Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 2569 2195843 2163791 2026-07-28T08:46:44Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195843 wikitext text/x-wiki Setu amañ ur '''roll eus an [[elfenn gimiek|elfennoù kimiek]]''' renket hervez o anvioù, ha kodet gant livioù hervez ar seurtoù elfennoù. Evit pep elfenn e vez roet e [[simbol kimiek]], e [[niver atomek]], e [[mas atomek|vas atomek]] (pe [[niver mas]] e [[izotop]] stabilañ), ha niveroù e strollad hag e beriod en [[taolenn beriodek an elfennoù|daolenn beriodek]]. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- |colspan="5" align="center"|[[Rummadoù kimiek|Rummadoù kimiek an daolenn beriodek]] |- | bgcolor="#ff6666" | [[Metal alkalin|Metaloù alkalin]] | bgcolor="#ffdead" | [[Metal alkalinodouar|Metaloù alkalinodouar]] | bgcolor="#ffbfff" | [[Lantanid|Lantanidoù]] | bgcolor="#ff99cc" | [[Aktinid|Aktinidoù]] | bgcolor="#ffc0c0" | [[Matal tranzitadur|Metaloù tranzitadur]] |- | bgcolor="#cccccc" | [[Metal paour|Metaloù paour]] | bgcolor="#cccc99" | [[Metaloid|Metaloidoù]] | bgcolor="#a0ffa0" | [[Nann-metal|Nann-metaloù]] | bgcolor="#ffff99" | [[Halogen|Halogenoù]] | bgcolor="#c0ffff" | [[Gaz nobl|Gazoù nobl]] |} {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#efefef" ! width="150" | Anv !! width="75"| Simbol kimiek !! width="75"| Niver atomek !! width="110" | Mas atomek !! width="50"|Strollad !! width="50|Periodenn |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Aktiniom]] || Ac || 89 || [227]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Aluminiom]] || Al || 13 || 26,981538(2) || 13 || 3 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Amerikiom]] || Am || 95 || [243]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Arc'hant (metal)|Arc'hant]] (Argant) || Ag || 47 || 107,8682(2){{fn|2}} || 11 || 5 |- | colspan="6" | Arc'hant-bev&mdash;''s.o. Merkur'' |- | colspan="6" | Argant&mdash;''s.o. Arc'hant'' |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Argon]] || Ar || 18 || 39,948(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 18 || 3 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Arsenik]] || As || 33 || 74,92160(2) || 15 || 4 |- style bgcolor="#ffff99" |[[Astat]] || At || 85 || [210]{{fn|1}} || 17 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Aour]] || Au || 79 || 196,966 55(2) || 11 || 6 |- | colspan="6" | Azot&mdash;''s.o. Nitrogen'' |- style bgcolor="#ffdead" |[[Bariom]] || Ba || 56 || 137,327(7) || 2 || 6 |- style bgcolor="#ffdead" |[[Beriliom]] || Be || 4 || 9,012182(3) || 2 || 2 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Berkeliom]] || Bk || 97 || [247]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- | colspan="6" | Bevargant&mdash;''s.o. Merkur'' |- style bgcolor="#cccccc" |[[Bismut]] || Bi || 83 || 208,980 38(2) || 15 || 6 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Bor]] || B || 5 || 10,811(7){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 13 || 2 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Bohriom]] || Bh || 107 || [264]{{fn|1}} || 7 || 7 |- style bgcolor="#ffff99" |[[Brom]] || Br || 35 || 79,904(1) || 17 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Darmstadtiom]] || Ds || 110 || [271]{{fn|1}} || 10 || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Dubniom]] || Db || 105 || [262]{{fn|1}} || 5 || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Disproziom]] || Dy || 66 || 162,500(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Einsteiniom]] || Es || 99 || [252]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Erbiom]] || Er || 68 || 167,259(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Europiom]] || Eu || 63 || 151,964(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Fermiom]] || Fm || 100 || [257]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Fleroviom]] || Fl || 114 || 289 || 14 || 7 |- style bgcolor="#ffff99" |[[Fluor]] || F || 9 || 18,9984032(5) || 17 || 2 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Fosfor]] || P || 15 || 30,973761(2) || 15 || 3 |- style bgcolor="#ff6666" |[[Frankiom]] || Fr || 87 || [223]{{fn|1}} || 1 || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Gadoliniom]] || Gd || 64 || 157,25(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Galliom]] || Ga || 31 || 69,723(1) || 13 || 4 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Germaniom]] || Ge || 32 || 72,64(1) || 14 || 4 |- | colspan="6" | Gzenon&mdash;''s.o. Ksenon'' |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Hafniom]] || Hf || 72 || 178,49(2) || 4 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Hasiom]] || Hs || 108 || [277]{{fn|1}} || 8 || 7 |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Heliom]] || He || 2 || 4,002602(2){{fn|2}} {{fn|4}} || 18 || 1 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Hidrogen]] || H || 1 || 1,00794(7){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 1 || 1 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Holmiom]] || Ho || 67 || 164,930 32(2) || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Houarn]] || Fe || 26 || 55,845(2) || 8 || 4 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Indiom]] || In || 49 || 114,818(3) || 13 || 5 |- style bgcolor="#ffff99" |[[Iod]] || I || 53 || 126,904 47(3) || 17 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Iridiom]] || Ir || 77 || 192,217(3) || 9 || 6 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Iterbiom]] || Yb || 70 || 173,04(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Itriom]] || Y || 39 || 88,90585(2) || 3 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Kadmiom]] || Cd || 48 || 112,411(8){{fn|2}} || 12 || 5 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Kaliforniom]] || Cf || 98 || [251]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- | colspan="6" | Kaliom&mdash;''s.o. Potasiom'' |- | colspan="6" | Kalkiom&mdash;''s.o. Kalsiom'' |- style bgcolor="#ffdead" |[[Kalsiom]] (Kalkiom) || Ca || 20 || 40,078(4){{fn|2}} || 2 || 4 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Karbon]] || C || 6 || 12,0107(8){{fn|2}} {{fn|4}} || 14 || 2 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Keriom]] || Ce || 58 || 140,116(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ff6666" |[[Keziom]] || Cs || 55 || 132,905 45(2) || 1 || 6 |- style bgcolor="#ffff99" |[[Klor]] || Cl || 17 || 35,453(2){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 17 || 3 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Kobalt]] || Co || 27 || 58,933 200(9) || 9 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Kopernisiom]] || Cn || 112 || [285]{{fn|1}} || 12 || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Kouevr]] || Cu || 29 || 63,546(3){{fn|4}} || 11 || 4 |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Kripton]] || Kr || 36 || 83,798(2){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Krom]] || Cr || 24 || 51,9961(6) || 6 || 4 |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Ksenon]] (Gzenon) || Xe || 54 || 131,293(6){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 5 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Kuriom]] || Cm || 96 || [247]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Lantanom]] || La || 57 || 138,9055(2){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Lawrensiom]] || Lr || 103 || [262]{{fn|1}} || 3 || 7 |- | colspan="6" | Lawrensiom&mdash;''s.o. Laorensiom'' |- style bgcolor="#ff6666" |[[Litiom]] || Li || 3 || 6,941(2){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} {{fn|5}} || 1 || 2 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Livermoriom]] || Lv || 116 || 293 || 16 || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Lutesiom]] || Lu || 71 || 174,967(1){{fn|2}} || 3 || 6 |- style bgcolor="#ffdead" |[[Magneziom]] || Mg || 12 || 24,3050(6) || 2 || 3 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Manganez]] || Mn || 25 || 54,938049(9) || 7 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Meitneriom]] || Mt || 109 || [268]{{fn|1}} || 9 || 7 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Mendeleviom]] || Md || 101 || [258]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Merkur]] (Arc'hant-bev, Bevargant) || Hg || 80 || 200,59(2) || 12 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Molibden]] || Mo || 42 || 95,94(2){{fn|2}} || 6 || 5 |- | colspan="6" | Natriom&mdash;''s.o. Sodiom'' |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Neodimiom]] || Nd || 60 || 144,24(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Neon]] || Ne || 10 || 20,1797(6){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 2 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Neptuniom]] || Np || 93 || [237]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Nikel]] || Ni || 28 || 58,6934(2) || 10 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Niobiom]] || Nb || 41 || 92,906 38(2) || 5 || 5 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Nitrogen]] (azot) || N || 7 || 14,0067(2){{fn|2}} {{fn|4}} || 15 || 2 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Nobeliom]] || No || 102 || [259]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Oksigen]] || O || 8 || 15,9994(3){{fn|2}} {{fn|4}} || 16 || 2 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Osmiom]] || Os || 76 || 190,23(3){{fn|2}} || 8 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Palladiom]] || Pd || 46 || 106,42(1){{fn|2}} || 10 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Platin]] || Pt || 78 || 195,078(2) || 10 || 6 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Plom]] || Pb || 82 || 207,2(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 14 || 6 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Plutoniom]] || Pu || 94 || [244]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Poloniom]] || Po || 84 || [210]{{fn|1}} || 16 || 6 |- style bgcolor="#ff6666" |[[Potasiom]] (Kaliom) || K || 19 || 39.0983(1) || 1 || 4 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Prazeodimiom]] || Pr || 59 || 140,90765(2) || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Prometiom]] || Pm || 61 || [145]{{fn|1}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Protaktiniom]] || Pa || 91 || 231,03588(2){{fn|1}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffdead" |[[Radiom]] || Ra || 88 || [226]{{fn|1}} || 2 || 7 |- style bgcolor="#c0ffff" |[[Radon]] || Rn || 86 || [220]{{fn|1}} || 18 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Reniom]] || Re || 75 || 186,207(1) || 7 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Rodiom]] || Rh || 45 || 102,905 50(2) || 9 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Roentgeniom]] || Rg || 111 || [272]{{fn|1}} || 11 || 7 |- style bgcolor="#ff6666" |[[Rubidiom]] || Rb || 37 || 85,4678(3){{fn|2}} || 1 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Ruteniom]] || Ru || 44 || 101,07(2){{fn|2}} || 8 || 5 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Rutherfordiom]] || Rf || 104 || 261{{fn|1}} || 4 || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Samariom]] || Sm || 62 || 150,36(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Seaborgiom]] || Sg || 106 || [266]{{fn|1}} || 6 || 7 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Seleniom]] || Se || 34 || 78,96(3){{fn|4}} || 16 || 4 |- | colspan="6" | Silikiom&mdash;''s.o. Silisiom'' |- style bgcolor="#cccc99" |[[Silisiom]] (Silikiom) || Si || 14 || 28.0855(3){{fn|4}} || 14 || 3 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Skandiom]] || Sc || 21 || 44,955910(8) || 3 || 4 |- style bgcolor="#ff6666" |[[Sodiom]] (Natriom) || Na || 11 || 22.989770(2) || 1 || 3 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Staen]] || Sn || 50 || 118,710(7){{fn|2}} || 14 || 5 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Stibiom]] || Sb || 51 || 121,760(1){{fn|2}} || 15 || 5 |- style bgcolor="#ffdead" |[[Strontiom]] || Sr || 38 || 87,62(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 2 || 5 |- style bgcolor="#a0ffa0" |[[Sulfur]] || S || 16 || 32,065(5){{fn|2}} {{fn|4}} || 16 || 3 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Tantalom]] || Ta || 73 || 180,9479(1) || 5 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Teknetiom]] || Tc || 43 || [98]{{fn|1}} || 7 || 5 |- style bgcolor="#cccc99" |[[Telluriom]] || Te || 52 || 127,60(3){{fn|2}} || 16 || 5 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Terbiom]] || Tb || 65 || 158,92534(2) || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Taliom]] (Talliom) || Tl || 81 || 204,3833(2) || 13 || 6 |- | colspan="6" | Talliom&mdash;''s.o. Taliom'' |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Toriom]] || Th || 90 || 232,0381(1){{fn|1}} {{fn|2}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffbfff" |[[Tuliom]] || Tm || 69 || 168,93421(2) || &nbsp; || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Titan]] || Ti || 22 || 47,867(1) || 4 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Tungsten]] || W || 74 || 183,84(1) || 6 || 6 |- style bgcolor="#ffc0c0" |- | colspan="6" | Ununbiom&mdash;''s.o. Kopernisiom'' |- style bgcolor="#cccccc" |[[Ununpentiom]] || Uup || 115 || [288]{{fn|1}} || 15 || 7 |- style bgcolor="#cccccc" |[[Ununtriom]] || Uut || 113 || [284]{{fn|1}} || 13 || 7 |- style bgcolor="#ff99cc" |[[Uraniom]] || U || 92 || 238,02891(3){{fn|1}} {{fn|2}} {{fn|3}} || &nbsp; || 7 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Vanadiom]] || V || 23 || 50,9415(1) || 5 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Zink]] || Zn || 30 || 65,409(4) || 12 || 4 |- style bgcolor="#ffc0c0" |[[Zirkoniom]] || Zr || 40 || 91,224(2){{fn|2}} || 4 || 5 |} ==Notennoù== *{{fnb|1}} N'eus [[izotop]] stabil ebet d'an elfenn, hag un talvoud etre krochedoù, d.s. [209], a verk [[niver mas]] an izotop a zo dezhañ ar vuhez hirañ. Teir elfenn avat, an toriom, ar protaktiniom hag an uraniom, o deus ur c'hompozadur izotopel naturel karakteristikel, ha dre se eo kevatal o mas atomek d'an hini roet. *{{fnb|2}} Variañ a ra kompozadur izotopel an elfenn-mañ e-barzh standilhonoù geologel 'zo ha gallout a ra ar variadur mont en tu-hont d'an diasurter lakaet en daolenn. *{{fnb|3}} Gallout a ra kompozadur izotopel an elfenn variañ e-barzh danvezioù-koñvers 'zo, ha dre se e c'hell ar mas atomek variañ en ur mod heverk diouzh an talvoud roet. *{{fnb|4}} Variañ a ra ar c'hompozadur izotopel en danvezioù a vez kavet war an Douar, ken n'heller ket reiñ ur mas atomek resisoc'h. *{{fnb|5}} Gallout a ra mas atomek al Litiom-koñvers variañ etre 6,939 ha 6,996&mdash;ret eo analizañ (dielfennañ) an danvez studiet evit kavout un talvoud resisoc'h. ==Daveoù== *Atomic Weights of the Elements 2001 ''(Masoù Atomek an Elfennoù 2001)'', [http://www.iupac.org/publications/pac/2003/7508/7508x1107.html Pure Appl. Chem. 75(8), 1107-1122, 2003]. Dastumet d'an 30 a viz Mezheven 2005. Dont a ra masoù atomek an elfennoù dezho niveroù atomek etre 1 ha 109 eus ar vammenn-se. *[https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ WebElements Periodic Table]. Dastumet d'an 30 a viz Mezheven 2005. Dont a ra masoù atomek an elfennoù dezho niveroù atomek etre 110 ha 116 eus ar vammenn-se. ==Gwelet ivez== *[https://web.archive.org/web/20110807144522/http://elements.vanderkrogt.net/language.php?language=br Anvioù brezhonek an elfennoù] *[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek an elfennoù kimiek]] {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek|*]] [[Rummad:Rolloù a denn d'ar gimiezh|Elfennoù hervez o anvioù]] k0udd20oihpkm56s53qvvy4ewyzo2q5 0 3017 2195844 2163792 2026-07-28T08:47:18Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195844 wikitext text/x-wiki Setu amañ ur '''roll eus an elfennoù kimiek renket hervez o arouezioù''', ennañ an arouezioù boas implijet evit envel an [[elfenn gimiek|elfennoù kimiek]] hag anavezet gant [[Unaniezh Etrevroadel ar Gimiezh Pur hag Arveret]]. Evit pep elfenn e vez roet ivez e [[niver atomek]], e [[mas atomek|vas atomek]] (pe [[niver mas]] e [[izotop]] stabilañ), niveroù e strollad hag e beriodenn en [[taolenn beriodek an elfennoù|daolenn beriodek]] hag orin an arouez ma n'eo ket anat diwar anv boas an elfenn. __TOC__ {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- |colspan="5" align="center"|[[Rummadoù kimiek|Rummadoù kimiek an daolenn beriodek]] |- tit | bgcolor="#ff6666" | [[Metal alkalinek|Metaloù alkalinek]] | bgcolor="#ffdead" | [[Metal alkalinodouar|Metaloù alkalinodouar]] | bgcolor="#ffbfff" | [[Lantanid]]où | bgcolor="#ff99cc" | [[Aktinid]]où | bgcolor="#ffc0c0" | [[Metal trañzitadur|Metaloù trañzitadur]] |- | bgcolor="#cccccc" | [[Metal paour|Metaloù paour]] | bgcolor="#cccc99" | [[Metaloid]]où | bgcolor="#a0ffa0" | [[Nann-metal]]où | bgcolor="#ffff99" | [[Halogen]]où | bgcolor="#c0ffff" | [[Gaz nobl|Gazoù nobl]] |} ==Arouezioù boas== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#efefef" ! width="75" | [[Arouez kimiek]] !! width="150"| Anv an [[elfenn gimiek|elfenn]] !! width="75"| Orin an Arouez !! width="75"| [[Niver atomek]] !! width="50"|[[Tolz atomek]] relativel !! width="50|Strollad !! width="125"|[[Periodenn atomek|Periodenn]] !! width="110"|Douester da 20&nbsp;°C !! Poent teuziñ e °C !! Poent birviñ e °C !! Bloavezh dizoloadenn !! Dizoloer |- style bgcolor="#ff99cc" |Ac || [[Aktiniom]] || &nbsp; || 89 || [227]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 10,07 g/cm3 || 1047&nbsp;°C || 3197&nbsp;°C || 1899 || Debierne |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ag || [[Arc'hant (metal)|Arc'hant]] || [[Latin]] ''Argentum'' || 47 || 107.8682(2){{fn|2}} || 11 || 5 || 10,49 g/cm3 || 961,9&nbsp;°C || 2212&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#cccccc" |Al || [[Aluminiom]] (Aluminum) || &nbsp; || 13 || 26.9815386(8) || 13 || 3 || 2,70 g/cm3 || 660,5&nbsp;°C || 2467&nbsp;°C || 1825 || Oersted |- style bgcolor="#ff99cc" |Am || [[Amerikiom]] || &nbsp; || 95 || [243]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 13,67 g/cm3 || 994&nbsp;°C || 2607&nbsp;°C || 1944 || Seaborg |- style bgcolor="#c0ffff" |Ar || [[Argon]] || &nbsp; || 18 || 39.948(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 18 || 3 || 1,66 g/l || -189,4&nbsp;°C || -185,9&nbsp;°C || 1894 || Ramsay ha Rayleigh |- style bgcolor="#cccc99" |As || [[Arsenik]] || &nbsp; || 33 || 74.92160(2) || 15 || 4 || 5,72 g/cm3 || 613&nbsp;°C || 613 (sublimines) °C || approx. 1250 || Albertus Magnus |- style bgcolor="#ffff99" |At || [[Astat]] || &nbsp; || 85 || [210]{{fn|1}} || 17 || 6 || || 302&nbsp;°C || 337&nbsp;°C || 1940 || Corson ha MacKenzie |- style bgcolor="#ffc0c0" |Au || [[Aour]] || Latin ''Aurum'' || 79 || 196.966569(4) || 11 || 6 || 19,32 g/cm3 || 1064,4&nbsp;°C || 2940&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#cccc99" |B || [[Bor]] || &nbsp; || 5 || 10.811(7){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 13 || 2 || 2,46 g/cm3 || 2300&nbsp;°C || 2550&nbsp;°C|| 1808 || Davy ha Gay-Lussac |- style bgcolor="#ffdead" |Ba || [[Bariom]] || &nbsp; || 56 || 137.327(7) || 2 || 6 || 3,65 g/cm3 || 725&nbsp;°C || 1640&nbsp;°C || 1808 || Davy |- style bgcolor="#ffdead" |Be || [[Beriliom]] || &nbsp; || 4 || 9.012182(3) || 2 || 2 || 1,85 g/cm3 || 1278&nbsp;°C || 2970&nbsp;°C || 1797 || Vauquelin |- style bgcolor="#ffc0c0" |Bh || [[Bohriom]] || &nbsp; || 107 || [264]{{fn|1}} || 7 || 7 || || || || 1976 || Oganessian |- style bgcolor="#cccccc" |Bi || [[Bismut]] || &nbsp; || 83 || 208.98040(1) || 15 || 6 || 9,80 g/cm3 || 271,4&nbsp;°C || 1560&nbsp;°C || 1540 || Agricola |- style bgcolor="#ff99cc" |Bk || [[Berkeliom]] || &nbsp; || 97 || [247]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 13,25 g/cm3 || 986&nbsp;°C || || 1949 || Seaborg |- style bgcolor="#ffff99" |Br || [[Brom]] || &nbsp; || 35 || 79.904(1) || 17 || 4 || 3,14 g/cm3 || -7,3&nbsp;°C || 58,8&nbsp;°C || 1826 || Balard |- style bgcolor="#a0ffa0" |C || [[Karbon]] || &nbsp; || 6 || 12.0107(8){{fn|2}} {{fn|4}} || 14 || 2 || 3,51 g/cm3 || 3550&nbsp;°C || 4827&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffdead" |Ca || [[Kalsiom]] || &nbsp; || 20 || 40.078(4){{fn|2}} || 2 || 4 || 1,54 g/cm3 || 839&nbsp;°C || 1487&nbsp;°C || 1808 || Davy |- style bgcolor="#ffc0c0" |Cd || [[Kadmiom]] || &nbsp; || 48 || 112.411(8){{fn|2}} || 12 || 5 || 8,64 g/cm3 || 321&nbsp;°C || 765&nbsp;°C || 1817 || Stromeyer ha Hermann |- style bgcolor="#ffbfff" |Ce || [[Seriom]] || &nbsp; || 58 || 140.116(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 6,77 g/cm3 || 798&nbsp;°C || 3257&nbsp;°C || 1803 || von Hisinger ha Berzelius |- style bgcolor="#ff99cc" |Cf || [[Kaliforniom]] || &nbsp; || 98 || [251]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 15,1 g/cm3 || 900&nbsp;°C || || 1950 || Seaborg |- style bgcolor="#ffff99" |Cl || [[Klor]] || &nbsp; || 17 || 35.453(2){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 17 || 3 || 2,95 g/l || -34,6&nbsp;°C || -101&nbsp;°C || 1774 || Scheele |- style bgcolor="#ff99cc" |Cm || [[Kuriom]] || &nbsp; || 96 || [247]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 13,51 g/cm3 || 1340&nbsp;°C || || 1944 || Seaborg |- style bgcolor="#ffc0c0" |Cn || [[Kopernisiom]] || &nbsp; || 112 || [285]{{fn|1}} || 12 || 7 || || || || 1996 || Society for Heavy Ion Research |- style bgcolor="#ffc0c0" |Co || [[Kobalt]] || &nbsp; || 27 || 58.933195(5) || 9 || 4 || 8,89 g/cm3 || 1495&nbsp;°C || 2870&nbsp;°C || 1735 || Brandt |- style bgcolor="#ffc0c0" |Cr || [[Krom]] || &nbsp; || 24 || 51.9961(6) || 6 || 4 || 7,14 g/cm3 || 1857&nbsp;°C || 2482&nbsp;°C || 1797 || Vauquelin |- style bgcolor="#ff6666" |Cs || [[Seziom]] || &nbsp; || 55 || 132.9054519(2) || 1 || 6 || 1,90 g/cm3 || 28,4&nbsp;°C || 690&nbsp;°C || 1860 || Kirchhoff ha Bunsen |- style bgcolor="#ffc0c0" |Cu || [[Kouevr]] || Latin ''Cuprum'' || 29 || 63.546(3){{fn|4}} || 11 || 4 || 8,92 g/cm3 || 1083,5&nbsp;°C || 2595&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffc0c0" |Db || [[Dubniom]] || &nbsp; || 105 || [262]{{fn|1}} || 5 || 7 || || || || 1967/70 || Flerow oder Ghiorso |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ds || [[Darmstadtiom]] || &nbsp; || 110 || [271]{{fn|1}} || 10 || 7 || || || || 1994 || Society for Heavy Ion Research |- style bgcolor="#ffbfff" |Dy || [[Disproziom]] || &nbsp; || 66 || 162.500(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 8,56 g/cm3 || 1409&nbsp;°C || 2335&nbsp;°C || 1886 || Lecoq de Boisbaudran |- style bgcolor="#ffbfff" |Er || [[Erbiom]] || &nbsp; || 68 || 167.259(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 9,05 g/cm3 || 1522&nbsp;°C || 2510&nbsp;°C || 1842 || Mosander |- style bgcolor="#ff99cc" |Es || [[Einsteiniom]] || &nbsp; || 99 || [252]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || || 860&nbsp;°C || || 1952 || Seaborg |- style bgcolor="#ffbfff" |Eu || [[Europiom]] || &nbsp; || 63 || 151.964(1){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 5,25 g/cm3 || 822&nbsp;°C || 1597&nbsp;°C || 1901 || Demaçay |- style bgcolor="#ffff99" |F || [[Fluor]] || &nbsp; || 9 || 18.9984032(5) || 17 || 2 || 1,58 g/l || -219,6&nbsp;°C || -188,1&nbsp;°C || 1886 || Moissan |- style bgcolor="#ffc0c0" |Fe || [[Houarn]] || Latin ''Ferrum'' || 26 || 55.845(2) || 8 || 4 || 7,87 g/cm3 || 1535&nbsp;°C || 2750&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ff99cc" |Fm || [[Fermiom]] || &nbsp; || 100 || [257]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || || || || 1952 || Seaborg |- style bgcolor="#ff6666" |Fr || [[Frañsiom]] || &nbsp; || 87 || [223]{{fn|1}} || 1 || 7 || || 27&nbsp;°C || 677&nbsp;°C || 1939 || Perey |- style bgcolor="#cccccc" |Ga || [[Galliom]] || &nbsp; || 31 || 69.723(1) || 13 || 4 || 5,91 g/cm3 || 29,8&nbsp;°C || 2403&nbsp;°C || 1875 || Lecoq de Boiskaudran |- style bgcolor="#ffbfff" |Gd || [[Gadoliniom]] || &nbsp; || 64 || 157.25(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 7,89 g/cm3 || 1311&nbsp;°C || 3233&nbsp;°C || 1880 || de Marignac |- style bgcolor="#cccc99" |Ge || [[Germaniom]] || &nbsp; || 32 || 72.64(1) || 14 || 4 || 5,32 g/cm3 || 937,4&nbsp;°C || 2830&nbsp;°C || 1886 || Winkler |- style bgcolor="#a0ffa0" |H || [[Hidrogen]] || &nbsp; || 1 || 1.00794(7){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} || 1 || 1 || 0,084 g/l || -259,1&nbsp;°C || -252,9&nbsp;°C || 1766 || Cavendish |- style bgcolor="#c0ffff" |He || [[Heliom]] || &nbsp; || 2 || 4.002602(2){{fn|2}} {{fn|4}} || 18 || 1 || 0,17 g/l || -272,2&nbsp;°C || -268,9&nbsp;°C || 1895 || Ramsay ha Cleve |- style bgcolor="#ffc0c0" |Hf || [[Hafniom]] || &nbsp; || 72 || 178.49(2) || 4 || 6 || 13,31 g/cm3 || 2150&nbsp;°C || 5400&nbsp;°C || 1923 || Coster ha vón Hevesy |- style bgcolor="#ffc0c0" |Hg || [[Merkur (elfenn)|Merkur]] || Latin ''Hydrargyrum'' || 80 || 200.59(2) || 12 || 6 || 13,55 g/cm3 || -38,9&nbsp;°C || 356,6&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffbfff" |Ho || [[Holmiom]] || &nbsp; || 67 || 164.930 32(2) || &nbsp; || 6 || 8,78 g/cm3 || 1470&nbsp;°C || 2720&nbsp;°C || 1878 || Soret |- style bgcolor="#ffc0c0" |Hs || [[Hasiom]] || &nbsp; || 108 || [277]{{fn|1}} || 8 || 7 || || || || 1984 || Society for Heavy Ion Research |- style bgcolor="#ffff99" |I || [[Iod]] || &nbsp; || 53 || 126.904 47(3) || 17 || 5 || 4,94 g/cm3 || 113,5&nbsp;°C || 184,4&nbsp;°C || 1811 || Courtois |- style bgcolor="#cccccc" |In || [[Indiom]] || &nbsp; || 49 || 114.818(3) || 13 || 5 || 7,31 g/cm3 || 156,2&nbsp;°C || 2080&nbsp;°C || 1863 || Reich ha Richter |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ir || [[Iridiom]] || &nbsp; || 77 || 192.217(3) || 9 || 6 || 22,65 g/cm3 || 2410&nbsp;°C || 4130&nbsp;°C || 1803 || Tenant ha tud all |- style bgcolor="#ff6666" |K || [[Potasiom]] || German ''Kalium'' || 19 || 39.0983(1) || 1 || 4 || 0,86 g/cm3 || 63,7&nbsp;°C || 774&nbsp;°C || 1807 || Davy |- style bgcolor="#c0ffff" |Kr || [[Kripton]] || &nbsp; || 36 || 83.798(2){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 4 || 3,48 g/l || -156,6&nbsp;°C || -152,3&nbsp;°C || 1898 || Ramsay ha Travers |- style bgcolor="#ffbfff" |La || [[Lantan]] || &nbsp; || 57 || 138.90547(7){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 6,16 g/cm3 || 920&nbsp;°C || 3454&nbsp;°C || 1839 || Mosander |- style bgcolor="#ff6666" |Li || [[Litiom]] || &nbsp; || 3 || 6.941(2){{fn|2}} {{fn|3}} {{fn|4}} {{fn|5}} || 1 || 2 || 0,53 g/cm3 || 180,5&nbsp;°C || 1317&nbsp;°C || 1817 || Arfvedson |- style bgcolor="#ff99cc" |Lr || [[Laorensiom]] || &nbsp; || 103 || [262]{{fn|1}} || 3 || 7 || || || || 1961 || Ghiorso |- style bgcolor="#ffbfff" |Lu || [[Lutesiom]] || &nbsp; || 71 || 174.967(1){{fn|2}} || 3 || 6 || 9,84 g/cm3 || 1656&nbsp;°C || 3315&nbsp;°C || 1907 || Urbain |- style bgcolor="#ff99cc" |Md || [[Mendeleviom]] || &nbsp; || 101 || [258]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || || || || 1955 || Seaborg |- style bgcolor="#ffdead" |Mg || [[Magneziom]] || &nbsp; || 12 || 24.3050(6) || 2 || 3 || 1,74 g/cm3 || 648,8&nbsp;°C || 1107&nbsp;°C || 1755 || Black |- style bgcolor="#ffc0c0" |Mn || [[Manganez]] || &nbsp; || 25 || 54.938045(5) || 7 || 4 || 7,44 g/cm3 || 1244&nbsp;°C || 2097&nbsp;°C || 1774 || Gahn |- style bgcolor="#ffc0c0" |Mo || [[Molibden]] || &nbsp; || 42 || 95.94(2){{fn|2}} || 6 || 5 || 10,28 g/cm3 || 2617&nbsp;°C || 5560&nbsp;°C || 1778 || Scheele |- style bgcolor="#ffc0c0" |Mt || [[Meitneriom]] || &nbsp; || 109 || [268]{{fn|1}} || 9 || 7 || || || || 1982 || Society for Heavy Ion Research |- style bgcolor="#a0ffa0" |N || [[Nitrogen]] || &nbsp; || 7 || 14.0067(2){{fn|2}} {{fn|4}} || 15 || 2 || 1,17 g/l || -209,9&nbsp;°C || -195,8&nbsp;°C || 1772 || Rutherford |- style bgcolor="#ff6666" |Na || [[Sodiom]] || Latin ''Natriom'' || 11 || 22.98976928(2) || 1 || 3 || 0,97 g/cm3 || 97,8&nbsp;°C || 892&nbsp;°C || 1807 || Davy |- style bgcolor="#ffc0c0" |Nb || [[Niobiom]] || &nbsp; || 41 || 92.906 38(2) || 5 || 5 || 8,58 g/cm3 || 2468&nbsp;°C || 4927&nbsp;°C || 1801 || Hatchet |- style bgcolor="#ffbfff" |Nd || [[Neodim]] || &nbsp; || 60 || 144.242(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 7,00 g/cm3 || 1010&nbsp;°C || 3127&nbsp;°C || 1895 || von Welsbach |- style bgcolor="#c0ffff" |Ne || [[Neon]] || &nbsp; || 10 || 20.1797(6){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 2 || 0,84 g/l || -248,7&nbsp;°C || -246,1&nbsp;°C || 1898 || Ramsay ha Travers |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ni || [[Nikel]] || &nbsp; || 28 || 58.6934(2) || 10 || 4 || 8,91 g/cm3 || 1453&nbsp;°C || 2732&nbsp;°C || 1751 || Cronstedt |- style bgcolor="#ff99cc" |No || [[Nobeliom]] || &nbsp; || 102 || [259]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || || || || 1958 || Seaborg |- style bgcolor="#ff99cc" |Np || [[Neptuniom]] || &nbsp; || 93 || [237]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 20,48 g/cm3 || 640&nbsp;°C || 3902&nbsp;°C || 1940 || McMillan hag Abelson |- style bgcolor="#a0ffa0" |O || [[Oksigen]] || &nbsp; || 8 || 15.9994(3){{fn|2}} {{fn|4}} || 16 || 2 || 1,33 g/l || -218,4&nbsp;°C || -182,9&nbsp;°C || 1774 || Priestley ha Scheele |- style bgcolor="#ffc0c0" |Os || [[Osmiom]] || &nbsp; || 76 || 190.23(3){{fn|2}} || 8 || 6 || 22,61 g/cm3 || 3045&nbsp;°C || 5027&nbsp;°C || 1803 || Tenant |- style bgcolor="#a0ffa0" |P || [[Fosfor]] || &nbsp; || 15 || 30.973762(2) || 15 || 3 || 1,82 g/cm3 || 44 (P4) °C || 280 (P4) °C || 1669 || Brandt |- style bgcolor="#ff99cc" |Pa || [[Protaktiniom]] || &nbsp; || 91 || 231.03588(2){{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 15,37 g/cm3 || 1554&nbsp;°C || 4030&nbsp;°C || 1917 || Soddy, Cranston ha Hahn |- style bgcolor="#cccccc" |Pb || [[Plom]] || Latin ''Plumbum'' || 82 || 207.2(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 14 || 6 || 11,34 g/cm3 || 327,5&nbsp;°C || 1740&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffc0c0" |Pd || [[Palladiom]] || &nbsp; || 46 || 106.42(1){{fn|2}} || 10 || 5 || 12,02 g/cm3 || 1552&nbsp;°C || 3140&nbsp;°C || 1803 || Wollaston |- style bgcolor="#ffbfff" |Pm || [[Prometiom]] || &nbsp; || 61 || [145]{{fn|1}} || &nbsp; || 6 || 7,22 g/cm3 || 1080&nbsp;°C || 2730&nbsp;°C || 1945 || Marinsky ha Glendenin |- style bgcolor="#cccc99" |Po || [[Poloniom]] || &nbsp; || 84 || [210]{{fn|1}} || 16 || 6 || 9,20 g/cm3 || 254&nbsp;°C || 962&nbsp;°C || 1898 || Mari ha Per Curie |- style bgcolor="#ffbfff" |Pr || [[Prazeodim]] || &nbsp; || 59 || 140.90765(2) || &nbsp; || 6 || 6,48 g/cm3 || 931&nbsp;°C || 3212&nbsp;°C || 1895 || von Welsbach |- style bgcolor="#ffc0c0" |Pt || [[Platin]] || &nbsp; || 78 || 195.084(9) || 10 || 6 || 21,45 g/cm3 || 1772&nbsp;°C || 3827&nbsp;°C || 1557 || Scaliger |- style bgcolor="#ff99cc" |Pu || [[Plutoniom]] || &nbsp; || 94 || [244]{{fn|1}} || &nbsp; || 7 || 19,74 g/cm3 || 641&nbsp;°C || 3327&nbsp;°C || 1940 || Seaborg |- style bgcolor="#ffdead" |Ra || [[Radiom]] || &nbsp; || 88 || [226]{{fn|1}} || 2 || 7 || 5,50 g/cm3 || 700&nbsp;°C || 1140&nbsp;°C || 1898 || Mari ha Per Curie |- style bgcolor="#ff6666" |Rb || [[Rubidiom]] || &nbsp; || 37 || 85.4678(3){{fn|2}} || 1 || 5 || 1,53 g/cm3 || 39&nbsp;°C || 688&nbsp;°C || 1861 || Bunsen ha Kirchhoff |- style bgcolor="#ffc0c0" |Re || [[Reniom]] || &nbsp; || 75 || 186.207(1) || 7 || 6 || 21,03 g/cm3 || 3180&nbsp;°C || 5627&nbsp;°C || 1925 || Noddack, Tacke ha Berg |- style bgcolor="#ffc0c0" |Rf || [[Ruterfordiom]] || &nbsp; || 104 || 261{{fn|1}} || 4 || 7 || || || || 1964/69 || Flerow or Ghiorso |- style bgcolor="#ffc0c0" |Rg || [[Roentgeniom]] || &nbsp; || 111 || [272]{{fn|1}} || 11 || 7 || || || || 1994 || Society for Heavy Ion Research |- style bgcolor="#ffc0c0" |Rh || [[Rodiom]] || &nbsp; || 45 || 102.905 50(2) || 9 || 5 || 12,41 g/cm3 || 1966&nbsp;°C || 3727&nbsp;°C || 1803 || Wollaston |- style bgcolor="#c0ffff" |Rn || [[Radon]] || &nbsp; || 86 || [220]{{fn|1}} || 18 || 6 || 9,23 g/l || -71&nbsp;°C || -61,8&nbsp;°C || 1900 || Dorn |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ru || [[Ruteniom]] || &nbsp; || 44 || 101.07(2){{fn|2}} || 8 || 5 || 12,45 g/cm3 || 2310&nbsp;°C || 3900&nbsp;°C || 1844 || Claus |- style bgcolor="#a0ffa0" |S || [[Sulfur]] || &nbsp; || 16 || 32.065(5){{fn|2}} {{fn|4}} || 16 || 3 || 2,06 g/cm3 || 113&nbsp;°C || 444,7&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#cccc99" |Sb || [[Stibiom]] || Latin ''Stibiom'' || 51 || 121.760(1){{fn|2}} || 15 || 5 || 6,69 g/cm3 || 630,7&nbsp;°C || 1750&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffc0c0" |Sc || [[Skandiom]] || &nbsp; || 21 || 44.955912(6) || 3 || 4 || 2,99 g/cm3 || 1539&nbsp;°C || 2832&nbsp;°C || 1879 || Nilson |- style bgcolor="#a0ffa0" |Se || [[Seleniom]] || &nbsp; || 34 || 78.96(3){{fn|4}} || 16 || 4 || 4,82 g/cm3 || 217&nbsp;°C || 685&nbsp;°C || 1817 || Berzelius |- style bgcolor="#ffc0c0" |Sg || [[Siborgiom]] || &nbsp; || 106 || [266]{{fn|1}} || 6 || 7 || || || || 1974 || Oganessian |- style bgcolor="#cccc99" |Si || [[Silisiom]] || &nbsp; || 14 || 28.0855(3){{fn|4}} || 14 || 3 || 2,33 g/cm3 || 1410&nbsp;°C || 2355&nbsp;°C || 1824 || Berzelius |- style bgcolor="#ffbfff" |Sm || [[Samariom]] || &nbsp; || 62 || 150.36(2){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 7,54 g/cm3 || 1072&nbsp;°C || 1778&nbsp;°C || 1879 || Lecoq de Boisbaudran |- style bgcolor="#cccccc" |Sn || [[Staen]] || Latin ''Stannum'' || 50 || 118.710(7){{fn|2}} || 14 || 5 || 7,29 g/cm3 || 232&nbsp;°C || 2270&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffdead" |Sr || [[Strontiom]] || &nbsp; || 38 || 87.62(1){{fn|2}} {{fn|4}} || 2 || 5 || 2,63 g/cm3 || 769&nbsp;°C || 1384&nbsp;°C || 1790 || Crawford |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ta || [[Tantalom]] || &nbsp; || 73 || 180.94788(2) || 5 || 6 || 16,68 g/cm3 || 2996&nbsp;°C || 5425&nbsp;°C || 1802 || Ekeberg |- style bgcolor="#ffbfff" |Tb || [[Terbiom]] || &nbsp; || 65 || 158.92535(2) || &nbsp; || 6 || 8,25 g/cm3 || 1360&nbsp;°C || 3041&nbsp;°C || 1843 || Mosander |- style bgcolor="#ffc0c0" |Tc || [[Teknetiom]] || &nbsp; || 43 || [98]{{fn|1}} || 7 || 5 || 11,49 g/cm3 || 2172&nbsp;°C || 5030&nbsp;°C || 1937 || Perrier ha Segrè |- style bgcolor="#cccc99" |Te || [[Tellur]] || &nbsp; || 52 || 127.60(3){{fn|2}} || 16 || 5 || 6,25 g/cm3 || 449,6&nbsp;°C || 990&nbsp;°C || 1782 || von Reichenstein |- style bgcolor="#ff99cc" |Th || [[Toriom]] || &nbsp; || 90 || 232.03806(2){{fn|1}} {{fn|2}} || &nbsp; || 7 || 11,72 g/cm3 || 1750&nbsp;°C || 4787&nbsp;°C || 1829 || Berzelius |- style bgcolor="#ffc0c0" |Ti || [[Titan (metal)|Titan]] || &nbsp; || 22 || 47.867(1) || 4 || 4 || 4,51 g/cm3 || 1660&nbsp;°C || 3260&nbsp;°C || 1791 || Gregor ha Klaproth |- style bgcolor="#cccccc" |Tl || [[Talliom]] || &nbsp; || 81 || 204.3833(2) || 13 || 6 || 11,85 g/cm3 || 303,6&nbsp;°C || 1457&nbsp;°C || 1861 || Crookes |- style bgcolor="#ffbfff" |Tm || [[Tuliom]] || &nbsp; || 69 || 168.93421(2) || &nbsp; || 6 || 9,32 g/cm3 || 1545&nbsp;°C || 1727&nbsp;°C || 1879 || Cleve |- style bgcolor="#ff99cc" |U || [[Uraniom]] || &nbsp; || 92 || 238.02891(3){{fn|1}} {{fn|2}} {{fn|3}} || &nbsp; || 7 || 18,97 g/cm3 || 1132,4&nbsp;°C || 3818&nbsp;°C || 1789 || Klaproth |- style bgcolor="#cccccc" |Uuh || [[Ununheksiom]] || &nbsp; || 116 || [292]{{fn|1}} || 16 || 7 || || || || || || |- style bgcolor="#cccccc" |Uup || [[Ununpentiom]] || &nbsp; || 115 || [288]{{fn|1}} || 15 || 7 || || || || || || |- style bgcolor="#cccccc" |Uuq || [[Ununkwadiom]] || &nbsp; || 114 || [289]{{fn|1}} || 14 || 7 || || || || || || |- style bgcolor="#cccccc" |Uut || [[Ununtriom]] || &nbsp; || 113 || [284]{{fn|1}} || 13 || 7 || || || || || || |- style bgcolor="#ffc0c0" |V || [[Vanadiom]] || &nbsp; || 23 || 50.9415(1) || 5 || 4 || 6,09 g/cm3 || 1890&nbsp;°C || 3380&nbsp;°C || 1801 || del Rio |- style bgcolor="#ffc0c0" |W || [[Tungsten]] || German ''Wolfram'' || 74 || 183.84(1) || 6 || 6 || 19,26 g/cm3 || 3407&nbsp;°C || 5927&nbsp;°C || 1783 || Gebrüder de Elhuyar |- style bgcolor="#c0ffff" |Xe || [[Ksenon]] || &nbsp; || 54 || 131.293(6){{fn|2}} {{fn|3}} || 18 || 5 || 4,49 g/l || -111,9&nbsp;°C || -107&nbsp;°C || 1898 || Ramsay ha Travers |- style bgcolor="#ffc0c0" |Y || [[Itriom]] || &nbsp; || 39 || 88.90585(2) || 3 || 5 || 4,47 g/cm3 || 1523&nbsp;°C || 3337&nbsp;°C || 1794 || Gadolin |- style bgcolor="#ffbfff" |Yb || [[Iterbiom]] || &nbsp; || 70 || 173.04(3){{fn|2}} || &nbsp; || 6 || 6,97 g/cm3 || 824&nbsp;°C || 1193&nbsp;°C || 1878 || de Marignac |- style bgcolor="#ffc0c0" |Zn || [[Zink]] || &nbsp; || 30 || 65.409(4) || 12 || 4 || 7,14 g/cm3 || 419,6&nbsp;°C || 907&nbsp;°C || Ragistor || dianav |- style bgcolor="#ffc0c0" |Zr || [[Zirkoniom]] || &nbsp; || 40 || 91.224(2){{fn|2}} || 4 || 5 || 6,51 g/cm3 || 1852&nbsp;°C || 4377&nbsp;°C || 1789 || Klaproth |} ==Notennoù== *{{fnb|1}} N'eus [[izotop]] stabil ebet d'an elfenn, hag un talvoud etre krochedoù, d.s. [209], a verk [[niver mas]] an izotop a zo dezhañ ar vuhez hirañ. Teir elfenn avat, an toriom, ar protaktiniom hag an uraniom, o deus ur c'hompozadur izotopel naturel karakteristikel, ha dre se eo kevatal o mas atomek d'an hini roet. *{{fnb|2}} Variañ a ra kompozadur izotopel an elfenn-mañ e-barzh standilhonoù geologel 'zo ha gallout a ra ar variadur mont en tu-hont d'an diasurter lakaet en daolenn. *{{fnb|3}} Gallout a ra kompozadur izotopel an elfenn variañ e-barzh danvezioù-koñvers 'zo, ha dre se e c'hell ar mas atomek variañ en ur mod heverk diouzh an talvoud roet. *{{fnb|4}} Variañ a ra ar c'hompozadur izotopel en danvezioù a vez kavet war an Douar, ken n'heller ket reiñ ur mas atomek resisoc'h. *{{fnb|5}} Gallout a ra mas atomek al Litiom-koñvers variañ etre 6,939 ha 6,996&mdash;ret eo analizañ (dielfennañ) an danvez studiet evit kavout un talvoud resisoc'h. ==Daveoù== *[https://web.archive.org/web/20120202230642/http://elements.vanderkrogt.net/index.php Gerdarzh anvioù an elfennoù]. (15 Gouere 2005) (Saozneg). *Atomic Weights of the Elements 2001 ''(Masoù Atomek an Elfennoù 2001)'', [http://www.iupac.org/publications/pac/2003/7508/7508x1107.html Pure Appl. Chem. 75(8), 1107-1122, 2003]. Dastumet d'an 30 a viz Mezheven 2005. Dont a ra masoù atomek an elfennoù dezho niveroù atomek etre 1 ha 109 eus ar vammenn-se. *[https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ WebElements Periodic Table]. Dastumet d'an 30 a viz Mezheven 2005. Dont a ra masoù atomek an elfennoù dezho niveroù atomek etre 110 ha 116 eus ar vammenn-se. ==Liammoù diavaez== *[https://web.archive.org/web/20110807144522/http://elements.vanderkrogt.net/language.php?language=br Anvioù brezhonek an elfennoù] {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek|*]] [[Rummad:Rolloù a denn d'ar gimiezh|Elfennoù hervez o arouezioù]] hw1k5aitdww8r9d6ciq0r8nucyubs1n 0 3908 2195818 2168841 2026-07-27T20:08:45Z Dakbzh 58931 + Arme Pobl Vietnam. 2195818 wikitext text/x-wiki {| align=right cellpadding=3 id=toc style="margin-left: 15px;" |- | align="center" colspan=2 | <small>'''Bloavezhioù:'''</small><br /> [[1950]] [[1951]] [[1952]] - '''[[1953]]''' - [[1954]] [[1955]] [[1956]] |- | align="center" colspan=2 | <small>'''Dekvedoù:'''</small> <br /> [[Bloavezhioù 1930|1930]] [[Bloavezhioù 1940|1940]] - '''[[Bloavezhioù 1950]]''' - [[Bloavezhioù 1960|1960]] [[Bloavezhioù 1970|1970]] |- | align="center" | <small>'''Kantvedoù:'''</small> <br /> {{XIXvet kantved}} - '''{{XXvet kantved}}''' - {{XXIvet kantved}} |- | align="center" | <small>'''Milvedoù:'''</small> <br /> {{Iañ milved}} - '''{{Eil milved}}''' - {{IIIe milved}} ---- '''Kronologiezh dre viz:'''<br /> [[Genver 1953|Gen]] - [[C’hwevrer 1953|C’hwe]] - [[Meurzh 1953|Meu]] - [[Ebrel 1953|Ebr]] - [[Mae 1953|Mae]] - [[Mezheven 1953|Mez]] <br /> [[Gouere 1953|Gou]] - [[Eost 1953|Eos]] - [[Gwengolo 1953|Gwen]] - [[Here 1953|Her]] - [[Du 1953|Du]] - [[Kerzu 1953|Kzu]] ---- '''Kronologiezh dre demoù:'''<br /> [[1953 er sinema|Sinema]] - [[1953 er vell-droad|Mell-droad]] <br /> [[1953 el lennegezh|Lennegezh]] - [[1953 er sonerezh|Sonerezh]] - [[1953 er skiantoù|Skiantoù]] - [[1953 er sport|Sport]] |} ''Diwar-benn bloavezh '''1953''' an [[Deiziadur gregorian|deiziadur gregorian]] eo ar bajenn-mañ.'' == Darvoudoù == ===Europa=== ====Kenvarc’had==== ====Breizh==== * deroù savidigezh [[Abati Sant Wenole Landevenneg|abati nevez Landevenneg]]. ====Bro-C'hall==== * [[25 C'hwevrer|25 a viz C'hwevrer]] : sevel a ra [[Charles De Gaulle]] a-enep [[Kumuniezh Europa an Difenn]]. * [[14 Du|14 a viz Du]] : diskaret eo [[Gwilhoù Sezneg]] gant ur c'harr-tan e [[Pariz]]. ==== Izelvroioù ==== * [[31 Genver|31 a viz Genver]]-[[1 C'hwevrer|1{{añ}} a viz C'hwevrer]]: 1800 den beuzet en [[Izelvroioù]] da heul ul [[liñvadenn]] e proviñsoù [[Zeeland]], [[Zuid-Holland]] ha [[Noord-Brabant]], o lazhañ 1 836 den. ==== Rouantelezh-Unanet ==== * [[2 Mezheven|2 a viz Even]]: kurunet eo ar rouanez [[Elesbed II]] en iliz [[Abati Westminster]] e [[Londrez]]. ==== Unaniezh Soviedel ==== * [[5 Meurzh|5 a viz Meurzh]] : marv [[Jozef Stalin]]. * [[9 Meurzh|9 a viz Meurzh]] : obidoù Jozef Stalin. * [[7 Gwengolo|7 a viz Gwengolo]]: aet [[Nikita Khrouchtchev]] da gentañ sekretour [[Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel]]. ===Azia=== ====Reter-nesañ==== ====Reter-kreiz==== ====Iskevandir indezat==== ====Reter-pellañ==== [[Restr:French indochina napalm 1953-12 1.png|thumb|Miz Kerzu : implijet eo [[napalm]] gant Bro-C'hall e-pad [[brezel Indez-Sina]].]] * [[20 Du|20 a viz Du]] : taol-brezel ''Castor'' gant ar arme c'hall. Miliadoù a harzlammerien a ya da chom e [[Ðiện Biên Phủ]] hag a ya da vezañ ur c'hamp-difenn<ref>''1954 - Le Tournant du siècle, l'année Dien bien Phu'' gant Alain Desaulty, Embannadurioù Persée, 2014, {{ISBN|978-2-8231-0805-7}}.</ref>. Ar pal eo kaout un diazezlec'h evit adaloubiñ ar vro [[thai]] ha herzel ouzh [[Arme Pobl Vietnam]] da aloubiñ [[Laos]] endro. ===Afrika=== ===Amerikaoù=== ====Norzhamerika==== =====Stadoù-Unanet===== ====Suamerika==== ===Okeania=== ===Arzoù ha lizhiri=== ====Livañ==== ====Sonerezh==== ====Lennegezh==== ====Sinema==== ===Skiantoù ha politikerezh=== * Dizoloadenn ar [[fermiom]] ₁₀₀Fm e Skol-veur Kalifornia e Berkeley gant [[Albert Ghiorso]] hag e skipailh. ===Armerzh=== ===Sport=== ===A bep seurt/diasur=== == [[:Rummad:Ganedigezhioù 1953|Ganedigezhioù]] == Gwelet ivez :''[[:Rummad:Ganedigezhioù 1953]]'' == [[:Rummad:Marvioù 1953|Marvioù]] == * [[Loeiz Herrieu]], labourer-douar, barzh, skrivagner, kazetenner hag emsaver. Gwelet ivez:''[[:Rummad:Marvioù 1953]]'' [[Rummad:Bloavezhioù]] [[Rummad:1953]] o42efntdkrm4xn49n6rl7x5bpwdwevb 0 16271 2195827 2190168 2026-07-27T20:31:42Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195827 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ploermael | anvYezh = ''Ploermaèu'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Ploërmel'' | skeudenn = Mairie de Ploërmel.JPG | alc'hwez = An ti-kêr<hr> | ardamezioù = Blason ville fr Ploërmel (Morbihan).svg | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Ploermael Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Ploermael - Kalon Breizh]] | kanton = [[Kanton Ploermael|Ploermael]] <small>([[pennlec'h]])</small> | maer = Patrick Le Diffon | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 57.82 | hedred = -2.39611111111 | ledred = 47.9325 | uk = 75 | ubi = 19 | ubr = 106 }} '''Ploermael''' a zo ur gumun e [[Breizh]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Pennlec'h [[kanton Ploermael]] eo. == Douaroniezh == * Er [[Porc'hoed]], e Kreiz Breizh, emañ Ploermael. === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Ploermael''|gwalarn=[[Talbont]], {{Splannañ|#CCEAFF|''[[Lenn an Dug]]''}}|norzh=[[Louad]]|biz=[[Louad]], [[Kempenieg]]|kornôg=[[Talbont]], [[Gilieg]]|reter=[[Gourhael]], [[Kempenieg]], [[Algam]]|gevred=[[Mousterdelav]], [[Algam]]|su=[[Chapel-Karozh]], [[Mousterdelav]]|mervent=[[Gilieg]], [[Roz-Sant-Andrev]]|enklozadur=}} == Anv == * Erwan Vallerie ː ''Plebs Arthmael'', 835 ; ''Plebe Arthmael'', 859 ; ''Ploirmel'', 1082 ; ''Arsmel de Plosmela'' ; 1090; ''Plormer'', {{XIIvet kantved}} ; ''Ploasmel'', 1118 ; ''Ploermel'', 1124 ; ''Plormel'', 1129 ; ''Ploismel'', ''Plosmel'', 1130 ; ''Plouearthmael'', 1160 ; ''Ploarmell'', 1239 ; ''Ploarmel'', 1248 ; ''Plormel'', 1251 ; ''Ploermel'', ''Plermel'', 1254 ; ''Ploarmel'', 1267 ; ''Ploermel'', 1270 ; ''Ploarmel'', ''Ployarzmail'', 1272, 1273 ; ''Ploynarzmail'', 1274 ; ''Pluermel'', 1280 ; ''Ploermel'', ''Plormel'', 1285 ; ''Ploermel'', 1286 ; ''Ploermel'', ''Ploarmel'', 1288 ; ''Plouarmel'', ''Ploarmel'', 1289 ; ''Pleuarmel'', 1290 ; ''Ploermel'', ''Ploarmel'', 1296 ; ''Plormel'', 1298 ; ''Plermel'', 1301 ; ''Ploarmel'', ''Plermel'', 1304 ; ''Ploermel'', ''Plermel'', 1306 ; ''Ploermoel'', 1307 ; ''Plermel'', 1311 ; ''Plermel'', ''Plormel'', 1312 ; ''Plermel'', 1314 ; ''Ploearmael'', ''Ploermael'', 1315 ; ''Ploermel'', 1344 ; ''Plermel'', 1380 ; ''Ploermel'', 1381 ; ''Plouermel'', 1392 ; ''Plermel'', ''Ploermel'', 1394 ; ''Plermel'', 1395, 1405, 1407 ; ''Ploermel'', 1420 ; ''Plermel'', 1424 ; ''Ploermel'', ''Plermel'', 1425 ; ''Plermel'', 1437 ; ''Plaremel'', 1439 ; ''Ploermel'', 1450 ; ''Ploermellum'', 1453 ; ''Plermel'', 1455, 1462, 1481 ; ''Plormel'', 1498<ref>{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here, 1995</ref>. == [[Ardamezouriezh]] == {| |- | [[File:Blason ville fr Ploërmel (Morbihan).svg|80px]] | :''En erminoù e leonparzh leonek en sabel, kurunennet en glazur, o tougen en e bav dehou ur banniel en glazur karget gant pemp brizhenn erminig en argant, 3, 2.'' :[[Ger-stur]] : ː ''Tenax in fide''<br><small>D'Hozier, 1696</small><ref>Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Morbihan''. 1999</ref>. |} == Istor == Er bloaz [[1148]] e voe staget kêr ouzh domani [[Roll Rouaned ha Duged Breizh|duged Breizh]]. === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh : e [[1790]] e voe krouet ar gumun diwar ul lodenn eus parrez katolik Ploermael ; he zrev [[Chapel-Karozh]] a yeas d'ober ur gumun ivez<ref>{{fr}} Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p. 70 </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=8161 Cassini - EHESS - Karozh - Fichenn ar gumun] </ref>. Dre lezenn an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Ploermael da benn ur c'hanton, hini [[Kanton Ploermael (1790)|Ploermael]], ha da benn [[distrig Ploermael]]<ref>Jean-Louis Debauve, ''La Justice révolutionnaire dans le Morbihan'', e ti an aozer, Pariz, 1965, p. 36.</ref>, nav c'hanton ennañ : [[Kanton Gwern-Porc'hoed (1790)|Gwern-Porc'hoed]], [[Kanton Kempenieg (1790)|Kempenieg]], [[Kanton Karozh (1790)|Karozh]], [[Kanton Loiad (1790)|Loiad]], [[Kanton Malastred (1790)|Malastred]], [[Kanton Maoron (1790)|Maoron]], [[Kanton Neant (1790)|Neant]], [[Kanton Ploermael (1790)|Ploermael]], [[Kanton Neant (1790)|Neant]] ha [[Kanton Serent (1790)|Serent]].<br> Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost [[1795]]) e voe lamet ar bannoù ha bodet e voe kuzulioù-kanton (ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton)<ref>{{fr}} Jean-Louis Debauve, ''op. cit.'', p. 187 </ref>.<br> Brasaet e voe kanton Ploermael e [[1801]] gant lezenn an ''8 pluviôse an IX'' (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl ''Loi portant réduction du nombre de justices de paix''. Lakaet e oa bet Ploermael da bennlec'h [[arondisamant Ploermael]], bet krouet e [[1800]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=27166 Cassini - EHESS - Ploermael - Fichenn ar gumun]</ref>{{,}}<ref>{{fr}} ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', p. 264.</ref>. * Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person, Vavasseur e anv, tri c'hure (Josse, Dannion, Michel), pemp beleg (Besnard, Berruyer, Maubec, Gougeon ha Laval), ha gant Brouxel, aluzener an Ursulinezed<ref>{{fr}} ''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, pp. 14-15.</ref>. === {{XXvet kantved}} === ;[[Brezel-bed kentañ]] * 255 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,74 % eus he foblañs e 1911<ref name="MG">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56165&dpt=56&idsource=34481&table=bp05 memorialgenweb – Monumant ar re varv]</ref>. ;Kemm arondisamant * E [[1926]] e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en [[arondisamant Gwened]]. ;[[Eil Brezel-bed]] * D'an 19 a viz Even [[1940]] e tegouezhas ar [[Wehrmacht] e Ploermael<ref>{{fr}} Archives départementales du Morbihan, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', 2009 </ref>. * D'an 9 a viz Mae [[1944]] e kouezhas ar c'harr-nij ''Seafire III'' marilhet LR862, eus [[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] (''[[Royal Air Force]]''), e Ploermael ; e nijour a voe paket gant an [Alamagn|Alamaned]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. * 31 den eus ar gumun a varvas pa voe bombezet Ploermael gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]] d'an 12 a viz Even 1944<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajenn 99 </ref>, 150 ti a voe distrujet; d'an 13 e voe bombezet Ploermael en-dro, met an holl annezidi o-doa tec'het an deiz kent; ar Re Gevredet a glaske distrujañ ar mirlec'h tireoul alaman er Bignon<ref>{{fr}}Roger Leroux, ''Le Morbihan en guerre 1939-1945'', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, p. 453.</ref>. * D'ar 4 a viz Eost 1944 ez eas kuit an Alamaned eus Ploermael<ref>{{fr}} Leroux 1991, p. 538.</ref>. * 15 den eus ar gumun a voe fuzuilhet gant ar Wehrmacht e [[Roazhon]]<ref>{{fr}} René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, p. 103.</ref>. * Mervel a reas 18 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv hollek<ref name="MG" />. ;Trevadennoù * Mervel a reas 1 gwaz e [[Maroko]] e [[1922]], unan all e [[Brezel Indez-Sina]] hag unan e [[Brezel Aljeria]]<ref name="MG" />. === {{XXIvet}} kantved === * Kresket eo bet ar gumun d'ar 1{{añ}} a viz Genver [[2019]] goude bezañ bet bodet gant [[Mousterrin]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20181228231926/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/38903/286236/file/Cr%C3%A9ation%20commune%20nouvelle%20Ploermel-2.pdf Arrêté de création de la commune nouvelle de Ploërmel], 21 Kerzu 2018.</ref>. == Brezhoneg == * 23,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh ha 17,6 % eus re [[Mousterrin]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 374 ha 381</ref>. * Klasoù divyezhek (skol publik) a zo eno abaoe [[1994]].n * E distro-skol 2025 e oa 44 bugel enskrivet er c'hlasoù divyezhek (6,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumantoù ar re varv : monumant hollek (brezelioù), monumant ar re fuzuilhet e Roazhon en Eil Brezel-bed ha monumant an dud nann-soudard marvet pa voe bombezet Ploermael gant ar Gevredidi d'an 12 a viz Even 1944. == Poblañs == ===Emdroadur ar boblañs abaoe 1793=== <div class="center"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:11000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1821 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 text:2006 bar:2012 bar:2013 bar:2022 text:2022 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 5200 bar:1800 from:0 till: 4694 bar:1806 from:0 till: 4758 bar:1821 from:0 till: 4918 bar:1831 from:0 till: 4851 bar:1836 from:0 till: 5207 bar:1841 from:0 till: 4987 bar:1846 from:0 till: 5190 bar:1851 from:0 till: 5635 bar:1856 from:0 till: 5202 bar:1861 from:0 till: 5478 bar:1866 from:0 till: 5697 bar:1872 from:0 till: 5472 bar:1876 from:0 till: 5505 bar:1881 from:0 till: 5761 bar:1886 from:0 till: 5881 bar:1891 from:0 till: 5913 bar:1896 from:0 till: 6041 bar:1901 from:0 till: 6062 bar:1906 from:0 till: 5424 bar:1911 from:0 till: 5370 bar:1921 from:0 till: 5237 bar:1926 from:0 till: 5436 bar:1931 from:0 till: 5380 bar:1936 from:0 till: 5687 bar:1946 from:0 till: 6036 bar:1954 from:0 till: 6037 bar:1962 from:0 till: 5723 bar:1968 from:0 till: 5907 bar:1975 from:0 till: 6218 bar:1982 from:0 till: 6563 bar:1990 from:0 till: 6996 bar:1999 from:0 till: 7525 bar:2006 from:0 till: 8538 bar:2012 from:0 till: 9373 bar:2013 from:0 till: 9525 bar:2022 from:0 till: 10021 </timeline> </div> * Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]]. == Melestradurezh == == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[Alphonse Guérin]], mezeg ha surjian [[Bro-C'hall|gall]], 9 a viz Eost [[1816]]. ===Tud bet marvet eno=== * [[Yann-Vari de Lamennais]], diazezour Urzh [[Frered an deskadurezh kristen a Bloermael]], 26 a viz Kerzu [[1860]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:Audren-Resto.jpg|60px]] | :;Audren :Aotrounez Maleville :''En glazur e dri fenn kadgi en argant''. |- |[[Restr:Avril de Kerloguen.jpg|60px]] | :;Avril, Apuril :Raoul de l'Isle, allouez Ploermael e 1668 :''En argant e gebrenn en gul karget gant teir rozenn en aour, heuliet ouzh kab gant daou benn leon en sabel hag ouzh beg gant ur steredenn ivez en sabel''. |- |[[Restr:De Coëtlogon.gif|60px]] | :;de Coëtlogon :Aotrounez La Gaudinaye :''En gul e dri skoedig en erminoù''. |} == Gevelliñ == *{{Gevelliñ|An Cóbh|Iwerzhon|Ireland}} == Levrlennadur == * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Ploërmel}} *{{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56165 Ploermael war lec'hienn Geobreizh] {{clr}} == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Bro Sant-Malo]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] e19r8u9qxy0j1ix2im4qp64l6ghiecv 0 17589 2195798 2136949 2026-07-27T12:19:24Z ~2026-41887-53 93028 /* */ 2195798 wikitext text/x-wiki {{Yezh|anv=Nederlandeg|anveyezh=Nederlands |broiou= [[Izelvroioù]]<br>[[Belgia]]<br>[[Frañs]]<br>[[Surinam]]<br>[[Aruba]]<br>[[Antilhez Nederlandat]] |rannved=[[Europa]] |komzet= 22 000 000 |renkadur= 37-48 |livfamilh=lightgreen |familh=[[Yezhoù indezeuropek]] * [[Yezhoù germanek]] ** [[Yezhoù germanek ar c'hornôg]] *** [[Yezhoù alamanek izel]] **** '''Nederlandeg''' |YezhOfisiel= [[Izelvroioù]]<br>[[Belgia]]<br>[[Surinam]]<br>[[Aruba]]<br>[[Antilhez Nederlandat]]<br>[[Unaniezh Europa]] |akademiezh= Nederlandse Taalunie |iso1= nl |iso2=dut / nld |lizherennoù=[http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=NLD NLD] }} An '''izelvroeg'''<ref>'''izelvroeg''' /izɛlˈvroːek/ h.g. S.o. ''nederlandeg'', [[Geriadur brezhoneg An Here]], 2001, pajenn 649b.</ref><ref>E [[Geriadur Hemon-Huon]] e 1993 hag e [[Geriadur Al Liamm]], 2014.</ref>, pe '''nederlandeg''' (diwar an anv izelvroek ''[[:nl:Nederlands|Nederlands]]'')<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/87-termofis.htm Termofis] ; ''nederlandeg'' eo ivez e roll brezhonek ar yezhoù e Wikipedia.</ref>, pe '''hollandeg'''<ref>E [[Geriadur Vallée]], p. 362. E [[Geriadur Hemon-Huon]] e 1993. Diwar an anv [[gallek]] ''hollandais'', implijet dre fazi.</ref> (diwar an anv galleg) eo yezh ofisiel an [[Izelvroioù]] ha hini un toulladig Stadoù bet en o dalc'h, evel [[Surinam]], an [[Antilhez Nederlandat]], [[Aruba]]. Ur yezh ofisiel eo ivez e [[Belgia]], hag unan eus yezhoù ofisiel [[Unaniezh Europa]]. Komzet e vez ivez e norzh [[Frañs]], er vro anvet ''Flandrez an Arvor'' pe ''[[Westhoek]]''. ==Gerdarzh== Savet eo an anv ''izelvroeg'' diwar anv an ''[[Izelvroioù]]'', ha '''nederlandeg''' diwar anv [[Nederland]], a zo anv [[izelvroek]] an Izelvroioù. E brezhoneg e c’heller kavout ivez ''hollandeg'', abalamour d'ar c'hemmesk graet e galleg etre ar vro a-bezh, an [[Izelvroioù]], hag ur broviñs anezhi, proviñs [[Holland]] (gwelout [[Rouantelezh Holland]], krouet gant Napoleon evit e vreur). Un anv all a gaver c’hoazh, e skridoù brezhonek gwechall, evit ar yezh-se a-wechoù : ''flamancqaich''<ref>[[Geriadur Gregor]], p. 561.</ref>, ''flamankeg''<ref>[[Geriadur Vallée]], p. 307.</ref> pe ''flamanteg'' pe ''flamantach'' {{daveoù a vank}}; war skouer ar pezh a veze lavaret e galleg gwechall (''flamand''). ==Yezh ar sinoù== * Ar re vouzar a ra gant [[Yezh ar Sinoù Izelvroek]]. [[Skeudenn:Dutch Language distribution map.png|thumb|kleiz|An nederlandegva en Europa]] {{Broioù nederlandek}} [[Rummad:Nederlandeg]] [[Rummad:Yezhoù an Izelvroioù]] [[Rummad:Yezhoù Belgia]] [[Rummad:Yezhoù Frañs]] [[Rummad:Yezhoù frankek izel]] [[Rummad:Yezhoù Unaniezh Europa]] ccwh8b4ecx0vshxdctynvnxkc5nb863 0 23661 2195800 2015150 2026-07-27T12:20:02Z ~2026-41887-53 93028 /* */ 2195800 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[Skeudenn:Logo of the New Flemish Alliance.svg|thumb|right|logo ar strollad]] '''Nieuw-Vlaamse Alliantie''' (N-V A) a zo ur strollad politikel a [[Flandrez]] [[Belgia]]. Savet e oa bet e [[2001]] goude un disparti er strollad [[Unvaniezh Pobl (Belgia)|Unvaniezh Pobl]] ([[nederlandeg]]: ''Volksunie'', ''VU''). Abaoe Mezheven 2009 emañ an N-VA o kemer perzh e gouarnamant [[Flandrez]]. Ur gannadez o deus e [[Parlamant Europa]] : [[Frieda Brepoels]]. == Programm == Dizalc’h Bro-Flandrez e-barzh framm an Unaniezh Europa eo mennad pennañ an N-VA. En un doare politikel e vez goulennet, ar pezh a vez kadarnaet gant ar programm, a lak sklaer e teu ar peoc’h da gentañ-penn. Au niveau de l'économie, on aspire à une diminution considérable des impôts sur le travail. Atebegezh, doujañs ouzh an natur hag ar gevredigezh eo ar pennsturiennoù diazez. == Treuzoù dilennusted == Kudenn E Belgia ez eus un treuzoù dilennusted a 5% eus ar mouezhioù e pep pastell-vro, evit krennañ niver ar strolladoù er Parlamant, hag e Flandrez dreist-holl. Renet gant Geert Bourgeois, eo en em ginniget an N-VA e dilennadegoù ar Parlamant Belgia e 2003 evit ar wezh kentañ. Hogen n’eo bet dilennet nemet Geert Bourgeois, e pastell-vro Flandrez-Izel. Abalamour d’an treuzoù dilennusted n’eo bet dilennet den all ebet. A-enep an treuzoù-se emañ ar strollad, dre ma’z eo ur skoilh d’an demokratelezh hervezañ. Pegen uhel an treuzoù eo e vez pismiget dreist-holl. En darn vrasañ ar broioù all en Europa, pe n’eus treuzoù ebet, pe ez eus treuzoù a 3%. Ouzhpenn-se, ar pastelloù-bro e Wallonia a zo nebeutoc’h a annezidi o chom enno, ha nebeutoc’h a gadorioù da c’hounit, hogen evit kaout an hevelep dregantad ez eus ezhomm kaout nebeutoc’h a vouezhioù. Abalamour d’an holl arguzennoù-se e c’houlenn an N-VA e vefe lamet an treuzoù dilennusted. E dilennadegoù rannvro e miz Even 2004 e oa treuzoù dilennusted c’hoazh. Darbet e vije d’ar strollad diankañ ma ne vefe ket tizhet an treuzoù gantañ. Diskoulm Goude an dilennadegoù e 2003, e tibab an N-VA kevraouiñ gant CD&V evit krouiñ ur gengevredad, evit hepkoriñ an treuzoù a 5%. A-benn ar fin e asant CD&V da vont gant ar strollad broadelour, daoust d’e ginnigoù disrannour, peogwir ez eus bet kollet kalz mouezhioù gantañ, ha betek ar galloud e live Belgia e 1999. Ar gengevredad CD&V N-VA, anvet kengevredad Flandrez, a deu da vezañ furmadur kentañ e Bro-Flandrez, 26% eus ar mouezhioù bet tizhet gantañ e dilennadegoù rannvro 2004. Ar VLD hag ar SP-A o doa graet kengevredadoù ivez, gant Vivant ha Spirit (broadelour ivez). An emglevioù-se etre strolladoù henvoazel ha strolladoù broadelour savet diwar ar Volksunie gozh a lak war-wel an tabut diwar-benn adreizhadur ar stad. Ar strollad broadelour a Flandrez pennañ, ar Vlaams Blok, deuet da vezañ Vlaams Belang, a zo ar strollad nemetañ n’en doa graet kengevredad ebet, met mont war-raok en doa graet e pep dilennadeg betek 2006. Koulskoude e voe echu gant ar gengevredad da heul an divizoù diwar-benn adreizhadur ar stad e miz Here 2008 : paouez a ra e live Belgia ha live ar rannvro da heul ma vefe nac’het gant an N-VA, en he c’hendalc’h e Gent, d’ar 21 a viz Here 2008, kemer perzh er c’hevraouadegoù a-benn da adreizhañ framm ar stad. Dilennadegoù kêr ha proviñsoù Da geñver an dilennadegoù kêr ha proviñsoù eo bet tizhet un 31,7% eus ar mouezhioù gant ar gengevredad CD&V/N-VA, un trec’h all evito. Kresket niver ar guzulierien kêr. == Izili pennañ == Renerezh * [[Bart De Wever]] : kadoriad * Jan Peumans : eil kadoriad * Ben Weyts : eil kadoriad * Frieda Brepoels : sekretourez-veur * Andries Gryffroy : teñzorer * Piet De Zaeger : rener * Jeroen Overmeer : mouezh aotreet Kannaded e Parlamant Flandrez * Jan Peumans : prezidant ar strollad * Piet De Bruyn * Geert Bourgeois * Mark Demesmaeker * Jan Loones * Helga Stevens * Kris Van Dijck Kannaded e Kambr an Dileuridi * Els De Rammelaere * Bart De Wever * Jan Jambon : prezidant ar strollad * Sarah Smeyers * Flor Van Noppen Izili ar Sened * Louis Ide : prezidant ar strollad * Helga Stevens Parlamant Europa * Frieda Brepoels == Liamm diavaez == * [http://www.n-va.be www.n-va.be Lec'hienn ofisiel] . [[Rummad:Politikerezh Belgia]] [[Rummad:Strolladoù politikel Belgia]] [[Rummad:Emglev Libr Europa]] 3ha10exdq3ehcym4hnl8ghlza5ijx09 0 28001 2195852 2183721 2026-07-28T11:12:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195852 wikitext text/x-wiki {{Labour a chom}} [[Skeudenn:Rugby tackle cropped.jpg|thumb|right|200px|C'hoarier gwenn o klask [[douarañ]] ar c'hoarier gwer o tougen ar vell]] [[Skeudenn:Palla da Rugby.jpg|thumb|right|Mell rugbi]] Ar '''rugbi''' zo anezhañ un hollad sportoù a-stroll gant daou skipailh c'hoarierien embreget war un dachenn gant ur [[mell|vell]]. Dont a ra orin ar sportoù-se eus doareoù da c'hoari [[mell-droad]] e skol [[Rugby]] e [[bro-Saoz]] da vare lodenn gentañ an XIXvet kantved. ==A bep seurt c'hoarioù== Ar [[rugbi XV]] {{en}} ''rugby union'' hag ar [[rugbi XIII]] {{en}} ''rugby league'' a zo an daou sport pennañ er familh sportoù-se, an daou o vezañ c'hoariet gant ur vell viik ha war un dachenn c'heot an aliesañ. Dispartiet int sklaer dibaoe 1895. Ar [[rugbi XII]], ar [[rugbi 9]] hag ar [[rugbi 7]] (chifroù liammet ouzh an niver a c'hoarierien e pep skipailh war an dachenn) a zo kemmoù eus an daou sport pennañ. [[Skeudenn:Composition equipe rugby.svg|thumb|right|350 px|Lec'hiadur c'hoarierien ur skipailh [[rugbi XV]] war an dachenn]] [[Skeudenn:WARHUD 29082009.png|thumb|right|350 px|Lec'hiadur ar c'hoarierien [[rugbi XIII]] war an dachenn]] Ar [[mini rugbi]] a zo c'hoazh ur c'hemm eus ar rugbi XV a vez c'hoariet gant 9 bugel bihan a-enep 9 all. [[Skeudenn:SchoolRugbyMatch.JPG|thumb|right|350 px|C'hoarierien yaouank o c'haori [[rugbi XII]]]] An [[touch rugbi]], ar [[traezhenn rugbi|beach rugbi]], ar [[rugbi mouchouer-gouzoug| tag rugbi]] a zo kemmoù siouloc'h hep [[douarañ]]. Ar [[rugbi kador-ruilh]] pe quad rugbi a zo ur sport disheñvel-tre eus ar re all, bet ijinet e [[Kanada]] e 1977, meskaj deus ar rugbi XV, deus an [[Hoke poull-risklañ]], hag deus ar [[Basketball|basketball]], krouet a ratoz evit tud [[ampechet]] eus an divc'har. Ar [[rugbi XIII kador ruilh]] a zo ur c'hemm all evit ar re ampechet. [[Skeudenn:53 ACPS Atlanta 1996 Rugby Steve Porter Garry Croker.jpg|thumb|right|350 px|[[rugbi kador-ruilh]]]] ==C'hoarioù all tost== E-touesk ar c'hoarioù mell all bet savet adalek un diazez boutin eus ar mell-droad ha levezonet gant ar rugbi e kaver : Ar [[mell-droad gouezelek]] ''Imirt peile'' en iwerzhoneg, meskaj eus c'hoarioù mell hengounel eus Bro [[Iwerzhon]]. Ar [[mell-droad Aostralia]],hag ar c'hemmoù, ar [[Metro footy]] pe an [[Aussie rules nines]] *An [[international Rules football]] meskaj eus mell-droad Aostralia ha mell-droad iwerzhonek Ar [[mell-droad Amerika]] {{en}} ''football''. Ar [[mell-droad Kanada]]. *Ar [[flag mell-droad]], pe flag : meskaj ar mell-droad amerika hag ar melldroad Kanada. == Istor == Ar Rugbi a voe krouet e-kerzh ur c’hrogad mell-droad e kêriadenn [[Rugby]] ([[Bro-Saoz]]) war tachenn ar skolaj pennañ. Hervez ar vojenn, e-kerzh ur c’hrogad mell-droad e kreiz [[1823]], William Webb Ellis (poltred), ur skolajiad eus ar Rugby school, a zougas ar vell en e zaouarn evit pladañ anezhi a dreñv linenn ar pal. Lakaet e voe reolennoù evit ar wech kentañ e [[1846]] gant ar skolajidi, ha gwellaet e voent an 8 a viz Kerzu [[1863]], e [[Cambridge]], gant studierien ar skol-veur, an holl diouto bet skolajidi e kêriadenn Rugby. Ar Rugby-Football a oa ganet. E [[1871]], evit diforc’hañ eus ar football e voe krouet ur c’hevread Rugbi : anvet e voe ar Rugby Football Union (RFU). E-pad ar bloavezh-se e voe graet ar c’hrogad ofisiel kentañ etre Bro-Saoz ha [[Bro-Skos]]. Erruout a reas ar rugbi e [[Bro-C’hall]] e fin ar [[bloavezhioù 1870]], ar c’helc’h kentañ o vezañ [[An Havr Nevez]]. Tamm ha tamm, ar RFU a cheñchas ar reolennoù evit gwellaat ar c’hoari, e-giz dilammañ an taolioù dañjerus, lakaat an niver a c’hoarierien da dremen eus 20 da 15 e [[1877]], pe c’hoazh, ar gwir da ober pasoù gant an dorn e [[1875]]. Er [[bloavezhioù 1880]], pa oa c'hoazh ar rugbi evit an dud a live uhel e krogas da ziorren ha d'en em zigeriñ evit ma c'hoarife an holl. E [[1883]] e voe krouet tournamant ar 4 broad o strollañ Bro-Saoz, Bro-Skos, Bro-Gembre hag Iwerzhon. Un nebeud bloavezhioù goude e voe ouzhpennet Bro-C’hall, hag Italia diwezhatoc'h c'hoazh, ken e teuas tournamant ar 5 broad da vezañ tournamant ar 6 broad. == Penaos c’hoari Rugbi == Gant ur vell hirgelc’hiek e vez c’hoariet rugbi, war un dachenn tro-dro 100 metrad hirder ha 70 metrad ledander. Peulioù bras zo e pep penn anezhi. Klask a reer lakaat palioù, da lavaret eo, pe pladañ ar volotenn a-dreñv al linenn pal, pe tennañ dreist d'ar varrenn etre ar peulioù, ar pezh a zo anvet un drop. Ur wech ma 'z eo pladet ar vell a-dreñv al linenn pal, 5 poent a zo merket ha ret eo tennañ gant ar vell rugbi dreist d'ar varrenn hag etre ar peulioù evit lakaat 2 boent ouzhpenn. == Ar vell == Gant ''Richard Lindon'' e voe graet an hini gentañ. == Kib ar Bed == Bep pevar bloaz e vez c'hoariet [[Kib ar Bed]]. Aozet eo bet e [[1987]] evit ar wech kentañ e [[Zeland-Nevez]] hag en [[Aostralia]] war ar memes tro dindan anv ar "Webb Ellis Cup". * Gant Zeland-Nevez e voe gounezet an hini gentañ, da heul ur c'hrogad a-enep da v/[[Bro-C'hall]], ma trec'has ar C'hallaoued 29-9. * Skipailh Aostralia a c'hounezas ar gib e [[1991]] a-enep da skipailh [[Bro-Saoz]] 12-6. * E [[1995]] e voe gounezet gant [[Afrika ar Su]] evit o c'hemer perzh kentañ, 15-12 a-enep da Zeland-Nevez. == Gwelet ivez == * [[Kampionad rugbi Frañs]] * [[Kib rugbi ar bed 2007]] [[Skeudenn:Percy Montgomery kick.jpg|thumb|right|Treuzfurmadenn]] ==Liammoù diavaez== *Ur Breizhad bet c'hoarier rugbi, [[Daniel Martin]]: https://web.archive.org/web/20160304113727/http://www.puissance15.fr/la-melee-puissance-15/daniel-martin-ancien-president-du-comite-de-rugby-de-la-reunion/?utm_source=PUISSANCE+15&utm_campaign=13df57fe3a-NEWSLETTER_N%C2%B02_23_06_2015&utm_medium=email&utm_term=0_a99a169ab5-13df57fe3a-49701805. [[Rummad:Sportoù]] [[Rummad:Rugbi]] [[Rummad:Sportoù a-stroll]] 810mt6wf2depd3arttatac2m5z1gz1r 0 68963 2195807 2138497 2026-07-27T15:11:03Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195807 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Skeudenn:Paul Verhoeven.jpg|thumb|right|Paul Verhoeven e Festival filmoù an Izelvroioù e 2006]] '''Paul Verhoeven''', bet ganet d'an [[18 a viz Gouere]] [[1938]] en [[Amsterdam]], zo ur filmaozer [[Izelvroioù|izelvroat]]. Al lod brasañ eus e filmoù en deus aozet e [[Stadoù-Unanet Amerika]] (''RoboCop'', ''Total Recall'', ''Basic Instinct'', ''Showgirls''). == E vuhez == Studiañ reas ar skiantoù fizik hag ar matematik e skol-veur [[Leiden]]. Goude-se ez eas da vorlu an [[Izelvroioù]] ma teskas sevel teulfilmoù. Goude-se e kavas labour gant chadennoù skinwel an Izelvroioù. Berzh a reas gant an heuliad skinwel ''Floris'' e [[1969]]. E film kentañ, ''Wat Zien Ik?'' ([[1971]]) e ditl, ne voe ket degemeret mat-tre. Met berzh a reas en Izelvroioù e [[1973]] gant ''Turks Fruit''. Tamm-ha-tamm e teuas a-benn da vezañ brudet e diavaez e vro, gant filmoù evel ''Soldaat van Oranje'' (bet ur priz Golden Globe) hag ez eas da chom da Stadoù-Unanet Amerika. Degouezhet eno e cheñchas penn-da-benn : stagañ a reas gant filmoù feuls ha ker evel ''[[RoboCop]]'' ([[1987]]) ha ''[[Total Recall]]'' ([[1990]]), ma veskas dudi ha preder war stad ar gevredigezh (dreist-holl hini ar Stadoù-Unanet). Berzh a reas ivez gant ''[[Basic Instinct]]'' ([[1992]]), padal e c'hwitas gant ''Showgirls'' ([[1995]]). E [[1997]] hag e [[2000]] e reas berzh en-dro gant filmoù feuls : ''[[Starship Troopers (film)|Starship Troopers]]'' ha ''Hollow Man''. Ne voe ket degemeret mat-tre ''Starship Troopers'' gant ar vurutellerien amerikan a soñjas dezho e oa ur film ma save a-du Verhoven gant ar faskouriezh. E [[2005]] e tistroas d'an Izelvroioù da aozañ ''[[Zwartboek]]'', ur film diwar-benn an [[Eil Brezel-bed]]. == E oberenn == {| class="wikitable" |- ! Bloavezh ! Film ! Filmaozer ! Senarioour ! Notenn(où) |- |1959 | ''Cups of Coffee'' |{{ya}} | |rowspan=5 | [[Film berr]] |- |1960 | ''One Lizard Too Many'' |{{ya}} | |- |1961 | ''Nothing Special'' |{{ya}} | |- |1962 | ''The Hitchhikers'' |{{ya}} | |- |1963 | ''Let's Have a Party'' |{{ya}} | |- |1965 | ''The Marine Corps'' |{{ya}} | |Diellfilm berr |- |1970 | ''Mussert'' |{{ya}} | |Diellfilm skinwel |- |rowspan=2 | 1971 | ''The Wrestler'' |{{ya}} | |Film berr |- | ''[[Business Is Business (film, 1971)|Business Is Business]]'' |{{ya}} | | |- |1973 | ''[[Turkish Delight (film, 1973)|Turkish Delight]]'' |{{ya}} | | |- |1975 | ''[[Keetje Tippel]]'' |{{ya}} | | |- |1977 | ''[[Soldier of Orange]]'' |{{ya}} |{{ya}} | |- |1980 | ''[[Spetters]]'' |{{ya}} | | |- |1981 | ''[[All Things Pass]]'' |{{ya}} | |[[Film skinwel]] |- |1983 |''[[The Fourth Man (film, 1983)|The Fourth Man]]'' |{{ya}} | | |- |1985 |''[[Flesh and Blood (film, 1985)|Flesh and Blood]]'' |{{ya}} |{{ya}} | |- |1987 |''[[RoboCop]]'' |{{ya}} | | |- |1990 |''[[Total Recall (film, 1990)|Total Recall]]'' |{{ya}} | | |- |1992 |''[[Basic Instinct]]'' |{{ya}} | | |- |1995 |''[[Showgirls (film)|Showgirls]]'' |{{ya}} | | |- |1997 |''[[Starship Troopers (film)|Starship Troopers]]'' |{{ya}} | | |- |2000 |''[[Hollow Man]]'' |{{ya}} | | |- |2006 |''[[Black Book (film)|Black Book]]'' |{{ya}} |{{ya}} | |- |2012 |''[[Entertainment Experience|Tricked]]'' |{{ya}} |{{ya}} | Film berr |- |2016 |''[[Elle (film)|Elle]]'' |{{ya}} | | |- |2021 |''[[Benedetta (film)|Benedetta]]'' |{{ya}} |{{ya}} | |} === Senarier === {{Commons|Category:Paul Verhoeven}} * [[1977]] : ''Soldaat van Oranje'' * [[1985]] : ''Flesh and Blood'' === Aktor === * [[1994]] : ''A Century of Cinema'' gant Caroline Thomas == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20070114144336/http://www.timeout.com/film/news/1647.html Atersadenn e lec'hienn Time Out] * [http://www.imdb.com/name/nm0000682/ Paul Verhoeven e lec'hienn IMDB] * [http://paulverhoeven.net/ Paul Verhoeven.net] * [https://web.archive.org/web/20071117150942/http://www.sensesofcinema.com/contents/directors/03/verhoeven.html Paul Verhoeven] e lec'hienn Sense of Cinema {{DEFAULTSORT:Verhoeven, Paul}} [[Rummad:Filmaozerien an Izelvroioù]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1938]] alzem03z6ir3auo2945bk6lv22d7mai 0 69202 2195848 1805071 2026-07-28T10:51:59Z Couiros22 27307 2195848 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Urosticte''}} {{Taxobox Loen|''Urosticte''|Urosticte benjamini.jpg|''Urosticte benjamini''}} {{Taxobox Phylum|Chordata}} {{Taxobox Classis|Aves}} {{Taxobox Ordo|Apodiformes}} {{Taxobox Familia|Trochilidae}} {{Taxobox Subfamilia|Lesbiinae}} {{Taxobox Anv skiantel|Urosticte|[[John Gould|Gould]], [[1853]]}} {{Taxobox Echu}} '''''Urosticte''''' a zo ur [[genad]] e rummatadur an [[evned]], krouet e [[1853]] gant ar [[skiant]]our [[Bro-Saoz|saoz]] [[John Gould]] ([[1804]]-[[1881]]). ==Spesadoù<ref>{{en}} [http://www.worldbirdnames.org/bow/hummingbirds/ Roadennoù ''IOC World Bird List'' diwar-benn Trochilidae/''Urosticte'' (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Gwengolo 2018).]</ref>== Daou [[spesad]] [[evn-kelien|evned-kelien]] a ya d'ober ar genad : * ''[[Urosticte benjamini]]'' * ''[[Urosticte ruficrissa]]''. O c'havout a reer e takadoù 'zo eus [[Suamerika]]. ==Notennoù ha daveennoù== {{Daveoù}} {{Commonscat|Urosticte}} {{Wikispecies|Urosticte}} [[Rummad:Evned Suamerika]] [[Rummad:Genadoù evned]] [[Rummad:Trochilidae]] bf994kq2tqtm66evys4m4pt7c09j1k9 0 83526 2195855 2092509 2026-07-28T11:53:20Z Flopao 77867 /* */ 2195855 wikitext text/x-wiki [[File:Queen_Margharitha_di_Savoia.jpg|thumb|Margherita di Savoia Luc'hskeudenn gant [[Henri Le Lieure]][[File:Margherita of Savoy - Signature.svg|center|frameless|class=notpageimage| Signature Margherita Maria Teresa Giovanna di Savoia (1851–1926)]]]] '''Marc'harid Savia''', pe '''Margherita di Savoia''' en italianeg, pe '''Margherita Teresa Giovanna''', priñsez a [[Savoia]], ganet e [[Torino]] d'an [[20 a viz Du]] 1851 ha marvet e [[Bordighera]] d'ar [[4 a viz Genver]] 1926, a oa rouanez [[Italia]]. ==He buhez== [[File:Montabone, Luigi (18..-1877) - Firenze - Margherita di Savoia (1851-1926).jpg|thumb|180px|right|He foltred gant [[Luigi Montabone]]]] [[Image:La regina Margherita col Principe di Napoli 1877.jpg|thumb|Margherita gant he mab [[Vittorio Emanuele]], 1877.]] Merc'h e oa da [[Ferdinando Savoia (1822-1855)]], ha d'e bried [[Elisabeth von Sachsen (1830-1912)| Elisabeth von Sachsen]]. Dimeziñ a reas d'he c'henderv [[Umberto Iañ Savoia]] (1844-1900), e [[1868]], hag a voe anvet da roue dek vloaz goude, e 1878. Ur mab o doe, [[Vittorio Emanuele]], priñs [[Naplez]] (1869-1947), a voe anvet da roue evel [[Vittorio Emanuele III]]. D'an [[29 a viz Gouhere]] [[1900]] e voe lazhet he fried gant an anarkour [[Gaetano Bresci]] . Skoazell a roas d'an arzourien ha skrivagnerien, d'ar Groaz Ruz, ha krouiñ aozadurioù evel ar [[Società del Quartetto]], ha [[Casa di Dante]], hag ivez ar [[faskouriezh italian]]. Troet e oa gant krapat ar menezioù, ha hi e voe kentañ maouez o krapat gant ar [[menez Rose]], eil kern uhelañ an [[Alpoù]]. En enor dezhi e skrivas [[Giosuè Carducci]] un ''Ode alla regina d'Italia''. Beziet eo e-kichen he fried e Panteon [[Roma]]. ==Traoùigoù== *E [[1879]] e voe anvet ur [[panforte]], ar [[Panforte Margherita]], e [[Siena]] en anv ar rouanez. *En enor dezhi e voe krouet ar [[Pizza Margherita]] e [[1889]], e livioù banniel Italia. *Ur gumun zo bet divadezet da gemer hec'h anv. *Roet eo bet hec'h anv d'ur gern eus ar [[Menez Stanley]], en [[Ouganda]]. == Levrlennadur == * Carlo Casalegno, ''La Regina Margherita'', Einaudi editore, [[Torino]], 1956. * Manlio Lupinacci, ''La Regina Margherita'', Le lettere editore, [[Firenze]], 2008. [[Rummad:Rouanezed Italia]] [[Rummad:Tiegezh Savoia]] hltzsth4j50qpl91t8k926kaoch3zla 10 84351 2195811 2195791 2026-07-27T18:47:53Z Kestenn 14086 2195811 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4) 2.jpg|150px|right|Andy Burnham]] * [[26 a viz Gouere]] : gant [[Tadej Pogačar]] ez a ar maout e [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]]. * [[26 a viz Gouere]] : e [[Chile]] eo bet harzet Nelson Haase, unan eus drouklazherien [[Víctor Jara]]. * [[20 a viz Gouere]] : er [[Rouantelezh-Unanet]], [[Andy Burnham]] (''skeudenn'') a gemer plas [[Keir Starmer]] e penn [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] ha [[Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet|kentañ-ministr]] ar vro goude un dilennadeg diabarzh. * [[9 Gouere|9-12 a viz Gouere]] : trizek den zo lazhet e [[tan-gwall|tanioù-gwall]] e [[proviñs Almería]] e kreisteiz [[Spagn]]. * [[9 a viz Gouere]] : douaret eo korf [[Ali C'hamenei]], bet penn uhelañ Republik islamek [[Iran]], e [[Mashhad]], goude obidoù meur a zevezh-pad. * [[4 a viz Gouere]] : deroù [[Tro Bro-C'hall 2026]] e [[Barcelona]]. * [[4 a viz Gouere]] : lidañ a reer er [[Stadoù-Unanet]] daou-c'hant hanter-kant vloaz ar [[Reveulzi amerikan]]. * [[1añ a viz Gouhere]] : [[Keiko Fujimori]] a zo dilennet da brezidantez [[Perou]], ar c'hentañ gwech eo ma vije ur vaouez e penn ar vro. * [[24 a viz Even]] : gant daou gren-douar e [[Venezuela]] ez eus lazhet 1430 den d'an nebeutañ ha milieroù a dud zo dianket. * [[24 a viz Even]] : barrad amzer tomm-gor e kornôg Europa. E Breizh ez eus tizhet meur a daol-dreist temperadurioù, en tu all da 40°C e meur a lec'h. * [[22 a viz Even]] : [[Keir Starmer]] a ro e zilez diouzh e garg a gentañ-ministr eus ar Rouantelezh-Unanet. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> nxc9e3o29kiy3x21nk0di4xqx6wzfeq 0 89333 2195814 2189559 2026-07-27T19:40:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195814 wikitext text/x-wiki [[restr:Diatoms through the microscope.jpg|thumb|250px|right|An [[diatome]]ed zo unan eus diazezoù ar [[rouedadoù trofek]] ar morioù hag an dour dous Bezañ pe ezvezañs lod anezhe a ro titouroù mat diwar-benn perzhioù an dour.]] [[restr:Zooplankton2 300.jpg|thumb|250px|right|Beroidae, élément du [[zooplancton]].]] Anv ar '''plankton ''' a zeu eus an [[henc'hresianeg]] πλανκτός, ''planktós'' pe « kantreer », ger implijet gant Homeros evit komz eus al loened a gantree war-c'horre ar mor. Hervez [[Victor Hensen|Hensen]] (1887), ar '''plankton''' zo anezhañ hollad an [[organeg]]oùigoù a vev en dour dous, meizh pe en dour sall, [http://br.wiktionary.org/wiki/arlug en arlug] peurliesañ hag en un doare gouzañvus da welet : [[gamet]]où, [[larvenn]]où, loened n'int ket gouest da stourm ouzh ar red ([[krestenneg]]ed planktonek bihan, [[morgaoul]]ed), plant ha [[bezhin]]où mikroskopek. Termenet eo eta an organegoù planktonek diouzh o [[log ekologel]] ha n'eo ket hervez fedoù [[rummatadur filogenetek|filogenetek]] pe [[taksonomiezh|taksonomek]]. Diazez ur bern [[rouedad trofek|rouedadoù trofek]] eo ar plankton. Ar fitoplankton a ya e-unan d'ober 50 % eus an [[danvez organek]] produet war ar blanedenn<ref> ''Nature'' 2010</ref>, met hañval eo e tigresk en un doare ingal abaoe ugent vloaz. <br />Servijout a ra da voued pennañ d'ar [[Mysticeti|balumed fanolek]], d'ar c'hregin siler (en o zouez ar [[Mytiloida|meskl]], d'an [[istr]], ha kement zo), hag e c'hall pistriañ anezhe gant [[toksin]]. <br />Dre e fiñvoù a-sonn (kelc'hiadoù liammet ouzh ar gouloù ha gar c'houlzioù-amzer) e kemer perzh ar [[zooplankton]] e meskaj ar gwiskadoù dour. Marteze e oa isprizet al lodenn-se eus ar [[bevstrafuilh]]<ref>Studiadenn renet gant Katija ha Dabiri er [[California Institute of Technology|C'halifornia Institute of Technology]] e [[Pasadena]], ha danevellet er gelaouenn ''Nature'' ([http://www.nature.com/news/2009/090728/full/news.2009.745.html Brève NatureNews embannet enlinenn 2009/07/29, ''Nature'']) ha [http://www.nature.com/nature/journal/v460/n7255/full/460581a.html William K. Dewar ; "Oceanography : A fishy mix" ; ''Nature'' 460, 581-582]</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20110902052318/http://dabiri.caltech.edu/publications.html Levrlennadur]</ref>. An hevelep anadennoù zo anezhe ivez en dour dous (gant fiñv ar poblañsoù [[dafni]] da skouer). <!-- --> [[restr:Pterotracheidae.jpg|250px|right|thumb|''Pterotracheidae'' (Zooplankton)]] [[restr:Icefishuk.jpg|250px|right|thumb|Larvenn planktonek pesk dour yen (Zooplankton)]] [[restr:Tomopteriskils.jpg|250px|right|thumb|]] ==Notennoù== <references/> == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20200728100833/http://planktonchronicles.org/en/ Chroniques du plancton] Filmoù ha poltredoù * [https://web.archive.org/web/20070801054411/http://aflimno.free.fr/comprendre/Plancton.pdf Note sur la terminologie des planctons] (Gérard BALVAY, INRA, 1994, revu 2006) * [https://web.archive.org/web/20071016080338/http://planktonnet.sb-roscoff.fr/ Plankton*Net] : skeudennoù eus ar spesadoù plankton. * [https://web.archive.org/web/20110405084148/http://www.plancton-du-monde.org/ Plancton du monde] <!--: Site créé par [[Océanopolis]] pour tout savoir sur le plancton à travers des images et vidéos.--> * [https://web.archive.org/web/20110723002008/http://oceans.taraexpeditions.org/fr/une-expedition-scientifique-de-2-ans-et-demi-sur-tous-les-oceans-du-monde.php?id_page=1 TARA OCEAN] [[Rummad:Plankton| ]] [[Rummad:okeanografiezh]] n9pwqy9sjp21sh9u4v75d2wbu6i7njs 0 99295 2195847 2169342 2026-07-28T10:15:05Z Oursana 26893 /* Skeudennaoueg */ -+Lucas Cranach the Elder - The Judgment of Paris - Google Art Project.jpg 2195847 wikitext text/x-wiki [[Restr:Botticelli-Juicio-de-Paris.jpg|thumb|350px|<div style="text-align:center;">'''Barn Paris'''<br>[[Sandro Botticelli]], war-dro [[1485]]-[[1488]]<hr><small>Ral eo gwelout an teir doueez ken gwisket evel en daolenn-mañ.</small></div>]] [[Restr:Mengs, Urteil des Paris.jpg|thumb|bottom|350px|<div style="text-align:center;">'''Barn Paris'''<br>[[Anton Raphael Mengs]], war-dro [[1757]]<hr><small>Paris o reiñ an aval da [[Afrodite]], hag [[Athena]] oc'h ober selloù du.</small></div>]] [[Restr:Enrique Simonet - El Juicio de Paris - 1904.jpg|thumb|350px|<div style="text-align:center;">'''[[Barn Paris (Simonet)|''Barn Paris'']]'''<br>[[Enrique Simonet]], war-dro [[1904]]<hr><small>Afrodite dirak Paris, Athena en tu kleiz pellañ ha [[Hera]] en o c'hichen.</small></div>]] '''Barn Paris''' zo danvez ur vojenn e [[mitologiezh Henc'hres|gwengelouriezh Henc'hres]] ma'z eus kaoz eus [[Paris (mab Priamos)|Paris]] o varn kened an [[Doueez|doueezed]], hag o reiñ ar priz, un [[aval]], da [[Afrodite]], ma savas fulor en doueezed arall. ==Ar vojenn== Ar vojenn vrudetañ diwar-benn Afrodite eo homañ, a ziskleir an abeg a voe da [[brezel Troia|vrezel Troia]]. Pa voe lidet [[eured]] ar roue [[Peleüs]] hag an [[nimfenn]] [[Thetis]] war [[Olympos|Venez Olympos]] e oa bet pedet an holl zoueed d'ar banvez evel-just – war-bouez unan : [[Eris]], doueez an dizemglev, ar c'hwezherez-tan anezhi, a oa bet lezet a-gostez. Ha peogwir ne gave ket honnezh he c'hont, hag e oa droug enni, he devoa graet he soñj kaout plijadur ivez diwar-goust ar re all. Ha hi dont hep bout pedet, ha ganti un aval eus [[Liorzh an Hesperidezed]], ha teurel un aval-aour war taol ar banvez, ha war ar frouezhenn e oa skrivet Ἡ καλὴ λαϐέτω ''hê kalê labetô'' "D'an hini gaerañ" ; hennezh e voe «&nbsp;aval an dizemglev&nbsp;». Teir doueez a felle dezho kaout an aval : [[Athena]], [[Hera]] hag Afrodite. Dre ma oa savet chao etre an teir, dre ma ne felle ket da [[Zeus]] dibab, e voe kaset [[Hermes]] da c'houlenn digant Paris, roue [[Troia]], tennañ tud an eured eus ar gwall blegenn ma oant bet lakaet gant Eris an drougoberourez. War ar menez edo Paris o tiwall e zeñved, ha dezhañ e voe da varn an [[tabut]]. Ha pep hini eus an teir doueez, d'he zro, da glask levezoniñ ar paotr yaouank gant o fromesaoù, ha da glask e c'hennañ. Ha Hera da brometiñ galloud kement hag ur roue, hag Athena furnez, nerzh-kalon, ha klod er brezel, hag Afrodite a ginnigas karantez digant kaerañ plac'h a oa er bed. Ha Paris da zibab Afrodite ha goulenn [[Elena Troia|Helene]] evel priz, goude ma oa pried ar roue hellazat [[Menelaos]]. Hag evel-se eo e voe kaset e diegezh hag e vro da get.<br> Skrapadenn Helene [[Sparta]] gant Paris an hini a voe kaoz da [[Brezel Troia|Vrezel Troia]]. E-kerzh ar brezel-se eo e voe gloazet an doueez Afrodite gant [[Diomedes (Argos)|Diomedes]]. Meneget eo barn Paris gant ar barzh [[Homeros]] en ''[[Ilias]]'' : {{Quotation| :« ...Hera hag ar Werc'hez he daoulagad pers. :Ar re-se a vage kasoni ruz ouzh Ilion santel, :Ouzh Priam hag e dud, abaoe ma voe dallet Paris :Hag en o dismegañsas pa gredas, hep e graou gevr, :Mont a-du gant an hini a ginnigas dezhañ an orged c'hwerv. » |Homeros, Ilias, XXIV<ref>Diwar Troidigezh c'hallek Frédéric Mugler, Actes Sud, 1995 {{ISBN|978-2-330-02655-4}} ; troidigezhioù gallek all [http://iliadeodyssee.texte.free.fr/aatexte/accueil/faitiliad.htm en-linenn.]</ref>}} ;An distro da Droia Ha Paris da zistreiñ da Droia da-geñver ur genstrivadeg aozet gant Priamos etre priñsed kêr. Un [[ejen]] eus [[Menez Ida]] e oa ar priz. Met da Baris e oa al loen, lamet e oa bet digantañ, ha fellout a reas dezhañ kemer perzh er genstrivadeg evit e adkemer.<br> Trec'h e voe Paris e pep kenstrivadeg. En hini diwezhañ e rankas c'hoari ouzh e vreur Hektor. Da gentañ e seblantas bezañ an hini kreñvañ. Met fuloriñ a reas Hektor o welout un estren, a gave dezhañ, o terc'hel penn outañ, ha setu darbet dezhañ lazhañ Paris. Evit saveteiñ e vuhez e rankas Paris pignat war aoter Zeus. Neuze, [[Kasandra]], a gave un tamm tres heñvel dezhañ, da c'houlennata ar gwaz yaouank, ma komprenas e oa eñ an hini e oa ar bugel dilezet. Hag ar roue Priamos, [[bouzar]] ouzh rakkemennoù an tonkadur, da zegemer ar priñs en e diegezh. ==Skeudennaoueg== <gallery mode="packed" heights="180px"> Lucas Cranach the Elder - The Judgment of Paris - Google Art Project.jpg |[[Lucas Cranach an Henañ]], etre 1512 ha 1514 Niklaus Manuel Deutsch 002.jpg |[[Niklaus Manuel]], ''c.'' 1520 Lucas cranach judgement of paris.jpg |Lucas Cranach an Henañ, ''c.'' 1528 Lucas Cranach the Elder - Judgment of Paris.jpg |Lucas Cranach an Henañ, ''c.'' 1530 Frans Floris - The Judgment of Paris - WGA07945.jpg |[[Frans Floris]], ''c.'' 1548 Frans Floris - The Judgment of Paris - WGA7946.jpg |Frans Floris, ''c.'' 1550 El juicio de Paris-El jui de Paris-Joan de Joanes.jpg |[[Joan de Joanes]], etre 1523 ha 1579 Hans von Aachen - Le jugement de Paris.jpg |[[Hans von Aachen]], ''c.'' 1588 Hans von Aachen - Pallas Athena, Venus and Juno.jpg|Hans von Aachen, ''c.'' 1593. Poltred an teir doueez goude ar barn. Afrodite zo er c'hreiz, o terc'hel an aval. The Judgement of Paris.jpg |[[Hendrick van Balen]] an Henañ , ''c.'' 1599 Joachim Wtewael - The Judgment of Paris - WGA25906.jpg |[[Joachim Wtewael]], ''c.'' 1605 Peter Paul Rubens - The Judgement of Paris - WGA20277.jpg |[[Pieter Paul Rubens]], ''c.'' 1606 Joachim Wtewael - The Judgment of Paris - WGA25907.jpg |Joachim Wtewael, ''c.'' 1615 Peter Paul Rubens - The Judgment of Paris - WGA20307.jpg |Peter Paul Rubens ''c.'' 1625 Cornelis Cornelisz. van Haarlem - The Judgment of Paris - WGA05252.jpg |[[Cornelis Cornelisz van Haarlem]], ''c.'' 1628 Peter Paul Rubens 115.jpg |Peter Paul Rubens, ''c.'' 1638-1639 Claude Lorrain (1600 - 1682), The Judgment of Paris, 1645-1646, oil on canvas. National Gallery of Art, Washingto.jpg |[[Claude Lorrain]], c. 1645-1646 Carel van Savoyen - The judgement of Paris.jpg |[[Carel van Savoyen]], ''c.'' 1650-1660 Luca Giordano - Judgment of Paris - WGA9011.jpg |[[Luca Giordano]], ''c.'' 1681-1683 The Judgement of Paris by Adriaen van der Werff.jpg |[[Adriaen van der Werff]], ''c.'' 1712 Adriaen van der Werff 013.jpg |Adriaen van der Werff, ''c.'' 1712 Michele rocca - o julgamento de paris 014.JPG |[[Michele Rocca]], ''c.'' 1710-1720 Jean-Antoine Watteau - Le jugement de Pâris.jpg |[[Antoine Watteau]], ''c.'' 1720 Angelica Kauffman - El juicio de Paris.jpg |[[Angelica Kauffmann]] (1741-1807), deiziad ebet. François-Xavier Fabre - The Judgment of Paris.jpg|[[François-Xavier Fabre]], ''c.'' 1808 Guillaume Guillon Lethière - The Judgment of Paris.jpg|[[Guillaume Guillon Lethière]], ''c.'' 1812 Joseph Hauber Das Urteil d Paris (1).jpg |[[Joseph Hauber]], ''c.'' 1819 The Judgement of Paris by Jean Baptiste Regnault.jpg |[[Jean-Baptiste Regnault]], ''c.'' 1820 Anselm Feuerbach - Das Urteil des Paris.jpg|[[Anselm Feuerbach]], ''c.'' 1869-1870 Max Klinger 002.jpg |[[Max Klinger]], ''c.'' 1886-1887 Picou, Henri Pierre - The Judgement of Paris - 19th century.jpg |[[Henri-Pierre Picou]], etre 1824 ha 1895 Eduard Lebiedzki Urteil des Paris.jpg|[[Eduard Lebiedzki]], ''c.'' 1906 Le Jugement de Pâris, par Pierre-Auguste Renoir.jpg| '' Barnadenn Paris'', gant [[Auguste Renoir]] (Phillips Collection), ''c.'' 1910. Eduard Veith Urteil des Paris.jpg|[[Eduard Veith]], ''c.'' 1925 </gallery> ===Delwennoù hag engravadurioù=== <gallery mode="packed" heights="180px"> Mirror Judgement of Paris Louvre Bj1734.jpg|Kein ur [[melezour]] [[arem]] [[Etruskiz|etruskat]] – {{IVe}} - {{Vvet}} kantved kent JK – [[Mirdi al Louvre]] Willem Isaacsz. van Swanenburg - The Judgment of Paris - WGA21988.jpg|[[Willem Isaacsz Swanenburg|Willem Isaacsz van Swanenburg]], ''c.'' 1609 Nymphenburg Paris Venus Juno Minerva-1.jpg|E park [[Nymphenburg]], e [[München]]. </gallery> ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Commons|Category:Judgement of Paris}} [[Rummad:Gwengelouriezh Hellaz]] [[Rummad:Brezel Troia]] 4hj6tcgw0787przzz22a5jxz52ibay9 0 100361 2195849 2127735 2026-07-28T11:07:36Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195849 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #f66, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Rubidiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Kripton]] – '''Rubidiom''' – [[Strontiom]] |- | colspan="2" | {| |- | [[Kaliom|K]]<br>'''Rb'''<br>[[Keziom|Cs]] | colspan="2"| [[Restr:Rb-TableImage.svg|250px|taolenn beriodek, Rubidiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#f66" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 37 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metaloù alkaliek]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 1 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 5 |- |'''[[Bloc'h eus an daolenn beriodek|bloc'h]]''' || s |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 85,4678 ±0.0003 |- bgcolor="#f66" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Kr] 5s¹]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 8, 1''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 037 Rubidium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#f66" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- |'''[[Niver oksidadur]]''' || + 1<br>''Oksidenn [[bazenn|vazennek]] kreñv'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 0,82 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 403 kJ/mol<br>'''2 :''' 2632,1 kJ/mol<br>'''3 :''' 3859,4 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 247,5 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 220 ±9 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || 303 pm |- bgcolor="#f66" ! colspan="2" style="text-align:center;" | Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- | '''[[Douester]] (≈20°C)''' || 1,532 g/cm³ |- | '''[[Teuzverk]]''' || 39,31°C |- | '''[[Bervverk]]''' || 688°C |- bgcolor="#f66" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Rb5.jpg|280px|center]] Ur glogorennad '''Rubidiom'''<hr> |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''rubidiom''' ; '''Rb''' eo e [[arouez kimiek]], '''37''' e [[niver atomek]] ha '''85,468''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metal alkaliek]] eo ar rubidiom, evel holl elfennoù ar [[strollad eus an taolenn beriodek|strollad]] 1 war-bouez an [[hidrogen]] (a zo un [[nann-metal]]). Ur metal blot liv an [[arc'hant]] hag a deuz pa vez tommoc'h eget 39.3 [[Gwrezverk|° C]] eo ar rubidiom.<br> Puilhoc'h eget ar [[kouevr|c'houevr]] pe ar [[plom]] eo ar rubidiom en douar, hogen nebeut-tre a vez kenderc'het peogwir ne vez mui implijet er greanterezh; gant ar [[Keziom|c'heziom]], e amezeg er strollad 1, eo bet erlerc'hiet<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20190415130902/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/ ''United States Geological Survey''] {{en}} <small>Liamm oberiant 14 HER 12</small></ref>, petra bennak ma kaver 30 gwezh muioc'h a rubidiom eget a geziom. Etre 2 ha 4 zonennad rubidiom a vez kenderc'het bep bloaz er bed a-bezh, e [[Kanada]], [[Namibia]] ha [[Zambia]] ; ne vez mui kenderc'het e [[Stadoù-Unanet Amerika]].<ref name="USGS2">BUTTERMAN W. C. & Reese R. G. Jr, ''Mineral Commodity Profiles — Rubidium'', [http://pubs.usgs.gov/of/2003/of03-045/of03-045.pdf ''United States Geological Survey''] {{en}} <small>Liamm oberiant 14 HER 12</small></ref> == Istor == E [[1861]] e voe kavet ar rubidiom gant daou [[Alamagn|Alaman]], ar [[Kimiezh|c'himiour]] Robert Bunsen hag ar [[fizik]]our Gustav Kirchhof, a-drugarez d'ar [[skalfadseller]] o devoe ijinet er bloaz kent. Peogwir e weljont linennoù ruz-flamm er skalfad bet taolet gant an elfenn nevez en o anvjont ''rubidiom'', diwar al [[latin]] ''rubidus'', "ruz teñval". == Perzhioù == Ur metal blot-tre eo ar rubidiom, pa deuz e 39,3 [[Gwrezverk|°C]] hepken ; ''orjalennus'' eo pa vez yenoc'h (bez' e c'haller e astenn hep na dorrfe). === Kimiek === * Deviñ a ra ar rubidiom pa vez lakaet en aer, ha lakaat a ra an dour da [[danvez-tarzh|darzhañ]] en ur entanañ an hidrogen a vez dieubet. * Taer ivez eo e zazgwered ouzh an [[oksider]]ioù hag an [[halogen]]où. Dre-se e vez kemeret diarbennoù strizh a-fed pakañ rubidiom evit e dreuzdougen : 100 g a rank bezañ klozet en ur voest dir siellet.<ref name="USGS2" /> * Un [[trelusker]] eo ar rubidiom. === Izotopoù === Daou izotop a gaver en natur, '''⁸⁵Rb''' (72,2 %) ha '''⁸⁷Rb''' (27,8 %). [[Skinoberiegezh|Skinoberiek]] eo '''⁸⁷Rb''' un disterig, gant un [[hanter-vuhez]] a 48,8 a viliardoù a vloavezhioù — etre 30 ha 110 devezh zo rekis evit ma c'hallfe louc'henniñ ur blakenn-[[luc'hskeudennerezh|luc'hskeudenniñ]].<br> Izotopoù eus ar rubidiom zo bet aozet gant mab-den, 24 anezho, gant un hanter-vuhez a zo berroc'h eget 3 miz ; didalvez eo an darn vrasañ eus izotopoù danzeek ar rubidiom, abalamour ma 'z int re skinoberiek. == Arver == Ken heñvel eo ar rubidiom ouzh ar c'heziom ma vezont arveret kevret pe an eil e-lec'h egile. Kesiom zo aesoc'h da dapout, met lod kefridioù ne c'hallont bezañ sevenet nemet gant rubidiom, evel [[gwer]] arbennik ([[neudenn luc'hek|neudennoù luc'hek]] ha binvioù da welet en deñvalijenn).<ref name="USGS2" /> * Peogwir ez eo ar rubidiom gouest da ezteuler gouloù e vez implijet evit fardañ [[kellig luc'hdredanel|kelligoù luc'hdredanel]], en ardivinkoù da zinoiñ ar skinoù. * Meur a zoare zo da arverañ ar rubidiom er [[mezegiezh|vezegiezh]] : : • luc'hskeudenniñ dre skinoù ; : • disrannañ ar [[viruz]]où diouzh an [[TDN]] hag an [[TRN]] : • termeniñ red ar [[gwad]] en ur c'horf : • fardañ louzoù sioulaus ha louzoù kouskus. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] ec1v380ulzheo5owngy0i84ny2aws1e 0 100431 2195853 2129855 2026-07-28T11:51:17Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195853 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc0c0, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Ruteniom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Teknetiom]] – '''Ruteniom''' – [[Rodiom]] |- | colspan="2"| {| |- | [[Houarn|Fe]]<br>'''Ru'''<br>[[Osmiom|Os]] | colspan="2" align="center" | [[Restr:Ru-TableImage.svg|250px|taolenn beriodek, Ruteniom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} ---- |- | '''[[Niver atomek]]''' || 44 |- | '''Rummad kimiek''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- | '''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 8 |- | '''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 5 |- | '''[[Aozadur elektronek]]''' || [Kr] 4d⁷ 5s¹ |- | '''[[Niver oksidadur]]''' || +3 |- | '''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,2 |- | '''[[Skin atomek]]''' || 132,5 |- | '''[[Tolz atomek]]''' || 101,7 |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| ---- [[Restr:Electron shell 044 Ruthenium - no label.svg|150px|center]] ---- |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| [[Restr:Ruthenium a half bar.jpg|280px|center]] ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''ruteniom''' ; '''Ru''' eo e [[arouez kimiek]], '''44''' e [[niver atomek]] ha '''101,7''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metal ardreuzat]] eo. ''Teskad ar [[palladiom]]'' (TaP) a reer eus ar metaloù ardreuzat ₄₄Ru, ₄₅[[rodiom|Rh]], ₄₆[[palladiom|Pd]], ₇₆[[osmiom|Os]], ₇₇[[iridiom|Ir]] ha ₇₈[[platin|Pt]]. Ral-tre eo ar ruteniom, ha ne vez kavet nemet kevret gant unan eus metaloù TaP — ar platin, an osmiom hag an iridiom peurliesañ. E mengleuzioù [[nikel]] dreist-holl e kaver TaP, ha ruteniom neuze.<br> Nebeut-tre ag elfennoù eus TaP a vez tennet eus an douar, war-dro 400 tonennad hepken e 2011, enno un 12 tonennad rutenium hepken a vloaz da vloaz. Eus [[Suafrika]] e teu TaP dreist-holl, heuliet gant [[Rusia]], [[Kanada]], [[Stadoù-Unanet Amerika]] ha [[Zimbabwe]] kent [[Kolombia]] hag ar broioù all.<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20120707202546/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2012-plati.pdf ''United States Geological Survey''] {{en}} Liamm oberiant 18 HER 12</ref> == Istor == Kent donedigezh [[Kristol Goulm]] da [[Amerika]] e veze metaloù teskad ar platin arveret gant ar [[sevenadur]]ioù a oa eno, hag anavezet e oant gant kimiourien [[Europa]] adalek kreiz ar [[XVIvet kantved]].<br> Gant ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Polonia|polonat]] Jędrzej Śniadecki e voe embannet dizoloadenn an elfenn e [[1808]], dindan an anv ''vestiom'', hogen mont a reas war e c'hiz diwezhatoc'h.<br> E [[1844]] e voe hiniennekaet an elfenn 44 gant ar Rusat Karl Karlovitch Klaus, dre zielfennañ restadoù ur bloc'had platin. Eus ''Ruthenia'', anv [[latin]] [[Rusia]], e teu an anv ''ruteniom'' a roas d'an elfenn nevez. == Perzhioù == Ur metal kalet liv an argant eo ar ruteniom, 12,37 [[Kilogramm|g]]/[[Metr|cm]]³ e zouester. Da 2 334[[Gwrezverk|°C]] e teuz, ha da 4 150&nbsp;°C e verv. === Kimiek === [[Oksiderezh|Oksidet]] e vez da ≈800&nbsp;°C, ne vez taget gant [[trenkenn]] ebet. Gant [[halogenoù]] avat e vez taget e gwrezverkoù uhel, ha dileizhañ a ra e [[bazenn]]où teuz. Da [[Dreistreüsted|zreistreüs]] e tro pa vez kendeuzet gant [[molibden]] e gwrezvekoù izeloc'h eget -262,55&nbsp;°C. === Izotopoù === '''¹⁰²Ru''' zo unan unan ar seizh [[izotop]] a gaver en natur, ha 34 izotop all zo bet dizoloet. Pemzek [[skinizotop]] zo ivez, eus '''⁹⁰Ru''' betek '''¹¹⁵Ru''', gant un [[hanter-vuhez]] berroc'h eget 4,44 eurvezh. == Arver == * [[Greanterezh]] : kaletaet e vez ar platin hag ar palladiom gant ur filmad ruteniom evit fardañ kenstokoù [[tredan]]el, ar pezh eo arver paotañ Ru peogwir e vez marc'hadmatoc'h eget rodiom. En tredanerezh ivez ez implijer ruteniom evit fardañ [[harzell]]où. An hanter eus ar ruteniom a vez kenderc'het a ya gant an daou implij-se<ref>EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements''</ref>. Ouzhpennet e vez ruteniom d'ar c'hendeuzadoù [[titaniom]] a-benn stourm ouzh an oksiderezh.<br /> Gouest eo lod kenaozadoù ruteniom da lonkañ ar [[gouloù]], ar pezh a vez implijet er c'henderc'hañ gremm dre vannoù an [[Heol]]. * Kimiezh : arveret e vez evel [[trelusker]]. * [[Stlenneg]] : filmadoù ruteniom a vez arveret da fardañ [[korrgrug]]où ha [[kantenn galet|kantennoù kalet]] a-benn brasaat o endalc'h. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] 0hn9l1l4a5kjx8t1hi6h2rsf54b73ch 0 100432 2195841 2129854 2026-07-28T08:17:00Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195841 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc0c0, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Rodiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Ruteniom]] – '''Rodiom''' – [[Palladiom]] |- | colspan="2"| {| |- | [[Kobalt|Co]]<br>'''Rh'''<br>[[Iridiom|Ir]] | colspan="2" align="center" | [[Restr:Rh-TableImage.svg|250px|taolenn beriodek, Rodiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} ---- |- | '''[[Niver atomek]]''' || 45 |- | '''Rummad kimiek''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- | '''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 9 |- | '''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 5 |- | '''[[Aozadur elektronek]]''' || [Kr] 4d⁸ 5s¹ |- | '''[[Niver oksidadur]]''' || +3 |- | '''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,28 |- | '''[[Skin atomek]]''' || 134,5 |- | '''[[Tolz atomek]]''' || 102,90550 |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| ---- [[Restr:Electron shell 045 Rhodium - no label.svg|150px|center]] ---- |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| [[Restr:Rhodium powder pressed melted.jpg|280px|center]] 1 gram poultr, 1 g gwasket, 1 g poultr adteuzet ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''rodiom''' ; '''Rh''' eo e [[arouez kimiek]], '''45''' e [[niver atomek]] ha '''102,905''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metal ardreuzat]] eo. ''Teskad ar [[palladiom]]'' (TaP) a reer eus ar metaloù ardreuzat ₄₅Rh, ₄₄[[ruteniom|Ru]], ₄₆[[palladiom|Pd]], ₇₆[[osmiom|Os]], ₇₇[[iridiom|Ir]] ha ₇₈[[platin|Pt]].<br> Unan eus ar metaloù ralañ en Douar eo ar rodiom, alese e briz uheloc'h eget hini an [[aour]] ; diaes eo e dennañ eus kailhoù ma vez kemmesket gant palladiom, platin, [[argant]] hag aour.<br> Nebeut-tre ag elfennoù eus TaP a vez tennet eus an douar, war-dro 400 tonennad e 2011, enno un 20 tonennad rodium hepken a vloaz da vloaz. Eus [[Suafrika]] e teu ar rodiom dreist-holl (war-dro 80 %), heuliet gant [[Rusia]].<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20120707202546/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2012-plati.pdf ''United States Geological Survey''] {{en}} <small>Liamm oberiant 19 HER 12</small></ref><br> Diwar [[skiriadur derc'hanel]] [[izotop]] an [[uraniom]]-235 ²³⁵U e teu rodiom, neuze e c'hallfed e genderc'hañ dre implijout uraniom kozh ar [[kreizenn nukleel|c'hreizennoù nukleel]] ; ret e vije avat mirout izotopoù [[skinoberiegezh|skinoberiek]] ar rodiom degadoù-pad a-benn izelaat o skinoberiegezh, ar pezh na dalvezje ket ar boan hervez reolennoù an [[armerzh]]. == Istor == Gant ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Bro-Saoz|saoz]] William Hyde Wollaston e voe hiniennekaet ar rodiom e [[1803]], diwar un tamm kailh platin deuet eus [[Suamerika]]. Eus an [[henc'hresianeg]] ῥόδον ''rhodon'', "liv roz" e teu an anv ''rodiom''. == Perzhioù == Ur metal kalet liv an argant eo ar rodiom, 12,45 [[Kilogramm|g]]/[[Metr|cm]]³ e zouester. E 1 964[[Gwrezverk|°C]] e teuz, en ur lonkañ [[oksigen]] a vez advannet en [[aergelc'h]] pa zistro ar metal da galet. E 3 695&nbsp;°C e verv.<br> Uhel eo [[disvannusted]] ar rodiom, da lavaret eo ez adkas an darn vuiañ eus ar gremm a sko outañ ([[Gwarellegezh|gwarellvaez]] pe [[Gouloù|c'houloù]]. === Kimiek === Ne c'haller ket [[Oksiderezh|oksidañ]] ar rodiom, zoken dre e dommañ ; ne vez taget gant [[trenkenn]] ebet, hogen tu zo d'e [[Dileizh|zileizhañ]] un tammig en [[dour real]] (HNO₃ + 3HCl).<br> Petra bennak ma 'z eo + 3 [[niver oksdidadur]] ar rodium peurliesañ ez eus bet gwelet stadoù + 0 betek + 6. === Izotopoù === '''¹⁰³Rh''' eo an [[izotop]] nemetañ a gaver en natur a-douez ar 25 [[skinizotop]] a anavezer, eus '''⁹³Rh''' betek '''¹¹⁷Rh'''. == Arver == * [[Greanterezh]] : 80 % eus ar rodiom a vez kenderc'het a ya da fardañ [[emdroer treluskel|emdroerioù treluskel]] evit ar [[karr-tan|c'hirri-tan]] a-benn digreskiñ ar [[saotradur]]. Er [[gwer]] e lakaer rodiom ivez, war ar melezourioù pergen en abeg d'e disvannusted uhel. Lakaet e vez e kendeuzadoù platin ha palladiom evit ma ne verglfent ket ; en ardivinkoù a labour e gwrezverkoù uhel (fornioù da fardañ gwer, da skouer) ez arverer ar c'hendeuzadoù-se. Kenstokoù [[tredan]]el a vez gwisket gant rodiom evit na verglfent ket. * Kimiezh : arveret e vez evel [[trelusker]]. * [[Bravigerezh]] : plakennet e vez an aour gwenn gant rodiom evit ma vije skedus, hag an argant evit ma ne vije ket oksidet. Lod bravigoù ker-ruz zo e rodiom penn-da-benn daoust da galeter ar metal-se. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] hmo10fr2bvwx4zftseoq0flv5fyg9jk 0 100461 2195802 2149418 2026-07-27T13:12:32Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195802 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc0c0, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Palladiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Rodiom]] – '''Palladiom''' – [[Arc'hant (metal)|Argant]] |- | colspan="2"| {| |- | [[Nikel|Ni]]<br>'''Pd'''<br>[[Platin|Pt]] | colspan="2" align="center" | [[Restr:Pd-TableImage.svg|250px|taolenn beriodek, Palladiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} ---- |- | '''[[Niver atomek]]''' || 46 |- | '''Rummad kimiek''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- | '''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 10 |- | '''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 5 |- | '''[[Aozadur elektronek]]''' || [Kr] 4d¹⁰ |- | '''[[Niver oksidadur]]''' || 0, +1, +2, +4, +6 |- | '''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,2 |- | '''[[Skin atomek]]''' || 137,6 |- | '''[[Tolz atomek]]''' || 106,42 |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| ---- [[Restr:Electron shell 046 Palladium - no label.svg|150px|center]] ---- |- bgcolor="#fff" | colspan="2"| [[Restr:Palladium.jpg|280px|center]] ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''palladiom''' ; '''Pd''' eo e [[arouez kimiek]], '''46''' e [[niver atomek]] ha '''106,42''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metal ardreuzat]] eo. ''Teskad ar [[palladiom]]'' (TaP) a reer eus ar metaloù ardreuzat ₄₄Ru, ₄₅[[rodiom|Rh]], ₄₆[[palladiom|Pd]], ₇₆[[osmiom|Os]], ₇₇[[iridiom|Ir]] ha ₇₈[[platin|Pt]].<br> Ral eo ar palladiom, ha ne vez kavet nemet kevret gant unan eus metaloù TaP — kementadoù bihan ag ar metaloù-se a vez tapet diwar puraat [[kouevr]] ivez. <br /> E [[Rusia]] e voe kenderc'het ar muiañ a balladiom e [[2011]] (85 tonennad). [[Suafrika]] (78 t), [[Kanada]] (18 t) ha [[Stadoù-Unanet Amerika]] (12, 5 t) a voe war-lerc'h, heuliet gant [[Zimbabwe]] (7,4 t) hag ar broioù all (6,1 t). War-dro 100 000 tonennad TaP a chomje en Douar.<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20120707202546/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2012-plati.pdf ''United States Geological Survey''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small></ref> == Istor == Gant ar [[Kimiezh|c'himiour]] [[Bro-Saoz|saoz]] William Hyde Wollaston e voe dizoloet un elfenn nevez e [[1802]] en un tamm kailh platin ; ''palladium'' eo an anv a roas dezhi, en enor d'an [[asteroidenn]] Pallas a oa bet dizoloet daou vloaz kentoc'h hag a oa bet anvet diwar an doueez [[Pallas Athene]]. E [[1803]], goude bezañ puraet trawalc'h eus ar metal, en e lakaas en ur stal e karter ''Soho'' e [[London]].<br> Goude ma voe disklêriet gant ar c'himiour [[Iwerzhon|iwerzhonat]] Richard Chenevix ne oa ar palladiom nemet platin ha [[bevargant]] kendeuzet e kinnigas W. H. Wollaston ur priz a 20 £ evit 20 greunenn a gendeuzad palladiom, met R. Chenevix eo a voe enoret evit e labour war ar palladiom. Pa 'z embannas W. H. Wollaston bezañ dizoloet ar [[rodiom]] e [[1804]] e venegas e labour war ar palladiom, hag e [[1805]] ez arc'has bezañ anavezet evel dizoloer ar palladiom ivez. == Perzhioù == Ur metal blot lufrus liv an argant, damheñvel ouzh ar platin, eo ar palladiom ; 12,02 [[Kilogramm|g]]/[[Metr|cm]]³ eo e zouester. Da 1 555[[Gwrezverk|°C]] e teuz, ha da 2 963&nbsp;°C e verv.<br> Dont a ra da vezañ ''orjalennus'' pa vez tommet, da lavaret eo e c'haller e astenn hep na dorrfe ; kaletoc'h eget en natur e teu avat pa vez yenaet. === Kimiek === [[Oksiderezh|Oksidet]] e vez da ≈800&nbsp;°C, ur gwiskad ''oksidenn balladiom'' (PdO) a zeu warnañ neuze ; koll a ra e lufr pa vez lakaet en un [[aergelc'h]] sulfurek ha mouest. Tu zo d'e zileizhañ en [[Trenkenn nitrek|drenkenn nitrek]] HNO₃ hag en [[Trenkenn sulfurek|drenkenn sulfurek]] H₂SO₄. === Izotopoù === Seizh [[izotop]] eus palladiom a gaver en natur, c'hwec'h anezho o vezañ stabil.<br> '''¹⁰⁷Pd''' eo ar [[skinizotop]] stabilañ a gaver en natur ; 6,5 milion a vloavezhioù eo e [[hanter-vuhez]]. Triwec'h [[skinizotop]] all zo bet hiniennekaet, eus '''⁹¹Pd''' betek '''¹²³Pd''' ; 21 eurvezh eo an hanter-vuhez hirañ, hini '''¹¹²Pd'''. == Arver == [[Restr:RR3415-0002 25 rubles palladium 1989 Ivan III.jpg|thumb|<div class="center">Ur pezh-moneiz rusat e '''palladiom'''</div>]] War-dro 25 % eus kement traez a vez kenderc'het hiziv a endalc'h palladiom pe vetaloù eus TaP. * Kimiezh : arveret e vez evel [[trelusker]] evit kenderc'hañ [[trenkenn nitrek]] HNO₃ ha [[silikon]]. Kleuzeurioù e palladiom a vez implijet evit lakaat [[strinkenn]]où dreistpur da greskiñ kent bezañ arveret e greanterezh an [[elektronik]]. * [[Greanterezh]] : fardañ [[emdroer treluskel|emdroerioù treluskel]] evit ar [[karr-tan|c'hirri-tan]] a-benn digreskiñ ar [[saotradur]] a reer gant palladiom.<br /> En elektronik ez implijer palladiom a-filmadoù evit fardañ [[korrgrug]]où ha [[kantenn galet|kantennoù kalet]] a-benn brasaat o endalc'h ; [[dougell]]où liesgwiskad e [[prierezh]] a farder ivez, hag [[amred kevanek|amredoù kevanek]].<br /> E greantelerezh ar [[gwer]] e vez implijet palladiom da fardañ neud gwer, skrammoù strinkennoù liñvel ha skrammoù plat. * [[Bravigerezh]] : kendeuzadoù palladiom a vez labouret pe deuzet da fardañ bravigoù. * [[Mezegiezh]] : da gempenn an [[dan|dent]].<ref name="USGS" /> == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] 32nfjzz4tast4tf7mclmd0xike1dvd3 0 100522 2195837 2095894 2026-07-28T03:49:56Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195837 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffdead, #fff);"> {| width="100%" |- |[[Restr:Radiation warning symbol.svg|32px]] ! style="text-align:center; font-size:2em; padding-top:10px;"|Radiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Frankiom]] – '''Radiom''' – [[Aktiniom]] |- | colspan="2" style="text-align:center;"| {| |- | <br>[[Bariom|Ba]]<br>'''Ra''' | colspan="2"| [[Restr:Ra-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Radiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffdead" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 88 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metal prialkaliek|Metaloù prialkaliek]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 2 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 7 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || s |- |'''[[Tolz atomek]]''' || [226] |- bgcolor="#ffdead" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Aozadur elektronek an atomoù'''<br>[Rn] 7s² |- |colspan="2" style="text-align:center;"| Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 18, 8, 2''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 088 Radium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffdead" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || +2<br>''Oksidenn [[bazenn (kimiezh)|vazennek]] kreñv) |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 0,9 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 509,29 kJ/mol<br>'''2 :''' 979,051 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 2,83 Å |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 2,11 Å |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || 283 pm |- bgcolor="#ffdead" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20°C)''' || 5,00 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 700°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 1 737°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || 10 nΩ•m (e 20°C) |- bgcolor="#ffdead" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Radium226.jpg|280px|Radiom 226|center]] ---- |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} [[Restr:Radium Dial UV.jpg|thumb|upright=1.4|Un horolaj he bizied livet gant '''radiom''']] Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''radiom''' ; '''Ra''' eo e [[arouez kimiek]], '''88''' e [[niver atomek]] ha '''226,025''' e [[mas atomek|dolz atomek]].<br />Ur [[metal prialkaliek]] eo. E kailhoù [[uraniom]] (''uraninit'') e kaver radiom en natur (0,7 [[Kilogramm|g]] a radiom en un donennad ''uraninit'').<br /> Un nebeud kilogrammoù hepken a radiom a vez kenderc'het bep bloaz, evit an enklaskoù skiantel dreist-holl. [[Aostralia]] eo ar c'henderc'her pennañ. == Istor == Gant [[Marie Curie|Maria Skłodowska-Curie]] hag he fried [[Pierre Curie]] e voe dizoloet ar radiom en un tamm ''uraninit'' d'an 21 a viz Kerzu [[1898]] e [[Pariz]]. E [[1899]] e voe roet an anv ''radium'' d'an elfenn nevez, diwar al [[latin]] ''radius'', "bann", en abeg d'ar bannoù gremm a vez taolet gant ar radiom.<br /> E [[1936]] e voe kevanaozet ''radiom-E'' ([[bismut]]-210), anezhañ un [[izotop]] eus ²⁰⁹Bi, gant an [[Stadoù-Unanet Amerika|Amerikan]] John Jacob Livingood. Boas e vezer da vuzuliañ ar skinoberiegezh gant an unanenn ''[[Curie]]'', a zo diazezet war [[skinoberiegezh]] ²²⁶Ra. == Perzhioù == Ur metal gwenn arc'hantaet eo ar radiom en e stad c'hlan ; tost da re ar [[bariom]] ¹³⁸Ba eo perzhioù ar radiom ²²⁶Ra.<br /> === Kimiek === Ar metal prialkaliek pounnerañ eo ar radiom. Taer e tazgwered gant [[oksigen]] an [[aer]], el laka da zuañ diouzhtu dre [[oksiderezh]] en ur reiñ ''nitridenn radiom'' Ra₃N₂.<br> Evel an holl vetaloù prialkaliek e tazgwered gant dour ivez dre reiñ ''hidroksidenn radiom'' Ba(OH)₂. === Izotopoù === Skinoberiek-kenañ eo holl [[izotop]]où ar radiom, ur milion gwezh muioc'h eget an hevelep tolzad uraniom. Dre skinoberiegezh ²²⁶Ra e teu ''radiom-A'' ([[poloniom]]), ''radiom-B'' ([[plom]]), ''radiom-C'' (bismut) hag all.<br> Ra-226 ('''²²⁶Ra''') eo an izotop stabilañ ; dont a ra eus an uraniom ²³⁸U, ha 1 601 bloavezh eo e [[hanter-vuhez]].<br /> '''Ra-223''', '''Ra-224''', '''Ra-226''' ha '''Ra-228''' a gaver en natur ivez, diwar uraniom pe diwar [[toriom]]. Betek-henn ez eus bet kevanaozet 33 izotop all, eus '''²⁰²Ra''' da '''²³⁴Ra'''. {|class="wikitable" width="68%" |+ <span style="color:Green">Izotopoù ar radiom dre skinoberiegezh</span><ref>[http://www.vanderkrogt.net/elements/element.php?sym=Ra ''Van der Krogt.net''] {{en}} <small>Liamm oberiant 24 HER 2012</small></ref> |- align="center" | Radiom | Ra-Em''anation'' | Ra-A | Ra-B | Ra-C | Ra-C' | Ra-C'' | Ra-D | Ra-E | Rad-E'' | Rad-F | Ra-G |- align="center" | ²²⁶Ra | ²²²[[radon|Rn]] | ²¹⁸[[poloniom|Po]] | ²¹⁴[[plom|Pb]] | ²¹⁴[[bismut|Bi]] | ²¹⁴Po | ²¹⁰[[Talliom|Tl]] | ²¹⁰Pb | ²¹⁰Bi | ²⁰⁶Tl | ²¹⁰Po | ²⁰⁶Pb |} == Arver == Nebeut-tre a draoù a vez graet gant radiom, an holl anezho a-drugarez d'e skinoberiegezh ; ouzhpenn-se e c'haller bremañ e erlec'hiañ gant skinizotopoù nevez-kevanaozet, ⁶⁰[[Kobalt|Co]] ha ¹³⁷[[Keziom|Cs]], a zo galloudusoc'h hag aesoc'h da embreger. Kentañ arver ar radiom e voe fardañ liv luc'hus a lakaed war bizied an horolajoù, da skouer. Paouezet ez eus bet gant ar c'henderc'hañ-se en abeg d'ar c'hleñvedoù a zeue d'al labourerien, o vezañ ma ne ra korf an dud diforc'h ebet etre ''radiom'' ha ''kalkiom'' : mont a ra ar radiom en [[askorn|eskern]], a zo distrujet gant ar skinoberiegezh. Evit an hevelep abegoù e voe berzet lakaat radiom er boued, el louzeier, en toaz-dent, er soavon, hag all. N'eus mui arver greantel ebet eus ar radiom betek ar bloaezhioù [[1970]]. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> [[Rummad:Elfennoù kimiek]] 9uojw8m2uiiyug2smmishmh5f5uu5y5 0 100552 2195854 2193981 2026-07-28T11:51:43Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195854 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc0c0, #fff);"> {| width="100%" |- |[[Restr:Radiation warning symbol.svg|32px]] ! style="text-align:center; font-size:2em; padding-top:10px;"|Rutherfordiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Lawrensiom]] – '''Rutherfordiom''' – [[Dubniom]] |- | colspan="2" style="text-align:center;"| {| |- | <br>[[Hafniom|Hf]]<br>'''Rf''' | colspan="2"| [[Restr:Rf-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Rutherfordiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 104 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metal ardreuzat|Metaloù ardreuzat]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 4 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 7 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || d |- |'''[[Tolz atomek]]''' || [267] |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Aozadur elektronek an atomoù'''<br>[Rn] 5f¹⁴ 6d² 7s² |- | colspan="2" style="text-align:center;"| Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 32, 10, 2''' |- | colspan="3" | [[Restr:Electron shell 104 Rutherfordium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || '''+4'''<br>''Oksidenn [[amfoter]]ek''<ref>[[Trenkenn]] ha [[Bazenn (kimiezh)|bazenn]] war an dro.</ref> |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || (stlenn ebet) <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 581 kJ/mol<br>'''2 :''' 1 380 kJ/mol<br>'''3 :''' 2 300 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 150 pm (brasjedet) |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 157 pm (brasjedet) |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 17 g/cm³ (brasjedet) |- |'''[[Teuzverk]]''' || 2 100&nbsp;°C (brasjedet) |- |'''[[Bervverk]]''' || 5 500&nbsp;°C (brasjedet) |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || (stlenn ebet) nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| ---- [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''rutherfordiom''' ; '''Rf''' eo e [[arouez kimiek]], '''104''' e [[niver atomek]] ha '''265,12''' e [[mas atomek|dolz atomek]].<br /> Ur [[metal ardreuzat]] eo. Ne gaver ket rutherfordiom en natur, un elfenn kevanaozet gant mab-den eo. [[Skinoberiegezh|Skinoberiek]] eo (1,3 eurvezh eo [[hanter-vuhez]] an [[izotop]] stabilañ, '''²⁶⁷Rf''')<ref>[https://web.archive.org/web/20121012020335/https://www.webelements.com/rutherfordium/ ''Webelements'']</ref>. == Istor == E [[1964]] e voe dinoet ar rutherfordiom gant [[skiant]]ourien Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel<ref>''Объединённый институт ядерных исследований (ОИЯИ)'' e [[ruseg]].</ref>, e Dubna en [[URSS]] (125&nbsp;km en Norzh da [[Moskov|Voskov]] emañ kêr Zubna).<br> E [[1969]] e teuas ur skipailh enklaskerien [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]] e [[Kalifornia]] a-benn da gevanaozañ an elfenn<ref>[http://prl.aps.org/abstract/PRL/v22/i24/p1317_1 ''American Physical Society''] {{en}} Liamm oberiant 26/10/2012</ref>, ar pezh a voe kadarnaet e [[1973]] gant ur skipailh amerikan all en [[Tennessee]]<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/1973PhRvL..31..647B ''Harvard University''] {{en}} Liamm oberiant 26/10/2012</ref>. En enor d'ar [[fizik]]our soviedel Igor Vasilyevitch Kourtchatov ([[1903]]-[[1960]]) e voe roet an anv ''kourtchatovium'' d'an elfenn nevez, pa voe anvet ''rutherfordium'' gant an Amerikaned en enor d'ar fizikour [[Zeland-Nevez|zelandneveziat]] [[Ernest Rutherford]] ([[1871]]-[[1937]]). Gant an ''International Union of Pure and Applied Chemistry'' ([http://www.iupac.org/ IUPAC]) e voe diskoulmet ar gudenn : daoust da enebiezh an Amerikaned e voe anzavet Soviediz evel an dizoloerien, ha ''rutherfordium'' e voe anv ofisiel an elfenn nevez. == Perzhioù == Ur metal liv an arc'hant pe c'hris eo ar rutherfordiom hep mar, da lavar ar [[skiant]]ourien. Biskoazh avat n'o deus bet tro da arselliñ ur bloc'had eus ar metal-se, pa n'er c'haver ket war an Douar. === Kimiek === Dianav c'hoazh eo perzhioù kimiek ar rutherfordiom, met tost da re an [[hafniom]], e amezeg tostañ e [[strollad eus an daolenn beriodek|strollad]] 4 an daolenn, eo ar perzhioù a zo bet jedet. === Izotopoù === N'eus [[izotop]] stabil ebet d'ar rutherfordiom. Pemzek izotop zo bet kevanaozet, eus Rf-253 ('''²⁵³Rf''') betek Rf-263 hag eus Rf-265 betek Rf-268, dre gendeuziñ [[atom]]où pe dre arselliñ skinoberiegezh elfennoù pounneroc'h.<br> Biskoazh n'eo bet arsellet '''²⁶⁴Rf''', met jedet eo bet e vije e hanter-vuhez ken hir hag un eurvezh — ar pezh a chom da wiriañ c'hoazh, pa ouzer e oa bet jedet un hanter-vuhez a 13 eurvezh evit Rf-265 padal e voe muzuliet ≈ 2,5 munutenn hepken pa voe arsellet. == Arver == Hini, betek-gouzout. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] 694a01xexw8grsxabjhlc710dwfb7vr 0 101284 2195839 2127728 2026-07-28T05:24:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195839 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc1c1, #fff); color:#000;"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Reniom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Wolfram]] – '''Reniom''' – [[Osmiom]] |- | colspan="2" | {| |- | [[Teknetiom|Tc]]<br>'''Re'''<br>[[Bohriom|Bh]] | colspan="2"| [[Restr:Re-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Reniom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 75 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 7 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || d |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 186,207 |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Xe] 4f¹⁴ 5d⁵ 6s²]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 13, 2''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 075 Rhenium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || + 7<br>''Oksidenn drenkek skañv'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 1,9 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 755,819 kJ/mol<br>'''2 :''' 1 260 kJ/mol<br>'''3 :''' 2 510 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 216 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 141 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 21,023 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 3 185&nbsp;°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 5 590&nbsp;°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || 193 nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Rhenium single crystal bar and 1cm3 cube.jpg|280px|center]] 1 cm³ eo ec'honad an diñs '''reniom''' ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''reniom''' ; '''Re''' eo e [[arouez kimiek]], '''75''' e [[niver atomek]] ha '''186,207''' e [[mas atomek|dolz atomek]].<br /> Ur [[metal ardreuzat]] eo. == Istor == Div elfenn a vanke e [[strollad eus an daolenn beriodek|strollad]] 7 [[taolenn beriodek an elfennoù]], dindan ₂₅[[Manganez|Mn]]. Pa oa o klask stankañ an toull kentañ e kavas ar [[Japan]]ad Masataka Ogawa un elfenn dianav en un tamm kailh o tont eus Selan ([[Sri Lanka]] bremañ), ha krediñ a reas dezhañ e oa an elfenn 43. E [[1937]] hepken e voe anavezet evel ₄₃[[Teknetiom|Tc]], hag e [[2004]] e voe prouet ez eo ar reniom a oa bet dizoloet gant Masataka Ogawa.<br> E [[1925]] e voe kavet an elfenn 75 da vat gant Walter Noddack, Ida Tacke hag Otto Berg e [[Berlin]], ha ''Rhenium'' eo an anv a voe roet dezhi en enor d'ar sêr [[Roen]]. E [[1928]] e teujont a-benn da dennañ 1 [[kilogramm|gramm]] reniom eus 660 000 gramm kailh ''molibdenit''<ref>NODDACK J. & W., ''Die Herstellung von einem Gramm Rhenium'', Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie, Vol. 183, n°1, 26/10/1929, pp. 353-375 [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/zaac.19291830126/abstract;jsessionid=5B919ADCCC962FA4975B58FB99C25E38.d04t01?systemMessage=Wiley+Online+Library+will+be+disrupted+on+8+December+from+10%3A00-12%3A00+GMT+%2805%3A00-07%3A00+EST%29+for+essential+maintenance] {{de}} Liamm oberiant 04 KZU 12</ref>.<br> Ar reniom eo an diwezhañ elfenn naturel, stabil ha nann-[[skinoberiegezh|skinoberiek]] a zo bet dizoloet<ref>[http://www.rsc.org/periodic-table/element/75/rhenium ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} Liamm oberiant04 KZU 12</ref>. == Perzhioù == Unan eus an elfennoù dibaotañ war an douar eo ar reniom. Ur metal liv an arc'hant eo, uhel-kenañ e deuzverk (3 185&nbsp;°C) — an trede elfenn er c'heñver-se goude ar [[wolfram]] ₇₄W (3 422&nbsp;°C) hag ar [[karbon|c'harbon]] ₆C (3 825&nbsp;°C). An elfenn gentañ eo a-fed bevverk (5 590&nbsp;°C), ar wolfram o virviñ da 5 555&nbsp;°C hag ar c'harbon o sec'hdarzhañ, da lavaret eo o vont a galed da [[gaz|c'haz]] hep tremen dre ar stad dourek.<br> Kalet-kenañ eo ar reniom, er pevare renk goude ar [[platin]] ₇₈Pt, an [[iridiom]] ₇₇Ir hag an [[osmiom]] ₇₆Os. Pa vez [[disgweradur|disgweret]] avat e teu da vezañ orjalennus-kenañ, da lavaret eo e c'haller e astenn hep na dorrfe. === Kimiek === Damheñvel ouzh re ar wolfram ha re ar molibden eo perzhioù kimiek ar reniom. === Izotopoù === Reniom-185 ('''¹⁸⁵Re''') eo an [[izotop]] stabilañ, padal n'eo nemet 37,4% eus ar reniom a gaver en natur. An izotop all, '''¹⁸⁷Re''' eo an 62,6% a chom ; distabil eo, hogen hir-tre eo e [[hanter-vuhez]], a zo war-dro 10¹⁰ a vloavezhioù. == Kenderc'hadur == Diwar kailhoù [[kouevr]] e tenner reniom ; etre 0,0001 ha 0,2% a reniom a gaver ivez e kailhoù [[molibden]]<ref>ROUSCHIAS George, ''Recent advances in the chemistry of rhenium'', 1974, [http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/cr60291a002 ''American Chemical Society''] Liamm oberiant 03 KZU 2012</ref>. {| class="wikitable" align="center" |+ Kementadoù a reniom bet kenderc'het e [[2011]] (brasjedet)<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20120912170815/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/rhenium/mcs-2012-rheni.pdf USGS ''United States Geological Survey''] {{en}} Liamm oberiant 03 KZU 2012</ref> |- ! Orin !! Kementad [[tonenn|(t)]] !! Pourvezioù (t) |- | [[Chile]] || 26 || 1 300 |- | [[Stadoù-Unanet Amerika]] || 6,3 || 390 |- | [[Perou]] || 5 || 45 |- | [[Polonia]] || 4,7 || (stlenn ebet) |- | [[Kazakhstan]] || 3 || 190 |- | Broioù all || 1,5 || 91 |- | [[Kanada]] || 1,2 || 32 |- | [[Armenia]] || 0,6 || 95 |- | [[Rusia]] || 0,5 || 310 |-bgcolor="#F2F2F2" | Hollad || 48,8 t|| > 2453 t |} == Arver == * War-dro 20% eus ar reniom a ya da fardañ dazgweredoù evit greanterezh an [[eoul-maen]] (kenderc'hañ [[dour-tan]] hep [[plom]]), 70% evit kreñvaat deistkenaozadoù fardet gant [[nikel]], a vez arveret e kefluskerioù a rank labourat da wrezverkoù uhel (> 1 000&nbsp;°C).<ref name="USGS" /> War meur a zachenn ez implijer an 10% a chom : :• [[kimiezh]] : kleuzeurioù (endalc'hoù arveret da dommañ danvezioù) ; :• [[elektronik]] : [[ledreell]]où ; :• [[fizik]] : korzennoù ha palioù elektronek, [[skalfadluner]]ioù, [[gwrezdaouad]]où, [[korzenn ec'haezhel|korzennoù ec'haezhel]], sontoù-gwrezverk, jaojoù [[ionder]] ; :• [[tredan]]erezh : kenstokoù, [[gwarellegezh|gwarelloù]]-tredan, gwiskadoù metalek ; == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] bjgqaglzq3xx3dvhsjpaiae0emxn5vn 0 101295 2195801 2129489 2026-07-27T12:28:15Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195801 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc1c1, #fff); color:#000;"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Osmiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Reniom]] – '''Osmiom''' – [[Iridiom]] |- | colspan="2" | {| |- | [[Ruteniom|Ru]]<br>'''Os'''<br>[[Hasiom|Hs]] | colspan="2"| [[Restr:Os-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Osmiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 76 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 8 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || d |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 193,23 |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Xe] 4f¹⁴ 5d⁶ 6s²]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 14, 2''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 076 Osmium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || + 8<br>''Oksidenn drenkek skañv'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,2 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 814,162 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 216 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 136 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 22,59 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 5 491,4&nbsp;°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 5 008&nbsp;°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || 81,2 nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Osmium crystals.jpg|280px|center]] Strinkennnoù '''osmiom''' ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo an '''osmiom''' ; '''Os''' eo e [[arouez kimiek]], '''76''' e [[niver atomek]] ha '''190,23''' e [[mas atomek|dolz atomek]].<br />Ur [[metal ardreuzat]] eo. == Istor == E [[1803]], ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Bro-Saoz|saoz]] Smithson Tennant a lakaas [[platin]] da zileizhiñ en [[dour real]] (HNO₃ + 3HCl), ha merzout a reas e chome darn eus ar metal hep dileizhiñ. Heñvel e oa c'hoarvezet gant kimiourien all c'hoazh, o devoa lavaret e oa [[grafit]] eus an nemorant. S. Tennant e soñjas dezhañ e oa un dra bennak all koulskoude, ha dre arnodiñ gant [[trenkenn]]où ha [[bazenn]]où e teuas a-benn da rannañ an nemorant e div elfenn vetalek nevez, a anvas ''iridium'' hag ''osmium''.<br> Eus ar [[gresianeg]] ''οσμή'' "osmê" ("c'hwezh") e teu an anv ''osmiom'', abalamour d'ar c'hwezh kreñv a zeuas eus ar metal nevez.<br /> Nebeud ag implij a voe graet gant an osmiom rak ral e oa ha diaes da labourat, met dre ma oa kalet-kenañ e pade pell, hag a-hed un nebeud bloavezhioù e voe arveret da fardañ pluennoù, ha nadozioù evit ar [[gramofon]]où<ref>[http://www.rsc.org/periodic-table/element/76/osmium ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} Liamm oberiant 08 KZU 2012</ref>. == Kenderc'hadur == Ral-kenañ eo an osmiom, pa n'eo nemet 0,05x10⁻⁹ eus krestenenn an [[Douar (planedenn)|Douar]]. En e stumm glan e vez kavet, pe e kendeuzadoù naturel evel an ''osmiridiom'' (muioc'h ag OS eget ag [[Iridiom|Ir]]) hag an ''iridiosmium'' (ar c'hontrol). Er gwiskadoù [[nikel]] ha [[kouevr]] en e gaver ivez e stumm kendeuzadoù naturel pe gejet gant metaloù eus ar [[strollad eus an daolenn beriodek|strollad]] 10, hini ar [[platin]].<br> Dre buraat an nikel hag ar c'houevr e kenderc'her osmium. E [[Suafrika]] dreist-holl e kenderc'her osmium, e [[Rusia]] hag e [[Kanada]] ivez. Andonioù disteroc'h zo e [[Stadoù-Unanet Amerika]] hag e [[Kolombia]]. Ur 80 [[kilogramm]] bennak ag osmiom a voe arveret gant ar Stadoù-Unanet e 2011<ref>[https://web.archive.org/web/20120707202546/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2012-plati.pdf ''United States Geological Survey''] {{en}} Liamm oberiant 08 KZU 2012</ref>, ar pezh a ziskouez e voe kenderc'het nebeutoc'h eget 1 000&nbsp;kg ag osmiom er bed er bloavezh-se. == Perzhioù == Ur metal kalet liv glas-louet eo an osmiom. An elfenn stabil stankañ eo, gant un douester a 22,589 g/cm³, brasoc'h c'hoazh eget hini an iridiom (22,550 g/cm³). Puzuilh eo daoust d'e zouester. Skedus e chom bepred, zoken e gwrezverkoù uhel. Diaes-bras eo e waskañ, pa'z eo ken kalet ha [[diamant]].<br /> Aezhidik ha pistrius-kenañ eo [[Oksidadur|pederoksidenn]] an osmiom OsO₄. === Izotopoù === Seizh [[izotop]] naturel zo d'an osmiom, ha pevar all zo bet kenaozet. {| class="wikitable" |+ Izotopoù an osmiom |- ! scope="col" | '''Izotop''' ! scope="col" | '''% en natur''' ! scope="col" | '''[[Hanter-vuhez]]''' |- | '''¹⁸⁴Os''' || 0,02 || >5,6x10¹³ bloavezh |- | '''¹⁸⁵Os''' || kevanaozet || 93,6 devezh |- | '''¹⁸⁶Os''' || 1,59 || 2x10¹⁵ bloavezh |- | '''¹⁸⁷Os''' || 1,96 || stabil, 111 [[neutron]] |- | '''¹⁸⁸Os''' || 13,24 || stabil, 112 neutron |- | '''¹⁸⁹Os''' || 16,15 || stabil, 113 neutron |- | ¹⁹⁰Os || 26,26 || stabil, 114 [[neutron]] |- | '''¹⁹¹Os''' || kevanaozet || 15,4 devezh |- | '''¹⁹²Os''' || 40,78 || >9,8x10¹² bloavezh |- | '''¹⁹³Os''' || kevanaozet || 30,11 devezh |- | '''¹⁹⁴Os''' || kevanaozet || 6 bloavezh |- |} == Arver == Diaes-bras eo labourat an osmiom dre ma 'z eo kalet-kenañ, hag uhel e deuzverk (5 491,4&nbsp;°C). Ral a wezh e vez arveret en e stad glan, ken pistrius hag aezhidik e teu da vezañ pa gej ouzh [[oksigen]]. Gwelloc'h eo e implijout e kendeuzadoù gant metaloù all eus strollad ar platin. * Kendeuzadoù hirbadus a farder neuze, a implijer er pluennoù-skrivañ, boullpluennoù, en ahelioù evit an [[horolaj]]où hag ar binvioù-muzuliañ ([[nadoz-vor|nadozioù-mor]], [[tredan]]erezh, [[elektronik]]) hag er c'henstokoù tredanel. Da lenn ar sonioù bet enrollet war pladennoù e voent arveret betek ar bloavezhioù [[1950]] kent bezañ erlec'hiet ouzh nadozioù diamant pe [[safir]], a bade pelloc'h c'hoazh. * Osmiom a voe arveret en edañvennoù ar c'hlogorennoù da reiñ gouloù, kent ar [[wolfram]]. * Poultr osmiom a vez arveret evel [[trelusker]] da fardañ ammoniak NH₃. * Peogwir ne zazgwered ket korf an den ouzh an osmiom en e stumm glan en e arverer da fardañ binvioù evit ar [[surjianerezh]] ha [[tredanfraouer]]ioù (''pacemaker''). * ''Pederoksidenn osmiom'' OsO₄ a implijer evit livañ standilhonoù gwiadoù bevoniel da arselliñ dre [[Korrgresker|gorrgresker]] hag evit dinoiñ louc'hoù bizied. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] 4hwfrbq8tryejaqg500l0n5q9fnpd0i 0 101426 2195815 2129804 2026-07-27T19:45:03Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195815 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc1c1, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Platin |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | align="center" colspan="2" | [[Iridiom]] – '''Platin''' – [[Aour]] |- | colspan="2" | {| |- | [[Palladiom|Pd]]<br>'''Pt'''<br>[[Darmstadtiom|Ds]] | colspan="2"| [[Restr:Pt-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Platin]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 78 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metaloù ardreuzat]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 10 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || d |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 195,084 |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Xe] 4f¹⁴ 5d⁹ 6s¹]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 17, 1''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 078 Platinum - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || - 4<br>''(Oksidenn [[bazenn]]ek skañv) |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,20 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 864,382 kJ/mol<br>'''2:''' 1 791,056 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 213 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 130 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || 175 |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 21,450 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 1 768,2&nbsp;°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 3 825&nbsp;°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || 105 nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- bgcolor="#ffc1c1" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Platinum crystals.jpg|280px|center]] Strinkennoù '''platin''' ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''platin''' ; '''Pt''' eo e [[arouez kimiek]], '''78''' e [[niver atomek]] ha '''195,084''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metal ardreuzat]] eo, a ro e anv d'ur familh dibar a-douez ar metaloù-se<ref>₄₄[[Ruteniom|Ru]], ₄₅[[Rodiom|Rh]], ₄₆[[Palladiom|Pd]], ₇₆Os, ₇₇Ir ha ₇₈Pt e-unan eo ar familh.</ref>. == Istor == En [[Ecuador]] dija, kent ma voe tizhet [[Amerika]] gant [[Kristol Goulm]] e [[1492]], e veze fardet traezoù gant ur c'hendeuzad platin hag [[aour]]. E [[1557]] e teskrivas an [[Italia]]n Giulio Cesare della Scala ur metal nobl dianav bet kavet etre [[Mec'hiko]] ha [[Panamá]] "n'eur ket deuet a-benn da deuziñ na dre dan na dre ardoù spagnat".<ref name="MEW">WEEKS Mary Elvira, ''Discovery of the Elements'', 2010, Kessinger Publishing, Whitefish, USA, ISBN 978-0-8486-8579-9, ha [http://books.google.fr/books?id=SJIk9BPdNWcC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false ''GoogleBooks''] Liamm oberiant 17 KZU 12</ref> {| |- |[[Restr:Platinum symbol.svg|100px]] |Ul [[loar]]gresk troet war-du an tu kleiz (an [[argant]]), e dor stag ouzh un [[heol]] (an aour) ur pik en e greiz — dre genstagañ arouezioù an argant hag an aour e savas an [[alkimiezh|alkimiourien]] arouez ar '''platin''' |- |} E [[1741]] e kasas ar metalour [[Bro-Saoz|saoz]] Charles Wood standilhonoù platin d'ar c'himiour William Brownrigg, hag e [[1746]] ez erruas reoù all e [[Spagn]] gant ar skiantour Antonio de Ulloa.<br /> E [[1748]] ez embannas A. de Ulloa un deskrivadur eus an elfenn, hag e [[1750]] e kinnigas Ch. Wood un danevell all d'ar ''[[:en:Royal Society|Royal Society]]''<ref>[http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/46/491-496/584 ''Royal Society''] Liamm oberiant 17 KZU 12</ref>. D'e heul e voe studiet ar platin gant meur a skiantour, en o zouez ar c'himiour [[Sveden|svedat]] Henrik Scheffer a embannas e [[1752]] penaos e oa deuet a-benn da deuziñ "an aour gwenn" dre ober gant [[arsenik]].<ref name="MEW" /><br /> E [[1772]] e voe ar platin arsellet-pizh gant ar c'himiour [[prusia]]n Karl Heinrich Joseph Reichsgraf von Sickingen, a zeuas a-benn d'e c'hoveliañ goude bezañ e gendeuzet gant aour, dileizhet ar c'hendeuzad en ''dour real'' (HNO₃ + 3HCl) ha dizileizhet ar meskaj gant ''kloridenn amoniom'' (NH₄Cl). Pelloc'h e [[1784]] e fardas ar Prusian all Franz Karl Achard ur gleuzeur e platin, dre deuziñ ar metal gant harp arsenik. == Kenderc'hadur == {| class="wikitable" |+ Kementadoù platin bet kenderc'het e [[2011]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120707202546/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2012-plati.pdf ''USGS'']</ref> |-bgcolor=#F0F0F0 ! !! Kementad ([[kilogramm|t]]) !! Dregantad |- |align="center" |[[Suafrika]] |align="center" |139 |align="center" |72,4 |- |align="center" |[[Rusia]] |align="center" |26 |align="center" |13,5 |- |align="center" |[[Kanada]] |align="center" |10 |align="center" |5,2 |- |align="center" |[[Zimbabwe]] |align="center" |9,4 |align="center" |4,9 |- |align="center" |[[Stadoù-Unanet Amerika]] |align="center" |3,7 |align="center" |1,9 |-bgcolor=#F0F0F0 |align="center" |''Sammad ar 5 Stad'' |align="center" |''188,1'' |align="center" |''97,9'' |- |align="center" |Broioù all |align="center" |3,9 |align="center" |2,1 |- |align="center" |'''Sammad er bed''' |align="center" |'''192,0''' |align="center" |'''100,0''' |} == Perzhioù == Ur metal liv an [[argant]] eo ar platin. Ker govelius hag orjalennus hag an aour eo ar platin glan e gwirionez : [[iridiom]], [[osmiom]] ha kementadoù munut a vetaloù eus familh ar platin a oa er standilhonoù bet arsellet gant Europiz en {{XVIIIvet kantved}}. N'eus nemet an aour a gement zo goveliusoc'h eget ar platin, a zo ivez an orjalennusañ eus ar metaloù en o stumm glan. Pounneroc'h eget an aour ao ar platin.<ref name="A2Z">[http://www.azom.com/article.aspx?ArticleID=601 ''The A to Z of Materials''] {{en}} Liamm oberiant 17 KZU 12</ref> Ken govelius eo ma ranker alies e gendeuziñ gant metaloù kalet eus e familh : [[rodiom]], osmiom, iridiom pergen. === Kimiek === Digemm e chom ar platin en aer, e forzh pe [[gwrezverk|wrezverk]] e ve, hogen lakaat a ra an [[hidrogen]] hag an [[oksigen]] da [[danvez-tarzh|darzhañ]]. A-c'houde arnodennoù K. von Sickingen e ouzer e zileizhañ da reiñ H₂PtCl₆ (''trenkenn gloroplatinek''). === Izotopoù === C'hwec'h [[izotop]] eus ar platin a gaver en natur ha 31 [[skinizotop]] zo bet kevanaozet, Pt-193 o vezañ an hini stabilañ ([[hanter-vuhez]] : 50 vloaz). {| class="wikitable" |+ Izotopoù stabilañ ar platin |- ! scope="col" | '''Izotop''' ! scope="col" | '''% en natur''' ! scope="col" | '''Hanter-vuhez''' |- | '''¹⁹⁰Pt''' || 0,014 || 6,5 x 10⁻¹¹ bloavezh |- | '''¹⁹²Pt''' || 0,782 || > 4,7 x 10¹⁹ bloavezh |- | '''¹⁹³Pt''' || kevanaozet || 50 bloavezh |- | '''¹⁹⁴Pt''' || 32,96 || stabil, 116 [[neutron]] |- | '''¹⁹⁵Pt''' || 33,832 || stabil, 117 neutron |- | '''¹⁹⁶Pt''' || 25,242 || stabil, 118 neutron |- | '''¹⁹⁸Pt''' || 7,163 || > 3,2 x 10¹⁴ bloavezh |- |} == Arver == War-dro 20 % eus an traezoù a vez kenderc'het er bed ez eus platin enno. * [[Bravigerezh]] (priziusoc'h eget an aour eo ar platin) * [[Elektronik]] : [[harzell]]où ; [[dougell]]où ; binvioù-muzuliañ ; pladennoù-kalet an [[urzhiataer]]ioù ; [[luc'hedañv]]où ; [[skramm strinkennoù liñvel|skrammoù strinkennoù liñvel]] * [[Fizik]] : gwrezdaouadoù ; [[gwarellegezh|gwarelloù]] (kendeuzad Pt-[[Kobalt|Co]]) * [[Gounezerezh]] : danvezioù-strujañ * [[Karr-tan|Kirri-tan]] : [[trelosker]] er c'horzennoù-moged (arver pennañ ar platin eo, 46 % eus ar Pt kenderc'het) ; dour-tan * Kimiezh : kleuzeurioù, ha lies endalc'herioù ; danvezioù-tarzh ; penturioù ; * [[Metalouriezh]] : pezhioù metalek a rank delc'her d'an [[daskrign]]at ; harzelloù da dommañ gourfornioù * [[Mezegiezh]] : follennoù metalek (glannder 99,99 %) evit mezegiezh an [[dant|dent]] ; kimigurañ ar [[krign-bev|c'hrign-bev]] ([PtCl₂(NH₃)₂], anvet ''Cisplatin'', "[[penikillin]] ar c'hrign-bev") ; [[tredanfraouer]]ioù (''pacemaker'') * Muzulioù : stalon ar [[kilogramm|c'hilogramm]] * [[Tredan]]erezh : kenstokoù ; anodoù da wareziñ al listri, an eoulsanioù danvor, ar chaoserioù metalek diouzh an [[tredanrannadur]] * Kendeuzet gant [[wolfram]] : [[eliener]]où evit ar [[karr-nij|c'hirri-nij]] ; pibennoù [[radar]], jaojoù destrizhoù, afelloù, harzelloù da dommañ == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] lia9lzis66li0rczzcofkt9zmsk1qzz 0 101487 2195842 2095935 2026-07-28T08:24:48Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195842 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffc0c0, #fff);"> {| width="100%" |- |[[Restr:Radiation warning symbol.svg|32px]] ! style="text-align:center; font-size:2em; padding-top:10px;"|Roentgeniom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Darmstadtiom]] – '''Roentgeniom''' – [[Kopernikiom]] |- | colspan="2" style="text-align:center;"| {| |- | <br>[[Aour|Au]]<br>'''Rg''' | colspan="2"| [[Restr:Rg-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Roentgeniom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 111 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metal ardreuzat|Metaloù ardreuzat]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 11 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 7 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || d |- |'''[[Tolz atomek]]''' || [281] |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Aozadur elektronek an atomoù'''<br>[Rn] 5f¹⁴ 6d¹⁰ 7s¹ |- | colspan="2" style="text-align:center;"| Diouganet hervez hini an [[aour]].</ref><br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 32, 18, 1 |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 111 Roentgenium 17 2.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || (stlenn ebet) |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || (stlenn ebet) <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 955 kJ/mol<br>'''2 :''' (stlenn ebet)<br>'''3 :''' (stlenn ebet) |- |'''[[Skin atomek]]''' || 114 pm (brasjedet) |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 121 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffc0c0" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled (diouganet) |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 24,4 g/cm³ (brasjedet) |- |'''[[Teuzverk]]''' || (stlenn ebet) |- |'''[[Bervverk]]''' || (stlenn ebet) |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || (stlenn ebet) nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| ---- [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''roentgeniom''' ; '''Rg''' eo e [[arouez kimiek]], '''111''' e [[niver atomek]] ha '''273,154''' e [[mas atomek|dolz atomek]].<br /> Ur [[metal ardreuzat]] eo.<br> Un elfenn genaozet gant mab-den eo, n'he c'haver ket en natur. [[Skinoberiegezh|Skinoberiek]]-kenañ eo ar roentgeniom. == Istor == [[Restr:Backdrop for presentation of Röntgenium, element 111, at GSI Darmstadt.JPG|left|thumb|Roentgenium, GSI]] D'an 8 a viz Kerzu [[1994]] e voe kevanaozet an elfenn 111 er GSI (''Gesellschaft für Schwerionenforschung'' "Krevedigezh-Enklask war an Ionoù Pounner", bremañ ''GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung GmbH'' "Kreizenn Helmholtz evit an Enklask war an Ionoù Pounner"<ref>[http://www.gsi.de/ Lec'hienn GSI] {{de}} {{en}} Liamm oberiant 16 KZU 12</ref>) e [[Darmstadt]] ([[Alamagn]]), gant skipailh Peter Armbruster ha Gottfried Münzenberg. Dre vombezenniñ [[bismut]]-209 gant [[nikel]]-64 e kenderc'hjont un [[atom]] hepken eus [[izotop]] 272 an elfenn ; e [[2002]] e teujont a-benn da gaout 3 atom all.<br> Er bloavezh [[2003]] e voe ar GSI anzavet evel dizoloer an elfenn 111<ref>[https://web.archive.org/web/20160304203712/http://pac.iupac.org/publications/pac/pdf/2003/pdf/7510x1601.pdf ''IUPAC''] {{en}} Liamm oberiant 22 KZU 12</ref>.<br> An anv ''roentgenium'' a voe kinniget gant ar GSI evit an elfenn nevez, en enor d'ar [[fizik]]our alaman [[Wilhelm Conrad Röntgen]], a zizoloas ar [[skinoù X]] e [[1895]] ; e [[2004]] e voe degemeret an anv gant an IUPAC<ref>[http://pac.iupac.org/publications/pac/pdf/2004/pdf/7612x2101.pdf ''IUPAC''] {{en}} Liammoù oberiant 22 KZU 12</ref>. {{clr|left}} == Perzhioù == A-c'houde ma 'z eo bet prouet ez eus ur metal ardreuzat eus ar [[Kopernisiom|c'hopernikiom]] '''₁₁₂Cn''' e c'haller kendastum ez eus metaloù ardreuzat eus an elfennoù 104 ([[rutherfordiom]]) betek 112 ; unan e vije ar roentgeniom ivez neuze.<br> Gortozet eo perzhioù '''₁₁₁Rg''' evel par da re elfennoù all ar [[strollad eus an daolenn beriodek|strollad]] 11 (₂₉[[Kouevr|Cu]], ₄₇[[Argant|Ag]] hag ₇₉[[Aour|Au]]), hogen pounneroc'h, ha stabiloc'h e niver oksidadur.<br> Ur [[metal nobl]]<ref>Ar metaloù nobl : ₄₄[[ruteniom|Ru]], ₄₅[[rodiom|Rh]], ₄₆[[palladiom|Pd]], ₄₇[[argant|Ag]], ₇₆[[osmiom|Os]], ₇₇[[iridiom|Ir]], ₇₈[[platin|Pt]] hag ₇₉[[aour|Au]]</ref> e vije ar roentgeniom war a hañval. === Izotopoù === N'eus izotop stabil ebet eus Rg, en natur pe gevanaozet. Daouzek izotop zo bet kevanaozet koulskoude, skinoberiek an holl anezho. {| class="wikitable" |+ Izotopoù an darmstadtiom |- ! scope="col" | '''Izotop''' ! scope="col" | '''% en natur''' ! scope="col" | '''Hanter-vuhez''' |- | '''²⁷²Rg''' || kevanaozet || 3,8 m[[eilenn|s]] |- | '''²⁷³Rg''' || kevanaozet || 5 ms |- | '''²⁷⁴Rg''' || kevanaozet || 6,4 ms |- | '''²⁷⁵Rg''' || kevanaozet || 10 ms |- | '''²⁷⁶Rg''' || kevanaozet || 100 ms |- | '''²⁷⁷Rg''' || kevanaozet || 1 s |- | '''²⁷⁸Rg''' || kevanaozet || 4,2 ms |- | '''²⁷⁹Rg''' || kevanaozet || 0,17 s |- | '''²⁸⁰Rg''' || kevanaozet || 3,6 s |- | '''²⁸¹Rg''' || kevanaozet || 26 s |- | '''²⁸²Rg''' || kevanaozet || 0,5 s |- | '''²⁸³Rg''' || kevanaozet || 10 mn |} == Arver == Hini ebet, war-bouez an enklaskoù. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://www.jlab.org/ ''Jefferson Lab''] {{en}} <small>Liamm oberiant 22 KZU 2012</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.nndc.bnl.gov/ ''National Nuclear Data Center''] {{en}} <small>Liamm oberiant 09 KZU 12</small> * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{Commonscat|Roentgenium}} {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] nxsh9ferr255qflw92mv7619tifkftf 0 101568 2195832 2140370 2026-07-27T22:44:13Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195832 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ccc, #fff);"> {| width="100%" |- |[[Restr:Radiation warning symbol.svg|32px]] ! style="text-align:center; font-size:2em; padding-top:10px;"|Poloniom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Bismut]] – '''Poloniom''' – [[Astat]] |- | colspan="2" | {| |- | [[Telluriom|Te]]<br>'''Po'''<br>[[Livermoriom|Lv]] | colspan="2"| [[Restr:Po-TableImage.png|250px|taolenn beriodek, poloniom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ccc" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 84 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Metaloù paour]] |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || 16 |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || p |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 208,982 |- bgcolor="#ccc" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Aozadur elektronek an atomoù'''<br>[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴ |- | colspan="2" style="text-align:center;"| Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 18, 6''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 084 Polonium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ccc" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || +4<br>''(Oksidenn drenkennek skañv) |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 2,00 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 811,827 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 197 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 142 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || 168 pm |- bgcolor="#ccc" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 9,400 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 254&nbsp;°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 1 962&nbsp;°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || 40 nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- | colspan="2"| ---- |- | [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''poloniom''' ; '''Po''' eo e [[arouez kimiek]], '''84''' e [[niver atomek]] ha '''208,982''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Ur [[metaloid]] eo, evel [[Bor|₅B]], [[Silikiom|₁₄Si]], [[Germaniom|₃₂Ge]], [[Arsenik|₃₃As]], [[Stibiom|₅₁Sb]] ha [[Telluriom|₅₂Te]]. == Istor == E dibenn an [[XIXvet kantved]] e oa [[Marie Curie]] hag he gwaz o klask gouzout ar perag eus [[skinoberiegezh]] ar ''[[pechblende]]''<ref>''Pechblende'', pe ''uraninite'' : kailh uraniom.</ref> goude m'o devoe tennet an [[uraniom]] hag an [[toriom]] anezhañ : skinoberiekoc'h c'hoazh eget ₉₂U ha ₉₀Th kevret e chome ar ''pechblende''. An elfenn '''₈₄Po''', betek 400 gwezh skinoberiekoc'h eget an uraniom, a voe hiniennekaet ganto da gentañ, e miz Gouere [[1898]]<ref name="DoR">Adloff J. P. & MacCordick H. J., ''The Dawn of Radiochemistry'', CERN, Strasbourg, 1995 [http://www.nucleonica.com/wiki/Articles/Article03/Article3.htm ''Nucleonica''] {{en}} Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>{{,}}<ref>[http://www.academie-sciences.fr/activite/archive/dossiers/Curie/Curie_pdf/CR1898_p175_178.pdf ''Académie des Sciences''] {{fr}} Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>, hag an elfenn [[Radiom|₈₈Ra]] e miz Kerzu 1898<ref>[https://web.archive.org/web/20130722232602/http://www.academie-sciences.fr/activite/archive/dossiers/Curie/Curie_pdf/CR1898_p1215_1217.pdf ''Académie des Sciences''] {{fr}} Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>. Diwar ''Polonia'', bro-c'henidik Marie Curie, e voe anvet an elfenn 84 ; ur mennozh [[politikerezh|politikel]] a voe pennabeg an dibab-se, pa felle da Varie Curie embann stad he bro a oa rannet etre [[Aostria]], [[Prusia]] ha [[Rusia]] d'ar mare-se. == Kenderc'hadur == Nebeut-tre a boloniom naturel zo war an Douar, pa ne gaver nemet war-dro 0,1 [[kilogramm|mg]] anezhañ en un donennad ''pechblende'' ; diaes-bras eo neuze kenderc'hañ '''Po''' : war-dro 9 gramm a voe tennet eus 37 tonennad ag oksidenn blom PbO₂ er bloavezhioù [[1950]], ha biskoazh n'eus bet tennet muioc'h abaoe.<ref name="DoR" /><br> Kevanaozañ ²¹⁰Po a c'haller ober dre vombezenniñ [[bismut]] ²⁰⁹Bi gant [[neutron]]où a-benn kaout ²¹⁰Bi, a ro ²¹⁰Po dre skinoberiegezh β.<br> War-dro 100 gramm a boloniom a vez kenderc'het bep bloaz dre an hentenn-se, e [[kreizenn nukleel|kreizennoù nukleel]] Rusia pergen. == Perzhioù == Daoust d'ar poloniom teuziñ e 254[[gwrezverk|°C]] ha birviñ e 962&nbsp;°C ez eo aezhidik-kenañ : pa vez lakaet en aer e 155&nbsp;°C hepken ez a an hanter anezhañ da aezhenn e 45 eurvezh. Ar perzh-se a c'haller arverañ evit disrannañ Po diouzh Bi<ref>{{en}} [http://www.ichtj.waw.pl/ichtj/nukleon/back/full/vol51_2006/v51s2p03f.pdf ''Institute of Nuclear Chemistry and Technology, Warszawa] Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>. === Kimiek === Par da re ar bismut ₈₃Bi hag an [[telluriom]] ₈₄Te eo perzhioù kimiek ar poloniom.<br> Aes eo dileizhañ Po en [[trenkenn]]où, hogen diaesoc'h eo en ober e [[bazenn]]où. Liv roz zo gant an dileizhennoù en abeg d'an [[ion]]où Po⁺⁺, met dre skinoberiegezh e tro an ionoù da Po⁺⁺⁺⁺ ha liv melen a zeu gant an dileizher. Klogor a c'hoarvez en argerzh, tommañ ha bannañ gouloù a ra an endalc'herioù e gwer en abeg ma lonkont [[rannig α|rannoùigoù α]]. Evel ar [[seleniom]] ₃₄Se, an [[telluriom]] ₅₂Te hag ar [[bevargant]] ₈₀Hg e c'hall ar polonium bezañ [[metil]]aet gant [[garvev]]ien : dre oberiantiz ar garvevien hag ar ''metilkobalamin'' ([[vitamin]] B12) e teu CH₃Po, a dro buan da aezhenn<ref>[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es001730%2B ''American Chemical Society''] {{en}} Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>. === Izotopoù === Gant un [[hanter-vuhez]] a 138,376 devezh ez eo '''²¹⁰Po''' an [[izotop]] naturel stabilañ a-douez an 33 izotop anavezet, eus Po-188 da Po-220. Rannoùigoù α a vez eztaolet gant Po-210, pemp mil gwezh muioc'h eget Ra-226 bep [[eilenn]], setu perak e ro an izotop Po-206 (hanter-vuhez : 8,8 devezh).<br /> Kevanaozet e vez ²⁰⁹Po (hanter-vuhez : 103 bloavezh) ha ²⁰⁸Po (2,898 vloavezh). == Arver == En abeg d'e skinoberiegezh c'halloudus ez eo bet arveret Po en [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel|U. R. S. S.]] evel un andon a rannoùigoù α, a servije da dermeniñ tevder gwiskadoù metal dre vuzuliañ ar c'holl er skinoberiegezh. Pa voe merzet e vez eztaolet gwrez gant ar poloniom — dre skinoberiegezh e ro 1 gramm Po 140 [[watt]] a c'hremm e 500&nbsp;°C — e voe implijet da c'henel gwrez, ar pezh a sevijas da dommañ diabarzh al [[loarell]]où ''Kosmos 84'' ha ''Kosmos 90'' a voe bannet e [[1965]], hag an [[egorlestr|egorlistri]] ''Lunokhod'' a voe kaset d'al [[Loar]] e [[1970]] ha [[1973]].<br> Gant ''oksidenn [[beriliom]]'' BeO e farder ar c'hendeuzad Po-BeO a servij da dreiñ ar rannoùigoù α e [[neutron]]où a vez arveret da zeluskañ [[arm]]où nukleel ha da ensellet ar [[puñs]]où [[eoul-maen]].<br> An hevelep rannoùigoù α a vez implijet da ionaat an aer ha dre-se da nullañ an [[tredansavoniezh]] er [[gwiaderezh]]ioù, ar rolladoù [[paper]] ha [[plastik|mezell]], hag ar metal kent e livañ. Dañjerus-kenañ eo ar poloniom evelato, setu e vez erlerc'hiet ouzh andonioù rannoùigoù β, a c'hall bezañ harzet gant ur follenn [[aluminiom]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070703021010/http://www.ead.anl.gov/pub/doc/polonium.pdf ''Argonne National Laboratory''] {{en}} Liamm oberiant 30 KZU 12</ref>. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de France''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://www.jlab.org/ ''Jefferson Lab''] {{en}} <small>Liamm oberiant 22 KZU 2012</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] tc98boxf5zrjdyulxwq9htrfj9wzv3j 0 101790 2195833 2128511 2026-07-28T00:07:10Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195833 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffbfff, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Prazeodimiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Keriom]] – '''Prazeodimiom''' – [[Neodimiom]] |- | colspan="2" | {| |- | <br>'''Pr'''<br>[[Protaktiniom|Pa]] | colspan="2"| [[Restr:Pr-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Prazeodimiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 59 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Lantanid]]où |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || Lantanidoù |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || f |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 140,908 |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Xe] 4f³ 6s²]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 21, 8, 2''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 059 Praseodymium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- |'''[[Niver oksidadur]]''' || +4, '''+ 3''', +2<br>''Oksidenn [[bazenn|vazennek]] skañv'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 1,13 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 528,064 kJ/mol<br>'''2 :''' 1 017,919 kJ/mol<br>'''3 :''' 2 086,397 kJ/mol<br>'''4 :''' 3 760,995 kJ/mol<br>'''5 :''' 5 550,797 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 240 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 190 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- | '''[[Arvez]]''' || Kaled |- | '''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 6,779 g/cm³ |- | '''[[Teuzverk]]''' || 931&nbsp;°C |- | '''[[Bervverk]]''' || 3 520&nbsp;°C |- | '''[[Tredanharzusted]]''' || 700 nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" | [[Restr:Praseodymium.jpg|280px|center]] ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''prazeodimiom''' ; '''Pr''' eo e [[arouez kimiek]], '''59''' e [[niver atomek]] ha '''140,908''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. == Istor == E [[1839]] e tizoloas ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Sveden|svedat]] Carl Gustaf Mosander an [[didumiom]], a zo ur meskaj eus tri [[douar rouez]] ; unan anezho eo ar [[keriom|c'heriom]] ₅₈Ce, bet dizoloet gant Axel Erdmann e 1839 ivez.<br> E [[1885]] e voe hiniennekaet an div elfenn all gant ur c'himiour [[aostria]]n, ar baron Carl Auer von Wesbach : ar prazeodimiom '''₅₈Pr''' hag an [[neodimiom]] ₆₀Nd. Eus ar [[gresianeg]] πράσιος ''prasios'', "gwer (liv)", ha διδύμος ''didumos'', "gevell" e teu ''prazeodimiom'' ; gwer eo ar prazeodimiom pa vez [[oksidadur|oksidet]], ha kevret gant keriom ha neodimiom en e gaver er c'hailhoù. == Kenderc'hadur == Er c'hailhoù ''bastnäsit'' (Pr,La,Y)[[karbon|C]]O₃[[fluor|F]] ha ''monazit'' (Pr,La,[[thoriom|Th]],[[neodimiom|Nd]],Y)[[fosfor|P]]O₄ pergen e kaver prazeodimiom.<ref name="USGS">[https://web.archive.org/web/20130313052038/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/rare_earths/mcs-2012-raree.pdf ''United States Geological Survey'']</ref>. == Perzhioù == Ur metal liv an [[argant]] gwenn, blot, govelius hag orjalennus eo ar prazeodimiom.<br /> Gwelloc'h eget al lantanidoù all ez harz ar prazeodimiom ouzh an [[daskrign]], hogen aes a-walc'h e vez oksidet en aer ; liv gwer a zeu war ar bloc'had Pr neuze, ha diskolpañ a ra an oksidenn, ar pezh a laka muioc'h a vetal en aer : setu perak e vez miret ar prazeodimiom en eoul pe er [[gwer]].<br> [[Kewarellegezh|Kewarellek]] eo ar prazeodimiom e gwreverkoù tommoc'h eget -272,15[[gwrezverk|°C]], da lavaret eo e vez desachet gant ur [[gwarellvaez]] diavaez ; ne chom [[gwarellegezh]] ebet er metal pa vez lazhet ar gwarellvaez. === Kimiek === Par da re ar c'heriom eo perzhioù kimiek ar prazeodimiom. * E 150&nbsp;°C e tev ar prazeodimiom da reiñ ''oksidenn prazeodimiom(III,IV)'' : :12 Pr + 11 O₂ → 2 Pr₆O₁₁ * Dazgwerediñ gorrek a ra Pr gant dour yen, ha buan gant dour zomm da reiñ ''hidroksidenn prazeodimiom'' : :2 Pr [k] + 6 H₂O [d] → 2 Pr(OH)₃ [dz] + 3 H₂ [g]<ref>Alc'hwez : ''k'' = kalet, ''d'' = dourek, ''dz'' = dourzileizhenn, ''g'' = [[gaz]]</ref> * Gant an holl [[halogen]]où e tazgwered ar prazeodimiom ivez : :2 Pr (k) + 3 F₂ (g) → 2 PrF₃ (k) [liv gwer] :2 Pr (k) + 3 [[klor|Cl]]₂ (g) → 2 PrCl₃ (k) [gwer] :2 Pr (k) + 3 [[brom|Br]]₂ (g) → 2 PrBr₃ (k) [gwer] :2 Pr (k) + 3 ||iod|I]]₂ (g) → 2 PrI₃ (k) [gwer] === Izotopoù === Eus Pr-121 betek Pr-159 ez astenn skalfad [[izotopoù]] ar prazeodimiom.<br> Un izotop stabil a gaver en natur : ¹⁴¹Pr.<br /> Skinizotopoù zo bet kevanaozet ivez, 38 anezho, an hini stabilañ o vezañ Pr-143 gant un [[hanter-vuhez]] a 13,57 devezh. {| class="wikitable" |+ Izotopoù stabilañ ar prazeodimiom |- ! scope="col" | Izotop ! scope="col" | % en natur ! scope="col" | [[Hanter-vuhez]] ! scope="col" | Digevanad |- align="center" | '''¹⁴¹Pr''' || 100 | colspan="2" | Stabil, 82 [[neutron]] |- align="center" | rowspan="2" | '''¹⁴²Pr''' | rowspan="2" | kevanaozet | rowspan="2" | 19,12 [[eilenn|eurvezh]] | ¹⁴²[[neodimiom|Nd]]<br/><small>dre [[rannig β|skinoù β]]</small> |- align="center" | ¹⁴²Ce<br /><small>dre [[degerc'had elektronoù|zegerc'had]]</small> |- align="center" | '''¹⁴³Pr''' || kevanaozet || 13,57 devezh || ¹⁴³Nd |} == Arver == * E-sell da sevel [[memor]]ioù [[fizik pementadel|pementadel]] evit an [[urzhiataer]]ioù da zont e ranker gorrekaat ar [[gouloù]] ; dre [[strink]]ennoù prazeodimiom ez eur deuet a-benn e [[2005]]<ref>[http://info.anu.edu.au/ovc/Media/Media_Releases/2005/August/290805_stop_light ''Autrian National University''] {{en}} Liamm oberiant 13 GEN 13</ref>. * Kevret gant [[magneziom]] ez arverer praezodimiom da fardañ metaloù kalet a implijer e kefluskerioù an [[aerlestr|aerlistri]]<ref>NAIR K. Suseelan & MITTAL M. C., ''Rare Earth in Magnesium Alloys'', Materials Sciens Forum levrenn 30, 1991, pp. 89-104 [http://www.scientific.net/MSF.30.89 ''Scientific.net''] {{en}} Liamm oberiant 13 GEN 13</ref>. * Kevret gant [[nikel]] (PrNi₅) en deus ar praezodimiom ur galloud da yenaat dre warellegezh, a zo bet arveret da dostaat d'ar [[mann dizave]] (-273,15&nbsp;°C) war-bouez 0,001&nbsp;°C<ref>''Nature's Building Blocks'' p. 342.</ref>. * Kevret gant keriom e talvez Pr da fardañ [[trelusker]]où evit seveniñ oksidadurioù<ref>[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jp0768524 The Journal of Physical Chemistry'', 05 C'HW 08] {{en}} Liamm oberiant 13 GEN 13</ref>. * Prazeodimiom a lakaer er gwer da reiñ ul liv melen dezhañ. * En e stummoù halogenet e kaver Pr er c'hleuzeurioù dre wareg a vez implijet e greantelerezh ar [[sinema]].<ref name="CRC">''CRC Handbook of Chemistry and Physics''</ref> * War-dro 5% a brazeodimiom zo er ''mischmetal'' a implijer da fardañ "maen-tan" an dirennoù. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de FranPr''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://www.jlab.org/ ''Jefferson Lab''] {{en}} <small>Liamm oberiant 22 KZU 2012</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * [http://www.elementschimiques.fr/?fr/proprietes/chimiques/rayon-de-van-der-waals ''Les propriétés chimiques''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 07 GEN 13</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] t5bo8zzipgbew0bsm7k79ewwrs5bjte 0 101905 2195834 2095830 2026-07-28T01:01:50Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195834 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #ffbfff, #fff);"> {| width="100%" |- ! style="text-align:right; font-size:2em; padding-top:10px;"|Prometiom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Neodimiom]] – '''Prometiom''' – [[Samariom]] |- | colspan="2" | {| |- | <br>'''Pm'''<br>[[Neptuniom|Np]] | colspan="2"| [[Restr:Pm-TableImage.svg|250px|Taolenn beriodek, Prometiom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 61 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Lantanid]]où |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || Lantanidoù |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 6 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || f |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 144,913 |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''[[Aozadur elektronek an atomoù|[Xe] 4f⁵ 6s²]]'''<br>Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 23, 8, 2''' |- | colspan="2"| [[Restr:Electron shell 061 Promethium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || '''+ 3'''<br>''Oksidenn [[bazenn|vazennek]] skañv'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 1,13 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 538,581 kJ/mol<br>'''2 :''' 1 051,689 kJ/mol<br>'''3 :''' 2 151,621 kJ/mol<br>'''4 :''' 3 965,544 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 238 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 186 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || (stlenn ebet) |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- | '''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 7,22 g/cm³ |- | '''[[Teuzverk]]''' || 1 042&nbsp;°C |- | '''[[Bervverk]]''' || 3 000&nbsp;°C |- | '''[[Tredanharzusted]]''' || (0,75) nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- bgcolor="#ffbfff" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Neuz an elfenn |- | colspan="2" style="text-align:center;"| <span style="color:Green ; font-size:2em;">'''?'''</span><br>''(Ur c'haled neuz ur metal dezhañ, war a greder)'' ---- |- ! [[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] eo ar '''prometiom''' ; '''Pm''' eo e [[arouez kimiek]], '''61''' e [[niver atomek]] ha '''144,913''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. Kevanaozet eo ar prometium, n'er c'haver ket e [[Douar (planedenn)|krestenenn an Douar]], met dinoet eo bet er [[Galaksienn|galaksi]] M31-Andromeda. == Istor == E [[1879]] e voe dizoloet ar [[samariom]] ₆₂Sm hag a [[1885]] an [[neodimiom]] ₆₀Nd ; e [[1902]] e verzas ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Republik Tchek|tchek]] Carl Gustaf Mosander e tleje bezañ un elfenn all etre Nd hag Sm, ker bras e oa an diforc'hioù etre an div elfenn-se.<br> E [[1914]] e verzas ar [[fizik]]our [[Bro-Saoz|saoz]] Henry Gwyn Jeffreys Moseley e vanke elfennoù o zolz atomek kevatal da 43 (an [[teknetiom]], bet dizoloet e [[1937]]), 61, 72 (an [[hafniom]], [[1923]]), 75 (ar [[reniom]], [[1925]]), 85 (an [[astat]], [[1940]]) ha 87 (ar [[frankiom]], [[1939]]). E [[1926]] ez embannas klaskerien e [[Firenze]] hag en [[Illinois]] bezañ kavet an elfenn 61 ; ''florentium'' e voe an anv bet kinniget gant an [[Italia]]ned hervez ''Florentia'', anv [[latin]] Firenze<ref>[http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/zaac.19261570129/abstract;jsessionid=54DB3FF366E01EF997461AFE9F0322DC.d02t03 ''Wiley Online Library''] {{de}} Liamm oberiant 20 GEN 13</ref>, hag ''illinium'' a voe kinniget gant an [[Stadoù-Unanet Amerika|Amerikaned]]. [[Didimiom]] a oa bet kavet gant an daou skipailh avat : n'eus nag [[izotop]] stabil d'ar prometiom nag izotop hir a-walc'h e [[hanter-vuhez]] evit ma vije bet kavet e Firenze pe en Illinois, evel a ouzer abaoe [[1945]]. E 1945 neuze, gant skipailh ar [[fizik]]our [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]] Jacob A. Marinsky e ''Clinton Laboratories'' (''Oak Rige National Laboratory'' hiziv an deiz) en [[Oak Ridge]], [[Tennessee]], e voe kevanaozet an elfenn 61 ; dre ma oa ar skipailh o plediñ a-zevri gant enklaskoù evit al [[lu]] ne voe ket embannet an dizoloadenn kent ar bloavezh [[1947]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110622100448/http://www.ornl.gov/info/ornlreview/v36_1_03/article_02.shtml ''Oak Ridge National Laboratory''] {{en}} Liamm oberiant 20 GEN 13</ref>. Eus [[Prometheüs]], an [[Titan]] a roas an [[tan]] da vab-den, e teu anv an elfenn 61. == Perzhioù == Etre re an neodimiom ha re ar samariom eo perzhioù ar prometiom. === Kimiek === Abalamour da zistabilded an elfenn n'eur ket deuet a-benn da dermeniñ holl berzhioù kimiek ar prometiom.<br> Un nebeud kenaozadoù zo bet kevanaozet, evel Pm([[oksigen|O]][[hidrogen|H]])₃, na c'haller ket dileizhañ en dour.<br> Un nebeud haloù zo bet kevanaozet ivez<ref>{{en}} COTTON Simon, ''Lanthanides and Actinides Chemistry'', John Wiley & Sons Ltd., 2006, {{ISBN|978-0-470-01006-8}}</ref> : {| Class = "wikitable" style = "text-align: center" |+Haloù ar prometiom ! Delun ! Liv ! Teuzverk ([[gwrezverk|°C]]) |- |PmF₃ |Roz-mouk |1338 |- |PmCl₃ |Lavand |655 |- |PmBr₃ |Ruz |624 |- |} === Izotopoù === N'eus izotop stabil ebet d'ar prometiom ; prometium-145 eo an izotop stabilañ, gant un [[hanter-vuhez]] a 17,7 bloavezh. {| class="wikitable" |+ Izotopoù stabilañ ar prometiom |- ! scope="col" | Izotop ! scope="col" | % en natur ! scope="col" | Hanter-vuhez ! scope="col" | Digevanad |- align="center" | '''¹⁴⁵Pm''' || kevanaozet || 17,7 bloavezh || ¹⁴⁵Nd |- align="center" | '''¹⁴⁶Pm''' || kevanaozet || 5,33 bloavezh || ¹⁴⁶Nd |- align="center" | '''¹⁴⁷Pm''' || louc'hoù || 2,6234 vloavezh || ¹⁴⁷Sm |} == Arver == Prometiom-147 hepken a vez arveret war tachennoù estreget an enklaskoù, er stummoù [[oksidadur|oksidet]] Pm(OH)₃ pe gloridek Pm[[klor|Cl]]₃. * Dre ma vann ar prometiom [[rannig β|skinoù β]] gwan e vez arveret da fardañ livuzennoù treluc'hek n'int ket skinoberiek evel ma oa ar re a veze fardet gant [[radiom]]-226 gwezhall. * [[Daspugner]]où munut a farder gant prometiom, dre dreiñ ar skinoù β e [[tredan]] ; abaoe [[1964]] e vez kenderc'het hevelep daspugneroù a bad war-dro pemp bloavezh hag a vez arveret en [[eurier]]où hag er binvioù [[elektronik|elektronek]] bihan evit ar vuhez pemdez. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de FranPr''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://www.jlab.org/ ''Jefferson Lab''] {{en}} <small>Liamm oberiant 22 KZU 2012</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * [http://www.elementschimiques.fr/?fr/proprietes/chimiques/rayon-de-van-der-waals ''Les propriétés chimiques''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 07 GEN 13</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] bbm5hedwlo4x5opsjpwoxf8mi23n0iq 0 102557 2195835 2171674 2026-07-28T01:08:22Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195835 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:auto; font-size:90%;" |- ! colspan="2"| <div style="background-image:linear-gradient(to right, #f9c, #fff);"> {| width="100%" |- |[[Restr:Radiation warning symbol.svg|32px]] ! style="text-align:center; font-size:2em; padding-top:10px;"|Protaktiniom |[[Restr:Vector molecule.svg|32px|right]] |}</div> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[Toriom]] – '''Protaktiniom ''' – [[Uraniom]] |- | colspan="2" style="text-align:center;"| {| |- | <br>[[Prazeodimiom|Pr]]<br>'''Pa''' | colspan="2"| [[Restr:Pa-TableImage.png|250px|Taolenn beriodek, Protaktiniom]] <div style="text-align: right"><mark>[[Taolenn beriodek an elfennoù|Taolenn beriodek]]</mark></div> |} |- bgcolor="#f9c" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù hollek |- |'''[[Niver atomek]]''' || 91 |- |'''[[Rummad kimiek]]''' || [[Aktinid]]où |- |'''[[Strollad eus an daolenn beriodek|Strollad]]''' || Aktinidoù |- |'''[[Trovezh (taolenn drovezhiek)|Trovezh]]''' || 7 |- |'''[[Bloc'h (taolenn drovezhiek)|Bloc'h]]''' || f |- |'''[[Tolz atomek]]''' || 231,03588 |- bgcolor="#f9c" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Aozadur elektronek |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Aozadur elektronek an atomoù'''<br>[Rn] 5f² 6d¹ 7s² |- | colspan="2" style="text-align:center;"| Dasparzh an elektronoù : '''2, 8, 18, 32, 20, 9, 2''' |- | colspan="2" | [[Restr:Electron shell 091 Protactinium - no label.svg|center|150px]] |- bgcolor="#f9c" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù atomek |- valign="top" |'''[[Niver oksidadur]]''' || +5<br>''Oksidenn [[bazenn (kimiezh)|vazennek]] skañv)'' |- |'''[[Tredanleiegezh]]''' || 1,50 <small>''(Skeul Linus Pauling)''</small> |- valign="top" |'''[[Gremmoù ionadur]]'''|| '''1 :''' 568 kJ/mol<br>'''2 :''' 1 150 kJ/mol<br>'''3 :''' 1 790 kJ/mol |- |'''[[Skin atomek]]''' || 180 pm |- |'''[[Skin kenamsav]]''' || 169 pm |- |'''[[Skin Van der Vaals]]''' || 340 pm |- bgcolor="#f9c" ! colspan="2" style="text-align:center;"| Perzhioù fizikel |- |'''[[Arvez]]''' || Kaled |- |'''[[Douester]] (≈20&nbsp;°C)''' || 15,370 g/cm³ |- |'''[[Teuzverk]]''' || 1 568&nbsp;°C |- |'''[[Bervverk]]''' || 4 000&nbsp;°C |- |'''[[Tredanharzusted]]''' || (stlenn ebet) nΩ•m (e 20&nbsp;°C) |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| <hr>[[Restr:Info icon 001.svg|24px|link=[[Skoazell:Elfennoù kimiek]]]] |} Un [[elfenn gimiek]] [[skinoberiegezh|skinoberiek]] eo ar '''protaktiniom''' ; '''Pa''' eo e [[arouez kimiek]], '''91''' e [[niver atomek]] ha '''231,036''' e [[mas atomek|dolz atomek]]. An trede [[aktinid]] eo e [[taolenn beriodek an elfennoù|taolenn drovezhiek an elfennoù kimiek]]. == Istor == Da lavar [[Dmitriy Mendeleyev]] e [[1871]] e oa un elfenn gimiek etre ₉₀[[toriom|Th]] ha ₉₂[[uraniom|U]], hogen n'en devoa ket he c'havet.<br> E [[1900]] e teuas ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Bro-Saoz|saoz]] Sir William Crookes a-benn da hiniennekaat un elfenn skinoberiek a-douez ur standilhon ''nitrat uraniom'' U[[oksigen|O]]₂([[nitrogen|N]]O₃)₂, hep he hennadiñ avat ; ''Uranium-X'' a reas dioutañ da c'hortoz<ref>CROOKES William, ''Radio-activity of Uraniom'', Proceedings of the Royal Society, 1899, 66: 409-423 [https://web.archive.org/web/20180601210900/http://rspl.royalsocietypublishing.org/content/66/424-433/409#_methods=onPlusOne%2C_ready%2C_close%2C_open%2C_resizeMe%2C_renderstart%2Concircled%2Conload&id=I0_1362318622515&zparent=http%3A%2F%2Frspl.royalsocietypublishing.org&rpctoken=44536736 ''Royal Society of London''] {{en}} Liamm oberiant 03 MEU 13</ref>.<br> E [[1913]] e voe prouet gant ar c'himiour [[Stadoù-Unanet Amerika|amerikan]] Kazimierz Fajans hag an [[Alamagn|alaman]] Oswald Helmuth Göring e tigevane an elfenn-se dre [[rannig β|skinoù β]] hep padout. Hiziv an deiz e ouzer e oa an [[izotop]] Pa-234 eus an elfenn-se, a zo ur bazenn en argerzh digevanidigezh an uraniom : U-238 → Th-234 → '''Pa-234''' → U-234. ''Brevium'' eo an anv a rojont d'an elfenn nevez, diwar al [[latin]] ''brevis'' "berr", abalamour ma ne bade nemet 6,75 eurvezh.<br /> E [[1918]] e voe hiniennekaet '''Pa-231''' a-douez un tamm kailh ''pitchblende'' U₃[[oksigen|O]]₈ (''[[oksidadur|oksidenn]] uraniom'') gant ar [[fizik]]ourez [[aostria]]n Lise Meitner hag ar c'himiour alaman Otto Hahn e [[Berlin]] ; en hevelep bloavezh e voe graet heñvel en [[Aberdeen]] gant ar gimiourien saoz Frederick Soddy ha John Cranston. Dre m'eo tremen 32 000 bloavezh [[hanter-vuhez]] ²³¹Pa e voe kemmet an anv ''brevium'' e ''protoactinium'', diwar an [[henc'hresianeg]] πρῶτος ''protos'', "a-raok", abalamour ma teu Pa kent [[aktiniom|Ac]] en argerzh digevanidigezh an uraniom. E [[1949]] e voe berraet e ''protactinium'' gant an ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''.<br> E [[1934]] e voe kenderc'het protaktiniom en e stumm metalek gant ar c'himiour alaman Aristid von Grosse dre zigenaozañ ''iodenn protaktiniom'' Pa[[iod|I]]₅ gant [[Argerzh Van Arkel-De Boer]] : 2 PaI₅ → 2 Pa + 5 I₂. == Kenderc'hadur == Eus ar c'hailh ''pitchblende'', anvet ivez ''uraninit'', e tenner protaktiniom-231, a-gementadoù bihan pa ne vez nemet 0,3 [[kilogramm|g]] anezhañ en un donennad kailh<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479569/protactinium-Pa ''Encyclopedia Britannica''] {{en}} Liamm oberiant 03 MEU 13</ref>.<br> Er [[kreizenn derc'hanel|c'hreizennoù derc'hanel]] e teu Pa-231 ha Pa-233 dre an toriom ; ret eo tennañ an izotopoù-se eus an dazgwerederioù, rak en abeg d'o hanter-vuhez hir e lakaont an treloskoù derc'hanel da vezañ skioberiek pell goude bezañ bet arveret. == Perzhioù == Ur metal blot liv an arc'hant eo ar protaktiniom glan. Abalamour m'emañ etre an toriom hag an uraniom e taolenn drovezhiek an elfennoù ez eo e berzhioù etre re ₉₀Th ha re ₉₂U — sellit ouzh an daolenn amañ a-zehou.<br> [[Gwarellegezh|Kewarellek]] eo ar protakniniom e 20[[gwrezverk|°C]], da lavaret eo e tro da warell pa vez lakaet en ur gwarellvaez diavaez ; disheñvel un tamm eo Pa[[klor|Cl]]₄, a dro da ferromagnetek pa vez yenaet betek -91,15&nbsp;°C.<br> [[Dreistreüsted|Dreistreüs]] eo Pa e gwrezverkoù yenoc'h eget -271,75&nbsp;°C. === Kimiek === Ar protaktiniom glan ne vez ket oksidet en [[aer]], hogen buan e tazgwered gant an oksigen, gant burezh an [[dour]] ha gant an [[trenkenn]]où. Ne zagwered ket gant ar [[metal alkaliek|metaloù alkaliek]] (₃[[Litiom|Li]], ₁₁[[Natriom|Na]], ₁₉[[Kaliom|K]], ₃₇[[Rubidiom|Rb]], ₅₅[[Keziom|Cs]] ha ₈₇[[Frankiom|Fr]]). === Izotopoù === Nav [[izotop]] war 'n ugent eus ar protaktiniom zo anavezet, ar re stabilañ o vezañ Pa-231, Pa-233 ha Pa-230. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Izotopoù stabilañ ar protaktiniom |- ! scope="col" | Izotop ! scope="col" | % en natur ! scope="col" | Hanter-vuhez ! scope="col" | Digevanidigezh |- | '''²²⁹Pa''' || kevanaozet || 1,5 devezh || [[degerc'had elektronoù|ε]] → ²²⁹[[toriom|Th]] |- | '''²³⁰Pa''' || kevanaozet || 17,4 devezh || ε → ²³⁰Th |- | '''²³¹Pa''' || ~100 || 3,276x10⁴ bloavezh || [[rannig α|α]] → ²²⁷[[aktiniom|Ac]] |- | '''²³²Pa''' || kevanaozet || 1,31 devezh || [[rannig β|β^-]] → ²³²[[uraniom|U]] |- | '''²³³Pa''' || [[Louc'h (skinizotop)|louc'h]] || 26,967 devezh || β^- → ²³³U |- | '''²³⁴Pa''' || louc'h || 6,75 eurvezh || β^- → ²³⁴U |} == Arver == En enklaskoù skiantel hepken ez arverer ar protaktiniom, abalamour d'e skinoberiegezh ha d'e arvarusted evit yec'hed mab-den. == Notennoù == {{Daveoù}} <div style="font-size:90%;"> == Daveennoù == * [http://portal.acs.org/portal/acs/corg/content ''American Chemical Society''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 12</small> * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Gimiezh'', Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 [http://preder.net/index.php?lang=bz Preder] * AN NOALLEG Yann-Baol, ''Geriadur ar Fizik'', Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2 * ''Annales de chimie et de physique'', [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb343780820/date.r=.langFR Gallica / ''Bibliothèque nationale de FranPr''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report)'' [http://www.iupac.org/publications/pac/81/11/2131/ ''Pure an Applied Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * ''Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements'' [http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some ''National Institute of Standards and Technology''] {{en}} <small>Liamm oberiant 18 HER 12</small> * [https://web.archive.org/web/20110525023159/http://www.brgm.fr/index.jsp ''Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM)''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * CONSIDINE Glenn D., ''Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry'', Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 {{en}} * DEPOVERE Paul, ''La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers'', De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 {{fr}} * EMSLEY John, ''Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements'', Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 {{en}} * ''Geriadur brezhoneg'' An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0 * ÉTIENNE Guy, ''Geriadur ar Stlenneg'', Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7 * HOLDEN Norman, ''History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers'', New York, 2001 [http://www.nndc.bnl.gov/content/elements.html ''Brookhaven National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [http://www.iupac.org/publications/pac/ ''International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 12</small> * [https://www.jlab.org/ ''Jefferson Lab''] {{en}} <small>Liamm oberiant 22 KZU 2012</small> * [https://web.archive.org/web/20121031181703/http://www.jinr.ru/default.asp?language=eng ''Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna)''] {{en}} <small>Liamm oberiant 25 DU 2012</small> * [http://periodic.lanl.gov/ ''Los Alamos National Laboratory''] {{en}} <small>Liamm oberiant 14 C'HWE 2013</small> * [http://www.elementschimiques.fr/?fr/proprietes/chimiques/rayon-de-van-der-waals ''Les propriétés chimiques''] {{fr}} <small>Liamm oberiant 07 GEN 13</small> * LIDE David R., ''CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition'', CRC Press, 2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 {{en}} * [http://www.rsc.org/periodic-table/ ''Royal Society of Chemistry''] {{en}} <small>Liamm oberiant 03 KZU 2012</small> * STWERTKA Albert, ''A Guide to the Elements'', Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 {{en}} * [https://web.archive.org/web/20140104110225/http://webelements.com/ ''Webelements''] {{en}} <small>Liamm oberiant 26 HER 2012</small> </div> {{ElfennoùKimiek}} [[Rummad:Elfennoù kimiek]] kpc8j08pn0a3m4w0plzwz4d11snans0 0 112029 2195846 2145237 2026-07-28T10:02:59Z Dishual 612 2195846 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ur gêriadenn eus [[Sir Gaerfyrddin]], e mervent [[Kembre]], eo '''Maenordeilo''', etre [[Llandeilo]] ha [[Llanymddyfri]], war lez ar stêr Tywi. E kumuniezh [[Maenordeilo a Salem]] emañ, hag e parrez [[Llandeilo Fawr]]. ==Gerdarzh== Eus [[Maenor]] hag an anv-bihan [[Teilo]]. ==Istor== Anvet eo ar gêriadenn diwar-lerc'h hini [[kombod]] kozh [[Maenor Deilo]]. Eno e oa pennlec'h ar c'hombod. {{Kêrioù Sir Gaerfyrddin}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Gaerfyrddin]] d24nel4sagwqeaaz3znp40jlr12kbft 0 114755 2195820 2129153 2026-07-27T20:11:40Z Dakbzh 58931 + Lu Pobl Vietnam, RDV a oa bet krouet e Vietnam aèbezh. 2195820 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Flag of the People's Army of Vietnam.svg|thumb|Banniel Lu Norzh Vietnam gant ar ger-stur "Quyết thắng" (Mennet da drec'hiñ)]] '''Lu Norzh Vietnam''' pe '''Lu pobl Vietnam''' pe "Arme Pobl Vietnam" anavezet ivez dindan an anv '''People's Army of Vietnam''' (PAVN) e vietnameg "'''Quân Đội Nhân Dân Việt Nam'''". Lu [[Republik Demokratel Vietnam]] e oa adal an [[20 a viz Kerzu]] [[1944]] betek fin [[Brezel_Vietnam|brezel Vietnam]] ha distruj [[Republik Su Vietnam]] er bloavezh 1975. Lu Pobl Vietnam a oa savet gant: Troadegiezh, Morlu, Aerlu, Strollad Difenn an harzoù, ha Strollad Difenn an arvor. A-wir n'eus ket bet biken, memes mod hiziv an deiz, a zisparti e lu pobl Vietnam. An holl strolladoù brezeliñ, a zo dindan urzhioù Ministr ar brezel ha kreizenn soudardel lu pobl Vietnam. [[Restr:Vo Nguyen Giap, Vietminh forces, 1944.jpg|thumb|[[Vo Nguyen Giap]], e-tal nerzhioù [[Viet-minh]] o tont da vezañ Lu Norzh Vietnam e 1944]] Banniel Lu Norzh Vietnam a oa hini Republik Sokialour Vietnam gant ar gerioù "Quyết thắng" (Mennet da drec'hiñ) ouzhpennet en liv melen. == Krouidigezh Lu Pobl Vietnam == E miz Kerzu 1944 e oa bet krouet Lu Pobl Vietnam. Padet ez eo betek fin [[kentañ brezel Indez-Sina]] (1946-1954). Goude [[Feur-emglevioù Geneva| Skrid-emglev Geneva]] er bloavezh 1954, Bro C'hall hag ar [[Viet Minh]] a baouez gant ar stourm. Ar Vietnam a zo rannet a daou du: an Norzh Vietnam Komunour hag ar Su Vietnam broadelour. Adal amañ e vez kaoz d'al Lu Norzh Vietnam hag a chom dindan an anv Lu Pobl Vietnam. Just war-lerc'h [[Feur-emglevioù Geneva]] e vez savet an 330 ha 338th Divizionoù gant Viet Minh o devoa repuet d'eus su ar vro etrezek Republik an Norzh Vietnam. Er bloavezh 1955 ez eus bet savet 6 a divizionoù ouzhpenn en norzh ar re 328, 332, ha 350. Ar re 305 ha 324 a zo savet tal-kichen harzoù Republik Su Vietnam hag an hini 335 e-kostez bro Laos. [[Restr:PAVNforces.jpg|thumb|Nerzhioù Lu Norzh Vietnam prest d'ar stourm]] [[Rummad:Istor Vietnam]] [[Rummad:Brezel Vietnam]] fo0np27e46tbq2fe9dppt0ehkq43d5q 2195821 2195820 2026-07-27T20:13:22Z Dakbzh 58931 /* Krouidigezh Lu Pobl Vietnam */ 2195821 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Flag of the People's Army of Vietnam.svg|thumb|Banniel Lu Norzh Vietnam gant ar ger-stur "Quyết thắng" (Mennet da drec'hiñ)]] '''Lu Norzh Vietnam''' pe '''Lu pobl Vietnam''' pe "Arme Pobl Vietnam" anavezet ivez dindan an anv '''People's Army of Vietnam''' (PAVN) e vietnameg "'''Quân Đội Nhân Dân Việt Nam'''". Lu [[Republik Demokratel Vietnam]] e oa adal an [[20 a viz Kerzu]] [[1944]] betek fin [[Brezel_Vietnam|brezel Vietnam]] ha distruj [[Republik Su Vietnam]] er bloavezh 1975. Lu Pobl Vietnam a oa savet gant: Troadegiezh, Morlu, Aerlu, Strollad Difenn an harzoù, ha Strollad Difenn an arvor. A-wir n'eus ket bet biken, memes mod hiziv an deiz, a zisparti e lu pobl Vietnam. An holl strolladoù brezeliñ, a zo dindan urzhioù Ministr ar brezel ha kreizenn soudardel lu pobl Vietnam. [[Restr:Vo Nguyen Giap, Vietminh forces, 1944.jpg|thumb|[[Vo Nguyen Giap]], e-tal nerzhioù [[Viet-minh]] o tont da vezañ Lu Norzh Vietnam e 1944]] Banniel Lu Norzh Vietnam a oa hini Republik Sokialour Vietnam gant ar gerioù "Quyết thắng" (Mennet da drec'hiñ) ouzhpennet en liv melen. == Krouidigezh Lu Pobl Vietnam == E miz Kerzu 1944 e oa bet krouet Lu Pobl Vietnam. Padet ez eo betek fin [[kentañ brezel Indez-Sina]] (1946-1954). Goude [[Feur-emglevioù Geneva| Skrid-emglev Geneva]] er bloavezh 1954, Bro C'hall ha [[Republik Demokratel Vietnam]] a baouez gant ar stourm. Ar Vietnam a zo rannet a daou du: an Norzh Vietnam Komunour hag ar Su Vietnam broadelour. Adal amañ e vez kaoz d'al Lu Norzh Vietnam hag a chom dindan an anv Lu Pobl Vietnam. Just war-lerc'h [[Feur-emglevioù Geneva]] e vez savet an 330 ha 338th Divizionoù gant Viet Minh o devoa repuet d'eus su ar vro etrezek Republik an Norzh Vietnam. Er bloavezh 1955 ez eus bet savet 6 a divizionoù ouzhpenn en norzh ar re 328, 332, ha 350. Ar re 305 ha 324 a zo savet tal-kichen harzoù Republik Su Vietnam hag an hini 335 e-kostez bro Laos. [[Restr:PAVNforces.jpg|thumb|Nerzhioù Lu Norzh Vietnam prest d'ar stourm]] [[Rummad:Istor Vietnam]] [[Rummad:Brezel Vietnam]] t2l040bi0i9fqvocglcru06gg4l2kvm 0 130228 2195819 1960949 2026-07-27T20:09:23Z Dakbzh 58931 2195819 wikitext text/x-wiki [[restr:LocationVietnamDienBien.png|thumb|300px|Lec'hiadur Ðiện Biên Phủ]] '''Ðiện Biên Phủ''' pe '''Diên Biên Phu''' a zo un distrikt eus Norzh Viêt Nam e proviñs [[Dien Biên]] en Tonkin uhel, e-kreizh ar vro thaï (bro an tai dam, thaï du). Bez eo ivez kêrbenn ar proviñs. Brudet eo bet al lec'h goude [[Emgann Điện Biên Phủ]], trec'h meur [[Arme Pobl Vietnam]] a-enep an Unvaniezh C'hall ha fin [[Kentañ brezel Indez-Sina|Brezel Indez-Sina]] d'ar [[7 a viz Mae]] [[1954]]. == Oberiadur brezel Castor (1953) == * ''Pennad spisoc'h'': [[Oberiadur brezel Castor]] Er bloavezhioù 1950, ar gêr a zo brudet evit an trafikerezh opiom o talvezout 500 000 000 lur Gall bep bloaz. Brudetoc'h eo c'hoazh eo evit an tabut brezel a voe evit perc'henniñ al lec'h dre ma oa ur vammenn riz meur d'al luskad [[Việt Minh]]. Ar rann-vro a voe kreñvaet e miz Du 1953 gant nerzhioù lu an Unvaniezh C'hall e-pad brasañ oberiadur harzlammerezh [[Kentañ brezel Indez-Sina|Brezel Indez-Sina]] (1946-1954) anvet oberiadur brezel Castor. Ar pal a oa troc'hañ linennoù pourveziñ ar Việt Minh ha rediañ o nerzhioù lu da zont e Dien Bien Phu evit ma vefe un emgann gwir, ar C'hallaoued o soñjal dezho e oa an tu nemetañ da drec'hiñ kadoniezhoù brezel ar [[Guerilla|Brezel kuzh]]. == Sez Điện Biên Phủ (1954) == * ''Pennad spisoc'h'': [[Emgann Điện Biên Phủ]] E 1954 e voe Emgann Điện Biên Phủ etre ar Việt Minh ( gant e-penn ar jeneral [[Võ Nguyên Giáp]]), hag an Unvaniezh C'hall ( gant e-penn ar jeneral [[Henri Navarre]], dazeilad ar jeneral [[Raoul Salan]]). Sez ar gwarnizon a voe ledet war 57 devezh, adal an 13 a viz Meurzh 1954 da 5eur 30 goude merenn betek ar 7 a viz Mae 1954 da 5 eur 30 goude merenn. Al lec'h difenn su "Camp Isabelle" a gendalc'has ar stourm goude an arsav-brezel brezel betek 01:00 mintin. Kroget e oa dija an emvod meur arsav-brezel e Geneva gant [[Stadoù-Unanet Amerika]], ar [[Rouantelezh Unanet]], an Unvaniezh C'hall hag an [[Unvaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel|URSS]] d'ar [[26 a viz Ebrel]] [[1954]]. An emgann a voe pouezusoc'h he zisorc'h pelloc'h evit douaroù traoniennoù Điện Biên Phủ. Trec'h Giáp a roas lamm d'an dalc'hidigezh C'hall en Indez Sina hag a voe mammenn da didroc'hañ ar vro etre Su ha Norzh Viet Nam dibabet gant [[prezegenn Geneva (1954)]]. [[Rummad:Dien Bien Phu]] [[Rummad:Kêrioù Viêt Nam]] 0f1yycrjeamltlzbh7jpgiwjox3ox6l 0 139297 2195838 2184824 2026-07-28T05:11:08Z CommonsDelinker 424 Lamet kuit eo bet ar restr ''Noël_Herpe_bâillonné_dans_"C'est_l'homme"_(2009).jpg'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Krd evit an abeg-mañ: No permission since 20 July 2026 2195838 wikitext text/x-wiki Ur '''minwask ''' zo un dra hag a dalv da virout ouzh un den da gomz, hag a vez lakaet neuze pe dirak e c'henou, da virout ouzh ar gerioù da zont er-maez, pe ennañ, da virout an teod pe ar muzelloù da stummañ gerioù. bkn6l5z2ef51yi2uauv05ws95pfc8kh 0 147143 2195836 2080528 2026-07-28T03:20:34Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2195836 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Qaem Shahr<br><big>قائم‌شهر</big>|239f40|talbenn map|fff}} |- align="center" | colspan="2"|[[Restr:Qaemshahr_1.jpg|280px]]<br>''Ayatollah Taleghani Square''<hr> |- ! colspan="2"| [https://www.google.com/maps/place/36%C2%B027'47.0%22N+52%C2%B051'36.0%22E/@36.463056,52.86,11z/data=!4m5!3m4!1s0x0:0x0!8m2!3d36.463056!4d52.86?hl=en 36°27'47"N 52°51'36" R] <div style="position: relative"> [[Restr:Iran location map.svg|280px|Nepell diouzh Mor Kaspia emañ Qaem Shahr]] <div style="position: absolute; left:125px; top:40px;"> [[Restr:Basic red dot.png|7px|Qaem Shahr]]&nbsp;<small>Qaem Shahr </div> </div> |- | '''Riez''' || {{Iran}} |- | '''Rannvro''' || Mazandaran |- | '''Kontelezh''' || Qaem Shahr |- | '''Distrig''' || Kreiz |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Gorread''' || 45&nbsp;km² |- | '''Poblañs''' || 204 953 <small>(2016)</small> |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Gwerzhid-eur''' || [[UTC]] + 3:30<br>• Hañv : + 4:30 |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Internet''' || [https://web.archive.org/web/20210725111856/https://www.ghaemshahr.ir/ ghaemshahr.ir] |} '''Qaem Shahr''' ([[perseg]]: قائم‌شهر) a zo ur gêr e proviñs [[Mazandaran]] en [[Iran]]. Poblet eo gant 204&nbsp;953 a dud (e 2016)<ref>[https://www.amar.org.ir/english/Population-and-Housing-Censuses ''Statistical Center of Iran'']</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20221001082439/http://www.fallingrain.com/world/IR/35/Qaem_Shahr.html ''Falling Rain'']</ref>{{,}}<ref>[https://travital.com/city/qaem-shahr/ ''Travital'']</ref>{{,}}<ref>[https://www.itto.org/iran/city/Qaem-Shahr/ ''Iran Tourism and Touring Organization (NGO)'']</ref>{{,}}<ref>[https://web.archive.org/web/20210520233312/https://www.rai.ir/Index.aspx?tempname=EngMain2&lang=2&sub=0 ''The railways of the islamic Republic of Iran'']</ref>. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Commons|Qaem Shahr}} [[Rummad:Kêrioù Iran]] qacitpqqjpmuudt6pxg8gr8shua7nk7 0 151098 2195845 1997191 2026-07-28T10:02:12Z Dishual 612 2195845 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''Alpes-Apuanes''' (''Dipartimento delle Alpi Apuane'' en italianeg) a oa un [[departamant gall]] er [[Republik sizalpin]] eus 1797 betek 1798, savet diwar [[dugelezh Massa]]. [[Rummad:Departamantoù gall en Italia|Alpes Apuanes]] [[Rummad:Republik sizalpin]] pqhe4nm20qgjwxk3qs5i0pvk1d31edu 0 169768 2195797 2194337 2026-07-27T12:08:01Z Kestenn 14086 2195797 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Remington Model 700|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Remington Model 700.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur garabinenn '''Remington Model 700''', ganti ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] hag un [[daoubez]]. |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | * [[6 mm Remington]] * [[6,5 mm Creedmoor]] * [[6,5 × 47 mm Lapua]] * [[7mm-08 Remington]] * [[7 mm Remington Magnum]] * [[7 mm Shooting Times Westerner]] * [[8 mm Remington Magnum]] * [[8,6 mm Blackout]] * [[.17 Remington Fireball]] * [[.220 Swift]] * [[.221 Remington Fireball]] * [[.222 Remington]] * [[.223 Remington]] * [[.22-250 Remington]] * [[.243 Winchester]] * [[.25-06 Remington]] * [[.257 Roberts]] * [[.257 Weatherby Magnum]] * [[.260 Remington]] * [[.270 Winchester]] * [[.280 Remington]] * [[.30-06 Springfield]] * [[.300 Remington Ultra Magnum]] * [[.300 Weatherby Magnum]] * [[.300 Winchester Magnum]] * [[.300 Winchester Short Magnum]] * [[.308 Winchester]] * [[.338 Lapua Magnum]] * [[.350 Remington Magnum]] * [[.416 Remington Magnum]] * [[.458 Winchester Magnum]]}} |- ! scope="row" |Produer |[[Remington|Remington Arms]] |- ! scope="row" |Mare implij |Abaoe 1962 (e meur a vro) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |3,100 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1055}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |558 mm (standart), eus 420 mm betek 660 mm (adstummoù) |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |Eus 100 m betek {{formatnum:1800}} m hervez ar c'halibr |- ! scope="row" |Tizh ar boledoù V₀ |Eus 650 m/s betek {{formatnum:1100}} m/s hervez ar c'halibr |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4, 5 pe 10 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Remington Model 700''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn-vorailh]] produet abaoe 1962 gant an embregerezh stadunanat [[Remington]] hag awenet gant ar c'harabinennoù [[Karabiner 98k|Mauser Karabiner 98k]], [[Winchester Model 70]] ha [[Remington Model 30]]. Hec'h adstummoù '''M24''' pe '''M40A3''' a vez implijet gant an [[US Army]] hag an [[US Marine Corps]] evel [[Fuzuilh-resisted|fuzuilhoù-resisted]]. == Deskrivadur hag implij == Ar '''Remington 700''', anvet '''R700''' ivez, a zo bet produet e meur a galibr bras abaoe he c'hanedigezh e 1962. Ar re boblekañ anezhe eo ar [[7 mm-08 Remington]], an [[.22-250 Remington]], an [[.243 Winchester]], an [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]], an [[.30-06 Springfield]] hag an [[.338 Lapua Magnum]]. Un arm poblek-tre eo evel fuzuilh-resisted e polis hag e armeoù ar bed a-bezh, e bed ar chase koulz hag er [[sportoù tennañ]]. Ouzhpenn 5 milion a skouerennoù anezhi zo bet produet abaoe 1962.<ref>{{En}} LEE Jerry, ''[https://gundigest.com/rifles/the-remington-700 America's rifle : The Remington Model 700]'' war GunDigest, 15/01/2019 (lennet d'an 23/01/2024)</ref> He fust hag e [[Lamm (arm-tan)|lamm]] a gaver e meur a seurt danvez (koad, sintetek) ha meur a seurt liv. Kalz pezhioù ouzhpenn a gaver war ar marc'had ha priziet eo ar garabinenn-mañ gant an dennerien a fell dezhe sevel un arm ''custom''. == Implij == E-touez ar broioù hag a implij an arm evit o nerzhioù-surentez emañ : * {{Albania}} * {{Aljeria}} : BRI (''Brigade de Recherche et d'Intervention'') ha GIS (''Groupe d'Intervention Spécial'') * {{Alamagn}} * {{Arabia Saoudat}} * {{Arc'hantina}} * {{Aostralia}} * {{Belgia}} : GVP (''Gespecialiseerde Verkenningsploegen'') / ESR (''Équipes Spécialisées de Reconnaissance'' (ESR), SIE (''Speciaal Interventie-Eskadron'') / ESI (''Escadron Spécial d'Intervention'' / ''Services d'interventions des polices locales)'' * {{Brazil}} * {{Chile}} * {{Danmark}} * {{Egipt}} * {{Emirelezhioù Arab Unanet}} : UAE Special Forces, Abu Dhabi Police SWAT, Dubai Police SWAT, UAE VIP Protection Team * {{Finland}}, dindan an anv '''9.00 KP 200''' * {{Jamaika}} : JCF (''Jamaica Constabular Force'') * {{Japan}} * {{Kanada}} * {{Kolombia}} * {{Republik Korea|Korea ar Su}} * {{Maroko}} : arme, polis, [[nerzhioù ispisial]] * {{Mec'hiko}} * {{Rouantelezh-Unanet}} : SAS (''Special Air Service'') * {{Spagn}} * {{Stadoù-Unanet Amerika}} * {{Suafrika}} * {{Tunizia}} : USGN (''Unité Spéciale de la Garde Nationale''), armoù kambret e .308 Win. == Liammoù diavaez == * {{En}} [https://www.remarms.com/rifles/bolt-action/model-700/ Adstummoù ar garabinenn produet hiziv an deiz] war lec'hienn Remington (lennet d'ar 17/06/2026) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Fuzuilhoù-resisted]] [[Rummad:Armoù brezel Ukraina]] qyecfr2rcxarwwwwiwaky6iyqcv7xgt 0 170211 2195799 2195765 2026-07-27T12:19:39Z Kestenn 14086 /* Armoù (hervez o bro) */ 2195799 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] ''•'' [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[SVT-40|SVT 40]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[Automatgevär m/42]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù-pomp]] === [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 14]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Remington Model 8]] • [[Remington Model 30]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer & Sohn :''' [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Star M14]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 64]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.416 Rigby]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S|8 × 64 mm]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] ckprgij6awkqf6pl12ghr2q6ukrndw8 0 180705 2195840 2195104 2026-07-28T05:33:36Z Rouedrouiz 90903 2195840 wikitext text/x-wiki {{Yezh|iso3=nsr|anv=Yezh ar sinoù vorel|anveyezh=Maritime Sign Language|broiou=[[Kanada]]|rannved=[[Bro-Skos Nevez]], [[Enez ar Priñs Edouarzh]], [[Brunswick Nevez]]|komzet=war-dro 100 (2009)<ref name="JY">{{en}} Yoel, Judith (2009). {{cite web|url=https://mspace.lib.umanitoba.ca/items/f2f6837e-7a51-4ee3-b8da-19cff30a7f55 |title=Canada's Maritime Sign Language • The University of Manitoba|accessdate=11/07/2026}}</ref>|familh=[[Yezhoù dre sinoù breizhveuriat|yezhoù dre sinoù breizhveuriat]]}} '''Yezh ar sinoù vorel''' ([[saozneg]] : ''Maritime Sign Language'', MSL) a zo ur yezh dre sinoù implijet e kumuniezh [[Bouzarded|vouzar]] [[Proviñsoù morel (Kanada)|provinsoù morel Kanada]]. Yezh an deskadurezh en [[Halifax School for the Deaf]] e oa etre 1856 ha 1872<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20140714163659/http://www.deafculturecentre.ca/Common/ResearchN/Items/1_Chapter%205.pdf |title=Schools in the Atlantic Provinces • Deaf Culture Center|accessdate=11/07/2026}}</ref>. War-lerc'h berz ar yezhoù dre sinoù e [[Kendalc'h Milan]] e 1880 e tigreskas tamm-ha-tamm kelenn ar yezh. E 1961 e serras skol Halifax da vat ha ganti kreizenn sevenadurel ar yezh, a vije chomet bev en trepasoù ma n'oa ket er c'hlasoù. Ar c'helenn a zilezas ar yezh penn-da-benn evit [[yezh ar sinoù amerikan]], ha bremañ e kendalc'h ar yezh war zaouarn ar re gozh-tre peurgetket. E 2009 e chome war-dro 100 siner<ref name="JY" />, gant nebeut-tre a zeskerien yaouank. Enrollet eo bet sinerien a-vihanik war-dro ar bloavezh 2000 evit mirout ar yezh. == Perzhioù == Lod a soñj dezho ez eo bet diwanet ar yezh gant emvroidi eus [[Bro-Saoz Nevez]] en {{XVIIIvet kantved}}, a-raok savidigezh an [[American School for the Deaf]] en [[Hartford (Connecticut)|Hartford]] gant ar [[Yezh ar sinoù gallek|Gall]] [[Laurent Clerc]] (1785-1869). Kelennerien [[Bro-Skos|skosat]] e skol Halifax o deus levezonet ar yezh a-grenn. Rummet e vez e familh ar [[yezhoù dre sinoù breizhveuriat]]. Disheñvel eo diouzh yezhoù ar sinoù [[Yezh ar sinoù oneida|oneida]], [[Yezh ar sinoù ar Plaenennoù Meur|ar Plaenennoù Meur]], [[Yezh ar sinoù inuit|inuit]], [[Yezh ar sinoù kebekat|kebekat]], hag [[Yezh ar sinoù amerikan|amerikan]] eus ar peurrest eus Kanada. <gallery mode="packed" heights="200px" caption="« MSL » e daou zoare">MSL Name.png|Laez : gant daou zorn.<br>Traoñ : gant un dorn hepken.</gallery> == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù Kanada]] [[Rummad:Yezhoù dre sinoù]] ad2q04zbhwim5bqq8j4ezhmmyrr1lms 0 180744 2195812 2195751 2026-07-27T18:59:38Z Dakbzh 58931 /* Kampionad stadunanat (maouezi) */ 2195812 wikitext text/x-wiki '''Gisela Kahn Gresser''' (8 a viz C'hwevrer 1906 e [[Detroit]], [[Michigan]], [[SUA]] – 4 a viz Kerzu 2000 e [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad Open stadunanat an echedoù (Maouezi)]] ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an tournamant||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1954||11||[[New Orleans]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usawop-1954.html Women's US Open Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe nav gwezh: e 1944, e 1948, rampo gant [[Mona May Karff]], e 1955, rampo gant [[Nancy Roos]], e 1957, rampo gant [[Sonja Graf]], e 1962, e 1965, e 1966, rampo gant [[Lisa Lane]], e 1967 hag e 1969. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |1944||6||[[New York]]||8/8 (+ 8, = 0, - 0)||100||1/9||aour|| |- |1948||8||[[New York]]||6,5/7 (+ 6, = 1, - 0)||92,8||1-2 rampo/8||aour|| |- |Here 1951||9||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1951.html 8th Women's US Chess Championship :: New York 1951 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1953||10||[[New York]]||7/8 (+ 7, = 0, - 1)||87,5||2/9||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1953.html 9th Women's US Chess Championship :: New York 1953 - Olimp Base]</ref>. |- |1955||11||[[New York]]||9/11 (+ 8, = 1, - 2)||81,8||1-2 rampo/9||aour|| |- |Du 1957||12||[[Hollywood]]||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,3||1-2 rampo/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1957.html 12th Women's US Chess Championship :: Hollywood, CA 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1969||18||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1969.html 18th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1969 - Olimp Base]</ref>. |- |1972||19||[[St. Petersburg (Florida)|St. Petersburg]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2)||65||3-4 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1972.html 19th Women's US Chess Championship :: St. Petersburg, FL 1972 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||4,5/10 (+ 4, = 1, - 5)||45||8/10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||5/10 (+ 4, = 2, - 4)||50||5-6 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh meur a wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Kerzu 1949 – Genver 1950||{{URSS}}, [[Moskov]]||5/15 (+ 5, = 0, - 10)||33,3||12-14 rampo/16||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1950-wchtourn.html FIDE Women's World Chess Championship :: Moscow 1949/1950 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1955||{{URSS}}, [[Moskov]]||9,5/19 (+ 5, = 9, - 5)||50||10-13 rampo/20||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1956-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1954-1956 - Olimp Base]</ref>. |- |Mae 1959||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||5,5/14 (+ 2, = 7, - 5)||39,3||11/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1959.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1957-1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 3, = 6, - 7)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||6,5/17 (+ 4, = 5, - 8)||38,2||14/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1967||{{Yougoslavia}}, [[Subotica]] ||5,5/17 (+ 1, = 9, - 7)||32,4||14-15 rampo/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1969.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1966-1969 - Olimp Base]</ref>. |- |Mae 1971||{{Yougoslavia}}, [[Subotica]] ||4,5/17 (+ 2, = 5, - 10)||26,5||18/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1972.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1969-1972 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh [[SUA]] {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1957||1||1||{{Izelvroioù}}, [[Emmen (Izelvroioù)|Emmen]]||7,5/11 (+ 6, = 3, - 2)||68,2||3||arem||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1957w/1957usa.html 1st Women's Chess Olympiad: Emmen 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo-Here 1963||1||2||{{Yougoslavia}}, [[Split]]||8/14 (+ 6, = 4, - 4)||57,1||7||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1963w/1963usa.html Women's Chess Olympiad: 1963 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1486351 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gisela_Kahn_Gresser He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Gresser, Gisela Kahn}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1906]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] gtvwvlig2nxqf6a2a09m7nso6po4faa 2195813 2195812 2026-07-27T19:37:34Z Dakbzh 58931 /* Kampionad stadunanat (maouezi) */ 2195813 wikitext text/x-wiki '''Gisela Kahn Gresser''' (8 a viz C'hwevrer 1906 e [[Detroit]], [[Michigan]], [[SUA]] – 4 a viz Kerzu 2000 e [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad Open stadunanat an echedoù (Maouezi)]] ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an tournamant||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1954||11||[[New Orleans]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usawop-1954.html Women's US Open Chess Championship - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe nav gwezh: e 1944, e 1948, rampo gant [[Mona May Karff]], e 1955, rampo gant [[Nancy Roos]], e 1957, rampo gant [[Sonja Graf]], e 1962, e 1965, e 1966, rampo gant [[Lisa Lane]], e 1967 hag e 1969. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |1944||6||[[New York]]||8/8 (+ 8, = 0, - 0)||100||1/9||aour|| |- |1948||8||[[New York]]||6,5/7 (+ 6, = 1, - 0)||92,8||1-2 rampo/8||aour|| |- |Here 1951||9||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1951.html 8th Women's US Chess Championship :: New York 1951 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1953||10||[[New York]]||7/8 (+ 7, = 0, - 1)||87,5||2/9||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1953.html 9th Women's US Chess Championship :: New York 1953 - Olimp Base]</ref>. |- |1955||11||[[New York]]||9/11 (+ 8, = 1, - 2)||81,8||1-2 rampo/9||aour|| |- |Du 1957||12||[[Hollywood]]||9,5/11 (+ 8, = 3, - 0)||86,3||1-2 rampo/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1957.html 12th Women's US Chess Championship :: Hollywood, CA 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1969||18||[[New York]]||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1969.html 18th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1969 - Olimp Base]</ref>. |- |1972||19||[[St. Petersburg (Florida)|St. Petersburg]]||6,5/10 (+ 5, = 3, - 2)||65||3-4 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1972.html 19th Women's US Chess Championship :: St. Petersburg, FL 1972 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||4,5/10 (+ 4, = 1, - 5)||45||8/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||5/10 (+ 4, = 2, - 4)||50||5-6 rampo/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh meur a wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Kerzu 1949 – Genver 1950||{{URSS}}, [[Moskov]]||5/15 (+ 5, = 0, - 10)||33,3||12-14 rampo/16||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1950-wchtourn.html FIDE Women's World Chess Championship :: Moscow 1949/1950 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1955||{{URSS}}, [[Moskov]]||9,5/19 (+ 5, = 9, - 5)||50||10-13 rampo/20||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1956-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1954-1956 - Olimp Base]</ref>. |- |Mae 1959||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||5,5/14 (+ 2, = 7, - 5)||39,3||11/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1959.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1957-1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 3, = 6, - 7)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||6,5/17 (+ 4, = 5, - 8)||38,2||14/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1967||{{Yougoslavia}}, [[Subotica]] ||5,5/17 (+ 1, = 9, - 7)||32,4||14-15 rampo/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1969.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1966-1969 - Olimp Base]</ref>. |- |Mae 1971||{{Yougoslavia}}, [[Subotica]] ||4,5/17 (+ 2, = 5, - 10)||26,5||18/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/0/0w8sa0of-wwc1972.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1969-1972 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh [[SUA]] {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo 1957||1||1||{{Izelvroioù}}, [[Emmen (Izelvroioù)|Emmen]]||7,5/11 (+ 6, = 3, - 2)||68,2||3||arem||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1957w/1957usa.html 1st Women's Chess Olympiad: Emmen 1957 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo-Here 1963||1||2||{{Yougoslavia}}, [[Split]]||8/14 (+ 6, = 4, - 4)||57,1||7||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1963w/1963usa.html Women's Chess Olympiad: 1963 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1966||1||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||4,5/10 (+ 3, = 3, - 4)||45||8||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1486351 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Gisela_Kahn_Gresser He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Gresser, Gisela Kahn}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1906]] [[Rummad:Marvioù 2000]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 5jafsg4rdbfzhvbt1oybrktnw175p5i 0 180765 2195828 2195756 2026-07-27T20:48:29Z Dakbzh 58931 /* Kevezadegoù */ 2195828 wikitext text/x-wiki ''' Mary Bain''' (8 a viz Eost 1904 en [[Ungvá]], [[Kárpátalja]], [[Hungaria]] – 26 a viz Here 1972 e [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1951. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Here 1951||9||[[New York]]||8,5/9 (+ 8, = 1, - 0)||94,4||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1951.html 8th Women's US Chess Championship :: New York 1951 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||5/10 (+ 4, = 4, - 2)||60||5/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||2/10 (+ 0, = 4, - 6)||20||11/11||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1969||18||[[New York]]||5,5/9 (+ 4, = 3, - 2)||61,1||4/10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1969.html 18th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1969 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad ''Open'' stadunanat an echedoù ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an tournamant||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Eost 1970||71||[[Boston]]||2,5/7 (+ 2, = 1, - 4)||35,7||289/307||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usopen-1970.html 71st US Open Chess Championship :: Boston, MA 1970 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad panamerikan kemmesk ==== {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an tournamant||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Daveennoù |- |Gouhere 1954||2||{{SUA}}, [[Hollywood]]||6/14 (+ 5, = 2, - 7)||42,9||49/74||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usopen-1970.html 2nd Hollywood Pan-American Chess Championship :: Hollywood, Los Angeles 1954 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Gouhere 1937||{{Sveden}}, [[Stockholm]]||8,5/14 (+ 5, = 0, - 10)||60,7||5/26||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1937t-wchtourn.html FIDE Women's World Chess Championship :: Stockholm 1937 - Olimp Base]</ref>. |- |Here 1952||{{URSS}}, [[Moskov]]||3,5/15 (+ 2, = 3, - 10)||23,3||14/16||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1956-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1954-1956 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]] {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Gwengolo-Here 1963||2||2||{{Yougoslavia}}, [[Split]]||4,5/14 (+ 3, = 3, - 8)||32,1||11||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1963w/1963usa.html Women's Chess Olympiad: 1963 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Bain_Mary/15148 He c'hoari e Chess Base] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=89589 He c'hoari e Chess Games] {{DEFAULTSORT:Bain, Mary}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1904]] [[Rummad:Marvioù 1972]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] c9ncuppwc5418ae4mxagrvh3xzmpdip 0 180774 2195796 2026-07-27T12:06:46Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "{| class="infobox" {{Infobox/Titl|.350 Remington Magnum|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:348 Win-350 Rem Mag-257 Rob.jpg|313x313px|]]<br>A gleiz da zehou : kartouchennoù [[.348 Winchester]], '''.350 Remington Magnum''' ha [[.257 Roberts]]. |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" |Doare douilhez |kreuzenn, boutailh, gouri..." 2195796 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|.350 Remington Magnum|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:348 Win-350 Rem Mag-257 Rob.jpg|313x313px|]]<br>A gleiz da zehou : kartouchennoù [[.348 Winchester]], '''.350 Remington Magnum''' ha [[.257 Roberts]]. |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" |Doare douilhez |kreuzenn, boutailh, gouriz |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! scope="row" |Bro orin |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Krouer |[[Remington]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1965 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadell |9,1 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |9,9 mm |- ! scope="row" |Ø skoaz |12,6 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |13,51 mm |- ! scope="row" |Ø strad |1,27 mm |- ! scope="row" |Hirder an douilhez |55,1 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |71,1 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar vannadell |13 - 16 g (200 - 250 greunenn) |- ! scope="row" |Tizh ar boled V₀ |785 - 917 m/s |- ! scope="row" |Energiezh |{{formatnum:4996}} - {{formatnum:5449}} J |- ! scope="row" |[[Emors (munisionoù)|Emors]] |LRM |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |} An '''.350 Remington Magnum''' zo ur [[Kartouchenn (arm-tan)|gartouchenn]] [[Arm-skoaz|armoù-skoaz]] gwerzhet adalek 1965 gant an embregerezh stadunanat [[Remington]], da gentañ evit ar fuzuilh [[Remington Model 600]]<ref>{{Fr}} MALFATTI René, ''Manuel de Rechargement'' ''N°6'', Crépin-Leblond, 2004, ISBN 2-7030-0235-1, p. 174</ref>. Un douilhez gourizet he deus an .350 Remington Magnum. Ijinet e oa bet evit ar chase, en ur glask tostaat he ferzhioù ouzh reoù an [[.35 Whelen]]. Ne reas ket berzh, ha ne vez ket produet ken hiziv an deiz<ref>{{en}} Philip MASSARO, ''[https://www.americanhunter.org/content/behind-the-bullet-350-remington-magnum/ Behind the Bullet: .350 Remington Magnum]'', American Hunter, 22/03/2024 (lennet d'ar 27/07/2026)</ref>. Remington a brodu c'hoazh elfennoù evit adkargañ anezhi<ref>{{en}} Lennet war [https://www.remington.com/handloading/brass/?prefn1=caliber&prefv1=.350%20Rem.%20Magnum lec'hienn Remington] d'ar 27/07/2026</ref>. == Liammoù diavaez == * '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-iii/tabiiical-fr-page25.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:350 Remington Magnum}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Munisionoù SUA]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] ad79c4r7njx704xnycujpiz0a9q8f7a 0 180775 2195803 2026-07-27T14:05:46Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "Graet e vez '''Ministrerezh an Diabarzh''' (anvet ivez ''Ministrerezh an aferioù diabarzh'') a vez graet eus ur [[Ministrerezh (goouarnamant)|vinistrerezh gouarnamantel]] e-karg gant ar [[politikerezh diabarzh]] hag ar [[surentez foran]]. E lod broioù, ministr an dibarzh a zo karget ivez gant kefiridioù ar [[surentez vroadel]], an [[enbroañ]] hag an toulloù-bac'h. Ur ministr an diabarzh a zo unan eus pouezusañ ezel ur gouarnamant gant galloudoù Galloud err..." 2195803 wikitext text/x-wiki Graet e vez '''Ministrerezh an Diabarzh''' (anvet ivez ''Ministrerezh an aferioù diabarzh'') a vez graet eus ur [[Ministrerezh (goouarnamant)|vinistrerezh gouarnamantel]] e-karg gant ar [[politikerezh diabarzh]] hag ar [[surentez foran]]. E lod broioù, ministr an dibarzh a zo karget ivez gant kefiridioù ar [[surentez vroadel]], an [[enbroañ]] hag an toulloù-bac'h. Ur ministr an diabarzh a zo unan eus pouezusañ ezel ur gouarnamant gant galloudoù [[Galloud errounit|errounit]] ha dindan urzhioù eeun [[penn ar gouarnamant]]. E lod stadoù gant reizhiadoù kevredadel, ar vinistrerezh en deus ivez skourroù er [[Stad kevredadel|stadoù]] pe [[Sujedoù kevredadel Rusia|sujedoù kevredadel]]. [[Rummad:Ministrerezhioù]] [[Rummad:Ministred an Diabarzh]] lpy4xjnpg4syfvi50ue6ricca6g0esa 2195804 2195803 2026-07-27T14:06:05Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Ministr an Diabarzh]] da [[Ministrerezh an Diabarzh]] 2195803 wikitext text/x-wiki Graet e vez '''Ministrerezh an Diabarzh''' (anvet ivez ''Ministrerezh an aferioù diabarzh'') a vez graet eus ur [[Ministrerezh (goouarnamant)|vinistrerezh gouarnamantel]] e-karg gant ar [[politikerezh diabarzh]] hag ar [[surentez foran]]. E lod broioù, ministr an dibarzh a zo karget ivez gant kefiridioù ar [[surentez vroadel]], an [[enbroañ]] hag an toulloù-bac'h. Ur ministr an diabarzh a zo unan eus pouezusañ ezel ur gouarnamant gant galloudoù [[Galloud errounit|errounit]] ha dindan urzhioù eeun [[penn ar gouarnamant]]. E lod stadoù gant reizhiadoù kevredadel, ar vinistrerezh en deus ivez skourroù er [[Stad kevredadel|stadoù]] pe [[Sujedoù kevredadel Rusia|sujedoù kevredadel]]. [[Rummad:Ministrerezhioù]] [[Rummad:Ministred an Diabarzh]] lpy4xjnpg4syfvi50ue6ricca6g0esa 2195806 2195804 2026-07-27T14:06:36Z Dishual 612 2195806 wikitext text/x-wiki {{databox}} Graet e vez '''Ministrerezh an Diabarzh''' (anvet ivez ''Ministrerezh an aferioù diabarzh'') eus ur [[Ministrerezh (goouarnamant)|vinistrerezh gouarnamantel]] e-karg gant ar [[politikerezh diabarzh]] hag ar [[surentez foran]]. E lod broioù, ministr an dibarzh a zo karget ivez gant kefiridioù ar [[surentez vroadel]], an [[enbroañ]] hag an toulloù-bac'h. Ur ministr an diabarzh a zo unan eus pouezusañ ezel ur gouarnamant gant galloudoù [[Galloud errounit|errounit]] ha dindan urzhioù eeun [[penn ar gouarnamant]]. E lod stadoù gant reizhiadoù kevredadel, ar vinistrerezh en deus ivez skourroù er [[Stad kevredadel|stadoù]] pe [[Sujedoù kevredadel Rusia|sujedoù kevredadel]]. [[Rummad:Ministrerezhioù]] [[Rummad:Ministred an Diabarzh]] 16br1zpinanlsf409ad7oyef39tjufi 2195810 2195806 2026-07-27T16:00:15Z Dishual 612 2195810 wikitext text/x-wiki {{databox}} Graet e vez '''Ministrerezh an Diabarzh''' (anvet ivez ''Ministrerezh an aferioù diabarzh'') eus ur [[Ministrerezh (goouarnamant)|vinistrerezh gouarnamantel]] e-karg gant ar [[politikerezh diabarzh]] hag ar [[surentez foran]]. E lod broioù, ministr an diabarzh a zo karget ivez gant kefridioù ar [[surentez vroadel]], an [[enbroañ]] hag an toulloù-bac'h. Ur ministr an diabarzh eo unan eus pouezusañ ezel ur gouarnamant gant galloudoù [[Galloud errounit|errounit]] ha dindan urzhioù eeun [[penn ar gouarnamant]]. E lod stadoù gant reizhiadoù kevredadel, ar vinistrerezh en deus ivez skourroù er [[Stad kevredadel|stadoù]] pe [[Sujedoù kevredadel Rusia|sujedoù kevredadel]]. [[Rummad:Ministrerezhioù]] [[Rummad:Ministred an Diabarzh]] p0myriucfk8gslr2zkd2ogfzfylnt1q 0 180776 2195805 2026-07-27T14:06:05Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Ministr an Diabarzh]] da [[Ministrerezh an Diabarzh]] 2195805 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Ministrerezh an Diabarzh]] 2s1bt2zhhzc7dk5udvim6rw7ldwab6t 0 180777 2195808 2026-07-27T15:12:05Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2195808 wikitext text/x-wiki [[Restr :Lisa_Lane_(1933-2024)_in_1963.jpg |right|150px|Lisa Lane e 1963.]] '''Lisa Lane''' ('''Marianne Elizabeth Lane Hickey''' ivez, 25 a viz Ebrel 1933 e [[Philadelphia]], [[SUA]] – 28 a viz C'hwevrer 2024 e [[Carmel, New York |Carmel]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref >{{en}}Robert Cantwell https://vault.si.com/vault/1961/08/07/queen-of-knights-and-pawns | Robert Cantwell, queen-of-knights-and-pawns [[Sports Illustrated]], SI.com d ar 7 a viz Eost 1961]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/| Valentina's Day d an 11 a viz C'hwevrer 2019 - First Move Chess]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/]</ref> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1959 hag e 1966, rampo gant [[Gisela Gresser]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||2/11||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 4, = 4, - 8)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||7/17 (+ 6, = 2, - 9)||41,2||12/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Here 1966||2||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||7||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == {{DEFAULTSORT:Lane, Lisa}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1933]] [[Rummad:Marvioù 2024]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] of4c1u7tz3tj9dx2t9z2vxnm6fogngf 2195809 2195808 2026-07-27T15:16:18Z Dakbzh 58931 2195809 wikitext text/x-wiki [[Restr :Lisa_Lane_(1933-2024)_in_1963.jpg |right|150px|Lisa Lane e 1963.]] '''Lisa Lane''' ('''Marianne Elizabeth Lane Hickey''' ivez, 25 a viz Ebrel 1933 e [[Philadelphia]], [[SUA]] – 28 a viz C'hwevrer 2024 e [[Carmel, New York |Carmel]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref>{{en}}[https://vault.si.com/vault/1961/08/07/queen-of-knights-and-pawns Robert Cantwell, ''Queen of knights and pawns'' - [[Sports Illustrated]], SI.com, d'ar 7 a viz Eost 1961]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/ ''Valentina's Day'' - First Move Chess, d'an 11 a viz C'hwevrer 2019 ]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1959 hag e 1966, rampo gant [[Gisela Gresser]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||2/11||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 4, = 4, - 8)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||7/17 (+ 6, = 2, - 9)||41,2||12/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Here 1966||2||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||7||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == {{DEFAULTSORT:Lane, Lisa}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1933]] [[Rummad:Marvioù 2024]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] qjt55dupxgrnlajqfd5n8fhoa926zha 2195830 2195809 2026-07-27T21:36:35Z Dakbzh 58931 /* Kampionad bedel */ 2195830 wikitext text/x-wiki [[Restr :Lisa_Lane_(1933-2024)_in_1963.jpg |right|150px|Lisa Lane e 1963.]] '''Lisa Lane''' ('''Marianne Elizabeth Lane Hickey''' ivez, 25 a viz Ebrel 1933 e [[Philadelphia]], [[SUA]] – 28 a viz C'hwevrer 2024 e [[Carmel, New York |Carmel]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref>{{en}}[https://vault.si.com/vault/1961/08/07/queen-of-knights-and-pawns Robert Cantwell, ''Queen of knights and pawns'' - [[Sports Illustrated]], SI.com, d'ar 7 a viz Eost 1961]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/ ''Valentina's Day'' - First Move Chess, d'an 11 a viz C'hwevrer 2019 ]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1959 hag e 1966, rampo gant [[Gisela Gresser]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||2/11||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 4, = 4, - 8)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||7/17 (+ 6, = 2, - 9)||41,2||12/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |- |Here 1966||2||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||7||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == {{DEFAULTSORT:Lane, Lisa}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1933]] [[Rummad:Marvioù 2024]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] ltrw4c1cxvrf20ng7zrygpjw60mm0aj 0 180778 2195816 2026-07-27T20:04:37Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2195816 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976|| ||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||45||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} fb7rs4gs8kejdu1yf57gvbcyvszextu 2195817 2195816 2026-07-27T20:05:21Z Dakbzh 58931 + astenn. 2195817 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976|| ||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||45||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/ Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 2bikvyzhhlep5ptvyebv89tlpjg0yms 2195824 2195817 2026-07-27T20:26:01Z Dakbzh 58931 + Resisadenn. 2195824 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976||22||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||45||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/ Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 98xt9qy1f8s5skpwp359tndxhm9ozkh 2195825 2195824 2026-07-27T20:26:36Z Dakbzh 58931 + Difaz. 2195825 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976||22||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/ Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 51be4e5m48fqvhgae0b96e5123j5b7r 2195826 2195825 2026-07-27T20:29:01Z Dakbzh 58931 /* Liammoù diavaez */ 2195826 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976||22||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 21h5ihwabdcpyyu173vkx1frhzmr1ta 2195829 2195826 2026-07-27T20:49:34Z Dakbzh 58931 + Olimpiadoù. 2195829 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976||22||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus c'hwec'h gwezh e skipailh [[SUA]]<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/1ndh5ntg.html OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Diane Savereide, Wojciech Bartelski – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr|| Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he Skipailh||Medalenn he skipailh |- |1976||1||7||{{Israel}}, [[Haifa]]||5,5/10 (+4, =3, -3)||55||9||-||4||- |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||59,1||6,5/11 (+6, =1, -4)||11||-||14||- |- |1980||1||9||{{Malta}}, [[Valletta]]||5,5/12 (+4, =3, -5)||45,8||29||-||13||- |- | 1982 ||1||10|| {{Suis}}, [[Luzern]] || 6/12 (+4, =4, -4)||50||20||-||17||- |- | 1984 || 1 || 11|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] ||7/13 (+5, =4, -4)||53,8||21||-||13||- |- | 1988 || 2 || 13|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] ||7/13 (+5, =4, -4)||53,8||23||-||3||- |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] howu11atcgu15gpufhhph69jc1eqbtu 2195831 2195829 2026-07-27T21:38:32Z Dakbzh 58931 + Kampionad bedel. 2195831 wikitext text/x-wiki [[Restr :Diane Savereide Luzern 1982.jpg|right|150px|Diane Savereide e Luzern e 1982g.]] '''Diane Savereide''' (25 a viz Du 1954 en [[Albuquerque]], [[New Mexico]], [[SUA]] ) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<br/>Mestrez Etrebroadel (WIM) eo abaoe 1978<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2003287 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 250 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 280 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== Trec'h e voe pemp gwezh : e 1975, e 1976, e 1978, rampo gant [[Rachel Crotto]], e 1981 hag e 1984. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù |- |Gouhere 1975||21||[[Milwaukee]]||7,5/10 (+ 6, = 3, - 1)||75||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1976||22||[[Teton Village]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[http://graeme.50webs.com/chesschamps/uswomen/1976w.htm 23rd US Women's Championship; 1976 July 11-25 Teton Village, WY – Graeme 50 webs]</ref>. |- |Even 1978||23||[[Rochester]]||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||1-2 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |Even 1981||25||[[Brigham]]||9/11 (+ 8, = 2, - 1)||81,8||1/12||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1975.html 21st Women's US Chess Championship :: Milwaukee, WI 1975 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1984||26||[[Berkeley]]||8/10 (+ 7, = 2, - 1)||80||1/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh teir gwezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1979||{{Spagn}}, [[Alicante]]||11/17 (+ 9, = 4, - 4)||64,7||5/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1981-iza.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1978-1981 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1982||{{Jorjia}}, [[Tbilisi]]||5/14 (+ 2, = 6, - 6)||35,7||13-14 rampo/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1984-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1981-1984 - Olimp Base]</ref>. |- |Gouhere 1985||{{Kuba}}, [[La Habana]]||5,5/13 (+ 4, = 3, - 6)||42,3||10/14||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1984-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1981-1984 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus c'hwec'h gwezh e skipailh [[SUA]]<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/playersw/1ndh5ntg.html OlimpBase :: Women's Chess Olympiads :: Diane Savereide, Wojciech Bartelski – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr|| Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he Skipailh||Medalenn he skipailh |- |1976||1||7||{{Israel}}, [[Haifa]]||5,5/10 (+4, =3, -3)||55||9||-||4||- |- |1978||1||8||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||59,1||6,5/11 (+6, =1, -4)||11||-||14||- |- |1980||1||9||{{Malta}}, [[Valletta]]||5,5/12 (+4, =3, -5)||45,8||29||-||13||- |- | 1982 ||1||10|| {{Suis}}, [[Luzern]] || 6/12 (+4, =4, -4)||50||20||-||17||- |- | 1984 || 1 || 11|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] ||7/13 (+5, =4, -4)||53,8||21||-||13||- |- | 1988 || 2 || 13|| {{Gres}}, [[Thessaloniki]] ||7/13 (+5, =4, -4)||53,8||23||-||3||- |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2012782 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=39829 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Diane_Savereide He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Savereide, Diane}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1908]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] pvml6bceb2ui5iw67iojl42h48wa46b 1 180779 2195822 2026-07-27T20:22:29Z Dakbzh 58931 /* Norzh ha Su... */ rann nevez 2195822 wikitext text/x-wiki == Norzh ha Su... == Hervez Feurioù-emglev Geneva e ranke Arme Pobl Vietnam chom e tu Norzh al linenn arsav-brezel, al Lu Gall ha nerzhioù Stad Vietnam.[[Implijer:Dakbzh|Dakbzh]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dakbzh|kaozeal]]) 27 Gouere 2026 da 20:22 (UTC) 30z2zf2c76e4jkizp1939wq1l142ydh 2195823 2195822 2026-07-27T20:23:43Z Dakbzh 58931 /* Norzh ha Su... */ 2195823 wikitext text/x-wiki == Norzh ha Su... == Hervez Feurioù-emglev Geneva e ranke Arme Pobl Vietnam chom e tu Norzh al linenn arsav-brezel, al Lu Gall ha nerzhioù Stad Vietnam en tu Su.[[Implijer:Dakbzh|Dakbzh]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dakbzh|kaozeal]]) 27 Gouere 2026 da 20:22 (UTC) al9bt206my0weue1yuj0dqicx4fqgdu 0 180780 2195850 2026-07-28T11:08:54Z Dishual 612 Lañsig 2195850 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''Negro Silent Protest Parade''', brudetoc'h evel '''Silent Parade''' (brezhoneg: dibunadeg didrouz), a oa bet ur vanifestadeg politikel e kêr [[New York]] d 'an [[28 a viz Gouhere]] [[1917]]. Pal pennañ an dibunadeg a oa da vrudañ ar feulster gouennel hag ar reizhiad [[diforc'hidigezh|diforc'hañ]] a oa gouzañvet gant an [[Afroamerikan|afroamerikaned]]. Aozet e oa bet evel ur respont d'un heuliad tagadennoù gouennelour c'hoarvezet e 1916 ha 1917, evel [[lazhadeg East St. Louis]] ha [[Linchañ|lincherezioù]] e [[Lincherezh Jesse Washington|Waco]] ha [[Lincherezh Ell Persons|Memphis]]. An dibunadeg didrouz a oa bet aozet gant ur c'hevredad aozadurioù afroamerikaned, renet gant an [[NAACP]] nevez savet. Lorc'het e oa eus ar [[57th Street (Manhattan)|57vet straed Street]], ha tremenet dre ar pempvet, hag echuet e [[Madison Square]]. Didrouz e oa chomet ha peoc'hus, etre 8000 betek 15000 afroamerikan a oa bet o kemer perzh. An trouz nemetañ a oa gant an dibunadeg a oa hini taboulinoù mouget. [[Rummad:Manifestadegoù]] [[Rummad:Afroamerikaned]] e63sglvwq1qmx9sdzgnee2qv85p1wti 2195851 2195850 2026-07-28T11:12:24Z Dishual 612 2195851 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''Negro Silent Protest Parade''', brudetoc'h evel '''Silent Parade''' (brezhoneg: dibunadeg didrouz), a oa bet ur vanifestadeg politikel e kêr [[New York]] d 'an [[28 a viz Gouhere]] [[1917]]. Pal pennañ an dibunadeg a oa da vrudañ ar feulster gouennel hag ar reizhiad [[diforc'hidigezh|diforc'hañ]] a oa gouzañvet gant an [[Afroamerikan|afroamerikaned]]. Aozet e oa bet evel ur respont d'un heuliad tagadennoù gouennelour c'hoarvezet e 1916 ha 1917, evel [[lazhadeg East St. Louis]] ha [[Linchañ|lincherezioù]] e [[Lincherezh Jesse Washington|Waco]] ha [[Lincherezh Ell Persons|Memphis]]. An dibunadeg didrouz a oa bet aozet gant ur c'hevredad aozadurioù afroamerikaned, renet gant an [[NAACP]] nevez savet. Lorc'het e oa eus ar [[57th Street (Manhattan)|57vet straed Street]], ha tremenet dre ar [[Fifth Avenue|pempvet]], hag echuet e [[Madison Square]]. Didrouz e oa chomet ha peoc'hus, etre 8000 betek 15000 afroamerikan a oa bet o kemer perzh. An trouz nemetañ a oa gant an dibunadeg a oa hini taboulinoù mouget. [[Rummad:Manifestadegoù]] [[Rummad:Afroamerikaned]] imovlde1euj5y37khzssrtdhl7q1g0f