present. 179 (179): 197–234. doi:10.1093/past/179.1.197. ISSN 0031-2746. JSTOR 3600827.</ref> Kendelc'her a reas an AEU da stourm a-enep ar galloud soviedel goude ar brezel. Un aozadur broadelour disheñvel a voe krouet e-pad ar brezel, [[Lu Dieubidigezh Ukraina]], a stourmas asambles gant an nazied. Etre 4.5 milion ha 7 milion a Ukrainiz o dije stourmet en arme an [[URSS]] avat, ha sevel a reas ur rezistañs a-enep an nazied el lodennoù eus ar vro a oa bet aloubet. 50 000 a dud a vije bet er rezistañs-se e penn-kentañ ha betek 500 000 pa voe en hec'h uhelañ e [[1944]]. An hanter a vije bet Ukrainiz etnek. Ur wezh aloubet gant arme [[Alamagn]] e voe adaozet ar brasañ eus [[Republik Soviedel Ukraina]] e [[Reichkommissariat Ukraina]], gant an intent korvoiñ ar vro ha staliañ trevadennoù Alamaned. Lod eus Ukrainiz ar C'hornôg, a oa bet ebarzhet en [[URSS]] e [[1939]] nemetken a zegemeras an nazied evel dieuberien, met taerded an aloubidigezh alaman a droas ar brasañ anezho a-enep Alamagn a-benn ar fin. Re nebeut a strivoù a reas an nazied d'ober o mat eus ar sañtimant enep-Stalin a oa anezhañ evelato. Delc'her a reas an nazied sistem an tiegezhioù strollet, kas a rejont ur politikerezh gouennlazh a-enep ar [[Yuzevien]], deportiñ a reas milionoù a dud da labourat en Alamagn ha komañs a reas da raktresañ trevadenniñ ar vro gant Alamaned. Stankañ a rejont treuzdougen ar boued dre stêr [[Kyiv]].<ref>{{en}} Karel Cornelis Berkhoff. Harvest of despair: life and death in Ukraine under Nazi rule, Harvard University Press: April 2004. p. 164</ref> War talbenn ar Reter e voe ar brasañ eus emgannoù an [[Eil Brezel-bed]]. Hervez istorourien zo e oa bet lazhet 93% eus an Alamaned marvet e-kerzh ar brezel eno.<ref>{{en}} Rozhnov, Konstantin, "Who won World War II ?", BBC. O venegañ an istorour rusian Valentin Falin. Adkavet d’ab 5 aviz Gouere 2008.</ref> 6 milion a Ukrainiz a vije bet lazhet hervez-kont,<ref name=KolloùUkraina>{{uk}} Stanislav Kulchytskyi (1 October 2004). "Демографічні втрати України в хх столітті" [Demographic losses of Ukraine in the 20 century]). Kyiv, Ukraine: Dzerkalo Tyzhnia. Retrieved 20 January 2021.</ref> kontet en niver-mañ 1.5 milion a [[Yuzevien]] drouglazhet gant an [[Einsatzgruppen]] gant sikour kenlabourerien ar vro. Diwar an 8.6 a golloù soviedel<ref name=kolloùRusia>{{ru}} Кривошеев Г. Ф., Россия и СССР в войнах XX века: потери вооруженных сил. Статистическое исследование (Krivosheev G. F., Russia and the USSR in the wars of the 20th century: losses of the Armed Forces. A Statistical Study) </ref> e soñjer e oa 1.4 milion anezho a oa ukrainat.<ref name=KolloùUkraina/><ref name=kolloùRusia/> Kolloù an Ukrainiz er brezel a gontje evit 40% da 44% eus kolloù an [[URSS]]. [[Devezh an Trec'h (Talbenn ar reter)|Devezh an Trec'h]] a gont evel unan eus gouelioù Ukraina. === E-pad ar Brezel Yen === [[Restr:Ukraine-growth.png|300px|thumb|dehou|Cheñchamantoù tiriad RSS Ukraina etre 1922 ha 1954]] Rivinet e oa [[Republik Soviedel Ukraina]] goude fin ar brezel ha strivoù bras a oa ezhomm da adsevel pep tra. Ouzhpenn 700 kêr ha 28 000 kêriadenn a oa bet distrujet. Gwashoc'h e teuas an traoù da vezañ pa zeuas un naonegezh vras er vro e [[1946]]-[[1947]], abalamour d'ar sec'hor ha distrujadennoù ar brezel. Istimadenn izelañ eus ar re varvet a gont un 10 000 marv bennak. Daoust d'an dra-se e oa Ukraina perzh eus izili diazezour an [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] dre un emglev ispisial skoulmet e [[Kendalc'h Yalta]]. [[Naetadenn etnek|Naetadennoù etnek]] a c'hoarvezas goude ar brezel en tiriadoù staget ouzh an [[URSS]]. D'ar {{Deiziad|1|Genver|1953}} e oa an Ukrainiz an eil niver a dud gour deportet goude ar Rusianed, 20% eus an hollad. Ouzhpenn d'an dra-se e oa bet deportet 450 000 Alaman hag ouzhpenn 200 000 [[Tatared Krimea|Tatar Krimea]] diwar Ukraina. Goude marv [[Jozef Stalin]] e [[1953]] e teuas [[Nikita C'hrouchtchov]] e penn an URSS. Hennezh a oa bet Sekretour Kentañ ar strollad komunour en Ukraina etre 1938 ha 1949 ha mat e anaveze ar Republik. Pouez a lakaas war ar mignoniaj etre an Ukrainiz hag ar Rused. Lidoù bras a voe aozet e [[1954]] e koun [[Feur-emglev Pereyaslav]]. Distaget e voe [[Krimea]] eus [[RSKS Rusia]] da vezañ staget ouzh [[Republik Soviedel Ukraina]]. Kerkent hag e [[1950]] e produed muioc'h a zanvezioù greantel en Ukraina eget a-raok ar brezel. E penn broioù Europa war tachenn ar Greanterezh e oa ar Republik soviedel neuze kenkoulz hag ur greizenn da sevel armoù evit lu an [[URSS]]. Pouez ar vro en URSS a voe gwelet dre pouez hec'h uhelidi er sistem komunour. [[Leonid Brejnev]], a-orin eus Ukraina, az eas e penn ar vro e-lec'h C'hrouchtchov e [[1964]] ha chom a reas betek [[1982]]. D'ar {{Deiziad|26|Ebrel|1986}} e tarzhas ur reaktor e [[Kreizenn nukleel Tchornobyl|kreizenn nukleel]] [[Tchornobyl]], gwalleur nukleel gwashañ a voe en istor an denelezh. 7 milion a dud a veve en tiriadoù kontammet, 2.2 milion eus outo en Ukraina. Kêr nevez [[Slavoutch]] a voe savet er-maez eus an dachenn berzet da lojañ implijidi ar greizenn ne voe harzet e [[2000]] nemetken. Hervez ur rentañ-kont savet gant [[Ajañs Etrebroadel an Energiezh Atomek]] hag [[Aozadur Bedel ar Yec'hed]] e voe liammet 56 marv ouzh ar gwalleur, tra ma c'hellje bezañ bet 4000 den marvet gant ur c'hrign-bev e-liamm ouzh ar gwalleur ouzhpenn. === Dizalc'hiezh === [[Restr:RIAN archive 848095 Signing the Agreement to eliminate the USSR and establish the Commonwealth of Independent States.jpg|250px|thumb|kleiz|Sinadur disrannañ an [[URSS]] asambles gant prezidantet Ukraina ha Rusia e [[1991]].]] 300 000 Ukrainad a reas ur chadenn da vanifestiñ evit dizalc'hiezh o bro d'ar {{Deiziad|21|Genver|1990}}, etre [[Kyiv]] ha [[Lviv]],<ref>{{en}} Subtelny, Orest (2000). Ukraine: A History. University of Toronto Press. p. 576. ISBN 0-8020-8390-0.</ref> en enor da unaniezh [[Republik Poblel Ukrania]] ha [[Republik Poblel Ukrania ar C'hornôg]] e [[1919]]. Dre straedoù ha hentoù-tizh ar vro e voe graet ar chadenn-se gant keodedourien a-bep seurt. D'ar {{Deiziad|16|Gouere|1990}} e voe adoptet gant ar Parlamant nevez [[Disklêriadenn Riezgezh Stad Ukraina]] a lakae war baper priñsipoù hollek an emdermeniñ, an demokratelezh hag an dizalc'hiezh, o lakaat lezenn Ukraina uheloc'h eget lezenn an [[URSS]], diwar skouer [[Rusia]] he doa kemeret un diviz heñvel ur miz a-raok. Ur prantad stourm a voe ouzh aotrouniezhoù soviedel neuze. [[Dispac'h ar greunit]] a voe etre an 2 hag ar 17 a viz Here [[1990]] da herzel sinadur ur feur-emglev unaniezh nevez evit an [[URSS]]. D'ar {{Deiziad|24|Eost|1991}}, goude un taol-stad c'hwitet a-enep [[Mic'hail Gortbatchev]], e voe disklêriet dizalchiezh ar vro diouzh an [[Unaniezh Soviedel]] gant Parlamant Ukraina. Kadarnaet e voe gant un referendom dalc'het d'ar {{Deiziad|1|Kerzu|1991}} e lec'h ma votas 92% eus an dilennerien e oan akord gant an dizalc'hiezh. D'ar memes deiz e voe dilennet prezidant kentañ Ukraina [[Leonid Kravchouk]]. E-korf daou emvod, unan e [[Brest (Belarus)|Brest]] d'an {{Deiziad|8|Kerzu|1991}} hag egile d'ar {{Deiziad|24|Kerzu|1991}} en [[Almaty]], e voe divodet da vat an [[URSS]] gant prezidanted [[Rusia]], [[Belarus]] hag Ukraina, erlec'hiet gant [[Kenglad ar Stadoù Dizalc'h]]. Met ne voe ket ratifiet an diviz gant Rada Ukraina ha james n'eo bet perzh eus ar KSD. Er [[bloavezhioù 1990]] e oa bet sinet emglevioù etre Ukraina ha [[Rusia]] evit en em zizober eus an armoù nukleel chomet war he ziriad, en eskemm da zoujañs tiriad Ukraina. Dilezel a reas trede stok armoù nukleel ar bed, o tismantrañ bombezennoù peotramant kas anezho da [[Rusia]] en eskemm da bromesaoù e-keñver he dazont. Da gentañ-penn e soñjed e oa doareoù ekonomikel gwelloc'h gant Ukraina eget evit broioù all deuet diwar disrannadur an Unaniezh soviedel, met muioc'h a boan a voe gant ar vro a-benn ar fin. E-pad resediñ ar bloavezhioù 1990 e kollas 60% eus he [[Produadur diabarzh gros|PDG]] ha gouzañvet he deus ur [[monc'hwez]] gant pemp sifr. Mont a reas skuizh an Ukrainiz gant ar c'hudennoù ekonomikel, ar goubrenerezh hag an torfedoù hag aozañ a rejont manifestadegoù bras.<ref>{{en}} Aslund, Anders; Aslund, Anders (Autumn 1995). "Eurasia Letter: Ukraine's Turnaround". Foreign Policy. 100 (100): 125–143. doi:10.2307/1149308. JSTOR 1149308.</ref>Stabiloc'h e voe an ekonomiezh e fin ar [[bloavezhioù 1990]]. Degaset e voe ur moneiz nevez, an [[hryvnia]] e [[1996]]. Adalek [[2000]] e kreskas an ekonomiezh eus 7% bep bloaz. E [[1996]] e voe degaset ur vonreizh nevez e-pad mandad eil prezidant ar vro [[Leonid Kouchma]] da dreiñ ar vro d'ur Republik hanter-prezidant da lakaat ur sistem stabil e plas. War Kouchma e voe lakaet ar biz avat abalamour da fedoù goubrenañ, bezañ laeret an dilennadegoù, tagañ ar frankiz da lavaret e soñj ha bodañ re a c'halloudoù tro-dro dezhañ. === Etre Europa ha Rusia : amzer an dispac'hoù hag ar brezel === [[Restr:Joesjtsjenko Marion Kiev 2004.jpg|250px|thumb|dehou|Manifesterien war plasenn an Dizalc'hidigezh da zevezh kentañ an [[Dispac'h orañjez]].]] E [[2004]] ez eas [[Viktor Ianoukovytch]], kentañ ministr d'ar mare-se, da brezidant, goude dilennadegoù a voe kavet laeret da c'houde gant Lez-Varn Uhelañ ar vro.<ref>{{uk}} {{Liamm web|url=http://www.skubi.net/ukraine/judgment-december-3.html|titl=ВЕРХОВНИЙ СУД УКРАЇНИ|oberour=Lez-Varn Uhelañ Ukraina|lennet d'=ar 26 a viz Meurzh 2022}}</ref> E drec'h a gasas leun a dud da brotestiñ hag harpañ [[Viktor Iouchtchenko]], a oa erruet eil. Mizioù e padas an dispac'h e lec'h ma voe ampoezonet Iouchtchenko, gant [[Rusia]] hervezañ. E fin an [[Dispac'h orañjez]] ez eas Iouchtchenko ha [[Yuliya Tymochenko]]. Cheñch-dicheñch e voe ar galloud da c'houde gant dilennadegoù a gasas Ianoukovytch da gentañ ministr adarre e [[2006]], a-raok bezañ erlec'hiet gant Tymochenko e [[2007]]. Enkadenn [[2008]]-[[2009]] a zigreskas ekonomiezh Ukraina eus 15% tra ma kasas disputoù gant [[Rusia]] da vankout gaz. A-benn ar fin ez eas [[Viktor Ianoukovytch]] da brezidant e [[2010]]. E [[2013]] e komañsas Ianoukovytch da bellaat diouzh emglevioù-labour bet graet asambles gant [[Unvaniezh Europa]] da vont tostoc'h ouzh [[Rusia]]. An dra-se a gas an dud er straedoù adarre da c'houlenn liammoù tostoc'h ouzh Europa. Manifestadegoù [[Euromaidan]] ([[ukraineg]] Євромайдан "''plasenn Europa''") a gomañsas e miz [[Du]] [[2013]]. Tud reter Ukraina, rusegerien anezho, a chomas tost ouzh Ianoukovytch avat. Euromaida a greskas e vanifestadegoù bras hag emsavadegoù a c'houlennas disparti [[Viktor Ianoukovytch]] hag e c'houarnamant. Feulsoc'h e teuas an traoù e miz [[C'hwevrer]] [[2014]] pa voe adoptet lezennoù evit mirout ouzh an dud da vanifestiñ. 98 den a varvas, 15 000 a voe gloazet ha 100 den a ziankas er miz-se. Prometet e voe gant Ianoukovytch da zoañ dilennadegoù a-raok fin ar bloaz ha rentañ galloudoù d'ar Parlamant, met diskaret e voe gant ar Rada d'an {{Deiziad|22|C'hwevrer|2014}}, ar pezh e voe gwelet e [[Rusia]] evel un [[taol-Stad]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/6/22/russias-putin-accuses-us-of-orchestrating-2014-coup-in-ukraine|titl=Putin accuses US of orchestrating 2014 ‘coup’ in Ukraine|embanner=[[Al Jazeera]]|deiziad=22.06.2021|lennet d'=ar 26 a viz Meurzh 2022}}</ref> Buan-tre da c'houde e voe aloubet [[Krimea]] gant arme Rusia (gant unwiskoù diverk), ha goude ur [[referendom]] nagennet, staget ouzh [[Kevread Rusia]] gant ur statud [[Republikoù Rusia|republik]]. Ne voe ket degemeret an dra gant ar gumuniezh etrebroadel. Kerkent e oa bet klasket gant strolladoù a-du gant Rusia kemer ar galloud e rannvroioù rusek ar vro, o reiñ lañs d'ur brezel-diabarzh. Dilennet e voe [[Petro Porochenko]] da brezidant, a glaskas adskoulmañ darempredoù mat gant [[Rusia]] hag ober war-dro emsavadegoù ar Reter kenkoulz ha chom tost ouzh [[Unvaniezh Europa]]. D'ar {{Deiziad|21|C'hwevrer|2022}}, goude sizhunvezhioù tomm pa vode [[Rusia]] hec'h arme tro-dro d'ar vro, e voe sinet gant [[Vladimir Poutin]] un embadenned a anaveze Republikoù an Donetsk ha Lougansk. D'ar {{Deiziad|24|C'hwevrer|2022}} e oa bet lañset un [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|arsailh hollek]] gant Rusia war ar vro<ref>{{fr}} {{Liamm web|url=https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/manifestations-en-ukraine/direct-le-president-russe-vladimir-poutine-annonce-une-operation-militaire-en-ukraine-kiev-denonce-une-invasion-de-grande-ampleur_4978662.html|titl=DIRECT. Guerre en Ukraine : au moins "40 militaires ukrainiens" et "une dizaine de civils" sont morts depuis le début de l'offensive russe, selon Kiev|embanner=[[France Info]]|deiziad=24/02/2022 [war-eeun]|lennet d'=ar 24 a viz C'hwevrer 2022}}</ref>. == Douaroniezh == [[Restr:Ukraine map (disputed territory).png|thumb|320px|left|Kartenn Ukraina, e melen tiriadoù aloubet gant [[Rusia]] peotramant tiriadoù dalc'het gant disrannourien a-du gant Rusia]] Ur vro vras en [[Europa ar Reter]] eo Ukraina, ledet war [[Plaenenn Europa ar Reter]]. Eil bro vrasañ [[Europa]] eo, goude [[Rusia]]. En he bevennoù anavezet gant ar gumuniezh etrevroadel e ra 603,628&nbsp;km² ha 2782&nbsp;km a aodoù he deus.<ref name=CIA>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/#geography|titl=Ukraine|oberour=CIA World Factbook|bloaz=2022|lennet d'=ar 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref> E miz C'hwevrer [[2022]] avat e oa 43 133&nbsp;km² eus he douaroù, 7.1% eus he ziriad a-bezh, ne oant ket en he dalc'h, aloubet gant [[Rusia]] ([[Krimea]]) peotramant dalc'het gant disrannourien a-du gant [[Rusia]].<ref name=CIA/> [[Restr:Говерла з Кукула.jpg|200px|thumb|dehou|Menez Hoverla (2061 m), menez uhelañ Menezioù Karpatoù en Ukraina]] Gweledvaoù Ukraina zo plaenennoù pinvidik dreist-holl (pe [[step]]) ha pladennoù, treuzet gant stêrioù evel an [[Dnipro]], an [[Doniets]], an [[Dnister]] hag [[Boug ar C'hreisteiz]] tra ma redont war-zu ar [[Mor Du]] ha [[Mor Azov]] er su. Delta an [[Danav]] a ra ar vevenn gant [[Roumania]]. Rannvroioù disheñvel a gaver en Ukraina, gant izeldirioù hag uheldirioù. Menezioù nemeto ar vro eo ar c'h[[Karpatoù]] er c'hornôg, hag ar menez brasañ eo [[Menez Hoverla]] gant 2061 m, ha [[Menezioù Krimea]] er su, a-hed an aod<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/place/Ukraine|titl=Ukraine|oberour=Ihor Stebelsky|embanner=Encyclopædia Britannica|lennet d'=an 23 a viz C'hwevrer 2022}}</ref>. Kalzig a uheldirioù zo en Ukraina, evel [[Uheldir Volhinsko-Podilska]] ha douaroù riblenn-dehoù an Dnipro. Er reter emañ [[Uheldirioù Kreiz Rusia]] e lec'h m'emañ ar vevenn etre an div vro. Uheldirioù all zo nepell eus [[mor Azov]]. Pa deuz an erc'h e kresk kalzig live ar stêrioù, ha gant ar cheñchamantoù live e c'hell ober lammoù-dour. A bep seurt danvez a gaver e douaroù Ukraina, [[houarn]], [[glaou]], [[manganez]], [[gaz naturel]], [[eoul-maen]], [[holen]], [[sulfur]], [[grafit]], [[titaniom]] ha metaloù all, ha prenn a vil-vern zo ivez, ouzhpenn da leun a zouaroù a c'heller labourat. Daoust d'an dra-se ez eus kudennoù endro er vro. N'eus ket trawalc'h a zour mat da evañ, saotret eo an aer hag an dour, digoadet e vez betek re, ha bez ez eus ur gontamadur skinoberiant abaoe [[gwalleur Tchornobyl]] e [[1986]]. Kêrioù pennañ ar vro : [[Kyiv]] ( 2,6 milion a annezidi.), [[C'harkiv]] (1,5 milion), [[Dnipropetrovsk]] (1,2 milion), [[Odesa]] (1,2 milion), [[Donetsk]] (1,1 milion), [[Lviv]] (0,8 milion), [[Zaporijjya]] (0,7 milion).<br /> Kêrioù all : [[C'herson]] (303 900 annezad), [[Kadievka]] (120 000 annezad) == Politikerezh == [[Restr:Ukraine Wahlen 2004 2.png|thumb|left|Dilennadegoù d’ar 26 Kerzu 2004]] Un demokratelezh diazezet war galloudoù kreñv ar Prezidant eo. Dilennet eo hennezh war-eeun gant ar bobl evit 5 bloavezh. Div wezh e c’hell bezañ dilennet.<br /> 450 kannad dilennet war-eeun gant ar bobl evit 4 bloavezh a zo er [[Parlamant]] (Verc'hovna Rada pe eeunoc’h Rada). {{clr}} == Armerzh == Deuet eo Ukraina da vezañ ezel eus [[Aozadur Bedel ar C'henwerzh]] e [[2007]], war-lerc'h bezañ anavezet gant [[Unvaniezh Europa]] evel un ekonomiezh varc’had. == Poblañs == [[Restr:Ukraine demography.png|thumb|230px|right|Emdroadur ar boblañs etre 1992 ha 2003. Poblañs e miliadoù a annezidi.]] 41,2 milion a annezidi he doa Ukraina e miz Genver 2022, pa oa 53 milion pa voe diskaret an [[Unvaniezh Soviedel]] e 1991. Tro 67% eus ar boblañs a zo o chom er c'hêrioù. 73 bloaz eo ar spi bevañ pa vezer ganet, 68 bloaz evit ar baotred ha 77,8 bloaz evit ar mec'hed. 78% eus ar boblañs zo Ukrainiz, ar Rusianed eo ar minoloriezh brasañ (17,3%), ha strolladoù all zo ivez : Belarusianed (0.6%), Moldovaned (0.5%), Tatared Krimea (0.5%), Bulgariz (0.4%), Hungariz (0.3%), Roumaniz (0.3%), Poloniz (0.3%), Yuzhevien (0.3%), Armeniz (0.2%), Gresianed (0.2%) ha Tatared (0.2%). Etre 10 000 ha 40 000 Korean zo ivez o chom e su ar vro, ''[[Koryo-saram]]'' a vez graet anezho, Koreaned deportet eno e koulz an Unvaniezh Soviedel. Ar relijion ortodoks eo hini al lodenn vrasañ eus an dud (72,7% hervez ur studiadenn graet gant Ensavadur Etrebroadel Sokiologiezh Kiev e 2021). An [[ukraineg]] eo ar yezh ar muiañ komzet e norzh ha kornôg ar vro, pa'z eo ar [[rusianeg]] er reter hag er su. == Lu == * ''Pennad spisoc'h [[Nerzhioù lu Ukrainia]]'' [[Restr:День Незалежності України 2015 04.jpg|thumb|Soudardez eus ar [[Gward broadel]] e Kiev e 2015]] Goude ma voe bet roet lamm d'an [[Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel|Unvaniezh Soviedel]], Ukraina a'n em gav gant 780,000 ezel d'an nerzhioù difenn war an tiriad. Ar re-se a zo dafaret gant trede arsanailh nukleel ar bed. E miz Mae 1992, Ukrainia en deus sinet [[feur-emglev Lisbon]] gnat an emglev-se e tisklerie ar vro e roe an tu da [[Rusia]] da implij e holl armoù derc'hanel hag ouzhpenn-se e vefe ar vro ezel eus ar [[feur-emglev enep-puilhidigezh an armoù derc'hanel]] evel Stad hep arm eus an doare-se. Sinet eo an emglev e 1994, abaoe eo dieubet ar vro eus an armoù nukleel. Ukrainia a oa bet mennet a galz gant mennozh disken an niver a armoù kendivizet (an holl re a n'int ket kimiek, bakteriek pe nukeel). Sinet e oa bet gant ar vro [[feur emglev etrebroadel an nerzhioù armet en Europa]], hag a gemnne da zisken an niver a [[Tank|dankoù]], kanolioù, ha karbedoù hobregonet (niver ar soudarded al lu a voe diskennet da 300 000). Ar vro a oa ar soñj gantañ da dreiñ eus ul lu enluaded d'ul lu arbennik gant soudarded a youl vat nemetken. == Tud dibar == [[Restr:Yulia Tymoshenko November 2009-3cropped.jpg|thumb|Yuliya Tymochenko e [[2009]]]] ;Politikerezh * [[Viktor Iouchtchenko]], prezidant Ukraina etre 2005 ha 2010 * [[Yuliya Tymochenko]], bet kentañ ministrez * [[Viktor Ianoukovytch]], prezidant Ukraina etre 2010 ha 2014 * [[Petro Porochenko]], prezidant Ukraina etre 2014 ha 2019 * [[Volodimir Zelenskiy]], prezidant abaoe 2019 ;C'hoarierion [[echedoù]] {| |- valign="top" | * [[Aleksandr Beliavsky]] * [[Ossip Bernstein]] * [[Efim Bogolyoubov]] * [[David Bronstein]] | * [[Vasily Ivantchouk]] * [[Evgeniy Piankov]] * [[Ruslan Ponomariov]] * [[Lyoudmila Roudenko]] |} == Levrlennadur == * Paul-Robert Magocsi, ''A History of Ukraine'', University of Toronto Press, 1996 {{ISBN|978-0-8020-0830-5}} * Luc & Tina Pauwels, ‘’Histoire d’Ukraine : le point de vue ukrainien, Fouenant, Yoran Embanner, 2015. * FC, "5 bloavezh stourm. E-barzh ''Ya!'', 19 C'hwevrer 2021. * [[Tudi Crequer|Tudi Kreker]], "Ur Breizhad war hent ar brezel en Ukraina ». E-barzh ''Dispak'', 4 Meurzh 2022. * [[Gege Gwenn]], ''“Noz vat bugaligoù” pe kentoc’h “Marv laouen tudoù”'', '’Ya!'', 16 Du 2022. * Y. Y. ar Gov, ''[[Anna Mouradova]] e dañjer'', ''Ya!'', 10 Mae 2023. * [[Manon Deniau]], "Liammañ an dud dre ar sevenadurioù hengounel ». E-barzh ''Ya!'', 26 Gouere 2023. * [[Maxime Touzé|TOUZE Maxime]], ''Ur [[Jeremi Kostiou|Breizhad]] o reiñ sikourioù dengarour en Ukraina’’. E-barzh ''[[Le Peuple breton|Peuple Breton/Pobl Vreizh]]'', Gwengolo 2023, niv. 716, pp. 22-23. * BUREL Anton, ''[[Jeremi Kostiou|Youlidi]] eus Breizh war an talbenn en Ukraina'', e-barzh [[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]], miz Meurzh 2025, niv. 449, pp. 12-15. * {{en}} Nefodov, Dmitro. ''History of Ukrainian Culture''. Kyiv : Ministry of Science and Education of Ukraine, 2022 {{ISBN|978-617-729-072-7}} == Filmoù == * Arzhur Konaneg ha Bleuenn ar Borgn, ''Ur [[Brest|Brestad]] o sikour en Ukraina'', An taol lagad, [[France 3 Bretagne]], 9 Here 2023, kelaouadenn 3 vunud. == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20101013014506/http://ukrainian.su/en/ Photos of Ukraine] {{en}} {{ru}} == pennadoù nes == * Kozaked * Hetmanat * Rous <gallery mode="packed" heights="180px" style="margin-top:20px;"> Kyiv mainsquare.jpg|Maydan Nezalejnosti (Plasenn an Dizalc'hidigezh) e Kyiv Verkhovna rada kyiv.jpg|Parlamant Ukraina, Kyyiv 20-Hryvnia-2003-front.jpg|20 Hryvnia 10-Hryvnia-2005-front.jpg|10 Hryvnia Donezk Schwerindustrie rauchender Schornstein.jpg|Greanterezh Donetsk Odesa Shopping.jpg|Mont a stal da stal en Odesa </gallery> ==Notennoù ha daveoù== ===Notennoù=== {{Daveoù|stroll=a}} ===Daveoù=== {{Daveoù|bannoù=3}} {{Stadoù Europa}} {{Mor Du}} {{Frankofoniezh}} [[Rummad:Ukraina]] 1xq1eqnt0tyf3lnhi21rj8fmow31e0l Brest 0 11572 2195625 2191842 2026-07-23T22:00:48Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195625 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Brest | anvOfisiel = ''Brest'' | skeudenn = Vue brest 800x600 ArM.jpg | alc'hwez = Brest gwelet eus ar c'hastell. | ardamezioù = Blason ville fr Brest (Finistere).svg | bro = {{Bro-Leon}} | departamant = {{Penn-ar-Bed}} | arondisamant = [[Arondisamant Brest|Brest]] | etrekumuniezh = [[Brest Meurgêr ar Mor]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | kanton = Pennlec'h 5 [[Kantonioù Penn-ar-Bed|kanton]] | insee = 29019 | cp = 29200 | maer = {{Penn gouarnamant}} | amzer-gefridi = abaoe {{Deroù respet penn gouarnamant}} | gorread = 49.5 | hedred = -4.485556 | ledred = 48.390834 | uk = 34 | ubi = 0 | ubr = 103 | lec'hienn web = [http://breton.brest.fr/ Ti-kêr] }} '''Brest''' ({{LFE|[ˈbʀest]}}, a-wechoù {{LFE|[ˈbʀeːst]}}) eo trede kêr [[Breizh]] goude [[Naoned]] ha [[Roazhon]], e kornôg pellañ ar vro, e [[Breizh-Izel]] hag e [[Bro-Leon]]. E [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]] emañ, [[Kemper]] o vezañ e bennlec'h. Ur [[Porzh (bagoù)|porzh]] hag un diazezlec'h bras eus ar [[morlu gall]] eo. Kêr a oa enni 139 456 annezad e 2020, ha 202 060 er [[Brest Meurgêr|meurgêr]] e [[2018]]. Ur porzh a-bouez eo abaoe mare [[Duged Breizh]]. Diorroet e voe evel porzh milourel hepken gant Bro-C'hall goude ma voe staget Breizh outi. Abalamour d'he rol milourel, ha dreist pep tra he bon splujerezioù, e voe bombezet taer gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevrididi]] e-pad an [[Eil Brezel-bed]], o tistrujañ al lodenn vrasañ eus ar gêr. Hiziv emañ e Brest [[Skol-veur Breizh-Izel]] ha skolioù all, en o zouez skolioù ijinourien. Ur pol imbourc'h hag armerzh pennañ war dachenn ar mor eo deuet da vezañ. Sez sokial an [[IFREMER]] eo, koulz ha [[Servij Hidrografek hag Oseanografek ar Verdeadurezh]] (SHOM), [[Ensavadur skol-veur europat ar mor]] (ESEM) hag [[Ensavadur Gall Paul Emile Victor evit ar Poloù]]. == Douaroniezh == Kêr vrasañ departamant [[Penn-ar-Bed]] eo Brest met n'eo ket e bennlec'h. Da [[Kemper|Gemper]] e voe roet ar statud-se gant ar [[Bodadenn vonreizhañ vroadel|Vodadenn Vonreizhel]] e [[1791]] rak ur [[prefeti mor]] e oa d'an amzer-se dija. Ur gêr stag ouzh ar mor eo. Lec'hiet eo war ul ledenez n’he deus krec'h ebet. War-du ar Su e kaver al lenn-vor hag emañ ledenez [[Kraozon]] en tu all. War du ar [[reter]] emañ harpet he levezon gant [[Landerne]] ha [[Montroulez]]. War bladenn [[Bro-Leon]] emañ Brest, war lein [[tornaod]]où hogozik a-blom hag a furm unan eus jeloù pennañ [[Torosad Arvorig]]. N'eo torret ar voger-se nemet gant un [[aber]] gev, ar [[Penfell]], ur blegenn eus [[naoz]] kozh ar [[Stêr Aon]]. Ur porzh naturel peurvat eo ar Penfell. Gwarezet eo gant ur roc'h, 200 metr hec'h hirded, dour en he zro war daou gostez ha disrannet diouzh an douar gant ur stankenn war an trede. War ar c'hreñvlec'h naturel-se e voe savet [[Kastell Brest]]. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Brest''|gwalarn=[[Gwiler-Leon]], [[Boc'harzh]]|norzh=[[Boc'harzh]], [[Milizag]], [[Ar Vourc'h-Wenn]]|biz=[[Gouenoù]]|kornôg=[[Plouzane]]|reter=[[Gwipavaz]]|gevred={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}, [[Plougastell-Daoulaz]]|su={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Morlenn Brest]]''}}|mervent={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Mulgul Brest]]''}}, [[Roskañvel]]|enklozadur=}} == Poblañs == Poblañsoù hervez an niveradeg a zo bet graet e [[2021]]<ref>{{fr}} [https://www.insee.fr/fr/statistiques/zones/7725600 INSEE].</ref>. *[[Brest]] : 139 619 *[[Gwipavaz]] : 15 460 *[[Boc'harzh]] : 3 615 *[[Gwiler]] : 8 170 *[[Plouzane]] : 13 473 *[[Plougastell-Daoulaz]] : 13 445 == Anv == Testenioù koshañ anv kêr Brest eo ''Bresta super Caprellam'' e 1019<ref name="BT">Bernard Tanguy ( 1990)</ref> ; (Havre et ville de) ''Brest'', en {{XIIvet kantved}}<ref name="BT" /> ; ''Villa, castrum et portus de Brest'', e 1239 <ref name="BT" /> ; ''Le Duc Bresta super Cap(r)ellam'', er {{XIVvet kantved}}<ref name="EV">Erwan Vallerie (1995)</ref> ; ''Brast'' e 1383<ref name="EV" /> ; ''Breste'' e 1398<ref name="EV" /> ; ''Breest'' e 1378<ref name="EV" /> ; ''Bresta'' e 1516<ref name="EV" />. "Brest" a lavarer abaoe 1630 d'an nebeutañ. Hervez [[Hervé Abalain]]<ref>Hervé Abalain, ''Noms de lieux bretons'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2000.</ref> e kaver en hec'h anv an elfenn /bre/, kavet alies e toponomiezh e Breizh dindan ar stummoù /bran/, /bre/, /brec’h/, /bren/, /bri/, a dalvez « savenn, roz, menez »<ref>E [[kembraeg]] e kaver ar ger kevatal /bryn/.</ref>. Tostaet eo bet anv Brest d'ar ger [[Galianeg|galianek]] ''brista'', emgann, a gaver ivez er ger brezhonek ''brezel''{{Daveoù a vank}}. Hervez lod en dije kemeret Brest anv unan eus torgennoù ar gêr ''Bresta super Caprellam'' ("Brest-war-ar-C'havrig") {{Daveoù a vank}}. Graet e veze Gavrig eus ar [[Penfell]] gwezhall. Mont a reas an anv-se da Vrest pa adkrogas ar gêr da greskiñ. Anv kozh Brest a oa marteze ''Urbs Ossismii'' pe ''Civitas Occismorum''{{Daveoù a vank}}. Koll a reas anezhañ er {{Vvet}} kantved pa voe damzistrujet gant an [[Huned]]{{Daveoù a vank}}. [[Kêr-benn]] meuriad an [[Ossismii]] a voe kaset da ''Castrum Pauli'' ([[Kastell-Paol]] hiziv) {{Daveoù a vank}}. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Brest (Finistere).svg|60px]] | :Rannet : ouzh 1 en glazur e deir flourdilizenn en aour, ouzh 2 en erminoù<ref>Da lavaret eo, rannet etre Frañs ha Breizh, a oa merk ar galloud da vare [[Proviñs Breizh]] ; adalek war dro [[1683]] (d'Hozier, [[1696]]) ha kadarnaet gant Charlez X, d'an [[28 a viz Here]] [[1826]] ; Lejion a Enor, Kroaz ar Brezel, Kroaz an Dieubadur.</ref>. |} == Istor == ===[[Henamzer]]=== N'eus roud ebet eus ur [[kreñvlec'h|c'hreñvlec'h]] a-raok hini ar [[Henroma|Romaned]] met lec'hienn ar c'hastell a zo hini un [[oppidom stanket]], un [[uhelgompezenn]]ig a-us d'an dour mor a c'hleb kostezioù al [[ledenez]]ig. Gant pobl galian an [[Osismied]] e voe dalc'het lec'hienn Brest goude an aloubidigezh roman. N'eo ganet ar gêr nemet en {{IIIe kantved}}, pa savas ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] ur c'hreñvlec'h gant meur a dour (ouzhpenn 20 war a seblant) da zifenn an aod diouzh ar [[morlaer|vorlaeron]] saoz hag ouzh ar ''Bagaudae'' a gase skrapadegoù war ar maez. Ar "c'hastrum"-se a voe savet en hevelep amzer ha mogerioù [[Gwened]], [[Naoned]] ha [[Roazhon]] gant mein ar monumantoù publik, ar pezh a ziskouez moarvat e oa mall bras war ar saverien. Ouzhpenn-se e oa an impalaeriezh oc'h aozañ ur frammadur milourel nevez hag a voe anvet ''[[Tractus armoricanus et nervicanus]]'' er c'hantved war-lerc'h, gant ur [[morlu]], ''Classis armoricana'' hec'h anv. Ul [[lejion]] a voe staliet er gêr met n'eas ket Brest da gêr-benn an Osismied. E ''Vorgium'' ([[Karaez]]) e chomas ar gêr-benn betek donedigezh ar Vrezhoned. War [[manati]]où e voe diazezet frammadur relijiel ar Vretoned kozh, a pezh a zispleg perak ne oa [[eskopti]] ebet e [[Bro-Leon]] kent an {{VIIIvet kantved}}. Pa voe krouet unan e oa re vihan Brest da vezañ choazet. Ar c'hreñvlec'h roman a voe damzistrujet gant [[goprsoudard]]ed [[Huned|hunat]] er {{Vvet kantved}} met ar c'hont [[Morvan Leon]] en adsavas da wareziñ ar rannvro diouzh ar [[Vikinged]]. E-barzh ar [[moger]]ioù-se e kreskas kêr e-pad ar [[Krennamzer|Grennamzer]]. Ar gêr vogeriet a yeas d'ur c'hastell er {{XVIvet kantved}} pa 'z eas hec'h annezidi da chom er [[fabourzh]]ioù. === [[Krennamzer]] hag [[Azginivelezh]]=== Un darn eus Dugelezh Breizh e oa Brest e-pad ar Grennamzer. Goude stagidigezh Breizh ouzh [[Bro-C'hall]] e roas ar roue [[Herri IV a Vro-C'hall|Herri IV]] an titl a [[kêr|gêr]] dezhi e [[1593]]. E [[1631]] e lakaas [[Richelieu]] sevel ur porzh brezel eno. Ar [[porzh (bagoù)|porzh]] arnevez hag an [[arsanailh]]où a oa savet neuze. Lojerisoù evit ar vicherourien a lakaas sevel ivez. <gallery mode="packed" heights="220px"> 17-10-2005-659châteaudebrest.jpg|[[Kastell Brest]] </gallery> === [[Renad Kozh]] === [[Restr:Maison de la Fontaine-Brest.jpg|thumb|upright=1.15|Ti ar Feunteun, unan eus an tiez koshañ e Brest]] E [[1683]] e kreñvaas [[Vauban]] ar gêr hag ar vorlenn. E fin ren [[Loeiz XIV]] e oa 15.000 annezad enni. E Brest eo e tilestras kannadourien roue [[Siam]] e [[1686]]. Diwarno e voe anvet [[Straed Siam]]. En {{XVIIIvet kantved}} e savas an ijinour brestat [[Antoine Choquet de Lindu]] savadur ar galeoù a zegemeras prizonidi betek an {{XIXvet kantved}}. Unan eus e brizonidi vrudetañ e oa [[Eugène-François Vidocq]]. ===[[Dispac'h gall]]=== *[[1790]] : gant lezenn ar 26 a viz C'hwevrer e voe lakaet Brest da benn un distrig<ref>J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105</ref>. * Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le diouzh ret : e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant tri beleg ha tregont person eus parrezioù Rekourañs ha Sant-Loeiz, nac'het e voe gant an daou berson ha pevar c'hure<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 40 ha 41</ref>. * Ur pouez bras he doe Brest e-pad an Dispac'h. Eus tu an dispac'herien e voe e [[1789]] ha tud eus Gward broadel Brest a gemeras an [[Tuileries]] e [[1792]] gant [[Marsilha|Marsilhiz]]. * Goude taol-stad [[tud ar menez]], kêr Vrest, a oa jirondin, en em savas a-enep d'ar galloud kreiz. Ur c'hwitadenn e voe, avat, ha d'ar [[5 a viz C'hwevrer]] [[1794]] e voe kemeret gant Bréard, unan eus "kannaded ar bobl e kefridi", an diviz da sevel ul lez-varn dispac'hel, pevar barner enni (Goarant, kadoriad, Lignières, Palis, Barz), un tamaller, Huges, gant Granjean da erlerc'hier, ur grefier, Dayot, ha daouzek jure. He c'hefridi a oa ''barn an holl sitoianed tamallet da vezañ graet un dra bennak enep al liberte, ar bobl, gouarnamant ar republik''. Staliet e voe al lez-varn d'ar [[21 a viz C'hwevrer]] [[1794]], ha kerkent e roas Huges urzh d'ar c'huzul-kêr ''lakaat war blasenn al Liberte, a-benn seizh eur, warc'hoazh, ar c'hilhotin santel'', pezh a voe graet. Tri den a voe barnet da vervel diouzhtu, ul letanant a vor, Claude-Robert Rougemont, 36 vloaz, ha daou vartolod, Charles-Marie Le Dall de Kereon, eus Kemper, 19 vloaz, hag Herri-Louis Monteclair, 18 vloaz, ha kaset e voent war eeun d'ar c'hilhotin. Ragmey a voe lakaet da brezidant al lez-varn, Donze-Verteuil da damaller ha Fouquier-Tinville da c'hrefier. D'an [[13 a viz Meurzh]] e voe barnet d'ar marv ha dibennet an aotrou Kozh, person didou [[Poullaouen]], bet serret eno e penn-kentañ ar miz ; d'ar [[25 a viz Meurzh]] e c'hoarvezas memes mod gant Jean Drevez, kure e Rekourañs, bet tamallet abalamour d'ur badeziant e [[Plonger]]. E dibenn miz [[Mae]] e voe barnet 30 melestrour eus departamant [[Penn-ar-Bed]] : didamallet e voe pevar anezhe, tri all na voent ket barnet dre m'edont pell eus an departamant, ar 26 melestrour a chome a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet diouzhtu war-lerc'h. En holl e voe kondaonet 70 a dud d'ar c'hilhotin<ref>[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', pajennoù 176-182, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915</ref>{{,}}<ref>Le Bot, ''Terreur à Brest'', p. 198</ref>. * Adsavet e voe ar [[morlu]] gant [[André Jeanbon Saint André]]. * Keloù eus marv [[Robespierre]] a erruas diwezhat a-walc'h e Brest hag ar c'huzul kêr [[jakobin]] a oa kaset kuit e miz Gwengolo. Pennoù bras kozh a adkavas o galloud e dilennadeg 1815 met koll a rae ar gêr he fouez strategel en abeg da c'hronn ar Saozon. ==={{XIXvet kantved}}=== * Armerzh ar gêr a rousinas betek an [[Eil Impalaeriezh c'hall|Eil Impalaeriezh]]. E [[1856]] ec'h aotreas [[Napoleon III]] ar gêr da sevel ur pont war ar [[Penfell]]. Gweladenniñ a reas ar gêr etre an 9 hag an 12 a viz Eost [[1858]]. Brasaat a reas an [[Arsanailh Brest|arsanailh]], astenn a reas div linenn [[hent-houarn]] betek Brest ha sevel a reas ar porzh kenwerzh. ==={{XXvet kantved}}=== '''[[Brezel-bed kentañ]]''' : Brest a oa unan eus ar porzhioù ma tilestras [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadunaniz]] e [[1917]] e fin ar brezel ; soudarded eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] a zilestras eno ivez, da skouer reoù eus an [[Antilhez]]<ref name="Commonwealth War Graves Commission">[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=33936&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. ;[[Eil Brezel-bed]] *[[1939]]-[[1940]] : pourvezioù ha kirri arme ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''British Expeditionary Force'') a zilestre e Brest. Dre Vrest ec'h eas kuit ivez ar pezh a chome anezhe, mui soudarded eus [[Kanada]] a oa o paouez dilestrañ, p'edo an [[Alamagn|Alamaned]] oc'h aloubiñ [[Bro-C'hall]]<ref name="Commonwealth War Graves Commission"/>. * D'an 19 a viz Even 1940 ec'h aloubas an Alamaned ar gêr. Un diazezlec'h evit al [[lestr-spluj|listri-spluj]] a savjont enni. Bombezadegoù ar gevredidi a zeraouas e 1941. Kenderc'hel a rejont betek dieubidigezh ar gêr e miz Gwengolo 1944 goude un emgann 43 devezh. Hogozik peurzistrujet e voe ar gêr. An [[Tour Tangi]], [[straed Sant-Maloù]] hag ar [[Kastell Brest|c'hastell]] eo al lec'hioù espernet nemeto. * Ar porzh e 1940 ha diazezlec'h al listri-spluj : <gallery mode="packed" > Bundesarchiv Bild 101II-MW-5683-29A, Brest, Hafen, gekentertes U-Boot.jpg|Ur vag kaset d'ar strad en Arsanailh Brest, miz Even 1940 Bundesarchiv Bild 101II-MW-2746-45, Brest, U-Boot-Bunker.jpg|Diazlec'h al listri-spluj Bundesarchiv Bild 101II-MW-6059-08, Frankreich, Brest, U-Bootbunker.jpg|Paread (?) ul lestr-spluj </gallery> <gallery mode="packed"> Bundesarchiv Bild 101II-MW-2849-03, Brest, Bau von U-Boot-Bunkern.jpg|Diazlec'h al listri-spluj Hole in the roof of a U-boat pen in Brest.jpg|Un toull e toenn unan eus lochoù diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù [[Royal Air Force|Aerlu ar Rouantelezh-Unanet]] (miz Gwengolo 1944) Concrete U-boat pens at Brest.jpg|Diazlec'h al listri-spluj goude bombezadegoù Aerlu ar Rouantelezh-Unanet, miz Eost 1944 </gallery> * Un nijerez alaman [[Heinkel He 72]] (marilhet WNr 1236) a gouezhas e Brest d'an [[22 Kerzu|22 a viz Kerzu]] [[1940]] ; gloazet e voe he levier<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]</ref>. * Nijerezioù ar Re Gevredet aet d'ar strad e Brest : d'an [[2 a viz Meurzh]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington Ic]] marilhet R3279 ha kodet KO-DR eus ''115th Squadron'' ar Royal Air Force ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) er mor nepell diouzh Brest ; lazhet e voe e voe he c'hwec'h nijour, kavet e voe ur c'horf hepken, douaret eo e Felton ([[Bro-Saoz]]). D'ar [[6 a viz Ebrel]] [[1941]] e voe taolet un nijerez [[Bristol Beaufort|Beaufort]] marilhet N1016 ha kodet OA-X eus an ''22nd Squadron'' eus ar Royal Air Force d'an diaz gant ar [[Flak]] er mor e-tal Kastell Brest ; lazhet e voe he fevar nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest; deuet a oa al laz a-benn eus e daol koulskoude: tizhet e oa bet al lestr-brezel alaman ''Gneisenau'' gant un darzherez. D'an [[10 a viz Ebrel]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington IC]] marilhet R1442 ha kodet HA-D eus ar ''218th Squadron'' ar R.A.F. e donvor Brest; lazhet e voe he seizh nijour, douaret e voe daou anezhe e Bered Kerfaotraz e Brest, ne voe ket kavet ar re all. D'ar [[1 Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1941]] e kouezhas un nijerez [[Vickers Wellington|Wellington]] marilhet R1343 ha kodet OJ-B eus ''149th Squadron'' ar RAF er porzh kenwerzh e Brest; lazhet e voe he femp nijour, douaret int e Bered Kerfaotraz e Brest<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_raf_finistere.html Pertes RAF Finistère]</ref>; d'ar [[26 a viz C'hwevrer]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]D-5-CO (marilhet 41-23820 ha kodet KY-C) eus [[aerlu]] ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'' - 480th Antisubmarine Group / 1st th BS), gant dek den en e vourzh er mor e donvor Brest, ne voent ket adkavet; d'ar [[1 Mae|1añ a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Boeing B-17 Flying Fortress|B-17]]F-20-VE (marilhet 42-5784 ha kodet GY-?) eus an U.S.A.A.F. e [[Lenn-vor Brest]] gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[28 Mezheven|28 a viz Even]] [[1943]] e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet "Argonaut II", marilhet 42-29817 ha kodet YB-D, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces er mor e tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe pevar anezhe gant an Alamaned, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; er memes devezh e kouezhas ur B-17 F-70-BO (anvet "Thunderbird II", marilhet 42-5724 ha kodet LG-T, 351{{vet}} Bomb Group, 508 {{vet}} Squadron) eus an USAAF er mor tu Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe unan anezhe gant an Alamaned, daou a zeuas a-benn da achap, ne voe ket kavet korfoù ar re arall; d'an [[18 a viz Du]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]]H (marilhet 42-7640 ha kodet JU-?, 446{{vet}} Bomb Group, 707{{vet}} Squadron) eus an United States Army Air Forces e "Kerinou" e Brest gant dek milour en e vourzh; tapet e voe c'hwec'h nijour gant an Alamaned, daou all a zeuas a-benn da achap, mervel a reas an daou vilour arall; d'ar [[5 a viz Kerzu]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij B-17 G-70-BO (anvet "Bucket Of Bolts", marilhet 42-37747 ha kodet XM-A, 94{{vet}} Bomb Group, 332{{vet}} Squadron) eus an USAAF;er mor er gwalarn da Vrest gant dek milour en e vourzh; ne voe kavet korf ebet; d'an [[9 a viz Eost]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij [[Martin B-26 Marauder|B-26-C45]] (marilhet 42-107636 ha kodet Y5-H, 344{{vet}} Bombing Group, 495{{vet}} Bombing Squadron) eus an USAAF war vord Porzh Brest gant c'hwec'h nijour en e vourzh; lazhet e voent holl, douaret int er [[Zachary Taylor]] National Cemetery e [[Louisville (Kentucky)|Louisville]] ([[SUA]])<ref>[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_usaaf_finistere.html Pertes USAAF Finistère]</ref>. * Emgann Brest : soudarded [[SUA]] o stourm evit dieubiñ ar gêr. <gallery mode="packed"> US Army field gun in action.jpg Battle of Brittany - Brest 02.jpg Battle of Brittany - Brest 01.jpg Battle of Brittany - Brest 03.jpg </gallery> * D'ar [[16 a viz Mae]] [[1945]] e voe kavet korf un den eus ar gumun, ezel eus ar [[Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed|Rezistañs]], bet boureviet, lazhet ha mañsonet d'an [[13 a viz Gouere]] [[1944]] gant al lu [[Alamagn|alaman]] e [[kreñvlec'h Pentevr]] e [[Sant-Pêr-Kiberen]]<ref>René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 329</ref>. * Goude ar [[Eil Brezel Bed|brezel]] ec'h adsavas an annezidi (repuet er [[Sarthe]] dreist-holl) ur gêr nevez hervez raktresoù an tisavour [[Jean-Baptiste Mathon]]. Echuet e voe adsevel anezhi e [[1961]]. An arsanailh a voe an andon a leve pennañ evit kêr betek fin an {{XXvet kantved}} hag e ziskar a voe abeg d'un enkadenn armerzhel er rannvro. Treiñ a ra neuze ar gêr war-zu an imbourc'h diwar-benn ar mor hag an teknologiezhioù nevez. === Darvoudoù pennañ istor Brest === <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> * 250-350 savadur ar "castellum" * 410-420 emsavadeg [[Arvorig]] a-enep [[Henroma|Roma]]{{Daveoù a vank}} *[[452]] damzistrujet eo kêr gant goprsoudarded hunat{{Daveoù a vank}} *[[1240]] [[Yann Iañ (dug Breizh)|Yann Iañ]] a bren ar gêr digant kont [[bro-Leon|Leon]] [[Herve III]] *[[1341]] [[Yann Moñforzh]] a gemer ar gêr ha mogeriañ a ra anezhi *[[1386]]-[[1387]] [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] a seziz en aner ar gêr dalc'het gant ar Saozon *[[Richarzh III (Bro-Saoz)|Richard III Bro-Saoz]] a ro en-dro ar gêr da [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]] en eskemm ouzh ur gwerzh-daspren *[[Anna Breizh]] a weladenn kêr *[[1512]] Emgann [[La Cordelière]] *[[1593]] [[Herri IV (Bro-C'hall)|Henri IV]] a ro ar gwir-bourc'hizelezh da gêr Vrest *[[1629]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a gas d'Infreville da Vrest. *[[1639]] Ar [[Kardinal Richelieu|C'hardinal Richelieu]] a grou an arsanailh hag ar porzh brezel *[[1681]] [[Loeiz XIV]] a stag [[Rekourañs]] ouzh Brest *[[1683]] [[Vauban]] a grog ar raktres da sevel kreñvlec'hioù en-dro da Vrest *[[1685]] Donedigezh kannadourien roue Siam *[[1694]] Raktres aozadur kêr gant [[Vauban]] *[[1702]] Bennigadenn iliz Sant-Loeiz *[[1746]]-[[1784]] Savadurioù bras an ijinour [[Antoine Choquet de Lindu]] *[[1752]] Savidigezh [[Akademiezh ar Morlu]] *[[1778]] Emgann ar ''Belle Poule'' *[[1785]] Disparti ergerzhadeg [[La Pérouse]] *[[1789]] Dilennadeg ar gannaded vrestat d'ar [[Stadoù Jeneral]] *[[1800]] Anvet eo ar prefed morel kentañ [[Cafarelli]] *[[1801]] Krouidigezh [[Skol ar Morlu]] *[[1852]] Divizet ez eus kas ar c'haleourion da [[Gwiana|Wiana]] *[[1856]] Dekred diwar-benn savidigezh ur pont war ar [[Penfell]] *[[1858]] Gweladenn [[Napoleon III]] hag an impalaerez [[Eugenia de Montijo|Eujeni]] *[[1858]] ([[1 Gwengolo|1{{añ}} a viz Gwengolo]]) serret eo ar galeoù *[[1859]] Dekred diwar-benn krouidigezh ur porzh kenwerzh e Porzh-Trein *[[1861]] Digoret eo ar pont *[[1861]] - [[1889]] Ar porzh-kenwerzh a ya eus ar [[Penfell]] da boull Porzh-Trein. *[[1865]] Erruout a ra an [[hent-houarn]] e Brest *[[1891]] [[Brest-Pariz-Brest]] kentañ *[[1917]]-[[1918]] An Amerikaned a zilestr e Brest. *[[1930]] Digoridigezh ar [[pont Albert-Louppe]], anvet ivez pont [[Plougastell]] *[[1940]] ([[19 a viz Even]]) Al lu alaman a antre e Brest *[[1941]] Bombezadegoù kentañ war kêr *[[1941]] ([[22 Meurzh|22 a viz Meurzh]]) Ar vorrederien alaman [[Scharnhorst (1936)|Scharnhorst]] ha [[Gneisenau (1938)|Gneisenau]] *[[1942]] ([[11 C'hwevrer|11 a viz C'hwevrer]]), ar vorrederien a ya kuit eus kêr *[[1943]] (28 Genver) an dud n'eo ket ret dezhe chom a dle mont kuit eus kêr *[[1943]] Studioù kentañ diwar-benn ar raktres adsevel kêr *[[1944]] ([[9 Gwengolo|9 a viz Gwengolo]]) Tarzhadenn ar [[Goudorenn Sadi-Carnot|c'houdorenn Sadi-Carnot]] (373 annezad ha kantadoù a soudarded alaman a zo lazhet) *[[1944]] ([[18 Gwengolo|18 a viz Gwengolo]]) Ar [[gwarnizon]] en em zaskor *[[1945]] Krouidigezh Brest Vras dre stagidigezh [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]] *[[1947]] [[Tarzhadenn an Ocean Liberty]]. Distrujet ez eus un darn eus karter [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]] *[[1946]] - [[1961]] Adsavidigezh kêr *[[1950]] Lazhet eo ar micherour [[Édouard Mazé]] gant ar polis e-kerzh ur vanifestadeg d'ar [[17 a viz Ebrel]]. *[[1960]] Krouidigezh Skolaj ar Skiantoù, a yelo da [[Skol-veur Breizh-Izel]] *[[1960]] ([[7 Gwengolo|7 a viz Gwengolo]]) Kêr a zegemer Medalenn ar [[Rezistañs]] *[[1974]] ([[1añ Genver|1{{añ}} a viz Genver]]) Krouidigezh [[Brest Meurgêr ar Mor]] *[[1994]] Digoridigezh [[Pont Kanol Iz]] *[[2000]] Krouidigezh [[Bro Brest]] </div> == Sevenadur == * {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/biblio/ Porched al levraouegoù], Levraoueg Ti-kêr Brest : rouedad levraouegoù Brest a zo enni dek levraoueg-karter === Mirdioù === * {{fr}} [http://www.musee-marine.fr/index.php?lg=fr&nav=108&flash=1 Mirdi ar morlu] * {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/tour_tanguy.htm Mirdi an tour Tanguy] * {{fr}} [http://www.mairie-brest.fr/brest/musee_beauxarts.htm Mirdi an arzoù] * Mirdi an Eñvor === Brezhoneg === {{Pennad pennañ|Brest el lennegezh vrezhonek}} ==== Ya d'ar brezhoneg ==== * D’ar 16 a viz Mezheven [[2006]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'ar 7 a viz Kerzu [[2017]] e oa bet votet gant Kuzul-kêr Brest mont war-zu live 2 ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]]. * D'an 20 a viz Ebrel 2018 eo bet roet al label live 1 da gêr Vrest evit bezañ kaset da benn eizh ober a-du gant ar yezh ==== Deskadurezh ==== * Div skol [[Diwan]] a zo e Brest, an hini gentañ, krouet e [[1978]], zo e karter Kerango hag an eil e karter ar Gwelmeur. * Un hentad divyezhek [[Div Yezh]] a zo er [[Skol Jacquard]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 753 skoliad er skolioù [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek publik (20,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://web.archive.org/web/20150419065150/http://www.opab-oplb.org/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. ==== Bugaligoù ==== *Ar vagouri "P'tit Mousse" a zo gant un tañva d'ar yezh. === Sport === ==== Mell-droad ==== *[[Stade Brestois|Stad Brest]] ==== Marc'h-houarn ==== <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> [[Tro Bro-C'hall]]: *[[24 a viz Gouere]] [[1906]] : 11{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Louis Trousselier]]. *[[26 a viz Gouere]] [[1906]] : loc'hañ a ra 12{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1906|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Caen]] ([[Calvados]]). *[[30 a viz Gouere]] [[1907]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] etre [[Naoned]] ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]]. *[[1añ Eost|1{{añ}} a viz Eost]] [[1907]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1907|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen]] (Calvados). *[[4 a viz Eost]] [[1908]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[François Faber]] ([[Luksembourg]]). *[[6 a viz Eost]] [[1908]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1908|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen] (Calvados). *[[27 a viz Gouere]] [[1909]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]]. *[[29 a viz Gouere]] [[1909]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} hag 2{{l}} diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1909|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados). *[[27 a viz Gouere]] [[1910]] : 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] etre Naoned ha Brest ; trec'h eo [[Gustave Garrigou]]. *[[29 a viz Gouere]] [[1910]] : loc'hañ a ra 14{{vet}} hag eil diwezhañ tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1910|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Caen (Calvados). *[[23 a viz Gouere]] [[1911]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] etre [[ar Roc'hell]] ([[Charente-Maritime]]) ha Brest ; trec'h eo [[Marcel Godivier]]. *[[26 a viz Gouere]] [[1911]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1911|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Cherbourg]] ([[Manche]]). *[[21 a viz Gouere]] [[1912]] : 12{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Heusghem]] ([[Belgia]]). *[[24 a viz Gouere]] [[1912]] : loc'hañ a ra 13{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1912|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Cherbourg (Manche). *[[3 a viz Gouere]] [[1913]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]]. *[[5 a viz Gouere]] [[1913]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1913|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime). *[[2 a viz Gouere]] [[1914]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Emile Engel]]. *[[4 a viz Gouere]] [[1914]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1914|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime). *[[3 a viz Gouere]] [[1919]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Francis Pélissier]]. *[[5 a viz Gouere]] [[1919]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1919|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du [[Les Sables-d'Olonne]] ([[Vañde]]). *[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1920]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]]. *[[3 a viz Gouere]] [[1920]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1920|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[30 a viz Mezheven]] [[1921]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; aet ar maout gant [[Léon Scieur]] ([[Belgia]]). *[[2 a viz Gouere]] [[1921]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1921|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[29 a viz Mezheven]] [[1922]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Robert Jacquinot]]. *[[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1922]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1922|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[28 a viz Mezheven]] [[1923]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Henri Pélissier]]. *[[30 a viz Mezheven]] [[1923]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1923|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[26 a viz Mezheven]] [[1924]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Théophile Beeckman]] ([[Belgia]]) ha [[Philippe Thys]] ([[Belgia]]). *[[28 a viz Mezheven]] [[1924]] : loc'hañ a ra 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1924|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[25 a viz Mezheven]] [[1925]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Louis Mottiat]] ([[Belgia]]). *[[26 a viz Mezheven]] [[1925]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1925|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Gwened]] ; trec'h eo [[Nicolas Frantz]] ([[Luksembourg]]). *[[30 a viz Mezheven]] [[1926]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo [[Joseph van Dam]] ([[Belgia]]). *[[2 a viz Gouere]] [[1926]] : loc'hañ a ra 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1926|Tro Bro-C'hall]] eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde). *[[24 a viz Mezheven]] [[1927]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinan]] ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[André Leducq]]. *[[25 a viz Mezheven]] [[1927]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1927|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]). *[[20 a viz Mezheven]] [[1928]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Pé Verhaegen]] ([[Belgia]]). *[[21 a viz Mezheven]] [[1928]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened](a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Marcel Bidot]]. *[[3 a viz Gouere]] [[1929]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Louis Delannoy]] ([[Belgia]]). *[[4 a viz Gouere]] [[1929]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Gustaaf Van Slembrouck]] ([[Belgia]]). *[[4 a viz Gouere]] [[1930]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo [[Charles Pélissier]]. *[[5 a viz Gouere]] [[1930]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Omer Taverne]] ([[Belgia]]). *[[2 a viz Gouere]] [[1931]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Léon Le Calvez]]. *[[3 a viz Gouere]] [[1931]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1931|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[André Godinat]]. *[[12 a viz Gouere]] [[1939]] : 3{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre [[Roazhon]] ha Brest ; trec'h eo ar [[Breizh]]ad [[Pierre Cloarec|Pêr Gloareg]]. *[[13 a viz Gouere]] [[1939]] : 4{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1939|Tro Bro-C'hall]] etre Brest hag [[an Oriant]] ; trec'h eo [[Raymond Louviot]]. *[[25 a viz Mezheven]] [[1952]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1952|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Roazhon ; trec'h eo [[Rik Van Steenbergen]] ([[Belgia]]). *[[13 a viz Gouere]] [[1954]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre [[Sant-Brieg]] ha Brest ; trec'h eo [[Dominique Forlini]]. *[[14 a viz Gouere]] [[1954]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1954|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha Gwened ; trec'h eo [[Jacques Vivier]]. *[[2 a viz Gouere]] [[1958]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958|Tro Bro-C'hall]] etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo [[Brian Robinson]] ([[Bro-Saoz]]). *[[29 a viz Mezheven]] [[1962]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] etre [[Dinarzh]] ha Brest ; trec'h eo [[Robert Cazala]]. *[[27 a viz Mezheven]] [[1974]] : dalc'het eo rakredadeg [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] e Brest (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Eddy Merckx]] ([[Belgia]]). *[[28 a viz Mezheven]] [[1974]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1974|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Kastell-Paol]] ; trec'h eo [[Ercole Gualazzini]] ([[Italia]]). *[[5 a viz Gouere]] [[2008]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2008|Tro Bro-C'hall]] etre Brest ha [[Pluveleg]] ; trec'h eo [[Alejandro Valverde]] ([[Spagn]]). </div> == Monumantoù ha traoù heverk == Brudet eo [[Pont Rekourañs]] ha [[straed Siam]] e Brest. Eus ar monumantoù savet a-raok an {{XIXvet kantved}} ne chom nemet ar [[Kastell Brest|c'hastell]], an [[Tour Tangi]] hag un nebeud tiez ha savadurioù kozh, savadurioù evit an arsanailh ha kreñvlec'hioù en o zouez. E Rekourañs e chom un darn eus [[straed Sant-Maloù]] distrujet gant [[bombezadeg]]où en [[Eil Brezel-bed]]. Anavezet eo Brest abalamour d'ar gouelioù bigi kozh aozet ganto bep pevar bloaz. Savet eo anv ar gouel diwar anv ar gêr mui ar bloavezh (Brest 2008, Brest 1992...). === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ''Kerfaotraz''=== {| class="wikitable" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Aostralia}} |3 |- |[[Restr:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]] |14 |- |{{Rouantelezh-Unanet}} |93 |- |{{Zeland-Nevez}} |1 |- |'''Hollad''' (korfoù anavezet hepken) |'''104''' |} Diwar ar 104 soudard anavezet douaret er vered ez eus 31 milour eus ar [[Brezel-bed Kentañ]] ha 73 eus an Eil Brezel-bed<ref name="Commonwealth War Graves Commission" />. == Poblañs == ===Emdroadur ar boblañs=== {{Grafik poblañs}} == Imbourc'h ha deskadurezh uhel == Dre m'emañ kreizenn armerzhel kêr-benn [[Breizh-Izel]] eno ez eus kalz skolioù-meur hag annezadennoù imbourc'h e Brest. * [[Skol-veur Breizh-Izel]] enni [[skol uhel stummañ kelennerien]] Breizh. * Skolioù uhel ** [[Skol Vroadel Ijinourien Brest]] ** [[Skol Uhel Pellgehenterezh Breizh]] ** [[Skol Uhel Vroadel Ijinourien ar Studioù ha Teknikoù an Armoù]] ** [[Skol Uhel kenwerzh Breizh]] ** [[Skol ar Morlu]] ** [[Ensavadur meur war an elektronik hag an teknologiezhioù niverel]] * [[Ensavadur]]ioù imbourc'h ** [http://www.cerv.fr/ CERV] : Kreizenn europat reolder amwir ** [[Ifremer]] Ensavadur Gall Imbourc'h evit Gounezerezh ar mor ([http://www.ifremer.fr/brest/ liamm diavaez]) ** [http://www.ifremer.fr/ifrtp/] : [[Ensavadur Gall Pennahelel - Paul Émile Victor]] (ex-IFRTP) ** [https://web.archive.org/web/20060716040939/http://www.le-cedre.fr/ le CEDRE] ** [http://www.ifremer.fr/ird/ IRD/ORTSTOM] : Ensavadurioù Imbourc'h evit an Diorroadur. ** [http://www.shom.fr/ SHOM] == Melestradurezh == [[Restr:Brest_mairie-Foire_Saint-Michel.jpg|thumb|upright=1.4|Ti-kêr Brest e [[Plasenn ar Frankiz]]]] {| class="wikitable" |+ Roll ar vaered !Dilennadeg !! Anv !! Titl |- | align=right| [[2026]]- || [[Stéphane Roudaut]] || Maer |- | align=right| [[2001]]-[[2026]] || [[François Cuillandre]] || Maer |- | align=right| [[1989]]-[[2001]] || [[Pierre Maille]] || Maer |- | align=right| [[1985]]-[[1989]] || [[Georges Kerbrat]]|| Maer |- | align=right| [[1983]]-[[1985]] || [[Jacques Berthelot]]|| Maer |- | align=right| [[1982]]-[[1983]] || [[Pierre Maille]] || Maer |- | align=right| [[1977]]-[[1982]] || [[Francis Le Blé]]|| Maer |- | align=right| [[1973]]-[[1977]] || [[Eugène Berest]]|| Maer |- | align=right| [[1959]]-[[1973]] || [[Georges Lombard]] || Maer |- | align=right| [[1958]]-[[1959]] || Auguste Kervern || Maer |- | align=right| [[1954]]-[[1958]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer |- | align=right| [[1954]]-[[1954]] || Lucien Chaix || Maer |- | align=right| [[1953]]-[[1954]] || [[Yves Jaouen]]|| Maer |- | align=right| [[1947]]-[[1953]] || Alfred Pierre Marie Chupin || Maer |- | align=right| [[1945]]-[[1947]] || Jules Lullien || Maer |- | align=right| [[1944]]-[[1945]] || Victor le Gorgeu || Prezidant an Delegasion Ispisial |- | align=right| [[1942]]-[[1944]] || Victor Eusen || Maer |- | align=right| [[1929]]-[[1941]] || Victor le Gorgeu || Maer |- | align=right| [[1921]]-[[1929]] || Léon Nardon || Maer |- | align=right| [[1920]]-[[1921]] || Hippolyte Masson || Maer |} Kalz brasoc'h eo teuas Brest da vezañ e 1945 pa voe staget teir c'humun all outi : [[Lambezelleg]], [[Kerbêr-Kilbignon]] ha [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]. === Kantonioù Brest === Dre 5 [[kanton]] eo rannet. * [[kanton Brest-1]] : Brest/Bellevue • Brest/Lambezelleg * [[kanton Brest-2]] : Brest/Kreiz-kêr • Brest/Rekourañs * [[kanton Brest-3]] : Brest/Kerbêr • [[Plouzane]] * [[kanton Brest-4]] : [[Boc'harzh]] • Brest/An Ermitaj • Brest/Ar Gazeg Wenn • [[Gouenoù]] • [[Gwiler-Leon]] * [[kanton Brest-5]] : Brest/Kerichen • Brest/Sant-Mark == Tud == * [[Georges Thierry d'Argenlieu]], [[amiral]]. * [[André Colin]], politikour. * [[Édouard Corbière]], paramantour ha skrivagner gallek. * [[Yves Guéna]], politikour. * [[André Guilcher]], [[douaroniezh|douaroniour]]. * [[Marie Lénéru]], skrivagnerezh gallek. * [[Jean Oberlé]], livour. * [[Pierre Ozanne]], livour. * [[Yvan Ropars]], [[livour]] ha [[kizeller]]. * [[Berthe Sylva]], kanerez. * [[Yves Le Gallo]], kelenner Skol-Veur. === Tud bet ganet eno === <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> * [[1660]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1748]] : [[Jean-Michel Huon de Kermadec]] (1748-1792), merdeer. * [[1769]] : [[Pierre François Keraudren|Pierre F. Keraudren]] (1769-1858), mezeg er Morlu ganet e karter [[Rekourañs]]. * [[1794]] : [[Prosper Garnot]], naturour ha surjian-mor [[breizhat]]. * [[1801]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizhat]]. * [[1803]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]]. * [[1826]] : [[Nathalie Lemel]], anarkourez, e [[1826]]. * [[1840]] : [[Constant Le Doré]], dispac'hour, krouer kevrenn an Etrebroadelenn e Brest. * [[1854]] : [[Adrien de Carné]], skrivagner brezhonek * [[1869]] : [[Emil Masson]], prederour ha stourmer peoc’hgar, saver ar gelaouenn ''[[Brug (kelaouenn)|Brug]]''. * [[1874]] : [[Gaston Esnault]], yezhour. * [[1875]] : [[Glaoda ar Prad]], skrivagner brezhonek. * [[1878]] : [[Victor Segalen]], skrivagner gallek. * [[1879]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozour]]. * [[1880]] : [[Louis Hémon]], skrivagner [[gallek]], brudet e romant ''Maria Chapdelaine'' (skrivet gantañ e Kebek). * [[1896]]: Pierre Keraudren, d'an 20 a viz Kerzu, fuzuilhet d'ar 4 a viz Genver 1918 gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ e [[Craonne]] (Bro-C'hall) evit ''« hutinerezh »''<ref>[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr ''Mémoire des hommes'']</ref>. * [[1900]] : [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek hag emsaver breizhat. * [[1905]] : [[Per Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]]. * [[1907]] : [[Robert Micheau-Vernez]], arzour breizhat. * [[1910]] : [[Joseph Chardronnet]], beleg katolik, istorour hag emsaver. * [[1910]] : [[Henri Queffélec]], skrivagner gallek. * [[1911]] : [[Fant Rozeg]] (Meavenn hec'h anv-pluenn), barzhez, romantourez ha dramaourez vrezhonek, e [[Sant-Mark (Brest)|Sant-Mark]]. * [[1920]] : [[Yves Le Gallo]], skolveuriad. * [[1922]] : [[Alain Robbe-Grillet]], romantour ha filmour [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1923]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour. * [[1923]] : [[Robert Castel (kevredigezhour)|Robert Castel]], sokiologour. * [[1937]] : [[René Abjean]], sonaozour. * [[1939]] : [[Jean-Yves Cozan]], politikour. * [[1955]] : [[Patrice Pellerin]], saver bannoù-treset. * [[1959]] : [[Jean-Jacques Urvoas]], politiker. * [[1960]] : [[Paol ar Meur]], skrivagner brezhonek. * [[1961]] : [[Paul Bloas]], arzour. * [[1964]] : [[Béatrice Dalle]], aktourez. * [[1964]] : [[Christophe Miossec]], kaner gallek. * [[1969]] : [[Frank Bodenes]], skrivagner ha troer brezhonek. * [[1970]] : [[Yann Tiersen]], sonour. * [[1972]] : [[Josilin Gourvenneg]], melldroader ha gourdoner. * [[1975]] : [[Mikael Bodlore-Penlaez]], skrivagner gallek ha kartennour. * [[1987]] : [[Gonzalo Higuaín]], melldroader arc'hantinat. </div> === Tud bet marvet eno === <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> * [[1728]] : [[Isaac Robelin (mab)]], ijinour milour [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1791]] : [[Toussaint-Guillaume Picquet de la Motte]], letanant jeneral er [[morlu gall]]. * [[1878]] : [[Prosper Levot]], istorour [[breizh]]at. * [[1885]] : [[Amable-Emmanuel Troude]], geriadurour [[brezhonek]]. * [[1909]] : [[Pêr Pronost]], barzh. * [[1925]] : [[Kaourintin an Ourz]], kazetenner brezhonek. * [[1930]] : [[Ivon Krog]], skrivagner brezhoneg. * [[1932]] : [[Jean Cras]], ofiser a vor ha [[sonaozouriezh|sonaozour]]. * [[1939]] : [[Paul Émile Amable Guépratte|Émile Guépratte]], ofiser meur a vor [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1961]] : [[Per Mokaer]], politikour ha skrivagner. * [[1971]] : [[Jim Sevellec]], [[livouriezh|livour]] ha [[feilhañs]]our [[breizh]]at. * [[1974]] : [[Florentin Goinard]], mouller, levrier, embanner hag emsaver. * 1974 : [[Alan-Gwenog Berr]], yezhoniour war ar brezhoneg, e [[1974]]. * [[1978]] : [[Biel Elies]], skrivagner brezhonek, e [[1978]]. * [[1988]] : [[Pêr Peron]], [[skeudennouriezh|skeudennour]] ha [[livouriezh|livour]]. * [[2003]] : [[Ronan Huon]], embanner ha skrivagner brezhonek. * [[2005]] : [[Ivona Martin]], emsaverez. * [[2007]] : [[Kristen Nogues]], telennourez. * [[2008]] : [[Reun ar Glev]], yezhadurour ha geriadurour [[brezhonek]]. * [[2009]] : [[Remi Derrien]], skrivagner, kazetenner, aktour ha jubennour brezhonek. * [[2010]] : [[Charlez ar Gall]], stourmer evit sevenadur Breizh. * [[2013]] : [[Pierre-Yves Moign]], sonaozour. </div> === Tud beziet eno === * [[Roparz Hemon]], skrivagner brezhonek, kazrtenner, troour, geriadurour ha romantour. === Ardamezeg ar familhoù === <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> {| |- |[[Restr:Agard-d.jpg|60px]] | :Gaspard '''Agard''', maer Brest e 1661. :''En gul e rodig-kentr en aour a eizh broud ; e gab gwriziet en glazur karget gant ur groaz avalaouek.'' |- |[[Restr:Basserode de Brétigny.gif|60px]] | :Claude '''Basserode''', senesal Brest e 1700 :''En glazur e leon en aour krabanet ha teodet en gul.'' |- |[[Restr:Bérard de la Seigneurais.png|60px]] |. :'''? Berard de la Seignerais''', senesal Brest e 1690. :''En glazur e gebrenn en argant heuliet ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant ; e gab en argant karget gant teir balafenn en sabel.'' |- |[[Restr:Le Bescont.png|60px]] | :'''Germain Le Bescont''', maer Brest e 1651. :''En glazur e bilikan en e wadennoù en aour.'' |- |[[Restr:De Carné.gif|60px]] | :'''Marc de Carné''', kabiten Brest da vare [[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|Frañsez Iañ Bro-C'hall]]. |- |[[Restr:Nail de Mescaradec.gif|60px]] | :'''? Nail''' ː prokulor ha noter ar roue ouzh Lez Brest e 1695. :''En aour e gebrenn en sabel karget gant teir rozenn en argant.'' |- |[[Restr:Ozanne de la Tour.gif|60px]] | :'''Julien Ozanne''', arkitektour ha tisaver labourioù ar roue, a savas klozadur kentañ Brest e 1647. :'''Nicolas Ozanne''', teñzorer morlu Brest e 1696. :''Rannet; ouzh 1 en sabel e dour en aour; ouzh 2, en geot e deir sourin en aour.'' |- |[[Restr:Raby de Kerangrun.gif|60px]] | :'''Raby''' ː unan eus kannaded Brest ouzh Breujoù 1742 ; ul letanant fourgadenn e 1766 ; maer Brest e 1785. :''Troc'het : ouzh 1 en argant e gi tremenant en sabel kurunet en aour hag o terc'hel en e bav dehou ur gougleze ivez en aour ; ouzh 2 en glazur e seizh gousourin en argant.'' |- |[[Restr:Turin de la Salle.gif|60px]] | :'''François Turin''', maer Brest e 1649. :''En aour e erez en sabel.'' |} </div> == Gevelliñ == ;Kêrioù gevellet * {{Gevelliñ|Denver|Stadoù Unanet|United States|bloavezh=1956}} * {{Gevelliñ|Plymouth (Bro-Saoz)|Bro-Saoz|England|kêr=Plymouth|bloavezh=1963}} * [[Skeudenn:Flag of Germany.svg|25px]] [[Kiel (Alamagn)|Kiel]] ([[Alamagn]], [[Schleswig-Holstein]]) abaoe 1964 * [[Skeudenn:Flag of Italy.svg|25px]] [[Taranto]] ([[Italia]], [[Puglia]]), abaoe 1964 * [[Skeudenn:Flag of Japan.svg|25px|border]] [[Yokosuka]] ([[Japan]], [[rannvro Kantō]]), abaoe 1970 * [[Skeudenn:Flag of Ireland.svg|25px]] [[Dún Laoghaire]] ([[Iwerzhon]], [[Cúige Laighean]]), abaoe 1984 * [[Skeudenn:Flag of Spain.svg|25px]] [[Cádiz]] ([[Spagn]], [[Andalucía]]), abaoe 1986 * [[Skeudenn:Flag of Burkina Faso.svg|25px]] [[Saponé]] ([[Burkina Faso]], [[Centre-Sud (Burkina Faso)|Kreiz-Su]]), abaoe 1989 * [[Skeudenn:Flag of Romania.svg|25px]] [[Constanța]] ([[Roumania]]), abaoe 1993 ;Emglevioù * [[Bgayet]] e [[Skeudenn:Berber_flag.svg|25px]] [[Kabilia]], abaoe 1995, * [[Haiphong]] e {{Vietnam}}, * [[Qingdao]] e {{Sina}}, abaoe 2006. == Levrlennadur == * [[Jeremi Kostiou]], ''Ar marc’h-du e Brest'', e-barzh Briac, ''Avel Reter'', Plabenneg, [[Nadoz-Vor embannadurioù|Nadoz-Vor Embannadurioù]], 2015, pp.&nbsp;42–45. * Jeremi Kostiou, ''Le commerce de chansons sur feuilles volantes à Brest, 1915-1955'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 227, 2017, pp.&nbsp;174–182. * Jeremi Kostiou, ''Quand Pontanezen révèle ses vestiges…'', ''Les Cahiers de l’Iroise'', niv. 225, 2017, pp.&nbsp;176–190. *Kris hag Étienne Davodeau, ''Un den zo marvet'', Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2021. *Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 *Bernard Tanguy ː ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère.'' Chasse-Marée / Ar Men. 1990 *Erwan Vallerie ː ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liamm diavaez == {| align="right" |- valign="top" |{{Commons|Brest, France|Brest}} |{{Wikeriadur}} |} *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20110208204051/http://www.brest.fr/ Lec'hienn ofisiel an ti-kêr] {{clr}} == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Leon]] [[Rummad:Brest]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Kêrioù distrujet gant ur brezel]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Tud lakaet d'ar marv gant al lu alaman e kreñvlec'h Pentevr e 1944]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] |} gzc2bbxrba798ok159rpx99exb22e0r Broadelouriezh queer 0 13197 2195627 2111119 2026-07-23T22:52:33Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195627 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Revelezh]] [[Rummad:LGBT]] [[Rummad:Broadelouriezh]] {{Tabut termenadurezh}} Ar '''vroadelouriezh ''queer''''' a zo anezhi un [[ideologiezh]] savet diwar teorienn ar [[Broadeloureizh|vroadelouriezh]] diouzh un tu hag al [[Gwirioù LGBT|luskad evit gwirioù al lesbianed hag ar re c'hae]]. Hervez an ideologiezh-se n'eo ket an tud [[Heñvelrevelezh|heñvelrevel]] ur strollad hiniennoù gant emdalc'hioù ha pratikoù disheñvel douzh re an darn-vrasañ eus an dud ([[arallrevelezh|arallrevel]]) met kentoc'h ur ''bobl'' pe ur ''[[Broad|vroad]]'' diazezet war an [[Stad-den revel|identelezhioù revel]] pe/hag an [[Tuadur reizhel|tuadurioù reizhel]] gant ur [[sevenadur]] ha reolennoù mont-en-dro sokial resis dezhi hec'h-unan. Alies a-walc'h e teu strolladoù tud bet mac'homet en amzer dremenet d'en em genstrollañ a-benn en em wareziñ. Goude ma chomas an heñvelrevelezh da vezañ kastizet evel torfed gant lezennoù an darn varasñ eus broioù [[Europa]] e krogas al luskad hushualerezh gae ha lesbian d'en em aozañ da vat a-benn tappout an hevelep gwirioù evit an dud arallrevel. Sevel a reas diwar ur stourm-se ur spered identelezh kreñvoc'h-kreñvañ. Ne oa ket tu da dizhout ar pal-se ha lod a gredas e oa ezhomm en en disrannañ penn-da-benn diouzh ar gevredigezh arallrevel. E [[1990]] e oa bet krouet an aozadur "[[Broad Queer]]" (''Queer Nation''), gante al luganoù ''I hate straights'' ("Kas eo din an dud arallrevel") ha "We're here. We're queer. Get used to it" ('' Amañ omp hag queer hag evel-se e chomfomp''). Koshoc'h avat eo istor ar spered pobl, hag er bloavezh [[1867]] e komzas an [[alvokad]] [[Alamagn|alaman]] [[Karl Heinrich Ulrichs]] eus an "identelezh gae" hag anaouet e oa bet "[[Broad Queer]]" (''Queer Nation'') evel un doare broadelouriezh nevez gant Bérubé ha Chee e [[1991]]. E [[1996]] e oa bet embannet gant Brian Walker ur pennad anvet "Luskadoù sokial evel broadelouriezhioù pe diwar-benn ar mennozh ur vroad queer" (''Social Movements as Nationalisms, or, On the Very Idea of a Queer Nation'') ma vez difennet ez eus e gwirionez ur vroad eus ar gumuniuzh c'hae ha lesbianel. Hervez tezennoù Walker ec'h eo reizh lârete ez eus ur ''vroad'' pe ur ''bobl'' eus ar gumuniezh gae ha lesbianel evit meur a beg pa vez keñveriet ouzh an abegoù ar [vroadelouriezh dre vras: * kregiñ a reas pep luslkad broadelouriezh evel ul luskad sokial er penn-kentañ diwar ar fed ma vez isrannet strolladoùigoù tud diouzh an darn-vrasañ hervez perzhioù disheñvel kenetreze; * ar gumuniezh heñvelrevel he deus ur sevenadur dezhi hec'h-unan gant stalioù, lec'hioù-emgav, hag all; * he deus un [[istor]] (betek [[Henc'hresia]] d'an nebeutañ); * he deus ul [[lennegezh]]; * klasket e vez pouezañ war ar Stad hag all e mod pe vod a-benn kenderc'hel da dreuzvevañ. Klasket e oa bet sevel ur vroad c'hae stag ouzh un takad-douar resis evit ar wech kentañ e [[2004]] pa oa bet disklêriet gant ur strolladig tud [[Heñvelrevelezh|heñvelrevel]] eus [[Aostralia]] e oa deuet da vezañ inizi Cato [[Rouantelezh Gae ha Lesbian Mor ar C'houral]]. N'eo ket gwall disheñvel arguzennoù ar vroadelouriezh gae ha lesbianel diouzh re [[Luskadoù politikel yuzevek|luskad dishualerezh ar yuzevion]] hervez skridoù [[Theodor Herzl]] dreist-holl. Ne vez ket soutenet gant an darn vrasañ eus an dud a labour war dachenn an [[Teorienn queer|deorienn queer]] klask tizhout an dishualerezh dre an disrannouriezh savet diwar an ideologiezh vroadelour. ==Gwelet ivez== * [[Disrannouriezh lesbianadel]] * [[Disrannouriezh benevelourel]] * [[LGBT]] ==Liammoù diavaez== * [http://members.aol.com/beldspress/qnation.htm Dafar ha skridoù] * [https://web.archive.org/web/19970606011427/http://www.rfsl.se/texter/queersreadthis.html Skridoù] * [https://web.archive.org/web/20060909154835/http://spruce.flint.umich.edu/~simoncu/385/Walker.htm Diverradur danvez-skrid doktorelezh Brian Walker] * [https://web.archive.org/web/20150924062315/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3683/is_200007/ai_n8896104/print RANKIN, L. P.: 'Sexualities and national identities: Re-imagining queer nationalism'] in: ''Journal of Canadian Studies'', Summer 2000 * [https://web.archive.org/web/20060414014948/http://gayhomeland.org/ "Gay Homeland Foundation"] {{Porched revelezh}} 81211lm1f06b2fwqq2z62p936swc9aq Fañch Kerrain 0 13372 2195618 2154080 2026-07-23T17:23:58Z Dakbzh 58931 + Marvet eo. 2195618 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = FKerren2.jpg | ment = | alc'hwez = | anv mat = François Kerrain | anv pluenn = Fañch Kerrain | obererezh = [[Prederouriezh|Prederour]]<br>Kazetenner<br>Kelenner | deiziad ganet = e [[1938]] | lec'h ganet = e [[Kamlez]], {{Breizh}} | deiziad marv = | lec'h marv = | yezh = [[Brezhoneg]] | luskad = | rumm = | enorioù = Priz Langleiz (2014) | oberennoù pennañ = ''Buhez mab-den''<br>''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''<br>''Prederouriezh pe philo-sophia'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Fañch Kerrain''', ganet e [[1938]] e [[Kamlez]], e [[Treger]], ha marvet e miz Gouhere 2026, zo bet kelenner [[prederouriezh]] e [[Kintin]], [[Lannuon]] hag e [[Lise Diwan]]. Skrivet en deus pennadoù diwar-benn ar brederouriezh e-barzh [[Aber (kelaouenn)|Aber]], [[Barr-Heol]], [[Imbourc'h]], [[Al Liamm]], [[Pobl Vreizh]] hag [[Al Lanv]]. [[Priz Langleiz]] a zo bet roet dezhañ e 2014 evit e levrioù prederouriezh deuet er gouloù e 2013. ==Buhez== ===Bugaleaj ha yaouankiz=== Brezhoneger a-vihanik eo, ha graet en deus e studioù e [[Skolaj Sant-Jozef Lannuon|skolaj Sant-Jozef]] e [[Lannuon]]. Echu gantañ e studioù eil derez, e oa aet da gloerdi bras [[Sant-Brieg]] e-lec'h m'en doa graet pemp bloaz studi da vont da veleg. Goude-se e oa bet kaset da [[Angers]] d'ober studioù war ar brederouriezh e-ser bout beleg. Echuet gantañ e studioù e [[1966]], e voe anvet da gelenner e kloerdi bihan [[Kintin]], e-lec'h ma kelennas e-pad tri bloaz a-raok bezañ anvet e lise Bossuet e Lannuon. Un nebeud bloavezhioù goude e tilezas ar velegiezh hag e timezas gant Colette Vincent, hi ivez kelennerez war ar brezhoneg. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez vicher e voe kinniget dezhañ mont da gelenn ar brederouriezh e brezhoneg da [[Lise Diwan Karaez|Lise Diwan]] er [[Ar Releg-Kerhuon|Releg-Kerhuon]] betek ar bloaz [[2000]] pa 'z eas war e leve. Merket don e oa bet, pa oa e skolaj Sant-Jozef, gant ur beleg desket-bras ha speredet, an aotrou [[Pêr Bourdellez]] hag en doa digoret e spered dezhañ war gudenn Vreizh. Diwar e levezon ez eo deuet da vezañ ur broadelour breizhat. Kemeret en deus perzh da gentañ en aozadurioù sevenadurel. Adalek ma voe diazezet [[Skol an Emsav]] gant [[Youenn Olier]] e 1970, e labouras e-barzh ar framm-se betek ar bloaz 1975. Met ne oa ket gwell blijet gant ar spered kleizelour hag enep-broadelour a oa en em silet en aozadur da heul dispac'h [[Mae 1968|Mae 68]]. ===An [[Unvaniezh Demokratel Breizh|UDB]]=== Er bloaz [[1976]] e kavas gwelloc'h kuitaat Skol an Emsav hag ober politikerezh. Emezelañ a reas en [[UDB]], e-lec'h ma chomas un ugent bloavezh bennak, bet zoken e penn kevredad [[Treger-Goueloù]] e-pad eizh vloaz. Dilezet en deus ar strollad pa 'z eus bet goulennet digantañ mont da gelenn da zDiwan. Ezhomm en doa da gaout kalz a frankiz-spered hag a nerzh-kalon evit prientiñ al labour nevez a ranke pleustriñ warnañ. ===[[Skol an Emsav]] ha goude=== Diwezhat a-walc'h ez eo en em lakaet da skrivañ. Evitañ da vezañ aet a-du gant ar re yaouank e-barzh Skol an Emsav, pa oa c'hoarvezet an disparti, en doa miret darempredoù mat gant [[Youenn Olier]] avat. Goude bezañ savet ur pennad enep ar [[strukturouriezh]] er gelaouenn [[Imbourc'h]], pa oa an ideologiezh-se o ren er bloavezhioù 70, Youenn Olier a zalc'has warnañ, kement ha ken bihan, ma skrivas reoliek ur pennad war an temmad-mañ-temmad adalek 1985. Ar pep pouezusañ eus e labour a gaver eta er gelaouenn Imbourc'h, war-bouez, marteze, ez int chomet da louediñ enni. Youenn Olier a felle dezhañ stourm evit ar feiz kristen hag, abalamour da se, embann da gentañ ar pennadoù relijiel. Evit Fañch Kerrain ez eus ur [[prederouriezh|brederouriezh]] kristen, hogen diazezet eo war ar poell ha neket war ar feiz, petra bennak ma c'hall ergerzhout kement tachenn a zo, zoken hini ar relijion. Goude marv Youenn Olier, e kendalc'has da skrivañ pennadoù a bep seurt war [[Al Liamm]], [[Al Lanv]] ha nevez 'zo war [[Aber]]. Bez' emañ e penn [[Unvaniezh Bro-Dreger]] hag [[Eñvor Roparz Hemon]]. Bez’ ez eo ivez sekretour [[Skol Ober]]. E [[2013]] ez embannas daou levr a brederouriezh : ''Prederouriezh pe philo-sophia'' ha ''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''. ==Oberennoù== ===Levrioù=== *''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], 2013 ([[Priz Langleiz]]) ; *''Prederouriezh pe philo-sophia'', Mouladurioù Hor Yezh, 2013, ma vurutell kealiadurezh ar soliadelouriezh ([[Priz Langleiz]]) ; *''Buhez mab-den'', Mouladurioù Hor Yezh, 2016. ===Pennadoù=== Teir lodenn a gaver en e bennadoù : *An dodennoù klasel a gejer outo en hengoun prederel abaoe an derou : kudenn ar wirionez, natur ar brederouriezh, kudenn an anaout, kudenn Doue, kudenn an droug hag all. *Istor ar brederouriezh : ar [[Raksokratiked]], [[Sokrates]], [[Platon]], [[Aristoteles]], [[Eosten Hippo|sant Eosten]], [[Edmund Husserl]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Martin Heidegger]] *Ar brederouriezh politikel : evel kalz a re all araozañ, en deus klasket lakaat a-wel diazezoù ar stourm breizhat hag ivez plaenaat meizad an ideologiezh, dreist-holl hini an [[ideologiezh republikan]]. War un dro en deus prederiet war mennozh an diskelaouiñ. ====''[[Aber (kelaouenn)|Aber]]''==== *''Aristotelez : e vuhez, e oberenn'', Nnn 21 *''[[Epikouros]] ha [[Xenon]] : eurvad ha dlead'', Nnn 25 *''Philo-sophia : an darlizh'', Nnn 26 *''Philo-sophia : an distro da [[Hellaz]]'', Nnn 29 *''Natur an den'', Nnn 33 ====''[[Al Lanv]]''==== *''Heidegger'', Nnn 107 *''Ar republikanouriezh : ar reizhabegañ ideologel'', Nnn 108 *''Arvezioù pennañ ar republikanouriezh'', Nnn 109 *''Ar [[republikanouriezh]] : Al [[Laikelezh]]'', Nnn 110 *''Hag emañ ar brederouriezh war he zalaroù ?'', Nnn 112 *''Heuliadoù ar republikanouriezh : tonkadur ha terkadur an diriegezh'', Nnn 115 *''[[Thales Miletos|Thales]], "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (lodenn gentañ) Nnn 116 *''Thales, "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (eilvet lodenn) Nnn 117 ====''[[Al Liamm]]''==== *''Ar Gwir Vrezhoneg'', Nnn 270 *''War hentoù Gourbannoù Sant Eosten'', Nnn 270 *''Buhez Platon'', Nnn 305 *''Kelennadurezh Platon hag ar [[Sofist]]ed'', Nnn 308, miz Mae-Eost 1998, p. 302 -317 *''Kelennadurezh Platon'', Nnn 309 *''Stad-Broad hag ideologiezh'', Nnn 310 *''An emsav trabedoniel hag istorel'', Nnn 318 *''An ezreolder gall'', Nnn 332 *''[[Siddarhta]]'', Nnn 336 *''Kelennadurezh [[Bouda]]'', Nnn 337 *''Kelennadurezh Bouda'', Nnn 338 *''Kenavo da [[Youenn Olier]]'', Nnn 348 *''[[Maurice Blondel]] : un hentenn war-zu Doue'', Nnn 352 *''[[Hans Jonas]] : Meizad Doue war-lerc'h Auschwitz'', Nnn 360 *''Meizad Doue en hon amzer'', Nnn 365 ====''[[Barr-Heol]]''==== *''Kudenn ar Vroad'', niverenn 15 Skol an Emsav 1975 ====''[[Imbourc'h]]'' ha ''[[Kannadig Imbourc'h]]''==== *''Petra eo ar brederouriezh ?'', 1985, niv. 191-192 ; *''Petra eo ar savelennoù ?'', 1986, niv. 195 ; *''Petra eo an anaout ?'', 1987, niv. 207 ; *''Petra eo ar wirionez ?'', 1987, niv. 214 ; *''An hentennoniezh anadennoniel'', 1989, niv. 238 ; *''Kanaouenn an den marvel'', pezhig-c'hoari, Niv 244 ; *''Petra eo an "derc'had" pe ar faltazi ?'', 1990, niv. 250 ; *''[[Ludwig Wittgenstein]]'', 1990, niv. 245 ; *''Tarzh-an-deiz ar brederouriezh c'hresiat'', 1991, niv. 262 ; *''[[Parmenidos]] hag [[Heraklitos]]'', 1991, niv. 262 ivez ; *''Petra eo ar soñjerezh ?'', 1992, niv. 275 ; *''Ar [[Sofisted]]'', 1994, niv. 289 ; *''[[Sokratez]]'', 1994, niv. 295 ; *''Sokratez hag ar Sofisted'', 1995, niv. 307 ; *''Petra eo an talvoudoù ?'', 1996, niv. 319 ; *''Tarzh-an-deiz ar [[kenedoniezh|genedoniezh]]'', 2002, niv. [[Kannadig Imbourc'h]]. *''Diwar-benn ar [[Boudaegezh|Voudaadegezh]]'', 2002, niv 4 Kannadig Imbourc'h. ===Skridoù all=== *Ar gerva prederel evit Diwan *Lies pennad e galleg hag e brezhoneg e meur a gelaouenn, dreist-holl e Breizh-Info ha Bretagne-Hebdo evit difenn enor [[Roparz Hemon]] ha displegañ meizad an diskelaouiñ. {{DEFAULTSORT:Kerrain,Fanch}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1938]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Prederourien Breizh]] [[Rummad:Kelennerien Breizh]] [[Rummad:Unvaniezh Demokratel Breizh]] [[Rummad:Priz Langleiz]] iivm04kson5bbfzcebn68vwf4nzhpue 2195619 2195618 2026-07-23T17:24:29Z Dakbzh 58931 2195619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = FKerren2.jpg | ment = | alc'hwez = | anv mat = François Kerrain | anv pluenn = Fañch Kerrain | obererezh = [[Prederouriezh|Prederour]]<br>Kazetenner<br>Kelenner | deiziad ganet = e [[1938]] | lec'h ganet = e [[Kamlez]], {{Breizh}} | deiziad marv = e [[2026]] | lec'h marv = | yezh = [[Brezhoneg]] | luskad = | rumm = | enorioù = Priz Langleiz (2014) | oberennoù pennañ = ''Buhez mab-den''<br>''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''<br>''Prederouriezh pe philo-sophia'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Fañch Kerrain''', ganet e [[1938]] e [[Kamlez]], e [[Treger]], ha marvet e miz Gouhere 2026, zo bet kelenner [[prederouriezh]] e [[Kintin]], [[Lannuon]] hag e [[Lise Diwan]]. Skrivet en deus pennadoù diwar-benn ar brederouriezh e-barzh [[Aber (kelaouenn)|Aber]], [[Barr-Heol]], [[Imbourc'h]], [[Al Liamm]], [[Pobl Vreizh]] hag [[Al Lanv]]. [[Priz Langleiz]] a zo bet roet dezhañ e 2014 evit e levrioù prederouriezh deuet er gouloù e 2013. ==Buhez== ===Bugaleaj ha yaouankiz=== Brezhoneger a-vihanik eo, ha graet en deus e studioù e [[Skolaj Sant-Jozef Lannuon|skolaj Sant-Jozef]] e [[Lannuon]]. Echu gantañ e studioù eil derez, e oa aet da gloerdi bras [[Sant-Brieg]] e-lec'h m'en doa graet pemp bloaz studi da vont da veleg. Goude-se e oa bet kaset da [[Angers]] d'ober studioù war ar brederouriezh e-ser bout beleg. Echuet gantañ e studioù e [[1966]], e voe anvet da gelenner e kloerdi bihan [[Kintin]], e-lec'h ma kelennas e-pad tri bloaz a-raok bezañ anvet e lise Bossuet e Lannuon. Un nebeud bloavezhioù goude e tilezas ar velegiezh hag e timezas gant Colette Vincent, hi ivez kelennerez war ar brezhoneg. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez vicher e voe kinniget dezhañ mont da gelenn ar brederouriezh e brezhoneg da [[Lise Diwan Karaez|Lise Diwan]] er [[Ar Releg-Kerhuon|Releg-Kerhuon]] betek ar bloaz [[2000]] pa 'z eas war e leve. Merket don e oa bet, pa oa e skolaj Sant-Jozef, gant ur beleg desket-bras ha speredet, an aotrou [[Pêr Bourdellez]] hag en doa digoret e spered dezhañ war gudenn Vreizh. Diwar e levezon ez eo deuet da vezañ ur broadelour breizhat. Kemeret en deus perzh da gentañ en aozadurioù sevenadurel. Adalek ma voe diazezet [[Skol an Emsav]] gant [[Youenn Olier]] e 1970, e labouras e-barzh ar framm-se betek ar bloaz 1975. Met ne oa ket gwell blijet gant ar spered kleizelour hag enep-broadelour a oa en em silet en aozadur da heul dispac'h [[Mae 1968|Mae 68]]. ===An [[Unvaniezh Demokratel Breizh|UDB]]=== Er bloaz [[1976]] e kavas gwelloc'h kuitaat Skol an Emsav hag ober politikerezh. Emezelañ a reas en [[UDB]], e-lec'h ma chomas un ugent bloavezh bennak, bet zoken e penn kevredad [[Treger-Goueloù]] e-pad eizh vloaz. Dilezet en deus ar strollad pa 'z eus bet goulennet digantañ mont da gelenn da zDiwan. Ezhomm en doa da gaout kalz a frankiz-spered hag a nerzh-kalon evit prientiñ al labour nevez a ranke pleustriñ warnañ. ===[[Skol an Emsav]] ha goude=== Diwezhat a-walc'h ez eo en em lakaet da skrivañ. Evitañ da vezañ aet a-du gant ar re yaouank e-barzh Skol an Emsav, pa oa c'hoarvezet an disparti, en doa miret darempredoù mat gant [[Youenn Olier]] avat. Goude bezañ savet ur pennad enep ar [[strukturouriezh]] er gelaouenn [[Imbourc'h]], pa oa an ideologiezh-se o ren er bloavezhioù 70, Youenn Olier a zalc'has warnañ, kement ha ken bihan, ma skrivas reoliek ur pennad war an temmad-mañ-temmad adalek 1985. Ar pep pouezusañ eus e labour a gaver eta er gelaouenn Imbourc'h, war-bouez, marteze, ez int chomet da louediñ enni. Youenn Olier a felle dezhañ stourm evit ar feiz kristen hag, abalamour da se, embann da gentañ ar pennadoù relijiel. Evit Fañch Kerrain ez eus ur [[prederouriezh|brederouriezh]] kristen, hogen diazezet eo war ar poell ha neket war ar feiz, petra bennak ma c'hall ergerzhout kement tachenn a zo, zoken hini ar relijion. Goude marv Youenn Olier, e kendalc'has da skrivañ pennadoù a bep seurt war [[Al Liamm]], [[Al Lanv]] ha nevez 'zo war [[Aber]]. Bez' emañ e penn [[Unvaniezh Bro-Dreger]] hag [[Eñvor Roparz Hemon]]. Bez’ ez eo ivez sekretour [[Skol Ober]]. E [[2013]] ez embannas daou levr a brederouriezh : ''Prederouriezh pe philo-sophia'' ha ''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''. ==Oberennoù== ===Levrioù=== *''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], 2013 ([[Priz Langleiz]]) ; *''Prederouriezh pe philo-sophia'', Mouladurioù Hor Yezh, 2013, ma vurutell kealiadurezh ar soliadelouriezh ([[Priz Langleiz]]) ; *''Buhez mab-den'', Mouladurioù Hor Yezh, 2016. ===Pennadoù=== Teir lodenn a gaver en e bennadoù : *An dodennoù klasel a gejer outo en hengoun prederel abaoe an derou : kudenn ar wirionez, natur ar brederouriezh, kudenn an anaout, kudenn Doue, kudenn an droug hag all. *Istor ar brederouriezh : ar [[Raksokratiked]], [[Sokrates]], [[Platon]], [[Aristoteles]], [[Eosten Hippo|sant Eosten]], [[Edmund Husserl]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Martin Heidegger]] *Ar brederouriezh politikel : evel kalz a re all araozañ, en deus klasket lakaat a-wel diazezoù ar stourm breizhat hag ivez plaenaat meizad an ideologiezh, dreist-holl hini an [[ideologiezh republikan]]. War un dro en deus prederiet war mennozh an diskelaouiñ. ====''[[Aber (kelaouenn)|Aber]]''==== *''Aristotelez : e vuhez, e oberenn'', Nnn 21 *''[[Epikouros]] ha [[Xenon]] : eurvad ha dlead'', Nnn 25 *''Philo-sophia : an darlizh'', Nnn 26 *''Philo-sophia : an distro da [[Hellaz]]'', Nnn 29 *''Natur an den'', Nnn 33 ====''[[Al Lanv]]''==== *''Heidegger'', Nnn 107 *''Ar republikanouriezh : ar reizhabegañ ideologel'', Nnn 108 *''Arvezioù pennañ ar republikanouriezh'', Nnn 109 *''Ar [[republikanouriezh]] : Al [[Laikelezh]]'', Nnn 110 *''Hag emañ ar brederouriezh war he zalaroù ?'', Nnn 112 *''Heuliadoù ar republikanouriezh : tonkadur ha terkadur an diriegezh'', Nnn 115 *''[[Thales Miletos|Thales]], "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (lodenn gentañ) Nnn 116 *''Thales, "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (eilvet lodenn) Nnn 117 ====''[[Al Liamm]]''==== *''Ar Gwir Vrezhoneg'', Nnn 270 *''War hentoù Gourbannoù Sant Eosten'', Nnn 270 *''Buhez Platon'', Nnn 305 *''Kelennadurezh Platon hag ar [[Sofist]]ed'', Nnn 308, miz Mae-Eost 1998, p. 302 -317 *''Kelennadurezh Platon'', Nnn 309 *''Stad-Broad hag ideologiezh'', Nnn 310 *''An emsav trabedoniel hag istorel'', Nnn 318 *''An ezreolder gall'', Nnn 332 *''[[Siddarhta]]'', Nnn 336 *''Kelennadurezh [[Bouda]]'', Nnn 337 *''Kelennadurezh Bouda'', Nnn 338 *''Kenavo da [[Youenn Olier]]'', Nnn 348 *''[[Maurice Blondel]] : un hentenn war-zu Doue'', Nnn 352 *''[[Hans Jonas]] : Meizad Doue war-lerc'h Auschwitz'', Nnn 360 *''Meizad Doue en hon amzer'', Nnn 365 ====''[[Barr-Heol]]''==== *''Kudenn ar Vroad'', niverenn 15 Skol an Emsav 1975 ====''[[Imbourc'h]]'' ha ''[[Kannadig Imbourc'h]]''==== *''Petra eo ar brederouriezh ?'', 1985, niv. 191-192 ; *''Petra eo ar savelennoù ?'', 1986, niv. 195 ; *''Petra eo an anaout ?'', 1987, niv. 207 ; *''Petra eo ar wirionez ?'', 1987, niv. 214 ; *''An hentennoniezh anadennoniel'', 1989, niv. 238 ; *''Kanaouenn an den marvel'', pezhig-c'hoari, Niv 244 ; *''Petra eo an "derc'had" pe ar faltazi ?'', 1990, niv. 250 ; *''[[Ludwig Wittgenstein]]'', 1990, niv. 245 ; *''Tarzh-an-deiz ar brederouriezh c'hresiat'', 1991, niv. 262 ; *''[[Parmenidos]] hag [[Heraklitos]]'', 1991, niv. 262 ivez ; *''Petra eo ar soñjerezh ?'', 1992, niv. 275 ; *''Ar [[Sofisted]]'', 1994, niv. 289 ; *''[[Sokratez]]'', 1994, niv. 295 ; *''Sokratez hag ar Sofisted'', 1995, niv. 307 ; *''Petra eo an talvoudoù ?'', 1996, niv. 319 ; *''Tarzh-an-deiz ar [[kenedoniezh|genedoniezh]]'', 2002, niv. [[Kannadig Imbourc'h]]. *''Diwar-benn ar [[Boudaegezh|Voudaadegezh]]'', 2002, niv 4 Kannadig Imbourc'h. ===Skridoù all=== *Ar gerva prederel evit Diwan *Lies pennad e galleg hag e brezhoneg e meur a gelaouenn, dreist-holl e Breizh-Info ha Bretagne-Hebdo evit difenn enor [[Roparz Hemon]] ha displegañ meizad an diskelaouiñ. {{DEFAULTSORT:Kerrain,Fanch}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1938]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Prederourien Breizh]] [[Rummad:Kelennerien Breizh]] [[Rummad:Unvaniezh Demokratel Breizh]] [[Rummad:Priz Langleiz]] lg8tlpn57qehtwgbpxeq0pwiurnwi3x 2195633 2195619 2026-07-24T07:15:53Z Dakbzh 58931 2195633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = FKerren2.jpg | ment = | alc'hwez = | anv mat = François Kerrain | anv pluenn = Fañch Kerrain | obererezh = [[Prederouriezh|Prederour]]<br>Kazetenner<br>Kelenner | deiziad ganet = e [[1938]] | lec'h ganet = e [[Kamlez]], {{Breizh}} | deiziad marv = e [[2026]] | lec'h marv = | yezh = [[Brezhoneg]] | luskad = | rumm = | enorioù = Priz Langleiz (2014) | oberennoù pennañ = ''Buhez mab-den''<br>''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''<br>''Prederouriezh pe philo-sophia'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Fañch Kerrain''', ganet e [[1938]] e [[Kamlez]], e [[Treger]], ha marvet e miz Gouhere 2026, zo bet kelenner [[prederouriezh]] e [[Kintin]], [[Lannuon]] hag e [[Lise Diwan]]. Skrivet en deus pennadoù diwar-benn ar brederouriezh e-barzh [[Aber (kelaouenn)|Aber]], [[Barr-Heol]], [[Imbourc'h]], [[Al Liamm]], [[Pobl Vreizh]] hag [[Al Lanv]]. [[Priz Langleiz]] a zo bet roet dezhañ e 2014 evit e levrioù prederouriezh deuet er gouloù e 2013. ==Buhez== ===Bugaleaj ha yaouankiz=== Brezhoneger a-vihanik e oa, ha graet en deus e studioù e [[Skolaj Sant-Jozef Lannuon|skolaj Sant-Jozef]] e [[Lannuon]]. Echu gantañ e studioù eil derez, e oa aet da gloerdi bras [[Sant-Brieg]] e-lec'h m'en doa graet pemp bloaz studi da vont da veleg. Goude-se e oa bet kaset da [[Angers]] d'ober studioù war ar brederouriezh e-ser bout beleg. Echuet gantañ e studioù e [[1966]], e voe anvet da gelenner e kloerdi bihan [[Kintin]], e-lec'h ma kelennas e-pad tri bloaz a-raok bezañ anvet e lise Bossuet e Lannuon. Un nebeud bloavezhioù goude e tilezas ar velegiezh hag e timezas gant Colette Vincent, hi ivez kelennerez war ar brezhoneg. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez vicher e voe kinniget dezhañ mont da gelenn ar brederouriezh e brezhoneg da [[Lise Diwan Karaez|Lise Diwan]] er [[Ar Releg-Kerhuon|Releg-Kerhuon]] betek ar bloaz [[2000]] pa 'z eas war e leve. Merket don e oa bet, pa oa e skolaj Sant-Jozef, gant ur beleg desket-bras ha speredet, an aotrou [[Pêr Bourdellez]] hag en doa digoret e spered dezhañ war gudenn Vreizh. Diwar e levezon ez eo deuet da vezañ ur broadelour breizhat. Kemeret en deus perzh da gentañ en aozadurioù sevenadurel. Adalek ma voe diazezet [[Skol an Emsav]] gant [[Youenn Olier]] e 1970, e labouras e-barzh ar framm-se betek ar bloaz 1975. Met ne oa ket gwell blijet gant ar spered kleizelour hag enep-broadelour a oa en em silet en aozadur da heul dispac'h [[Mae 1968|Mae 68]]. ===An [[Unvaniezh Demokratel Breizh|UDB]]=== Er bloaz [[1976]] e kavas gwelloc'h kuitaat Skol an Emsav hag ober politikerezh. Emezelañ a reas en [[UDB]], e-lec'h ma chomas un ugent bloavezh bennak, bet zoken e penn kevredad [[Treger-Goueloù]] e-pad eizh vloaz. Dilezet en deus ar strollad pa 'z eus bet goulennet digantañ mont da gelenn da zDiwan. Ezhomm en doa da gaout kalz a frankiz-spered hag a nerzh-kalon evit prientiñ al labour nevez a ranke pleustriñ warnañ. ===[[Skol an Emsav]] ha goude=== Diwezhat a-walc'h ez eo en em lakaet da skrivañ. Evitañ da vezañ aet a-du gant ar re yaouank e-barzh Skol an Emsav, pa oa c'hoarvezet an disparti, en doa miret darempredoù mat gant [[Youenn Olier]] avat. Goude bezañ savet ur pennad enep ar [[strukturouriezh]] er gelaouenn [[Imbourc'h]], pa oa an ideologiezh-se o ren er bloavezhioù 70, Youenn Olier a zalc'has warnañ, kement ha ken bihan, ma skrivas reoliek ur pennad war an temmad-mañ-temmad adalek 1985. Ar pep pouezusañ eus e labour a gaver eta er gelaouenn Imbourc'h, war-bouez, marteze, ez int chomet da louediñ enni. Youenn Olier a felle dezhañ stourm evit ar feiz kristen hag, abalamour da se, embann da gentañ ar pennadoù relijiel. Evit Fañch Kerrain ez eus ur [[prederouriezh|brederouriezh]] kristen, hogen diazezet eo war ar poell ha neket war ar feiz, petra bennak ma c'hall ergerzhout kement tachenn a zo, zoken hini ar relijion. Goude marv Youenn Olier, e kendalc'has da skrivañ pennadoù a bep seurt war [[Al Liamm]], [[Al Lanv]] ha nevez 'zo war [[Aber]]. Bez' emañ e penn [[Unvaniezh Bro-Dreger]] hag [[Eñvor Roparz Hemon]]. Bez’ ez eo ivez sekretour [[Skol Ober]]. E [[2013]] ez embannas daou levr a brederouriezh : ''Prederouriezh pe philo-sophia'' ha ''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz''. ==Oberennoù== ===Levrioù=== *''Keal Doue war-lerc'h Auschwitz'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], 2013 ([[Priz Langleiz]]) ; *''Prederouriezh pe philo-sophia'', Mouladurioù Hor Yezh, 2013, ma vurutell kealiadurezh ar soliadelouriezh ([[Priz Langleiz]]) ; *''Buhez mab-den'', Mouladurioù Hor Yezh, 2016. ===Pennadoù=== Teir lodenn a gaver en e bennadoù : *An dodennoù klasel a gejer outo en hengoun prederel abaoe an derou : kudenn ar wirionez, natur ar brederouriezh, kudenn an anaout, kudenn Doue, kudenn an droug hag all. *Istor ar brederouriezh : ar [[Raksokratiked]], [[Sokrates]], [[Platon]], [[Aristoteles]], [[Eosten Hippo|sant Eosten]], [[Edmund Husserl]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Martin Heidegger]] *Ar brederouriezh politikel : evel kalz a re all araozañ, en deus klasket lakaat a-wel diazezoù ar stourm breizhat hag ivez plaenaat meizad an ideologiezh, dreist-holl hini an [[ideologiezh republikan]]. War un dro en deus prederiet war mennozh an diskelaouiñ. ====''[[Aber (kelaouenn)|Aber]]''==== *''Aristotelez : e vuhez, e oberenn'', Nnn 21 *''[[Epikouros]] ha [[Xenon]] : eurvad ha dlead'', Nnn 25 *''Philo-sophia : an darlizh'', Nnn 26 *''Philo-sophia : an distro da [[Hellaz]]'', Nnn 29 *''Natur an den'', Nnn 33 ====''[[Al Lanv]]''==== *''Heidegger'', Nnn 107 *''Ar republikanouriezh : ar reizhabegañ ideologel'', Nnn 108 *''Arvezioù pennañ ar republikanouriezh'', Nnn 109 *''Ar [[republikanouriezh]] : Al [[Laikelezh]]'', Nnn 110 *''Hag emañ ar brederouriezh war he zalaroù ?'', Nnn 112 *''Heuliadoù ar republikanouriezh : tonkadur ha terkadur an diriegezh'', Nnn 115 *''[[Thales Miletos|Thales]], "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (lodenn gentañ) Nnn 116 *''Thales, "Tarzh-an-deiz ar brederouriezh hellazek"'', (eilvet lodenn) Nnn 117 ====''[[Al Liamm]]''==== *''Ar Gwir Vrezhoneg'', Nnn 270 *''War hentoù Gourbannoù Sant Eosten'', Nnn 270 *''Buhez Platon'', Nnn 305 *''Kelennadurezh Platon hag ar [[Sofist]]ed'', Nnn 308, miz Mae-Eost 1998, p. 302 -317 *''Kelennadurezh Platon'', Nnn 309 *''Stad-Broad hag ideologiezh'', Nnn 310 *''An emsav trabedoniel hag istorel'', Nnn 318 *''An ezreolder gall'', Nnn 332 *''[[Siddarhta]]'', Nnn 336 *''Kelennadurezh [[Bouda]]'', Nnn 337 *''Kelennadurezh Bouda'', Nnn 338 *''Kenavo da [[Youenn Olier]]'', Nnn 348 *''[[Maurice Blondel]] : un hentenn war-zu Doue'', Nnn 352 *''[[Hans Jonas]] : Meizad Doue war-lerc'h Auschwitz'', Nnn 360 *''Meizad Doue en hon amzer'', Nnn 365 ====''[[Barr-Heol]]''==== *''Kudenn ar Vroad'', niverenn 15 Skol an Emsav 1975 ====''[[Imbourc'h]]'' ha ''[[Kannadig Imbourc'h]]''==== *''Petra eo ar brederouriezh ?'', 1985, niv. 191-192 ; *''Petra eo ar savelennoù ?'', 1986, niv. 195 ; *''Petra eo an anaout ?'', 1987, niv. 207 ; *''Petra eo ar wirionez ?'', 1987, niv. 214 ; *''An hentennoniezh anadennoniel'', 1989, niv. 238 ; *''Kanaouenn an den marvel'', pezhig-c'hoari, Niv 244 ; *''Petra eo an "derc'had" pe ar faltazi ?'', 1990, niv. 250 ; *''[[Ludwig Wittgenstein]]'', 1990, niv. 245 ; *''Tarzh-an-deiz ar brederouriezh c'hresiat'', 1991, niv. 262 ; *''[[Parmenidos]] hag [[Heraklitos]]'', 1991, niv. 262 ivez ; *''Petra eo ar soñjerezh ?'', 1992, niv. 275 ; *''Ar [[Sofisted]]'', 1994, niv. 289 ; *''[[Sokratez]]'', 1994, niv. 295 ; *''Sokratez hag ar Sofisted'', 1995, niv. 307 ; *''Petra eo an talvoudoù ?'', 1996, niv. 319 ; *''Tarzh-an-deiz ar [[kenedoniezh|genedoniezh]]'', 2002, niv. [[Kannadig Imbourc'h]]. *''Diwar-benn ar [[Boudaegezh|Voudaadegezh]]'', 2002, niv 4 Kannadig Imbourc'h. ===Skridoù all=== *Ar gerva prederel evit Diwan *Lies pennad e galleg hag e brezhoneg e meur a gelaouenn, dreist-holl e Breizh-Info ha Bretagne-Hebdo evit difenn enor [[Roparz Hemon]] ha displegañ meizad an diskelaouiñ. {{DEFAULTSORT:Kerrain,Fanch}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1938]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Prederourien Breizh]] [[Rummad:Kelennerien Breizh]] [[Rummad:Unvaniezh Demokratel Breizh]] [[Rummad:Priz Langleiz]] asjz50ajgiqvxf3wq3b0tvgqkx3lgyn Didjeridou 0 22132 2195661 2156308 2026-07-24T11:29:39Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195661 wikitext text/x-wiki Ur [[Benveg-seniñ]] dre aer eo eus hanternoz [[Aostralia]] hag a vez sonet gant kentidi ar vro. Ur seurt "korn-boud" e koad eo. Talvezout a ra ar ger "didgeridou" kement ha « koad kalfichet ». Kinniget e voe d'an dud wenn evit ar wech kentañ e 1900 gant Herbert Basedow (kentañ Gwarezour Meur ar Gentidi etre 1899 ha 1913). [[Skeudenn:Didgeridoo Entier1.jpg|thumb|350px|Un didgeridou. Ar benveg-mañ a zo kinklet muioc'h evit kustum.]]Implijet e veze gant ar re-mañ evit dezrevelliñ mouezh an emu a-benn tapout al loen aezetoc’h. A bep seurt anvioù all a vez roet d’an didjeridou hervez ar meuriadoù kentidi : yiki-yiki, ngarrriralkpwina, wuyimbam… == Luderezh == Estreget gant an dud o-unan e vez graet an didgeridou. Da gentañ e vez dibabet gwez [[eukaliptus]] gant al luder, gwez bet debret o diabarzh gant [[laou-koad]], ar pezh a lak ar son da vezañ muioc’h « douar-heñvel ». Evel-just, e vez ret d’an dud peurlipat al labour kleuziañ ha kizellañ a-benn kaout ur son vrav ha reizhañ ar benveg.[[Skeudenn:Didgeridoo Embout1.jpg|frame|Ar vuzell e koar a zeu da wakaat a-vuzul ma c'hoarier, ar pezh a siell an aer gwelloc'h c'hoazh.]] Goude se e vez troc’het al lodenn vat eus ar c'hef. Gwechall e veze implijet bouc’halioù maen da droc’hañ ar gwez. Bremañ e vez implijet heskennoù-dre-dan ha binvioù arnevez. Lakaet e vez ar c’hef gwezenn dindan an dour e-pad 5 devezh, ha goude se e vez aezet tennañ ar c’hoad laosk eus kreiz ar benveg. Etre 1 metrad ha 3 metrad hirder a vez enne. Peurvuiañ e vezont kinklet hervez boazioù arzel ar gentidi. == Industriezh arnevez an didgeridou == An darn vrasañ eus an didgeridouioù a vez graet a-vil-vern e labouradegoù hag eostet e koadeier Aostralia, alies gant embregerezhioù e dalc'h nann-kentidi hag a-wechoù gant kentidi o-unan. Sevel a reer, zoken, binvioù 'zo e plastik, lêr, gwer, [[agav]], [[yuka]], [[bambou]], hag e danvezioù all c'hoazh. == Titouroù dedennus ouzhpenn == Bez' ez eus bet graet ur studiadenn e 2005 hag a zo bet embannet gant ar [[British Medical Journal]], e-lec'h ma'z eus bet diskouezet e c'helle seniñ an didjeridou sikour an dud da goazhañ ar [[roc'herezh]] hag [[apnea ar c'housked]], hag ivez ar c'hoant kousket war-greiz an deiz[http://bmj.bmjjournals.com/cgi/content/abstract/bmj.38705.470590.55v1]. An digarez evit se a zo e vez kreñvaet kigennoù ar [[briant]], ar pezh a harz oute da vlotaat diwezhatoc'h e-kerzh ar c'housked. == Sonerien didgeridou vrudet == * [[Mark Atkins]] * [[Jay Atwood]] * William Barton [https://web.archive.org/web/20061205011908/http://didgesphere.com/] * [[David Blanasi]][https://web.archive.org/web/20060819230757/http://whitecockatoo.com/blanasi.htm] * [[Andy Billings]] * [[Wallis Buchanan]] * [[John Butler]] * Bruce Copley [https://web.archive.org/web/20090802091808/http://www.aahalearning.com/] * Ash Dargan [http://www.ashdargan.com/] * [[Alan Dargin]] * [[Stuart Dempster]] * [[Darryl Dikarrna]] * [[Ernie Dingo]] * [[Grahm Doe]][https://web.archive.org/web/20070106043908/http://www.didgeridoostore.com/dvd.htm] * [[Douglas Ewart]] * [[Tom Fronza (didgeridoo)|Tom Fronza]] * [[Ganga Giri]][http://www.gangagiri.com/] * Andy Graham [http://www.andygraham.net] * [[Rob Grant]] * [[Rupert Grint]] * [[Djalu Gurruwiwi]] * [[Rolf Harris]] * [[David Hudson]] * Marko Johnson [http://www.rounddoor.com] * [[Scott Johnson]] * [[Stephen Kent]] * Jeremy Lembo [http://www.didgrevolution.com] * [[Christian Lindberg]] * [[Wandjuk Marika]][http://www.manikay.com/films.shtml] * [[Charlie McMahon]] * [[Adam Plack]][http://www.users.bigpond.com/apertout/Nomad.htm] * [[Xavier Rudd]] * Manfred Scheffknecht [https://web.archive.org/web/20070509012357/http://www.spiritofarts.ch/] * [[Will Seachnasaigh]][https://web.archive.org/web/20060910231342/http://portalmarket.com/dreamings.html] * [[Stephen Wehmeyer]] * [[Graham Wiggins]] * [[David Williams (didgeridoo)|David Williams]] * [[Gapanbulu Yunupingu]] * [[Makuma Yunupingu]] * [[Yomunu Yunupingu]] * [[Tom Evans]] * [[Rob Fraser]] * [[Natalie Small]] * [[Charlie Small]] * [[Talle E. Wacker]] == Gwelit ivez == * [[List of Australian Aboriginal musicians]] * [[Music of Australia]] * [[Circular breathing]] * [[Erke]] == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20210307170314/http://www.ididj.com.au/ iDIDJ Australia: Lec'hienn sonerien didgeridou Aostralia] * [http://www.dreamtime-didjeriduw3server.com/ Dreamtime, lec'hienn Roll Lizheroù ar "World Famous Didjeridu" ] * [http://www.phys.unsw.edu.au/~jw/dij/dij.html Fizik ar benveg] * [https://web.archive.org/web/20061209122348/http://www.hauart.de/flash/yedakiwork1.html Evit gwelout penaos dic'hwezhañ a-gelc'h - Flashmovie] * [http://www.didge.nl Dic'hwezhañ a-gelc'h] * [http://www.EdDrury.com Ur bern pennadoù, atersadennoù] * [http://www.phys.unsw.edu.au/~jw/didjeridu.html Akoustik an Didgeridou] digant [http://www.phys.unsw.edu.au/music Music Acoustics] e UNSW * [https://web.archive.org/web/20070225164253/http://music.wikiot.com/MusicWiki/Category:Didgeridoo Didgeridoo at Wikiot.com] - Ur pennad wiki gouestlet d'ar sonerezh. Ennañ e vo kavet kentelioù hag an doare da sevel binvioù didjeridou. * [https://web.archive.org/web/20210818172932/http://www.aboriginalarts.co.uk/ Aboriginal Arts:] Gwir oberennoù kentat, o sevenadur, an doare ma vez sonet ar benveg hag ur bern fichennoù mp3. * [https://web.archive.org/web/20170912160211/http://corroboree.tk/ Corroboree association] Kevredigezh eus hanternoz Bro-C'hall. * Titouroù war an arz [https://web.archive.org/web/20061005030046/http://www.bushcrafts.com.au/Info_pages/Didgeridoo_making.html make], [https://web.archive.org/web/20061206121048/http://www.bushcrafts.com.au/Info_pages/Didgeridoo_stores.html buy], [https://web.archive.org/web/20061007024019/http://www.bushcrafts.com.au/Info_pages/Didgeridoo_playing.html play], [https://web.archive.org/web/20061005025225/http://www.bushcrafts.com.au/Info_pages/Didgeridoo_care.html care] diwar-benn an didjeridouioù ha traoù all. * [https://web.archive.org/web/20061104171924/http://www.didgesbrew.de/how_to_play_didgeridoo.html Playing the Didgeridoo - A Foundation] begoù, ha doareoù da son. Gant MP3-où. * [http://www.didgeworld.com DidgeWorld] Liammañ rouedad sonerien didjeridou ar bed. [[Rummad:Binvioù-seniñ dre c'hwezh]] 3k7h07x5p5wd7xviv4iprbnbakhauaj Bisignano 0 23098 2195645 2032744 2026-07-24T08:24:37Z Huñvreüs 54570 -patrom n’eus ket anezhañ 2195645 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox kumunioù Italia | anv = Bisignano | anvYezh = Bisignano | Yezh = italianek | anvYezh2 = Visignànu | Yezh2 = kalabrezek | skeudenn = | alc'hwez = | ardamezioù = | banniel = | rannvro = Calabria | proviñs = Proviñs Cosenza | maer = Umile Bisignano | amzer-gefridi = abaoe [[2007]] | poblañs = 10436 | deiz-pob = 30-04-2012 | gorread = 86.2 | hedred = 16.28333 | ledred = 39.51667 | uhelder = 350 }} '''Bisignano''' a zo ur gumun hag ur gêr ag [[Italia]], lec'hiet e [[proviñs Cosenza]], rannvro [[Calabria]]. [[Rummad:Kêrioù Calabria]] iars28wcbdbgggfdot9v3pe384uf8j1 2195648 2195645 2026-07-24T08:28:41Z Huñvreüs 54570 -infobox (un databox zo dija) 2195648 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Bisignano''' a zo ur gumun hag ur gêr ag [[Italia]], lec'hiet e [[proviñs Cosenza]], rannvro [[Calabria]]. [[Rummad:Kêrioù Calabria]] ohlj4wo8d1u0cq15040orwdtgxi4v3f Dinarzh 0 30240 2195662 2190084 2026-07-24T11:54:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195662 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | skeudenn = France Bretagne Ille-et-Vilaine Dinard 06.jpg | Yezh = gallaouek | anvYezh = Dinard | anvOfisiel = Dinard | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | kanton = [[Kanton Sant-Maloù-2|Sant-Maloù-2]] | maer = Arnaud Salmon | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Aod an Emrodez|KK Aod an Emrodez]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Maloù (Voynet)|Bro Sant-Maloù]] | gorread = 7.84 | ledred = 48.6333333333 | hedred = -2.06027777778 | uk = | ubi = 0 | ubr = 56 | alc'hwez = Tiez-hañv e Beg ar Vilinig. | ardamezioù = Blason ville fr Dinard (Ille-et-Vilaine).svg }} '''Dinarzh''' a zo ur [[kumun|gumun]] eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]] e [[Bro-Sant-Maloù]], war aber ar [[Renk]] e-tal [[Sant-Maloù]]. Ur c'houronklec'h brudet eo, roet ar brall dezhañ gant ar Saozon e fin an {{XIXvet kantved}}. == Douaroniezh == [[Restr:Dinard_Panorama,_Brittany,_France_-_July_2011.jpg|560x560px|thumb|Aod ar Prioldi, war an aber, Gouhere 2011.|kleiz]] War aod [[Mor Breizh]] emañ Dinarzh, e lez kleiz [[aber]] ar stêr [[Renk]]; e lez-dehoù an aber emañ [[Sant-Servan]], stag ouzh [[Sant-Maloù]] hiriv. ===Stêrioù=== *Ur stêr, ar [[Renk]]. *Ur wazh, ar ''Barbine'', e en em daol er Renk, e ''Traezheg ar Prioldi''. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Dinarzh''|gwalarn={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|norzh={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|biz={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Meurvor Atlantel]]''}}|kornôg=[[Sant-Luner]]|reter={{Splannañ|#CCEAFF|''[[Renk (stêr)|Renk]]''}}, [[Sant-Maloù]]|gevred=[[Kerricharzh-an-Arvor]]|su=[[Pleurestud]]|enklozadur=}} == Istor == * Savet eo bet Dinarzh etre bourk kozh [[Sant-Enogad]] hag an aber, dirak an draezhenn vras, ha "Sant-Enogad" e oa anv ar gumun betek 1879, "Dinarzh-Sant-Enogad" etre 1879 ha 1921 ha Dinarzh hepken abaoe. === {{XIVvet kantved}} === [[Yann IV Moñforzh|Yann IV]], bet ganet da vare [[Brezel hêrezh dugelezh Breizh|brezel an Hêrez]], a voe desavet e Bro-Saoz betek e driwec'h vloaz. Anavezet e voe da Zug Breizh nemetañ e 1365 hervez [[Kentañ Feur-emglev Gwenrann]] da heul e drec'h war [[Charlez Bleaz]] en [[Emgann an Alre|Alre]] hag a verkas diwezh ar brezel. Met ezhomm en doa eus harp ar Saozon, ha pa darzhas ar brezel etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz e 1369 e sinas dre guzh un emglev gant ar Saozon. [[Charlez V (Bro-C'hall)|Charlez V]], roue Frañs, a gasas da Vreizh un arme renet gant [[Beltram Gwesklin]] hag a lakaas embann an emglev war ar groaz. Dilezet gant holl aotrouien ar vro e rankas Yann IV mont en-dro d’an harlu da Vro-Saoz d'an [[28 a viz Ebrel]] [[1373]]. E [[1378]] e kredas da Charlez V e oa deuet poent lakaat e grabanoù war Breizh. Siwazh dezhañ, n'en doa ket priziet nerzh ar santad broadel breton. Sevel a reas ar boblañs a-enep dezhañ, forzh pe du e vefe bet hini pe hini e-doug brezel an Hêrezh. Aspedet e voe Yann IV da zont en-dro. Dilestriñ a reas hemañ e porzh Dinarzh d'an [[3 a viz Eost]] [[1379]]. Degemeret e voe gant un engroez entanet, gant [[Janed Pentevr]] (intañvez Charlez Bleaz), ha gant holl noblañsed ar vro. Taolennet eo an degouezh-se er sonenn hengounel milanavezet ''[[An Alarc'h (kanaouenn)|An Alarc'h]]'' he zitl, bet embannet gant [[Théodore Hersart de La Villemarqué|Kervarker]] er [[Barzhaz Breizh]]. D'an [[3 a viz Eost]] [[1929]], da-geñver 650{{vet}} deiz-ha-bloaz dilestradeg Yann IV, e voe staliet un izelvos en arem (s.o. al luc'hskeudenn a-us) e porzh Dinarzh; e welet a c'haller war ''pourmenadenn ar loargann'', eus tu hanternoz ar ''Yacht Club''. === [[Dispac'h Gall]] === Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: graet e voe al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person en ur sevel diferadennoù na c'hellent ket bout degemeret gant ar [[Bodadenn vonreizhañ vroadel|Vodadenn vonreizhañ vroadel]]<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.20</ref>. === {{XXvet kantved}} === [[Skeudenn:Dinard Plage de l'Ecluse-2007-08-08.jpg|thumb|Traezhenn ar Skluz e Dinarzh.]]Ur gêr diouzh ar c'hiz e oa deuet da vezañ, e penn kentañ an {{XXvet kantved}}, gant Saozon binvidik o sevel tier eno. [[Mari Manac'h]], a orin eus [[Benac'h]], anavezet evel ''Lady Mond'', gwreg sir Mond, roue an nikel, he doa un ti eno anvet ''Castle Mond''. Niverusoc'h eo hañvourien Pariz en hon amzer. Brudet eo an traezhennoù, ar c'hazino, fest filmoù Breizh-Veur. ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 344 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19064] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>. ==== [[Repuidi Brezel Spagn e Breizh]] ==== * E miz Meurzh 1940 e teuas ur repuad gant e diegezh eus Aodoù-an-Hanternoz da gelenn el Lycée Pierre-Corneille deut a Bariz<ref>{{fr}}Isabelle Le Boulanger, ''L'Exil espagnol en Bretagne 1937-1940'', Coop Breizh, 2016, pajennoù 289</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 60 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. * D'an [[11 a viz Eost]] [[1940]] e kouezhas un nijerez ''[[Bristol Blenheim|Blenheim]] IV'', marilhet T1850 ha kodet OM-?, eus ar ''107 th Squadron'' eus aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet (''[[Royal Air Force]]'') bet kaset e gefridi war-zu Dinarzh; he zri nijour a varvas, o c'horfoù ne voent ket adkavet<ref name="Pertes RAF">{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesraf.html Pertes RAF]</ref>. * D'an [[11 a viz Meurzh]] [[1943]] e kouezhas daou garr-nij ''[[De Havilland DH.98 Mosquito|Mosquito]]'' NF.Mk.II marilhet DD661 ha DD721 eus ar ''264st Squadron'' eus ar ''[[Royal Air Force]] Volunteer Reserve'' (aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet) e donvor Dinarzh; lazhet e voe ar pevar nijour, unan anezhe a voe beziet en ''Dinard English Cemetery'', ul lodenn eus bered nevez kumun Dinarzh, ne voe ket adkavet ar c'horfoù all<ref name="Pertes RAF"/>. * D'ar [[7 a viz Even]] [[1944]] e voe taolet ur c'harr-nij ''[[Hawker Typhoon|Typhoon]] Ib'' marilhet MN515 eus ar ''263rd Squadron'' eus ar ''[[Royal Canadian Air Force]]'' (aerlu Kanada) d'an diaz gant ar ''[[Flak]]'' nepell diouzh enez [[Sezambr]]; implijet e voe e harz-lamm gant ar sturier ha gwelet e voe o neuial tro 500 m diouzh kêr-gozh [[Sant-Maloù]] a-raok ma'z eas diwar wel; ne voe ket adkavet e gorf<ref name="Pertes RAF"/>. * D'an [[29 a viz Gouere]] [[1944]] e kouezhas ur c'harr-nij ''[[Lockheed P-38 Lightning|P-38J]]'' (marilhet 42-67304) eus aerlu ar Stadoù-Unanet (''[[United States Army Air Forces]]'') er ''Rue des Vergers'' e kêr Dinarzh; e sturier a voe tapet d'an [[Alamagn|Alamaned]], gallout a reas achap d'an [[3 a viz Eost]] [[1944]]<ref name="Pertes USAAF">[http://www.absa3945.com/airfield/pertesusaaf.html Pertes USAAF]</ref>. * E-doug un nebeud deizioù ([[9 a viz Eost]] [[1944]] - [[12 a viz Eost]] [[1944]]) e voe kollet pemp karr-nij anavezedenniñ ''[[Piper L4]]'' gant tirlu [[SUA]] e Dinarzh: ** daou d'an 9 (pevar milour lazhet, daou anezhe a zo douaret er [[Brittany American Cemetery and Memorial|Brittany American Cemetery]] e [[Montjoie-Saint-Martin]] e departamant [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]); ** unan d'an 10 (daou vilour lazhet, douaret int er Brittany American Cemetery e Montjoie-Saint-Martin); ** daou all d'an 12<ref name="Pertes USAAF"/>. * Dieubet e voe Dinarzh d'ar [[15 a viz Eost]] [[1944]] gant ar ''83rd Infantry Division'' hag ar ''121st Infantry Regiment'' eus ar ''8th Infantry Division'' eus [[US Army|tirlu ar Stadoù-Unanet]]<ref>{{fr}}[http://fr.narkive.com/2005/8/15/1777438-39-45-jours-de-guerre-15-aout.html 39-45 Jours de guerre]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas c’hwec’h milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19064&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas seizh milour eus ar gumun<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=19064&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == * 3,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 347</ref>. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 52 skoliad (10,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{fr}}[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == Dinarzh en deus kenkizoù e-leizh, manerioù ha 6 monumant istorel. * Prioldi Dinarzh savet e [[1324]] * Ti ar [[Edward of Woodstock|Priñs Du]] savet er {{XIVvet kantved}} * kreñv [[enez Harbour]] * ar savlec'h bevoniezh-vor * Monumant ar re varv, bet dioueliet d’an [[11 a viz Du]] [[1927]], luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/14025/dinard-place/ Université de Lille]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=19064 Memorial Genweb]</ref>. === Bered ar C'hommonwealth: ''Dinard English Cemetery'' e bered nevez kumun Dinarzh === {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Canadian Red Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]] |1 ([[Aerlu]]) |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |59 ([[Aerlu]]: 10; [[Morlu]]: 49) |- |Dianv |49 |- | '''Hollad''' | '''109''' |} Ul lodenn eus bered Dinarzh a oa bet gouestlet d'ar [[Breizh-Veur|Vreizhveuriz]] gant ar gumun a-raok an [[Eil brezel-bed]]. Implijet e voe e-pad ar brezel da zouarañ milourion eus ar C'hommonwealth. Re ar [[Morlu]] a varvas pa'z eas an ''H.M.S. Charybdis'' d'ar strad d'an [[23 a viz Here]] [[1943]]<ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_reports.aspx?cemetery=2090371&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. === Traezhennoù === Peder zraezhenn bennañ zo er gumun gant ur post evezhiañ hag aveadurioù evit an hañv : * traezhenn Port-Gwenn (''Port-Blanc''), e kumun [[Sant-Luner]] war un dro, an dachenn-gampiñ kêr en he hed<ref>{{liamm web|url=http://www.camping-port-blanc.com/camping-bretagne/ille-et-vilaine.html|titl=Kinnig tachenn-gampiñ kêr Dinarzh|embanner=}}</ref> ; * traezhenn Sant-Enogad, e-kichen karter kozh [[Sant-Enogad]] ; * traezhenn ar Skluz, traezhenn bennañ ar gêr e-kichen ar c'hreiz-kêr. A-hed anezhi emañ ar c'hazino, ar poull-neuial ha palez ar C'hendalc'hioù ; * traezhenn ar Prioldi, e penn reter pormenadenn ar Sklaer Loar. <gallery> Dinard plage Saint-Énogat.jpg|Traezhenn [[Sant-Enogad]]. Les plages de Port Riou et de Saint-Enogat.JPG|Traezhenn Porzh-Riou en dalenn gentañ ha traezhenn Sant-Enogad en eil talenn. Dinard Plage de l'Ecluse-2007-08-08.jpg|Gwell a-vras eus traezhenn ar Skluz. La plage de l'Ecluse à marée basse.JPG|Traezhenn ar Skluz e Dinarzh da vare izel. Tentes-dinard.jpg|Teltennoù traezhenn ar Skluz. </gallery> == Sevenadur == === Obererezhioù, abadennoù ha darvoudoù === * marc'had teir gwech bep sizhun war reper ar C'hoc'hu * marc'had ar plant * foar ar c'hozighelloù * [[Festival ar Film breizhveuriat Dinarzh]] bep miz Here * [[Dinard Comedy Festival]], festival fent etre fin miz Ebrel ha penn-ketañ miz Mae, * sizhun ar sinema alaman etre fin miz Mae ha penn-kentañ miz Even * ar regata [[Cowes]]-Dinarzh aozet gant sikour Yacht Club Dinarzh === Sport === ==== Marc'hegerezh ==== Jumping etrebroadel 5 sterenn, bep miz Gouere. ==== Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn ==== * [[1añ Gouere|1{{añ}} a viz Gouere]] [[1948]] : 2{{l}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1948|Tro Bro-C'hall]] etre [[Trouville-sur-Mer]] ([[Calvados]]) ha Dinarzh ; trec'h eo [[Vincenzo Rossello]] ([[Italia]]). * [[2 a viz Gouere]] [[1948]] : 3<sup>e</sup> tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1948|Tro Bro-C'hall]] etre Dinarzh ha [[Naoned]] ; trec'h eo [[Guy Lapébie]]. * [[17 a viz Gouere]] [[1950]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] etre [[Rouan]] ([[Seine-Indérieure]]) ha Dinarzh ; trec'h eo [[Giovanni Corrieri]] ([[Italia]]). * [[19 a viz Gouere]] [[1950]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1950|Tro Bro-C'hall]] etre Dinarzh ha [[Sant-Brieg]] (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Ferdi Kübler]] ([[Suis]]). * [[29 a viz Mezheven]] [[1962]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962|Tro Bro-C'hall]] etre Dinarzh ha [[Brest]] ; trec'h eo [[Robert Cazala]]. * [[2 a viz Gouere]] [[1968]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] etre [[Bagnoles-de-l'Orne]] ([[Orne (departamant)|Orne]]) ha Dinarzh ; trec'h eo [[Jean Dumont]]. * [[3 a viz Gouere]] [[1968]] : 6{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1968|Tro Bro-C'hall]] etre Dinarzh hag [[an Oriant]] ; trec'h eo [[Aurelio González Puente]] ([[Spagn]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1989]] : 5{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1989|Tro Bro-C'hall]] etre Dinarzh ha [[Roazhon]] (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Greg LeMond]] ([[Stadoù Unanet]]). * [[6 a viz Gouere]] [[1993]] : 3<sup>e</sup> tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1993|Tro Bro-C'hall]] etre [[Gwened]] ha Dinarzh ; trec'h eo [[Djamolidine Abdoujaparov]] ([[Ouzbekistan]]). * [[7 a viz Gouere]] [[1993]] : loc'hañ a ra 4<sup>e</sup> tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1993|Tro Bro-C'hall]] eus Dinarzh war-du [[Avranches]] ([[Manche]]) (a-benn d'an eur dre skipailh). == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 === <div class="center"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:11000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 bar:2012 bar:2013 text:2013 bar:2017 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 820 bar:1800 from:0 till: 1791 bar:1806 from:0 till: 1988 bar:1821 from:0 till: 1650 bar:1831 from:0 till: 1818 bar:1836 from:0 till: 2193 bar:1841 from:0 till: 2054 bar:1846 from:0 till: 2086 bar:1851 from:0 till: 2266 bar:1856 from:0 till: 2415 bar:1861 from:0 till: 2770 bar:1866 from:0 till: 2784 bar:1872 from:0 till: 2513 bar:1876 from:0 till: 2972 bar:1881 from:0 till: 3849 bar:1886 from:0 till: 4253 bar:1891 from:0 till: 4435 bar:1896 from:0 till: 5095 bar:1901 from:0 till: 4787 bar:1906 from:0 till: 6114 bar:1911 from:0 till: 7003 bar:1921 from:0 till: 6961 bar:1926 from:0 till: 8835 bar:1931 from:0 till: 9090 bar:1936 from:0 till: 7721 bar:1946 from:0 till: 8428 bar:1954 from:0 till: 8540 bar:1962 from:0 till: 9270 bar:1968 from:0 till: 9052 bar:1975 from:0 till: 9234 bar:1982 from:0 till: 9170 bar:1990 from:0 till: 9590 bar:1999 from:0 till: 9918 bar:2006 from:0 till: 10644 bar:2012 from:0 till: 10241 bar:2013 from:0 till: 9839 bar:2017 from:0 till: 10027 </timeline> </div> <ref>[[EBSSA]]</ref> === Tud liammet ouzh kêr === * [[Yann IV Moñforzh|an Dug Yann IV]] a zouar eus Bro-Saoz e dibenn ar {{XIVvet kantved}}. Kontet eo bet an douarañ-se gant unan eus kanaouennoù brudetañ ar [[Barzaz Breiz]] anvet ''An Alarc'h''. Diskouez a ra deroù gounid Yann IV e Breizh. Ur blakenn e hent-bale an heol-loar a zalc'h soñj eus an darvoud-se. * al livour [[Jean Carzou]] ([[1907]]-[[2000]]). E Dinarzh emañ ar mirdi Jean Carzou. *al livour [[Ernest Guérin]] (1887-1952) en deus bevet e Dinarzh hag ur palier arz en doa eno. ==== Tud ganet e Dinarzh: ==== * [[Malo Colas de La Baronnais]] (1770-1795), ofiser chouan * [[Pierre Guillaume Gicquel des Touches]] (1770-1824), ofiser a vor er morlu gall ha goude holandat ==== Tud bet e Dinarzh: ==== * Judith Gautier, merc'h [[Théophile Gautier|Théophile]] ha mignonez [[Victor Hugo]] * [[Victor Hugo]], hag a oa o chom e ti Judith Gautier * [[Thomas Edward Lawrence|Laorañs Arabia]]. E Dinarzh e voe o chom e-pad e vugaleaj kentañ etre 1891 ha 1894 * [[Auguste Lumière|Auguste]] ha [[Louis Lumière]], e 1877. * Albert Lacroix, embanner * [[Kamil Ar Merser Erm]] (Camille Le Mercier d'Erm), barzh, istorour ha broadelour breton ha krouet en doe [[Strollad Broadelour Breiz]] e [[1911]]. Mervel a reas e Dinarzh e [[1978]]. * [[Roger Vercel]], [[Priz Goncourt]] 1934 * [[Agatha Christie]], skrivagnerez eus [[Breizh-Veur]] * [[Edouarzh VII]], priñs Bro-Gembre ha war-lec'h Roue [[bro-Saoz]] * [[Alberzh Iañ a Velgia]] * [[Pablo Picasso]], livour spagnol * [[Winston Churchill]], kentañ ministr ar [[Rouantelezh-Unanet]] * [[Pierre Blayau]], prezidant pennrener, bet prezidant ar PSG * Sir [[Robert Mond]], kimiour ha greantour hag e wreg [[Lady Mond]] * [[Denys de La Patellière]] (1921-2013), filmaozer ha senarioour breizhat, marvet eno * ar familh [[Hennessy]], perc'henn ar [[Cognac]] brudet * [[François Pinault]], den a afer breton * [[Dominique de Villepin]], kentañ ministr gall (2005-2007) * [[Hugh Grant]], aktour eus Breizh-Veur == Aveadurioù == * An Arzhez (''« L'Ourse »''), mediaoueg ar gêr. == Touristerezh == Ur c'houronklec'h brudet eo Dinarzh. Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Germany.svg|border|25px]] [[Alamagn]] | [[Starnberg]] | 1977 |- |[[Restr:Flag of Cornwall.svg|border|25px]] [[Kernev-Veur]] | [[Tewynblustri]] | 1986 |} == Melestradurezh == *[[Kanton Dinarzh|Pennlec'h kanton]] e oa Dinarzh betek 2015. Perzh [[kanton Sant-Maloù-2]] a zo bremañ. ===Maered=== [[Skeudenn:Dinard mairie.JPG|thumb|An ti-kêr]] {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{Dilennad |Deroù=1790 |Penn=1794 |Anv=Jean-François Lechapt |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1794 |Penn=1795 |Anv=Jean Piet |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1800 |Penn=1801 |Anv=Robert Lotelier |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1801 |Penn=1804 |Anv=Victor Poulain |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1804 |Penn=1813 |Anv=Robert Lotelier |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1813 |Penn=1815 |Anv=Victor Poulain |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1815 |Penn=1815 |Anv=Jean-Baptiste Guibourg |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1815 |Penn=1815 |Anv=Robert Lotelier |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1815 |Penn=1828 |Anv=Victor Poulain |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1828 |Penn=1830 |Anv=Servan Couyon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1830 |Penn=1832 |Anv=Joseph Petit |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1832 |Penn=1837 |Anv=Jacques Cadet |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1837 |Penn=1839 |Anv=Servan Hervichon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1839 |Penn=1844 |Anv=Jean Lecourt |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1844 |Penn=1848 |Anv=Servan Hervichon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1848 |Penn=1850 |Anv=Jean Lecourt |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1850 |Penn=1852 |Anv=Julien Lelandais |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1852 |Penn=1857 |Anv=Servan Hervichon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1857 |Penn=1861 |Anv=Jean Bruzzo |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1861 |Penn=1866 |Anv=Auguste Aubert |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1866 |Penn=1870 |Anv=Joseph Boinard |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1870 |Penn=1871 |Anv=Élie Pompon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1871 |Penn=1871 |Anv=Henry Merlin |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1871 |Penn=1876 |Anv=Jean-Marie Simon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1876 |Penn=1900 |Anv=Louis Lhotelier |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1900 |Penn=1908 |Anv=Jean-Marie Degas |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1908 |Penn=1919 |Anv=Paul Crolard |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1919 |Penn=1927 |Anv=Paul Thorel |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1927 |Penn=1930 |Anv=Paul Crolard |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1930 |Penn=1932 |Anv=[[René Kieffer (1880-1945)|René Kieffer]] |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1932 |Penn=1938 |Anv=Lucien Kester |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1938 |Penn=1941 |Anv=Émile Bara |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1941 |Penn=1944 |Anv= Arsène Jeanne |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1944 |Penn=1944 |Anv=Armand Doury |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1944 |Penn=1945 |Anv=Émile Bara |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1945 |Penn=1953 |Anv=Louis Léouffre |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1953 |Penn=1962 |Anv=Yves Verney |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1962 |Penn=1967 |Anv=[[Yvon Bourges]] |Strollad=UNR-UDT |Karg=Ministr (1965-1973 / 1973-1980)<br />Kannad europeat (1973-1975)<br />Senedour (1980-1998)<br />Kannad (1962-1978)<br />Prezidant [[Kuzul Rannvroel Breizh]] (1986-1998)<br />Kuzulier-departamant (1964-1988)}} {{Dilennad |Deroù=1967 |Penn=1971 |Anv=André Masson |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1971 |Penn=1989 |Anv=[[Yvon Bourges]] |Strollad=UDR, RPR |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1989 |Penn=23 Genver 2010 |Anv=Marius Mallet<ref>Roet en doa e zilez d'an 8 Genver 2010. Dave: [http://www.ouest-france.fr/ofdernmin_-Marius-Mallet-le-maire-de-Dinard-demissionne_-1218898_actu.Htm Ouest-France]</ref> |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=23 Genver 2010 |Penn=4 Ebrel 2014 |Anv=Sylvie Mallet<ref>Stéphanie Bazylak, « [http://www.ouest-france.fr/ofdernmin_-Le-conseil-municipal-de-Dinard-vote-pour-Sylvie-Mallet_42314-1237269-pere-bre_filDMA.Htm Dinard, les Mallet restent maîtres de la mairie] », ''[[Ouest-France]]'', 24 Genver 2010.</ref> |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=4 Ebrel 2014 |Penn=10 Ebrel 2017 |Anv=[[Martine Craveia-Schütz]]<ref>« [http://www.ouest-france.fr/une-maire-33-conseillers-municipaux-neuf-adjoints-2106224 Une maire, 33 conseillers municipaux, neuf adjoints] », ''[[Ouest-France]]'', 5 Ebrel 2014.</ref> |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=10 Ebrel 2017 |Penn=4 Gouere 2020 |Anv=Jean-Claude Mahé |Strollad=Kleiz-diseurt |Karg=}} {{Dilennad |Deroù=4 Ebrel 2014 ||Penn=2020 |Anv=Martine Craveia<ref>{{fr}} « [https://www.letelegramme.fr/ille-et-vilaine/dinard/arnaud-salmon-officiellement-maire-de-dinard-04-07-2020-12577132.php Arnaud Salmon officiellement maire de Dinard] », ''[[Le Télégramme]]'', 4 Gouere 2020.</ref> |Strollad=Dehoù-diseurt |Karg=}} {{DilennadBremañ |Deroù=2020 |Anv=Arnaud Salmon|Strollad= |Karg=}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} ==Pennadoù kar== *[[Sant-Enogad]] == Liammoù diavaez == {{commonscat|Dinard|Dinarzh}} * {{en}} {{fr}} [https://web.archive.org/web/20110202142856/http://www.ville-dinard.fr/ Lec'hienn Kêr Dinarzh] * [http://www.dinard.com Al Lec'hienn hag a lâr istor Dinarzh] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307074719/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35093 Geobreizh, Dinarzh] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20070313124921/http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=36024 Lec'hienn an Ensavadur Douaroniel Broadel] * {{fr}}[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=35093&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE Lec'hienn Ensavadur Broadel ar Stadegoù hag ar Studioù Armerzhel (EBSSA)] * {{en}} [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=48.6333333333333&longitude=-2.06027777777778&zoom=8 Kartenn Dinarzh war Mapquest] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20190504111407/http://kougibo.blog.lemonde.fr/page/33/ Dinard…ce je ne sais quoi qui nous charme] (blog) == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù]] [[Rummad:Repuidi Brezel Spagn e Breizh]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Dinarzh|*]] 122uiuex9os1mwdjyqbjwgomzwcsh1f C'hwen 0 33187 2195628 2142814 2026-07-24T00:11:46Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195628 wikitext text/x-wiki {{Taxobox Loen |C'hwen|Puce rat adulte.jpg|C'hwenenn razhed (''Xenopsilla cheopsis'') en he oad gour}} {{Taxobox Phylum | Arthropoda}} {{Taxobox Classis | Insecta}} {{Taxobox Ordo | Siphonaptera}} {{Taxobox Echu}} Ar '''c'hwen''' zo amprevaned bihan hep eskell eus urzhiad ar ''Siphonaptera'' (lod a ra gant an anv ''Aphaniptera'' abalamour m’eo koshoc’h, met ret eo d’an anvioù a-us renk ar c’herentiezhioù heuliañ reolennoù an [[ICZN]]. Abalamour da se e vez graet gant an anv kentañ gant an daksonomourien). Ar c’hwen zo [[arvevad]]ed diavaez a vev o sunañ gwad ar [[bronneg]]ed hag an [[evn]]ed. Diskenn a reont eus amprevaned eus [[kerentiad]] ar [[Boreidae]], zo diaskell ivez ; abalamour da se e c’hallfent bezañ adrenket a-benn ar fin en un isurzhiad e-touez ar [[Mecoptera]]. En amzer dremen, avat, e soñjed peurliesañ e teue ar c’hwen diwar ar [[kelien|c’helien]] ([[Diptera]]), abalamour m’o deus o larvennoù perzhioù heñvel. Forzh penaos, holl ar strolladoù-se zo en ur [[kladenn|gladenn]] a vod lignezioù amprevaned kar-nes. Kinniget eo bet badeziñ ar strolladoù-se [[Mecopteroidea]] hag [[Antliophora]]. ==Morfologiezh hag emzalc’h== [[Skeudenn:Catflea small.jpg|thumb|C'hwenenn kizhier]] Bihan eo ar c’hwen (1, 5 da 3, 3&nbsp;mm hed), eskuit, ul liv teñval dezhe peurliesañ (s.o. liv ruz-gell ar c’hwen kizhier), diaskell gant begoù aozet a-ratozh evit sunañ gwad o ostiz. O c'horf zo gwasket a-gostez, ar pezh a ro o zu dezhe da zilec’hiañ en un doare aes a-dreuz ar vlevenn (pe ar pluñv, ha kement zo…). Hir eo o favioù, reizhet eo o favioù a-dreñv evit lammat (betek 18&nbsp;cm a-serzh ; ha war-hed 33&nbsp;cm a-blaen<ref name="C’hwen, HYG-2081-97">[https://web.archive.org/web/20080303112443/http://ohioline.osu.edu/hyg-fact/2000/2081.html C’hwen, HYG-2081-97] William F. Lyon, [[skol-veur stad Ohio]] Pajenn entomologiezh.</ref>) – war-dro 200 gwezh hed o c’horf e-unan. Korf ar c’hwen zo kalet, lufrus, ha goloet gant kalz blevennoù ha drein berr troet etrezek an tu a-dreñv<ref>[http://edis.ifas.ufl.edu/IG087 C’hwen] - P.G. Koehler ha F. M. Oi., miz Even 1993, adwelet e miz C’hwevrer 2003. Pourchaset gant [[Skol-veur Florida]]</ref>, a ro o zu d’ar c’hwen da dremen aes a-dreuz blev o ostiz. Gouest eo o c’horf da c’houzañv ur gwask bras. Moarvat ez eo un emdroadur evit bevañ en desped d’ar c’hrabiserezh ha kement zo. Alies zoken ne vez ket a-walc’h o moustrañ kreñv etre ar bizied evit o lazhañ. E c’hall bezañ ret o flastrañ etre an ivinoù. Dozviñ a reont vioù gwenn bihan [[hirgelc’h]]iek. O [[larvenn]]où zo bihan ha sklaer gant reunennoù a c’holo o c’horf heñvel ouzh hini ur breñvedenn. N’o deus ket a lagad, ha reizhet eo o genoù evit chaokat. Tra ma vev ar c’hwen en oad gour diwar gwad hepken, o larvennoù a zebr danvezioù a-bep seurt, en o zouez [[fank]] ar c’hwen en oad gour<ref>[http://bugguide.net/node/view/7040 Urzhiad Siphonaptera - C’hwen - BugGuide.Net] 28 a viz Kerzu 2006</ref>. ==Kelc’hiad buhez == [[Restr:Flea Larva.jpg|right|thumb|poltred ul larvenn.]] Ar C’hwen zo amprevaned a dremen dre pevar stad buhez : da gentañ [[kellid]], [[larvenn]], [[nimfenn]] hag [[imago]] (amprevan gour). Kelc’hiad buhez ar c’hwen a grog pa zozv ar parezed goude bezañ debret. Ret eo d’ar c’hwen gour debriñ gwad kent bezañ gouest d’en em barañ<ref>[http://edis.ifas.ufl.edu/IG087 C’hwen] - P.G. Koehler ha F. M. Oi., miz Even 1993, adweleet e miz C’hwevrer 2003. Pourchaset gant [[Skol-veur Florida]]</ref>. Dozvet e vez ar vioù e bernioù eus muioc’h evit 20 vi, peurliesañ war o ostiz, ha ruilhañ a reont war al leur. Al lec’h ma vez an ostiz o vevañ hag o kousket a zeu eta da vezañ al lec’h ma vev ar c’hwen o tiorren. Etre daou zevezh ha div sizhunvezh e laka ar vioù da ziflukañ<ref name="C’hwen, HYG-2081-97"/>. Diflukañ a ra al larvennoù c’hwen diouzh ar vioù ha zebriñ forzh peseurt danvez loenel evel amprevaned marv, [[fank]] ha tammoù plant. Dall int ha tec’hout a reont diouzh goulou an heol. Chom a reont el lec’hioù teñval evel an traezh, ar faoutoù hag ar gwaskoù. P’o devez boued a-walc’h e tro al larvennoù e nimfennoù e korf ur sizhun pe div. Sevel a reont ur boupenn. Goude ur sizhunvezh pe div ouzhpenn ez eo diorroet penn-da-benn ar c’hwen ha prest da zont er-maez eus ar boupenn. Koulskoude e c’hallont chom sioul hep fiñval da c’hortoz ur preizh da dostaat. Daskrenadennoù, trouzioù, tommder ha [[dioksidenn karbon]] zo stimuli a ro da c’houzout d’ar c’hwen ez eus un ostiz tost<ref name="C’hwen, HYG-2081-97"/>. Anavezet eo ar c’hwen evit tremen an goañv e stad larvennoù pe poupennoù. Ur wezh tizhet an oad gour, o fal kentañ zo kavout gwad. Ret eo dezhe debriñ gwad evit [http://edis.ifas.ufl.edu/IG087 gouennañ]. Ar c’hwen en oad gour n’o deus ken ur sizhunvezh pe war-dro evit kavout gwad, ur wezh sortiet eus o foupenn, daoust ma c’hallont chom bev etre daou viz hag ur bloavezh etre daou bred. Pa vez c'hwen gant al loened doñv e hadont vioù c'hwen e pep lec'h. Gortoz a ra ar vioù-se ar mare mat da zozviñ. Pa zozv ur bern war un dro e kaozeer eus ''c'hwen plañcheris''. En ur boblañs c’hwen e kaver 50 % vioù, 35 % larvennoù, 10 % poupennoù ha 5 % c’hwen en oad gour. Hollad kelc’hiad o buhez a c’hall tremen e div sizhun, met gall a ra bezañ astennet da veur a viz pa vez azas an endro. Ar parezed a c’hall dozviñ 500 vi pe muioc’h en o buhez, ar pezh a ro an tu dezhe da baotañ. ==Darempredoù gant an ostiz== [[Skeudenn:Fleabite.JPG|thumb|left|flemmadennoù c’hwen]] Ar C’hwen a flemm ur bern [[mellkeineg]]ed tomm o gwad, en o zouez chas, kizhier, tud, yer, konifled, gwiñvered, razhed ha logod. Ar c’hwen zo un noazadur d’o ostized, hag a ro debron dezhe ar pezh a c'hel lakaat an ostized da glask tennañ an arvevaded dre zantañ, pigosat, krabisat (ha kement zo…) an takad m’emañ ar c’hwen. Lod eus an dud hag eus al loened o deus allergiezhioù da halv ar c’hwen ar pezh a zegas dispuilh dezhe. Flemmadennoù ar c’hwen a zo anat peurliesañ dre c'hwezadur un takad eus ar c’hroc’hen, gant ur merk flemmadenn er c'hreiz, a sav un tamm uheloc’h hag a ro debron. Alies e vez bodet ar flemmadennoù a-strolladoù pe a-linennoù, hag a c’hellont chom debronus hag entanet e-pad meur a sizhunvezh. Ar c’hwen a c’hall ivez lakaat ar blev da gouezhañ abalamour d’ar c’hrabisadennoù ha d’an dantadennoù, ha degas [[anemia]] zoken. E-kichen d’o noazusted, ar c’hwen a c’hall ivez degas kleñvedoù. Da skouer, ar c’hwen a ro ar [[bosenn werblus|vosenn werblus]] peogwir e ro bod da bakteri ''[[Yersinia pestis]]''. Gallout a reont ivez reiñ an [[tifuz]] pe an ''[[himenolepiasis]]''. == Spesadoù paotañ == Ar spesadoù paotañ zo : *''[[Ceratophyllus gallinae]]'' (c’hwen ar yer) *''[[Ctenocephalides felis]]'' (c’hwen ar c’hizhier) *''[[Ctenocephalides canis]]'' (c’hwen ar chas) *''[[Pulex irritans]]'' : (c’hwen an dud) *''[[Tunga penetrans]]'' ar c’hwen-chique *''[[Xenopsilla cheopsis]]'' (c’hwen ar razhed) <gallery> Image:Puce_rat_larve.jpg|Larvenn c'hwen razhed. Skeudenn:Fleadirt.jpg|Kagalennoù c'hwen e blevennoù kazh. Image:Buonanni Puce 1681.png|Buonanni Philippo (1638-1725), skeudennadur eus 1681. </gallery> ===Mammennoù=== *[http://www.pmra-arla.gc.ca/francais/consum/c’hwen-f.html Yec'hed Kanada] ===Liammoù diavaez=== {{commonscat|Siphonaptera|c'hwen}} *[https://web.archive.org/web/20070813235403/http://www.pmra-arla.gc.ca/francais/consum/fleas-f.html Yec'hed Kanada] *[https://web.archive.org/web/20070928095005/http://flea.smart-tricks.com/2007/06/flea-photo.html Poltred Siphonaptera] *[https://web.archive.org/web/20060901093045/http://parents.berkeley.edu/advice/health/fleas.html Kuzulioù db ar c'hwenn] eus Berkeley Parents Network *[https://web.archive.org/web/20070822095941/http://www.lib.uiowa.edu/hardin/md/fleabites.html Liamm da welet poltredoù flemmadennoù c'hwen (Hardin MD/Univ of Iowa)] *[http://www.primalnature.org/wildlife.html Amezeien vat] *[https://web.archive.org/web/20070829115403/http://www.eastvillagepodcasts.com/2006/06/13/my-foot-and-sand-flea-bites/ flemmadenn ur c'hwenenn traezh] *[https://web.archive.org/web/20080528065751/http://www.wood.army.mil/chmdsd/Army_Chemical_Review/pdfs/Jul-Dec%202005/Kirby.pdf C'hwen implijet evel armoù] *[http://www.c’hwencontrol.com Flea Control Guide] *[http://www.beyondc’hwen.com How to Get Rid of C’hwen] == Notennoù == <references/> [[Rummad:Amprevaned]] 9gv4l4sl85tf56jlj7weutfbsi50v2g San Miguel de Tucumán 0 50432 2195621 2195501 2026-07-23T19:32:01Z Kestenn 14086 2195621 wikitext text/x-wiki [[Image:Tucuman Cathedral@sunset.JPG|thumb|200px|right|Iliz-veur San Miguel de Tucumán da serr-noz.]] '''San Miguel de Tucumán''', anvet '''Tucumán''' hepmui alies, eo kêrbenn proviñs [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]] e gwalarn Arc'hantina, war lez ar [[Río Salí-Dulce]], ha hi {{formatnum:1311}} km eus kêr [[Buenos Aires]]. {{formatnum:500000}} a dud zo o chom enni. Pempet kêr vrasañ ar vro eo war-lerc'h Buenos Aires, [[Córdoba]], [[Rosario]], ha [[Mendoza]], dirak [[La Plata]]. ==Tud== Brudet eo skol-veur Tucumán. Ha brudet eo tud Tucumán dre ar bed, ha dreist-holl ar ganerez [[Mercedes Sosa]], ar skrivagner [[Tomas Eloy Martínez]], ar soner [[Miguel Ángel Estrella]], ha re all c'hoazh. <gallery> Restr:Federacioneconomica_tucuman.JPG|thumb|200px|right|Dor e doare mare an drevadenn e Tucumán. Restr:LaMerced_Tucuman.JPG|thumb|200px|right|Iliz an Druez.]]Restr:Edificio_la_gaceta_noche.jpg|thumb|200px|Ti ''La Gaceta'', pennañ kazetenn ar gêr. Restr:Universidad_Nacional_de_Tucum%C3%A1n.JPG|thumb|left|200px|Ti Prezidant Skol-veur Tucumán. Restr:06. Tucuman (14), Templo de San Francisco.JPG|thumb|200px|Templ Sant Frañsez. Restr:Tucumán Casa de la Independencia.JPG|thumb|200px|Ti an Dizalc'hted, ma voe embannet Disklêriadur Dizalc'hted Arc'hantina e 1816. </gallery> {{Kêrioù-penn proviñsoù Arc'hantina}} [[Rummad:Tucumán]] [[Rummad:Kêrioù Arc'hantina]] t86kva6sdt5z66gpvwntk6c1w878jaa 2195622 2195621 2026-07-23T19:33:16Z Kestenn 14086 2195622 wikitext text/x-wiki [[Image:Tucuman Cathedral@sunset.JPG|thumb|200px|right|Iliz-veur San Miguel de Tucumán da serr-noz.]] '''San Miguel de Tucumán''', anvet '''Tucumán''' hepmui alies, eo kêrbenn proviñs [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]] e gwalarn Arc'hantina, war lez ar [[Río Salí-Dulce]], ha hi {{formatnum:1311}} km eus kêr [[Buenos Aires]]. {{formatnum:500000}} a dud zo o chom enni. Pempet kêr vrasañ ar vro eo war-lerc'h Buenos Aires, [[Córdoba]], [[Rosario]], ha [[Mendoza]], dirak [[La Plata]]. ==Tud== Brudet eo skol-veur Tucumán. Ha brudet eo tud Tucumán dre ar bed, ha dreist-holl ar ganerez [[Mercedes Sosa]], ar skrivagner [[Tomas Eloy Martínez]], ar soner [[Miguel Ángel Estrella]], ha re all c'hoazh. <gallery> Restr:Federacioneconomica_tucuman.JPG|Dor e doare mare an drevadenn e Tucumán. Restr:LaMerced_Tucuman.JPG|Iliz an Druez. Restr:Edificio_la_gaceta_noche.jpg|Ti ''La Gaceta'', pennañ kazetenn ar gêr. Restr:Universidad_Nacional_de_Tucum%C3%A1n.JPG|Ti Prezidant Skol-veur Tucumán. Restr:06. Tucuman (14), Templo de San Francisco.JPG|Templ Sant Frañsez. Restr:Tucumán Casa de la Independencia.JPG|Ti an Dizalc'hted, ma voe embannet Disklêriadur Dizalc'hted Arc'hantina e 1816. </gallery> {{Kêrioù-penn proviñsoù Arc'hantina}} [[Rummad:Tucumán]] [[Rummad:Kêrioù Arc'hantina]] 53ggbt97serkiio0yrii1wwaqylomr0 2195640 2195622 2026-07-24T08:00:01Z Ar choler 52661 infobox 2195640 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|San Miguel de Tucumán|ddd|talbenn map|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[File:Tucuman Cathedral@sunset.JPG|280px|center]]An liz-veur San Miguel da serr-noz ---- |- | colspan="2"| [[File:EscudoSanMigueldeTucuman.svg|80px|center]] ---- |- | '''[[Ger-stur|Sturiad]]''' || ''Semper prima'' ("Bepred dirak") |- ! colspan="2" style="background-color:#ddd; color:#000; text-align:center;"| Melestradurezh |- | '''[[Riez]]''' || {{Arc'hantina}} |- | '''[[Proviñsoù Arc'hantina|Proviñs]]''' || [[File:Bandera de la Provincia de Tucumán.svg|22px]] [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]] |- | '''[[Maer]]ez || Rossana Chahla <small>(abaoe [[2023]])</small> |- | '''[[Post]]''' || T4000 |- | '''[[Pellgomz]]''' || +54 0381 |- ! colspan="2" style="background-color:#ddd; color:#000; text-align:center;"| Douaroniezh |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| [https://www.google.com/maps/place/26%C2%B049'00.0%22S+65%C2%B013'00.0%22W/@-26.816667,-65.216667,12z/data=!4m4!3m3!8m2!3d-26.816667!4d-65.216667?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcyMS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 26°49′00″ S – 65°13′00″ K] ---- |- | '''Gorread''' || 91 km² |- | '''Uhelder''' || Keitat : 431 metr. |- | '''Poblañs''' || {{formatnum:598835}} a dud <small>([[2022]])</small> |- | '''Stankter''' || {{formatnum:6581}} den/km² |- | colspan="2"| ---- |- | '''Internet''' || [https://www.smt.gob.ar/ www.smt.gob.ar] |} '''San Miguel de Tucumán''', anvet '''Tucumán''' hepmui alies, eo [[kêr-benn]] [[Proviñsoù Arc'hantina|proviñs]] [[Tucumán (proviñs)|Tucumán]] e gwalarn [[Arc'hantina]], war lez ar [[Río Salí-Dulce]], ha {{formatnum:1311}} [[kilometr]] eus kêr [[Buenos Aires]]. Tost da {{formatnum:600000}} a dud zo o chom enni. Pempvet kêr vrasañ ar vro eo war-lerc'h Buenos Aires, [[Córdoba]], [[Rosario]], ha [[Mendoza]], dirak [[La Plata]]. ==Tud== Brudet eo skol-veur Tucumán, ha tud Tucumán dre ar bed, dreist-holl ar ganerez [[Mercedes Sosa]], ar skrivagner [[Tomas Eloy Martínez]], ar soner [[Miguel Ángel Estrella]], ha re all c'hoazh. <gallery mode="packed"> Federacioneconomica_tucuman.JPG|Dor e doare mare an drevadenn e Tucumán. LaMerced_Tucuman.JPG|Iliz an Druez. Edificio_la_gaceta_noche.jpg|Ti ''La Gaceta'', pennañ kazetenn ar gêr. Universidad_Nacional_de_Tucum%C3%A1n.JPG|Ti Prezidant Skol-veur Tucumán. 06. Tucuman (14), Templo de San Francisco.JPG|Templ Sant Frañsez. Tucumán Casa de la Independencia.JPG|Ti an Dizalc'hted, ma voe embannet Disklêriadur Dizalc'hted Arc'hantina e 1816. </gallery> {{Kêrioù-penn proviñsoù Arc'hantina}} [[Rummad:Tucumán]] [[Rummad:Kêrioù Arc'hantina]] h0qn2ic02qqaqy6fgffhqsjphu33kd0 Skol-veur Breizh-Izel 0 52293 2195651 2084345 2026-07-24T09:01:37Z Kestenn 14086 2195651 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Université de Bretagne Occidentale.jpg|thumb|upright=2|Skol-veur Breizh-Izel : rann al lizhiri e Brest.]] '''Skol-veur Breizh-Izel''' pe "Skol-veur Brest" (''Université de Bretagne-Occidentale / UBO'' an anv gallek ofisiel) zo ur skol-veur liesdanvezel staliet e [[Brest]], [[Kemper]] ha [[Montroulez]]. Div dachenn zo dezhi e [[Brest]], unan e kreiz-kêr hag eben e karter ar Bougen. Skourr [[Kemper]] a zo digor abaoe [[1998]] : graet e vez ''Kreizenn skol-veur Pêr-Jakez Heliaz'' anezhañ. War-dro {{formatnum:22500}} studier a zo enskrivet en ur gevrenn warn-ugent. E 2026 e laboure ouzhpenn {{formatnum:2300}} den enni<ref>{{fr}} ''[https://www.univ-brest.fr/fr/page/chiffres-cles-au-15-janvier-2026 Chiffres clés au 15 janvier 2026]'', UBO (lennet d'ar 24/07/2026)</ref>. === Brezhoneg === E 2017 e oa bet sinet ar garta ''[[Ya d'ar brezhoneg]]'' gant ar skol-veur<ref>{{fr}} ''[https://www.ouest-france.fr/bretagne/brest-29200/universite-l-ubo-s-engage-pour-la-langue-bretonne-4748079 Université. L’UBO s'engage pour la langue bretonne]'', Ouest-France, 20/01/2017 (lennet d'ar 24/07/2026)</ref>. == Levrlennadur == * [[Jeremi Kostiou|KOSTIOU Jeremi]], ''Studierien war an dachenn'', e-barzh [[Ya !]], niv. 410, miz Ebrel 2013, p.&nbsp;7. == Liamm diavaez == * {{en}}{{fr}} [https://www.univ-brest.fr/fr Lec'hienn ofisiel] ==Daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Skolioù-meur Breizh]] gjcz2gd8gol4uld8hbfm9sxefpjlg32 2195654 2195651 2026-07-24T09:03:46Z Kestenn 14086 2195654 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Université de Bretagne Occidentale.jpg|thumb|upright=2|Skol-veur Breizh-Izel : rann al lizhiri e Brest.]] '''Skol-veur Breizh-Izel''' pe "Skol-veur Brest" (''Université de Bretagne-Occidentale / UBO'' an anv gallek ofisiel) zo ur skol-veur liesdanvezel staliet e [[Brest]], [[Kemper]] ha [[Montroulez]]. Div dachenn zo dezhi e [[Brest]], unan e kreiz-kêr hag eben e karter ar Bougen. Skourr [[Kemper]] a zo digor abaoe [[1998]] : graet e vez ''Kreizenn skol-veur Pêr-Jakez Heliaz'' anezhañ. War-dro {{formatnum:22500}} studier a zo enskrivet en ur gevrenn warn-ugent. E 2026 e laboure ouzhpenn {{formatnum:2300}} den enni<ref>{{fr}} ''[https://www.univ-brest.fr/fr/page/chiffres-cles-au-15-janvier-2026 Chiffres clés au 15 janvier 2026]'', UBO (lennet d'ar 24/07/2026)</ref>. === Brezhoneg === E 2017 e oa bet sinet ar garta ''[[Ya d'ar brezhoneg]]'' gant ar skol-veur<ref>{{fr}} ''[https://www.ouest-france.fr/bretagne/brest-29200/universite-l-ubo-s-engage-pour-la-langue-bretonne-4748079 Université. L’UBO s'engage pour la langue bretonne]'', Ouest-France, 20/01/2017 (lennet d'ar 24/07/2026)</ref>. == Levrlennadur == * [[Jeremi Kostiou|KOSTIOU Jeremi]], ''Studierien war an dachenn'', e-barzh [[Ya !]], niv. 410, miz Ebrel 2013, p.&nbsp;7. == Liamm diavaez == * {{en}}{{fr}} [https://www.univ-brest.fr/fr Lec'hienn ofisiel] == Gwelet ivez == * [[Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh|LSTKKG]] (Lab-STICC) ==Daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Skolioù-meur Breizh]] ek8rlwmymna7zmrzpzmhrletuj77bt3 Urocissa 0 65489 2195649 2138522 2026-07-24T08:31:56Z Huñvreüs 54570 skeudenn 2195649 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Urocissa''}} {{Taxobox Loen|''Urocissa''|Stavenn Urocissa erythrorhyncha 00.jpg|Urocissa.}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Passeriformes}} {{Taxobox Familia|Corvidae}} {{Taxobox Subfamilia|Cissinae}} {{Taxobox Anv skiantel|Urocissa|[[Jean Cabanis|Cabanis]], [[1851]]}} {{Taxobox Echu}} {{Commonscat}} {{Wikispecies}} '''''Urocissa''''' a zo ur [[genad]] e rummatadur an [[evned]], krouet e [[1851]] gant an [[evnoniour]] [[alaman]] [[Jean Cabanis]], ennañ [[spesad]]où kar d'ar [[pig]]ed. ==Spesadoù hag an [[isspesad]]où anezhe<ref>{{en}} [http://www.worldbirdnames.org/bow/crows/ Roadennoù ''IOC World Bird List'' diwar-benn Corvidae/''Urocissa'' (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Meurzh 2025).]</ref>== Pemp [[spesad]] [[golvaneg]]ed a ya d'ober ar genad : * ''[[Urocissa caerulea]]'', * ''[[Urocissa erythroryncha]]'' ** ''U. e. alticola'', ''brevivexilla'', '''''erythroryncha''''', ''magnirostris'' hag ''occipitalis'', * ''[[Urocissa flavirostris]]'' ** ''U. f. cucullata'', '''''flavirostris''''', ''robini'' ha ''schaeferi'', * ''[[Urocissa ornata]]'', * ''[[Urocissa whiteheadi]]'' ** ''U. w. xanthomelana'' ha '''''whiteheadi'''''. O c'havout a reer en [[Asia]], unnek (11) isspesad dezhe en holl. ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Cissinae]] [[Rummad:Corvidae]] [[Rummad:Evned Azia]] [[Rummad:Genadoù evned]] [[Rummad:Passeriformes]] kxn6nppkt9c4ymntc6r9budqtxfyr7i Montigny-en-Ostrevent 0 84213 2195647 2192723 2026-07-24T08:27:19Z Huñvreüs 54570 reizhet skeudenn 2195647 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- {{Infobox/Titl|<small>Kumunioù Frañs</small>|adafda"|talbenn defaut|000}} |- ! {{Infobox/Titl|Montigny-en-Ostrevent|ff4949|talbenn map|fff}} |- align="center" |colspan="2" | [[Restr:Blason de la ville de Montigny-en-Ostrevent (59) -Nord-France.svg|90px|center]] ---- |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Mairie de Montigny-en-Ostrevent.jpg|250px|center]] An ti-kêr ---- [[Skeudenn:Montigny-en-ostrevent.png|250px|center]] [https://www.google.fr/maps/place/Montigny-en-Ostrevent/@50.3685281,3.1657195,12z/data=!4m5!3m4!1s0x47c2c6167184d777:0x40af13e81645fa0!8m2!3d50.366481!4d3.186042 50° 22' 03" N – 03° 11' 16" R] ---- |- |'''[[Riez]]''' |{{Bro-C'hall}} |- |'''[[Rannvro]]''' |{{FR-NPDC}} |- |'''[[Departamant]]''' |{{FR-Norzh}} |- |'''[[Arondisamant]]''' |[[Arondisamant Douai|Douai]] |- |'''[[Kanton]]''' |[[Kanton Aniche|Aniche]] |- |'''[[Etrekumuniezh]]''' |Cœur d'Ostrevent |- |'''[[Kod INSEE]]''' |59414 |- |'''[[Kod post]]''' |59182 |- |'''Maer''' |Salvatore de Césare ([[2020]]-[[2026]]) |- | colspan="2" | ---- |- |'''Gorread''' |5,42 km² |- align="center" |Uhelder bihanañ |18 m |- align="center" |Uhelder brasañ |40 m |- |'''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> |4 588 (2022) |- |'''Stankter''' |846 ann./km² |- | colspan="2" | ---- |- |'''Internet''' || [https://web.archive.org/web/20210316063646/http://www.montigny-en-ostrevent.com/ Montigny-en-Ostrevent] |} '''Montigny-en-Ostrevent''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. == Istor == === {{XIXvet kantved}} === {| |[[Restr:Gare de Montigny-en-Ostrevent.jpg|thumb|An ti-gar]] |} * Digoret e voe ar porzh-houarn e [[1846]] (linenn [[Douai]]-[[Valenciennes]]). === {{XXvet kantved}} === == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Restr:Château de Montmorency à Montigny-en-Ostrevent.jpg|Kastell Montmorency, {{XIIIvet kantved}}. Restr:ESAT - Château de Montmorency - Montigny-en-Ostrevent 01.jpg Restr:Église Saint-Nicolas de Montigny-en-Ostrevent.jpg|Iliz katolik ''[[Nikolaz Mira|Sant Nikolaz]]'', [[1843]]. Restr:Château de Lambrecht.jpg|Kastell Lambrecht, [[1853]]. Restr:Église Saint-Charles de Montigny-en-Ostrevent (88386).jpg|Iliz katolik ''Sant Charlez'', [[1935]]. </gallery> == Armerzh == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = Ebrel 1940 |Penn = Mae 1965 |Anv =Denis Duez |Strollad = distrollad |Karg = Marc'heg al Lejion ag Enor}} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 2001 |Penn = 2020 |Anv =Jean-Luc Coquerelle |Strollad = distrollad |Karg = }} {{Dilennad |Deroù = 2020 |Penn = 2026 |Anv = Salvatore de Cesare |Strollad = distrollad |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs 1793-2022 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:6000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:700 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:350 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:93 bar:1800 text:1800 bar:1806 text:06 bar:1821 text:21 bar:1831 text:31 bar:1836 text:36 bar:1841 text:41 bar:1846 text:46 bar:1851 text:51 bar:1856 text:56 bar:1861 text:61 bar:1866 text:66 bar:1872 text:72 bar:1876 text:76 bar:1881 text:81 bar:1886 text:86 bar:1891 text:91 bar:1896 text:96 bar:1901 text:1901 bar:1906 text:06 bar:1911 text:11 bar:1921 text:21 bar:1926 text:26 bar:1931 text:31 bar:1936 text:36 bar:1946 text:46 bar:1954 text:54 bar:1962 text:62 bar:1968 text:68 bar:1975 text:75 bar:1982 text:82 bar:1990 text:90 bar:1999 text:99 bar:2006 text:2006 bar:2007 text:07 bar:2022 text:22 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 707 bar:1800 from:0 till: 723 bar:1806 from:0 till: 725 bar:1821 from:0 till: 841 bar:1831 from:0 till: 859 bar:1836 from:0 till: 806 bar:1841 from:0 till: 850 bar:1846 from:0 till: 827 bar:1851 from:0 till: 733 bar:1856 from:0 till: 729 bar:1861 from:0 till: 772 bar:1866 from:0 till: 817 bar:1872 from:0 till: 840 bar:1876 from:0 till: 901 bar:1881 from:0 till: 855 bar:1886 from:0 till: 836 bar:1891 from:0 till: 805 bar:1896 from:0 till: 827 bar:1901 from:0 till: 849 bar:1906 from:0 till: 898 bar:1911 from:0 till: 917 bar:1921 from:0 till: 812 bar:1926 from:0 till: 2405 bar:1931 from:0 till: 2934 bar:1936 from:0 till: 2565 bar:1946 from:0 till: 2848 bar:1954 from:0 till: 3596 bar:1962 from:0 till: 5657 bar:1968 from:0 till: 5756 bar:1975 from:0 till: 5660 bar:1982 from:0 till: 5489 bar:1990 from:0 till: 5452 bar:1999 from:0 till: 4848 bar:2006 from:0 till: 4793 bar:2007 from:0 till: 4785 bar:2022 from:0 till: 4588 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text: </timeline> • Andonioù : Cassini hag [[EBSSA]] * Etre renabloù 1921 ha 1926 e voe ur c'hresk a 296% er boblañs goude savidigezh karterioù-annez evit ar [[mengleuz|vengleuzourion]] hag ur skol. == Tud == [[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]] lngie9ai1t6k66ejg4gweofsu3umxrd Beauvois-en-Cambrésis 0 85326 2195620 2172200 2026-07-23T18:08:23Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195620 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |-bgcolor="#adafda" ! colspan="2" align="center"|'''Kumunioù Bro-C'hall''' |- {{Infobox/Titl|'''Beauvois-en-Cambrésis'''|abcdef|talbenn map|000}} |- align="center" |colspan="2" align="center"|[[Skeudenn:Blason ville fr Beauvois-en-Cambrésis (Nord).svg|90px]] |- |colspan="2" align="center"|[[Skeudenn:Beauvois en Cambrésis former national road.jpg|250px]]<br>An hent-stad kozh er vourc'h |- |[[Riez]] |{{Bro-C'hall}} |- |[[Rannvro]] |{{FR-NPDC}} |- |[[Departamant]] |{{FR-Norzh}} |- |[[Bro hengounel]] | |- |[[Arondisamant]] |[[Arondisamant Cambrai|Cambrai]] |- |[[Etrekumuniezh]] |Caudrésis-Catésis |- |[[Kanton]] |[[Kanton Carnières|Carnières]] |- |[[Kod INSEE]] |59063 |- |[[Kod-post]] |59157 |- |Maer |Gérard Devaux<br>([[Strollad Sokialour Gall]]) |- |Amzer-gefridi |[[2008]]-[[2014]] |- |Gorread |3,52&nbsp;km² |- |Led |50° 08' 19" Norzh |- |Hed |03° 23' 01" Reter |- |Uhelder kreiz |.. m |- align="center" |Uhelder bihanañ |86 m |- align="center" |Uhelder brasañ |121 m |- |Poblañs<br>hep kontoù doubl |2 086 <small>(2007)</small> |- |Stankter |592 a./km² |- |Lec'hienn |[https://web.archive.org/web/20101102222453/http://www.beauvoisencambresis.fr/ Beauvois-en-Cambrésis] |- |} '''Beauvois-en-Cambrésis''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. == Istor == === {{XIXvet}} kantved === === {{XXvet}} kantved === * [[Brezel-bed kentañ]]: ** d'ar [[26 Eost|26 a viz Eost]] [[1914]] e tremen an [[Alamaned]] dre '''Beauvois-en-Cambrésis''' p'emaint o tagañ soudarded ar [[Rouantelezh-Unanet]] <ref>[https://web.archive.org/web/20160810050345/http://sambre-marne-yser.be/article.php3?id_article=44 Sambre-Marne-Yser]</ref>; ** miz [[C'hwevrer]] [[1917]]: annezidi [[Gouzeaucourt]], skarzhet gant an [[Alamaned]], a zegouezh e '''Beauvois-en-Cambrésis''' <ref>[http://contescourt.pagesperso-orange.fr/gouzeaucourt/villagegouz.htm Histoire du Village de Gouzeaucourt]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == {| |[[Skeudenn:Beauvois en Cambrésis church.jpg|left|thumb|180px|An iliz katolik]] |} * Iliz katolik ''Santez Anna'', 1875<ref>[https://web.archive.org/web/20081209010122/http://tourisme-cambresis.fr/commune-12-Beauvois%20en%20cambresis.html Tourisme en Cambrésis]</ref> * Chapel ''Santez Anna'', 1535, adkempennet e 1911<ref>[http://www.tourisme-cambresis.fr/chapelle-sainte-anne.html Tourisme en Cambrésis]</ref> === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Beauvois-en-Cambrésis Communal Cemetery''=== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |5 |- |[[Skeudenn:Flag of New Zealand.svg|24px]] [[Zeland-Nevez]] |2 |- |Dianv |1 |- |'''Hollad''' |'''8''' |- |} Marvet int e e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305084858/http://www.peterswar.net/Nord/Beauvois.htm Traces of War]</ref>. == Armerzh == == Douaroniezh == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl=Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = [[1977]] |Penn = Meurzh 2014 |Anv = Gérard Devaux |Strollad =[[Strollad Sokialour Gall]]|Karg = Kadoriad Kumuniezh Kumunioù ''Caudrésis - Catésis'' }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Emdroadur ar boblañs 1793-2007 == <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:4300 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 626 bar:1800 from:0 till: 372 bar:1806 from:0 till: 483 bar:1821 from:0 till: 799 bar:1831 from:0 till: 913 bar:1836 from:0 till: 968 bar:1841 from:0 till: 1060 bar:1846 from:0 till: 1090 bar:1851 from:0 till: 1051 bar:1856 from:0 till: 1100 bar:1861 from:0 till: 1307 bar:1866 from:0 till: 1477 bar:1872 from:0 till: 1959 bar:1876 from:0 till: 2309 bar:1881 from:0 till: 3333 bar:1886 from:0 till: 3406 bar:1891 from:0 till: 3878 bar:1896 from:0 till: 3990 bar:1901 from:0 till: 3986 bar:1906 from:0 till: 4214 bar:1911 from:0 till: 4105 bar:1921 from:0 till: 3291 bar:1926 from:0 till: 3071 bar:1931 from:0 till: 2881 bar:1936 from:0 till: 2759 bar:1946 from:0 till: 2499 bar:1954 from:0 till: 2548 bar:1962 from:0 till: 2454 bar:1968 from:0 till: 2286 bar:1975 from:0 till: 2260 bar:1982 from:0 till: 2258 bar:1990 from:0 till: 2099 bar:1999 from:0 till: 1994 bar:2006 from:0 till: 2104 bar:2007 from:0 till: 2086 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text: </timeline> </div> <ref>Cassini hag [[EBSSA]]</ref> == Tud == == Liammoù diavaez == == Dave ha notennoù== <references/> [[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Norzh]] igf45cdy8xa5ipei3ie3zgsej3iaiww Bantigny 0 85459 2195612 2127416 2026-07-23T17:03:35Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195612 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:95%;" |- ! colspan="2" style="background-color: #adafda" |'''Kumunioù Frañs''' |- ! {{Infobox/Titl|Bantigny|f01f1f|talbenn map|fff}} |- align="center" |colspan="2" | [[Restr:Blason de la ville de Bantigny (59) Nord-France.svg|90px]]<hr> |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Bantigny mairie.jpg|250px]]<br>An ti-kêr<hr>[https://www.google.fr/maps/place/Bantigny/@50.2336708,3.2270782,12z/data=!4m5!3m4!1s0x47c2b94f778f7bed:0x40af13e81647600!8m2!3d50.228897!4d3.230158 50° 13' 48" N – 03° 13' 51" R]<hr> |- |'''[[Riez]]''' |{{Bro-C'hall}} |- |'''[[Rannvro]]''' |{{FR-NPDC}} |- |'''[[Departamant]]''' |{{FR-Norzh}} |- |'''[[Arondisamant]]''' |[[Arondisamant Cambrai|Cambrai]] |- |'''[[Kanton]]''' |[[Kanton Cambrai|Cambrai]] |- |'''[[Etrekumuniezh]]''' |Cambrai |- |'''[[Kod INSEE]]''' |59048 |- |'''[[Kod post]]''' |59554 |- |'''Maer''' |Yves Marécaille<br>([[2008]]-[[2026]]) |- | colspan="2" | <hr> |- |'''Gorread''' |3,17 km² |- |'''Uhelderioù'''<br>• kreiz<br>• izelañ<br>• uhelañ || <br>48 m<br>29 m<br>65 m |- |'''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small><br>• Stankter || <br>496 (2014)<br>156 ann./km² |} '''Bantigny''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * [[1914]]: d'ar [[27 Eost|27 a viz Eost]] [[1914]] e tremenas ar [[41vet Rejimant Troadegiezh (lu gall)|41vet Rejimant Troadegiezh]] ([[Roazhon]]) eus al lu [[gall]] dre Bantigny p'edo o kilañ dirak an Alamaned<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20160305134506/http://www.sambre-marne-yser.be/article.php3?id_article=147 Sambre-Meuse-Yser]</ref>. * Un ospital milourel alaman a oa er gumun<ref>{{en}}[http://www.margatecivicsociety.org.uk/Margate%20War%20Memorial%20WWI%20Roll%20of%20Honour%20(Servicemen)2.pdf Margate Roll of Honour]</ref>. * Implijet e voe bered ar gumun hag hec'h astenn gant al lu alaman evit douarañ 563 milour alaman ha prizonidi a vrezel, eizh soudard eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha pevar milour eus lu [[Aostralia]]. Ar re-mañ a voe kaset da bered ar C'hommonwealth ''Ontario Cemetery'' e [[Sains-lès-Marquion]] goude ar brezel<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20130720150612/http://ww1cemeteries.com/ww1frenchcemeteries/ontario.htm WW1 Cemeteries]</ref>. * Lazhet e voe daou nijour eus ar [[Royal Flying Corps]] e miz Ebrel 1917. * [[1918]]: kemeret e voe Bantigny gant ar 1{{añ}} Rannlu [[Kanada|Kanadian]] d'an [[30 Gwengolo|30 a viz Gwenholon]] [[1918]]<ref>{{en}}[http://www.1911encyclopedia.org/Battle_Of_Cambrai_-_St_Quentin Classic Encyclopedia]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Bantigny église 2.jpg|An iliz katolik. Bantigny monument Evans.jpg|Ar monumant. </gallery> * Iliz katolik ''Saint Pierre'', eus dibenn an {{XVIIIvet kantved}}, gant lodennoù eus an iliz a-gent eus ar {{XVIvet kantved}}. * Monumant an nijourion vreizhveuriat marvet e 1917. == Armerzh == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl=Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù = Meurzh 2008 |Penn =2023 |Anv = Yves Marécaille |Strollad = |Karg = }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Emdroadur ar boblañs 1793-2007 == <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:580 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 329 bar:1800 from:0 till: 329 bar:1806 from:0 till: 349 bar:1821 from:0 till: 417 bar:1831 from:0 till: 476 bar:1836 from:0 till: 484 bar:1841 from:0 till: 480 bar:1846 from:0 till: 483 bar:1851 from:0 till: 520 bar:1856 from:0 till: 476 bar:1861 from:0 till: 511 bar:1866 from:0 till: 501 bar:1872 from:0 till: 541 bar:1876 from:0 till: 512 bar:1881 from:0 till: 557 bar:1886 from:0 till: 532 bar:1891 from:0 till: 580 bar:1896 from:0 till: 542 bar:1901 from:0 till: 485 bar:1906 from:0 till: 450 bar:1911 from:0 till: 429 bar:1921 from:0 till: 314 bar:1926 from:0 till: 303 bar:1931 from:0 till: 294 bar:1936 from:0 till: 291 bar:1946 from:0 till: 259 bar:1954 from:0 till: 260 bar:1962 from:0 till: 258 bar:1968 from:0 till: 264 bar:1975 from:0 till: 250 bar:1982 from:0 till: 440 bar:1990 from:0 till: 477 bar:1999 from:0 till: 464 bar:2006 from:0 till: 468 bar:2007 from:0 till: 462 TextData= fontsize:S pos:(50,10) text: </timeline> • Mammennoù: {{fr}}Cassini hag [[EBSSA]] </div> == Tud == == Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]] af29r0lbioeh1oeca4ewuk0av51w4k9 Deiziadur holosenek 0 88922 2195657 2144801 2026-07-24T09:52:44Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195657 wikitext text/x-wiki An '''Deiziadur holosenek''', anavet ivez dindan an anv a '''Oadvezh holosenek''' pe '''Oadvezh Mab-den''', zo ur reizhiad kontañ ar bloavezhioù a laka 10 000 vloaz ouzhpenn d'an deiziadur a vez implijet ar muiañ er bed hiziv an deiz hervez reizhiad an ''[[Anno Domini]]'' (AD) hag an [[Oadvezh kumun]] (CE), an [[Deiziadur gregorian]]. Emañ ar bloavezh kentañ tost d'ar mare ma krog ar prantad [[Holosen]] hag an [[Dispac'h neolitek]]. Difennerien an Deiziadur holosenek a zisklêr ez eo aesoc'h bloaziadañ pa reer gantañ war dachenn an [[Douarouriezh]], an [[arkeologiezh]], an [[dendrokronologiezh]] ha war hini an [[Istor]]. Evite ez eo diazezet ivez war un darvoud en deus un dalvoudegezh hollvedel brasoc'h evit an hini a dalvez da zave evit an Deiziadur gregorian. Ar bloazioù eus an Deiziadur gregorian a c'hall bezañ troet e bloavezhioù eus an deizadur holosenek o skrivañ ar sifr "1" dirazo hepken<!--, making it 1{{currentyear}} HE-->. "Oadvezh Mab-Den" a oa kinniget evit ar wezh kentañ gant [[Cesare Emiliani]] e 1993<ref>Cesare Emiliani, "[http://adsabs.harvard.edu/abs/1993Natur.366..716E Calendar Reform]", ''Nature'' '''366''' (1993) 716.</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20170102100216/http://readersadvice.com/mmeade/house/holocene.html The Holocene Calendar] at Meerkat Meade</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20110609201520/http://weseman.com/page.php?form=human_era_calendar The Human Era Calendar] by Harry and Svetlana Weseman</ref>. <!-- ==Motivation== Cesare Emiliani's proposal for a [[calendar reform]] sought to solve a number of problems with the current ''Anno Domini'' era, which number the years of the commonly accepted world calendar. The issues include: * The ''Anno Domini'' era (or Common Era) begins at the presumed year of the birth of [[Jesus Christ]]. * Biblical scholarship is virtually unanimous that the birth of Jesus Christ would actually have been a few years prior to AD 1; for more see [[Dionysius Exiguus]]. This makes the calendar inaccurate insofar as Christian dates are concerned. * BC years are counted down when moving from past to future, thus 44 BC is after 250 BC * The Gregorian calendar has no [[year zero]], with 1 BC followed immediately by AD 1, complicating the determination of the interval between years on opposite sides of the BC/AD era marker. Many historical lives and regimes span that marker. Instead, HE places its [[Epoch (reference date)|epoch]] or year one of the current [[era]] to 10,000 BC. This is a rough approximation of the start of the current [[Epoch (geology)|geologic epoch]], the [[Holocene]] (the name means ''entirely recent''). The motivation for this is that human civilization (e.g., the first settlements, agriculture, etc.) is believed to have arisen entirely within this time. All key dates in human history can then be listed using a simple increasing date scale with smaller dates always occurring before larger dates. ===Conversion=== Conversion to the Holocene Era from Julian or Gregorian AD years can be achieved by adding 10,000. BC years are converted by subtracting the BC year from 10,001. A useful validity check is that the last single digits of BC and HE equivalent pairs must add up to 1 or 11. {| {{fintabell}} |- | '''Events''' | '''Julian or <br> Gregorian years''' | ''' Holocene Era'''<br/>'''Human Era''' |- | End of the [[Paleolithic]] Period,<br>All continents (except [[Antarctica]]) inhabited,<br>[[Neolithic Revolution|Agriculture]] and the domestication of animals begins. | c. 10000 BC | c. 1 HE |- | Earliest [[PPNA Wall of Jericho|walled city]] ([[Jericho]]) | c. 9000 BC | c. 1001 HE |- | Initial [[Jōmon period]] begins | c. 7500 BC | c. 2501 HE |- | Approximate start of the [[8.2 ka event]] | c. 6200 BC | c. 3801 HE |- | First copper found in Middle East - beginning of [[Copper Age]] | c. 6000 BC | c. 4001 HE |- | Approximated date of possible Black Sea inundation [[Black Sea deluge theory]] | c. 5600 BC | c. 4401 HE |- | Approximate start of Northwestern European [[Neolithic#Europe|Neolithic]] | c.5500 BC | c.4500 HE |- | [[Julian Day Number]] 0 | January 1, 4713 BC <br> (from noon UTC) | 5288 HE |- | Day of Creation according to the [[Ussher chronology]] | October 23, 4004 BC | 5997 HE |- | Beginning of construction of [[Passage grave|Passage Graves]] in Ireland | c. 4000 BC | c. 6000 HE |- | Approximate start of the [[5.9 ka event]] | c. 3900 BC | c. 6101 HE |- | [[Hebrew calendar#Epoch|Hebrew calendar's]] epoch | October 7, 3761 BC | 6240 HE |- | [[Mesoamerican Long Count calendar|Mayan creation date]] | August 11, 3114 BC | 6915 HE |- | [[Narmer]] or [[Menes]], [[First dynasty of Egypt|first Pharaoh of the unified Egypt]] | c. 3100 BC | c. 6901 HE |- | Beginning of [[Indus Valley Civilization]] | c. 3000 BC | c. 7001 HE |- | Probable date of the completion of the [[Pyramid of Djoser|first Egyptian pyramid]] | 2611 BC | 7390 HE |- | Beginning of [[Xia Dynasty]] in China | c. 2100 BC | c. 7901 HE |- | [[Moses]] leads the [[Hebrew]]s out of [[Egypt]] according to the Old Testament | c. 1255 BC | c. 8746 HE |- |Foundation of Rome, 1 [[Ab urbe condita|AUC]] | 753 BC | 9248 HE |- | [[Cyrus the Great|Cyrus II]], king of [[Anshan]] and [[Persia]] | 559 BC | 9442 HE |- | Death of [[Alexander the Great|Alexander]]; [[Ptolemy Soter|Ptolemy I Soter]] becomes Pharaoh of Egypt | 323 BC | 9678 HE |- | Empire of [[Ashoka the Great|Asoka]] | 273 BC | 9728 HE |- | Imperial China, [[Qin dynasty]] | 221 BC | 9780 HE |- | Destruction of [[Carthage]] and annexation of the [[Fourth Macedonian War|Macedonian Kingdom]] by the [[Roman Republic|Romans]] | 146 BC | 9855 HE |- | [[Cleopatra VII|Cleopatra's]] suicide and end of [[Ptolemaic dynasty|Ptolemaic Egypt]]. | August 12, 30 BC | 9971 HE |- | [[Augustus]] becomes the first Emperor of Rome | January 16, 27 BC | 9974 HE |- | Birth of [[Jesus|Jesus Christ]], the main character in the books of the New Testament | 5 BC | 9996 HE |- | Death of [[Herod the Great]] | {{nowrap|Late March or Early April, 4 BC}} | 9997 HE |- | Last year of [[Before Christ|BC]] era | 1 BC | 10000 HE |- | First year of [[Anno Domini]] era | AD 1 | 10001 HE |- | Possible year of Jesus' crucifixion | AD 30 | 10030 HE |- | [[Migration Period]] begins, leading to the [[Fall of Rome]] | AD 300–476 | {{nowrap|10300–10476 HE}} |- | [[Constantine I|Constantine]] converts to [[Christianity]]; defeats [[Maxentius]] | AD 312 | 10312 HE |- | [[Edict of Milan]]: freedom of cult for the Christians. | AD 313 | 10313 HE |- | [[Turkic migration]]s begin | c. AD 500 | c. 10500 HE |- | [[Muslim conquests]] begin | AD 632 | 10632 HE |- | The [[Muslim]]s, under the [[Umayyad Caliphate]], reach the [[Iberian Peninsula]]. | AD 711 | 10711 HE |- | [[Great Zimbabwe]] built | c. AD 1000 | c. 11000 HE |- | [[Hindu-Arabic numerals]] introduced to Europe | AD 1202 | 11202 HE |- | [[Osman I]] becomes Sultan of the Ghazi state of [[Söğüt]] and establishes the [[Ottoman Dynasty]]; | AD 1299 | 11299 HE |- | [[Black Death]] reduces Asia and Europe's population by 30% to 60% | AD 1340s | 11340s HE |- | [[Age of Discovery|European expansion and colonization]] begins | AD 1419 | 11419 HE |- | [[Mehmet II]], Sultan of the [[Ottoman Empire|Ottomans]], conquers [[Constantinople]]. | AD 1453 | 11453 HE |- | [[Voyages of Christopher Columbus|European discovery of the New World]] | AD 1492 | 11492 HE |- | [[Vasco da Gama]] reaches India, by sea, through circumnavigating the [[Africa|African continent]] | AD 1498 | 11498 HE |- | Brazil is officially discovered and reclaimed by the Portuguese | April 22, AD 1500 | 11500 HE |- | Fall of the [[Inca Empire]] | AD 1572 | 11572 HE |- | [[United States Declaration of Independence|The United States of America declares independence from Britain]] | AD 1776 | 11776 HE |- | [[French Revolution]] | July 14, AD 1789 | 11789 HE |- | Independence of the [[Hispanic America|Hispanic-American]] countries | AD 1811–30 | 11811–30 HE |- | [[Second Industrial Revolution]] | c. AD 1850 | c. 11850 HE |- | End of the [[Belle Époque]]; [[World War I|First World War]] | AD 1914–18 | 11914–18 HE |- | [[World War II|Second World War]] and [[nuclear technology|nuclear fission]] | AD 1939–45 | 11939–45 HE |- |- | Establishment of the [[United Nations]] | AD 1945 | 11945 HE |- | Conquest of [[Mount Everest]] | AD 1953 | 11953 HE |- | Discovery of [[DNA]] genetic code | AD 1953 | 11953 HE |- | [[Sputnik 1|First artificial satellite (Sputnik I)]] | AD 1957 | 11957 HE |- | [[Yuri Gagarin]] becomes [[Human spaceflight|The first human in space]] | AD 1961 | 11961 HE |- | [[Apollo 11|First human landing on the Moon]] | AD 1969 | 11969 HE |- | [[SN1987A]] | AD 1987 | 11987 HE |- | [[Human Genome Project|Completion of Human Genome Project]] | AD 2003 | 12003 HE |- | [[Boxing Day Tsunami]] | AD 2004 | 12004 HE |- | Current year | AD {{CURRENTYEAR}} | {{#expr:{{{year|<noinclude>{{CURRENTYEAR}}</noinclude><includeonly>{{subst:PAGENAME}}</includeonly>}}}+10000 }} HE |} == See also == * [[Before Present]] * [[Calendar Era]] * [[Common Era]] * [[Julian date]] (JD) – the interval of time in days and fractions of a day since January 1, 4713 BC Greenwich noon, [[Julian proleptic calendar]]. == References == {{reflist}} * {{cite book|author=David Ewing Duncan|title=The Calendar|year=1999|publisher=|pages=331&ndash;332|isbn=1-85702-979-8}} * {{cite book|author=Duncan Steel|title=Marking Time: The Epic Quest to Invent the Perfect Calendar|year=2000|publisher=John Wiley and Sons|pages=149–151|url=http://books.google.com/books?id=fsni_qV-FJoC&printsec=frontcover&pg=PA149 | isbn=9780471298274}} * {{cite book|author=Günther A. Wagner|title=''Age Determination of Young Rocks and Artifacts: Physical and Chemical Clocks in Quaternary Geology and Archeology''|year=1998|publisher=Springer|url=http://books.google.com/books?id=ADuZDCa08kwC&pg=PA48|page=48 | isbn=9783540634362}} * [http://timelines.ws/0A1MILL_3300BC.HTML Timeline of World History] * "[http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1365-2451.2004.00457.x News and comment]", ''Geology Today'', '''20'''/3 (2004) 89–96. --> ==Notennoù== <references/> [[Rummad:Deiziadurioù]] [[Rummad:Arkeologiezh]] [[Rummad:Kronologiezh]] [[Rummad:Holosen]] [[Rummad:Deiziadurioù kinniget]] n1opggm6q94xwylvnlj6rexgatut35o Bavent 0 89640 2195644 2189563 2026-07-24T08:23:51Z Huñvreüs 54570 -skeudenn n’eus ket anezhi 2195644 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = | skeudenn = Bavent, mairie, 2.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason ville fr Bavent (14).svg | logo = | bro = | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Calvados (departamant)|Calvados]] | arondisamant = [[Arondisamant Lisieux|Lisieux]] | kanton = [[Kanton Cabourg|Cabourg]] | etrekumuniezh = [[Normandie-Cabourg-Pays d'Auge]] | bro velestradurel = | maer = Jean-Luc Garnier | amzer-gefridi = 2008-2026 | gorread = 18.45 | hedred = -0.188333 | ledred = 49.230556 | uk = | ubi = 2 | ubr = 66 }} '''Bavent''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Calvados (departamant)|Calvados]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == * War lez ar stêr [[Dives]] emañ Bavent. == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 24 sivil e Bavent abalamour d'ar brezel e [[1944]] e-pad an [[Aloubadeg Normandi|Dilestradeg]], 10 anezhe d'ar [[6 Mezheven|6 a viz Even]]<ref>{{fr}}[http://www.crhq.cnrs.fr/1944/liste-reponses.php Mémorial des victimes civiles en Normandie]</ref>. * Dieubet e voe Bavent gant ''N°4 Commando'' gant [[Bro-C'hall|Gallaoued]] ennañ, (''1st Special Service Brigade'' eus lu ar [[Rouantelezh-Unanet]]) d'an [[18 Eost|18 a viz Eost]] [[1944]]. * Distrujoù bras a oa bet er gumun e-pad an [[Aloubadeg Normandi|emgannoù]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20110729165609/http://www.normandie44lamemoire.com/fichesvilles/bavent.html Normandie 44 - la Mémoire]</ref>. ==== Strollañ kumunioù ==== * [[1974]]: strollet eo bet kumunioù Bavent (984 annezad e 1968) ha [[Robehomme]] (122 annezad e 1954). == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Bavent château.JPG|Kastell Bavent. Bavent château de Béneauville.JPG|Kastell Béneauville. Bavent manoir Venoix.JPG|Ar Maner. Bavent 01.jpg|Iliz katolik ''Saint Hilaire''. Monument aux morts de Robehomme.jpg|Ar monumant. </gallery> * Kastell Bavent, {{XVIIvet kantved}}. * Kastell Béneauville, dibenn ar {{XVIvet kantved}}. * Maner Venoix, {{XVIIvet kantved}}. * Iliz katolik ''Saint Hilaire'' e bourk Bavent, {{XIIvet kantved}}, kempennet kalz en {{XIXvet kantved}}, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/14/accueil_14046.htm Clochers de France]</ref>; * Iliz katolik ''Intron-Varia'' e Robehomme, {{XIXvet kantved}}-{{XXvet kantved}}, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/14/accueil_14046a.htm Clochers de France]</ref>. * Monumant ar re varv e Robehomme. === Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: ''Bavent Churchyard'' === <gallery> Tombe de David Haig Thomas a Bavent.jpg </gallery> {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |[[Skeudenn:Flag of the United Kingdom.svg|24px]] [[Rouantelezh-Unanet]] |1 |- |'''Hollad''' |'''1''' |} Mervel a reas d'ar [[6 Mezheven|6 a viz Even]] [[1944]] e-pad [[Aloubadeg Normandi|Dilestradeg Normandi]] e-pad an [[Eil brezel-bed]]<ref>{{en}}[http://www.inmemories.com/Cemeteries/bavent.htm In Memories]</ref>. == Emdroadur ar boblañs 1962-2021 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=2000 |passo1=250 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2007 |bl9=2009 |bl10=2012 |bl11=2017 |bl12=2021 |p1=905 |p2=984 |p3=993 |p4=914 |p5=1606 |p6=1723 |p7=1739 |p8=1738 |p9=1760 |p10=1731 |p11=1814 |p12=1940 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù Calvados]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Calvados]] grjucw7c5ok9m3a1y7ne5f8prstao1g Dibennañ 0 94338 2195659 2195100 2026-07-24T11:21:43Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195659 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Beheading duke somerset.jpg|thumb|Dug Somerset o vont da vezañ dibennet]] [[Restr:Felice_Beato_%C3%A9xecution.jpg|thumb|Dibennañ e Japan]] [[Restr:Beheadingchina.jpg|thumb|Sinaad o vont da vout dibennet gant soudarded japanat e 1901.]] Dibennañ un den zo kement ha distagañ e [[penn|benn]] diouzh e [[korf|gorf]]. Kement-se a veze graet gwechall gant ur [[kleze|c'hleze]] pe ur [[bouc'hal|vouc'hal]] evel kastiz en [[Europa]], ha gant ur mekanik, an [[dibennerez]], e [[Bro-C'hall]] eus [[1791]] betek [[1977]]. [[Restr:Guerre du Rif massacre 1922.jpg|thumb|E [[Brezel ar Rif]] e veze dibennet ar stourmerien amazigh gant ar [[Regulares]] spagnol en 1922]] ==Istor== [[Restr:Froissart Chronicles, execution.jpg|thumb|Dibennañ tud, e [[Kronikoù Froissart]]]] ===Henamzer=== *[[Judit ha Holofern|Holofern]] *[[Yann ar Badezour]] *[[Paol Tars]] ===Alamagn=== Dibennañ tud a veze graet gant an nazied, evel *[[Sophie Scholl]] hag he breur [[Hans Scholl]] ; ===Breizh=== *[[Markiz Pontkalleg]] (1679-1720) *[[Hélène Jegado‎]] ===Bro-C'hall=== [[Restr:Hinrichtung Ludwig des XVI.png|thumb|upright=1.4|"[[Lazhadenn Loeiz XVI]]", engravadur alaman gant Georg Heinrich Sieveking, 1793.]] E-leizh a dud a voe dibennet e-kerzh an [[Dispac'h gall]], en o zouez: *[[Lazhadenn Loeiz XVI|Loeiz XVI]] hag e wreg *[[Maximilien Robespierre]] *[[Jorj Kadoudal (chouan)]] ===Bro-Saoz=== *[[Thomas More]] *[[Anne Boleyn]], ha [[Katherine Howard]] , div wreg da [[Herri VIII]] *[[Jane Grey]] (1537-1554), rouanez [[Bro-Saoz]] *[[Mari Stuart]] (1542–1587), rouanez [[Bro-Skos]] ===Broioù all=== *[[Johan van Oldenbarnevel]] (1547-1619) *[[Barbara Sanseverino]] (1550-1612) [[Restr:Adahoonzou-1793.jpg|thumb|Roue [[Dahomey]] o lakaat da zibennañ 127 den evit echuiñ kinkladur e voger. 1793]] ===Brezelioù=== Graet eo bet ivez er brezelioù : *en [[Aljeria]], gant [[Abd-el-Kader]] ha gant ar jeneral gall [[Thomas-Robert Bugeaud]] *e [[Maroko]], e [[Brezel ar Rif]], gant soudarded [[spagnol]]. ==Daech== Boaz e oa brezelourien [[Daech]] da zibennañ tud: *https://web.archive.org/web/20150702235110/http://tempsreel.nouvelobs.com/en-direct/a-chaud/4517-syrie-accusees-sorcellerie-femmes-decapitees-islamique.html ==Livadurioù== *[[Judit ha Holofern (arz)]] <gallery mode="packed" heights="180px"> Odilienberg-Kreuzgang3.jpg|[[Yann ar Badezour]] dibennet. Kloastr kouent menez [[Odilienberg]], [[Elzas]]. <!--Ourense Museo Catedral 01-10.JPG|[[Yann ar Badezour]] dibennet, mirdi iliz-veur [[Ourense]], [[Galiza]]--> Albrecht Altdorfer - Enthauptung der Hl. Katharina (KHM Vienna).jpg|[[Albrecht Altdorfer]] Decapitación de San Pablo - Simonet - 1887.jpg| [[Paol Tarsos|Sant Paol]] dibennet, gant [[Enrique Simonet]], 1887. </gallery> ==Pennadoù kar== * [[Judit (Botticelli)]] ==Liammoù diavaez== *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20150702200532/http://la-feuille-de-chou.fr/archives/70833 ''La Feuille de chou'', 25/08/2014] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161031024914/http://www.assietteaubeurre.org/hugo/hugo_f6.htm ''L'Assiette au beurre''] {{Commons|Category:Decapitation}} [[Rummad:Marv]] [[Rummad:Kastizoù]] bt1o48dzjd41l0jpp3al5gvko8t67vk Kaozeal:Kroaz-vrezel 1914-1918 (Bro-C'hall) 1 117623 2195608 2195595 2026-07-23T12:16:20Z Huñvreüs 54570 /* Kemmadur pe get ? */ Respont 2195608 wikitext text/x-wiki ''en anaoudegezh un emzalc'h'' , pe '''eus''' un emzalc'h? [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 13 Meu 2015 da 07:40 (UTC) ::Demat. Ar wirionez ganeoc'h, èl-rezon. [[Implijer:Kadbzh|Kadbzh]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadbzh|kaozeal]]) 13 Meu 2015 da 08:55 (UTC) == Kemmadur pe get ? == Ur goulenn dister : perak Kroaz-'''b'''rezel e-lec'h Kroaz-'''v'''rezel ? kemmadur dre vlotaat ebet en degouezh-mañ. Trugarez [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 10 Gwe 2024 da 17:55 (UTC) :Ha perak skrivañ "Kroaz-'''b'''rezel 1914-1918" 'ba'n Databox ? ha krouin ur "Rummad:Kroaz-'''b'''rezel 1914-1918" ?--[[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 14:13 (UTC) :War-eeun eus ar galleg ''croix de guerre'' [14-18, 39-45] e teu *"kroaz-brezel" ha *"kroaz-vrezel". Reishoc'h e vije *"kroaz-brezel" en abeg da genstok ar c'hensonennoù (distaget "'krwa:'''s'''-''''p'''rezl"), met faziek eo an daou stumm : '''kroaz ar brezel''' [14-18, 39-45] eo ar stumm reizh nemetañ. [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 20:01 (UTC) Daoust ha ne vije ket un dra vat lakaat e brezhoneg an destenn manet e saozneg en databox ?--[[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 22 Gouere 2026 da 16:40 (UTC) :Gallout a rez hen ober e Wikidata, evel-mañ. :[[Restr:Wikidata_John_Browning.webm]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Gouere 2026 da 12:16 (UTC) mhs44etn7dibw8b8j9pp97av05mdsn1 2195655 2195608 2026-07-24T09:14:14Z Antiquaire1 81263 /* Kemmadur pe get ? */ Respont 2195655 wikitext text/x-wiki ''en anaoudegezh un emzalc'h'' , pe '''eus''' un emzalc'h? [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 13 Meu 2015 da 07:40 (UTC) ::Demat. Ar wirionez ganeoc'h, èl-rezon. [[Implijer:Kadbzh|Kadbzh]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadbzh|kaozeal]]) 13 Meu 2015 da 08:55 (UTC) == Kemmadur pe get ? == Ur goulenn dister : perak Kroaz-'''b'''rezel e-lec'h Kroaz-'''v'''rezel ? kemmadur dre vlotaat ebet en degouezh-mañ. Trugarez [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 10 Gwe 2024 da 17:55 (UTC) :Ha perak skrivañ "Kroaz-'''b'''rezel 1914-1918" 'ba'n Databox ? ha krouin ur "Rummad:Kroaz-'''b'''rezel 1914-1918" ?--[[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 14:13 (UTC) :War-eeun eus ar galleg ''croix de guerre'' [14-18, 39-45] e teu *"kroaz-brezel" ha *"kroaz-vrezel". Reishoc'h e vije *"kroaz-brezel" en abeg da genstok ar c'hensonennoù (distaget "'krwa:'''s'''-''''p'''rezl"), met faziek eo an daou stumm : '''kroaz ar brezel''' [14-18, 39-45] eo ar stumm reizh nemetañ. [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 20:01 (UTC) Daoust ha ne vije ket un dra vat lakaat e brezhoneg an destenn manet e saozneg en databox ?--[[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 22 Gouere 2026 da 16:40 (UTC) :Gallout a rez hen ober e Wikidata, evel-mañ. :[[Restr:Wikidata_John_Browning.webm]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Gouere 2026 da 12:16 (UTC) ::Salud, Trugarez eus da ginnig. N'on ket barrek a-walc'h, na tost, d'ober gant ar binvioù-se, siwazh din. Ne rin ket 'ta kuit d'ober traoù a-dreuz. Gwellañ soñjoù. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 24 Gouere 2026 da 09:14 (UTC) 9uestuexy1go2vadan6tcqo6n0mr3og Brezel ar Rif 0 119837 2195626 2111546 2026-07-23T22:12:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195626 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} [[Restr:Légionnaire du 2ème Etranger à Tiaret.jpg|thumb|Soudard lejioner en 2vet rejimant estrañjour e-pad Brezel ar Rif]] [[Restr:Morocco-spanish-protectorate-1955-a.svg|thumb|[[Maroko spagnol]], trevadenn Spagn]] [[Restr:Guerre du Rif massacre 1922.jpg|thumb|E Brezel ar Rif e veze dibennet ar stourmerien amazigh gant ar ''[[Regulares]]'' spagnol e 1922]] '''Brezel ar Rif''' zo ur brezel hag a c'hoarvezas e hanternoz [[Maroko]] adal [[1921]] betek [[1926]] etre pobladoù [[Berbered]] menezioù ar [[Rif (Maroko)|Rif]], renet gant [[Abdelkrim]], hag armeoù [[Spagn]] ha [[Bro-C'hall]]. Brezeliñ a reas an div arme [[europat]] war zigarez an emglevioù sinet e [[1912]] gant [[Moulay Abd al-Hafid]], a oa [[sultan]] Maroko d'ar mare. ==An trevadennañ e Maroko == [[Restr:ProtectoradoMarruecos.png|thumb|center|upright 1.4|Ar [[Maghreb]] e 1919{{Legend|#f4afd6|Trevadennoù spagnol}}]] ==Levrlennadur== * Mimoun Charqi, ''La guerre chimique contre le Rif'', Editions Amazigh, 2004. * Jan Pascal, ''L'Armée française face à Abdelkrim ou la tentation de mener une guerre conventionnelle dans une guerre irrégulière 1924-1927'', Stratégique, vol. 93-94-95-96, n° 1, 2009, pp. 319-338. * Zakya Daoud, ''Abdelkrim: une épopée d'or et de sang'', Séguier, 1999, p. 108. ==Liammoù diavaez== *{{fr}} [https://ledesk.ma/culture/petain-le-role-meconnu-du-marechal-dans-la-guerre-du-rif/?fbclid=IwAR0BwYHNrQEoDgdu-sfHjMDAVY17BY0-QKBu0J1yMVDa8MF4-KsWLB1d5rA ''Pétain : le rôle méconnu du maréchal dans la Guerre du Rif''] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20150702200532/http://la-feuille-de-chou.fr/archives/70833 ''Quand l’Europe chrétienne colonialiste, France et Espagne en tête, donnait des leçons de décapitation et de barbarie aux musulmans]'' ==Pennadoù kar== *[[Maroko spagnol]] *[[Armoù kimiek e brezel ar Rif]] [[Rummad:Brezel ar Rif]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] 92qf7q1bd4ap041wazze5gemkwdc4hn Carentan-les-Marais 0 124972 2195629 2119604 2026-07-24T01:36:47Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195629 wikitext text/x-wiki {{labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | skeudenn = Détails des arcades de la place de la République.jpg | alc'hwez = Gwaregoù-bolz Plasenn ar Republik, e Carentan. | ardamezioù = | logo = | bro = | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Saint-Lô|Saint-Lô]] | kanton = [[Kanton Carentan|Carentan]] <small>(pennlec'h)</small> | etrekumuniezh = Communauté de communes de la Baie du Cotentin | bro velestradurel = | maer = Jean-Pierre Lhonneur | amzer-gefridi = 2016-2026 | gorread = 133.29 | hedred = -1.248333 | ledred = 49.303333 | uk = | ubi = 0 | ubr = 38 }} '''Carentan-les-Marais''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]], krouet e 2016. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù [[Carentan]], [[Angoville-au-Plain]], [[Houesville]] ha [[Saint-Côme-du-Mont]] d'ober kumun nevez Carentan-les-Marais<ref>{{fr}} [http://www.manche.gouv.fr/content/download/25498/181169/file/SP80.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 80, Kerzu 2015]</ref>. * Kumunioù [[Brévands]], [[Saint-Pellerin (Manche)|Saint-Pellerin]] ha [[Les Veys]] a voe lakaet enni d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [http://www.manche.gouv.fr/content/download/28347/203423/file/Juillet.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Gouere 2016]</ref>. * Kumunioù [[Brucheville]], [[Catz]], [[Montmartin-en-Graignes]], [[Saint-Hilaire-Petitville]] ha [[Vierville]] a voe lakaet enni d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20190919024003/http://www.manche.gouv.fr/content/download/39030/277092/file/RAA%20SP%2085.pdf Recueil des actes administratifs spécial 85]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Église Saint-Côme-et-Saint-Damien d'Angoville-au-Plain (2).JPG|Iliz katolik ''Saint Côme et Saint Damien'', en Angoville-au-Plain. Carentan Église Notre Dame Sud-Est 2014 08 24.jpg|Iliz katolik ''Itron-Varia'', e Carentan. Église Saint-Gilles d'Houesville (4).JPG|Iliz katolik ''Sant Jili'', en Houesville. Manoir de Rampan.jpg|Maner Rampan, e Saint-Côme-du-Mont. </gallery> == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù = 5 Genver 2016 |Penn = |Anv = Jean-Pierre Lhonneur<ref>{{fr}} « [http://www.ouest-france.fr/normandie/carentan-50500/carentan-les-marais-jean-pierre-lhonneur-elu-maire-3955719 Carentan-les-Marais : Jean-Pierre Lhonneur élu maire] », ''[[Ouest-France]]'', 6 Genver 2016.</ref> |Strollad = [[Les Républicains|LR]]|Karg = }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Manche]] 9i2nxyrkafojfwaqhorqfme3s9rzx2n Kampionad srilankat an echedoù 0 165393 2195646 2123906 2026-07-24T08:26:43Z Huñvreüs 54570 -skeudenn n’eus ket anezhi 2195646 wikitext text/x-wiki [[Restr :SLNationals2019.jpg|thumb|Harshana Thilakarathne, kampion hollek, ha Sayuni Gihansa Jayaweera, kampionez ar maouezi]] [[Restr:Sri Lanka National Chess Champions 2017.jpg|thumb|right|Minul Doluweera, kampion hollek e 2017, ha Sayuni Gihansa Jayaweera, kampionez ar maouezi e 2017]] [[Restr :Sri Lankan Chess Champion 2016 - Rajeendra Kalugampitiya at Olympiad 2014 in Tromso Norway.jpg|thumb|Rajeendra Kalugampitiya, kampion hollek e 2016]] '''Kampionad srilankat an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Sri Lanka]]. E [[1972]] e voe graet evit ar wech kentañ. Aozet e vez kampionad ar maouezi abaoe [[1979]]. == Kampionad hollek == :{| class="sortable wikitable" ! Bloaz !! Kampion |- |1972/73||Christoper Parakrama |- |1974||G. A. S. Dissnayake |- |1975||R. Ananthan |- |1976||R. J. D. Ferdinands |- |1977||[[Harsha Aturupane]] |- |1978||L. C. Goonethilleke |- |1979||L. C. Goonethilleke ha C. S. S. Pitigala (rampo) |- |1980||T. D. R. Peiris hag Harinlal Aturupane (rampo) |- |1981||[[Harsha Aturupane]] |- |1982||[[Harsha Aturupane]] |- |1983||T. D. R. Peiris <ref>{{cite web |url=http://www.chessblog.com/search/label/gayan%20peiris |title=Sajith Peiris |accessdate=5 June 2017}}</ref> |- |1984||[[Harinlal Aturupane]] |- |1985||[[Harinlal Aturupane]] <ref>{{cite web|url=http://www.chilawcoreas.com/viewprofiles.php?profid=51|title=Harinlal Aturupane|accessdate=5 June 2017}}</ref> |- |1986||[[Harinlal Aturupane]] |- |1987||[[Ishan Weerakoon]] |- |1988||[[Harinlal Aturupane]] |- |1989||[[Harinlal Aturupane]] |- |1990||Ne voe ket graet. |- |1991||Ne voe ket graet. |- |1992||[[Harinlal Aturupane]] |- |1993||Not Held |- |1994||Muditha Hettigama |- |1995||T. D. R. Peiris |- |1996 || Luxman Wijesuriya |- |1997||[[Nirosh De Silva]] |- |1998||Ne voe ket graet. |- |1999||Nirosh De Silva, Ruchira Amarasinghe hag Uddama Amarawickrama (rampo ) |- | 2000 || Luxman Wijesuriya |- | 2001 ||[[Nirosh de Silva]] <ref>{{cite news |last=Thilakarathna |first=Chamintha |url=http://www.sundaytimes.lk/011230/mirrorm.html |title=The right moves |newspaper=Mirror Magazine |date=30 December 2001 |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2002 ||[[Nirosh de Silva]] |- | 2003 ||[[Athula Russell]] <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2009_Sri_Lanka_National_&_Womenns_Chess_%20Championship/Report_Sri_Lanka_National_&_Womens__Chess_%20Championship_2009.htm |title=Athula and Sachini Wins the National Chess Championships |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2004 || T. D. R. Peiris |- | 2005 ||[[Athula Russell]] <ref>{{cite news |url=http://archives.dailynews.lk/2006/02/28/spo06.asp |title=Athula and Methmali National Chess Champs |newspaper=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |date=28 February 2006 |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2006 ||[[Athula Russell]] |- | 2007 || G. C. Anuruddha <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2008_National_Chess_Championship/Chess_Nationals_2008_Report.htm |title=Chess Nationals 2008: Athula Russell wins fourth National Title |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2008 ||[[Athula Russell]] |- | 2009 ||[[Athula Russell]] |- | 2010 ||[[Athula Russell]] <ref>{{cite news |last=Abdeen |first=S. M. Jiffrey |url=http://archives.dailynews.lk/2010/05/27/spo10.asp |title=Athula Russel retains National Chess title |newspaper=Daily News |date=27 May 2010 |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2011 ||[[Chamika Perera]] <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2011/National_11/Final_Report_2011.pdf |title=Chamika And Sachini wins Chess Nationals 2011 |publisher=Chess Federation of Sri Lanka |date=20 June 2011 |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2012 ||[[Isuru Alahakoon]] <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2012/National/National_Report.htm |title=Isuru and Sachini Wins the Sri Lanka National Chess Titles |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2013 ||[[Isuru Alahakoon]] <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2013/National/Report.htm |title=Isuru and Sachini National Champions of Sri Lanka Again |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2014 ||[[Isuru Alahakoon]] <ref>{{cite web |last=Wijesuriya |first=Luxman |url=http://www.lankachess.com/lankachess_tournament/SLCF/2014/National/National_Report_2014.htm |title=Dasuni Youngest Women's National Chess Champion in Sri Lanka; Isuru wins the Chess Nationals for the third time |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2015 ||[[Dulan Edirisinghe]] <ref>{{cite web |url=http://www.lankachess.com |title=Sri Lanka Chess News |accessdate=1 February 2017}}</ref> |- | 2016 ||[[Rajeendra Kalugampitiya]] |- | 2017 ||[[Minul Doluweera]] <ref>{{cite web |url=http://www.chess-results.com/tnr296356.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&wi=984 |title=Sri Lanka Chess Nationals 2017 |accessdate=17 August 2017}}</ref> |- | 2018 ||[[Isuru Alahakoon]] |- | 2019 ||[[Harshana Thilakarathne]] <ref>{{cite web |url=http://chess-results.com/tnr452697.aspx?lan=1&art=1 |title=Sri Lanka Chess Nationals 2019 |accessdate=9 July 2019}}</ref> |- |2020 |[[Ranindu Dilshan Liyanage]]<ref>{{Cite web|title=The Week in Chess 1350|url=https://theweekinchess.com/html/twic1350.html#18|access-date=2020-11-25|website=theweekinchess.com}}</ref> |- |2021 |[[Susal Thewjan de Silva]] |- |2022 |[[Susal Thewjan de Silva]] |- |2023 |[[Susal Thewjan de Silva]] |- |} == Kampionad ar maouezi == [[Restr :Wijesuriya 20081120 olympiade dresden.jpg|thumb|[[Vineetha Wijesuriya]], kampionez unnek gwezh]] :{| class="sortable wikitable" ! Bloaz !! Kampionez |- | 1979 ||[[Anoja Senevirate]] |- | 1980 || [[Suneetha Wijesuriya]] ha [[Rosana Jayasuriya]] (rampo) |- | 1981 ||[[Amarangi De Silva]] |- | 1982 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1983 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1984 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1985 ||[[Amarangi De Silva]] |- | 1986 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1987 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1988 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1989 || [[Vineetha Wijesuriya]] ha [[Nihara Amarawickrama]] (rampo) |- | 1990 || Ne voe ket graet. |- | 1991 || Ne voe ket graet. |- | 1992 ||[[Amarangi De Silva]] |- | 1993 || Ne voe ket graet. |- | 1994 ||[[Amarangi De Silva]] |- | 1995 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1996 ||[[Malintha Fernando]] |- | 1997 ||[[Suneetha Wijesuriya]] |- | 1998 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 1999 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2000 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2001 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2002 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2003 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2004 ||[[U. G. Y. Methmali]] |- | 2005 ||[[U. G. Y. Methmali]] |- | 2006 ||[[Pramodya Senanayake]] |- | 2007 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2008 ||[[Vineetha Wijesuriya]] |- | 2009 || [[Sachini Ranasinghe]] |- | 2010 ||[[Dinushki Premanath]] |- | 2011 ||[[Sachini Ranasinghe]] |- | 2012 ||[[Sachini Ranasinghe]] |- | 2013 ||[[Sachini Ranasinghe]] |- | 2014 ||[[Dasuni Mendis]] |- | 2015 ||[[Dasuni Mendis]] |- | 2016 ||[[Saumy Zainab]] |- | 2017 ||[[Sayuni Gihansa Jayaweera]] <ref>{{cite web |url=http://www.chess-results.com/tnr296357.aspx?lan=1&art=1&turdet=YES&wi=984 |title=Sri Lanka Chess Womens Nationals 2017 |accessdate=17 August 2017}}</ref> |- | 2018 ||[[Dinushki Premanath]] |- | 2019 ||[[Sayuni Gihansa Jayaweera]] <ref>{{cite web |url=http://chess-results.com/tnr452696.aspx?lan=1&art=1 |title=Sri Lanka Chess Womens Nationals 2019 |accessdate=9 July 2019}}</ref> |- | 2020 ||[[Nethmi Ferrando]] |- | 2021 || |- | 2022 ||[[Sachini Ranasinghe]] |- |} == Notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Sri Lanka]] 3llip8rcrvohckfrl6mnsjr8qj32hic Lebel (fuzuilh) 0 169861 2195623 2186872 2026-07-23T19:56:37Z Kestenn 14086 2195623 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Fusil Modèle 1886|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Lebel Mle. 1886.JPG|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur fuzuilh '''"Modèle 1886"''' pe '''Lebel''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Frañs}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] |[[8 mm Lebel|8 × 50 mm R]] (adanvet 8 × 51 mm R abaoe 2015 evit chom hep droukveskañ gant an [[8 × 50 mm Mannlicher]]) |- ! scope="row" |Produerien |[[Manufacture d'Armes de Châtellerault]]<br>[[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]]<br>[[Manufacture d'Armes de Tulle]] |- ! scope="row" |Mare implij |1886–1920 (Bro-C'hall) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |4,180 kg |- ! scope="row" |Mas (karget) |4,415 kg |- ! scope="row" |Mas (karget, gant he baionetez) |4,890 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1307}} mm ({{formatnum:1825}} mm gant he [[baionetez]]) |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |800 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |250 m |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |Etre 632 ha 840 m/s hervez ar gartouchenn |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger korzennek 10 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |D2 (munision e rummad C) |- |} Ar '''fuzuilh Lebel''', pe '''Fusil modèle 1886''' hervez e anv ofisiel e galleg, a oa bet dibabet gant an [[Arme c'hall]] e miz Mae 1887 da gemer plas ar fuzuilh [[Gras (fuzuilh)|Gras Modèle 1874]].[[Restr:Fusil_lebel.jpg|thumb|Brastresoù ar fuzuilh Lebel hag he sistem pourveziañ Kropatschek.|kleiz]]Brudet eo evit bezañ bet arm-skoaz diazez an droadeien c'hall e-pad ar [[Brezel-bed Kentañ]], e-kichen ar fuzuilhoù [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]]. Implijet e oa bet un tamm da vare an [[Eil Brezel-bed]], ha goude-se e brezelioù didrevadenniñ kreiz an XX{{Vet}} kantved e-lec'h ma veze roet d'ar strolladoù a stourme asambles gant an arme c'hall. Lesanvet e voe ar fuzuilh gant anv unan eus an ofiserien a gemeras perzh er bodad-labour evit he sevel, ar c'horonal [[Nicolas Lebel]], komandant kamp Châlons (e [[Mourmelon-le-Grand|Mourmelon]]) e-lec'h ma voe kaset an amprouennoù<ref name=":0">{{Fr}} {{Cite book|author=Henri Vuillemin|title=Gazette des Armes Hors Série n°2 : La grande aventure des fusils réglementaires français 1866-1936|page=p.63|location=Paris|edition=Gazette des Armes L.C.V. - REGI'ARM|date=1996|pages=100}}</ref>. Gellet a rae an arm bezañ pourveziet gant 10 kartouchenn kalibr [[8 mm Lebel|8 × 50 R mm]]. Ar fuzuilh Lebel a oa an hini gentañ er bed oc'h ober gant kartouchennoù enne [[Poultr divoged|poultr hep moged]] (« poultr B », savet diwar nitroseluloz). A-drugarez d'an nevezenti-mañ e oa bet uhelaet a-galz tizh hag hed-tenn pleustrek an armoù-tan<ref name=":1">{{Fr}} ''[http://armesfrancaises.free.fr/FR%20Mle%201886%20M93.html Le fusil de 8 mm modèle 1886 et 1886M93]'' war lec'hienn ''ArmesFrancaises.free.fr'' (lennet d'an 01/02/2024)</ref>. == Istor == Pa zeuas ar [[Georges Boulanger|Jeneral Boulanger]] da vezañ Ministr ar Brezel d'ar 7 a viz Genver 1886 e c'houlennas groñs e vefe kinniget dezhañ ur patrom fuzuilh nevez evit an arme a-benn ar c'hentañ a viz Mae war-lerc'h. Pimpatromoù a voe savet er [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] evit enbarzhiñ div ijinadenn : ar [[Karger (armoù-tan)|c'hargañ]] dre ur gorzenn dindan ar c'hanol, anavezet abaoe un ugent vloaz bennak er [[Henry (fuzuilh)|fuzuilhoù Henry]] stadunanat, hag ar poultr hep moged ijinet e 1884 gant ar Gall [[Paul Vieille]]. Amprouet e voe anezhe e kamp Châlons hag e-touez unvezioù eus an arme. D'an 22 a viz Ebrel 1887 e voe anvet ar patrom diwezhañ ''Modèle 1886'' ha goulennet ur milion ar skouerennoù anezhañ gant Ministrerezh ar Brezel er bloavezh kentañ.<ref name=":1" /> En holl e voe savet ouzhpenn {{formatnum:3500000}} skouerenn eus ar fuzuilh etre 1887 ha 1920 (daou vilion anezhe a-raok ar Brezel-bed Kentañ) e uzinoù armoù Châtellerault, [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne|Saint-Étienne]] ha Tulle. [[Restr:Soldat francais rampant dans un tranchee aux Dardanelles 1915.jpg|kleiz|thumb|Ur soudard gall oc'h en em stlejañ en ur foz-brezel, e fuzuilh Lebel gantañ en e zorn, [[Emgann an Dardanelloù]], 1915]] == Implij == Implijet e voe ar fuzuilh Lebel evit ar wech kentañ e [[fuzuilhadeg Fourmies]] d'ar c'hentañ a viz Mae 1891, e-lec'h ma voe lazhet gant an arme 9 den e-touez manifesterien. Er gelaouenn ''L'Illustration'' embannet d'an 9 a viz Mae e lenner e c'halle ar fuzuilh nevez ''"treuziñ tri pe pevar den da heul ha lazhañ anezhe"''<ref>{{Fr}} [https://www.armarium-hautsdefrance.fr/document/23030?origin=Sujets&origin-title=Mouvements+sociaux#?c=0&m=0&s=0&cv=0 Pellgarget enlinenn war lec'hienn ''L'Armarium''] d'an 01/02/2024</ref>. Implijet e voe ar fuzuilh goude da vare [[Emsavadeg ar Vokserien]] e [[Sina]] e 1900-1901 pe en [[emgann Tit]] a-enep d'an [[Touareged|Douareged]] e 1902. Ar braz eus an [[Troadegiezh|droadeien]] c'hall a veze pourveziet ganti da vare ar Brezel-bed Kentañ<ref name=":1" />. Paouez a reas produerezh ar fuzuilhoù Lebel e 1920 met kempennet e voent betek 1937 e [[Manufacture d'Armes de Tulle|uzin armoù Tulle]]<ref name=":0" />. == Gwelet ivez == * [[Kleze-baionetez stumm 1886]], lesanvet ''Rosalie'', arm gwenn a oa savet ouzh ar fuzuilh Lebel == Levrlennadur == * {{Fr}} HUON Jean, ''Le fusil Lebel'', Crépin-Leblond, 2015, 344 p., ISBN 9782703004042 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{WW1FRAArme}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] cv6oke02s5ssgiqcr1gps2a7nw57c5f 2195624 2195623 2026-07-23T20:18:36Z Kestenn 14086 2195624 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Fusil Modèle 1886|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Lebel Mle. 1886.JPG|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur fuzuilh '''"Modèle 1886"''' pe '''Lebel''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Frañs}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] |[[8 mm Lebel|8 × 50 mm R]] (adanvet 8 × 51 mm R abaoe 2015 evit chom hep droukveskañ gant an [[8 × 50 mm Mannlicher]]) |- ! scope="row" |Produerien |[[Manufacture d'Armes de Châtellerault]]<br>[[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]]<br>[[Manufacture d'Armes de Tulle]] |- ! scope="row" |Mare implij |1886–1920 (Bro-C'hall) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |4,180 kg |- ! scope="row" |Mas (karget) |4,415 kg |- ! scope="row" |Mas (karget, gant he baionetez) |4,890 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1307}} mm ({{formatnum:1825}} mm gant he [[baionetez]]) |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |800 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |250 m |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |Etre 632 ha 840 m/s hervez ar gartouchenn |- ! scope="row" |Endalc'h |10 kartouchenn en holl : 8 er c'harger korzennek + 1 en ajell + 1 er gambr |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |D2 (munision e rummad C) |- |} Ar '''fuzuilh Lebel''', pe '''Fusil modèle 1886''' hervez e anv ofisiel e galleg, a oa bet dibabet gant an [[Arme c'hall]] e miz Mae 1887 da gemer plas ar fuzuilh [[Gras (fuzuilh)|Gras Modèle 1874]].[[Restr:Fusil_lebel.jpg|thumb|Brastresoù ar fuzuilh Lebel hag he sistem pourveziañ Kropatschek.|kleiz]]Brudet eo evit bezañ bet arm-skoaz diazez an droadeien c'hall e-pad ar [[Brezel-bed Kentañ]], e-kichen ar fuzuilhoù [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]]. Implijet e oa bet un tamm da vare an [[Eil Brezel-bed]], ha goude-se e brezelioù didrevadenniñ kreiz an XX{{Vet}} kantved e-lec'h ma veze roet d'ar strolladoù a stourme asambles gant an arme c'hall. Lesanvet e voe ar fuzuilh gant anv unan eus an ofiserien a gemeras perzh er bodad-labour evit he sevel, ar c'horonal [[Nicolas Lebel]], komandant kamp Châlons (e [[Mourmelon-le-Grand|Mourmelon]]) e-lec'h ma voe kaset an amprouennoù<ref name=":0">{{Fr}} {{Cite book|author=Henri Vuillemin|title=Gazette des Armes Hors Série n°2 : La grande aventure des fusils réglementaires français 1866-1936|page=p.63|location=Paris|edition=Gazette des Armes L.C.V. - REGI'ARM|date=1996|pages=100}}</ref>. Gellet a rae an arm bezañ pourveziet gant 10 kartouchenn kalibr [[8 mm Lebel|8 × 50 R mm]] (8 er c'harger, 1 en ajell, 1 er gambr)<ref>{{fr}} Pierre BREUVART, ''Tirer au Lebel'', Cibles n°575, miz C'hwevrer 2018, pp 70-77</ref>. Ar fuzuilh Lebel a oa an hini gentañ er bed oc'h ober gant kartouchennoù enne [[Poultr divoged|poultr hep moged]] (« poultr B », savet diwar nitroseluloz). A-drugarez d'an nevezenti-mañ e oa bet uhelaet a-galz tizh hag hed-tenn pleustrek an armoù-tan<ref name=":1">{{Fr}} ''[http://armesfrancaises.free.fr/FR%20Mle%201886%20M93.html Le fusil de 8 mm modèle 1886 et 1886M93]'' war lec'hienn ''ArmesFrancaises.free.fr'' (lennet d'an 01/02/2024)</ref>. == Istor == Pa zeuas ar [[Georges Boulanger|Jeneral Boulanger]] da vezañ Ministr ar Brezel d'ar 7 a viz Genver 1886 e c'houlennas groñs e vefe kinniget dezhañ ur patrom fuzuilh nevez evit an arme a-benn ar c'hentañ a viz Mae war-lerc'h. Pimpatromoù a voe savet er [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] evit enbarzhiñ div ijinadenn : ar [[Karger (armoù-tan)|c'hargañ]] dre ur gorzenn dindan ar c'hanol, anavezet abaoe un ugent vloaz bennak er [[Henry (fuzuilh)|fuzuilhoù Henry]] stadunanat, hag ar poultr hep moged ijinet e 1884 gant ar Gall [[Paul Vieille]]. Amprouet e voe anezhe e kamp Châlons hag e-touez unvezioù eus an arme. D'an 22 a viz Ebrel 1887 e voe anvet ar patrom diwezhañ ''Modèle 1886'' ha goulennet ur milion ar skouerennoù anezhañ gant Ministrerezh ar Brezel er bloavezh kentañ.<ref name=":1" /> En holl e voe savet ouzhpenn {{formatnum:3500000}} skouerenn eus ar fuzuilh etre 1887 ha 1920 (daou vilion anezhe a-raok ar Brezel-bed Kentañ) e uzinoù armoù Châtellerault, [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne|Saint-Étienne]] ha Tulle. [[Restr:Soldat francais rampant dans un tranchee aux Dardanelles 1915.jpg|kleiz|thumb|Ur soudard gall oc'h en em stlejañ en ur foz-brezel, e fuzuilh Lebel gantañ en e zorn, [[Emgann an Dardanelloù]], 1915]] == Implij == Implijet e voe ar fuzuilh Lebel evit ar wech kentañ e [[fuzuilhadeg Fourmies]] d'ar c'hentañ a viz Mae 1891, e-lec'h ma voe lazhet gant an arme 9 den e-touez manifesterien. Er gelaouenn ''L'Illustration'' embannet d'an 9 a viz Mae e lenner e c'halle ar fuzuilh nevez ''"treuziñ tri pe pevar den da heul ha lazhañ anezhe"''<ref>{{Fr}} [https://www.armarium-hautsdefrance.fr/document/23030?origin=Sujets&origin-title=Mouvements+sociaux#?c=0&m=0&s=0&cv=0 Pellgarget enlinenn war lec'hienn ''L'Armarium''] d'an 01/02/2024</ref>. Implijet e voe ar fuzuilh goude da vare [[Emsavadeg ar Vokserien]] e [[Sina]] e 1900-1901 pe en [[emgann Tit]] a-enep d'an [[Touareged|Douareged]] e 1902. Kalz [[Troadegiezh|troadeien]] c'hall a veze pourveziet ganti da vare ar Brezel-bed Kentañ<ref name=":1" />. Paouez a reas produerezh ar fuzuilhoù Lebel e 1920 met kempennet e voent betek 1937 e [[Manufacture d'Armes de Tulle|uzin armoù Tulle]]<ref name=":0" />. E 1957 e voe fardet ar munisionoù diwezhañ evit an arm, ha {{formatnum:10000}} skouerenn a oa e servij da vare brezel Aljeria. == Gwelet ivez == * [[Kleze-baionetez stumm 1886]], lesanvet ''Rosalie'', arm gwenn a oa savet ouzh ar fuzuilh Lebel. == Levrlennadur == * {{Fr}} HUON Jean, ''Le fusil Lebel'', Crépin-Leblond, 2015, 344 p., ISBN 9782703004042 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{WW1FRAArme}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] mp0nh31jzl75i6rib8iox59vyx5p1xm Porched:Armoù-tan 0 170211 2195611 2195130 2026-07-23T15:28:48Z Kestenn 14086 2195611 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] === [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 14]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Remington Model 8]] • [[Remington Model 30]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer & Sohn :''' [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Star M14]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 64]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] 1ucqtjn3q19tsf4x0114ncznyiwhjh9 Colt Python 0 171023 2195630 2173857 2026-07-24T05:59:55Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195630 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Colt Python|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Colt-Python.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br /> Daou revolver '''Colt Python''', dezhe kanolioù 6 meutad (15 cm, a-us) ha 4 meutad (10 cm, dindan) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] daou-ober (DA) |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] |[[.357 Magnum]] |- ! scope="row" |Produer |[[Colt's Manufacturing Company]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm 4 meutad) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |1,077 kg |- ! scope="row" |Hirder |241 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |101 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Colt Python''' zo ur [[revolver]] kambret e [[.357 Magnum]] produet gant an embregerezh stadunanat [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] etre 1955 ha 2005 hag abaoe 2020. == Mont en-dro == Ar '''Colt Python''' a zo ur revolver [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù DA (Double Action, Daou-Ober)|daou-ober]], dezhañ un daboulin 6 kartouchenn .357 Magnum. Savet eo tro-dro da framm I an embregerezh. Hirderioù kanolioù disheñvel a zo bet gwerzhet evit plijout da implijerien liesseurt ([[polis]], siviled, [[sportoù tennañ]]) : 2,5 [[meutad]], 3 meutad, 4 meutad, 4,25 meutad, 6 meutad pe 8 meutad. Adalek ar bloavezhioù 1970 e veze reoliet [[Kouch (arm-tan)|kouch]] pep Colt Python gant ul laser. Ar wech kentañ eo e veze graet ar reoliadur-mañ evit un arm produet a-rummad<ref>{{En}} THOMPSON Leroy, ''Great combat handguns: a guide to using, collecting and training with handguns'', 1993, p.106</ref>. Paouez a reas Colt da broduiñ ar revolver-mañ e 2005 met adkregiñ a rejont e 2020<ref>{{En}} ''[https://www.colt.com/product-category/revolvers/python-series/ Python Family]'' war lec'hienn Colt (lennet d'an 29/04/2024)</ref>. Adalek ar bloavezh-se e voe kaset produiñ an arm a-drugarez da vekanikoù urzhiet en ur mod niverel a-benn izelaat ar c'houstoù. Simplaet e voe ar wikefre o tennañ 9 fezh diwarni<ref>DEVILARMS Éric, MÉNARD Benjamin, ''Colt Python 2024 «Blued»'', e TirMag n°27, miz Even-miz Eost 2024, pp. 34-38</ref>. Hervez tud ispisializet war an armoù evel ar Saoz Ian Vernon Hogg ez eo ar Colt Python unan eus gwellañ revolverioù an istor<ref>{{en}} HOGG Ian Vernon, ''Military small arms : 300 years of soldiers' firearms'', Salamander Publishing,1994</ref>. == Implij == Abalamour d'ar Colt Python bezañ un arm koustus a-walc'h n'eo ket bet implijet kalz gant tud a-vicher war-bouez gant un nebeud servijoù polis e stadoù [[Colorado]], [[Georgia]] ha [[Florida]]. Implijet e voe evel arm personel gant soudarded 'zo da vare [[Brezel Viêt Nam|Brezel Vietnam]] ha gant gwarded-korf kannadourien stadunanat. == Er sevenadur == * Ar Colt Python eo arm-dorn nesañ [[Rick Grimes]], haroz an heuliad ''[[The Walking Dead (stirad skinwel)|The Walking Dead]]''<ref>{{En}} [https://walkingdead.fandom.com/wiki/Colt_Python Pajenn ar Colt Python] war al lec'hienn ''The Walking Dead Wiki'' (lennet d'an 28/045/2024)</ref>. * Ar c'haner amerikan [[Elvis Presley]] a oa un dastumer armoù a blije dezhañ ar Colt Python. Unan a brenas evit e dad-kaer, al letanant-koronal Beaulieu, pa voe anvet da vont da vrezel Vietnam<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20240429092819/https://www.elvispresleymusic.com.au/pictures/1968-february-check-colt-python-pistol.html Elvis Presley check from February 1968 for a Colt Python pistol]'' (lennet d'an 28/04/2024)</ref>. Ur Colt Python engravet kaer a brofas ivez d'e ward-korf Richard Grob. Gwerzhet e voe e sav-taol e 172 500 $ e 2017 <ref>{{en}} ''[https://www.rockislandauction.com/detail/70/472/embellished-colt-python-revolver-presented-by-elvis-presley Lot 472 : embellished Colt Python presented by Elvis Presley]'' war lec'hienn Rock Island Auction (lennet d'an 29/04/2024)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù SUA]] 6zvukyf97m4yv1kgojyb5l73fawiryy Hanafer 0 172845 2195635 2155988 2026-07-24T07:26:30Z JackyM59 87937 Ajout d'une photographie 2195635 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:L'Échanson (Allégorie de la Tempérance) de Theodore Rombouts.jpg|thumb|The Cupbearer - Alegory of the Temperance, livet gant Theodore Rombouts war-dro 1625–1632.]] Un '''hanafer''' <ref>''Kad Mag Tured'', tr. gant G. B. Kerverziou hag A. Even, ''Al Liamm'' niv. 12-13, Genver-Ebrel 1949, [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_62/Al_Liamm_1949_niv_12-17.pdf pajenn 86].</ref> a oa un ofiser uhel hag a oa e garg tañva ha servijout an evajoù ouzh taol ar roue. Gant aon ma vije klasket ampoezoniñ anezhañ, ar roue a roe ar garg-se d'un den en doa kalz a fiziañs ennañ. Diwall a rae an hanafer gwerenn ar roue kenkaz ma vije klasket ampoezoniñ an dourenn da evañ. A-wechoù e veze goulennet gantañ tañva, a-wechoù all ne oa nemet evezhiañ gwerenn ar roue. Ret e oa e vefe un den gant ul liamm kreñv gant ar roue, an impalaer pe an noblañs uhel, rak ma vije trubard e vije aes dezhañ leuskel un irienn da vont betek-penn. Dre-se e oa ivez ur post enorus meurbet hag alies e oa un ofiser eus an hanafer. == Hanaferien brudet == === Tudennoù istorel === * [[Nehemia]], [[Yuzevien|yuzev]] hanafer e lez [[Artashashta]], [[roue Persia]] * [[Sant Evroul]], hanafer ha merour palez ar roue [[Merovingidi|merovingat]] [[Childebert Iañ]] * [[Jean du Boberil]], aotrou al lec'h, genidik eus [[Ar Peniti]], hanafer an dug [[Yann V]] er bloaz 1437<ref>{{fr}} [[Amédée Guillotin de Corson]], ''Les Grandes Seigneuries de Haute Bretagne- Tome I- Département d'Ille-et-Vilaine'', adembannadur ''Le Livre d'Histoire'', 2000 {{ISBN|9782844350305}}</ref>. === Tudennoù faltazi === * [[Arya Stark]] e bed ''[[A Song of Ice and Fire]]'' zo hanaferez [[Tywin Lannister]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Hanaferien]] [[Rummad:Istor ar Micherioù]] [[Rummad:Micherioù kozh]] [[Rummad:Noblañs]] [[Rummad:Gwin]] 3g6nzc50uiyzfazjhme0fcw7wdojcg3 Dew-Scented 0 178729 2195658 2181119 2026-07-24T11:10:58Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195658 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} [[Restr:Dew-Scented Party.San Metal Open Air 2017 02.jpg|thumb|Dew-Scented e 2017.]] '''Dew-Scented''' a oa ur strollad [[Trash metal|trash]] ha [[death metal]] alaman eus [[Braunschweig]] ([[Saks-Izel]]), bet oberiant etre 1992 ha 2018<ref>{{En}} KENNELTY Greg, ''[https://metalinjection.net/news/breakups/dew-scented-breaks-up-after-26-years-as-a-band DEW-SCENTED Breaks Up After 26 Years As A Band]'', Metal Injection, 17/05/2018 (lennet d'ar 17/01/2026)</ref>. Nullet e voe o sonadeg en [[Hellfest]] e 2007 abalamour d'ar glav, met distreiñ a rejont da seniñ er gouel e 2010<ref>{{Fr}} ''[https://www.thrashocore.com/reports/report/202-hellfest-2007-premier-jour-le-22-juin-2007-a-clisson-france-live-report.html Helfest 2007]'', Thrashocore (lennet d'ar 17/01/2025)</ref><ref>{{Fr}} ''[https://web.archive.org/web/20260115080114/https://www.hornsup.fr/a-6327/live-reports/hellfest-2010-samedi-jour-2 Hellfest 2010 - Samedi (jour 2)]'', Hornsup, 13/02/2015 (lennet d'ar 17/01/2025)</ref>. == Pladennoù studio == *''Immortelle'' (1996) *''Innoscent'' (1998) *''Ill-Natured'' (1999) *''Inwards'' (2002) *''Impact'' (2003) *''Issue VI'' (2005) *''Incinerate'' (2007) *''Invocation'' (2010) *''Icarus'' (2012) *''Intermination'' (2015) == Izili == {{#tag:timeline| ImageSize = width:800 height:auto barincrement:18 PlotArea = left:170 bottom:80 top:0 right:40 Alignbars = justify DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1992 till:17/05/2018 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy ScaleMinor = increment:1 start:1992 ScaleMajor = increment:2 start:1992 Legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 Colors = id:vocals value:red legend:Mouezh id:guitar value:green legend:Gitar. id:bass value:blue legend:Gitar-boud id:drums value:orange legend:Taboulinoù id:bars value:gray(0.95) id:studio value:black legend:Pladenn_studio id:other value:gray(0.5) legend:Demo/EP BackgroundColors = bars:bars LineData = at:01/06/1996 color:studio layer:back at:01/06/1998 color:studio layer:back at:01/06/1999 color:studio layer:back at:14/01/2002 color:studio layer:back at:19/06/2003 color:studio layer:back at:20/06/2005 color:studio layer:back at:30/03/2007 color:studio layer:back at:24/05/2010 color:studio layer:back at:27/07/2012 color:studio layer:back at:12/07/2015 color:studio layer:back at:24/05/2013 color:other layer:back BarData = bar:LJ text:"Leif Jensen" bar:JS text:"Jörg Szittnick" bar:RK text:"Ralf Klein" bar:FM text:"Florian Müller" bar:HB text:"Hendrik Bache" bar:MV text:"Marvin Vriesde" bar:MB text:"Michael Borchers" bar:MW text:"Martin Walczak" bar:RH text:"Rory Hansen" bar:PH text:"Patrick Heims" bar:AP text:"Alexander Pahl" bar:JG text:"Joost van der Graaf" bar:TS text:"Tarek Stinshoff" bar:UW text:"Uwe Werning" bar:MD text:"Marc-Andree Dieken" bar:KH text:"Koen Herfst" PlotData = width:11 bar:LJ from:01/01/1992 till:end color:vocals bar:JS from:01/01/1992 till:01/01/1996 color:guitar bar:RK from:01/01/1996 till:01/01/1998 color:guitar bar:FM from:01/01/1998 till:01/01/2008 color:guitar bar:HB from:01/01/2001 till:01/01/2008 color:guitar bar:MV from:01/01/2005 till:01/01/2006 color:guitar bar:MV from:01/01/2012 till:end color:guitar bar:MB from:01/01/2008 till:01/01/2012 color:guitar bar:MW from:01/01/2008 till:01/01/2010 color:guitar bar:RH from:01/01/2012 till:end color:guitar bar:PH from:01/01/1996 till:01/01/2003 color:bass bar:AP from:01/01/2003 till:01/01/2012 color:bass bar:JG from:01/01/2012 till:end color:bass bar:TS from:01/01/1992 till:01/01/1997 color:drums bar:UW from:01/01/1997 till:01/01/2008 color:drums bar:MD from:01/01/2008 till:01/01/2012 color:drums bar:KH from:01/01/2012 till:end color:drums }} == Liamm diavaez == * [https://www.youtube.com/channel/UCDb2QdRWaDftwZuDiFBkxxA Pajenn YouTube ar strollad] == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Strolladoù sonerezh Alamagn]] [[Rummad:Strolladoù death metal]] [[Rummad:Strolladoù sonerezh thrash metal]] munnna9xfbmkhu3rh5yg2gxm2bvxudq Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 28, bloaz 2026 4 180653 2195650 2195503 2026-07-24T08:50:56Z Antiquaire1 81263 /* Kemmadur */ Respont 2195650 wikitext text/x-wiki = 06/07/2026 — 12/07/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_28,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en eizhvet sizhun warn-ugent eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_27, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_29, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Pajennoù merañ dizimplij == Kinnig a ran paouez da ober gant [[Wikipedia:Goulenn kemmañ ur bajenn bet prennet]], [[Wikipedia:Goulenn kendeuziñ istor div bajenn]] ha [[Wikipedia:Pajennoù da brennañ]] rak morse n’int bet implijet da vat hag a-wechoù e vezont implijet a-dreuz. Chom a raio [[Wikipedia:Goulenn ouzh ar verourien]] atav evel-just. {{ping|Kestenn}} mat eo dit? Re all a c’hall reiñ o ali evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 11:37 (UTC) :Gwir eo ne vezont ket implijet. Mat eo din paouez d'ober gante. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 13:27 (UTC) ::Demat, ::Ar simplañ ar gwellañ. A-du. ::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 20:45 (UTC) == Degasadenn an deiz == Trugarez d’an implijer dizanv en deus graet [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=prev&oldid=2194738 ar c’hemm-mañ], dilamet gantañ ur frazenn a oa chomet er pennad [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=1606878&oldid=1604117 abaoe 11 vloaz]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 18:55 (UTC) == Isdaveoù == Bremañ e c’hallomp ober gant isdaveoù. Setu amañ ur skouer : : Glas eo ar mor<ref name="levrarmor" details="p. 23">''Ar mor'', Yann Dour, 1801.</ref>. En Egipt e c’hall bezañ ruz<ref name="levrarmor" details="p. 45"/>. Aesoc’h eo evel-se adimplijañ ul levr pe ur vammenn all a zo hir a-walc’h. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 09:33 (UTC) === Daveoù === {{Daveoù}} {{graet}} Dreist ! Notennet eo, trugarez dit --[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 10:02 (UTC) == Kemmadur == Demat deoc’h, ha gallout a rafe unan bennak kadarnaat ha rankout a reer skrivañ kroaz-'''v'''rezel ha n’eo ket kroaz-'''b'''rezel? Mard eo gwir e vo un nebeut rummadoù da adenvel. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 14:44 (UTC) :Salud ivez, Kavout ar ger kevrennek ''kroaz-vrezel'' a c'heller e-barzh un niverenn eus ''Kroaz ar Vretoned'' embannet e 1917 (https://bibliotheque.idbe.bzh/data/kroaz_ar_vretoned/Kroaz_Ar_Vretoned_1917_.pdf). Ken aes all e vo kavet ''kroaz a vrezel'' e testennoù all. Hep ankouaat ''Kroaz ar brezel'', kinniget gant TermOfis OPaB. Perak 'ta ne vije ket eus ur c'hemmadur dre vlotaat b > v amañ, heñvel ouzh an hini a lenner e ''kiez-vleiz'' (https://devri.bzh/dictionnaire/k/kiez-1/) ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 10:10 (UTC) ::War a seblant ne gav hini ebet abeg gant ''kroaz ar brezel'', ar stumm kinniget gant Termofis. Ma n’eus respont ebet en un nebeut deizioù e adanvin neuze. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 20 Gouere 2026 da 09:47 (UTC) :::Salud, Marteze e vije poellek goulenn kent ali an implijer Kadbzh evit goût abalamour da betra en doa dibabet ober gant "Kroaz-brezel" e-lec'h "Kroaz-vrezel", ne gav ket dit ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 24 Gouere 2026 da 08:50 (UTC) tqmffmnih6z1jlex7g5lsyjvobpo9vx 2195656 2195650 2026-07-24T09:17:14Z Kestenn 14086 /* Kemmadur */ Respont 2195656 wikitext text/x-wiki = 06/07/2026 — 12/07/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_28,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en eizhvet sizhun warn-ugent eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_27, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_29, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Pajennoù merañ dizimplij == Kinnig a ran paouez da ober gant [[Wikipedia:Goulenn kemmañ ur bajenn bet prennet]], [[Wikipedia:Goulenn kendeuziñ istor div bajenn]] ha [[Wikipedia:Pajennoù da brennañ]] rak morse n’int bet implijet da vat hag a-wechoù e vezont implijet a-dreuz. Chom a raio [[Wikipedia:Goulenn ouzh ar verourien]] atav evel-just. {{ping|Kestenn}} mat eo dit? Re all a c’hall reiñ o ali evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 11:37 (UTC) :Gwir eo ne vezont ket implijet. Mat eo din paouez d'ober gante. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 13:27 (UTC) ::Demat, ::Ar simplañ ar gwellañ. A-du. ::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 20:45 (UTC) == Degasadenn an deiz == Trugarez d’an implijer dizanv en deus graet [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=prev&oldid=2194738 ar c’hemm-mañ], dilamet gantañ ur frazenn a oa chomet er pennad [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=1606878&oldid=1604117 abaoe 11 vloaz]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 18:55 (UTC) == Isdaveoù == Bremañ e c’hallomp ober gant isdaveoù. Setu amañ ur skouer : : Glas eo ar mor<ref name="levrarmor" details="p. 23">''Ar mor'', Yann Dour, 1801.</ref>. En Egipt e c’hall bezañ ruz<ref name="levrarmor" details="p. 45"/>. Aesoc’h eo evel-se adimplijañ ul levr pe ur vammenn all a zo hir a-walc’h. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 09:33 (UTC) === Daveoù === {{Daveoù}} {{graet}} Dreist ! Notennet eo, trugarez dit --[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 10:02 (UTC) == Kemmadur == Demat deoc’h, ha gallout a rafe unan bennak kadarnaat ha rankout a reer skrivañ kroaz-'''v'''rezel ha n’eo ket kroaz-'''b'''rezel? Mard eo gwir e vo un nebeut rummadoù da adenvel. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 14:44 (UTC) :Salud ivez, Kavout ar ger kevrennek ''kroaz-vrezel'' a c'heller e-barzh un niverenn eus ''Kroaz ar Vretoned'' embannet e 1917 (https://bibliotheque.idbe.bzh/data/kroaz_ar_vretoned/Kroaz_Ar_Vretoned_1917_.pdf). Ken aes all e vo kavet ''kroaz a vrezel'' e testennoù all. Hep ankouaat ''Kroaz ar brezel'', kinniget gant TermOfis OPaB. Perak 'ta ne vije ket eus ur c'hemmadur dre vlotaat b > v amañ, heñvel ouzh an hini a lenner e ''kiez-vleiz'' (https://devri.bzh/dictionnaire/k/kiez-1/) ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 10:10 (UTC) ::War a seblant ne gav hini ebet abeg gant ''kroaz ar brezel'', ar stumm kinniget gant Termofis. Ma n’eus respont ebet en un nebeut deizioù e adanvin neuze. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 20 Gouere 2026 da 09:47 (UTC) :::Salud, Marteze e vije poellek goulenn kent ali an implijer Kadbzh evit goût abalamour da betra en doa dibabet ober gant "Kroaz-brezel" e-lec'h "Kroaz-vrezel", ne gav ket dit ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 24 Gouere 2026 da 08:50 (UTC) ::::Salud deoc'h, ne gavan ket abeg e ''Kroaz ar brezel'', met ma oa bet implijet ''Kroaz-vrezel'' e 1917, da lavaret eo prestik goude krouidigezh ar vedalenn, perak pas mirout se e titl nes ar pennad, hag ober un adkas ''Kroaz ar brezel'' ? An daou zo mat neuze. ''Kroaz-brezel'' a gavan drol hep kemmadur ebet : evel ma lavar @[[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] en deus marteze @[[Implijer:Dakbzh|Dakbzh]] un displegadenn. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 24 Gouere 2026 da 09:17 (UTC) 7nhm9p6m5ahz5ibf385fy3tt4l1m1aj Gisela Gresser 0 180744 2195660 2195440 2026-07-24T11:27:16Z Dakbzh 58931 /* Kampionad stadunanat (maouezi) */ 2195660 wikitext text/x-wiki '''Gisela Kahn Gresser''' (8 a viz C'hwevrer 1906 e [[Detroit]], [[Michigan]], [[SUA]] – 4 a viz Kerzu 2000 e [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad Open stadunanat an echedoù (Maouezi)]] ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an tournamant||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1954||11||[[New Orleans]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usawop-1954.html Women's US Open Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe nav gwezh: e 1944, e 1948, rampo gant [[Mona May Karff]], e 1955, rampo gant [[Nancy Roos]], e 1957, rampo gant [[Sonja Graf]], e 1962, e 1965, e 1966, rampo gant [[Lisa Lane]], e 1967 hag e 1969. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1944||6||[[New York]]||8/8 (+ 8, = 0, - 0)||100||1/9||aour|| |- |1948||8||[[New York]]||6,5/7 (+ 6, = 1, - 0)||92,8||1-2 rampo/8||aour|| |- |Here 1951||9||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1951.html 8th Women's US Chess Championship :: New York 1951 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1953||10||[[New York]]||7/8 (+ 7, = 0, - 1)||87,5||2/9||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1953.html 9th Women's US Chess Championship :: New York 1953 - Olimp Base]</ref>. |- |1955||11||[[New York]]||9/11 (+ 8, = 1, - 2)||81,8||1-2 rampo/9||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1953.html 9th Women's US Chess Championship :: New York 1953 - Olimp Base]</ref>. |- |Du 1957||12||[[Hollywood]]||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,3||1-2 rampo/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1957.html 12th Women's US Chess Championship :: Hollywood, CA 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1969||18||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1969.html 18th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1969 - Olimp Base]</ref>. |- |1972||19||[[St. Petersburg (Florida)|St. Petersburg]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2)||65||3-4 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1972.html 19th Women's US Chess Championship :: St. Petersburg, FL 1972 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||4,5/10 (+ 4, = 1, - 5)||45||8/10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||5/10 (+ 4, = 2, - 4)||50||5-6 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh [[SUA]] {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1957||1||1||{{Izelvroioù}}, [[Emmen (Izelvroioù)|Emmen]]||7,5/11 (+ 6, = 3, - 2)||68,2||3||arem||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1957w/1957usa.html 1st Women's Chess Olympiad: Emmen 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo-Here 1963||1||2||{{Yougoslavia}}, [[Split]]||8/14 (+ 6, = 4, - 4)||57,1||7||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1963w/1963usa.html Women's Chess Olympiad: 1963 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1486351 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gisela_Kahn_Gresser He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Gresser, Gisela Kahn}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1906]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 5fn43bbdij0xyogs6kbjenfq1pwb5cz Eamon Keogh 0 180753 2195609 2195584 2026-07-23T13:56:30Z Dakbzh 58931 + Astenn. 2195609 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin ]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Raymond Devenney]] hag [[Alan Ludgate]]</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||-||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||-||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||-||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||-||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||-||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||-||-||-||Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. S. Brady ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|B. Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] jl6zcsxap3tdydnj2bmpe57jy9sgftf 2195613 2195609 2026-07-23T17:08:47Z Dakbzh 58931 + Resisadennoù. 2195613 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin ]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Raymond Devenney]] hag [[Alan Ludgate]]</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||-||11-12/21||55,6||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. S. Brady ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|B. Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] nulcafbx7dafh82lrytzcdunrtpp64z 2195614 2195613 2026-07-23T17:09:24Z Dakbzh 58931 /* Kampionad iwerzhonat an echedoù */ 2195614 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin ]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Raymond Devenney]] hag [[Alan Ludgate]]</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. S. Brady ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|B. Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] mhluakmyproah27v1yqmgcddabb54ga 2195615 2195614 2026-07-23T17:20:10Z Dakbzh 58931 + Resisadennoù. 2195615 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] 0f8h2rdk49yvknjr3fz3ua728gs1op0 2195616 2195615 2026-07-23T17:21:21Z Dakbzh 58931 2195616 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] lfjn389u0qngyqo184hwwao8g1m0qrj 2195617 2195616 2026-07-23T17:21:56Z Dakbzh 58931 /* Kampionad iwerzhonat an echedoù */ 2195617 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] tm47zl8ihgcekw4b4dppnzr7r0z452g 2195631 2195617 2026-07-24T07:13:16Z Dakbzh 58931 + Kampionad an henaourion. 2195631 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (hollad kemmesk) === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (henaourion) === Trec'h e voe e 2013, rampo gant [[Jack Killane]]<ref>{{en}}[http://ratings.icu.ie/tournaments/361 ''Irish Veterans 2013'' Irish Chess Union]</ref>, hag e 2016<ref>{{en}}[http://www.icu.ie/articles/628 ''The Irish Veterans Championships 2016'' Irish Chess Union]</ref> . === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] tqbkf321qjyyms899gq33kqv2inentf 2195638 2195631 2026-07-24T07:58:00Z Dakbzh 58931 + Kampionad bedel - Tournamantoù takadel. 2195638 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} == Kampionad bedel == Kemeret en deus perzh en tournamantoù takadel e 1978 hag e 1993. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |1978||{{Izelvroioù}}, [[Amsterdam]]||4/14 (+ 2, = 4, - 8)||28,5||14||<ref>Gounezet gant [[Anthony Miles]] ha [[Jan Timman]].</ref> |- |1993||{{Iwerzhon}}, [[Dulenn]]||2,5/ 11||22,7||53–55||<ref>Gounezet gant [[Michael Adams (c'hoarier echedoù)|Michael Adams]].</ref> |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (hollad kemmesk) === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (henaourion) === Trec'h e voe e 2013, rampo gant [[Jack Killane]]<ref>{{en}}[http://ratings.icu.ie/tournaments/361 ''Irish Veterans 2013'' Irish Chess Union]</ref>, hag e 2016<ref>{{en}}[http://www.icu.ie/articles/628 ''The Irish Veterans Championships 2016'' Irish Chess Union]</ref> . === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] rh36v1z7ihgxwgbeb996mox9j7lku8x 2195642 2195638 2026-07-24T08:00:21Z Dakbzh 58931 /* Kampionad iwerzhonat an echedoù (hollad kemmesk) */ 2195642 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} == Kampionad bedel == Kemeret en deus perzh en tournamantoù takadel e 1978 hag e 1993. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |1978||{{Izelvroioù}}, [[Amsterdam]]||4/14 (+ 2, = 4, - 8)||28,5||14||<ref>Gounezet gant [[Anthony Miles]] ha [[Jan Timman]].</ref> |- |1993||{{Iwerzhon}}, [[Dulenn]]||2,5/ 11||22,7||53–55||<ref>Gounezet gant [[Michael Adams (c'hoarier echedoù)|Michael Adams]].</ref> |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (hollad kemmesk) === Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>{{en}}The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>{{en}}The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} === [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (henaourion) === Trec'h e voe e 2013, rampo gant [[Jack Killane]]<ref>{{en}}[http://ratings.icu.ie/tournaments/361 ''Irish Veterans 2013'' Irish Chess Union]</ref>, hag e 2016<ref>{{en}}[http://www.icu.ie/articles/628 ''The Irish Veterans Championships 2016'' Irish Chess Union]</ref> . === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] hfmde56jj0e3lacjtrw256pdju1llua 2195652 2195642 2026-07-24T09:01:45Z Dakbzh 58931 + Kampionad Breizh-Veur. 2195652 wikitext text/x-wiki '''Eamon Keogh''' a zo bet ganet d'ar [[16 C'hwevrer|16 a viz C'hwevrer]] [[1944]] e [[Dulenn]] ([[Iwerzhon]])<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Ur c'hoarier [[echedoù]] [[iwerzhon]]at eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>.</br>Gouhere 2026: 1 881 eo e [[Renk Elo|renk Elo]] ''Standard'' ha 1 896 e renk Elo ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE]</ref>, 2 165 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ<ref>{{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 Chessgames]</ref>.</br> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Rummad e-dan ugent vloaz ==== C'hoariet en deus ur wezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn a||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Eost 1961||6||{{Izelvroioù}}, [[Den Haag]]||4,5/17 (+ 3, = 3, - 11)||26,5||23/29||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/m/m6iys2uc-wu20.html World Junior Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ==== Kemeret en deus perzh en tournamantoù takadel e 1978 hag e 1993. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |1978||{{Izelvroioù}}, [[Amsterdam]]||4/14 (+ 2, = 4, - 8)||28,5||14||<ref>Gounezet gant [[Anthony Miles]] ha [[Jan Timman]].</ref> |- |1993||{{Iwerzhon}}, [[Dulenn]]||2,5/ 11||22,7||53–55||<ref>Gounezet gant [[Michael Adams (c'hoarier echedoù)|Michael Adams]].</ref> |- |} ==== [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (hollad kemmesk) ==== Trec'h e voe e 1975, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]], hag e 1979, rampo gant [[David Dunne]]. {| class="wikitable" !|Bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |1967||45||[[Korkig]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Wolfgang Heidenfeld]].</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chess.pl?page=2&pid=17256 Chess Games]</ref> |- |1975||53||[[Dulenn]]||-||-||1-2, rampo gant [[Alan Templeton Ludgate]]||aour||<ref>{{en}}The Irish Chess Union.</ref> |- |1976||54||[[Cúil Raithin]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Bernard Kernan|B. Kernan]].</ref> |- |1977||55||[[Korkig]]||-||-||-||-|| |- |1979||57||[[Korkig]]||-||-||1-2, rampo gant [[David Dunne]]||aour||<ref>{{en}}The Irish Chess Union</ref>. |- |1992||70||[[Dulenn]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||11-12/30||-||-||<ref>Gounezet gant [[Stephen Brady]]</ref>. |- |1993||71||[[Dulenn]]||5/9||55,6||11-12/21||-||-||<ref>Gounezet gant [[Niall Carton]]</ref>. |- |1996||74||[[Dulenn]]||4/9 (+ 3, = 2, - 4)||44,4||14-16/25||-||-||<ref>Gounezet gant [[Richard O’Donovan]]</ref>. |- |1997||75||[[Dulenn]]||4,5/9 (+ 4, = 1, - 4)||50||6-7/18||-||-||<ref>Gounezet gant [[Joseph Ryan]]</ref>. |- |2000||78||[[Caisleán Uí Chonaill]]||2,5/9 (+ 2, = 1, - 6)||27,8||10-11||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2003||57||[[Dulenn]]||-||-||-||-||<ref>Gounezet gant [[Mark Heidenfeld]]</ref>. |- |2007||57||[[Dulenn]]||4,5/9||50||-||-||<ref>Gounezet eo bet an tournamant gant [[Mark Hebden]]. [[Stephen Brady]] ha [[Brian Kelly (c'hoarier echedoù)|Brian Kelly]] a zeuas da vezañ kampioned Iwerzhon.</ref> |- |} ==== [[Kampionad breizhveurat an echedoù|Kampionad Breizh-Veur]] ==== Kemeret en deus perzh ur wezh. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |1991||45||{{Bro-Saoz}}, [[Eastbourne]]||2/7||28,6||-||<ref>Gounezet gant [[Bruno Parma]].</ref> |- |} ==== [[Kampionad iwerzhonat an echedoù]] (henaourion) ==== Trec'h e voe e 2013, rampo gant [[Jack Killane]]<ref>{{en}}[http://ratings.icu.ie/tournaments/361 ''Irish Veterans 2013'' Irish Chess Union]</ref>, hag e 2016<ref>{{en}}[http://www.icu.ie/articles/628 ''The Irish Veterans Championships 2016'' Irish Chess Union]</ref> . === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus teir gwezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Du 1964||1||16||{{Israel}}, [[Tel Aviv]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||33||-||41||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1964/1964irl.html16th Chess Olympiad: Tel Aviv 1964 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||3||17||{{Kuba}}, [[La Habana]]||6,5/17 (+ 2, = 9, - 6)||38,2||38||-||40||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966/1966irl.html 17th Chess Olympiad: Havana 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Here - Du 1966||4||3||{{Israel}}, [[Haifa]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976/1976irl.html 22nd Chess Olympiad: Haifa 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Tournamant 800 vloaz Glasc'ho ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Mae 1975||1||{{Skos}}, [[Glasc'ho]]||0/3 (+ 0, = 0, - 3)||0||-||-||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975gl/1975irl.html Glasgow 800 Team Chess Tournament: Glasgow 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad europat ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Iwerzhon. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Du - Kerzu 1999||4||12||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||2,5/9 (+ 0, = 5, - 4)||27,8||34||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999e/1999irl.html 12th European Team Chess Championship: Batumi 1999 Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib europat ar C'hleuboù ==== C'hoariet en deus teir gwezh. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gegezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1969||Dublin Chess Club||3||17||{{Gres}}, [[Panormos]]||0/5 (+ 0, = 0, - 5)||0||-||-||38||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001c/2001dubl.html 17th European Chess Club Cup: Panormo 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2003||Kilkenny Chess Club||4||22||{{Aostria}}, [[Fügen]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||56||-||49||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006c/2006kilk.html 22nd European Chess Club Cup: Fügen 2006 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 2027||Kilkenny Chess Club||5||23||{{Turkia}}, [[Kemer]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 23rd European Chess Club Cup: Kemer 2007 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad Kumuniezh Armerzhel Europa ==== C'hoariet en deus div wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1975||1||4||{{Belgia}}, [[Oostende]]||1,5/7 (+ 1, = 1, - 5)||21,4||-||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1975ue/1975irl.html 1st EEC Team Chess Championship: Ostend 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Meurzh 1980||3||17||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Kornôg Berlin]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||38||-||8||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980ue/1980irl.html 3rd EEC Team Chess Championship: Berlin West 1980 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ar studierien ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Iwerzhon]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gouhere 1968||1||15||{{Aostria}}, [[Ybbs]]||4,5/13 (+ 2, = 5, - 6)||34,6||-||-||18||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1968y/1968irl.html 15th World Student Team Chess Championship: Ybbs 1968 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2500264 E fichenn FIDE] * {{en}}[http://www.chessgames.com/player/17256 E bartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eamon_Keogh E bartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Keogh, Eamon}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1944]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]] ru1wekhk5oa1ynd5vesb79vyei0ahdv Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh 0 180761 2195636 2026-07-24T07:54:30Z M.Jouitteau 12462 Krouet o treiñ ar bajenn "[[:fr:Special:Redirect/revision/235299188|Laboratoire des sciences et techniques de l'information, de la communication et de la connaissance]]" 2195636 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Enklaskoù Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013: Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 mars 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 mars 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020: Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en IMT Atlantique <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Décembre 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Treterezh Emgefre al Lavar” . == Daveennoù == {{Daveoù}} 7t5fmnfr4baw0gol9jth6rjn2x9a1hn 2195637 2195636 2026-07-24T07:57:57Z M.Jouitteau 12462 /* Skipailhoù al labourva */ 2195637 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Enklaskoù Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013: Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 mars 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 mars 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020: Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en IMT Atlantique <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Décembre 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Teknologiezhioù al Lavar” <ref>https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} rnp8u8l78mtozz12bza0oltdlqhju8v 2195639 2195637 2026-07-24T07:58:32Z M.Jouitteau 12462 /* Skipailhoù al labourva */ 2195639 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Enklaskoù Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013: Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 mars 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 mars 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020: Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en IMT Atlantique <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Décembre 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Teknologiezhioù al Lavar” <ref>[https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC]</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} o1ecxe7kde87vlg0khpqjgdfyfgmofg 2195641 2195639 2026-07-24T08:00:18Z M.Jouitteau 12462 2195641 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Imbourc'h Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013: Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 mars 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 mars 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020: Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en IMT Atlantique <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Décembre 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Teknologiezhioù al Lavar” <ref>[https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC]</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} gt1u856q35lvz3t83t39chjh3ga0ly3 2195643 2195641 2026-07-24T08:02:17Z M.Jouitteau 12462 /* Renerien */ 2195643 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Imbourc'h Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013: Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 mars 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 mars 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020: Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Décembre 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Teknologiezhioù al Lavar” <ref>[https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC]</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} 5et8zij2han83p11ygr02rijntcbhlf 2195653 2195643 2026-07-24T09:02:34Z Kestenn 14086 2195653 wikitext text/x-wiki '''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag deus [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel Gall an Imbourc'h Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]]. == Renerien == * Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013 : Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 a viz Meurzh 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 a viz Meurzh 2009}}</ref> * 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020 : Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}</ref> * 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en [[IMT Atlantique]] <ref>{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Miz Kerzu 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}</ref> == Skipailhoù al labourva == Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel. : * MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar), * CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù), * CID (Ouiziegezh, Titouriñ, Diviz) . Diorreiñ a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel”, ha “Teknologiezhioù al Lavar” <ref>[https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC]</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Skol-veur Breizh-Izel]] [[Rummad:Skol-veur Su Breizh]] [[Rummad:Labourvaoù enklask]] g9hlicbg131b5c1i2zlacbpekg4plzl