Kernev-Veur

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kernev-Veur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7917</id>
    <revision>
      <id>2197592</id>
      <parentid>2182168</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T09:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63005" sha1="fgf9qd7fewryemuvb8yoojpux1vd8du" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
{{Infobox/Titl|Kernow|000|talbenn map|fff}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | 
{| width=&quot;100%&quot;
|-
| width=&quot;50%&quot;| [[Restr:Flag of Cornwall.svg|115px|center]]
| width=&quot;50%&quot;| [[Restr:Arms of the Duchy of Cornwall (Variant 1).svg|60px|center]]
|-
| width=&quot;50%&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Banniel]]
| width=&quot;50%&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| [[Ardamezouriezh|Skoed]]
|}
----
|-
|'''[[Sturienn]]''' || ''Onan hag oll''&lt;br&gt;&quot;Unan hag holl&quot;
|-
| '''Gouel broadel''' || Sant Piran : 5 Meurzh
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;hr&gt;'''[[Kan broadel]]'''
[[Restr:LL-Q25289_(cor)-Gwikor_Frank-Bro_Goth_Agan_Tasow.wav]]

''[[Bro Goth Agan Tasow]]''
|- bgcolor=&quot;#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; color:#fff;&quot; | Melestradur
|-
| '''[[Riez]]''' || {{Rouantelezh-Unanet}}
|-
| Bro ofisiel || {{Bro-Saoz}}
|-
| '''[[Rannvroioù Bro-Saoz|Rannvro]]''' || [[Mervent Bro-Saoz|South-West]]
|-
| '''[[Kêr-benn]]''' || [[Truru]] ''([[Karrek]])''
|-
| '''Yezh vroadel''' || [[Kerneveureg]]
|- bgcolor=&quot;#000&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;color:#fff;&quot; | Douaroniezh
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#fff&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | [[Restr:UK Cornwall.svg|150px|center]]{{Legend|#f00|Kernow}}&lt;hr&gt;
|-
| '''[[Gorread]]''' || 3 562 km²
|-
| '''[[Poblañs]]''' || 575 413 ([[2022]])
|-
| '''Stankter''' || 161,5 den/km²
|-
| colspan=&quot;2&quot; | 
----
|-
| '''[[Internet]]''' || [http://www.cornwall.gov.uk/ www.cornwall.gov.uk]
|}
'''Kernev-Veur''' (''Kernow'' e [[kerneveureg]], ''Cornwall'' e [[saozneg]]) zo ur vro geltiek hag ur gontelezh e beg mervent [[Breizh-Veur]], en hanternoz da [[Mor Breizh|Vor Breizh]], dirak aodoù [[Bro-Leon]], er c'hornog d'ar stêr [[Tamer]], dezhi ur gorread a 3&amp;nbsp;564 km². 568 210 a annezidi a oa o chom enni e [[2019]], ha [[Truru]] eo he c'hêr-benn. Bet ur rouantelezh hag un dugelezh, pouezus eo bet ar mengleuzioù [[staen]], al labour-douar, ar pesketaerezh hag an touristelezh en he ekonomiezh. [[Saozneg]] a vez komzet gant ar Gerneveuriz, ha [[kerneveureg]] gant lod, ur yezh keltiek tost ouzh ar brezhoneg.

==Lec'hanvadur==
Dont a ra anv ar vro eus [[Meuriadoù ha keodedoù roman Preden|meuriad]] ar ''[[Cornovii (Kernev-Veur)|gCornovii]]'', ar [[Brezhoned|Vrezhoned]] a oa o chom eno da vare an aloubadeg roman. 
[[Jafrez Menoe]], oberour ''[[Historia Regum Britanniae]]'' er grennamzer, a grede e vije deuet anv ar vro eus ''Corineus'', anv ur brezelour deuet gant [[Brutus]] da [[Enez Vreizh]].

== Istor ==
=== Ragistor ===
Dont a reas tud da chom da [[Breizh-Veur|Vreizh-Veur]] goude [[diwezhañ oadvezh ar skorn]]. An tolead anavet evel Kerne-Veur hiziv a oa poblet da gentañ er [[Paleolitik]] hag er [[Mezolitik]]. Kenderc'hel a reas tud da vevañ eno en [[Neolitik]] hag en [[Oadvezh an arem]].

Hervez [[John T. Koch]] ha re all, Kerne-Veur e diwezh Oadvezh an arem a oa ul lodenn eus ur sevenadur eus ar mor gant darempredoù kenwerzh stank, badezet [[Oadvezh an arem atlantel]] gant ar skolveuridi, hag a oa skignet e toleadoù Iwerzhon, Bro-Saoz, Kembre, Frañs, Bro-Spagn, ha Portugal&lt;ref&gt;{{Cite book |editor= Barry Cunliffe |editor2= John T. Koch |title= Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature|year= 2010|publisher= Oxbow Books and Celtic Studies Publications|isbn= 978-1-84217-410-4|page= 384|url= http://www.oxbowbooks.com/bookinfo.cfm/ID/88298//Location/DBBC|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20100612212219/http://www.oxbowbooks.com/bookinfo.cfm/ID/88298/Location/DBBC|archive-date= 12 June 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last= Cunliffe|first= Barry|title= A Race Apart: Insularity and Connectivity|journal= Proceedings of the Prehistoric Society|volume= 75|year= 2009|pages= 55–64|publisher= The Prehistoric Society|doi= 10.1017/S0079497X00000293|s2cid= 192963510}}&lt;/ref&gt;. 

E-doug [[Oadvezh an arem]] e oa poblet Kerne-Veur, e-giz peurrest [[Preden]] (Bro-Saoz, Bro-Skos, Kembre, hag Enez-Vanav), gant ur bobl [[Kelted|gelt]] anavezet evel ar [[brezhoned|vrezhoned]] gant darempredoù sevenadurel anat gant [[Arvorig]]. Emdreiñ a reas ar [[predeneg]] komzet d'ar mare-se e yezhoù disheñvel, en o zouez ar [[kerneveureg|c'herneveureg]], ar [[kembraeg|c'hembraeg]], ar [[brezhoneg]], ar [[cumbric|c'humbric]] hag ar [[Pikteg]]&lt;ref&gt;Payton (2004), p. 40.&lt;/ref&gt;.

=== Henamzer ===
Kentañ gwech e voe graet anv eus Kernev dre skrid a voe dindan pluenn an istorour [[Diodorus Siculus]] (war-dro 90 kent JK – 30 kent JK), a rae meneg moarvat eus ar pezh a oa bet skrivet gant ar beajour [[Piteas]] er IVvet kantved kent J.-K., pa verdeas betek [[Enez Vreizh]] :
&lt;blockquote&gt;Annezidi al lodenn-se eus Preden anvet ''Belerion'' (pe Land's End) o deus un doare bevañ sevenaet a-drugarez d'o darempredoù gant ar varc'hadourien. Dastum a reont ar [[staen]], o labourat an douar ma vez produet gant evezh bras ... Eno neuze e vez prenet ar staen gant ar varc'hadourien digant tud ar vro hag e kasont anezhañ gante betek [[Galia]], ha goude ur veaj tregont devezh a-dreuz an douaroù, e tegasont o bec'h war gein kezeg e beg ar [[Ron]]&lt;ref&gt;Halliday (1959), p. 51.&lt;/ref&gt;.‎&lt;/blockquote&gt;
[[File:England Celtic tribes - South.svg|thumb|right|Meuriadoù keltiek su Preden]]

N'ouzer ket piv e oa ar varc'hadourien-se. Hervez lod e c'hallje bezañ bet [[Fenikianed]], met n'eus prouenn ebet eus kement-se&lt;ref&gt;Halliday (1959), p. 52.&lt;/ref&gt;. Ar c'helenner Timothy Champion, o komz eus evezhiadennoù Diodorus Siculus diwar-benn koñvers ar staen, a zisklêr &quot;Ne lavar ket Diodorus gwezh ebet e verdee ar Fenikianed betek Kerne-Veur. Da dra e lavar ar c'hontrol krenn : edo produadur ar staen etre daouarn tud Kerne-Veur, hag aozet e oa e veaj betek ar [[Mor Kreizdouar]] gant marc'hadourien eus ar vro, war vor ha goude war zouar a-dreuz Galia, dre doleadoù pell-bras diouzh levezon ar Fenikianed&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal|last= Champion|first= Timothy|title= The appropriation of the Phoenicians in British imperial ideology|journal= Nations and Nationalism|volume= 7|issue= 4|pages= 451–65|doi= 10.1111/1469-8219.00027|year= 2001}}&lt;/ref&gt;. Genoù ar Ron a oa etre daouarn Gresianed [[Marselha]]. Prouennoù izotopek o deus diskouezet e teue tolzennoù staen kavet en aod [[Haifa]], en [[Israel]], eus Kerneveur&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= Berger |first1= Daniel |last2= Soles |first2= Jeffrey |last3= Giumlia-Mair |first3= Alessandra |last4= Brügmann |first4= Gerhard |last5= Galili |first5= Ehud |last6= Lockhoff |first6= Nicole |last7= Pernicka |first7= Ernst |title= Isotope systematics and chemical composition of tin ingots from Mochlos (Crete) and other Late Bronze Age sites in the eastern Mediterranean Sea: An ultimate key to tin provenance? |journal= PLOS ONE | date= 2019 |volume= 14 |issue= 6 |pages= e0218326 |doi= 10.1371/journal.pone.0218326 |pmid= 31242218 |pmc= 6594607 |bibcode= 2019PLoSO..1418326B |doi-access= free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1= Woodyatt |first1= Amy |title= Ancient tin found in Israel has unexpected Cornish links |url= https://edition.cnn.com/2019/09/19/uk/cornwall-tin-israel-intl-scli-gbr/index.html |access-date= 16 March 2020 |work= CNN |date= 19 a viz Gwengolo 2019 |archive-date= 9 January 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200109064059/https://edition.cnn.com/2019/09/19/uk/cornwall-tin-israel-intl-scli-gbr/index.html |url-status= live }}&lt;/ref&gt;. Ar staen, na c'halled ket dioueriñ evit produiñ arem, a oa un danvez dibaot a-walc'h hag ur varc'hadourezh prizius en oadvezh an arem - alese an dedennadur evit pourvezioù staen [[Devon]] ha Kerne-Veur 

E-pad ar pevar c'hantved kentañ eus hon oadvezh, pa oa perc'henn [[Republik Roma]] pe an [[Impalaeriezh roman]] warni, e oa pell a-walc'h Kerne-veur diouzh ar c'hreizennoù romanekadur pennañ. An tostañ e oa [[Isca Dumnoniorum]], hiziv [[Exeter]]. Koulskoude ez ae ar rouedad hentoù roman betek diabarzh Kerne-Veur ha peder lec'hienn roman a-bouez a oa savet e-kichen kreñvlec'hioù: Tregear e-tal [[Nanstallon]] a oa dizoloet e deroù ar bloavezhioù 1970, kavet e oa div all e-kichen [[Restormel Castle]], e Lostwithiel e 2007, hag ur pevare kreñvlec'h e-kichen [[Calstock]] a oa dizoloet ivez abred e 2007. En tu all da se e oa kavet ur villa a c'hiz roman e Magor Farm, en Illogan e 1935. 

=== Dumnonia ===
Goude ma oa aet kuit ar Romaned e voe adsavet ar rouantelezhioù keltiek kozh, ha  goude 410 goude J.-K., Kerne-Veur a seblant bezañ renet en-dro gant pennoù roman-ha-kelt eus meuriad ar [[Cornovii Kernev-Veur|gCornovii]] e-barzh rouantelezh vrezhon [[Dumnonia]] (enni [[Devonshire]] hiziv hag an [[Inizi Sillan]] ivez). 
Brudet eo Marcus Cunomorus, ar [[Roue Marc'h]], a zalc'he d'an nebeutañ ur c'hreñvlec'h e [[Tintagel]] e penn kentañ ar {{VIvet kantved}}. 
Ar &quot;roue&quot; [[Roue Marc'h]] zo un den damistorel anavezet dre al lennegezh kembraek, [[Danvez Breizh]], ha, dreist-holl, dre istor karantez norman-ha-Breton [Tristan (haroz)|Tristan hag Izold]], brudet er grennamzer. Deskrivet eo ar Roue Marc'h en istor-se evel ur c'har tost d'ar [[Roue Arzhur]], a vez sellet outañ ivez peurliesañ evel un den bet ganet en un tiegezh kerneveurat hervez hengounioù folklorel hag a zeu eus ''[[Historia Regum Britanniae]]'' skrivet gant [[Jafrez Menoe]] en {{XIIvet kantved}}.

Archaeologiezh evel elfennoù eus ar relijion, al lennegezh hag ar mojennoù a zesk deomp e oa un ekonomiezh stabil a-walc'h ha liammoù sevenadurel kreñv etre mervent Preden, su Kembre, Arvorig, inizi Mor Breizh, hag Iwerzhon adalek ar mare m'en em dennas [[Impalaeriezh roman ar C'hornôg]] betek ar {{Vvet}} hag hag ar {{VIvet kantved}}&lt;ref&gt;{{cite web
|url= http://www.archaeology.co.uk/specials/the-timeline-of-britain/tintagel.htm
|title= AD 500 – Tintagel
|publisher= Archaeology.co.uk
|date= 24 a viz Mae 2007
|access-date= 24 November 2013
|archive-date= 14 November 2013
|archive-url= https://web.archive.org/web/20131114234506/http://www.archaeology.co.uk/specials/the-timeline-of-britain/tintagel.htm
|url-status= live
}}&lt;/ref&gt;. 
Kalz a sent kozh a deuas eus Kembre da Vreizh a dremenas dre eno, ha darn o deus lezet roud eus o zremen el [[lec'hanvadurezh]].

===Brezelioù gant ar Wessex===
Goude [[Emgann Deorham]] e 577 e oa dispartiet [[Dumnonia]] (ha dre-se Kerne-Veur) diouzh Kembre. An [[Dumnonii]] en em gannas alies war-lerc'h ouzh rouantelezh [[saoz]] [[Wessex]]. &lt;!-- add Centwine and Linig here (Weatherhill, 10) --&gt;Danevell a ra an ''[[Annales Cambriae]]'' e oa trech Brezhoned Kerne-Veur e 722 e [[Emgann Hehil|&quot;Hehil&quot;]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fordham.edu/halsall/source/annalescambriae.html |title=Medieval Sourcebook: The Annales Cambriae 447–954 (The Annals of Wales) |publisher=Fordham.edu |access-date=2 November 2015 |archive-date=4 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204110611/http://www.fordham.edu/halsall/source/annalescambriae.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Evit doare e stourmas ar Gerneveuriz ouzh bagadoù eus Wessex, evel m'en laka da soñjal meneg ar roue [[Inus (Wessex)|Inus]] Wessex hag e gar Nonna en un dave da emgann Lining e 710&lt;ref&gt;[[Weatherhill, Craig]] ''Cornovia''; p. 10&lt;/ref&gt;. 

Lenn a reer er ''[[Kronik angl-ha-saoz|C'hronik angl-ha-saoz]]'' er bloaz 815 : &quot;Hag ar bloaz-mañ e renas ar roue Ecgbryht un argadenn e Kerne-Veur eus ar reter betek ar c'hornôg.&quot; Diwar neuze e seblant e talc'has ar vro evel un dugelezh (''ducatus'') staget ouzh e rouantelezh Wessex, daoust ma ne oa ket ul lodenn anezhi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.third-millennium-library.com/MedievalHistory/Book/CHAPTERS/XIV.html |title=The Foundation of the Kingdom of England |publisher=Third-millennium-library.com |access-date=25 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005105356/http://www.third-millennium-library.com/MedievalHistory/Book/CHAPTERS/XIV.html |archive-date=5 October 2011 }}&lt;/ref&gt;. E 825, hervez ar ''[[Kronik angl-ha-saoz|C'hronik angl-ha-saoz]]'', en em gannas ar ''Wealas'' (Kerneveuriz) a-enep an ''Defnas'' (Gwazed an Devon) e [[Gafulforda]]. Er memes bloavezh, [[Egbert|Ecgbert]] &quot;a reas eus o bro evel ma felle dezhañ, hag a roas an dekved lodenn anezhi da Zoue.&quot; Da lavaret eo e oa staget Iliz Kerne-Veur ouzh Eskobelezh Sherborne, hag e oa roet da [[Eahlstan]], an eskob brezeler saoz, a gemeras perzh er brezel, un dalc'h bras e Kerneveur gant [[Callington (Kerne-Veur)|Callington]] ha [[Lawhitton]], o-daou e traoñienn ar stêr [[Tamer]], ha [[Pawton]] e-kichen [[Padstow]].

E 838 e oa faezhet Kerneveuriz hag o c'hevredidi [[Danelaw|danat]] gant Egbert en [[Emgann Hingston Down]] e Hengestesdune ([[Hingston Down]] e Kerne-Veur moarvat). E 875 e veuze roue diwezhañ Kerneveur, [[Dumgarth]]&lt;ref&gt;[[wikisource:Welsh Annals|Annales Cambriae]]&lt;/ref&gt;. War-dro ar bloavezhioù 880, Angled-ha-Saozon eus Wessex o doa akuizitet tachennoù douar bihan e reter Kerne-Veur ; en o zouez [[Alfred Veur]] en doa un nebeud damanioù&lt;ref&gt;Keynes, Simon; Lapidge, Michael (tr.) (1983), ''Alfred the Great: Asser's Life of King Alfred and other contemporary sources'', London, Penguin Books, p. 175; cf. ''ibid'', p. 89&lt;/ref&gt;. Ar roue [[Athelstan]] Bro-Saoz (924–939) a lakaas ar vevenn etre pobl Kerne-Veur hag ar pobl saoz war glannoù ar stêr Tamer, eme [[William Malmesbury]] a skrive war-dro 1120&lt;ref&gt; Stenton, F. M. (1947) ''Anglo-Saxon England''. Oxford: Clarendon Press p. 337&quot;&lt;/ref&gt;.

=== Prantad breton–ha-norman ===
[[File:Kernow Hundreds.png|thumb|right|The ancient [[Hundreds of Cornwall]]]]
Pa seller ouzh an ''[[Domesday Book]]'' ez eus peadra da grediñ e oa bet diberc'hennet renkad ar berc'henned douar a orin eus Kerne-Veur hogos penn-da-benn d'ar mare-se hag e oa bet kemeret e lerc'h gant perc'henned douar saoz, [[Harold Godwinson]] e-unan da skouer. Koulskoude, e skridoù-testeni eus Bodmin a zalc'h soñj eus dieubadur sklaved, e weler daou zen a-bouez er vro hag o doa pep a anv saoznek a oa displeget gant anvioù a orin eus Kerne-Veur&lt;ref&gt;[http://www.s-gabriel.org/names/tangwystyl/bodmin/ Cornish (and Other) Personal Names from the 10th Century Bodmin Manumissions] gant Heather Rose Jones&lt;/ref&gt;. E 1068 e oa anvet [[Brian Breizh]] [[Konted Kerne-Veur|Kont Kerne-Veur]], hag anvioù all meneget gant [[Edith Ditmas]] a laka da soñjal e oa kalz kevredidi breton eus an Normaned e-touez ar berc'henned douar goude deroù ren [[Gwilherm an Alouber]] e Kerne-Veur. Diskennidi e oant d'ar Vrezhoned o doa tec'het betek an Arvorig e-pad prantad kentañ an aloubadeg angl-ha-saoz&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://welshjournals.llgc.org.uk/browse/viewpage/llgc-id:1386666/llgc-id:1419899/llgc-id:1419912/get |title=Welsh Journals Online |publisher=Welshjournals.llgc.org.uk |access-date=2 November 2015 |archive-date=31 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151231220817/http://welshjournals.llgc.org.uk/browse/viewpage/llgc-id:1386666/llgc-id:1419899/llgc-id:1419912/get |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Kinnig a reas ivez ar prantad-se evit aozadur kelc'hiad [[Tristan hag Iseult]] gant barzhed evel [[Béroul]] diwar un hengoun dre gomz predenek boutin dezhe&lt;ref&gt;E. M. R. Ditmas, ''Tristan and Iseult in Cornwall: The Twelfth-century Romance by Beroul Re-told from the Norman French, by E. M. R. Ditmas Together with Notes on Old Cornwall and a Survey of Place Names in the Poem'' (Forrester Roberts, 1970)&lt;/ref&gt;.

Nepell goude aloubadeg an Normaned e oa roet ar pep brasañ eus an douaroù d'an noblañs breton-ha-norman nevez. Mont a reas al lodenn vrasañ gant [[Roperzh, kont Mortain]], hantervreur [[Gwilherm an Alouber]] ha perc'henn douar brasañ e Bro-Saoz goude ar roue, en doa ur c'hreñvlec'h e [[Trematon Castle]] e-kichen genoù an Tamer&lt;ref&gt;Williams, Ann &amp; Martin, G. H. (2002) (tr.) ''Domesday Book: a complete translation'', London: Penguin, pp. 341–357&lt;/ref&gt;.

=== Prantad an dTudored 1485–1603===
Dindan ren an tiegezh [[Tudor]] e oa krog statud disheñvel Kerne-Veur da vezañ krignet gant kreizennadur ar meslestradur. Da skouer, dindan an dTudored e paouezas ar boaz da lakaat kemm etre al lezennoù, evel ar re a denne da industriezh ar staen, a dalveze ''in Anglia'', e Bro-Saoz, hepken pe ''in Anglia et Cornubia'', e Bro-Saoz hag e Kerne-Veur&lt;ref name=DaviesIsles&gt;{{cite book|last=Davies|first=Norman|title=The Isles: A History|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=978-0-333-69283-7|pages=497}}&lt;/ref&gt;.

Tarzhañ a reas un emsavadeg e 1497, da gentañ e-touesk mengleuzerien staen Kerne-Veur a enebe ouzh an telloù nevez divizet gant [[Herri VII (Bro-Saoz)|Herri VII]] da vrezeliñ a-enep Rouantelezh [[Bro-Skos]]. Gwelet fall eo a an tailh nevez-se rak betek-henn e oa diskarget Kerne-Veur eus telloù. Ouzhpenn tra he doa ur pouez pounner war live bevañ an dud. Kerzhet a reas an emsavidi trema Londrez, en ur zastum aduidi dre ma'z aent, met trec'het e voent en emgann Deptford Bridge.

E 1549, dindan ren [[Edouarzh VI (Bro-Saoz)|Edouarzh VI]] ha rejañs Dug Sommerset e strakas [[Emsavadeg Levr ar bedenn kumun]]. Sevel a reas ar pep brasañ eus mervent Breizh-Veur a-enep [[Akta unvander 1549]], a redie an holl d'ober gant [[Levr ar bedenn kumun]] protestant hag ur servij komunion protestant a oa da gemer lerc'h an oferen gatolik. Katolik e oa Kerne-Veur dre vras d'ar mare-se. Degemeret e oa an Akta div wezh gwashoc'h e Kerne-Veur rak skrivet e oa e saozneg hepken hag ar pep brasañ eus Kerneveuriz a gomze [[kerneveureg]] hepken er mare-se. Fellout a re dezhe e talc'hfe an oferennoù da vezañ lidet e latin. Daoust ma ne gomprenet ket gwell ar yezh-se e oa diazezet-mat e implij gant un hengoun a-gozh ha ne oa ket gwelet evel ur yezh estren hag alouberez evel ar saozneg. Krediñ a reer ee oa lazhet ugent dre gant eus poblañs Kerne-Veur e 1549. Unan eus faktorioù pennañ eus diskar ar c'herneveureg eo&lt;ref&gt;[[A. L. Rowse|Rowse, A. L.]] (1941) ''Tudor Cornwall.'' London: Cape.&lt;/ref&gt;.

===Brezel sivil saoz (1642–1649)===
[[Image:English civil war map 1642 to 1645.JPG|thumb|180px|Kartennoù eus an dachenn dalc'het gant ar roueelourien (ruz) hag ar barlamantourien (glas), 1642–1645]]
Kerne-Veur a c'hoarias ur roll a-bouez e-pad [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz]], rak un enezennad [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz|roueelour]] e oa e mervent ar vro a oa a-du gant ar [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz|Barlamantourien]] evit ar pep brasañ. Abeg emzalc'h Kerneveuriz e oa Gwirioù ha privilajoù Kerne-Veur a oa stag ouzh an dugelezh hag ouzh ar ''[[Stannary|stannarioù]]'', ar pezh a lakae Kerneveuriz da welet ar roue evel ur gwarezer eus o gwirioù hag eus privilajoù an dugelezh. Douget e oa ivez Kerneveuriz gant o identelezh kreñv da enebiñ ouzh kement emelladenn en o aferioù gant tud a-ziavaez bro. Fellout a rae da barlamant Bro-Saoz bihanaat galloud ar rouaned. Nerzhioù ar Barlamantourien a aloubas Kerne-Veur dre deir gwezh hag a zevas dielloù an dugelezh. E 1645 [[Sir Richard Grenville, 1añ Baronet|Sir Richard Grenville]], unan eus pennoù roueelour kerneveurat, en em stalias e [[Lannstefan]], a lakaas bagadoù a-hed ar stêr [[Tamer]] hag a roas urzh dezhe da zerc'hel &quot;holl ar soudarded estren e diavaez Kerne-Veur&quot;. Grenville a glaske implijout &quot;santimant dibarelezh Kerneveuriz&quot; da vodañ harperien evit ar gostezenn roueelour hag e kinnigas d'ar priñs ur raktres en dije savet un dugelezh Kerne-Veur damdizalc'h ma vije bet laket e plas&lt;ref&gt;[[Stoyle, Mark]] (2002). ''West Britons''. University of Exeter Press&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Burne, A. H.  &amp; Young, Peter (1959) ''The Great Civil War, a military history.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gardiner, S. R. (1888) ''History of the Great Civil War'' Levrenn I.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gaunt, Peter (1987) ''The Cromwellian Gazetteer''&lt;/ref&gt;. 

===XVIIIvet kantved===
====Emsavadeg 1715====
[[restr:John Speed - Map of Cornwall - 1614 - 001.jpg|thumb|350px|Kartenn Kerne-Veur gant John Speed e 1614]]
Un emsavadeg Jakobiz a voe e Kerne-Veur hag en Devon e 1715. Renet e oa gant [[James Paynter (Jacobad)|James Paynter]] eus Sant Columb. C'hoarvezout a rae d'ar memes koulz hag an [[emsavadeg Jakobiz 1715|emsavadeg Jakobiz]] brasoc'h ha brudetoc'h e Bro-Skos hag e norzh Bro-Saoz. Moustret e voe buan an emsavadeg e Kerne-Veur. Prosezet e voe ouzh James Paynter evit trubarderezh uhel met embann a reas e wir evel kement mengleuzier staen kerneveurat da vezañ barnet dirak ur juri a biri. Didamallet e voe gante ha lezet da vont.

====Tsunami 1755====
D'ar c'hentañ a viz Du 1755 da 9e 40 diouzh ar beure e tarzhas [[Kren-douar ar 1añ a viz Du 1755 e Lisbon|Kren-douar Lisbon]] a oa heuliet gant un [[tsunami]] hag a skoas aodoù Kerne-Veur war-dro 2e goude kreisteiz. Edo [[epikreizenn]] ar c'hren-douar war-dro 200 km a-vaez d'ar [[Kab Sant Visant|C'hab Sant Visant]] e [[Portugal]], ouzhpenn 1,600 km e Mervent [[Lysardh|al Lysardh]]. E [[Karrek Loos y'n Koos|Karreg Loes y'n Koes]] e savas ar mor a-daol-trumm a-raok kilañ, dek munut diwezhatoc'h e savas da 1, 8 m buan-kenañ, hag a gilas ken buan all. Kenderc'hel a reas da zevel ha da ziskenn e-giz-se e-pad pemp eur. E [[Pennsans]] e pignas eus 2.4 m hag e [[Lulyn]] eus 3 m. Testenioù eus ar memes darvoud a voe e Sant Ives ha Hayle. [[Arnold Boscowitz]], ur skrivagner gallek eus an {{XVIIIvet kantved}} a glemmas ar &quot;c'holl bras a vuhezioù hag a berc'hentiaj c'hoarvezet war aodoù Kerne-Veur&quot;&lt;ref&gt;[[#Council|Cornwall Council]]. [https://web.archive.org/web/20070930033857/http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm/index.cfm?articleid=5772 Sources of Cornish History – The Lisbon Earthquake] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930033857/http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm/index.cfm?articleid=5772 |date=30 September 2007 }}&lt;/ref&gt;.
&lt;!--
====Relijion ====
Industrialised communities have long appeared to weaken the pre-eminence of the [[Church of England]], and as the Cornish people were readily involved in mining, a rift developed between the Cornish people and their [[Church of England|Anglican]] clergy in the early 18th century.&lt;ref&gt;[[#Council|Cornwall County Council]] – [http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm?articleid=4956 Cornish Methodism] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070208083353/http://www.cornwall.gov.uk/index.cfm?articleid=4956 |date=8 February 2007 }}&lt;/ref&gt; Resisting the [[Church of England|established church]], many ordinary Cornish people were [[Roman Catholic]] or non-religious until the late 18th century, when [[Methodism]] was introduced to Cornwall during a series of visits by [[John Wesley|John]] and [[Charles Wesley]]. Methodist separation from the Church of England was made formal in 1795.

====Adreizhadenn ar pastelloù bro====
In 1841 there were ten [[hundreds of Cornwall]]: [[Stratton (hundred)|Stratton]], [[Lesnewth (hundred)|Lesnewth]] and [[Triggshire|Trigg]]; [[Wivelshire|East]] and [[Wivelshire|West Wivelshire]]; [[Powdershire|Powder]]; [[Pydarshire|Pydar]]; [[Kerrier (hundred)|Kerrier]]; [[Penwith (hundred)|Penwith]]; and [[Scilly]]. The [[shire]] suffix has been attached to several of these, notably: the first three formed Triggshire; East and West appear to be divisions of [[Wivelshire]]; Powdershire and Pydarshire. The old names of Kerrier and Penwith have been re-used for modern [[Districts of England|local government districts]]. The ecclesiastical division within Cornwall into rural deaneries used versions of the same names though the areas did not correspond exactly: Trigg Major, Trigg Minor, East Wivelshire, West Wivelshire, Powder, Pydar, Kerrier and Penwith were all deaneries of the [[Diocese of Exeter]] but boundaries were altered in 1875 when five more deaneries were created (from December 1876 all in the [[Diocese of Truro]]).&lt;ref&gt;''Cornish Church Guide'' (1925). Truro: Blackford&lt;/ref&gt;
--&gt;

====Ar floderezh====
Anat eo e oa ar floderezh en e vog e Kerne-Veur e fin an {{XVIIIvet kantved}} hag e deroù an {{XIXvet kantved}}. An taosoù war an emporzhiadennoù hag ar frejoù maltouterezh all war ar varc'hadourezh a atize un niver a goñversanted hag a vevezerien da chom hep paeañ ar priz ouzhpenn a boueze warne oc'h implijout aod drailhet ar gontelezh evit resev  marc'hadourezh flodet. Ar brandy, an dantelezh, ar butun degaset eus an [[douar-bras]] a oa ar marc'hadourezhioù a veze flodet ar muiañ. Brudet e oa an davarn [[Jamaica Inn]] e lanneg [[Bosvenegh]] da vezañ bet implijet abred da flodañ. En {{XIXvet kantved}}, ul lodenn vras eus poblañs Kerne-Veur – war-dro 10 000 den a istimer, bugale ha maouezed en o zouez – a gemere perzh er vicher-se. Digreskiñ a reas feur ar floderezh goude se ha war-dro ar bloavezhioù 1830, daou faktor a bouezas da vuanaat an emdroadur-se : gwellaenn servijoù ar warded-aod a vrasae ar riskloù da vezañ serret ha digresk ar frejoù maltouterezh war ar madoù emporzhiet a izelaas ar gounidoù a-grenn&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Around Island Britain|last=Digest|first=Readers|publisher=Grafton Books|year=1989|pages=87}}&lt;/ref&gt;.

===XXvet ha XXIvet kantved===
====Identelezh Kerne-Veur====
Kresket eo an dedenn evit identelezh Kerne-Veur en {{XXvet kantved}} da-heul labour [[Henry Jenner]] hag al liammoù savet gant ar pemp broad kelt arall.

Savet e oa ur strollad politikel anvet [[Mebyon Kernow]] e 1951 da glask servijout interestoù Kerne-Veur ha da c'houlenn muioc'h a emrenerezh evit ar gontelezh. Kalzig izili a oa dilennet er c'huzulioù kontelezh, er c'huzulioù distrig hag er c'huzulioù kêr ha parrez met ne reas ket berzh ar strollad el live broadel. Implij stankoc'h banniel Sant Piran zo bet lakaet war gont ar strollad{{Daveoù a vank|2007}}. 

Un emdroadur zo bet e-keñver an doare m'eo anavet identelezh Kerneveuriz pe o [[c'henel]]. E 2001 e c'hallas annezidi Kerne-Veur enrollañ o identelezh etnek evel Kerneveuriz en niveradeg vroadel evit ar wezh kentañ er [[Rouantelezh-Unanet]], hag e niveradeg ar skolioù e 2004 e oa tu da verkañ e oa Kerneveurad en isrann ar Vreizhveuriz wenn. D'ar 24 a viz Ebrel 2014 e oa embannet e vefe roet da Gerneveuriz ar statud a vinorelezh hervez ar [[Kenemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel|c'henemglev-stern evit gwareziñ ar bihanniveroù broadel]]&lt;ref name=&quot;bbc minority status&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cornwall-27132035 |title=Cornish people granted minority status within UK |publisher=BBC  |date=24 April 2014 |access-date=1 May 2014}}&lt;/ref&gt;.

====Brezel 335 vloaz====
Ur brezel 335 vloaz en deus enebet an [[Izelvroioù]] (ar [[Proviñsoù-Unanet]] d'ar c'houlz-se) hag [[Inizi Sillan]] etre 1651 ha 1986. 
E-pad [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz|Eil Brezel Diabarzh Bro-Saoz]] a enebas ar roueelourien hag ar barlamantourien etre 1642 ha 1652, [[Oliver Cromwell|Cromwell]] en doa argaset ar roueelourien. Ur rannvro hepken a gendalc'he da herzel outañ : Kerne-Veur. Kevredet e oa neuze ar [[Proviñsoù-Unanet]] hag ar barlamantourien. Evel ma oa al lodenn vrasañ eus Breizh-Veur etre daouarn ar barlamantourien d'ar c'houlz-se e oa bet disklêriet ar brezel da Inizi Sillan a enebe atav oute. Paouez a reas ar brezel un nebeud mizioù goude. Sinet e oa ar feur-emglev a beoc'h e 1986 hepken en un doare ofisiel, ar pezh a sinifi e c'hallfe bezañ bet taget unan eus broioù gant eben e-pad an amzer-se. 
Dre ma ne oa ket bet sinet ar peoc'h ez eo sañset bezañ padet ar brezel e-pad 335 vloaz hep ma vije bet tennet an disterañ tenn. Unan eus ar brezelioù hirañ ha sioulañ eo eta&lt;ref&gt;[https://dailygeekshow.com/guerre-335-mort/ dailygeekshow.com &quot;Le saviez-vous ? Une guerre a duré 335 ans sans jamais faire aucun mort&quot;]&lt;/ref&gt;.

== Politikerezh ha melestradur ==
=== Dezvad Kernev-Veur er Rouantelezh-Unanet ===
Diouzh sell ar riez [[Rouantelezh-Unanet|vreizhveurat]] ez eo Kernev-Veur ul lodenn eus [[Breizh-Veur]], dezhi da zezvad ur [[Kontelezhioù Bro-Saoz|gontelezh]] anezhi, hag adalek Ebrel 2009 un [[Amaezherezhioù Unvan Bro-Saoz|Amaezherezh Unvan]].

Er [[Rannbarzhioù Bro-Saoz|Rannbarzh]] [[Mervent Bro-Saoz|Mervent]] eo enframmet Kernev-Veur.

Kaoz zo bet gant gouarnamant Bro-Saoz, e 2010, da unaniñ kontelezhioù [[Devon]] ha Kernev-Veur.

=== Kontelezh lidel ha kontelezh amaezhel ===

Abaoe 1890 ez eo distag [[Inizi Sillan]] diouzh [[Kontelezhioù Bro-Saoz|kontelezh amaezhel]] Kernev-Veur. Chom a reont bodet en hevelep [[Kontelezhioù Bro-Saoz|kontelezh lidel]] avat.

=== Amaezierezh lec'hel ===

Etre ar 1añ Ebrel 1974 hag ar 1añ Ebrel 2009 e voe rannet &quot;[[Kontelezhioù Bro-Saoz|kontelezh]]&quot; Kernev-Veur e c'hwec'h [[Distrigoù Kernev-Veur (1974-2009)|Distrig]]. Abaoe a 1añ Ebrel 2009 eo bet kemeret lec'h ar Gontelezh hag ar c'hwec'h distrig gant un [[Amaezherezhioù Unvan Bro-Saoz|Amaezhierezh Unvan]] (''unitary authority''), meret gant ur [[Kuzul Kernev-Veur]].

Ar [[Kerioù Bro-Saoz|c'hêrioù]] hag ar [[Parrezioù keodedel Bro-Saoz (Civil Parishes)|parrezioù keodedel]] eo live izelañ an amaezerezh lec'hel.

=== Dilennadegoù ===
Da vouezhiañ da [[Dael Unaniezh Europa|Zael Unaniezh Europa]] ez eo stag Kernev-Veur ouzh [[Pastelloù Dilennel Europat er Rouantelezh-Unanet|Pastell Dilennel]] [[Pastell Dilennel Europat Mervent Bro-Saoz|Mervent Bro-Saoz]].

Da vouezhiañ da [[Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)|Di ar C'humunioù]] ez eo rannet Kernev-Veur e 6 [[Pastelloù Dilennel Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)|Pastell Dilennel]] :

{| border=1 cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; 
|-
!bgcolor=&quot;#ff9999&quot;|Anvioù!!bgcolor=&quot;#ff9999&quot;|[[Pastelloù Dilennel Ti ar C'humunioù, Rouantelezh-Unanet|Pastelloù Dilennel]]
|-
|
# [[Pastell dilennel Austol ha Tewyn Plustry (Ti ar C'humunioù)|Austol ha Tewyn Plustry]]
# [[Pastell Dilennel Cambron ha Resrudh (Ti ar C'humunioù)|Cambron ha Resrudh]]
# [[Pastell Dilennel Gevred Kernev-Veur (Ti ar C'humunioù)|Gevred Kernev-Veur]]
# [[Pastell Dilennel Norzh Kernev-Veur (Ti ar C'humunioù)|Norzh Kernev-Veur]]
# [[Pastell Dilennel Porth Ia (Ti ar C'humunioù)|Porth Ia]]
# [[Pastell dilennel Truru hag Aberfal (Ti ar C'humunioù)|Truru hag Aberfal]]
|[[Restr:CornwallParliamentaryConstituency2010Results.svg|left|Parliamentary constituencies in Cornwall]]
|-
|}

=== Relijion ===
En [[Iliz anglikan]] e klot Kernev-Veur gant [[Eskopti anglikan Truru|eskopti Truru]].

En [[Iliz katolik e Bro-Saoz ha Kembre|Iliz katolik]] e klot Kernev-Veur gant [[Deanelezh katolik Kernev-Veur|deanelezh Kernev-Veur]], a zo ul lodenn eus [[Eskopti katolik Aberplymm|eskopti Aberplymm]].

Ledet-mat eo ivez e Kernev-Veur an [[Ilizioù protestant e Breizh-Veur kevezher ouzh an Iliz anglikan|ilizioù protestant disrannet diouzh an Iliz anglikan]], an [[Hentennouriezh (Breizh-Veur)|hentennouriezh]] pergen.

=== Sent kozh (da hiraat) ===
* [[Karanteg (sant)|Karanteg]] e [[Crantock]] (a zo [[Lanngorrow]] e kerneveg hiziv)
* [[Peran]] e [[Porthpyran]]
* [[Meriadeg]] (''Meriasek'' e kerneveureg)
* [[Ia]], a gaver hec'h anv e [[Porth Ia]] e Kernev-Veur evel e [[Plouie]]
* [[Ke (sant)|Ke]] e parrez [[Ke (parrez)|Ke]], nepell eus Truru

== Sevenadur ==
=== yezh ===
====Kerneveureg====
[[File:Origo Mundi kynsa gwersow.jpg|thumb|right|Gwerzennoù kentañ an ''Origo Mundi'', kentañ lodenn an ''[[Ordinalia]]'', pennoberenn lennegezh kerneveurek ar grennamzer, skrivet gant ur manac'h dianav e diwezh ar {{XIVvet kantved}}]]
[[File:Penzansagasdynerghcrop.jpeg|right|thumb|Ur panell degemer e [[Penzance]], e kerneveureg hag e saozneg]] 
Ur yezh eus skourr [[yezhoù predenek|predenek]]  ar [[yezhoù keltiek]] eo ar [[c'herneveureg]]. Tost-kenañ eo d'ar [[yezhoù predenek]] all, ar [[kembraeg|c'hembraeg]] hag ar brezhoneg, ha pelloc'h diouzh ar [[yezhoù gouezelek]]. Ar c'herneveureg ne'n deus statud ofisiel ebet e Kerne-Veur.

Degaset eo bet d'ar vuhez en-dro en {{XXvet kantved}} rak aet e oa da get evel yezh vev e diwezh an {{XVIIIvet kantved}}. Edo ar yezh war an diskar abaoe ar {{XIVvet kantved}} ha da vare marv ar re ziwezhañ a gomze kerneveureg distenn, ne veze komzet nemet e kornôg ar gontelezh. [[Dolly Pentreath]], aet da anaon e 1777, a oa an hini ziwezhañ gouest da gomz kerneveureg distenn a greder. Menel a rae oberennoù eus lennegezh kerneveurek ar grennamzer hag eus prantad an [[Tudor|dTudored]], ha tammoù testennoù, yezhadurioù en o zouesk, eus ar {{XVIIvet kantved}}, an {{XVIIIvet kantved}} hag an {{XIXvet kantved}}.

Abaoe kreiz an {{XIXvet kantved}} ez eus bet klasket gant skolveuridi ha tud ac'haret ha gwellwelus dasorc'hiñ ar c'herneveureg. Lañs a oa degaset d'al luskad-se e 1904 pa oa embannet oberenn [[Henry Jenner]], ''Handbook of the Cornish Language'', diazezet war ar [[kerneveureg#Krenngerneveureg|c'hrenngerneveureg]]. Heuliet e oa gant strivoù da adsevel ar yezh dre ar yezhoniezh-keñveriañ hag an dielfennadur diabarzh. Amprestet e oa kalz digant ar c'hembraeg hag ar brezhoneg da sevel ar c'herneveureg a vremañ. Etre 1929 ha 1939 e oa embannet tri levr d'an nebeutañ dezho da bal sikour deskiñ kerneveureg. 
Kalz tabutoù a savas diwar-benn reizhskrivadur ar c'herneveureg e-doug an {{XXvet kantved}}, a-raok ma oa tizhet un emglev diwar-benn un doare skrivañ standard e 2008. 
Diaes eo gouzout pet kerneveureger zo met krediñ a reer ez eus war-dro 500 den hag a gomz kerneveureg riel hiziv. Kelennet eo ar c'herneveureg bremañ e skolioù zo e Kerne-Veur.
&lt;!--
It is a social networking community language rather than a social community group language.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Cornish in United Kingdom | publisher = European Commission | url = http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/uk1_en.html | access-date = 11 May 2007 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012160028/http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/uk1_en.html | archive-date = 12 October 2007}}&lt;/ref&gt;. Sikour a ra Kuzul Kerne-Veur encourages and facilitates ar c'hentelioù yezh er gontelezh, er skolioù hag e the wider community&lt;ref&gt;{{cite web |title=Learning Cornish |url=https://www.cornwall.gov.uk/leisure-and-culture/the-cornish-language/cornish-language/learning-cornish/ |publisher=Cornwall Council |access-date=30 May 2020 |date=24 April 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728233300/https://www.cornwall.gov.uk/leisure-and-culture/the-cornish-language/cornish-language/learning-cornish/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 
--&gt;

E 2002, e oa graet anv eus ar c'herneveureg evel unan eus yezhoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] e [[Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/2410383.stm |title=November 2002 – Cornish gains official recognition |work=BBC News |date=6 November 2002 |access-date=25 September 2010 |archive-date=10 October 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010134459/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/2410383.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Abalamour da se, e 2005, e resevas e zifennerien arc'hant digant ar gouarnamant&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cornwall/4092664.stm |title=June 2005 – Cash boost for Cornish language |work=BBC News |date=14 June 2005 |access-date=25 September 2010 |archive-date=28 June 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060628145437/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/cornwall/4092664.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.
An [[UNESCO]], hag a renke anezhañ e-mesk ar yezhoù aet da get betek-henn, en deus renket anezhañ n'eus ket pell e-mesk ar yezhoù &quot;e dañjer bras&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cornwall-11935464|title=BBC News - Cornish language no longer extinct, says UN|work=BBC News|date=7 December 2010|accessdate=14 January 2015}}&lt;/ref&gt;. 

Amprestet ez eus bet meur a c'her kerneveurek e geriaoueg ar mengleuzioù e saozneg, evel ''costean'', ''gossan''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gossan |title=gossan – definition of gossan by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia |publisher=Thefreedictionary.com |date=21 September 2009 |access-date=24 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102123948/http://www.thefreedictionary.com/gossan |archive-date=2 November 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, ''gunnies'', ''kibbal''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://onlinedictionary.datasegment.com/word/kibbal |title=kibbal - Definition of kibbal - Online Dictionary from Datasegment.com |publisher=Onlinedictionary.datasegment.com |access-date=24 October 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150903214005/http://onlinedictionary.datasegment.com/word/kibbal |archive-date=3 September 2015 }}&lt;/ref&gt;, ''keeve'' pe ''kieve''&lt;ref&gt;{{cite book|title=British Mining: A Treatise on the History, Discovery, Practical Development|last=Hunt|first=Robert|location=London|publisher=E. &amp; F. N. Spon|date=1887|page=778|url=https://books.google.com/books?id=MQU55QQHRGcC&amp;pg=PA778|access-date=8 November 2016|quote=The tin stuff is put into a &quot;kieve&quot; about 3{{frac|2}} feet diameter and 2{{frac|2}} feet deep, and with an equal volume of water is continually stirred with a shovel in one direction until the tin stuff is in a state of suspended motion.|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525044655/https://books.google.com/books?id=MQU55QQHRGcC&amp;pg=PA778|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ha ''vug''&lt;ref&gt;''Dictionary of Mining, Mineral, and Related Terms'' by American Geological Institute and U S Bureau of Mines; pp. 128, 249 &amp; 613&lt;/ref&gt;.

====Rannyezh saoznek====
Levezon ar c'herneveureg en deus lakaet da ziwan ur rannyezh gant distagadurioù hag ur yezhadur disheñvel diouzh an hini implijet e lec'h all e Bro-Saoz. Unan bennak hag a gomz evel-se a c'hall bezañ digomprenus pa ne vezer ket ket boas ouzh ar rannyezh. Aet eo rannyezh saoz Kerne-Veur war ziskar ha peurliesañ ne chom nemeur a dra anezhañ an tu all d'ur pouezh-mouezh rannvro hag ar c'hemmoù er yezhadur zo aet da get gant an amzer. Disheñvelderioù er c'heriaoueg zo atav etre kornôg ha reter Kerne-Veur.

===Banniel===
[[File:Pamiatka z Kornwalii.jpg|thumb|right|Banniel e diavaez un davarn]]
Banniel broadel Kerne-Veur eo Banniel [[Piran|Sant Piran]], anvet ivez ''Crows Wyn'' (&quot;kroaz wenn&quot; e Kerneveureg)&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;Payton (2004), p. 262.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rendle&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.flaginstitute.org/pdfs/Phil%20Rendle.pdf|title=Cornwall – The Mysteries of St Piran|last=Rendle|first=Phil|work=Proceedings of the XIX International Congress of Vexillology|publisher=The Flag Institute|access-date=17 January 2010|archive-date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430082113/http://www.flaginstitute.org/pdfs/Phil%20Rendle.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fotw&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/gb-corn.html |title=Cross of Saint Piran |publisher=Flags of the World (FOTW) |access-date=17 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070117170419/https://www.fotw.info/flags/gb-corn.html |archive-date=17 January 2007 }}&lt;/ref&gt;. Sellet e vez outañ evel banniel ar gontelezh gant [[Kuzul Kerne-Veur]]. Banniel Sant Piran zo anezhañ ur groaz wenn war ur c'horread du. Hervez ar vojenn e oa choazet al livioù-se gant Saint Piran goude bezañ sellet ouzh ar staen gwenn e-mesk ar glaou du hag al ludu pa zizoloas ar staen&lt;ref&gt;Payton (2004), p. 262.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rendle, Phil. &quot;Cornwall – [http://www.flaginstitute.org/pdfs/Phil%20Rendle.pdf The Mysteries of St Piran&quot;]. ''Proceedings of the XIX International Congress of Vexillology''. The Flag Institute&lt;/ref&gt;. Banniel Kerne-Veur zo ar c'hontrol rik eus banniel kozh breizh, anezhañ ur groaz du war un dachenn wenn&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/gb-corn.html |title=Cornwall (United Kingdom) |publisher=Crwflags.com |access-date=25 September 2010 |archive-date=15 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715174513/http://www.crwflags.com/FOTW/FLAGS/gb-corn.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.flags.net/UNKG12.htm#UNKG7400 |title=British Flags (United Kingdom) from The World Flag Database |publisher=Flags.net |access-date=25 September 2010 |archive-date=5 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105165552/http://flags.net/UNKG12.htm#UNKG7400 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 
Ar c'hentañ meneg eus banniel Sant Piran zo e 1835 pa embannas [[Davies Gilbert]] (1767-1839), istorioù dastumet gant daou skrivagner all, Hals ha Tonkin, gant notennoù eus e berzh&lt;ref&gt;Rendle, Phil. &quot;Cornwall – [http://www.flaginstitute.org/pdfs/Phil%20Rendle.pdf The Mysteries of St Piran&quot;]. ''Proceedings of the XIX International Congress of Vexillology''. The Flag Institute&lt;/ref&gt;.

=== Lennegezh ===
====Romantoù====
[[File:RemainsofTintagel.jpg|thumb|right|Aspadennoù kastell [[Tintagel]], lec'h ganedigezh ar Roue Arzhur a-hervez]]
[[Arthur Quiller-Couch|Sir Arthur Quiller-Couch]], skrivet gantañ meur a romant ha studioù burutellerezh eus lennegezh, a oa o vevañ e [[Fowydh|Tre Fowy]]. Diazezet eo istor ar pep brasañ eus e romantoù e Kerne-Veur. [[Daphne du Maurier]] a oa o chom e ''[[Menabilly|Maen Ebeli]]'' e-tal Tre Fowy ha kalz eus he romantoù o deus un endro kerneveurat : ''[[The Loving Spirit]]'', ''[[Jamaica Inn (romant)|Jamaica Inn]]'', ''[[Rebecca (romant)|Rebecca]]'', ''[[Frenchman's Creek (romant)|Frenchman's Creek]]'', ''[[The King's General]]'', ''[[My Cousin Rachel]]'', ''[[The House on the Strand]]'' ha ''[[Rule Britannia (romant)|Rule Britannia]]''&lt;ref&gt;{{cite web | title =Daphne du Maurier | publisher =DuMaurier.org | url =http://www.DuMaurier.org/ | access-date =11 May 2007 | archive-date =27 January 2012 | archive-url =https://www.webcitation.org/6502b6RJY?url=http://www.dumaurier.org/ | url-status =live }}&lt;/ref&gt;. Skrivet he deus ivez ''Vanishing Cornwall''. Awenet eo bet istor ''[[The Birds]]'', unan eus he heuliadoù danevelloù berr spont brudet gant film [[Alfred Hitchcock]], gant Kerne-Veur&lt;ref&gt;{{cite web | title =The Birds | publisher =MovieDiva.com | url =http://www.moviediva.com/MD_root/reviewpages/MDBirds.htm | access-date =11 May 2007 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070809044041/http://www.moviediva.com/MD_root/reviewpages/MDBirds.htm | archive-date =9 August 2007 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;. 

''[[The Adventure of the Devil's Foot]]'' un avantur eus [[Sherlock Holmes]] skrivet gant [[Conan Doyle]] a c'hoarvez e Kerne-Veur&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Adventure of the Devil's Foot |publisher=WorldwideSchool.org |url=http://www.worldwideschool.org/library/books/lit/detective/TheAdventureoftheDevilsFoot/Chap1.html|url-status=dead|access-date=11 May 2007 }}&lt;/ref&gt;. Heuliad [[Winston Graham]], ''[[Poldark]]'', re [[Kate Tremayne]], ''[[Adam Loveday]]'', romantoù [[Susan Cooper]] ''[[Over Sea, Under Stone]]''&lt;ref&gt;{{cite web | title =Over Sea, Under Stone | publisher =Powell's Books | url =http://www.powells.com/biblio?isbn=9780689840357 | access-date =11 May 2007 | archive-date =20 February 2007 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070220015103/http://www.powells.com/biblio?isbn=9780689840357 | url-status =live }}&lt;/ref&gt;, ''Greenwitch'', ha romant [[Mary Wesley]], ''[[The Camomile Lawn]]'', a c'hoarvez holl e Kerne-Veur. Gant an anv-pluenn Alexander Kent, [[Douglas Reeman]] end deus skrivet heuliadoù, o harozed [[Richard Bolitho]] hag Adam Bolitho, a dremen e Kerne-Veur e diwezh an {{XVIIIvet kantved}} hag e deroù an {{XIXvet kantved}}, en [[Aberfala]]. Kalz eus istorioù [[Gilbert K. Chesterton]] a c'hoarvez eno ivez.

Kerne-Veur er grennamzer zo endro an drilogiezh savet gant [[Monica Furlong]], ''Wise Child'', ''Juniper'' ha ''Colman'', evel lodennoù eus Charles Kingsley's ''[[Hereward the Wake (romant)|Hereward the Wake]]''. 

Romant [[Hammond Innes]], ''The Killer Mine''&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Killer Mine |publisher=BoekBesprekingen.nl |url=http://www.boekbesprekingen.nl/cgi-bin/boek.cgi?boek=588391 |access-date=11 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008090759/http://www.boekbesprekingen.nl/cgi-bin/boek.cgi?boek=588391 |archive-date=8 October 2007 }}&lt;/ref&gt;, romant [[Charles de Lint]], ''The Little Country''&lt;ref&gt;{{Cite book| title =The Little Country | isbn=0312876491| last1=Lint| first1=Charles de| date=7 April 2001}}&lt;/ref&gt;, ha pennadoù 24-25 ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows]]'', savet gant [[J. K. Rowling]], zo diazezet e Kerne-Veur&lt;ref&gt;{{cite web| title =Shell Cottage| publisher =hp-lexicon.org| url =http://www.hp-lexicon.org/atlas/gazetteer/gazetteer-s.html| access-date =11 January 2008| archive-date =30 December 2007| archive-url =https://web.archive.org/web/20071230065826/http://www.hp-lexicon.org/atlas/gazetteer/gazetteer-s.html| url-status =live}}&lt;/ref&gt;. 

David Cornwell, en deus skrivet romantoù spierien dindan anv [[John le Carré]], a oa o vevañ hag o labourat e Kerne-Veur&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.channel4.com/news/le-carr-betrayed-by-bad-lot-spy-kim-philby |title=Le Carré betrayed by 'bad lot' spy Kim Philby |work=Channel 4 News |publisher=Channel 4 |date=12 September 2010 |location=London |access-date=26 May 2011 |archive-date=8 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708101836/https://www.channel4.com/news/le-carr-betrayed-by-bad-lot-spy-kim-philby |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. Ganet e oa bet ar romantour [[William Golding]], bet gounezet gantñ ar priz Nobel lennegezh, e [[Sant Columb Minor]] e 1911, ha distreiñ a reas da veavañ e [[Truru|Truro]] eus 1985 betek e varv e 1993&lt;ref&gt;{{cite web|title=Biography of William Golding |publisher=William-Golding.co.uk |url=http://www.william-golding.co.uk/p_biography.html |access-date=11 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070317193534/http://www.william-golding.co.uk/p_biography.html |archive-date=17 March 2007 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;. [[D. H. Lawrence]] a vevas e Kerne-Veur e-pad ur prantad berr. Maget e oa [[Rosamunde Pilcher]] eno ivez, ha meur a istor skrivet ganti a c'hoarvez e Kerne-Veur.

====Barzhoniezh====
[[File:ForTheFallenPlaqueCornwall.jpg|thumb|Pladenn 'FOR THE FALLEN' gant beg-douar [[Din Pentir]] a-dreñv]]

Ar barzh [[John Betjeman|Sir John Betjeman]] a blije Kerne-Veur dezhañ forzh pegement hag e talc'h ur plas bras en e oberoù. Beziet eo e bered iliz Sant Enodoc, e [[Trebedrek]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=St Enodoc Church |publisher=RockInfo.co.uk |url=http://www.rockinfo.co.uk/daymer/stenochc.html |access-date=11 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613142651/http://www.rockinfo.co.uk/daymer/stenochc.html |archive-date=13 June 2007 }}&lt;/ref&gt;. 
Ar barzh [[Charles Causley]], a oa ganet e [[Lannstefan]] hag ar brudetañ eus barzhed Kerne-Veur eo moarvat. [[Jack Clemo]] ha [[A. L. Rowse]] a oa ivez Kerneveuriz brudet evit o barzhonegoù.
&lt;!--
The Rev. [[Robert Stephen Hawker|R. S. Hawker]] of Morwenstow wrote some poetry which was very popular in the Victorian period.&lt;ref&gt;*Woolf, Cecil (1965).&quot;Hawker of Morwenstow, 1803-1875.&quot;  ''[[The Book Collector]]'' 14 no 1 (spring): 62-71; 14 no 2 (summer): 202-211.&lt;/ref&gt;
The Scottish poet [[W. S. Graham]] lived in West Cornwall from 1944 until his death in 1986.&lt;ref&gt;{{cite web | title =William Sydney Graham | publisher =CPRW.com | url =http://www.cprw.com/Drexel/graham.htm | access-date =11 May 2007 | archive-url =https://web.archive.org/web/20070927215803/http://www.cprw.com/Drexel/graham.htm | archive-date =27 September 2007 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

The poet [[Laurence Binyon]] wrote &quot;For the Fallen&quot; (first published in 1914) while sitting on the cliffs between [[Pentire Head|Pentire Point]] and The Rumps and a stone plaque was erected in 2001 to commemorate the fact. The plaque bears the inscription &quot;FOR THE FALLEN / Composed on these cliffs, 1914&quot;. The plaque also bears below this the fourth stanza (sometimes referred to as [[Ode of Remembrance|&quot;The Ode&quot;]]) of the poem:
:They shall grow not old, as we that are left grow old
:Age shall not weary them, nor the years condemn&lt;!-- &quot;Condemn&quot; is in fact the correct word. See the talk page for more. 
:At the going down of the sun and in the morning
:We will remember them
--&gt;

====Oberennoù all====
Skrivet e oa un niver bras a pezhioù-c'hoari e gwerzennoù diwar-benn ar [[Pasion Jezuz|basion]] e Kerne-Veur evel an ''[[Ordinalia]]'' e-pad ar grennamzer. Kalz anezhe zo anavet hag o deus pourchaset titouroù prizius diwar-benn ar c'herneveureg. Gallout a reer menegiñ ivez ''[[Beunans Meriasek]]'' ha ''Bewnans Ke''. 

''Pascon agan Arluth'' (Pasion hon Aotrou) eo an oberenn glok koshañ e kerneveureg. Skrivet e oa er {{XIVvet kantved}}. 

''Sarmonioù Treagar'' eo ar c'hentañ skouer eus skridoù plaen e kerneveureg zo chomet betek ennomp. Un heuliad 12 sarmon katolik eo skrivet e saozneg ha troet gant [[John Tregear]] war-dro 1560,&lt;ref name=BSLA&gt;{{cite journal |author1=Jon Mills |title=Cornish Lexicography in the Twentieth Century: Standardisation and Divergence. |journal=Bulletin Suisse de Linguistique Appliquée |date=1999 |volume=69 |issue=1 |pages=45–57 |url=http://doc.rero.ch/record/20686/files/Mills_45-57.pdf |access-date=11 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Peswora Gradh Dedhyasow |url=https://www.kesva.org/sites/default/files/documents/KDL/kdl4a%20Dedhyasow.pdf |website=[[Kesva an Taves Kernewek]] |access-date=12 August 2021}}&lt;/ref&gt; ha staget oute un trizekvet hini ''Sakramant an Aoter'' skrivet gant un den all&lt;ref name=EB /&gt;. Daouzek eus an 13 sarmon e ''Homelies to be read within his diocese of London of all Parsons, vycars and curates'' skrivet gant [[Edmund Bonner]] e 1555 ; dek eus ar re skrivet gant [[John Harpsfield]], daou eus [[Henry Pendleton]]&lt;ref&gt;Daoust ma laka Chaudhri daou sarmon war gont un 'Oliver Pendilton' ez eo gwirheñveloc'h ez eo [[Henry Pendleton]], a oa kure dindan Bonner a skrivas anezhe.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Henry Pendleton |url=https://www.newadvent.org/cathen/11635a.htm |website=[[New Advent]] |access-date=11 August 2021}}&lt;/ref&gt;}} and one by Bonner himself)&lt;ref name=CH&gt;{{cite web |author1=Talat Chaudhri |title=A Description of the Middle Cornish Tregear Manuscript |url=https://pure.aber.ac.uk/portal/files/26120981/thesis.pdf |website=[[Aberystwyth University]] |access-date=11 August 2021 |pages=1–2 |date=2001}}&lt;/ref&gt; a oa lakaet e kerneveureg gant [[John Tregear]], hag a zo bremañ an oberenn vrasañ e skrid-plaen e kerneveureg&lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;{{cite web |title=Cornish literature |url=https://www.britannica.com/art/Cornish-literature |website=[[Encyclopedia Britannica]] |access-date=11 August 2021}}&lt;/ref&gt;.
Tregear ne oa ket un troer eus ar c'hentañ&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=R. Morton Nance |author1-link=Robert Morton Nance |title=Cornish Words in the Tregear MS. |journal=[[Zeitschrift für celtische Philologie]] |date=1954 |volume=24 |issue=1 |pages=1–5 |doi=10.1515/zcph.1954.24.1.1 |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/zcph.1954.24.1.1/pdf |access-date=11 August 2021}}&lt;/ref&gt; hag a rae alies gant gerioù amprestet digant ar saozneg pe gant kalkoù diwarnañ&lt;ref name=EB /&gt;. Hervez  [[Alan M. Kent|Alan Kent]] e oa marteze abalamour ma ne oa ket Tregear evit kaout soñj eus ar gerioù kevatal e kerneveureg abalamour d'an digresk bras en anaoudegezh hag er varregezh da gompren kerneveureg d'ar c'houlz-se, ha marteze e felle dezhañ reizhañ e skridoù diwezhatoc'h&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Lane Greene |title=Hebrew was the only language ever to be revived from extinction. There may soon be another |url=https://qz.com/969597/hebrew-was-the-only-language-ever-to-be-revived-from-extinction-there-may-soon-be-another/ |website=[[Quartz (publication)|Quartz]] |access-date=11 August 2021 |date=29 April 2017}}&lt;/ref&gt; Dizoloet e oa ar sarmonioù e miz Ebrel 1949 gant John Mackechnie e paperioù an tiegezh Puleston| e dastumad ar [[British Museum]]&lt;ref name=BSLA /&gt;.

[[Nicholas Boson]] (1624−1708) a skrivas teir zestenn e kerneveureg : ''Nebbaz gerriau dro tho Carnoack'' (Un nebeud gerioù diwar-benn ar c'herneveureg) etre 1675 ha 1708 ; ''Jowan Chy-an-Horth, py, An try foynt a skyans'' (Yoan Chyannor, pe, an tri foent a skiant), embannet gant [[Edward Lhuyd]] e 1707, daoust ma oa skrivet abretoc'h ; ha ''The Dutchess of Cornwall's Progress'', ul lodenn anezhi skrivet e saozneg, na anaver nemet tammoù anezhi bremañ. Bez eo an div gentañ an testennoù e skrid plaen e kerneveureg nemeto zo chomet eus ar {{XVIIvet kantved}}. Embannet e oa oberennoù Boson, gant re e vab [[John Boson]] hag e genderv [[Thomas Boson]] (1635–1719) e levr [[Oliver Padel]] : ''The Cornish writings of the Boson family'' (1975).&lt;ref&gt;''The Cornish writings of the Boson family: Nicholas, Thomas and John Boson, of Newlyn, circa 1660 to 1730'', Edited with translations and notes by O. J. Padel (Redruth: Institute of Cornish Studies, 1975) {{ISBN|0-903686-09-0}}&lt;/ref&gt;

&lt;!--
[[Colin Wilson]], a prolific writer who is best known for his debut work ''[[The Outsider (Colin Wilson)|The Outsider]]'' (1956) and for ''[[The Mind Parasites]]'' (1967), lived in [[Gorran Haven]], a small village on the southern Cornish coast. The writer [[D. M. Thomas]] was born in Redruth but lived and worked in Australia and the United States before returning to his native Cornwall. He has written novels, poetry, and other works, including translations from Russian.

[[Thomas Hardy]]'s drama ''The Queen of Cornwall'' (1923) is a version of the Tristan story; the second act of [[Richard Wagner]]'s opera ''[[Tristan und Isolde]]'' takes place in Cornwall, as do [[Gilbert and Sullivan]]'s operettas ''[[The Pirates of Penzance]]'' and ''[[Ruddigore]]''.

[[Clara Vyvyan]] was the author of various books about many aspects of Cornish life such as ''Our Cornwall''. She once wrote: &quot;The Loneliness of Cornwall is a loneliness unchanged by the presence of men, its freedoms a freedom inexpressible by description or epitaph. Your cannot say Cornwall is this or that. Your cannot describe it in a word or visualise it in a second. You may know the country from east to west and sea to sea, but if you close your eyes and think about it no clear-cut image rises before you. In this quality of changefulness have we possibly surprised the secret of Cornwall's wild spirit--in this intimacy the essence of its charm? Cornwall!&quot;.&lt;ref&gt;Quoted in Croxford, Bob (1993) ''From Cornwall with Love''. Mullion: Atmosphere; p. 22&lt;/ref&gt;
A level of ''[[Tomb Raider: Legend]]'', a game dealing with Arthurian Legend, takes place in Cornwall at a museum above King Arthur's tomb. The adventure game ''The Lost Crown'' is set in the fictional town of Saxton, which uses the Cornish settlements of Polperro, Talland and Looe as its model.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.darklingroom.co.uk/thelostcrown/realsaxton/|title=The 'Real' World of Saxton: From The Lost Crown|website=Darklingroom.co.uk|access-date=5 January 2019|archive-date=23 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423065722/http://www.darklingroom.co.uk/thelostcrown/realsaxton/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

The fairy tale [[Jack the Giant Killer]] takes place in Cornwall.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=English Fairy Tales - Jack the Giant-Killer (by Joseph Jacobs)|url=http://www.authorama.com/english-fairy-tales-21.html|access-date=2022-01-24|website=www.authorama.com}}&lt;/ref&gt;
--&gt;

=== Keginerezh ===
[[File:Cornish pasty - cut.jpeg|thumb|right|ur [[pasty]] eus Kerne-Veur]] 
Kelc'hiet eo Kernev-Veur war tri zu gant ar mor ha dourioù peskedus, ha dre se eo aes pourchas boued mor fresk eno. Brasañ porzh pesketa Breizh-Veur eo [[Newlyn]] hervez talvoudegezh ar pesked degaset ennañ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.objectiveone.com/client/media/media-611.htm |title=Objective One media release |publisher=Objectiveone.com |access-date=25 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714223641/http://www.objectiveone.com/client/media/media-611.htm |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;. Ur meuz pesked brudet eus ar vro eo ar ''[[Stargazy pie]]'', ur wastell gant pesked ma tifluk pennoù ar pesked a-dreuz kroust ar wastell, evel pa vijent o sellet ouzh ar stered. Fardet e vez ar wastell-se da vare festival [[Tom Bawcock's Eve]], met gallout a ra bezañ debret forzh pegoulz.

Brudet eo Kerne-Veur dreist-holl koulskoude evit e ''[[pasty|bpasties]]'', ur meuz saourus fardet gant toaz. Graet e vez alies ''oggies'' eus ar ''pasties'' er vro. Hiziv e vez fardet ar ''pasties'' gant ur gwarnisadur kig bevin, ognon, patatez ha [[ruta]] gant holen ha pebr gwenn, met gwezhall e vezent fardet gant traoù all ivez. ''Turmut, 'tates and mate'' (dle. &quot;ruta, patatez ha kig&quot;) a zeskriv ur gwarnisadur implijet stank gwezhall. Da skouer, ''pasties'' zo a veze gwarniset gant pour dreist-holl, hag ar ''pasty'' gant louzoù fin a oa ennañ beler, perisilh, ha chalotez&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alanrichards.org/cornish3.htm |title=Cornish recipe site |publisher=Alanrichards.org |date=25 February 2008 |access-date=25 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011061411/http://www.alanrichards.org/cornish3.htm |archive-date=11 October 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Gwezhall e veze graet ivez alies gant gwarnisadurioù sukret evel kaotigell, avaloù ha mouar, pruneoz pe kerez&lt;ref name=Martin&gt;{{Cite book| last=Martin | first=Edith | title=Cornish Recipes, Ancient &amp; Modern. 22nd edition, 1965|year=1929 }}&lt;/ref&gt;. 
&lt;!--
The wet climate and relatively poor soil of Cornwall make it unsuitable for growing many arable crops. However, it is ideal for growing the rich grass required for dairying, leading to the production of Cornwall's other famous export, [[clotted cream]]. This forms the basis for many local specialities including Cornish [[fudge]] and Cornish [[ice cream]]. Cornish clotted cream has [[Geographical indications and traditional specialities in the European Union|Protected Geographical Status]] under EU law,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://europa.eu.int/comm/agriculture/qual/en/uk_en.htm |title=Official list of British protected foods |publisher=Europa.eu.int |date=23 February 2009 |access-date=25 September 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050602042239/http://www.europa.eu.int/comm/agriculture/qual/en/uk_en.htm |archive-date=2 June 2005 }}&lt;/ref&gt; and cannot be made anywhere else. Its principal manufacturer is [[A. E. Rodda &amp; Son]] of Scorrier.

Local cakes and desserts include [[Saffron bun|Saffron cake]], [[Heavy cake|Cornish heavy (''hevva'') cake]], [[Cornish fairings]] biscuits, figgy 'obbin, [[Cream tea]] and whortleberry pie.&lt;ref&gt;Mason, Laura; Brown, Catherine (1999) ''From Bath Chaps to Bara Brith''. Totnes: Prospect Books&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pettigrew, Jane (2004) ''Afternoon Tea''. Andover: Jarrold&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fitzgibbon, Theodora (1972) ''A Taste of England: the West Country''. London: J. M. Dent&lt;/ref&gt;

There are also many types of beers brewed in Cornwall—those produced by [[Sharp's Brewery]], [[Skinner's Brewery]], Keltek Brewery and [[St Austell Brewery]] are the best known—including [[stout]]s, [[ale]]s and other beer types. There is some small scale production of wine, [[mead]] and [[cider]].
--&gt;

==Douaroniezh==
=== Kêrioù pennañ Kernev-Veur ===
[[Restr:CornwallKernowMappa.png|400px|right|thumb|Kartenn divyezhek Kernev-Veur : [[kerneveureg]]/saozneg ]] 
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;background:#efefef;&quot;
|----- bgcolor=#DDDDDD
! &amp;nbsp;&amp;nbsp;
! Kêr
! annezidi (2001)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nomisweb.co.uk/census/2011/ks101ew|title=KS101EW (Usual resident population) - Nomis - Official Labour Market Statistics|website=www.nomisweb.co.uk|access-date=2016-11-20}}&lt;/ref&gt;
! annezidi (2011)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nomisweb.co.uk/census/2011/ks101ew|title=KS101EW (Usual resident population) - Nomis - Official Labour Market Statistics|website=www.nomisweb.co.uk|access-date=2016-11-20}}&lt;/ref&gt;
!
|-
| align=&quot;right&quot; | 1 || [[Austol]]|| align=&quot;center&quot; | 22&amp;nbsp;658 || align=&quot;center&quot; | 25&amp;nbsp;447 
|-
| align=&quot;right&quot; | 2 || [[Pennsans]]|| align=&quot;center&quot; | 21&amp;nbsp;255|| align=&quot;center&quot; | 19&amp;nbsp;872
|-
| align=&quot;right&quot; | 3 || [[Truru]] (pe Tryverow), kêr-benn Kernev-Veur || align=&quot;center&quot; | 20&amp;nbsp;920 || align=&quot;center&quot; | 23&amp;nbsp;041
|-
| align=&quot;right&quot; | 4 || [[Aberfala]] (Gant [[Pennrynn]]) || align=&quot;center&quot; | 28&amp;nbsp;801 || align=&quot;center&quot; | 31&amp;nbsp;988
|-
| align=&quot;right&quot; | 5 || [[Kammbronn]]|| align=&quot;center&quot; |	20&amp;nbsp;010
|-
| align=&quot;right&quot; | 6 || [[Tewynn Pleustri]] ([[Kerneveureg Unvan|KU]]: ''Por Lestri'')|| align=&quot;center&quot; | 19&amp;nbsp;562  || align=&quot;center&quot; | 20&amp;nbsp;189 
|-
| align=&quot;right&quot; | 7 || [[Essa]]|| align=&quot;center&quot; | 14&amp;nbsp;124  || align=&quot;center&quot; | 15&amp;nbsp;566 
|-
| align=&quot;right&quot; | 8 || [[Bosvenegh]]|| align=&quot;center&quot; | 12&amp;nbsp;778  || align=&quot;center&quot; |14&amp;nbsp;614 
|-
| align=&quot;right&quot; | 9 || [[Rysrudh]] (gant [[Kammbronn]])|| align=&quot;center&quot; | 39&amp;nbsp;937  || align=&quot;center&quot; |42&amp;nbsp;690
|-
| align=&quot;right&quot; | 10 || [[Hellys]]|| align=&quot;center&quot; | 10&amp;nbsp;578  || align=&quot;center&quot; |12&amp;nbsp;184
|-
|}

=== Kehentiñ gant Breizh ===

Bez' ez eus meur a zoare da vont a [[Breizh|Vreizh]] da Gernev-Veur :
* '''aerlinennoù''' zo e-pad an hañv etre [[Tewynn Pleustri]] ha [[Sant-Brieg]] ; aerlinennoù all zo eus [[Brest]] ha [[Roazhon]] da [[Exeter]] ha n'eo ket re bell diouzh Kernev-Veur ;
* '''morlinennoù''' zo ivez etre [[Rosko]] ha [[Plymouth]].

===Mengleuzerezh ar staen===
[[Image:Trevithick1803Locomotive.jpg|thumb|Mekanik dre aezhenn [[Richard Trevithick]].]]
E-pad ur prantad eo bet Kerneveuriz ar gwellañ arbennigourien war ar mengleuziañ hag e voe savet ur skol mengleuziañ e Kerne-Veur e 1888. A-vuzul ma'z ae bourvezioù staen war vihanaat e tivroas kalz Kerneveuriz da vroioù all evel Amerika, Aostralia, Zeland-Nevez ha suafrika el lec'h ma oa klask war tud arroutet evelto. Hervez lavar ar bobl forzh pelec'h ez afec'h er bed, pa welit un toull en douar, e kavoc'h ur C'herneveurad en deun anezhañ{{Daveoù a vank}}. Meur a c'her kerneveurek a denn d'ar mengleuzioù a zo implijet e geriaoueg ar mengleuzioù e saozneg, evel ''costean'', ''gunnies'', ha ''vug''.

Hiziv avat n'eus mengleuz staen ebet ken e Kerne-Veur. 
E 2019, ''Strongbow Exploration'', ur gompagnunezh mengleuziañ kanadian, a embannas e oa e sell da sevel ur mengleuz staen e [[Bal Crofty Soth]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Strongbow reviving age-old Cornwall tin mining tradition |url=https://www.mining-journal.com/resourcestocks/resourcestocks/1362275/strongbow-reviving-age-old-cornwall-tin-mining-tradition |publisher=Mining Journal |access-date=13 May 2019}}&lt;/ref&gt;. 

Abaoe diskar ar mengleuzioù staen, al labour-douar, hag ar peskerezh eo deut ar vro da zepantout eus an touristerezh. Kerne-Veur zo unan eus al lodennoù paourañ eus Kornôg Europa.

==Levrlennadur==
*{{en}} Trelawny, Petroc. ''Trelawny's Cornwall – A Journey Through Western Lands''. London : Weidenfield &amp; Niolson, 2024 {{ISBN|978-1-4746-2509-8}}

==Liammoù diavaez==
* {{en}} {{kw}} [https://www.globalcornish.com/ Global Cornish / Kernewek Ollvysel]
==Notennoù==
{{Daveoù|bannoù=2}}
{{Kerneveur}}
{{Keltia}}

[[Rummad:Kernev-Veur]]
[[Rummad:Rouantelezh-Unanet]]</text>
      <sha1>fgf9qd7fewryemuvb8yoojpux1vd8du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ceuta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26333</id>
    <revision>
      <id>2197593</id>
      <parentid>2197231</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T09:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2035" sha1="jg90tpjvtujkozwyp259reqoiivemfc" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Perejil-neutral.png|thumb|right|300px|Kartenn Ceuta, e spagnoleg]]

'''Ceuta''' ([[spagnoleg]], distaget [θeuta]), pe '''Sabtah''' (en [[arabeg]]: '''سبتة''', distaget [sabta] en [[arabeg]] klasel ha [sebta] er vro) zo ur gêr dalc’het gant [[Spagn]] en [[Norzhafrika|Afrika an Norzh]], [[enklozadur|damenklozet]] e [[Maroko]], war vord ar [[Mor Kreizdouar]]. Evit [[Maroko]] ez eo ul lodenn eus e diriad, trevadennet gant Spagn. Ur gêr emren eo Ceuta, enni war-dro 75 000 a annezidi. Komzet e vez arabeg, [[tarifiteg|berbereg]], spagnoleg hag un tammig galleg e kêr.

Ul lec’h a bouez eo Ceuta hag a-gozh eo annezet. E dalc’h ar [[Fenikianed]], ar [[Henroma|Romaned]], ar [[Wizigoted]] eo bet ([[Kont Juluan]]). E-pad meur a gantved eo bet ur porzh eus an [[Impalaeriezh roman ar Reter|Impalaeriezh vizantat]], a-raok bezañ aloubet gant ar [[Portugal|Bortugaliz]] e [[1415]], ha tremen dindan yev Spagn e [[1580]]. Abaoe eo chomet dindan veli Spagn. E [[1995]] e oa bet roet da Ceuta, evel d’he c’hoar [[Melilla]], ur statud a gêr emren. 

== Enkadennoù enbroañ ==
D'an noz etre ar 16 hag ar 17 a viz Mae 2021 e voe treuzet an harzoù etre Spagn ha Maroko gant miliadoù a Varokaned.  Tamallet eo bet Maroko da vezañ devoudet an enkadenn-se, rak e fin miz Ebrel e oa bet degemeret e Bro-Spagn [[Brahim Ghali]], penn an [[Talbenn Polisario]], ul luskad dizalc'hour eus [[Sahara ar C'hornôg]], evit bezañ prederiet ouzh ar [[COVID-19|C'hovid-19]].

D'an 30 a viz Gouere 2026 eo bet aloubet Ceuta gant etre 50 000 ha 60 000 den o tont dre ar mor pe an douar eus [[Fnideq]] e Maroko, ur gêr nes. An enkadenn nevez-se en deus devoudet tabut etre ar gouarnamantoù europat ha gouarnamant [[Pedro Sánchez]], kentañ ministr Bro-Spagn. Sinet ez eus bet ul lizher gant 22 Stad eus [[Unaniezh Europa]] evit goulenn ma vefe kreñvaet harzoù diavaez Europa.

== Gwelet ivez ==
[[Plaza de soberanía]]

{{Rannoù melestradurel Spagn}}
{{Broioù spagnolek}}

[[Rummad:Kêrioù Spagn]]
[[Rummad:Kêrioù emren]]</text>
      <sha1>jg90tpjvtujkozwyp259reqoiivemfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197595</id>
      <parentid>2197593</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T09:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2051" sha1="saueorhtvw3iiara69oivfoq97n5pr7" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Perejil-neutral.png|thumb|right|300px|Kartenn Ceuta, e spagnoleg]]

'''Ceuta''' ([[spagnoleg]], distaget [θeuta]), pe '''Sabtah''' (en [[arabeg]]: '''سبتة''', distaget [sabta] en [[arabeg]] klasel ha [sebta] er vro) zo ur gêr dalc’het gant [[Spagn]] en [[Norzhafrika|Afrika an Norzh]], [[enklozadur|damenklozet]] e [[Maroko]], war vord ar [[Mor Kreizdouar]]. Evit [[Maroko]] ez eo ul lodenn eus e diriad, trevadennet gant Spagn. Ur gêr emren eo Ceuta, enni war-dro 75 000 a annezidi. Komzet e vez arabeg, [[tarifiteg|berbereg]], spagnoleg hag un tammig galleg e kêr.

Ul lec’h a bouez eo Ceuta hag a-gozh eo annezet. E dalc’h ar [[Fenikianed]], ar [[Henroma|Romaned]], ar [[Wizigoted]] eo bet ([[Kont Juluan]]). E-pad meur a gantved eo bet ur porzh eus an [[Impalaeriezh roman ar Reter|Impalaeriezh vizantat]], a-raok bezañ aloubet gant ar [[Portugal|Bortugaliz]] e [[1415]], ha tremen dindan yev Spagn e [[1580]]. Abaoe eo chomet dindan veli Spagn. E [[1995]] e oa bet roet da Ceuta, evel d’he c’hoar [[Melilla]], ur statud a gêr emren. 

== Enkadennoù enbroañ ==
D'an noz etre ar 16 hag ar 17 a viz Mae 2021 e voe treuzet an harzoù etre Spagn ha Maroko gant miliadoù a Varokaned.  Tamallet eo bet Maroko da vezañ devoudet an enkadenn-se, rak e fin miz Ebrel e oa bet degemeret e Bro-Spagn [[Brahim Ghali]], penn an [[Talbenn Polisario]], ul luskad dizalc'hour eus [[Sahara ar C'hornôg]], evit bezañ prederiet ouzh ar [[COVID-19|C'hovid-19]].

D'an 30 a viz Gouere 2026 eo bet aloubet Ceuta gant etre 50 000 ha 60 000 den o tont dre ar mor pe an douar eus [[Fnideq]] e Maroko, ur gêr nes. An enkadenn nevez-se en deus devoudet tabut etre ar gouarnamantoù europat ha gouarnamant [[Pedro Sánchez]], kentañ ministr Bro-Spagn. Sinet ez eus bet ul lizher gant 22 Stad eus [[Unaniezh Europa]] evit goulenn ma vefe kreñvaet harzoù diavaez Europa.

== Gwelet ivez ==
* [[Melilla]]
* [[Plaza de soberanía]]

{{Rannoù melestradurel Spagn}}
{{Broioù spagnolek}}

[[Rummad:Kêrioù Spagn]]
[[Rummad:Kêrioù emren]]</text>
      <sha1>saueorhtvw3iiara69oivfoq97n5pr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47765</id>
    <revision>
      <id>2197594</id>
      <parentid>2151388</parentid>
      <timestamp>2026-08-06T09:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1580" sha1="c6avighj82a5wrg35aqbtswk6ntw1iz" xml:space="preserve">[[Skeudenn:Melilla es.png|thumb|250px|Kartenn Melilla, e spagnoleg]]
'''Melilla''' (''Melilla'' e [[spagnoleg]], '''مليلية''' ''Maliliyah'' en [[arabeg]], ''Tamlit'' e [[tarifiteg|berbereg]]) zo ur gêr dalc’het gant [[Spagn]] en arvor [[Norzhafrika|Afrika an Norzh]], [[enklozadur|damenklozet]] e [[Maroko]], war vord ar [[Mor Kreizdouar]]. Evit [[Maroko]] ez eo ul lodenn eus he ziriad, trevadennet gant Spagn, evel [[Ceuta]] hag an enezennoùigoù spagnat zo a-hed aod hanternoz Maroko, anvet [[Plaza de soberanía|Plazas de soberanía]]. Ur gêr emren eo Melilla, abaoe 1995, enni war-dro 70 000 a annezidi. Komzet e vez [[tarifiteg|berbereg ar Rif]] gant ar braz eus an dud e kêr hag ivez arabeg, spagnoleg hag un tammig galleg.

E dalc’h ar [[Fenikianed]], ar [[Henroma|Romaned]], ar [[Vandaled]], ar [[Wizigoted]]... eo bet Melilla. E-pad ur pennad e oa bet ur porzh eus an [[Impalaeriezh roman ar Reter|Impalaeriezh vizantat]], a-raok bezañ ul lodenn eus rouantelezhioù arab Maroko. Aloubet e oa bet gant Spagn e [[1497]]. Abaoe eo chomet dindan beli ar vro-se. E [[1995]] e oa bet roet da v-[[Melilla]], evel da gêr [[Ceuta]], ur statud a gêr emren. 

Ur bern repuidi eus broioù Afrika a glask dont da v-Melilla, evit gallout mont e-barzh [[Unaniezh Europa]] da c'houde. 

== Liamm diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20151218143233/http://www.melilla.es/ Ciudad Autónoma de Melilla]

== Gwelet ivez ==
* [[Ceuta]]
* [[Plaza de soberanía]]

{{Rannoù melestradurel Spagn}}
{{Broioù spagnolek}}

[[Rummad:Kêrioù Spagn]]
[[Rummad:Kêrioù emren]]</text>
      <sha1>c6avighj82a5wrg35aqbtswk6ntw1iz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Degemer/Keleier</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84351</id>
    <revision>
      <id>2197567</id>
      <parentid>2197237</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>nevesaat</comment>
      <origin>2197567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="ssfmctuutjj54sfeaeywklx5kkwj81q" xml:space="preserve">Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:260406-MITIN-KEIKO-PIURA-064 (cropped).jpg|150px|right|Keiko Fujimori]]
* [[3 a viz Eost]] : en [[Hungaria]] eo serret [[kreizenn nukleel]] nemeti ar vro, e [[Paks]], abalamour m'eo erru re izel live an dour en [[Danav]].
* [[30 a viz Gouere]] : milieroù a dud eus [[Maroko]] a erru dre ar mor e [[Ceuta]], ur gêr [[Spagn|spagnol]] [[enklozadur|enklozet]] e [[Maroko]].
* [[28 a viz Gouere]] : dont a ra [[Keiko Fujimori]] (''skeudenn'') da vezañ prezidantez [[Perou]].
* [[28 a viz Gouere]] : [[kren-douar]] e kreisteiz [[Japan]], en enezenn [[Kyūshū]].
* [[26 a viz Gouere]] : gant [[Tadej Pogačar]] ez a ar maout e [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn]].
* [[26 a viz Gouere]] : e [[Chile]] eo bet harzet Nelson Haase, unan eus drouklazherien [[Víctor Jara]].
* [[25 a viz Gouere]] : [[Tagadenn Pride Berlin 2026|gwalldaol islamour e-kerzh Pride Berlin]], lazhet ez eus bet ur vaouez ha gloazet 29 den all.
* [[20 a viz Gouere]] :  er [[Rouantelezh-Unanet]], [[Andy Burnham]] a gemer plas [[Keir Starmer]] e penn  [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] ha [[Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet|kentañ-ministr]] ar vro goude un dilennadeg diabarzh.
* [[19 a viz Gouere]] : trec'h eo skipailh [[mell-droad]] [[Spagn]] a-enep hini ([Arc'hantina]] ha mont a ra ar maout ganto e [[Kib vell-droad ar bed 2026]].
* [[9 Gouere|9-12 a viz Gouere]] : trizek den zo lazhet e [[tan-gwall|tanioù-gwall]] e [[proviñs Almería]] e kreisteiz [[Spagn]].

{{diac'hubiñ}} 
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ssfmctuutjj54sfeaeywklx5kkwj81q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sant Koneri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115000</id>
    <revision>
      <id>2197572</id>
      <parentid>2188152</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2197572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2353" sha1="q4zbz8unwglwbs4dypsw7lqy57q51ew" xml:space="preserve">'''Sant Koneri''' a oa ur manac'h brezhon er VIvet kantved, mab da Santez [[Elibouban (santez)|Libouban]].

Enoret eo e [[Plougouskant]], e Treger, hag [[Sant-Goneri]], e [[Bro-Gwened]]. 

[[Restr:Plougrescant st gonery.jpg|thumb|Chapel Koneri hag he zour kamm. {{XVvet kantved}}-{{XVIvet kantved}}]]

==Kantikoù==
Meur a gantik zo dezhañ ha d'e vamm, ha daou zo kanet gant [[Anne Auffret]] en he fladenn '' [[Les plus Beaux cantiques de Bretagne]]'', embannet gant [[Coop Breizh]], ha skrivet eo ar c'homzoù el levrig da-heul. 
*war golo ar bladenn : KANTIK SANT GONERI, hogen KANTIK ENN ENOR DA ZANT KONERI el levrig,
*war golo ar bladenn : RELEGO SANT GONERY, skrivet heñvel el levrig.

==Brud==
Brudet e oa ar sant e [[kanton Landreger]] ha war-dro [[Pondivi]]. Meur a iliz, chapel, kalvar, a oa bet savet en enor dezhañ. Mesket eo bet e anv gant sant [[Koneg]], [[eskob Kemper]]. 

Hervez ur vojenn, a vefe da wiriañ, e vefe roet an anv-bihan c'hoazh e-touez diskennidi Bretoned Shanghai e Sina.

&lt;!--
Son culte fut très intense dans la région de Tréguier et de Pontivy. Des comptes paroissiaux des XVIet siècle révélent l'existence de plusieurs églises, chapelles, oratoires, calvaires lui étant consacrés. Ces manuscrits et leurs différentes orthographes ont égaré les chercheurs du début XXe siècle. Il fut confondu avec Saint Connec, évêque de Quimper, Conec, Connec, Gonner, pour arriver à Gonnery. Dom Lobineau, en 1725, signale une paroisse de 837, San-Eli Vénéres, dont Saint Gonnery aurait été le patron. Des traces de fêtes votives remontent à 1787. Les remembrements des paroisses après la Révolution, font disparaître quelque peu le culte de ce saint.

Actuellement il reste le saint patron de Plougrescant dont l'église abrite ses cendres. 

Non loin de là, à Porz Bugale, la grève est dominée par le Roc'h Cawen (rocher de Goneri) près de la grotte où le saint abritait ses moutons. Une fontaine du XVe siècle porte son nom.

Le nom de la commune de Tregonneau vient du breton Treb (le village) et de Gonneau (Goneri), paroisse de 1461[pas clair].--&gt;

==Lec'hanvioù==
*[[Sant-Goneri]], kumun er [[Mor-Bihan]]

==Liamm diavaez==
*[https://web.archive.org/web/20160617184554/http://plougrescant.fr/IMG/pdf/kelo_no8.pdf Kelo Plougouskant Gwengolo 2011, p. 4] {{fr}}

[[Rummad:Sent Breizh|Koneri]]</text>
      <sha1>q4zbz8unwglwbs4dypsw7lqy57q51ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kampionad makedonian an echedoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>165930</id>
    <revision>
      <id>2197586</id>
      <parentid>2197521</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juan carlos perez rodriguez</username>
        <id>80737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kampionad ar maouezi */</comment>
      <origin>2197586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7665" sha1="bk30gn6w5jbz15y3j2iksy8bxubtv01" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad makedonian an echedoù''' eo  kampionad an [[echedoù]] e [[Makedonia]]. Aozet e vez abaoe 1946. E [[1992]] e tarzhas Yougoslavia, krouet e voe stadoù nevez ha ne voe ket aozet [[Kampionad yougoslaviat an echedoù]] ken. Savet e voe kampionadoù broadel er stadoù nevez :  [[Kampionad bosniat an echedoù|Bosnia ha Herzegovina]], [[Kampionad kroatiat an echedoù|Kroatia]], Makedonia, [[Kampionad slovenat an echedoù|Slovenia]] ha [[Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù|
Republik Kevreadel Yougoslavia]], hag, en dibenn e voe savet ar stad [[Kampionad montenegrat an echedoù|montenegrat]], dispartiet diouzh [[Kampionad serb an echedoù|Serbia]]. 
== Republik Sokialour Makedonia ==
E [[1946]] e voe aozet ar c’hampionad kentañ, trec'h e voe [[Pavle Bidev]] &lt;ref&gt;{{en}}[https://old.chesstempo.com/gamedb/player/237430 Chesstempo]&lt;/ref&gt;{{,}}
&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.365chess.com/players/Pavle_Bidev 365chess.com]&lt;/ref&gt; ; etre 1946 ha [[1955]] e voe kampion peder gwezh. Gant Jovan Sofrevski&lt;ref&gt;{{en}} [https://old.chesstempo.com/gamedb/player/246126 Chesstempo]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Jovan_Sofrevski 365chess.com]&lt;/ref&gt; ez eas an titl c'hwezek gwezh. Risto Nicevski a oa ugent vloaz hepken pa voe trec'h e [[1966]], ar c’hampion yaouankañ e voe&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/player/risto_nicevski.html Chessgames]&lt;/ref&gt;{{,}}
&lt;ref&gt;{{en}}[https://old.chesstempo.com/gamedb/player/243622 Chesstempo]&lt;/ref&gt;, kampion e voe peder gwezh c’hoazh.


{|class=&quot;wikitable&quot;
! # !! Bloaz !! Kampion
|-
| 1 || 1946 || rowspan=2|[[Pavle Bidev]]
|-
| 2 || 1947
|-
| 3 || 1948 || rowspan=2|[[Georgi Polyakov]]
|-
| 4 || 1949-'''A'''
|-
| 5 || 1949-'''B''' || [[Todor Kukinski]]
|-
| 6 || 1950 || [[Dragoljub Janosevic]]
|-
| 7 || 1951 || [[Blagoja Sotirovski]]
|-
| 8 || 1952 || [[Pavle Bidev]]
|-
| 9 || 1953 || rowspan=2|[[Blagoja Sotirovski]]
|-
| 10 || 1954
|-
| 11 || 1955 || [[Kiro Danov]]
|-
| 12 || 1956 || [[Jovan Sofrevski]] - [[Pavle Bidev]]
|-
| 13 || 1957 || [[Evgenie Martinovski]]
|-
| 14 || 1958 || rowspan=6|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 15 || 1959 
|-
| 16 || 1960
|-
| 17 || 1961
|-
| 18 || 1962
|-
| 19 || 1963 
|-
| 20 || 1964 || [[Boris Ilievski]]
|-
| 21 || 1965 || [[Vasil Panov]]
|-
| 22 || 1966 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 23 || 1967 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 24 || 1968 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 25 || 1969 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 26 || 1970 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 27 || 1971 || rowspan=2|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 28 || 1972
|-
| 29 || 1973 || [[Risto Kizov]]
|-
| 30 || 1974 || [[Vancho Georgievski]]
|-
| 31 || 1975 || rowspan=2|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 32 || 1976 
|-
| 33 || 1977 || [[Dusan Davchevski]]
|-
| 34 || 1978 || [[Stevcho Georgievski]]
|-
| 35 || 1979 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 36 || 1980 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 37 || 1981 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 38 || 1982 || [[Dusan Davchevski]]
|-
| 39 || 1983 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 40 || 1984 || [[Pance Zahariev]]
|-
| 41 || 1985 || [[Nikola Dimovski]]
|-
| 42 || 1986 || rowspan=2|[[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 43 || 1987
|-
| 44 || 1988 || [[Rolando Kutirov]]
|-
| 45 || 1989 || [[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 46 || 1990 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 47 || 1991 || [[Nikola Dimovski]]
|- 
|}

== Republik Makedonia ==
&lt;gallery&gt;
Zvonko Stanojoski 2013.jpg|Zvonko Stanojoski, kampion e 1992, 2003, 2005 ha 2006.
&lt;/gallery&gt;
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! # !! Bloaz !! Kampion
|-
| 1 || 1992 || [[Zvonko Stanojoski]]
|- 
| 2 || 1993 || [[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 3 || 1994 || [[Rolando Kutirov]]
|- 
| 4 || 1995 ||[[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 5 || 1996 || [[Dragoljub Jacimović]]
|-
| 6 || 1997 ||[[Trajče Nedev]]
|- 
| 7 || 1998 ||[[Dragoljub Jacimović]]
|-
| 8 || 1999 || [[Toni Kiroski]]
|-
| 9 || 2000 ||[[Trajče Nedev]]
|-
| 10 || 2001 || Vanco Stamenkov
|-
| 11 || 2002 || Nikola Mitkov
|-
| 12 || 2003 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|-
| 13 || 2004 ||[[Nikola Vasovski]]
|-
| 14 || 2005 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|-
| 15 || 2006 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|- 
| 16 || 2007 || [[Vladimir Georgiev]]
|-
| 17 || 2008 || [[Riste Menkinoski]]
|-
| 18 || 2009 ||[[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 19 || 2010 ||Filip Pančevski
|-
| 20 || 2011 ||[[Trajče Nedev]]
|-
| 21 || 2012 || Filip Pančevski   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr77774.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|- 
| 22 || 2013 || Vlatko Bogdanovski   &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr106010.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 23 || 2014 || Filip Pančevski   &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr143606.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXIII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 24 || 2015 || Zvonko Stanojoski    &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr181456.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXIV.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 25 || 2016 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr226770.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXV.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 26 || 2017 || [[Georgi Filev]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr290626.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXVI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 27 || 2018 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr397410.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXVII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 28 || 2019 || [[Kiril Georgiev]]   &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr439859.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXVIII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 29 || 2021 || [[Filip Mihov]]    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr568405.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO   XXIX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 30 || 2022 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr626695.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 31 || 2023 || Zvonsko Stanojoski    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr756265.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXXI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 32 || 2024 ||[[Toni Lazov]]       &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr928897.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO   XXXII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Kampionad ar maouezi ==
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Bloaz !! Kampion
|-
| 2008 || [[Gabriela Koskoska]]
|-
| 2011 || [[Gabriela Koskoska]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr54371.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO    Kampionad makedonian ayollar 2011]&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || [[Ivana Manova]] &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr461169.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO  Kampionad makedonian ayollar 2019]&lt;/ref&gt;
|-
| 2022 || [[Monika Stojkovska]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr627965.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO  Kampionad makedonian ayollar 2022]&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || [[Monika Stojkovska]]    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr758408.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO   Kampionad makedonian ayollar 2023]&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || [[Gabriela Koskoska]]&lt;ref name=&quot;2024champ&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.slobodenpecat.mk/en/gabriela-koskoska-i-toni-lazov-od-alkaloid-se-novite-makedonski-shampioni-vo-shah/|title=Gabriela Koskoska and Toni Lazov from Alkaloid are the new Macedonian chess champions}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Pennadoù kar ==
* [[Kampionad bosniat an echedoù]]
* [[Kampionad kroatiat an echedoù]]
* [[Kampionad montenegrat an echedoù]]
* [[Kampionad serb an echedoù]]
* [[Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù]]
* [[Kampionad slovenat an echedoù]]
* [[Kampionad yougoslaviat an echedoù]]
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20190406095014/http://www.chess.com.mk/ Chess.com.mk]
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Makedonia]]</text>
      <sha1>bk30gn6w5jbz15y3j2iksy8bxubtv01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197587</id>
      <parentid>2197586</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T20:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Juan carlos perez rodriguez</username>
        <id>80737</id>
      </contributor>
      <comment>/* Republik Makedonia */</comment>
      <origin>2197587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8181" sha1="0w2m29uvqh3262oocbw0kzttqk6ed3i" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Kampionad makedonian an echedoù''' eo  kampionad an [[echedoù]] e [[Makedonia]]. Aozet e vez abaoe 1946. E [[1992]] e tarzhas Yougoslavia, krouet e voe stadoù nevez ha ne voe ket aozet [[Kampionad yougoslaviat an echedoù]] ken. Savet e voe kampionadoù broadel er stadoù nevez :  [[Kampionad bosniat an echedoù|Bosnia ha Herzegovina]], [[Kampionad kroatiat an echedoù|Kroatia]], Makedonia, [[Kampionad slovenat an echedoù|Slovenia]] ha [[Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù|
Republik Kevreadel Yougoslavia]], hag, en dibenn e voe savet ar stad [[Kampionad montenegrat an echedoù|montenegrat]], dispartiet diouzh [[Kampionad serb an echedoù|Serbia]]. 
== Republik Sokialour Makedonia ==
E [[1946]] e voe aozet ar c’hampionad kentañ, trec'h e voe [[Pavle Bidev]] &lt;ref&gt;{{en}}[https://old.chesstempo.com/gamedb/player/237430 Chesstempo]&lt;/ref&gt;{{,}}
&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.365chess.com/players/Pavle_Bidev 365chess.com]&lt;/ref&gt; ; etre 1946 ha [[1955]] e voe kampion peder gwezh. Gant Jovan Sofrevski&lt;ref&gt;{{en}} [https://old.chesstempo.com/gamedb/player/246126 Chesstempo]&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/players/Jovan_Sofrevski 365chess.com]&lt;/ref&gt; ez eas an titl c'hwezek gwezh. Risto Nicevski a oa ugent vloaz hepken pa voe trec'h e [[1966]], ar c’hampion yaouankañ e voe&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/player/risto_nicevski.html Chessgames]&lt;/ref&gt;{{,}}
&lt;ref&gt;{{en}}[https://old.chesstempo.com/gamedb/player/243622 Chesstempo]&lt;/ref&gt;, kampion e voe peder gwezh c’hoazh.


{|class=&quot;wikitable&quot;
! # !! Bloaz !! Kampion
|-
| 1 || 1946 || rowspan=2|[[Pavle Bidev]]
|-
| 2 || 1947
|-
| 3 || 1948 || rowspan=2|[[Georgi Polyakov]]
|-
| 4 || 1949-'''A'''
|-
| 5 || 1949-'''B''' || [[Todor Kukinski]]
|-
| 6 || 1950 || [[Dragoljub Janosevic]]
|-
| 7 || 1951 || [[Blagoja Sotirovski]]
|-
| 8 || 1952 || [[Pavle Bidev]]
|-
| 9 || 1953 || rowspan=2|[[Blagoja Sotirovski]]
|-
| 10 || 1954
|-
| 11 || 1955 || [[Kiro Danov]]
|-
| 12 || 1956 || [[Jovan Sofrevski]] - [[Pavle Bidev]]
|-
| 13 || 1957 || [[Evgenie Martinovski]]
|-
| 14 || 1958 || rowspan=6|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 15 || 1959 
|-
| 16 || 1960
|-
| 17 || 1961
|-
| 18 || 1962
|-
| 19 || 1963 
|-
| 20 || 1964 || [[Boris Ilievski]]
|-
| 21 || 1965 || [[Vasil Panov]]
|-
| 22 || 1966 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 23 || 1967 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 24 || 1968 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 25 || 1969 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 26 || 1970 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 27 || 1971 || rowspan=2|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 28 || 1972
|-
| 29 || 1973 || [[Risto Kizov]]
|-
| 30 || 1974 || [[Vancho Georgievski]]
|-
| 31 || 1975 || rowspan=2|[[Jovan Sofrevski]]
|-
| 32 || 1976 
|-
| 33 || 1977 || [[Dusan Davchevski]]
|-
| 34 || 1978 || [[Stevcho Georgievski]]
|-
| 35 || 1979 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 36 || 1980 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 37 || 1981 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 38 || 1982 || [[Dusan Davchevski]]
|-
| 39 || 1983 || [[Risto Nichevski]]
|-
| 40 || 1984 || [[Pance Zahariev]]
|-
| 41 || 1985 || [[Nikola Dimovski]]
|-
| 42 || 1986 || rowspan=2|[[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 43 || 1987
|-
| 44 || 1988 || [[Rolando Kutirov]]
|-
| 45 || 1989 || [[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 46 || 1990 || [[Jovan Sofrevski]]
|-
| 47 || 1991 || [[Nikola Dimovski]]
|- 
|}

== Republik Makedonia ==
&lt;gallery&gt;
Zvonko Stanojoski 2013.jpg|Zvonko Stanojoski, kampion e 1992, 2003, 2005 ha 2006.
&lt;/gallery&gt;
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! # !! Bloaz !! Kampion
|-
| 1 || 1992 || [[Zvonko Stanojoski]]
|- 
| 2 || 1993 || [[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 3 || 1994 || [[Rolando Kutirov]]
|- 
| 4 || 1995 ||[[Vlatko Bogdanovski]]
|-
| 5 || 1996 || [[Dragoljub Jacimović]]
|-
| 6 || 1997 ||[[Trajče Nedev]]
|- 
| 7 || 1998 ||[[Dragoljub Jacimović]]
|-
| 8 || 1999 || [[Toni Kiroski]]
|-
| 9 || 2000 ||[[Trajče Nedev]]
|-
| 10 || 2001 || Vanco Stamenkov
|-
| 11 || 2002 || Nikola Mitkov
|-
| 12 || 2003 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|-
| 13 || 2004 ||[[Nikola Vasovski]]
|-
| 14 || 2005 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|-
| 15 || 2006 ||[[Zvonko Stanojoski]]
|- 
| 16 || 2007 || [[Zvonko Stanojoski]] &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr8045.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  XVI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 17 || 2008 || [[Riste Menkinoski]] &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr14543.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  XVII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 18 || 2009 ||[[Vlatko Bogdanovski]] &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr23863.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  XVIII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 19 || 2010 ||Filip Pančevski &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr36295.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  XIX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 20 || 2011 ||[[Trajče Nedev]] &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr47999.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO  XX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 21 || 2012 || Filip Pančevski   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr77774.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|- 
| 22 || 2013 || Vlatko Bogdanovski   &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr106010.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 23 || 2014 || Filip Pančevski   &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr143606.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXIII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 24 || 2015 || Zvonko Stanojoski    &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr181456.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXIV.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 25 || 2016 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr226770.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXV.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 26 || 2017 || [[Georgi Filev]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr290626.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXVI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 27 || 2018 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr397410.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;flag=30&amp;SNode=SO   XXVII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 28 || 2019 || [[Kiril Georgiev]]   &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr439859.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXVIII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 29 || 2021 || [[Filip Mihov]]    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr568405.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO   XXIX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 30 || 2022 || Filip Pančevski    &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr626695.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXX.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 31 || 2023 || Zvonsko Stanojoski    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr756265.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO    XXXI.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
| 32 || 2024 ||[[Toni Lazov]]       &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr928897.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO   XXXII.Kampionad makedonian]&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Kampionad ar maouezi ==
:{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Bloaz !! Kampion
|-
| 2008 || [[Gabriela Koskoska]]
|-
| 2011 || [[Gabriela Koskoska]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr54371.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;SNode=SO    Kampionad makedonian ayollar 2011]&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || [[Ivana Manova]] &lt;ref&gt;[https://s3.chess-results.com/tnr461169.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO  Kampionad makedonian ayollar 2019]&lt;/ref&gt;
|-
| 2022 || [[Monika Stojkovska]]   &lt;ref&gt;[https://s2.chess-results.com/tnr627965.aspx?lan=2&amp;art=4&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO  Kampionad makedonian ayollar 2022]&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || [[Monika Stojkovska]]    &lt;ref&gt;[https://s1.chess-results.com/tnr758408.aspx?lan=2&amp;art=1&amp;turdet=YES&amp;SNode=SO   Kampionad makedonian ayollar 2023]&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || [[Gabriela Koskoska]]&lt;ref name=&quot;2024champ&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.slobodenpecat.mk/en/gabriela-koskoska-i-toni-lazov-od-alkaloid-se-novite-makedonski-shampioni-vo-shah/|title=Gabriela Koskoska and Toni Lazov from Alkaloid are the new Macedonian chess champions}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Pennadoù kar ==
* [[Kampionad bosniat an echedoù]]
* [[Kampionad kroatiat an echedoù]]
* [[Kampionad montenegrat an echedoù]]
* [[Kampionad serb an echedoù]]
* [[Kampionad Serbia-Montenegro an echedoù]]
* [[Kampionad slovenat an echedoù]]
* [[Kampionad yougoslaviat an echedoù]]
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20190406095014/http://www.chess.com.mk/ Chess.com.mk]
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Makedonia]]</text>
      <sha1>0w2m29uvqh3262oocbw0kzttqk6ed3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SAKO</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169124</id>
    <revision>
      <id>2197581</id>
      <parentid>2192137</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Produioù kozh Sako (Europa) */</comment>
      <origin>2197581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6792" sha1="grakjlbhgy34e8ic58covrqk98s5jqq" xml:space="preserve">[[Restr:Sako.png|Logo ar merk|dehou|200x200px]]
'''SAKO, Limited''' (eus ar [[finneg]] '''Suojeluskuntain Ase- ja Konepaja Oy''') zo un embregerezh finnat hag a brodu [[Arm-tan|armoù-tan]] ha [[Munision|munisionoù]] e [[Riihimäki]] (rannvro Kanta Häme) e su [[Finland]]. Perc'henn eo war an embregerezh armoù [[Tikka]] abaoe 1983. Perzh eo abaoe 2020 eus ar [[Beretta|Beretta Holding]].

== Istor ==
E 1919, daou vloaz goude ma vije disklêriet dizalc'hidigezh Finland diouzh [[Impalaeriezh Rusia]], Servij Armoù Gward Sivil ar vro ('''''Suojeluskuntain Yliesikunnan Asepaja''''') a zigoras un atalier en ur vraserezh kozh e [[Helsinki]] da gempenn [[Fuzuilh|fuzuilhoù]] rusian kozh evit ma servijfent d'ar vro nevez-c'hanet. E 1921 e teuas an atalier da vezañ ur stal brevez. Servij an Armoù a zilojas e 1927 d'un uzin munisionoù e Riihimäki. Adanvet e voe '''SAKO''' e 1931.

An embregerezh nevez a grogas da ezporzhiañ munisionoù da [[Sveden]] er bloavezhioù 1930 hag e produas kartouchennoù [[Pistolenn-vindrailher|pistolennoù-mindrailher]] e-pad an [[Eil Brezel-bed|Eil Brezel Bed]]. Goude ar brezel e produas armoù-tan evit ar siviled.

E 1983 e voe prenet Tikkakoski, un embregerezh armoù finnat all, gant SAKO&lt;ref&gt;{{En}} ''[https://www.sako.global/company-story-and-history-highlights Sako History]'' war lec'hienn ar merk (lennet d'an 20/08/2024)&lt;/ref&gt;. Implijet e vez c'hoazh anv Tikka evit produioù zo hiziv an deiz (karabinennoù [[Tikka T3]] ha [[Tikka T1x|T1x]] da skouer).

E 1986 en em vodas Sako gant lodenn armoù an embregerezh Stad finnat Valmet, hag e teuas an embregerezh da vezañ Sako-Valmet. Adwerzhet e voe d'ar strollad [[Beretta Holding]] e 2000&lt;ref&gt;{{Fi}} LÄHTEENMÄKI Pekka, ''[https://www.talouselama.fi/uutiset/suomalainen-asetehdas-loysi-isannan-italiasta-olemme-outo-osakkeenomistaja/b1ea9aa1-643a-355b-b7ba-8a505567512f Suomalainen asetehdas löysi isännän Italiasta – &quot;Olemme outo osakkeenomistaja&quot;]'', Talouselämä, 28/12/2016 (lennet d'an 08/05/2025)&lt;/ref&gt;.

== Fuzuilhoù produet bremañ ==
[[Restr:Sako TRG-42.jpg|thumb|Ur fuzuilh Sako TRG.]]

=== Merk ''Sako'' ===
* Sako S20
* Sako 85
* Sako A7
* Sako TRG
* Sako Quad
* Sako Finnfire II
[[Restr:Tikka T3 02.01.2008 11-41-55 3156x2128.JPG|thumb|Ur garabinenn Tikka T3.]]

=== Merk ''Tikka'' ===
* [[Tikka T3|Tikka T3x]] (meur a adstumm dezhañ)
* [[Tikka T1x]] (stummoù MTR, Hunter, UPR)

== Produioù kozh Sako (Europa) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|'''Bloavezh'''
|'''Model'''
|'''Kalibroù'''
|-
|1942
|L42
|7 × 33 mm Sako
|-
|1946
|L46
|5,6 × 35 mm R, [[.22 Hornet]], [[.218 Bee]], [[.222 Remington|.222 Rem]], .222 Rem Mag, .25-20 Win, 7 × 33 mm Sako, .32-20 Win
|-
|1954?
|P54/P54T
|[[.22 Long Rifle|.22 LR]]
|-
|195?
|M98
|[[.270 Winchester|.270 Win]], [[.30-06 Springfield|.30-06]], [[.300 H&amp;H Magnum|.300 H&amp;H]], 8 × 60mm, [[9,3 × 62 mm]], .375 H&amp;H
|-
|1957
|L57
|[[.243 Winchester|.243 Win]], .244 Rem, [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Win]]
|-
|1959
|L579 Forester
|[[.22-250 Remington|.22-250]], .243 Win, .244 Rem, .308 Win
|-
|1961
|L461 Vixen
|.17 Rem, .222 Rem, .222 Rem Mag, .223 Rem
|-
|1961
|L61R Finnbear
|.264 Win, .270 Win, 30-06
|-
|1961
|L61R Finnbear Magnum
|7mm Rem Mag, [[.300 Winchester Magnum|.300 Win Mag]], .300 H&amp;H, [[.338 Winchester Magnum|.338 Win Mag]], .375 H&amp;H
|-
|1963
|VL63 Finnwolf
|.243 Win, .244 Rem, .308 Win, .358 Win
|-
|1972
|L61R Finnbear
|.25-06 Rem, [[6,5 × 55 mm]], .270 Win, [[7 × 64 mm]], .30-06, 9,3 × 62 mm
|-
|1972
|L61R Finnbear Magnum
|7mm Rem Mag, .300 Win Mag, .338 Win Mag, .375 H&amp;H
|-
|1972
|P72 Finnscout
|.22 LR, [[.22 WMR]]
|-
|1974?
|Sako M74 Super
|.222 Rem, .223 Rem, .22-250, .243 Win, .308 Win, .25-06, .270 Win, .30-06, .264 Mag, 7 mm Rem Mag, .300 Win Mag, .300 H&amp;H, .338 Win Mag, .375 H&amp;H
|-
|1975
|P75
|.22 Hornet
|-
|1978
|M78 Finnscout
|.22 LR, .22 WMR, .22 Hornet
|-
|1979/80
|AI/L461
|.17 Rem, .222 Rem, .223 Rem
|-
|1987
|AI/L461 PPC
|.22 PPC USA, 6mm PPC USA
|-
|1979/80
|AII/L579
|.22-250 Rem, .243 Win, 7mm-08, .308 Win
|-
|1979/80
|AIII
|
|-
|1979/80
|AIV
|
|-
|1979/80
|AV/L61R
|.25-06 Rem, 6,5 × 55 mm, .270 Win, 7 × 64 mm, .30-06 Springfield, 9,3 × 62 mm
|-
|1979/80
|AV Mag/L61R Magnum
|7 mm Rem Mag, .300 Win Mag, .300 Wby, .338 Win Mag, .375 H&amp;H, [[.416 Remington Magnum|.416 Rem Mag]]
|-
|1982?
|VL63 Finnwolf Sako Collectors Association
|.243 Win, .308 Win
|-
|1988
|M579 SM (Super Match)
|.308 Win
|-
|1989
|TRG-21
|.308 Win
|-
|1989
|TRG-41
|[[.338 Lapua Magnum|.338 Lapua Mag]]
|-
|1992
|M591 Left hand
|.22-250, .243 Win, 7mm-08 Rem, .308 Win
|-
|1992
|M995 TRG-S
|.25-06 Rem, 6,5 × 55 mm, .270 Win, .280 Rem, 7 × 64 mm, .308 Win, .30-06 Spr., 9,3 × 62 mm
|-
|1992
|M995 TRG-S Magnum
|.270 Wby, 7mm Rem Mag, 7mm Wby, 7mm STW,  .300 Win Mag, .300 Wby, .338 Win Mag, .340 Wby, [[.375 H&amp;H Magnum|.375 H&amp;H]], .416 Rem Mag
|-
|1992
|M995 TRG-S Super Magnum
|7.21 Firebird, 7.82 Warbird, .30-378 Wby, .338 Lapua Magnum
|-
|1993
|S491
|.17 Rem, .222 Rem, .223 Rem, .22 PPC USA, 6 mm PPC USA
|-
|1993
|M591
|.22-250, .243 Win, 7mm-08 Rem, .308 Win
|-
|1993
|L691
|.25-06, 6.5 × 55 mm, .270 Win, 7×64, .280 Rem, .30-06, 9.3 × 62 mm
|-
|1993
|L691 Mag
|.270 Weatherby, 7 mm Rem Mag, 7 mm Weatherby, .300 Win Mag, [[.300 Weatherby Magnum|.300 Weatherby]], .338 Win Mag, .340 Weatherby, .375 H&amp;H, .416 Rem Mag
|-
|1997
|Sako 75 I
|.222 Rem, .223 Rem
|-
|1997
|Sako 75 III
|.22 PPC USA, 6mm PPC USA
|-
|1997
|Sako 75 III
|.22-250, .243 Win, .260 Rem, 7 mm-08 Rem, .308 Win
|-
|1997
|Sako 75 SM
|.270 WSM, .300 WSM
|-
|1997
|Sako 75 IV
|.25-06, 6,5 × 55 mm, .270 Win, 7 × 64 mm, .30-06, 9,3 × 62 mm, 9.3 × 66 mm Sako
|-
|1997
|Sako 75 V
|7 mm Rem Mag, .300 Win Mag, .375 H&amp;H, .416 Rem Mag
|-
|1999
|TRG-22
|.260 Rem, .308 Win
|-
|1999
|TRG-42
|.300 Win Mag, .338 Lapua Mag
|-
|2001
|Sako 75 V Safari anniversary model
|.375 H&amp;H
|-
|2001
|Sako Finnfire (P94S)
|.22 LR
|-
|2006
|Sako Quad
|.17 Mach 2, .17 HMR, .22 LR, .22 WMR
|-
|2006
|Sako 85 XS
|.204 Ruger, .222 Remington, .223 Remington
|-
|2006
|Sako 85 S
|.22-250, .243 Win, .260 Rem, 7mm-08 Rem, .308 Win, .338 Federal
|-
|2006
|Sako 85 SM
|.270 WSM, 7mm WSM, .300 WSM
|-
|2006
|Sako 85 M
|.25-06, 6,5 × 55 mm, .270 Win, 7 × 64 mm, .30-06, 9,3 × 62 mm, 9,3 × 66 mm Sako
|-
|2006
|Sako 85 L
|7mm Rem Mag, .300 Win Mag, .338 Win Mag, .375 H&amp;H Mag
|-
|2011
|Sako TRG M10
|.308 Win, .300 Win Mag, .338 Lapua Mag
|-
|2014
|Sako Finnfire II
|.17 HMR, .22 LR
|-
|2020
|Sako S20
|.243 Win, 6.5 CM, 6.5 PRC, 7mm Rem Mag, .308 Win, .30-06, .300 Win Mag
|}

== Liammoù diavaez ==
* [https://www.sako.global/ Lechienn Sako]
== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Embregerezhioù Finland]]
[[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù munisionoù]]
[[Rummad:Embregerezhioù savet e 1931]]</text>
      <sha1>grakjlbhgy34e8ic58covrqk98s5jqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169771</id>
    <revision>
      <id>2197565</id>
      <parentid>2194926</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T13:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2197565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78846" sha1="5xpdx7lcal3ntocondm59b2o7qfv3dz" xml:space="preserve">Diazezet eo '''rummatadur pobladoù kentidik Norzhamerika''' — da lavaret eo [[Kanada]] (kod ISO 3166 : CA)&lt;ref&gt;{{en}} {{es}} {{fr}} {{ru}} {{cite web |url=https://www.iso.org/obp/ui#search |title=ISO 3166 (''Country codes'')|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;, [[Greunland]] (GL), rann hanternozel [[Mec'hiko]] (MX) ha [[Stadoù-Unanet Amerika]] (US) — war rannvroioù [[sevenadur]]el, war an [[douaroniezh]] hag ar [[yezhoniezh]].
[[Denoniezh|Denoniourion]] o deus termenet meur a rannvro sevenadurel o harzoù kemm-digemm ; kenemglev zo evit o degemer, gant un nebeud arlivioù.
Dre vras ez eo bet termenet ar rannvroioù-se hervez al lec'h ma veze an [[Amerindianed]] o vevañ da vare an darempredeoù kentañ gant [[Europa (kevandir)|Europiz]] hag [[Afrika|Afrikiz]] er {{XVvet kantved}}. Dre o annezioù orin e vez rummataet ar pobladoù a zo bet rediet da zivroañ gant [[Stad]]où. Lod pobladoù a gaver e meur a rannvro sevenadurel.
[[Tudouriezh|Tudourion]] o deus rummataet pobladoù amerindian CA hag SUA dre 10 rannvro douaroniel a ziskouez perzhioù sevenadurel boutin, alese an anv &quot;rannvroioù sevenadurel&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20131104204827/http://www.civilization.ca/cmc/exhibitions/tresors/ethno/etb0170e.shtml |title=''Gateway to Aborigenal Heritage''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;.

Lod gouizieion a vod ar Bladenn hag an Diazad Meur en ur rannvro a anvont ''Intermontane West'' (&quot;Ar C'horn^g etre ar menezioù&quot;) e [[saozneg]] ; lod a rann ar C'hompezennoù etre ''Prairie'' (&quot;Pradenn&quot;) ha ''Great Plains'' (&quot;Kompezennoù Meur&quot;) ; lod arall a ziforc'h etre pobladoù [[Lennoù Meur Amerika]] (''Great Lakes'') ha re Koadegi ar Biz (''Northeastern Woodlands'').

----
{| align=&quot;center&quot;
|-
! Stadoù CA !! Stadoù SUA
|-
|[[File:Political map of Canada.svg|400px|Stadoù CA]]
|[[File:Map of USA with state names 2.svg|520px|Stadoù SUA]]
|}
----
{| align=&quot;center&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; | An dek rannvro sevenadurel
|-
|[[File:North American cultural areas.png|300px|center|Rannvroioù sevenadurel ar pobladoù norzhamerikan da vare an darempredoù kentañ]]
|
&lt;poem&gt;
{{legend|#75b7b8|Arktik}}{{legend|#c5daa6|Izarktik}}
{{legend|#66a1c2|Aodoù ar Gwalarn}}{{legend|#dfa4b7|California}}
{{legend|#b2734f|Pladenn ar Gwalarn}}{{legend|#ea8245|Diazad Meur}}
{{legend|#fbee84|Kompezennoù Meur}}{{legend|#81a855|Biz}}
{{legend|#cacb49|Gevred}}{{legend|#f2c34a|Mervent}}
&lt;/poem&gt;
|}
----
*E saozneg ez eo chomet anvioù ar pobladoù er pennad-mañ pa n'eus bet kavet stumm brezhonek testeniekaet ebet ; lod anvioù zo bet lakaet e yezh ar boblad etre krommelloù pa'z eus bet tro da ober, da skouer : '''Sioux''' (''Očhéthi Šakówiŋ'') ; lod pobladoù o deus meur a anv, a zo meneget etre sonnelloù, da skouer : '''Dakelh''' [Carrier].
*Kalz pobladoù a yeas da get a-c'houde donedigezh Europiz : aloubet o bro, lazhet gant kleñvedoù estren, lazhadeget, harluet dre ar sklaverezh er {{XVIIvet kantved}} hag an {{XVIIIvet kantved}}.
*Kalz pobladoù a voe divroet dre an [[naetaat kenelel] hag ar [[gouennlazh]] anvet ''Indian Removal Act'' (IRA, {{deiziad|28|Mae|1830}}), &quot;Lezenn a-zivout deportadeg an Indianed&quot;, adalek 1830 betek [[1847]] ; merket eo bet bro orin pep poblad pa'z eo bet gallus gober.

==Arktik==
Er rannvro arktikel emañ Greunland. Lod pobladoù zo e [[Rusia]] (RU) ivez.
[[File:Inuit-Kleidung 1.jpg|thumb|upright 1.4|Maouezed inughuit]]
[[File:Siberian-eskimo-Nabogatova-.PNG|thumb|upright 1.4|Maouez yupik e Siberia]]
&lt;poem&gt;
'''♦ Heninuit''', sevenadurioù [[ragistor]]el (-4450 → 1500) : US-[[Alaska|AK]] ; GL ; CA ; [[RU]]
*Sevenadur rUS-AK-Dorset (-4450 → -400) : Arktik ar Reter
*Hengoun arktikel ar binvioùigoù, sevenadur ragistorel (-2500) : [[Strizh-mor Bering]]
*Sevenadur Saqqaq (-2500 → -800) : GL
*Sevenadur ''Independence I'' (-2400 → -1800) ; GL ; CA (biz)
*Sevenadur Groswater (-800 → -200) : [[Labrador]] ; [[Nunavik]]
*Sevenadur ''Independence II'' (-800 → -1) : GL ; CA (biz)
*Sevenadur Dorset (-500 → 1500) : CA, US-AK
'''♦ Aleout''' (''Unangax̂'') : RU ([[Ledenez Kamtchatka]]) ; US-AK ([[Inizi an Aleouted]])
'''♦ Inuit''' (''Inupiat'') : CA ; GL ; RU ; US-AK 
*Sevenadur Thule, ur sevenadur heninuit (-900 → 1500) : CA ; GL ; US-AK
**Sevenadur Birnirk, sevenadur heninuit (500 → 1100) : US-AK
*Inuit GL
**Kalaallit : kornôg
**Avanersuarmiut (''Inughuit'') : [[Nunavut|NU]]
**Tunumiit (''Iivit'') : reter
*Inuvialuit : rann gornôgel an Arktik kanadian
*Iñupiat : US-AK (norzh ha gwalarn)
'''♦ Youpik''' (''Youp'ik'') : RU ; US-AK
*Alutiiq (''Sugpiaq'') [Youpiked ar [[Meurvor Habask]]] : US-AK (su)&lt;ref&gt;Aodoù Prince William Sound ha Kenai Peninsula.&lt;/ref&gt;
*Youpik Alaska : US-AK (kornôg-kreiz)
**Koup'ik : US-AK (kêrioù Hooper Bay ha Chevak)
**Koup'ig Nunivak : Nunivak Island
*Youpik Siberia : RU (reter-pellañ) ; US-AK (St. Lawrence Island)
**Chaplino : Siberia (kreiz)
**Naukan (Нывуӄаӷмит ''Nyvukagmit'') : [[Rannvro Emren Chukotka]]&lt;ref&gt;Etre Kamtchatka ha strizh-mor Bering.&lt;/ref&gt;
**Sirenik : Siberia
&lt;/poem&gt;

==Izarktik==
[[File:Akaithco and son.jpg|thumb|upright 1.4|Akaitcho, penn ar boblad T'satsąot'ınę, hag e vab (1821)]]
[[File:Dogrib tipis.jpg|thumb|upright 1.4|Kamp ''Tłı̨chǫ'' war ribl Slave Lake (1907)]]
&lt;poem&gt;
'''♦ Ahtnaed''' ('‘Atnahwt’aene'') : US-AK (su)&lt;ref&gt;Bro ar stêr Copper River.&lt;/ref&gt;
'''♦ Anishinaabe''' : Lennoù Meur Amerika e CA ha SUA&lt;ref&gt;Neuze en o c'haver ivez e rannvroioù sevenadurel ar C'hompezennoù meur hag ar Biz.&lt;/ref&gt;
*Oji-Cree] (Anishinini, Severn Ojibwa) : CA-[[Manitoba|MB]], [[Ontario|ON]]
*Ojibwa (Chippewa, Ojibwe) : CA-MB, ON ; US-[[Minnesota|MN]]
'''♦ Atikamekw''' : CA-[[Québec|QC]]
'''♦ Carcross/Tagish''' : CA-YT
'''♦ Chipewyan''' : CA (kornôg) ; US-AK (diabarzh)
'''♦ Cree''' : CA (kreiz ha kornôg) ; US-[[North Dakota|ND]]
'''♦ Dakelh''' [Carrier] : CA-[[British Columbia|BC]]
*Babine : CA-BC
*Wet'suwet'en : CA-BC
'''♦ Dane-zaa''' [Beaver, Doig River] : CA-[[Alberta|AB]], BC
'''♦ Deg Hit’an''' (''Deg Xinag'', ''Degexit’an'', ''Kaiyuhkhotana'') : US-AK
'''♦ Dena'ina [Tanaina] : US-AK
'''♦ Gwich'in''' [Kutchin, Loucheaux] : CA-[[Yukon|YT]] ; US-AK
'''♦ Holikachuk''' : US-AK
'''♦ Hän''' : CA-YT ; US-AK
'''♦ Innu''' [Montagnais] : CA-QC ; Labrador
'''♦ Kaska Dena''' [Nahane] : CA-BC (norzh), YT (su)
'''♦ Kolchan''' (''Dichinanek' Hwt'ana'') [Upper Kuskokwim] ; US-AK (su)
'''♦ Koyukon''' : US-AK (aod kornôgel)
'''♦ Naskapi''' : CA-QC (norzh) ; Labrador
'''♦ Sahtú''' [North Slavey, Bearlake, Hare, Mountain] : CA-[[Northwest Territories|NT]]
'''♦ Sekani''' : CA-BC
'''♦ Slavey''' (''Awokanak'', ''Deh Gah Got'ine'', ''Deh Cho'') : CA-AB, BC
'''♦ T'satsąot'ınę''' [Yellowknives] : CA-NT
'''♦ Tahltan''' : CA-BC
'''♦ Tanacross''' : CA-YT
'''♦ Tanana''' : CA-YT
'''♦ Tlicho''' (''Tłı̨chǫ'') [Dogrib] : CA-NT
'''♦ Tsetsaut''' (''Jits'aawi'', ''Wetaŀ'', ''Wetaɬ'')&lt;ref&gt;Da get ez eo aet ar boblad e deroù an {{XXvet kantved}}.&lt;/ref&gt; : CA-BC ; US-AK&lt;ref&gt;Portland Canal, en div Stad.&lt;/ref&gt;
'''♦ Tŝilhqot’in''' [Chilcotin] : CA-BC
'''♦ Tutchone''' : CA-YT
&lt;/poem&gt;

==Aodoù ar Gwalarn==
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Alsea''' : [[Oregon|OR]]
'''♦ Chehalis''' (''Ts-a-lis'', ''Chi-ke-lis'') : US-[[Washington (stad)|WA]]
'''♦ Sts'Ailes''' : CA-BC (Fraser Valley)
'''♦ Chimakum''' (''Aqokúlo'') : US-WA&lt;ref&gt;Da get ez eo aet ar boblad e [[1902]].&lt;/ref&gt;
'''♦ Chetco''' : US-[[Kalifornia|CA]]
'''♦ Chinook''' : US-OR, WA (stêr [[Columbia (stêr)|Columbia]])
'''♦ Clatsop''' : US-OR
'''♦ Comox''' : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot;&gt;[[Enez Vancouver|Vancouver Island]].&lt;/ref&gt;
'''♦ Coos''' [Hanis] : US-OR
'''♦ Coquille''' [Ko-Kwel] : US-OR
'''♦ Cowichan''' (''Quw’utsun'') : CA-BC&lt;ref name=&quot;VISMG&quot;&gt;Vancouver Island ha [[Strizh-mor Georgia|Strait of Georgia]].&lt;/ref&gt;
*Quwutsun
*Somena
*Quamichan
'''♦ Cowlitz''' : US-WA
'''♦ Duwamish''' (''Dxʷdəwʔabš'') : US-WA
'''♦ Eyak''' (''ʔi·ya·ɢdəlahɢəyu·'') : US-AK
'''♦ Galice''' (''Taltushtuntede'', ''Tal-tvsh-dan-ni'') : US-OR
'''♦ Gitxsan''' [Gitksan] : CA-BC
'''♦ Haida''' (''X̱aayda'', ''X̱aadas'', ''X̱aad'', ''X̱aat'') : CA-BC ; US-AK
'''♦ Haisla''' (''Xa’islak’ala'') : CA-BC
*Haihai
*Kimsquit
*Kitimaat
*Kitlope
'''♦ Heiltsuk''' (''Haíɫzaqv'') [Bella Bella]&lt;ref&gt;Pritzker 2000, p. 66.&lt;/ref&gt; : CA-BC
'''♦ Hoh''' [Chalá·at]] : US-WA
'''♦ Kalapuya''' [Tfalatim, Yamel, Yaquina, Yoncalla] : US-OR
*Kalapuya ar C'hreiz
**Ahantchuyuk
**Ampinefu [Marys River]
**LUS-AKmiut
**Mohawk
**Santiam
*Kalapuya an Norzh
**Tfalati [Atfalati]
**Tualatin
**Yamhill [Yamel]
*Kalapuya ar Su [Yonkalla]
'''♦ Klallam''' (''Nəxʷsƛ̕áy̕əm̕'') : US-WA&lt;ref&gt;[[Ledenez Olimpek|Olympic Peninsula]].&lt;/ref&gt;
'''♦ Kwalhioqua''' [Willapa]] : US-WA
'''♦ Kwakwa̱ka̱ʼwakw''' [Kwakiutl] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[[Inizi Discovery|Discovery Islands]]&lt;/ref&gt;
*Koskimo
*'Namgis
*Laich-kwil-tach [Euclataws, Yuculta]
'''♦ Lekwungen''' (''Lək̓ʷəŋən'') [Songhees] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Lummi''' : US-WA
'''♦ Makah''' : US-WA
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Muckleshoot''' : US-WA
'''♦ Musqueam''' (''xʷməθkʷəy̓əm'') : CA-BC
'''♦ Nisg̱a’a Lisims''' ; CA-BC
'''♦ Nisqually''' (''Dxʷsq̓ʷaliʔabš'') : US-WA
'''♦ Nooksack''' (''Noxws’áʔaq'') : US-WA
'''♦ Nuu-chah-nulth'''&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Nuxalk''' (''Nuxalkmc'') [Bella Coola]&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20130224071101/http://www.nuxalknation.org/content/blogcategory/16/40 ''Nuxalk''].&lt;/ref&gt; : CA-BC
'''♦ Pentlatch''' [Puntledge] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VISMG&quot; /&gt;
'''♦ Puyallup''' (''Spuyaləpabš'') : US-WA
'''♦ Quileute''' : US-WA
'''♦ Quinault''' : US-WA
'''♦ Saanich''' (''W̱sáneć'') : CA-BC&lt;ref name=&quot;VISMG&quot; /&gt;
'''♦ Samish''' (''Xws7ámesh'') : US-WA
'''♦ Sauk-Suiattle''' (''Saʔqʷəbixʷ-suyaƛ̕ʔbixʷ'') [Sah-Ku-Me-Hu] : US-WA
'''♦ Shíshálh''' : CA-BC (Strait of Georgia)
'''♦ Shistakwasta''' [Shasta Costa] : US-OR
'''♦ Shoalwater Bay''' : US-WA
'''♦ Siletz''' : US-OR
'''♦ Siuslaw''' : US-OR
'''♦ Skagit''' (''Sqaǰətabš '') : US-WA
'''♦ Skokomish''' : US-WA
'''♦ Snohomish''' : US-WA
'''♦ Snoqualmie''' (''Sdukʷalbixʷ'') : US-WA
'''♦ Snuneymuxw''' : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Spokane''' : US-WA
'''♦ Squamish''' (''Skwxwu7mesh'') [Sko-ko-mish] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Squaxin Island Tribe''' : US-WA
'''♦ Stillaguamish''' (''Stuləgʷabš'') : US-WA
'''♦ Stó꞉lō''' [Staulo, Stahlo] : CA-BC
*Kwantlen
*Katzie
'''♦ Steilacoom''' [Stelakubalish] : US-WA&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;
'''♦ Suquamish''' (''Xʷsəq̓ʷəb'') : US-WA
'''♦ Swinomish''' (''Swədəbš'') : US-WA
'''♦ T'Sou-ke''' : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Tait''' (''Te-it''): CA-BC
'''♦ TUS-AKelma''' [Dagelma] : US-OR
'''♦ Talio''' : US-OR
'''♦ Tillamook''' : US-OR
'''♦ Tla'amin''' : CA-BC
'''♦ Tlatlasikoala''' [Tlatlasikwala] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Tlingit''' [Lingit] : US-AK
'''♦ Tolowa''' (''Taa-laa-wa Dee-ni’'') : US-CA, OR
'''♦ Tsimshian''' (''Ts’msyan'', ''Tsm'syen'') : CA-BC ; US-AK
'''♦ Tsleil-Waututh''' (''Səlilwətaɬ'') [Burrard] : CA-BC
'''♦ Tulalip''' (''Dxʷlilap'') : US-WA
'''♦ Tututni''' [Rogue River] : US-OR
'''♦ Twana''' (''Təwəʔduq'') : US-WA
'''♦ Tzouk-e''' [Sooke] : CA-BC&lt;ref name=&quot;VI&quot; /&gt;
'''♦ Umpqua''' : US-OR
'''♦ Wuikinuxv''' [Owekeeno, Rivers Inlet] : CA-BC
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Chimakum woman.jpg|Maouez chimakum, kent 1902
Hoh woman named Minnie Cole poses outside near water, Hoh Indian Reservation, Washington, 1905.png|Maouez hoh, 1905
Jennie, a Rogue River Indian who crafted the dress worn in this iconic Peter Britt portrait.JPG|An it. Oscharwasha, maouez takelma, kent 1900
Edward S. Curtis Collection People 010.jpg|Paotrig twana, 1913
&lt;/gallery&gt;

==California==
'''''Notenn :''' ne glot ket rik rannvro sevenadurel California gant harzoù ar Stad a-vremañ ; meur boblad er reter war an harzoù gant [[NevadaNV]] a vez rummataet en Diazad Meur, ha lod en norzh war an harzoù gant Oregon a vez rummataet er Bladenn.''&lt;ref&gt;Pritzker 2000, p. 112.&lt;/ref&gt;
----
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;}
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Cahuilla''' : gevred
'''♦ Chumash''' : aod ar c'hreiz
*Barbareño (''Šmuwič'')
*Cruzeño [Isleño]
*Inezeño (''Samala'')
*Obispeño (''Tiłhini'')
*Purisimeño
*Ventureño (''Mitsqanaqa'n'')
'''♦ Chilula''' : gwalarn
'''♦ Chimariko''' : gwalarn&lt;ref&gt;Aet da get e 1900.&lt;/ref&gt;
'''♦ Cupeño''' : su
'''♦ Eel River Athapaskan''' : gwalarn
*Lassik (''Las'-sik'')&lt;ref&gt;Anv o fenn diwezhañ.&lt;/ref&gt;
*Mattole [Bear River]
*Nongatl
*Sinkyone
*Wailaki [Wai-lakki]
'''♦ Esselen''' : kreiz-kornôg
'''♦ Hoopa''' (''Natinixwe'') [Hupa] : gwalarn
*Tsnungwe (''Tse:ningxwe'')
'''♦ Juaneño''' (''Acjachemen'') : gevred
'''♦ Karuk''' : gwalarn
'''♦ Kato''' [Cahto] : gwalarn
'''♦ Kitanemuk''' : kreiz-su
'''♦ Kumeyaay''' ('''Iipai-Tiipai'') [Diegueño, Kumiai] : su ; MX an norzh
'''♦ La Jolla complex''' : gevred ; [[Kalifornia-Izel|Baja California]] (gwalarn)&lt;ref&gt;Sevenadur ragistorel (e-tro -8000 → 500).&lt;/ref&gt;
'''♦ Luiseño''' (''Payómkawichum'') : gevred
'''♦ Maidu''' : kreiz-norzh
*Konkow
*Mechoopda
*Nisenan [Southern Maidu]
'''♦ Miwok''' : kreiz
'''♦ Mono''' : kreiz ; US-NV (mervent)
'''♦ Ohlone''' [Costanoan] : norzh (San Francisco Bay)
*Awaswas [Santa Cruz Costanoan]
*Chalon [Soledad]
*Chochenyo [East Bay Costanoan]
*Karkin [Carquin]
*Mutsun [San Juan Bautista Costanoan]
*Ramaytush [San Francisco Costanoan]
*Rumsien [Carmel, Carmeleno, Rumsen]
*Tamyen [Santa Clara Costanoan]
*Ramaytush
**Yelamu
'''♦ Pauma Complex''' : su&lt;ref&gt;Sevenadur ragistorel (e-tro -8200 → -4200).&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Pit River Tribe''' : biz 
*Ajumawi [Achomawi, Achumawi, Ahjumawi]
*Aporige
*Astarawi
*Atsugewi
*Atwamsini
*Hammawi
*Hewisedawi
*Ilmawi
*Itsatawi
*Kosalektawi
*Madesi
'''♦ Pomo''' : gwalarn ha kreiz
'''♦ Salinan''' (''Te'po'ta'ahl'') : aodoù ar c'hreiz
*Antoniaño
*Migueleño
'''♦ Serrano''' (''Taaqtam'') : su
'''♦ Shasta''' : gwalarn
*Konomihu
*Okwanuchu
'''♦ Tataviam''' : su
'''♦ Tolowa''' (''Taa-laa-wa Dee-ni’'') : gwalarn
'''♦ Tongva''' [Gabrieleño, Fernandeño] : aodoù ar su
'''♦ Tübatulabal''' : kreiz-su
'''♦ Wappo''' (''Micewal'') : kreiz-norzh
'''♦ Whilkut''' (''Xwiy¬q'it, Xwe:ył-q'it, Xoył-q'it'') : gwalarn
'''♦ Wintun''' : gwalarn
*Nomlaki : tu kreiz
*Patwin : tu su
**Suisun
*Wintu : tu norzh
'''♦ Wíyot''' : biz
'''♦ Yana''' : [[Sierra Nevada (Stadoù-Unanet)|Sierra Nevada]] (norzh)
*Yahi : Sierra Nevada (su)
'''♦ Yokuts''' : kreiz ha su
*Chukchansi
*Northern Valley Yokuts
*Tachi
'''♦ Yuki''' [Yukiah] : gwalarn
*Huchnom (&quot;E-maez ar Saonenn&quot;)
*Ukohtontilka (&quot;Tud ar Meurvor&quot;)
*Ukomno'om (&quot;Tud ar Saonenn&quot;)
'''♦ Yurok''' (''Yurúkvaarar'', ''Yuru Kyara'') : gwalarn
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Cahto woman curtis.jpg|Maouez kato, 1924
Suscol Intertribal Council 2015 Pow-wow - Stierch 31.jpg|Maouez pomo, 2015
Tongva woman.jpg|Maouez tongva, 1905
Edward S. Curtis Collection People 080.jpg|Maouez wappo, e-tro 1900
Edward S. Curtis Collection People 069.jpg|Maouez yokuts chuckchansi, e-tro 1900
YukiTribe.jpg|Indianed Yuki, e-tro 1858
&lt;/gallery&gt;

==Pladenn ar Gwalarn==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;373px&quot;&gt;Salish-men-tipis-1903.jpg|'''Ur c'hamp salish e Montana, 1903'''&lt;/gallery&gt;
----
{| width=&quot;100%&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
|
===Chinook===
&lt;poem&gt;
'''♦ Clackamas''' : US-OR
'''♦ Clatsop''' (''Lā'k!ēlak'') : US-OR
'''♦ Kathlamet''' : US-WA
'''♦ Multnomah''' : US-OR
'''♦ Wasco-Wishram''' : US-OR ; US-WA
'''♦ Watlata''' [Cascade Indians] : US-WA
&lt;/poem&gt;
===Salish an diabarzh===
&lt;poem&gt;
'''♦ Chelan''' : US-WA
'''♦ Entiat''' (''Sintia'tkumuk'') : US-WA
'''♦ Flathead''' : US-[[Idaho|ID]], [[Montana|MT]]
*Salish (''Séliš u Ql̓ispé'')
**Bitterroot Salish
*Kootenai (''K̓upawiȼq̓nuk''))
'''♦ Kalispel''' [Pend d'Oreilles] : US-MT, WA
'''♦ In-SHUCK-ch''' [Lower Lillooet] : CA-BC
'''♦ Lil'wat''' (''Líl̓watǝmx)'') : CA-BC
'''♦ Methow''' : US-WA
'''♦ Nespelem''' : US-WA
'''♦ Nlaka'pamux''' [Thompson Salish] : CA-BC
'''♦ Nicola''' : CA-BC&lt;ref&gt;Eus ar penn N'kwala Hwistesmetxe'qen &quot;Grizzly tremenant&quot; (~1782 – ~1865) e teu anv ar boblad.&lt;/ref&gt;
'''♦ Sanpoil''' (''Nesilextcl'n'') : US-WA
'''♦ Secwépemc''' [Shuswap] : CA-BC
'''♦ Sinixt''' [Arrow Lakes Indians, Senjextee]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://sinixt.org/about-sinixt/ |title=''Autonomous Sinixt''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt; : CA-BC, US-ID, US-MT
'''♦ Sinkiuse''' (''.tskowa'xtsEnux'', ''.skowa'xtsEnEx'') [Sinkiuse-Columbia] : US-WA
'''♦ Spokane''' : US-WA&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.spokanetribe.com/history/ |title=''Spokane Tribe of Indians''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Skitswish''' (''Schi̲tsu'umsh'') [Coeur d'Alene] : US-ID, MT, WA
'''♦ Syilx''' [Okanagan] : CA-BC ; US-WA
'''♦ St'at'imc''' [Upper Lillooet] : CA-BC
'''♦ Wenatchi''' (''Šnp̍əšqʷáw̉šəxʷi'', ''Np̓əšqʷáw̓səxʷ'') : US-WA
&lt;/poem&gt;
|
===Sahaptin===
&lt;poem&gt;
'''♦ Cowlitz''' : US-WA
*Lower Cowlitz
*Upper Cowlitz (''Taidnapam'') [Stick Indians]
'''♦ Klikitat''' [Klickitat] : US-WA
'''♦ Nez Percé''' (''Niimíipuu'') : US-ID
'''♦ Tenino''' : US-OR
*Tygh (''Tayxɫáma'')
*Wyam (''Wayámɫáma'') [Lower Deschute]
*Tinainu  (''Tinaynuɫáma'')
*Tukspush (''TUS-AKspasɫáma'') [Dock-Spus, John Day]
'''♦ Umatilla''' (''Imatalamłáma'') : US-ID, OR
'''♦ Walla Walla''' (''Walawalałáma'') : US-OR
'''♦ Wanapum''' : US-WA
'''♦ Wauyukma''' : US-WA
'''♦ Yakama''' : US-WA
&lt;/poem&gt;
===Pobladoù arall===
&lt;poem&gt;
'''♦ Cayuse''' : US-OR
'''♦ Kutenai''' [Ktunaxa, Ksanka] : CA-BC ; US-ID, MT
'''♦ Lower Snake''' : US-ID, WA
*Chamnapam
*Naxiyampam
*Wauyukma
'''♦ Mishalpan''' [Upper Nisqually] : US-WA
'''♦ Modoc''' : US-[[Oklahoma|OK]]
*Klamath : US-CA (norzh) ; US-OR (su)
'''♦ Molalla''' : US-OR
'''♦ Nicola Athapaskans''' (''Scw'exmx-Syilx'' : CA-BC&lt;ref&gt;Aet da get e dibenn an XIX{{vet]] kantved ; kar d'ar boblad Nicola (Salish an diabarzh) bet meneget uheloc'h. Gwelit Mark S. Wade, ''The Thompson Country'', Kamloops, 1907, [https://web.archive.org/web/20240123105638/https://issuu.com/showbc/docs/thompsoncountryb00wadeiala?mode=embed&amp;documentId=080322231047-f3a96c8ed6764594936340a84ec6cf09&amp;layout=grey pp. 8-10].&lt;/ref&gt;
'''♦ Palus''' [Palouse] : US-ID, OR, WA
'''♦ Wayampam : US-OR
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Flathead Indians.jpg|Flathead gant ur jubennour
Kalispel girl by Edward S. Curtis, ca. 1910.jpg|Plac'h kalispel, e-tro 1910
Klickitat Brave 1899-Benjamin Gifford.jpg|Kadour klikitat, 1899
Coeur d'Alene people and tipis, Desmet Reservation, c. 1907.jpg|Kamp skitswish, e-tro 1900
Wishram-bride-1910.jpg|Plac'h-nevez wasco-wishram, 1910
Yakamawarrior.jpg|Kadour yakama (1913)
&lt;/gallery&gt;

==Diazad Meur==
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Ahwahnechee''' :US-CA
'''♦ Bannock''' :  US-ID
*Southern Paiute (''Nuwuvi'') : US-[[Arizona|AZ]], NV, [[Utah|UT]]
**Chemehuevi : US-AZ, CA
**Kaibab (''Kai'vi'vits'') : US-AZ
**Kaiparowtis : US-UT
**Moapa [Muppa, Nunwuvi, Paranigets] : US-NV
**Shivwits : US-UT
**Cedar Band of Paiute Indians (''Suh’dutsing'') : US-UT&lt;ref name=&quot;CC&quot;&gt;E Cedar City.&lt;/ref&gt;
**Kanosh Band of Paiute Indians (''Kawnaw’os'') : US-UT&lt;ref&gt;E Kanosh.&lt;/ref&gt;
**Koosharem Band of Paiute Indians (''Paw goosawd’uhmpuhtseng'') : US-UT&lt;ref&gt;E Richfield.&lt;/ref&gt;
**Indian Peaks Band of Paiute Indians (''Kwee’choovunt'') : US-UT&lt;ref name=&quot;CC&quot; /&gt;
'''♦ Fremont''' : US-[[Colorado|CO]] ; US-ID, NV, UT, WY&lt;ref&gt;Aet da get ; ''[[floruit]]'' 1 → 1301).&lt;/ref&gt;
'''♦ Kawaiisu''' (''Nuwa'') : US-CA
'''♦ Mono'''
*Eastern Mono : US-CA&lt;ref&gt;Gevred, e tu reterel ar Sierra Nevada.&lt;/ref&gt;
*Western Mono : US-NV&lt;ref&gt;Mervent, e tu kornôgel ar Sierra Nevada.&lt;/ref&gt;
'''♦ Northern Paiute'''  (''Numu'', ''Numa'') : US-CA, ID, NV, OR
*Kucadikadi : US-CA
'''♦ Shoshone''' (''Newe'') [Shoshoni] : US-CA, ID, MT, NV, OR, UT, WY
*Eastern Shoshone : US-UT, WY
**Boho'inee' [Pohoini, Pohogwe, Sage Grass, Sagebrush Butte] : US-ID
**Haivodika [Blacks Fork Indians, Dove Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion dubeed&quot;.&lt;/ref&gt;, Haiwodekanee] : US-WY
**Kuccuntikka [Buffalo Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion bizoned&quot;.&lt;/ref&gt;, Guchundeka, Kuchun-deka] : US-WY
**Tukudeka [Banaiti Doyanee, Mountain Sheep Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion deñved eus ar Menezioù]&quot;.&lt;/ref&gt;] : IS-ID, MT, WY
*Northern Shoshone : US-ID, UT, WY
**Akaitikka [Lemhi Shoshone, Salmon Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion eoged&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-ID
**Kammitikka [Bannock Creek Shoshone, Jack Rabbit Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion gedon&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-ID, UT
**Yahantikka [Yakandika, Groundhog Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion [[Moregan ar c'hoadoù|Moreganed ar c'hoadoù]]&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-ID
::::• Boise Shoshone
::::• Bruneau Shoshone
::::• Sohuwawki Shoshone [Weiser Shoshone]
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
*Western Shoshone : US-ID, NV, UT
**Kusiutta [Goshute] : US-NV, UT
::::•Cedar Valley G. : US-UT
::::•Deep Creek G.(''Aipimpaa Newe'') : US-UT
::::•Rush Valley G. : US-UT
::::•Skull Valley G. (''Wepayuttax'') : US-UT
::::•Tooele Valley G. : US-UT
::::•Trout Creek G. : US-UT
**Kuyatikka [Bitterroot Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion [https://species.wikimedia.org/wiki/Lewisia_rediviva ''Lewisia rediviva'']&quot;.&lt;/ref&gt; : US-NV
**Mahaguadüka [Mentzelia Seed Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion hadoù [https://species.wikimedia.org/wiki/Mentzelia ''Mentzelia'']&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-NV
**Painkwitikka [Fish Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion pesked&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-ID, UT
**Pasiatikka [Redtop Grass Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion [https://species.wikimedia.org/wiki/Agrostis_gigantea ''Agrostis gigantea'']&quot;&lt;/ref&gt;] : US-NV, UT
**Te-Moak : US-NV
**Tipatikka [Pinenut Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion pignon&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-UT
**Tsaiduka [Tule Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion hesk&quot;.&lt;/ref&gt;] : US-NV
**Tsogwiyuyugi : US-NV
**Waitikka [Ricegrass Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion [https://species.wikimedia.org/wiki/Oryzopsis ''Oryzopsis'']&quot;&lt;/ref&gt;] : US-NV
**Watatikka [Ryegrass Seed Eaters &lt;ref&gt;&quot;Debrerion hadoù [[dreog]]&quot;&lt;/ref&gt;] : US-NV
**Wiyimpihtikka [Buffaloberry Eaters&lt;ref&gt;&quot;Debrerion [https://species.wikimedia.org/wiki/Shepherdia ''Shepherdia''&quot;]&lt;/ref&gt; : US-NV
'''♦ Timbisha''' (''Nümü Tümpisattsi'') : US-CA&lt;ref&gt;[[Traoñienn ar Marv|Death Valley]].&lt;/ref&gt;
'''♦ Ute''' (''Núuchi-u'') : US-CO, NM, UT
*Kahpota (''Kapuuta Núuchi'') [Capote] : US-CO, NM
*Moanunts : US-UT
*Muache (''Moghwachi Núuchi'') : US-CO
*Pahvant : US-UT
*Sanpit [San Pitch Utes] : US-UT
*Southern Ute : US-CO
*Timpanogo [Timpanog, Utah] : US-UT
*Uintah :  US-UT
*Uncompahgre ('' ꞌAkaꞌ-páa-gharʉrʉ Núuchi'') [Taviwach] : US-CO
*Ute Mountain Tribe : US-CO
*Weeminuche : US-CO (kornôg) ; US-NM (gwalarn) ; US-UT
*White River Ute (Parusanuch + Yampa) : US-CO ; US-UT
'''♦ Washoe''' (''Wašiw'') : US-CA ; US-NV
'''♦ Tubatulabal''' : US-CA&lt;ref&gt;{{en}} Nicholas, Walter S. : {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20101031113235/http://www.rranch.org/history/ |title=''A Short History of Johnsondale''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
*Bankalachi [Pong-ah-lache]
*Palagewan
*Pahkanapil
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Bannock.jpg|Indianed bannock (bloaziad ebet)
Washakie (Shoots-the-Buffalo-Running), a Shoshoni chief, half-length, seated, holding pipe - NARA - 530875.jpg|Washakie , penn shoshoni (bloaziad ebet)
Kanosh (Pahvant).jpg|Kanosh, penn pahvant (e-tro 1870)
NIE 1905 Indians American - Shoshonean.jpg|Ouray, penn uncompahgre (1905)
A Washo Woman LACMA AC1997.271.36.jpg|Maouez washo (1924)
&lt;/gallery&gt;

==Kompezennoù Meur==
Alies e vez diforc'het etre pobladoù Kompezennoù an Norzh ha re ar Su.
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Anishinaabe'''
*Saulteaux (''Nakawē'') [Plain Ojibwe] : CA-MB, ON ; US-MN&lt;ref&gt;Diwezhatoc'h, eleze da heul an IRA : Alberta, British Columbia, Montana, [[Saskatchewan|SK]].&lt;/ref&gt;
*Odawa [Ottawa] : CA-ON ; US-[[Michigan|MI]]&lt;ref name=&quot;OK&quot;&gt;IRA : Oklahoma.&lt;/ref&gt;
*Potawatomi : CA-ON ; US-[[Indiana|IN]], MI, [[Wisconsin|WI]]
'''♦ [[Apached|Apache]]''' (gwelit ivez : [[#Mervent|Mervent]])
*Lipan Apache : US-[[New Mexico|NM]], [[Texas|TX]]
*Plains Apache [Kiowa Apache] : US-OK
*Querecho Apache : US-TX
'''♦ Arapaho''' (''Hinono'ei'') [Gens de Vache] : US-OK, [[Wyoming|WY]]&lt;ref&gt;IRA : Colorado.&lt;/ref&gt;
*Besawunena
*Nawathinehena
'''♦ Arikara''' [Arikari, Ree, Sahnish] : US-ND
'''♦ Atsina''' (''Aaniiih'') [Gros Ventre] : US-MT
'''♦ Blackfoot''' (''Siksikaitsitapi'')
*Kainai ('''Káínaa'') [Blood Tribe] : CA-AB
*Piegan Blackfeet  (''Aamsskáápipikani'') [Southern Piegan] : US-MT
*Piikani (''Aapátohsipikáni'') [Northern Piegan] : CA-AB
*Siksika (''Siksikáwa'') : CA-AB
'''♦ [[Cheyened|Cheyenne]]''' : US-MT, OK
*Suhtai (''Só'taétaneo'o'')
*Tsitsistas (''Tsétsêhéstâhese'')
'''♦ [[Comanched|Comanche]]''' (''Nʉmʉnʉʉ'') : US-NM, OK, TX
'''♦ Plains Cree''' (''PaskwāwiyiniwUS-AK'') : US-MT
'''♦ Crow''' (''Apsáalooke'') : US-MT
'''♦ Escanjaque''' : [[KansasKS]] ; US-OK, TX&lt;ref&gt;N'eus bet kavet roud ebet eus ar boblad abaoe ar XVII{{vet}} kantved ; moarvat ez eo troet d'ar boblad Iscani ; gwelit {{en}} {{cite web|url=https://www.okhistory.org/publications/enc/entry?entry=CO006 |title=''The Encyclopedia of US-OK History and Culture''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Hidatsa''' (''Hiraacá'') : US-ND
'''♦ Iowa''' (''Báxoje ich'é'') : US-KS, [[Nebraska|NE]], OK
'''♦ Kaw''' (''Kaáⁿze Íe'') [Kanza] : US-OK, KS
'''♦ Kiowa''' (''Ka'igwu'') : US-OK
'''♦ Mandan''' : US-ND
'''♦ Métis''' (''Michif'') : CA-AB, MB, SK ; US-ND
'''♦ Missouria''' (''Niúachi'') : US-OK&lt;ref&gt;E Missouri kent IRA, alese an anv.&lt;/ref&gt;
'''♦ Omaha''' (''Umoⁿhoⁿ'') : US-[[Iowa|IA]], NE
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Osage''' (''Ni Okašką'') : US-OK&lt;ref&gt;En Arkansas, Kansas, Missouri, Ohio ha Mississippi kent IRA.&lt;/ref&gt;
'''♦ Otoe''' (''Jiwére'') : US-OK&lt;ref&gt;E Nebraska kent IRA.&lt;/ref&gt;
'''♦ [[Pawnee]]''' (''Chatiks si chatiks'') : US-OK
*Cáwiiʾi 
*Kítkehahki 
*Piitahawiraata
*Skidi (''Ckírihki Kuuruúriki'') [Skiri]
'''♦ Ponca''' ('' Páⁿka'') : US-NE ; US-OK
'''♦ O-gah-pah''' (''Ogáxpa'') [Arkansas, Quapaw] : US-OK&lt;ref&gt;En Arkansas kent IRA.&lt;/ref&gt;
'''♦ [[Sioued|Sioux]]''' (''Očhéthi Šakówiŋ'')
*Dakota (''Dakȟóta'') : CA-MB, SK ; US-MN, MT, NE, ND, [[South Dakota|SD]]
**Canupawakpa Dakota : CA-MB
**Santee (''Isáŋyathi'') [Santee Sioux] : US-NE
**Yankton Dakota (''Iháŋkthuŋwaŋ'') : US-SD
**Yanktonai (''Iháŋkthuŋwaŋna'') : US-MT ; US-ND ; US-SD&lt;ref&gt;E Minnesota kent IRA.&lt;/ref&gt;
*Lakota (''Lakȟóta'') [Teton] (''Thítȟuŋwaŋ''&lt;ref&gt;&quot;Kêriadenn er bradenn&quot;.&lt;/ref&gt;) : CA-SK ; US-MT, ND, SD
**Oglala (''Oglála Lakhóta Oyáte''&lt;ref&gt;&quot;Ar re a stlabez o re&quot;.&lt;/ref&gt;
**Hunkpapa (''Húŋkpapȟa''&lt;ref&gt;&quot;Kêriadenn e dibenn ar c'hamp&quot;.&lt;/ref&gt;
**Itázipčho&lt;ref&gt;&quot;Hep gwareg&quot;.&lt;/ref&gt; [Sans Arc, No Bows]
**Miniconjou (''Mnikȟówožu''&lt;ref&gt;&quot;Planterion war lez an dour&quot;.&lt;/ref&gt;
**Sicangu (''Sičhą́ǧu Oyáte''&lt;ref&gt;&quot;Morzhedoù devet&quot;.&lt;/ref&gt;) [Brûlé, Burned Thighs]
**Sihasapa (''Sihásapa''&lt;ref&gt;&quot;Troad du&quot;.&lt;/ref&gt; [Blackfoot Sioux]
**Two Kettles (''Oóhenuŋpa''&lt;ref&gt;&quot;Div gitell&quot;.&lt;/ref&gt;
*Nakoda (''Îyârhe Nakoda'') [Stoney] : CA-AB, SK ; US-MT
*Nakota (''Asiniibwaan'' [Assiniboine, Hohe]: CA-SK ; US-MT&lt;ref&gt;Ivez en Alberta, Manitoba (mervent) ha North Dakota (kornôg) kent IRA.&lt;/ref&gt;
'''♦ Teya''' : OS-OK, TX&lt;ref&gt;Aet da get er XVI{{vet}} kantved ; marteze kendeuzjont gant ar boblad Lipan Apache kent kemmeskañ gant ar boblad Mescalero Apache. Gwelit H. Allen Anderson : {{cite web|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/teya-indians |title=''Teya Indians''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Tonkawa''' (''Tickanwa•tic'') :  US-OK
'''♦ Tsuut'ina''' (''Tsúùtʼínà'') [Sarcee, Sarsi] : CA-AB
'''♦ Wichita''' (''Kitikiti'sh'') : US-OK&lt;ref name=KSTX&quot;&gt;E Kansas ha Texas kent IRA.&lt;/ref&gt;
*Kichai (''K'itaish'') [Keechi, Kitsai]&lt;ref&gt;Ivez kar d'ar boblad Caddo e rannvro sevenadurel ar Mervent.&lt;/ref&gt; : US-OK&lt;ref name=KSTX&quot; /&gt;
*Taovaya [Aijados, Towash, ''etc'']&lt;ref&gt; Edward B. Jelks : {{cite web|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/taovaya-indians |title=''Taovaya Indians''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt; : US-OK,&lt;ref name=KSTX&quot; /&gt;
*Tawakoni [Tahuacano, Tehuacana]] : US-OK&lt;ref name=KSTX&quot; /&gt;
*Waco [Huaco, Hueco,Iscani, Yscani] : US-OK&lt;ref&gt;E Texas kent IRA.&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
William S. Soule - Pacer.jpg|Essa-queta, penn Plains Apache, 1869
Edward S. Curtis Collection People 013.jpg|Natyinehitha, Atsina, 1909
Crow Indians by David F Barry, 1878-1883.jpg|Crow, e-tro 1880
George Catlin - The White Cloud, Head Chief of the Iowas - Google Art Project.jpg|Maxúhga &quot;White Cloud&quot;, penn iowa, 1845
In Summer, Kiowa.jpg|Tri faotr kiowa
&lt;/gallery&gt;

==Biz==
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Abenaki''' (''Wαpánahki'') [Wabanaki, Tarrantine] : CA-QC, [[New Brunswick|NB]] ; US-[[Maine (stad)|ME]], [[New Hampshire|NH]], [[Vermont|VT]]
*Eastern Abenaki : CA-QC ; US-ME, NH
**Norridgewock [Kennebec] : US-ME
*Western Abenaki : CA-QC ; US-[[Massachusetts|MA]], NH, VT
'''♦ Annamessex''' : US-[[Maryland|MD]]&lt;ref&gt;Aet da get en XVIII{{vet}} kantved ; gwelit {{en}} Wise, Jennings Cropper (1881). ''Ye kingdome of Accawmacke, or, The Eastern Shore of Virginia in the seventeenth century''. Richmond : Bell Book and Stationery Co., 1911, {{cite web|https://www.loc.gov/resource/gdcmassbookdig.yekingdomeofacca00wise/?sp=76&amp;st=image&amp;r=-0.412,0.799,1.873,0.907,0 |title=pp. 62 sqq.|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Anishinaabeg''' : CA-QC, ON, MB ; US-KS, MI, MN, ND, OK, WI
*Algonquin : CA-ON, QC
*Nipissing : CA-ON
*Ojibwe [Chippewa, Saulteaux] : CA-ON ; US-MI, MN, ND, WI
**Mississauga : CA-ON
**Saulteaux (''Nakawē') : CA-AB, BC, MB, ON, SK
*Odawa people [Ottawa]] : CA-ON ; US-IN, MI, [[Ohio|OH]]&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Potawatomi (''Neshnabé'')&lt;ref&gt;Kar d'an anv Anishinaabeg.&lt;/ref&gt;) : CA-ON ; US-[[Illinois|IL]], IN, MI, WI&lt;ref&gt;IRA : Kansas hag Oklahoma.&lt;/ref&gt;
'''♦ Accomac''' : US-[[Virginia|VA]]&lt;ref name=&quot;XVIII&quot;&gt;Aet da get en XVIII{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
*Accohannock
*Gingaskin
'''♦ Adena''' (-1000 → 200) : US-IN, [[Kentucky|KY]], MD, [[New York (Stad)|NY]], OH, [[Pennsylvania|PA]], [[West Virginia|WV]]
'''♦ Assateague''' : US-MD&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Attawandaron''' : CA-ON&lt;ref name=&quot;XVII&quot;&gt;Aet da get er XVII{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Beothuk''' : CA-[[Douar-Nevez ha Labrador|NL]]&lt;ref name=&quot;XIX&quot;&gt;Aet da get en XIX{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Chowanoke''' [Chowanoc] : US-[[North Carolina|NC]]&lt;ref name=&quot;Adg1820&quot;&gt;Aet da get e 1820.&lt;/ref&gt;
'''♦ Choptank''' [Ababco] : US-MD&lt;ref&gt;Aet da get e 1822.&lt;/ref&gt;
'''♦ [[Lenaped|Delaware]]''' (''Lënapeyok'') [Lenape, Lenni Lenape] : US-[[Delaware|DE]], [[New Jersey|NJ]]&lt;ref&gt;IRA : Ontario, Oklahoma ha Wisconsin.&lt;/ref&gt;
*Munsee (''Huluníixsuwaakan'', ''Monsii èlixsuwakàn'') : US-NY ([[Long Island (New York)|Long Island]])&lt;ref&gt;IRA : Wisconsin.&lt;/ref&gt;
**Canarsee : Long Island&lt;ref&gt;Aet da get a-c'houde gwerzhañ beg su [[Manhattan]] da [[trevadennouriezh|drevadennourion]] deuet ag an [[Izelvroioù]] e 1639 ; gwelit {{en}} Nathaniel Benchley (1959) : {{cite web|url=https://www.americanheritage.com/24-swindle |title=''The $24 Swindle''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
**Esopus : US-NY,&lt;ref&gt;IRA : Ontario ha Wisconsin.&lt;/ref&gt;
**Hackensack : US-NY&lt;ref&gt;Stlabezet en SUA a-c'houde diwezh ar [[Brezel Gall-hag-Indian]] (''French and Indian War'', 1754-1763).&lt;/ref&gt;
**Minisink : US-NY
**Navasink : US-NJ
**Rumanchenank [Haverstraw] : US-NJ, NY&lt;ref&gt;Aet da get e 1664.&lt;/ref&gt;
**Sanhican [Raritan] : US-NJ&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
**Sinsink : US-NY
**Siwanoy : US-[[Connecticut|CT]], NY&lt;ref&gt;Aet da get e kreiz an XVIII{{vet}} kantved dre gendeuziñ gant an drevadennourion saoz.&lt;/ref&gt;
**Tappan : US-NJ, NY &lt;ref&gt;Drouklazhet e [[Pavonia]], [[Nederland-Nevez]] (Hudson County, NJ) e 1643.&lt;/ref&gt;
**Wappinger : US-NY&lt;ref&gt;Kendeuzet gant Oneida goude [[Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet]] (1775-1783).&lt;/ref&gt;
**Wiechquaeskeck : US-NY
**Wisquaskeck [Raritan] : US-NY&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
*Unami : US-DE, NJ, PA
**Acquackanonk : US-NJ
**Okehocking : US-PA
**Unalachtigo: US-DE, NJ
'''♦ Doeg''' [Taux, Tauxenent, Welsh Indians&lt;ref&gt;&quot;Indianed kembreat&quot; ; hervez ur vojenn badus e vije bet Madog ap [[Owain Gwynedd]] o tislestrañ en Amerika e dibenn an {{XIIvet kantved}}, ha darempredoù a vije bet etre Kembreiz hag an Indianed ; ''Mandoag'' a rae ar boblad algonquin eus an hini doeg, hag e 1669 e tisklêrias ar beleg Morgan Jones e oa bet miret e vuhez gantañ peogwir e oa bet komprenet e gembraeg gant an Indianed e NC ;  gwelit {{en}} Williams, Robert (1870). ''Enwogion Cymru – A biographical dictionary of eminent Welshmen'', {{cite web|url=https://www.library.wales/discover-learn/digital-exhibitions/europeana-rise-of-literacy/history-books/enwogion-cymru-a-biographical-dictionary-of-eminent-welshmen |title=P. 309.|accessdate=10/01/2024}} ha [https://en.wikisource.org/wiki/Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Madog_ab_Owain_Gwynedd ''Dictionary of National Biography, 1885-1900'' @ Wikisource.]&lt;/ref&gt;] : US-VA&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Erie''' : US-NY, OH, PA&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Etchemin''' : US-ME&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Fort Ancient''' : US-IN, KY, OH, WV&lt;ref&gt;Aet da get e 1750.&lt;/ref&gt;
'''♦ Haudenosaunee''' [Iroquois] : CA-ON, QC ; US-NY
*Cayuga (''Gayogo̱hó꞉nǫʼ'') : CA-ON ; US-NY, OK
*Mohawk (''Kanienʼkehá꞉ka'') : CA-ON, QC ; US-NY
*Oneida (''Onʌyoteˀa·ká·'') : CA-ON ; US-NY
*Onondaga (''Onoñda’gegá'') : CA-ON ; US-NY
*Seneca (''Onödowáʼga꞉'') : CA-ON ; US-NY&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
**Mingo : formerly US-OH, NY, PA, WV
*Tuscarora (''Skarù:ręˀ'') : CA-ON ; US-NC, NY&lt;ref&gt;E NC hepken gwezharall.&lt;/ref&gt;
'''♦ Ho-Chunk''' (''Hoocągra'') [Winnebago] : US-IA, MN, NE, WI&lt;ref&gt;En Illinois ivez gwezharall.&lt;/ref&gt;
'''♦ Honniasont''' [Honniasontkeronon] : US-OH, PA, WV&lt;ref&gt;Aet da get : distrujet gant ar pobladoù Seneca ha Susquehannock e 1679.&lt;/ref&gt;
'''♦ Hopewell''' (-100 → 500) : US-IL, KY&lt;ref&gt;{{en}} Moorehead, Warren K. (1895) : {{cite web|url=https://cdm17032.contentdm.oclc.org/digital/collection/p17032coll2/id/646/rec/14 |title=''The Examination of Fort Ancient, Ohio''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Illinois''' (''Illiniwek'') : US-[[Arkansas|AR]], IA, IL, MI, [[Missouri (stad)|MO]]&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Cahokia : US-AR, IA, IL, MO
*Kaskaskia : US-WI
*Miami : US-IL, IN, MI
'''♦ Kickapoo''' (''Kiikaapoa'') [Kikapú] : US-IL, MI, MO&lt;ref&gt;IRA : Kansas, Oklahoma, Texas ; MX.&lt;/ref&gt;
'''♦ Laurentian''' (~1300 → 1580) [St. Lawrence Iroquoians] : CA-ON, QC ; US-NY, VT
'''♦ Manahoac''' [Mahock]] : US-VA&lt;ref&gt;Aet da get kent 1728&lt;/ref&gt;
*Stegarake
'''♦ Mascouten''' : US-IL, MI, WI&lt;ref&gt;Aet da get goude ul lazhadeg gant ar C'hallaoued e 1712.&lt;/ref&gt;
'''♦ Massachusett''' : US-MA&lt;ref&gt;Aet da get goude 1919.&lt;/ref&gt;
*Ponkapoag : US-MA
'''♦ Meherrin''' : US-NC, VA&lt;ref&gt;Aet de get goude 1802.&lt;/ref&gt;
'''♦ Menominee''' (''Omǣqnomenēwak'') : US-WI
'''♦ Mi'kmaq''' (''L'nu'') [Mi'kmaw, Micmac] : CA-NB, NL, [[Nova Scotia|NS]], [[Prince Edward Island|PE]], QC ; US-ME
*Abegweit (''Epekwitk'') : CA-PE
*Acadia (''Malikiaq'') : CA-NS
*Annapolis Valley (''Kampalijek'') : CA-NS
*Bear Valley (''Kampalijek'') : CA-NS
*Buctouche (''Puktusk'') : CA-NB
*Eel River Bar (''Ugpiꞌganjig'') : CA-NB
*Elsipogtog (''Lsipuktuk'') : CA-NB
*Esgenoôpetitj (''Eskinuopitijk'') : CA-NB
*Esksoni (''Wékistoqnik'') : CA-NS
*Fort Folly (''Amlamkuk Kwesawék'') : CA-NB
*Glooscap (''Kluskap'') : CA-NS
*Indian Island (''Lnui Menikuk'') : CA-NB
*Mi'kmaq de Gespeg (''Kespék'') : CA-QC
*Lennox Island (''Lnui Mnikuk'') : CA-PE
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
*Listuguj Mi'gmaq (''Listikujk'') : CA-QC
*Membertou (''Maupeltuk'') : CA-QS
*Metepenagiag Mi'kmaq (''Metepnákiaq'') : CA-NB
*Mi'kmaq Nation (''Ulustuk'') : US-ME
*Miawpukek (''Miawpukwek'') : CA-NL
*Mi'kmaq of Gesgapegiag (''Keskapekiaq'') : CA-QC
*Millbrook (''Wékopekwitk'') : CA-NS
*Natoaganeg (''Natuaqanek'') : CA-NB
*Pabineau (''Kékwapskuk'') : CA-NB
*Paqtnkek Mi’kmaq (''Paq'tnkek') : CA-NS
*Pictou Landing (''Puksaqtéknékatik') : CA-NS
*Potlotek (''Potlotek') : CA-NS
*Qalipu Mi'kmaq (''Qalipu'') : CA-NL
*Sipekneꞌkatik (''Sipekníkatik'') : CA-NS
*Wagmatcook (''Waqmitkuk'') : CA-NS
*We'koqma'q L'nue'kati (''Wékoqmáq'') : CA-NS
'''♦ Mohegan''' : US-CT
'''♦ Mohican''' (''Muh-he-con-ne-ok'') [Housatonic] : US-MA, NY&lt;ref&gt;IRA : Wisconsin.&lt;/ref&gt;
'''♦ Monacan''' : US-MD, OH, VA, [[West Virginia|VW]]
'''♦ Montauk''' [Montaukett] : US-NY (Long Island)
'''♦ Moneton''' :  US-WV&lt;ref&gt;Aet da get e kreiz ar XVII{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Nansemond''' : US-VA
'''♦ Nanticoke''' : US-DE, MD
'''♦ Narragansett''' : US-[[Rhode Island|RI}}
'''♦ Niantic''' (''Nehântick '') [Nehantucket] : US-CT, RI&lt;ref&gt;E Connecticut hepken hiziv.&lt;/ref&gt;
'''♦ Nipmuc''' [Nipmuck] : US-CT, MA, RI
'''♦ Nottoway''' [Cheroenhala] : US-VA
'''♦ Occaneechi''' [Occaneechee] : US-NC, VA
'''♦ Passamaquoddy''' (''Peskotomuhkati'') : CA-NB ; US-ME
'''♦ Patuxent''' [Pawtuxent] : US-MD&lt;ref&gt;Aet da get e 1690.&lt;/ref&gt;
'''♦ Paugusett''' [Golden Hill Paugussett&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20040604134749/http://www.paugussett.itgo.com/ |title=''The Golden Hill Indians Of The Paugussett Indian Nation''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;] : US-CT
*Potatuck : US-CT
'''♦ Peoria''' : US-IL, IN, MI, MO, OH&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Mitchigamea : US-IL&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Moingona (''Moyiinkweena'') : US-IL&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Tamaroa : US-IL&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Wea : US-IN&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Pennacook''' : US-MA, ME, NH&lt;ref name=BRP&quot;&gt;Aet da get goude [[Brezel ar roue Philip]] (1675-1678) enep an Indianed.&lt;/ref&gt;
'''♦ Penobscot''' (''Pαnawάhpskewi'') : US-ME
'''♦ Pequot : US-CT
'''♦ Petun''' (''Tionontat'') : CA-ON&lt;ref&gt;IRA : e Kansas hag Oklahoma ; eus ar galleg ''pétun'' (&quot;butun&quot;) e teu an anv «&amp;nbsp;Petun&amp;nbsp;» rak gounezet e veze ar plant-se gant ar boblad, hervez Pierre François Xavier de Charlevoix, ''Histoire et description générale de la Nouvelle France'', 1744.&lt;/ref&gt;
'''♦ Piscataway''' (''Kinwaw Paskestikweya'') : US-MD
'''♦ Pocumtuc''' [Deerfield Indians] : US-MA&lt;ref name=BRP&quot; /&gt;
'''♦ Podunk''' : US-CT&lt;ref name=BRP&quot; /&gt;
'''♦ Powhatan''' (''Tsenacommacah'') :  US-VA
*Appomattoc&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Arrohateck&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Chesapeake&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Chesepian&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Chickahominy : bezant c'hoazh e Virginia.
*Kiskiack&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Mattaponi : bezant c'hoazh e Virginia
*Nansemond : bezant c'hoazh e Virginia.
*Pamunkey : bezant c'hoazh e Virginia.
*Paspahegh&lt;ref name=&quot;XVIII /&gt;
*Patawomeck [Potomac] : bezant c'hoazh e Virginia.
*Powhatan : bezant c'hoazh e Virginia.
'''♦ Quinnipiac''' : US-CT&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Rappahannock''' : US-VA
'''♦ Sac &amp; Fox''' [Sauk] : US-MI&lt;ref&gt;IRA : Iowa, Kansas, Nebraska, Oklahoma.&lt;/ref&gt;
*Meskwaki (''Meshkwahkîhaki'') : US-IO
*Nîmahâhaki : US-KS, NE
*Othaakiiwaki : US-OK
'''♦ Schaghticoke''' : US-CT
'''♦ Shawnee''' : US-ID, OH, PA&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Shinnecock''' : US-NY (Long Island)
'''♦ Stuckanox''' : US-VA&lt;ref&gt;Kendeuziñ gant Saponi NC a rejont er XVII{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Susquehannock''' [Andaste, Conestoga, Minquas] : US-MD, US-NY, US-PA, US-WV&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Tunxi''' : US-CT&lt;ref&gt;Aet da get e dibenn an XVIII{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Tuscarora''' (''Skarù:ręˀ'') : US-NC (hiziv : US-NY ha CA-ON ivez)
'''♦ Tutelo''' (''Yesang'') : US-VA, WV&lt;ref&gt;Aet da get gant marv an ezel diwezhañ e 1898.&lt;/ref&gt;
'''♦ Unquachog''' [Poospatuck] : US-NY (Long Island)
'''♦ Wampanoag''' (''Wôpanâak'') : US-MA&lt;ref&gt;E Rhode Island kent Brezel ar roue Philip.&lt;/ref&gt;
*Aquinnah [Gay Head]
*Assawompsett Nemasket
*Chappaquiddick
*Herring Pond
*Mashpee
*Nantucket
*Nauset
*Patuxet
*Pokanoket
'''♦ Wangunk''' [Mattabeset] : US-CT&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Wawyachtonoc''' : US-CT, NY&lt;ref&gt;IRA : e Wisconsin.&lt;/ref&gt;
'''♦ Weapemeoc''' : US-NC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Wenrohronon''' : US-NY&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Wicocomico''' : US-VA&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Wolastoqiyik''' [Maliseet] : CA-NB, QC ; US-ME
'''♦ Wyandotte''' [Huron] : CA-ON, QC&lt;ref&gt;IRA : Kansas, Michigan hag Oklahoma.&lt;/ref&gt;
*Huron-Wendat (''Wendake'')
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Joseph Brant 2.jpg|Thayendanegea, penn mohawk (1785)
Tadodaho Sid Hill United Nations.jpg|Todadaho Sid Hill, penn onondaga, en [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]] (2010)
ChiefOshkosh.jpg|Oshkosh, penn menominee (1858)
Mikmaq.jpg|Dañser mi'kmaq (2010)
Peskotomuhkati Canoe.png|Indianed passamaquoddy (2016)
George Catlin - Go-to-ków-páh-ah, Stands by Himself, a Distinguished Brave - 1985.66.248 - Smithsonian American Art Museum.jpg|Go-to-ków-páh-ah, wea (1830)
&lt;/gallery&gt;

==Gevred==
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Acolapissa''' : [[Louiziana|LA]], [[Mississippi (stad)|MS]]&lt;ref name=&quot;Adg1739&quot;&gt;Aet da get e 1739.&lt;/ref&gt;
'''♦ Ais''' : [[Florida|FL]]&lt;ref&gt;Aet da get e kreiz ar [[bloavezhioù 1740]].&lt;/ref&gt;
'''♦ Amacano''' : FL ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ [[Apalached|Apalachee]]''' : FL&lt;ref&gt;Divroet da Vec'hiko ha [[Kuba|Cuba]] adalek 1763.&lt;/ref&gt;
'''♦ Atakapa''' (''Ishak'') : LA, TX
*Eastern Atakapa (''Hiyekiti Ishak'' &quot;Tud ar Sav-Heol&quot;) : LA
**Ciwāt [Alligator Band]
**Otse [Teche, Snake Band]
**Appalousa [Opelousa, Heron]&lt;ref&gt;Moarvat eus ar [[Tchoktaweg|chocktaweg]] ''Abalusa'' &quot;Blev Du&quot; pe ''Apilusa'' &quot;Divesker Du&quot;.&lt;/ref&gt;, Tsikip]
*Western Atakapa : TX
**Akokisa [Orcoquiza]&lt;ref&gt;Aet da get e deroù [[Dispac'h Texas]] (1835-1836).&lt;/ref&gt;
**Atakapa (er ster dik)
::::• Katcok [Eagle Band, Calcasieu Band]
::::• Niāl [Panther Band]
::::• Red Bird Band &lt;ref&gt;''[[Cardinalis cardinalis]]''.&lt;/ref&gt;
**Deadose
**Patiri [Petaros]
**Quasmigdo [Bidai]
**Tlacopsel [Acopsel, Lacopsel]
'''♦ Avoyel''' [Petits Taensas] : LA&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Bayogoula''' [Bayou Goula] : LA&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Biloxi''' (''Tanêks'') : LA&lt;ref&gt;Mississippi e oa o bro orin, a rankjont kuitaat e dibenn ar XVII{{vet}} kantved a-c'houde bout bet peuzdistrujet gant ar [[Brec'h (kleñved)|vrec'h]] degaset gant Europiz, evel kalz pobladoù Indian.&lt;/ref&gt;
'''♦ Caddo''' (''Na'-a-wih ta'-sha'')  : AR, LA, TX&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Adai : LA, TX
*Cahinnio : AR
*Eyeish : TX
*Hainai (''Háynay'') : TX
*Hasinai (''Hasíinay'') : TX
*Kadohadacho (''Kadawdáachuh'') : AR, LA, TX
*Nabedache (''Nabáydácu'') : TX
*Nabiti : TX
*Nacogdoche (''Nakúʔkidáawtsiʔ'') : TX
*Nacono : TX
*Nadaco [Anduico] : TX
*Nanatsoho : TX
*Nasoni : TX
*Natchitoches (''Náshit'ush'') : LA, TX
**Doustioni : LA
**Ouachita [Washita] : LA
**Yatasi (''Yáttasih'') : LA
*Neche :  TX
*Nechaui : TX
*Tula : AR
'''♦ Calusa''' [Escampaba] : FL&lt;ref&gt;Harluet da Guba gant Spagnoliz e 1763.&lt;/ref&gt;
'''♦ Cape Fear Indians''' : NC&lt;ref&gt;Kaset da get e 1808 gant trevadennourion gant Europiz.&lt;/ref&gt;
'''♦ Catawba''' (''Ye Iswąˀ'') [Iswa] : NC, [[South Carolina|SC]]
'''♦ Chakchiuma''' (''Sa'ktcihuma'') : [[Alabama|AL]], MS, [[Tennessee|TN]]&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Chatot''' [Chacato, Chactoo] : FL&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Chaouacha''' [Chawasha] : LA&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;
'''♦ Cheraw''' (''Saraw'') [Charáh, Saura] : FL, NC, SC&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ [[Cherokee]]''' (''Anigiduwagi'', ''Tsa-la-gi'') : NC, SC &lt;ref&gt;IRA : California, North Carolina, Oklahoma ha South Carolina.&lt;/ref&gt;
'''♦ Chickanee''' [Chiquini] : NC
'''♦ Chickasaw''' (''Chikasha'') : AL, KY, MS, TN&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Chine''' : FL&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Chisca''' [Yuchi] : TN, VA&lt;ref&gt;Er XVI{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt; ; AL, [[Georgia|GA]], FL&lt;ref&gt;Adalek ar XVII{{vet}} kantved betek o steuziadur e dibenn arn XVIII{{vet}} kantved ; gwelit Hahn 2006, pp. 53-56.&lt;/ref&gt;
'''♦ Chitimacha''' :  LA
'''♦ Choctaw''' : AL, LA, MS&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Chowanoc''' [Chowanoke] : NC&lt;ref name=&quot;Adg1820&quot; /&gt;
'''♦ Congaree''' : SC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Coree''' [Connamox] : NC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Croatan''' : NC&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Cusabo''' : SC&lt;ref name=&quot;BaY&quot;&gt;Aet da get a-c'houde [[Brezel ar Yamasee]] (1715-1717) enep an drevadennourion a Vreizh-Veur.&lt;/ref&gt;
'''♦ Eno''' {Enoke, Stuckenock] : NC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Grigra''' [Gri] : MS&lt;ref&gt;Aet da get a-c'houde [[Dispac'h an Natchez]] (1729-1731) enep an drevadennourion c'hall.&lt;/ref&gt;
'''♦ Guacata''' [Santalûces] : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Guacozo''' : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Guale''' : GA&lt;ref&gt;Lazhadeget gant gouarnamant an drevadennourion e 1740.&lt;/ref&gt;
'''♦ [[Houma (pobl)|Houma]]''' : LA&lt;ref&gt;E Mississippi kent deroù an XIX{{vet}} kantved.&lt;/ref&gt;
'''♦ Jaega''' [Jobé] : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Keyauwee''' : NC&lt;ref name=&quot;BaY&quot; /&gt;
'''♦ Koasati''' [Coushatta, Quassarte] : AL, GA, TN&lt;ref&gt;IRA : e Louisiana, Oklahoma ha Texas.&lt;/ref&gt;
'''♦ Koroa''' : MS&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Luca''' : FL&lt;ref&gt;Sturtevant &amp; Fogelson 2004, p. 214.&lt;/ref&gt;
'''♦ Lumbee''' : NC
'''♦ Machapunga''' : NC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Matecumbe''' : FL&lt;ref&gt;{{en}} Goggin, John M.. {{cite web|url=https://edwardwimberley.com/courses/80458/matecumbe.pdf |title=''The Indians and History of the Matecumbe Region''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Mayaca''' : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
*Jororo
*Mayajuaca
'''♦ Mayaimi''' : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Miccosukee''' [Mikasuki] : FL
'''♦ Mobile''' : AL&lt;ref&gt;N'eus roud ebet anezho goude 1761 ; gwelit {{en}} {{cite web|url=https://accessgenealogy.com/alabama/mobile-tribe.htm |title=''Mobile Tribe''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Mocoso''' : FL&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Mougoulacha''' (''Imongolosha'') : LA&lt;ref&gt;Lazhadeget e 1700 gant ar Bayogoula (Swanton 2003, p. 200).&lt;/ref&gt;
'''♦ Muscogee (Creek) (''Este Mvskokvlke'') : AL, GA, MS, TN, TX&lt;ref&gt;IRA : Oklahoma. Lod tud a dec'has war-du Stadoù arall :gwelit Debo 1970, pp. 100,102-104.&lt;/ref&gt;
*Abihka : AL
*Alabama (''Albaamaha'') : AL
*Chiaha :TN
*Eufaula : GA
*Kialegee Tribal Town : AL
*Osochee : AL
*Talapoosa : AL
*Thlopthlocco Tribal Town : AL, GA
*Tukabatchee (''Tokepahce'') : AL
'''♦ Naniaba''' : AL, FL
'''♦ Natchez''' (''W’Nahx’-Chee'') : LA, MN, MS, NC, OK&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Mosopelea''' [Ofo] : MS, OH&lt;ref&gt;Goude Dispac'h an Natchez ec'h e tivrojont da Louiziana, m'emaint c'hoazh. Kollet eo bet o yezh ; galleg pe saozneg eo o yezh-vamm bremañ.&lt;/ref&gt;
'''♦ Okchai''' : AL&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
'''♦ Okelousa''' : LA, MS&lt;ref&gt;Kendeuzet gant pobldoù arall ; gwelit {{en}} {{cite web|url=https://accessgenealogy.com/louisiana/okelousa-indians.htm |title=''Okelousa Indians''|accessd	ate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Pacara''' [Capara], FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Pamlico''' : NC&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Pascagoula''' : MS&lt;ref&gt;Hervez ur vijenn en em lazhas an holl tud dre veuziñ er Singing River e 1699 ; gwelit {{en}} Wallace, Mark I.. ''Finding God in the Singing River'' (Pascagoula River, . Minneapolis : Fortress Press, 2005 {{ISBN|0-8006-3726-7}}, ha {{cite web|url=https://postalmuseum.si.edu/exhibition/indians-at-the-post-office-murals-legend-and-lore/legend-of-the-singing-river |title=''Legend of the Singing River''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Pee Dee''' [Pedee] : SC&lt;ref&gt;E 1808 e veve an ezelez diwezhañ ; gwelit Swanton 1952, p. 97.&lt;/ref&gt;
'''♦ Pensacola''' : AL, FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Pohoy''' : FL&lt;ref name=&quot;Adg1739&quot; /&gt;
*Alafay
'''♦ Poteskeet''' : NC&lt;ref&gt;Aet da get goude 1730 ; gwelit Ferguson, Penny. {{cite web|url=https://nativeheritageproject.com/2012/06/09/study-of-the-poteskeet-indians/ |title=''Study of the Poteskeet Indians''|accessdate=10/01/2024}}.&lt;/ref&gt;.
'''♦ Quinipissa''' [Kinipissa] : LA&lt;ref&gt;Bet lazhadeget gant ar boblad bayagooula e 1700 ; gwelit Kniffen &amp; al. 1994, p. 52. &lt;/ref&gt;
'''♦ Roanoke''' :  NC&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Saluda''' [Saludee, Saruti] : SC&lt;ref&gt;Ne chomjont e North Carolina nete adalek 1695 betek 1712, war o hent da Bennsylvania ; gwelit : Rivers, William James (1852). ''A Sketch of the History of South Carolina to the Close of the Proprietary Government by the Revolution of 1719''. Paris : Legare Street Press, 2022, p. 38 {{ISBN|1-01-928006-9}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Santee''' : SC &lt;ref&gt;Disheñvel-krenn diouzh ar boblad santee-sioux&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Santaluces''' : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Wilkinson, Jerry. {{cite web|url=http://www.keyshistory.org/FL-Fla-Ind.html |title=''Historic Florida Indians''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Saponi''' {Nahyssan] : NC, VA&lt;ref&gt;IRA: New York ha Pennsylvania.&lt;/ref&gt;
*Haiwa Saponi Indian Tribe : NC
*Occaneechi Band of the Saponi Nation : NC
*Sappony : NC
'''♦ Secotan''' : NC&lt;ref&gt;Aet da get e 1665, kendeuzet ma voent gant ar boblad Machapunga :gwelit {{en}} Ordahl Kupperman, Karen. ''Roanoke – The Abandoned Colony''. Lanham : Rowman &amp; Littlefield Publishers, 2007 {{ISBN|0-7425-5263-2}}.&lt;/ref&gt;.
'''♦ Seminole''' : FL &lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.seminolenation-indianterritory.org/ |title=''Seminole Nation, Indian Territory''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Sewee''' : SC &lt;ref&gt;Distrujet e 1670 gant ur gorventenn er [[Meurvor Atlantel]] ; Olexer 2005, p. 116.&lt;/ref&gt;
'''♦ Shakori''' : NC&lt;ref&gt;Kendeuzet e 1714 gant ar Saponi Nation.&lt;/ref&gt;
'''♦ Sissipahaw''' [Haw, Saxahapaw, Sauxpa, Sissipahaus] : NC&lt;ref&gt;Aet da get goude Brezel ar Yamasee ; marteze e kendeuzjont gant ar boblad Catawba, hervez Swanton 1952 pp. 84-85.&lt;/ref&gt;
'''♦ Sugeree''' (Satari, Sugau) : NC, SC&lt;ref&gt;Kendeuzet gant ar boblad Catawba goude Brezel ar Yamasee.&lt;/ref&gt;
'''♦ Surruque''' : FL&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Taensa''' [Grands Taensas] : AL, LA&lt;ref name=&quot;XVIII&quot;/&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.newadvent.org/cathen/14429c.htm |title=''Taensa Indians''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Taposa''' : MS&lt;ref&gt;Aet da get en XVIII{{vet}} kantved (Swanton 1952, p. 192).&lt;/ref&gt;
'''♦ Tawasa''' : AL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Tequesta''' [Chequesta, Vizcaynos] : FL&lt;ref&gt;Harluet da Guba e 1763 ; gwelit {{en}} {{cite web|url=https://home.nps.gov/ever/learn/historyculture/nativepeoples.htm |title=''National Park of Florida – Native Peoples''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Timucua''' : FL, GA&lt;ref&gt;Harluet da Guba e 1763 ; gwelit {{en}} Milanich, Gerald T.. ''The Timucua''. Hoboken : Wiley-Blackwell, 1999 {{ISBN|0-631-21864-5&lt;/ref&gt;
*Acuera : FA
*Agua Dulce [Freshwater, Utina] :FL
*Arapaha : FL, GA
*Cascangue : GA
*Icafui : GA
*Mocama [Tacatacuru] : FL, GA
*Northern Utina : FL
*Ocale : FL
*Oconi :GA
*Potano :FL
*Saturiwa : FL
*Tacatacuru :GA
*Tucururu] : FL
*Yufera : GA
*Yui [Ibi, Ibihica] : GA
*Yustaga : FL
'''♦ Tioux''' [Tiou, Thysia] : MS&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.native-languages.org/tioux.htm |title=''Tioux Indians''|ccessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Tocaste : FL
'''♦ Tocobaga : FL&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Tohomé : AL, FL&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://accessgenealogy.com/alabama/tohome-indians.htm |title=''Tohome Indians''|ccessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Tomahitan : GA pe VA&lt;ref&gt;Ethridge 2010.&lt;/ref&gt;
'''♦ Topachula : FL
'''♦ Tunica : AR, LA, MS&lt;ref&gt;Bremañ e Louisiana ha Mississippi hepken, dindan an anv Tunica-Biloxi.&lt;/ref&gt;
'''♦ Utiza : FL
'''♦ Uzita [Uçita] : FL&lt;ref&gt;Milanich 1998 &amp; Hahn 2003.&lt;/ref&gt;
'''♦ Vicela : FL
'''♦ Viscaynos : FL
'''♦ Waccamaw''' : NC, SC
'''♦ Waccamaw Siouan''' : NC
'''♦ Wateree''' [Guatari] : SC&lt;ref&gt;Aet da get goude 1744.&lt;/ref&gt;
'''♦ Waxhaw''' [Wisacky, Gueça] : NC, SC&lt;ref&gt;Aet da get goude Brezel ar Yamasee.&lt;/ref&gt;
'''♦ Westo''' : SC, VA&lt;ref&gt;Bet lazhadeget e 1680 gant trevadennourion harpet gant ar boblad Shawnee ; ar re a oa chomet bev a voe harluet d'an [[Antilhez]] evel sklaved (Gallay 2002).&lt;/ref&gt;
'''♦ Winyaw''' : SC&lt;ref&gt;Aet da get goude 1720 (Swanton 2003, p. 103).&lt;/ref&gt;
'''♦ Weapemoc''' : NC&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Yamasee''' : FL, GA, SC&lt;ref&gt;Aet da get e 1737, hervez {{en}} Hoffman, Paul E.. ''Florida's Frontiers: A History of the Trans-Appalachian Frontier''. Bloomington : Indiana University Press, 2002, p. 188 {{ISBN|0-253-34019-5}}.&lt;/ref&gt;
'''♦ Yazoo''' : MS&lt;ref&gt;Lazhadeget a-c'houde o emsavadeg a-enep an drevadennourion c'hall er [[bloavezhioù 1730]] ; an dud chomet bev a voe gwerzhet da drevadennourion e Carolina.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Gibson, Arrell M.. ''The Indians of Mississippi''. In : McLemore, Richard Aubrey. ''A History of Mississippi'', levrenn 1, p. 76. Hattiesburg : University and College Press of Mississippi, 1973 {{ISBN|0-87805-013-2}}&lt;/ref&gt;
'''♦ Yuchi''' [Euchee, Uchee] : TN kent Al ha GA&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Kaw-u-tz (Cado) (5449311406).jpg|Maouez caddo (1906)
NC Museum of History, Raleigh, NC - panoramio (3).jpg|Delwenn d'ur vaouez cheraw (~1690)
Henry Inman - Sequoyah - Google Art Project.jpg|[[Sequoyah]] (ᏍᏏᏉᏯ), ar Cherokee a savas ar [[skritur tsalagiek]] (~1830)
Choctaw group.png|Indianed choctaw (~1908)
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Roberto Holy Card.jpg|Roberto, ur Yamasee bet lazhet e 1740
Face detail, 1837 Lithograph of Opothle Yoholo, from- Opothle Yaholo (cropped).jpg|Opothle Yahola, penn muscogee creek (1837)
Seminole mother and children- Brighton Reservation, Florida (8443707301).jpg|Ur vamm seminole gant he bugale (1949)
&lt;/gallery&gt;

==Mervent==
''Er rannvro sevenadurel-mañ ez eus rannoù eus Arizona, Colorado ar su Southern, New Mexico, Texas ar c'hornôg hag Utah en SUA, koulz hag ar Stadoù [[Chihuahua (stad)|Chihuahua|]] (MX-CHH) ha [[Sonora (stad)|Sonora]] (MX-SON) er Stadoù Unanet Mec'hikan.''
----
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ Apache'''&lt;ref&gt;Rummatadur hervez teir mammenn : {{en}} Foster, Morris W. &amp; McCollough, Martha (2001). ''Plains Apache''. In : ''Handbook of the North American Indians – Volume 13'' ; {{en}} Opler, Morris E.. ''Chiricahua Apache'' &amp; ''Mescalero Apache''. In : ''Handbook of North American Indians: Southwest'' - Volume 10'' ;
{{en}} De Reuse, Willem J. (1983c). ''The Apachean culture pattern and its origins: Synonymy''. In : ''Handbook of North American Indians: Southwest'' - Volume 10'' ivez.&lt;/ref&gt; (''Ndee biyat' '') : US-AZ, CO, NM, OK ; MX-[[Coahuila|COA]], [[Tamaulipas|TAM]]&lt;ref name=&quot;OK&quot; /&gt;
*Chiricahua Apache : AZ
**Ch'úúkʾanén (Chiricahua dik)
**Gileño [Gil Apache] : AZ, NM
**Ndendahe : NM
**Tchihende [Mimbreño] : NM
*Jicarilla Apache : CO, NM, TX
**Carlana [Sierra Blanca] : CO
*Lipan Apache : NM, TX
**Pelones: TX
*Mescalero Apache : NM
**Faraones
**Sierra Blanca Mescaleros
**Sacramento Mescaleros
**Guadalupe Mescaleros
**Limpia Mescaleros
**Natagés [Apaches del Natafé]
*Plains Apache [Kiowa-Apache, Naisha, Naʼishandine]: OK
**Cibecue : AZ
**San Carlos : AZ
::::•Arivaipa
::::•Pinal
*Tonto Apache : AZ
*White Mountain Apache [Coyotero] : AZ
*Yavapai (''Wipuhk’a’bah'') : AZ
**Tolkapaya (''Ɖo:lkabaya'') [Yuma Apache] : kornôg
**Yavbe [Yavapé, Mohave Apache] : kreiz
**Kwevkapaya : gevred
**Wipukepa (''Wi:pukba'') : biz
'''♦ Comecrudo''' : MX-TAM&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;
'''♦ Cotoname''' : US-TX ; MX-TAM&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;
'''♦ Genízaro''' : NM&lt;ref name=&quot;XIX&quot; /&gt;
'''♦ Halchidhoma''' (''Xalychidom Piipaa'') : AZ, CA
'''♦ Hualapai''' (''Hwalbáy'') [Walapai] : AZ
'''♦ Havasupai''' (''Havsuw' Baaja'') : AZ
'''♦ Hohokam''' (300 → 1500) : US-AZ ; MX-SON
'''♦ Karankawa''' : TX&lt;ref&gt;Lazhadeget e 1858, aet da get 1891 (Anderson 2005, pp. 53-54)&lt;/ref&gt;
*Copano
'''♦ La Junta Indians''' : US-TX ; MX-CHH&lt;ref name=&quot;XVIII&quot; /&gt;
'''♦ Mamulique''' : US-TX ; [[Nuevo León|MX-NLE]]
'''♦ Manso Indians''' : US-TX ; MX-CHH&lt;ref name=&quot;XVII&quot; /&gt;
'''♦ Maricopa''' [Piipaash] : AZ
'''♦ Mohave''' ('' 'Aha Makhav'') [Mojave] : AZ, CA, NV
&lt;/poem&gt;
|
&lt;poem&gt;
'''♦ [[Navac'hoed|Navajo]]''' (''Diné'', ''Naabeehó'') [Navaho] : AZ, CO, NM, UT
'''♦ O'odham''' : US-AZ ; MX-SON
*Ak-Chin ('ʼAkĭ Ciñ O'odham'') : AZ
*Akimel O'odham [Pima] : US-AZ ; MX-CHH, SON
**Qahatika : AZ
*Hia C-eḍ Oʼodham [Areneños, Sand Papagos] : US-AZ ; MX-SON
*Tohono O'odham : US-AZ ; MX-SON
*Hia C-eḍ Oʼodham : US-AZ ; MX-SON
'''♦ Aranama''' : TX&lt;ref&gt;Aet da get e-tro 1843 ; gwelit {{en}} Campbell, Thomas N.. {{cite web|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/aranama-indians |title=''Aranama Indians ''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;.
'''♦ Pima Bajo''' [Mountain Pima] : MX-CHH, SON
'''♦ [[Indianed Pueblo|Pueblo]]''' : US-AZ, NM, TX, UT ; MX-CHH, SON
*Anasazi [Ancestral Puebloans] (700 → 1400) : AZ (biz), CO (mervent), NM (gwalarn), UT (gevred)&lt;ref&gt;Eleze ar ''[[Four Corners]]'' ; kuitaat o bro a rejont a-nebeudoù en XII{{vet]] ha XIII{vet}} kantved ; hendadoù ar pobladoù pueblo hiziv int.&lt;/ref&gt;
*Acoma Pueblo (''Áakʼu'') : NM
*Cochiti Pueblo (''Kúutyì'') : NM
*Hopi : AZ
**Hopi-Tewa [Hano, Tano] : AZ&lt;ref&gt;En emvodañ gant ar boblad hopi a rejont e-kerzh [[Emsavadeg pueblo 1680|Emsavadeg pueblo 1680]].&lt;/ref&gt;
*Isleta Pueblo (''Shiewhibak'', ''Tsugwevaga'') : NM
*Jemez Pueblo (''Walatowa'') : NM
*Kewa Pueblo (''Dámáyá'', ''Díiwʾi'') [Santo Domingo] : NM
*Laguna Pueblo (''Kʼáwáiga'') : NM
*Mogollon (~200 → 1540) : US-AZ, NM ; MX-CHH, SON
*Nambé Pueblo (''Nąngbeʼe Ôwîngeh'') : NM
*Ohkay Owingeh (''Ohkay Ówîngeh'') [San Juan Pueblo] : NM
*Picuris Pueblo (''Pʼįwweltha'', ''Pe’ewi'') : NM
*Pecos Pueblo [Cicuye, Ciquique] : AZ, CO, NM, UT (''Four Corners'')
*Piro : NM, TX&lt;ref&gt;Aet da get goude an Emsavadeg pueblo e 1680.&lt;/ref&gt;
*Pojoaque Pueblo (''Pʼohsųwæ̨geh Ówîngeh'') : NM
*Sandia Pueblo (''Ną’piʼąd'''') : NM
*San Felipe Pueblo (''Kaatishtya'') : NM
*San Ildefonso Pueblo (''Pʼohwhogeh Ówîngeh'') : NM
*Santa Ana Pueblo (''Dámáyá'') : NM
*Santa Clara Pueblo (''Khaʼpʼoe Ówîngeh'') : NM
*Taos Pueblo (''Təotho'') : NM
*Tesuque Pueblo (''Tetsʼúgéh Ówîngeh'') : NM
*Tiwa [Tigua] : NM
*Tompiro Indians : NM&lt;ref&gt;Aet da get er [[bloavezhioù 1670]].&lt;/ref&gt;
*Ysleta del Sur Pueblo [Tigua Pueblo] : TX
*Zia Pueblo (''Tsíiyʼa'') : NM
*Zuni Pueblo (''A:shiwi'') : NM
'''♦ Quechan''' (''Kwatsáan'') [Yuma] : AZ, CA
'''♦ Quems''' : US-TX ; MX-[[Coahuila|COA]]&lt;ref&gt;Aet da get goude 1748 ; gwelit {{en}} Campbell, Thomas N.. {{cite web|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/quems-indians |title=''Quems Indians ''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;.
'''♦ Solano''' : US-TX ; MX-COA
'''♦ Toboso''' : MX-CHH, COA&lt;ref&gt;Aer da get en XVIII{{vet}} kantved goude endevout tec'het da Dexas ; gwelit {{en}} Campbell, Thomas N.. {{cite web|url=https://www.tshaonline.org/handbook/entries/toboso-indians |title=''Toboso Indians ''|accessdate=10/01/2024}}&lt;/ref&gt;.
'''♦ Yaqui''' [Yoeme] :US-AZ ; MX-SON
&lt;/poem&gt;
|}


&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Geronimo (From L. D. Greene Album) - NARA - 533082restoredh.jpg|Goyaałé [Geronimo], penkadour apache ndendahe (~1883)
Hualapai elder.jpg|Ta'thamiche, gwaz hualapai  (1908)
Mosa, Mohave girl, by Edward S. Curtis, 1903.jpg|Mosa, plac'h vohave (1903)
Pima.jpg|Tud akimel o'odham
Hopi woman with a traditional pot and traditional clothing.png|Maouez hopi (~1900)
&lt;/gallery&gt;

==Levrlennadur==
;Daveoù
*{{en}} Anderson, Gary Clayton. ''The Conquest of Texas – Ethnic Cleansing in the Promised Land, 1820–1875''. Norman : University of Oklahoma Press, 2005 {{ISBN|0-8061-3698-7}}
*{{fr}} Berger, Yves &amp; Dubois, Daniel. ''Les Indiens des plaines''. Paris : Dargaud, 1978 {{ISBN|2-205-01282-7}}
*{{en}} Curtis, Edward Sherriff (1907-1930). ''The North American Indian''. Paris : Legare Street Press, 2022 {{ISBN|1-01-539363-2}}
*{{en}} D'Azevedo, Warren L.. ''Handbook of North American Indians'', levrenn 11 : ''Great Basin''. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1986 {ISBN|0-16-004581-9}}
*{{en}} Debo, Angie (1970). ''A History of the Indians in the United States''. Norman : University of Oklahoma Press Press, 1984 {{ISBN|2-226-06903-8}}
**{{fr}} ''Histoire des indiens des États-Unis'' (Troet gant Alain Deschamps). Paris : Albin Michel, 1994 {{ISBN|2-226-06903-8}}
*{{en}} Debo, Angie (1972). ''And Still the Waters Run – The Betrayal of the Five Civilized Tribes''. Princeton : Princeton University Press, 2022 {{ISBN|0-691-23777-8}}
*{{en}} Ethridge, Robbie Franklin. ''From Chicaza to Chickasaw – The European Invasion and the Transformation of the Mississippian World, 1540-1715''. Chapel Hill : The University of North Carolina Press, 2010 {{ISBN|0-8078-3435-1}}
*{{en}} Gallay, Alan. ''The Indian Slave Trade – The Rise of the English Empire in the American South, 1670-1717''. New Haven : Yale University Press, 2003 {{ISBN|0-300-10193-7}}
*{{en}} Hann, John H.. ''Indians of Central and South Florida: 1513–1763''. Gainesville : University Press of Florida, 2003 {{ISBN|0-8130-2645-8}}
*{{en}} Hahn, John H.. ''The Native American World Beyond Apalachee''. Gainesville : University Press of Florida, 2006 {{ISBN|0-8130-2982-1}}
*{{en}} Heizer, Robert F.. ''Handbook of North American Indians'', levrenn 8 : ''California''. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1978 {{ISBN|0-16-004574-6}}
*{{en}} Johnson, Michael G. &amp; Hook, Richard. ''The Native Tribes of North America – A Concise Encyclopedia''. London : Windrow &amp; Greene Ltd, 1993 {{ISBN|1-872004-03-2}}
*{{en}} Kniffer, Fred B. &amp; Gregory, Hiram F. &amp; Stokes, George A.. ''The Historic Indian Tribes of Louisiana – From 1542 to the Present''. Baton Rouge : Louisiana State University Press, 2012 {{ISBN|0-8071-1963-6}}
*{{en}} Milanich, Jerald T. ''Florida Indians and the Invasion from Europe''. Gainesville : University Press of Florida, 1998 {{ISBN|0-8130-1636-3}
*{{en}} Mooney, James (1894). ''The Siouan Tribes of the East''. Paris : Legare Street Press, 2022 {{ISBN|1-01-546517-X}}
*{{en}} Murphee, Daniel S.. ''Native America'' (3 levrenn). Santa Barbara : Greenwood, 2012 {{ISBN|0-313-38126-7}}
*{{en}} Olexer, Barbara J.. ''The Enslavement of the American Indian in Colonial Times''. Monterey Park : Joyous Publishing, 2005 {{ISBN|0-9722740-4-9}}
*{{en}} Ortiz, Alfonso. ''Handbook of North American Indians – Vulome 10:Southwest''. Monterey Park : Washington, D.C. : Smithsonian Books, 1983 {{ISBN|0-87474-190-4}}
*{{en}} Pritzker, Barry M. ''A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples''. Oxford : Oxford University Press, 2000 {{ISBN|0-19-513877-5}}
*{{en}} Romans, Bernard. ''A Concise Natural History of East and West Florida''. Paris : Legare Street Press, 2021 {{ISBN|1-01-460385-4}}
*{{en}} Sturtevant, William C. &amp; Trigger, Bruce G.. ''Handbook of North American Indians: Northeast'', levrenn 15 : ''Washington''. Washington, D.C. : Smithsonian Institution, 1978 {{ISBN|0-16-004575-4}}
*{{en}} Sturtevant, William C. &amp; Fogelson, Raymond D.. ''Handbook of North American Indians: Southeast'', levrenn 14. Washington, DC : Smithsonian Institution, 2004 {{ISBN|0-16-072300-0}}
*{{en}} Swanton, John R. (1952). ''The Indian Tribes of North America''. Baltimore : Genealogical Publishing Co., 2003 {{ISBN|0-8063-1730-2}}
*{{en}} United States Government Publications Office. ''Handbook of the North American Indians – Volume 13: Plains''. Washington, D.C. : Government Printing Office, 2001 {{ISBN|0-16-050400-7}}
;Danevell
*{{en}} Nerburn, Kent (1994). ''Neither Wolf nor Dog: On Forgotten Roads with an Indian Elder''. Novato : New World Library, 2019 {{ISBN|1-60868-638-8}}
**{{fr}} Pommel, Charles (treuzyezher). ''Ni loup ni chien''. Paris : Les Éditions du Sonneur, 2023 {{ISBN|2-37385-277-2}}

==Liammoù diavaez==
;Daveoù
*{{en}} {{cite web|url=http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/I/IN015.html |title=''Indian Removal''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://trails.mdah.ms.gov/education/tribes.htm |title=''Indian Tribes of Mississippi''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://www.bia.gov/ |title=''Bureau of Indian Affairs''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://www.govinfo.gov/app/details/FR-2020-01-30/2020-01707/summary |title=''85 FR 5462 - Indian Entities Recognized by and Eligible To Receive Services From the United States Bureau of Indian Affairs''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://www.indian-affairs.org/ |title=''Association on American Indian Affairs''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://www.native-languages.org/languages.htm |title=''Native Languages of the Americas''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://www.usa.gov/tribes |title=''Federally recognized Indian tribes and resources for Native Americans''|accessdate=10/01/2024}}
*{{en}} {{cite web|url=https://nativeheritageproject.com/ |title=''Native Heritage Project''|accessdate=10/01/2024}}
;Lec'hiennoù indian ofisiel
{| width=&quot;100%&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
*{{en}} [https://www.jbmian.com/#/ Acjachemen Nation]]
*{{en}} [https://itcaonline.com/member-tribes/ak-chin-indian-community/ Ak-Chin Indian Community]]
*{{en}} [https://aleut-international.org/ Aleut International Association]
*{{en}} [https://www.anishinabek.ca/ Anishinabek Nation]
*{{en}} [https://www.avfn.ca/ Annapolis Valley First Nation]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20220709102937/https://apachetribe.org/ Apache Tribe of Oklahoma]
*{{en}} [https://www.lipanapache.org/ Lipan Apache Tribe]
*{{en}} [https://mescaleroapachetribe.com/ Mescalero Apache Tribe]
*{{en}} [https://itcaonline.com/member-tribes/san-carlos-apache-tribe/ San Carlos Apache Tribe]
*{{en}} [https://itcaonline.com/member-tribes/tonto-apache-tribe/ Tonto Apache Tribe]
*{{en}} [http://www.wmat.nsn.us/ White Mountain Apache Tribe]
*{{en}} [https://yavapai-apache.org/ Yavapai Apache Nation]
*{{fr}} [https://www.northernarapaho.com/ Northern Arapaho Tribe]
*{{fr}} [https://www.atikamekwsipi.com/fr Atikamekw Sipi]
*{{en}} [https://mycaddonation.com/ Caddo Nation]
*{{en}} [https://www.ctfn.ca/ Carcross/Tagish First Nation]
*{{en}} [https://catawbaindian.net/ The Catawba Nation]
*{{en}} [https://critfc.org/member-tribes-overview/the-confederated-tribes-of-the-umatilla-indian-reservation/ Cayuse Tribe]
*{{en}} [https://www.chehalistribe.org/ Chehalis Reservation]
*{{en}} [https://www.cherokee.org/ Cherokee Nation]
*{{en}} [https://www.cheyenneandarapaho-nsn.gov/ Cheyenne and Arapaho Tribes]
*{{en}} [https://www.cheyennenation.com/ Northern Cheyenne Tribe]
*{{en}} [https://www.chickasaw.net/ The Chickasaw Nation]
*{{en}} [https://www.chitimacha.gov/ Sovereign Nation of the Chitimacha]
*{{en}} [https://www.choctawnation.com/ Choctaw Nation of Oklahoma]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240204204645/https://www.chowanokenation.com/ Chowanoke Indian Nation]
*{{en}} [https://northernchumash.org/ Northern Chumash Tribal Council]
*{{en}} [https://www.cdatribe-nsn.gov/ Coeur d'Alene Tribe]
*{{en}} [https://storymaps.arcgis.com/stories/bb31cd48d0284fa59d6f454cafabe962 Confederated Tribes of the Colville Reservation]&lt;ref&gt;Daouzek poblad : Chelan, Chief Joseph Band of Nez Percé, Colville, Entiat, Lakes, Methow, Moses-Columbia, Nespelem, Okanogan, Palus, San Poil ha Wenatchi.&lt;/ref&gt;
*{{en}} [https://comanchenation.com/ Comanche Nation]
*{{en}} [https://ctclusi.org/ Confederated Tribes of Coos-Lower Umpqua-Siuslaw]
*{{en}} [https://www.alabama-coushatta.com/ Alabama-Coushatta Tribe of Texas]
*{{en}} [http://alabama-quassarte.org/ Alabama-Quassarte Tribal Town]
*{{en}} [https://www.coushatta.org/ Coushatta Tribe of Louisiana]
*{{en}} [https://cowichantribes.com/ Cowichan Tribes]
*{{en}} [https://www.cowlitz.org/ Cowlitz Indian Tribe]
*{{en}} {{fr}} [https://www.cngov.ca/ Cree Nation Government]
*{{en}} [http://www.crow-nsn.gov/ Crow Tribe]
*{{en}} [https://www.delawarenation-nsn.gov/ Delaware Nation]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20070607145534/http://www.doigriverfn.com/ Doig River First Nation]
*{{en}} [https://www.duwamishtribe.org/ Duwamish Tribe]
*{{en}} [https://www.esselentribe.org/ Esselen Tribe of Monterey County]
*{{en}} [https://www.haidanation.ca/ Council of the Haida Nation]
*{{en}} [https://gitxsan.ca/ Gitxsan Huwilp Government]
*{{en}} [https://ftbelknap.org/ Gros Ventre – Assiniboine]
*{{en}} [https://haisla.ca/ Haisla Nation]
*{{en}} [https://www.haliwa-saponi.org/ Haliwa Saponi Indian Tribe]
*{{en}} [https://www.haudenosauneeconfederacy.com/ Haudenosaunee Confederacy]
*{{en}} [https://www.theofficialhavasupaitribe.com/ The Havasupai Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123111142/https://heiltsuknation.ca/ Heiltsuk Tribal Council]
*{{en}} [https://ho-chunknation.com/ Ho-Chunk Nation]
*{{en}} [https://www.hoopa-nsn.gov/ Hoopa Valley Tribe]
*{{en}} [https://www.hopi-nsn.gov/ The Hopi Tribe]
*{{en}} [https://hualapai-nsn.gov/ Hualapai Tribe]
*{{en}} [https://unitedhoumanation.org/ United Houma Nation]
*{{en}} [https://www.innu.ca/ Innu Nation]
*{{en}} [https://www.inuitcircumpolar.com/ Inuit Circumpolar Council]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20121102232804/http://www.inshuckch.com/home.html In-SCHUCK-ch Nation]
*{{en}} [https://iowatribeofkansasandnebraska.com/ Iowa Tribe of Kansas and Nebraska]
*{{en}} [https://iowanation.org/ Iowa Tribe of Oklahoma]
*{{en}} [https://kaibabpaiute-nsn.gov/ Kaibab Band of Paiute Indians]
*{{en}} [https://kalispeltribe.com/ Kalispel Tribe of Indians]
*{{en}} [https://kaskadenacouncil.com/ Kaska Dena Council]
*{{en}} [https://www.kawnation.gov/ Kaw Nation]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20210930175507/https://www.ktik-nsn.gov/ Kansas Kickapoo Tribe]
*{{en}} [https://www.kickapootribeofoklahoma.com/ Kickapoo Tribe of Oklahoma]
*{{en}} [https://www.kiowatribe.org/ Kiowa Tribe]
*{{en}} [https://klamathtribes.org/ The Klamath Tribes]
*{{en}} [https://www.ktunaxa.org/ Ktunaxa Nation]
*{{en}} [https://www.umista.ca/pages/kwakwakawakw-tribes The Kwakwa̱ka̱ʼwakw Tribes]
*{{en}} [https://www.lagunapueblo-nsn.gov/ Pueblo of Laguna]
*{{en}} [https://lilwat.ca/wearelilwat7yul/ Lil'wat Nation]
*{{en}} [https://www.soboba-nsn.gov/ Soboba Band of Luiseño Indians]
*{{en}} [https://www.lumbeetribe.com/history-and-culture Lumbee Tribe of North Carolina]
*{{en}} [https://makah.com/ Makah Reservation]
*{{en}} [https://www.mhanation.com The Mandan, Hidatsa and Arikara Nation]
*{{en}} [https://www.menominee-nsn.gov/ The Menominee Indian Tribe of Wisconsin]
*{{en}} [https://www.metisnation.ca/ Métis Nation]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20200427130105/https://tribe.miccosukee.com/ Miccosukee Tribe of Indians of Florida]
*{{en}} [https://www.acadiafirstnation.ca/ Mi'kmaq Acadia First Nation]
*{{fr}} [https://bearriverfirstnation.ca/ Mi'kmaq Bear River First Nation]
*{{fr}} [http://www.eskasoni.ca/Home/ Eskasoni Mi'kmaw First Nation]
*{{fr}} [https://web.archive.org/web/20240123105639/https://fortfolly.ca/about-us Fort Folly Mi'kmaq First Nation]
*{{fr}} [https://listuguj.ca/ Listiguj Mi'gmaq Government]
*{{fr}} [https://www.millbrookband.com/index.php Mi'kmaq Millbrook First Nation]
*{{fr}} [https://membertou.ca/ Membertou Mi'kmaq Community]
*{{fr}} [https://www.paqtnkek.ca/ Paq'tnkek Mi'kmaw Nation]
*{{fr}} [https://qalipu.ca/ Qalipu Mi'kmaq First Nation]
*{{en}} [https://ugpi-ganjig.ca/ Mi'kmaq Ugpi'ganjig]
*{{en}} [https://modocnation.com/ Modoc Nation]
*{{en}} [https://www.mohegan.nsn.us/ Mohegan Tribe]
*{{en}} [https://www.mohican.com Mohican Indians]
*{{en}} [https://mojaveindiantribe.com/ Fort Mojave Indian Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123105638/https://www.monacannation.com/ Monacan Indian Nation]
*{{en}} [https://www.onemontauknation.org/ ''Montauk Tribe of Indians'']
*{{en}} [https://www.muckleshoot.nsn.us/ The Muckleshoot Indian Tribe]
*{{en}} [https://www.muscogeenation.com/ The Muscogee Nation]
*{{en}} [https://www.musqueam.bc.ca/ The Muscogee Nation]
*{{en}} [https://www.nambepueblo.org/ Nambé O-weengé]
*{{en}} [https://nanticokeindians.org/ Nanticoke Indian Tribe]
|
*{{en}} [https://narragansettindiannation.org/ Narragansett Indian Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20100113141211/http://www.naskapi.ca/en/default.htm Naskapi Community]
*{{en}} [https://www.natcheznation.com/ Natchez Nation]
*{{en}} [https://www.navajo-nsn.gov/ Navajo Nation]
*{{en}} [https://nezperce.org/ Nez Percé Tribe]
*{{en}} [https://www.nipmucband.org/ Hassanamisco Nipmuc Band]
*{{en}} [https://www.nisenan.org/ Nisenan]
*{{en}} [http://www.nisgaanation.ca/ Nisg̱a’a Lisims Government]
*{{en}} [http://www.nisqually-nsn.gov/ Nisqually Indian Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20140714155941/http://www.nooksacktribe.org/ Nooksack Indian Tribe]
*{{en}} [https://www.cheroenhaka-nottoway.org/ Cheroenhaka (Nottoway) Tribe]
*{{en}} [https://nuuchahnulth.org/ Nuu-chah-nulth Tribal Council]
*{{en}} [https://nuxalknation.ca/ Nuxalk Nation]
*{{en}} [https://www.osagenation-nsn.gov/ Osage Nation]
*{{en}} [https://wabanaki.com/ Passamaquoddy Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20110718193023/http://www.poncatribe-ne.org/ Ponca Tribe of Nebraska]
*{{en}} [https://www.ponca-nsn.gov/ Ponca Tribe of Oklahoma]
*{{en}} [https://www.puyalluptribe-nsn.gov/ Puyallup Tribe of Indians]
*{{en}} [https://www.rappahannocktribe.org/ The Rappahannock Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123105639/https://www.sahtu.ca/ The Sahtú Secretariat]
*{{en}} [https://www.srpmic-nsn.gov/ Salt River Pima-Maricopa Indian Community]
*{{en}} [https://obsn.org/ Occaneechi Band of the Saponi Nation]
*{{en}} [https://peoriatribe.com/ Peoria Tribe]
*{{en}} [https://www.penobscotnation.org/ Penobscot Nation]
*{{en}} [https://www.quapawtribe.com/ Quapaw Nation]
*{{en}} [https://quileutenation.org/ Quileute Nation]
*{{en}} [http://quinaultindiannation.com/ Quinault Indian Nation]
*{{en}} [https://www.sacandfoxnation-nsn.gov/ Sac &amp; Fox Nation]
*{{en}} [https://www.sacandfoxks.com/ Sac &amp; Fox Nation in Kansas and Nebraska]
*{{en}} [https://www.meskwaki.org/ Meskwaki Nation – Sac &amp; Fox Tribe in Iowa]
*{{en}} [https://www.sacandfoxnation-nsn.gov/ Sac &amp; Fox Nation]
*{{en}} [https://csktribes.org/ Confederated Salish &amp; Kootenai Tribes]
*{{en}} [https://www.samishtribe.nsn.us/ Samish Indian Nation]
*{{en}} [https://www.sappony.org/ Sappony]
*{{en}} [https://www.sauk-suiattle.com/ Sauk-Suiattle Indian Tribe of Washington]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20241126125100/http://schaghticoke.com/ Schaghticoke Tribal Nation]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20180620184357/http://www.seminolenation.com/ Seminole Nation of Oklahoma]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20110902102132/http://seminoletribe.com/ Seminole Tribe of Florida]
*{{en}} [https://shishalh.com/ Shíshálh Nation]
*{{en}} [https://www.shoalwaterbay-nsn.gov/ Shoalwater Bay Indian Tribe]
*{{en}} [https://blackfootconfederacy.ca/ Siksikaitsitapi – Blackfoot Confederacy]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123105639/https://www.ctsi.nsn.us/ Confederated Tribes of Siletz Indians]
*{{en}} [https://www.shinnecock-nsn.gov/ Shinnecock Indian Nation]
*{{en}} [https://www.sbtribes.com/ Shoshone-Bannock Tribe]
*{{en}} [https://www.temoaktribe.com/index.shtml Te-Moak Tribe of Western Shoshone]
*{{en}} [https://sinixt.org/ Autonomous Sinixt]
*{{en}} [https://birdtailsioux.ca/ Birdtail Sioux Dakota Nation]
*{{en}} [https://canupawakpanation.com/ Canupawakpa Dakota Nation]
*{{en}} [https://www.cheyenneriversioux.com/ Cheyenne River Sioux Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123105639/https://www.dakotatipi.ca/ Dakota Tipi First Nation]
*{{en}} [https://fsst-nsn.gov/ Flandreau Santee Sioux Tribe]
*{{en}} [https://www.standingrock.org/ Standing Rock Sioux Tribe]
*{{en}} [https://www.lowerbrulesiouxtribe.com/ Lower Brûlé Sioux Tribe]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240122140812/https://oglalalakotanation.net/ Oglala Sioux Tribe]
*{{en}} [https://www.rosebudsiouxtribe-nsn.gov/ Rosebud Sioux Tribe]
*{{en}} [https://www.shakopeedakota.org/ Shakopee Mdewakanton Sioux Community]
*{{en}} [https://svdngovernance.com/ Sioux Valley Dakota Nation]
*{{en}} [https://www.whitecapdakota.com/en/index.aspx Sioux Valley Dakota Nation]
*{{en}} [https://www.yanktonsiouxtribe.net/ Whitecap Dakota First Nation]
*{{en}} [https://skokomish.org/ Skokomish Indian Tribe]
*{{en}} [https://www.snuneymuxw.ca/ Snuneymuxw First Nation]
*{{en}} [https://songheesnation.ca/ Songhees Nation]
*{{en}} [https://sooke.ca/ Sooke]
*{{en}} [https://itcaonline.com/member-tribes/san-juan-southern-paiute/ San Juan Southern Paiute]
*{{en}} [https://www.spokanetribe.com/ Spokane Tribe of Indians]
*{{en}} [https://www.squamish.net/ Squamish Nation]
*{{en}} [https://squaxinisland.org/ Squaxin Islan Tribes]
*{{en}} [https://www.stolonation.bc.ca/ Stó꞉lō Service Agency]
*{{en}} [https://suquamish.nsn.us/ The Suquamish Tribe]
*{{en}} [https://swinomish.org/ Swinomish Indian Tribe Community]
*{{en}} [https://tahltan.org/ Tahltan Central Government]
*{{en}} [https://web.archive.org/web/20240123114356/https://www.tlicho.ca/ Tlicho Government]
*{{en}} [https://www.ccthita.org/ Tlingit &amp; Haida Indian Tribes of Alaska]
*{{en}} [http://www.tonation-nsn.gov/ Tohono O’odham Nation]
*{{en}} [https://www.tolowa-nsn.gov/ Tolowa Dee-Ni’ Nation]
*{{en}} [http://gabrielino-tongva.com/ Gabrielino / Tongva Nation]
*{{en}} [https://tonkawatribe.com/ Tonkawa Tribe of Oklahoma]
*{{en}} [https://www.tsilhqotin.ca/ Tŝilhqot’in National Government]
*{{en}} [https://twnation.ca/ Tsleil-Waututh Nation]
*{{en}} [https://tsuutina.com/ Tsuut'ina Nation]
*{{en}} [https://www.tulaliptribes-nsn.gov/ Tulalip Tribes]
*{{en}} [https://www.tunicabiloxi.org/ Tunica-Biloxi Tribe of Louisiana]
*{{en}} [http://www.tuscaroras.com/ Tuscacora &amp; Six Nations]
*{{en}} [https://critfc.org/member-tribes-overview/the-confederated-tribes-of-the-umatilla-indian-reservation/ Ulatilla Tribe]
*{{en}} [https://www.southernute-nsn.gov/ Southern Ute Indian Tribe]
*{{en}} [https://www.utemountainutetribe.com/index.html Ute Mountaine Ute Tribe]
*{{en}} [https://www.waccamaw.org/ Waccamaw Indian People]
*{{en}} [https://waccamaw-siouan.org/ Waccamaw Siouan Indians]
*{{en}} [https://critfc.org/member-tribes-overview/the-confederated-tribes-of-the-umatilla-indian-reservation/ Walla Walla Tribe]
*{{en}} [https://wichitatribe.com/ Wichita and Affiliated Tribes]
*{{en}} [https://wampanoagtribe-nsn.gov/ Wampanoag Tribe of Gay Head]
*{{en}} [https://mashpeewampanoagtribe.com/ Mashpee Wampanoag Tribe]
*{{fr}} [https://wendake.ca/ Wendake – Nation huronne-wendat]
*{{en}} [https://www.wuikinuxv.net/ Wuikinuxv Nation]
*{{en}} [https://wyandotte-nation.org/ Wyandotte Nation]
*{{en}} [http://www.yakamamuseum.com/ Yakama Nation Museum]
*{{en}} [https://www.tachi-yokut-nsn.gov/ Tachi Yokut Tribe]
*{{en}} [https://www.yuroktribe.org/ The Yurok Tribe]
*{{en}} [https://ashiwi.org/ Pueblo of Zuni]
|}

== Notennoù ==
{{daveoù|bannoù=2}}

[[Rummad:Amerindianed]]
[[Rummad:Norzhamerika]]</text>
      <sha1>5xpdx7lcal3ntocondm59b2o7qfv3dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:CD</title>
    <ns>1</ns>
    <id>172891</id>
    <revision>
      <id>2197569</id>
      <parentid>2197273</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>/* CD */ Respont</comment>
      <origin>2197569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2876" sha1="gzmy9vnu68wqs8n3xt4l7832x0r2jf7" xml:space="preserve">== CD ==

Eus pelec'h e teu ar ger &quot;Sede&quot; ? Betek-henn n'anavezen nemet ar berradur CD. Pa daoler ur sell ouzh [https://www.wikidata.org/wiki/Q34467 Wikidata] e weler e reer, hervez ar yezhoù, pe gant ar berradur CD, pe gant an anv leun &quot;Compact Disc&quot; pe un droidigezh anezhañ. [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 28 Du 2024 da 09:58 (UTC)

:Kavout a reer ar ger-mañ e geriadurioù zo:
:* [https://www.brezhoneg21.com/geriadurBG.php?brezhoneg=sede Brezhoneg21]
:* [https://www.fr.brezhoneg.bzh/include/ajax/ajax.rechercheTermofis.php?TERME=sede&amp;NOM=1&amp;TER_DOMAINE=&amp;LANGUE=_BR&amp;TPLCODE=TPL_TERMOFIS&amp;isSearch=true&amp;numPage=1 Termofis]
:Da geñveriañ gant ar gerioù gallek [[:fr:wikt:cédé|cédé]], [[:fr:wikt:cédérom|cédérom]]. Mard eo stankoc’h ar skritur ''CD'' e c’hall ar pennad bezañ adanvet. D’am soñj eo stankoc’h c’hoazh ober hep ar ger-mañ er bed a-vremañ 🤷 [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Du 2024 da 10:29 (UTC)
: &quot;ober hep ar ger-mañ er bed a-vremañ&quot; ? N'emañ ket an dud o deus savet pennadoù CD/Compact Disc e 107 Wikipedia disheñvel ([https://www.wikidata.org/wiki/Q34467#sitelinks-wikipedia]) o vevañ er memes bed moarvat . ;-) --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 3 Eost 2026 da 15:29 (UTC)
::Evel-just ez eus sedeoù, pe CDoù, c’hoazh hiziv, ne lavaran ket ar c’hontrol. N’eo ket stank o implij evel ma oa un nebeut bloavezhioù zo, netra ken. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 3 Eost 2026 da 15:47 (UTC)
:::Ne welan ket ivez eus pelec'h e teu &quot;pladenn fetis&quot;. &quot;Pladenn arc'hant&quot; a gaver e geriadurioù M. Ménard hag an Here. Ali e vefen d'ober gant &quot;CD&quot; pe &quot;Compact Disc&quot; e titl ar pennad, ha da venegiñ pladenn arc'hant ivez. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Eost 2026 da 21:41 (UTC)
::::Dav eo mirout ar berradur saoznek / etrebroadel &quot;CD&quot; / ''Compact Disk'' (&quot;pladenn arc'hant&quot;, &quot;pladenn stumm&quot;, &quot;kantenn arc'hant&quot;, &quot;kantenn stumm&quot;) rak e brezhoneg e talv « sede » kement ha « sell-de/te », evel « setu » = « sellit-hu/c'hwi ».
::::Treuzimplijet eo ar ger &quot;fetis&quot; (''compact'' e geriadur Martial) en degouezh-mañ, pa vefe &quot;pladenn fetis&quot; un droidigezh eus {{en}} ''hard drive'' / {{fr}} ''disque dur''. [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 07:18 (UTC)
:::::{{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 08:04 (UTC)
:::::TermOfis : 
:::::* '''disque dur''' | pladenn galet | b. | pladennoù kalet [https://www.fr.brezhoneg.bzh/36-termofis.htm#TER_RECOMMANDE_DEF (recommandé)]
:::::[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 5 Eost 2026 da 14:10 (UTC)</text>
      <sha1>gzmy9vnu68wqs8n3xt4l7832x0r2jf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pattern 1914 Enfield</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173925</id>
    <revision>
      <id>2197563</id>
      <parentid>2197560</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T12:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2197563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5517" sha1="cv90ulpqwow6jio1kn0g1erl7enqjyf" xml:space="preserve">{{Droukveskañ|Lee-Enfield}}
{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Pattern 1914 Enfield&lt;br&gt;M1917 Enfield|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Rifle Pattern 1914 Enfield - AM.006960.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh '''Pattern 1914 Enfield''' kinniget e mirdi an arme e [[Stockholm]] ([[Sveden]])
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Broioù
|{{Rouantelezh-Unanet}}&lt;br&gt;{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision]]où
|[[.303 British]]&lt;br&gt;[[.30-06 Springfield]] (stumm SUA)&lt;br&gt;[[7 × 57 mm Mauser]] (stumm Remington 1934)&lt;br&gt;[[7,92 × 57 mm Mauser]] (stummoù kemmet en Europa da vare [[brezel Spagn]])
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produerien
|[[Winchester Repeating Arms Company]]&lt;br&gt;[[Remington]]&lt;br&gt;[[Eddystone Arsenal]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1915-1917 (Pattern 1914)&lt;br&gt;1917-1919 (M1917)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|4,250 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|{{formatnum:1175}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|660 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hed-tenn efedus
|730 m
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez ar boledoù
|725 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger diabarzh 5 kartouchenn pourveziet gant ul laonenn-gargañ (6 kartouchenn e .30-06 Springfield)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
Ar '''Pattern 1914 Enfield''' zo ur [[fuzuilh]]-vorailh [[Rouantelezh-Unanet|breizhveurat]] implijet a-nebeudoù gant ar [[British Army]], ha gant [[arme ar Stadoù-Unanet]] dindan an anv '''M1917 Enfield''', e-pad ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] dreistholl.

== Istor ==
Un nebeud bloavezhioù a-raok ar Brezel-bed Kentañ e soñje da bennoù zo e arme ar Rouantelezh-Unanet ne oa ket efedus ar fuzuilhoù [[Lee-Enfield|Lee-Enfield SMLE]]. Ur fuzuilh-vorailh, diazezet he gwikefre war reoù [[Mauser]], a voe savet hag anvet '''P13''' (evit '''''Pattern 1913'''''). Kambret e oa evit ur [[munision]] nevez ha galloudusoc'h, an [[.276 Enfield]], a oa sañset kemer plas an [[.303 British]]&lt;ref&gt;'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, p. 155&lt;/ref&gt;. E deroù ar brezel e vankas buan armoù-skoaz d'ar vro : divizet e voe adkambriñ ar P13 e .303 British, ha lakaat ober anezhi er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] dindan an anv '''Pattern 1914''', pe '''P14'''. Adalek 1915 ha betek 1917 e voe produet eno gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]], [[Remington]] hag [[Eddystone Arsenal|arsanailh Eddystone]], ur rann eus Remington&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/military-rifles/bolt-action-rifles/u-s-a-bolt-action-rifles/p14-m1917-us-enfield-eng/ P14 (Pattern 14) / M1917 Rifle]'' (lennet d'ar 24/02/2025)&lt;/ref&gt;. Ar stumm-mañ a voe implijet war an talbenn, lod anezhe en ur stumm [[fuzuilh-resisted]] gant ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]]. [[Herbert W. McBride]], ur soudard [[Kanada|kanadian]] hag a rae gant ur Pattern 1914 Enfield, a voe e-touez ar re gentañ o skrivañ ul levr diwar-benn an taktikoù ijinet pe gwellaet gant ar [[Sniper|sniperien]] da vare ar Brezel-bed Kentañ&lt;ref&gt;{{En}} McBRIDE Herbert W., ''A Rifleman Went to War'', 2015, 314 p., ISBN 978-1517731823&lt;/ref&gt;.
[[Restr:M1917 Enfield USA 30-06 Armémuseum noBG.png|kleiz|thumb|Ar stumm stadunanat M1917 Enfield]]

=== Stumm M1917 Enfield ===
Pa erruas ar Stadoù-Unanet er brezel e 1917 en em gavjont gant ar memes kudenn, pa oa re izel an niver a fuzuilhoù [[Springfield M1903]] gante. Divizet e voe neuze lakaat an tri embregerezh da broduiñ ur stumm eus ar Pattern 1914 anvet '''M1917 Enfield''', dezhañ ar c'halibr [[.30-06 Springfield]] hag un nebeud kemmoù&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

=== Goude ar Brezel-bed Kentañ ===
Padout a reas implij ar fuzuilh betek kreiz an XX{{Vet}} kantved, evel da vare [[Brezel Spagn]], hag en [[Eil Brezel-bed]], etre daouarn an [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|Home Guard]] pe ar [[Nerzhioù ar C'hallaoued dieub|Forces Françaises Libres]] da skouer. Ur stumm e [[7,92 × 57 mm Mauser]] a voe produet gant Remington e 1934.

&lt;gallery&gt;
Restr:Sakala pat ajateenijad.jpg|Soudarded Batailhon Partizaned Sakala (hiziv-an-deiz [[Eil Brigadenn Troadegiezh (Estonia)|Eil Brigadenn Troadegiezh Estonia]]) gant fuzuilhoù Pattern 1914, war-dro 1939-1940
Restr:The Home Guard 1939-1945 H1917.jpg|Izili an [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|Home Guard]] o vezañ stummet war implij an arm
Restr:The British Army in the Normandy Campaign 1944 B8178.jpg|Ur soudard saoz o pleustriñ gant ur stumm sniper eus ar P14 (27 a viz Gouere 1944, [[Normandi]])
&lt;/gallery&gt;

== Levrlennadur ==
* {{En}} Bruce N. CANFIELD, ''The U.S. Model 1917 Rifle'', Andrew Mowbray Publishing Inc., 2024, 300 p., ISBN 9781931464925

== Gwelet ivez ==

* [[Remington Model 30]], fuzuilh produet gant Remington diwar an M1917 evit ar marc'had sivil.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Patrom:WW2SUATroad}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù]]
[[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]]
[[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>cv90ulpqwow6jio1kn0g1erl7enqjyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197564</id>
      <parentid>2197563</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T13:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gwelet ivez */</comment>
      <origin>2197564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5532" sha1="5bk8bbdvjc03p0f9qh74bfwjpm7czes" xml:space="preserve">{{Droukveskañ|Lee-Enfield}}
{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Pattern 1914 Enfield&lt;br&gt;M1917 Enfield|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Rifle Pattern 1914 Enfield - AM.006960.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh '''Pattern 1914 Enfield''' kinniget e mirdi an arme e [[Stockholm]] ([[Sveden]])
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Broioù
|{{Rouantelezh-Unanet}}&lt;br&gt;{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision]]où
|[[.303 British]]&lt;br&gt;[[.30-06 Springfield]] (stumm SUA)&lt;br&gt;[[7 × 57 mm Mauser]] (stumm Remington 1934)&lt;br&gt;[[7,92 × 57 mm Mauser]] (stummoù kemmet en Europa da vare [[brezel Spagn]])
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produerien
|[[Winchester Repeating Arms Company]]&lt;br&gt;[[Remington]]&lt;br&gt;[[Eddystone Arsenal]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1915-1917 (Pattern 1914)&lt;br&gt;1917-1919 (M1917)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|4,250 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder
|{{formatnum:1175}} mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|660 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hed-tenn efedus
|730 m
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez ar boledoù
|725 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger diabarzh 5 kartouchenn pourveziet gant ul laonenn-gargañ (6 kartouchenn e .30-06 Springfield)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
Ar '''Pattern 1914 Enfield''' zo ur [[fuzuilh]]-vorailh [[Rouantelezh-Unanet|breizhveurat]] implijet a-nebeudoù gant ar [[British Army]], ha gant [[arme ar Stadoù-Unanet]] dindan an anv '''M1917 Enfield''', e-pad ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] dreistholl.

== Istor ==
Un nebeud bloavezhioù a-raok ar Brezel-bed Kentañ e soñje da bennoù zo e arme ar Rouantelezh-Unanet ne oa ket efedus ar fuzuilhoù [[Lee-Enfield|Lee-Enfield SMLE]]. Ur fuzuilh-vorailh, diazezet he gwikefre war reoù [[Mauser]], a voe savet hag anvet '''P13''' (evit '''''Pattern 1913'''''). Kambret e oa evit ur [[munision]] nevez ha galloudusoc'h, an [[.276 Enfield]], a oa sañset kemer plas an [[.303 British]]&lt;ref&gt;'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, p. 155&lt;/ref&gt;. E deroù ar brezel e vankas buan armoù-skoaz d'ar vro : divizet e voe adkambriñ ar P13 e .303 British, ha lakaat ober anezhi er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] dindan an anv '''Pattern 1914''', pe '''P14'''. Adalek 1915 ha betek 1917 e voe produet eno gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]], [[Remington]] hag [[Eddystone Arsenal|arsanailh Eddystone]], ur rann eus Remington&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/military-rifles/bolt-action-rifles/u-s-a-bolt-action-rifles/p14-m1917-us-enfield-eng/ P14 (Pattern 14) / M1917 Rifle]'' (lennet d'ar 24/02/2025)&lt;/ref&gt;. Ar stumm-mañ a voe implijet war an talbenn, lod anezhe en ur stumm [[fuzuilh-resisted]] gant ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]]. [[Herbert W. McBride]], ur soudard [[Kanada|kanadian]] hag a rae gant ur Pattern 1914 Enfield, a voe e-touez ar re gentañ o skrivañ ul levr diwar-benn an taktikoù ijinet pe gwellaet gant ar [[Sniper|sniperien]] da vare ar Brezel-bed Kentañ&lt;ref&gt;{{En}} McBRIDE Herbert W., ''A Rifleman Went to War'', 2015, 314 p., ISBN 978-1517731823&lt;/ref&gt;.
[[Restr:M1917 Enfield USA 30-06 Armémuseum noBG.png|kleiz|thumb|Ar stumm stadunanat M1917 Enfield]]

=== Stumm M1917 Enfield ===
Pa erruas ar Stadoù-Unanet er brezel e 1917 en em gavjont gant ar memes kudenn, pa oa re izel an niver a fuzuilhoù [[Springfield M1903]] gante. Divizet e voe neuze lakaat an tri embregerezh da broduiñ ur stumm eus ar Pattern 1914 anvet '''M1917 Enfield''', dezhañ ar c'halibr [[.30-06 Springfield]] hag un nebeud kemmoù&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

=== Goude ar Brezel-bed Kentañ ===
Padout a reas implij ar fuzuilh betek kreiz an XX{{Vet}} kantved, evel da vare [[Brezel Spagn]], hag en [[Eil Brezel-bed]], etre daouarn an [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|Home Guard]] pe ar [[Nerzhioù ar C'hallaoued dieub|Forces Françaises Libres]] da skouer. Ur stumm e [[7,92 × 57 mm Mauser]] a voe produet gant Remington e 1934.

&lt;gallery&gt;
Restr:Sakala pat ajateenijad.jpg|Soudarded Batailhon Partizaned Sakala (hiziv-an-deiz [[Eil Brigadenn Troadegiezh (Estonia)|Eil Brigadenn Troadegiezh Estonia]]) gant fuzuilhoù Pattern 1914, war-dro 1939-1940
Restr:The Home Guard 1939-1945 H1917.jpg|Izili an [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|Home Guard]] o vezañ stummet war implij an arm
Restr:The British Army in the Normandy Campaign 1944 B8178.jpg|Ur soudard saoz o pleustriñ gant ur stumm sniper eus ar P14 (27 a viz Gouere 1944, [[Normandi]])
&lt;/gallery&gt;

== Levrlennadur ==
* {{En}} Bruce N. CANFIELD, ''The U.S. Model 1917 Rifle'', Andrew Mowbray Publishing Inc., 2024, 300 p., ISBN 9781931464925

== Gwelet ivez ==

* [[Remington Model 30]] ha [[Winchester Model 54]], fuzuilhoù produet diwar an M1917 evit ar marc'had sivil.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Patrom:WW2SUATroad}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù]]
[[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]]
[[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>5bk8bbdvjc03p0f9qh74bfwjpm7czes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Smyrna (Georgia)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178888</id>
    <revision>
      <id>2197578</id>
      <parentid>2182571</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2197578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1179" sha1="psgibfezo49yhspbeegryzx0dgrbtud" xml:space="preserve">{{Pennad zo|Smyrma}}
[[Restr:Smyrna Georgia City Hall.JPG|thumb|Ti-kêr Smyrna.]]
'''Smyrna''' zo ur gêr e [[kontelezh Cobb]], e [[Georgia]] ([[Stadoù-Unanet Amerika]]). War-hed ur 24 c'hilometr bennak er gwalarn da [[Atlanta]] emañ. E 2020 e oa 55.663 annezad&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://data.census.gov/profile?g=160XX00US1371492 Smyrna City, Georgia]'', United States Census Bureau (lennet d'ar 27/01/2026)&lt;/ref&gt;.

== Anv ==
Anvet eo ar gêr diwar [[Smyrna (Anatolia)|Smyrna]] (e-kichen [[İzmir]], [[Turkia]] hiziv an deiz), a zo meneget er [[Bibl]].

== Ekonomiezh ==
E 2022, an tri embregerezh a implije ar muiañ a dud e Smyrna e oa [[United Distributors]] (kenwerzh alkol, 800 labourer) ; [[Glock]] (armoù-tan, 638 implijad) ; hag [[UCB (embregerezh)|UCB]] (produioù apotikerezh, 499 labourer)&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20251012182605/https://www.smyrnaga.gov/home/showpublisheddocument/12988/638107723107100000 City of Smyrna, Georgia Annual Comprehensive Financial Report]'', Department of Finance, Smyrnia, 2022&lt;/ref&gt;.

== Liamm diavaez ==
* {{en}} [https://www.smyrnaga.gov/ Lec'hienn ofisiel]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kêrioù Georgia]]</text>
      <sha1>psgibfezo49yhspbeegryzx0dgrbtud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meurig ap Arthfael</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180708</id>
    <revision>
      <id>2197566</id>
      <parentid>2197554</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>V/k</comment>
      <origin>2197566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1545" sha1="hu8fvygorjrrkrrgffgr77ntvjnkxep" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Medieval south-east Wales map Lloyd.jpg|thumb|upright=1.3|Kartenn [[Krennamzer|grennamzerel]] eus Gevred Kembre, pempvet betek trizekvet kantved. An niverenn &quot;9&quot; e kornôg Gwent a vez kavet e taolenn ar gartenn evel [[Rouantelezh Morgannwg|Morgannwg]], hag a oa bet goude [[Glywysing]] evel anv d'ar rouantelezh e fin an Xvet kantved.
{{sfnm|1a1=Lloyd|1y=1911|1loc=endpapers|2a1=Charles-Edwards|2y=2013|2p=553|3a1=Sims-Williams|3y=2019|3p=117}}|alt=Map of south-east Wales]]
'''{{lang|cy|italic=no|Meurig ab Arthfael}}'''&lt;ref&gt;e [[kembraeg]] ar ger ''mab'' pe ''map'', berraet en ''ab'' pe ''ap'' a dalvez kement ha mab e brezhoneg.&lt;/ref&gt; (pe '''Mouric''', ren 848-874) a oa bet roue gevred [[Kembre er Grennamzer uhelañ|Kembre]]. Er {{VIIvet kantved}}, [[Rouantelezh Gwent|Gwent]] a oa ur rouantelezh ledet war gevred Kembre, met an {{IXvet kantved}} e voe rannet etre [[Glywysing]] (anvet hiziv [[Sir Forgannwg]]), hag a oa an hini kreñvañ, hag ur Gwent bihanoc'h, war douaroù [[Sir Fynwy]] hiziv-an-deiz. Tabut zo e-touez an istorourien evit gouzout daoust ha Meurig a oa roue Glywysing, gant galloudoù dre holl gevred bro Gembre, pe ne oa nemet war Gwent. E vibien [[Brochfael ap Meurig]] ha [[Ffernfael ap Meurig]] a oa bet roueed Gwent nemetken, ha bez e oant bet suj d'o c'henderv [[Hywel ap Rhys (Glywysing)|Hywel ap Rhys]], roue Glywysing.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Ganedigezhioù an IXvet kantved]]
[[Rummad:Marvioù an IXvet kantved]]
[[Rummad:Rouaned Gwent]]
[[Rummad:Rouaned Kembre]]</text>
      <sha1>hu8fvygorjrrkrrgffgr77ntvjnkxep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jill Stein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180711</id>
    <revision>
      <id>2197570</id>
      <parentid>2195154</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1455" sha1="cjbqbe93q0q366hwrs1sgvsui2kfbx9" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Jill Ellen Stein''', ganet d'ar [[14 a viz Mae]] [[1950]] e [[Chicago]], zo ur [[mezegiezh|vezegez]] hag ur stourmerez [[stadunanat]], bet danvez kannad [[Green Party of the United States|ar re C'hlas]] evit [[dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika]] e 2012, e 2016 hag adarre e 2024. Bet e oa war ar renk ivez, en anv ar [[strollad Glas-Kanevedenn eus Massachusetts]], evit bezañ [[Gouarnour Massachusetts|gouarnourez Massachusetts]] e 2002 hag e 2010.

Jill E. Stein he doa kevezet en he c'hentañ kabalerezh politikel, en anv ar strollad Glas-Kanevedenn, evit klask bezañ dilennet da c'houarnourez Massachusetts e 2002, met trec'het e oa bet gant ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Republikan]] [[Mitt Romney]]. Kevezet he devoa adarre e 2010, ha trec'het e oa bet ur wech c'hoazh met gant an [[Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)|Demokrat]] [[Deval Patrick]] hag a oa ar gouarnour d'ar mare-se.

E 2017, kampagn Stein evit dilennadegoù ar prezidant a oa bet imbourc'het gant ar [[United States Senate Select Committee on Intelligence|Bodad arbennik evit titouriñ e Sened ar Stadoù-Unanet]] dre ma vije bet liammoù etre he skipailh ha gouarnamant [[Rusia]] ; digablus e oa bet kavet a-benn ar fin.

{{DEFAULTSORT:Stein, Jill}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1950]]
[[Rummad:Politikourezed SUA]]
[[Rummad:Medisined SUA]]
[[Rummad:Peoc'hgarourien]]
[[Rummad:Benelourezed SUA]]
[[Rummad:Yuzevien SUA]]
[[Rummad:Ekologourien]]</text>
      <sha1>cjbqbe93q0q366hwrs1sgvsui2kfbx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A. J. P. Taylor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180712</id>
    <revision>
      <id>2197571</id>
      <parentid>2195161</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:37:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="358opwdv075qk45ip2lo814zlbzz8g0" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Alan John Percivale Taylor''', ganet d'ar [[25 a viz Meurzh]] [[1906]] hag aet da Anaon d'ar [[7 a viz Gwengolo]] [[1990]], a oa un [[istorour]] saoz arbennikaet war [[diplomatiezh]] europat an XIXvet kantved hag an XXvet kantved. Pa oa kazetenner ha kinniger skinwel e teuas da vezañ brudet e-touez milionoù a dud dre e lennadennoù er skinwel. Meskañ a rae ar siriusted skolveuriek hag ar c'hoant da zisplegañ traoù d'ar muiañ-niver, ken e oa bet graeet anezhañ gant an istorour [[Richard Overy]] &quot;ar [[Thomas Babington Macaulay|Macaulay]]&lt;ref&gt; [[Thomas Babington Macaulay]] a oa un istorour hag ur politiker saoz brudet eus an XIXvet kantved, en doa skrivet ''The History of England''.&lt;/ref&gt; eus hon amzer&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Riddle Radical Ridicule |author=[[Richard OveryThomas Babington Macaulay|Overy, Richard]] |newspaper=[[The Observer]] |date=30 a viz Genver 1994}}&lt;/ref&gt;. En ur sontadeg eus 2011 gant ar gazetenn ''[[History Today]]'' e oa erruet da bevare istorour pouezusañ an tri-ugent vloaz tremenet&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=2011-11-16|title=Top Historians: The Results|url=https://www.historytoday.com/top-historians-results|magazine=History Today|access-date=2020-11-06}}&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Taylor, A J P}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1906]]
[[Rummad:Marvioù 1990]] 
[[Rummad:Istorourien Bro-Saoz]]
[[Rummad:Kazetennerien Bro-Saoz]]
[[Rummad:Soudarded saoz an Eil Brezel-bed]]
[[Rummad:Istorourien ar faskouriezh]]
[[Rummad:Sokialourien Bro-Saoz]]
[[Rummad:Skolveuridi Bro-Saoz]]
[[Rummad:Fellows of the British Academy]]</text>
      <sha1>358opwdv075qk45ip2lo814zlbzz8g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Asturiez ha Leon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180717</id>
    <revision>
      <id>2197573</id>
      <parentid>2195231</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1534" sha1="tig0nyt6j2ponqgq2euci39kms3kkze" xml:space="preserve">[[File:Cosejo de Asturias y León.png|thumb|right|upright 1.0|Skoed-ardamez Cosejo de Asturias y León]]

Kuzul Asturiez ha León (''Consejo Soberano de Asturias y León'' e [[spagnoleg]], ''Conseyu Soberanu d'Asturies y Llión'' en [[astureg]]) a oa ur Stad dianavezet a oa anezhi e-pad [[Brezel diabarzh Spagn]]. 

Embannet e voe d'ar 6 a viz Gwengolo 1936, ha disklêriet e voe hec'h aotrouniezh d'ar 24 a viz Eost 1937. Aloubet e voe ar rannvro d'an 20 a viz Here 1937 gant nerzhioù milourel [[Francisco Franco]].

Evit taliñ ouzh frejoù ar brezel ha « difenn an ezhommoù dic’hortoz » e voe savet timbroù 5 santim a ranke pep hini paeañ evit ar servijoù post ha pellgehenterezh.

Tresadenn an timbroù-se a oa bet savet gant [[Demetrio Díaz Gandara]] ha moullet e oa bet en Empresa de Artes Gráficas de Asturias e [[Gijón]], ma labouras eno evel tresour hag engraver. Ur milion a skouerennoù a oa bet moullet e stumm follennoù 50 timbr, ha gwerzhet buan.

Seizh timbr a oa bet moullet e-pad ar prantad-amzer berr ma voe eus Kuzul Asturiez ha León. Diskouez a raent labouradegoù ha moged o tont er-maez eus siminalioù, un den o terc’hel ur fuzuilh (hag al lugan ''España prefiere morir de pie a vivir de rodillas'' (= ''Gwelloc'h eo da Spagn mervel war-sav eget bevañ war he daoulin''), kartenn Spagn hag un tour-tan, ha bigi a bep seurt (ur vag dre lien, ur vag besketa, ur garavellenn…). 

== Pennad kar ==
*[[Timbroù Spagn]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Asturiez ha Leon]]
[[Rummad:Timbroù Spagn]]</text>
      <sha1>tig0nyt6j2ponqgq2euci39kms3kkze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lamine Yamal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180737</id>
    <revision>
      <id>2197574</id>
      <parentid>2195305</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1053" sha1="mupr71ffqcfg5p4b7tt6ewa9h4brje5" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Lamine Yamal''', '''Lamine Yamal Nasraoui Ebana''' e anv klok, zo ur [[mell-droad|melldroader]] [[Spagn|spagnol]] ganet d’an {{deiziad|13|Gouere|2007}} en [[Esplugas de Llobregat]] (Katalonia) hag a c’hoari evel tager en [[Futbol Club Barcelona]] hag e skipailh broadel Spagn.

Stummet eo bet en Futbol Club Barcelona ha dibabet eo bet er skipailh broadel d’an oad a 15 vloaz. E 2024 e oa perzh anezhañ pa c’hounezas kib vell-droad Europa.

== Doare c’hoari ==
Un tager prim eo Lamine Yamal, gant ur vestroniezh teknikel eus ar c’hentañ. Gallout a ra c’hoari evel tager e n’eus forzh pe blas, daoust dezhañ bezañ war an tu dehoù peurliesañ&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.marca.com/futbol/barcelona/2022/09/05/6315a6aa268e3ead0d8b4588.html |title=Lamine Yamal, el niño de 15 años que ya entrena con el Barcelona: descubre al &quot;mini Messi&quot; de La Masía |month=Gwengolo |year=2022}}&lt;/ref&gt;.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Yamal, Lamine}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2007]]
[[Rummad:Melldroaderien Spagn]]</text>
      <sha1>mupr71ffqcfg5p4b7tt6ewa9h4brje5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dastumad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180740</id>
    <revision>
      <id>2197575</id>
      <parentid>2195335</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="b5f1srd8f7yy7c4qx7mfsfqicourf8r" xml:space="preserve">{{Gwellaat}}
----
'''Dastumad''' a c'hall bezañ : 
* ''dastumad'', un tolpad traezoù a glot gant un dodenn ;
** un dastumad foran a vadoù sevenadurel – emsavoc'h ha resisoc'h eo ober gant [[dastumadeg]] ;
** un dastumad skiantel, pe e vefe prevez pe bublik — emsavoc'h ha resisoc'h eo ober gant dastumadeg ;
** un ''dastumad'' e programmadur urzhiataerezh, ur strollañ roadennoù hag o deus ur ster boutin ;
** ''dastumad'', an ober, graet gant un dastumer, dastum, sevel un dastumad ;
* ''dastumad'', un hollad pennadoù-giz (dilhad, marokinerezh, bravigoù) savet evit ur c'houlzad ;
** dastumad, e [[matematik]], ur c'herentiad traezoù (gallout a ra kompren ur skouerenn pe meur a hini eus un hevelep traezenn, en enep d'ar meizad hollek, ma ne c'hall bezañ ennañ d'ar muiañ nemet ur skouerenn eus un hevelep traezenn).

== Deveradennoù ==
* kendastumad
* dastumadeg
* [[dastumadenn]], war dachenn an [[Embann|embann]], un hollad mediaoù hag a ginnig perzhioù boutin a-fet danvez ha spered
* dastumadur
* dastumer


[[Rummad:Heñvelstummoù]]</text>
      <sha1>b5f1srd8f7yy7c4qx7mfsfqicourf8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197576</id>
      <parentid>2197575</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="887" sha1="ezbflqrncurqva1pwpyt6qxmr08b3mq" xml:space="preserve">{{Gwellaat}}
----
'''Dastumad''' a c'hall bezañ : 
* ''dastumad'', un tolpad traezoù a glot gant un dodenn ;
** un dastumad foran a vadoù sevenadurel – emsavoc'h ha resisoc'h eo ober gant [[dastumadeg]] ;
** un dastumad skiantel, pe e vefe prevez pe bublik — emsavoc'h ha resisoc'h eo ober gant dastumadeg ;
** un ''dastumad'' e programmadur urzhiataerezh, ur strollañ roadennoù hag o deus ur ster boutin ;
** ''dastumad'', an ober, graet gant un dastumer, dastum, sevel un dastumad ;
* ''dastumad'', un hollad pennadoù-giz (dilhad, marokinerezh, bravigoù) savet evit ur c'houlzad ;
** dastumad, e [[matematik]], ur c'herentiad traezoù (gallout a ra kompren ur skouerenn pe meur a hini eus un hevelep traezenn, en enep d'ar meizad hollek, ma ne c'hall bezañ ennañ d'ar muiañ nemet ur skouerenn eus un hevelep traezenn).

{{Wikeriadur|dastumad}}

[[Rummad:Heñvelstummoù]]</text>
      <sha1>ezbflqrncurqva1pwpyt6qxmr08b3mq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enez Vihan (disheñvelout)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180754</id>
    <revision>
      <id>2197577</id>
      <parentid>2195514</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T15:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="n41tkhbb59xy74dl9wosm5ayf95haxp" xml:space="preserve">{{Disheñvelout lec'hanvioù}}
'''Enez Vihan''' a c’hall bezañ
* [[Enez Vihan|enezenn vrasañ un enezeg e kumun Sant-Yagu-an-Enez]]
* [[Enez Vihan (Landeda)|un enezenn e Landeda]]
* [[Enez Vihan (Pleuveur-Bodoù)|un enezenn e Pleuveur-Bodoù]]
* un enezenn e [[Plougouskant]]</text>
      <sha1>n41tkhbb59xy74dl9wosm5ayf95haxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>.350 Remington Magnum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180774</id>
    <revision>
      <id>2197579</id>
      <parentid>2195796</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T16:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2197579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3017" sha1="aj4vh1tpsa4x43ser05hwlrf4wunjmg" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot;
{{Infobox/Titl|.350 Remington Magnum|b0c4de|talbenn defaut|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:348 Win-350 Rem Mag-257 Rob.jpg|313x313px|]]&lt;br&gt;A gleiz da zehou : kartouchennoù [[.348 Winchester]], '''.350 Remington Magnum''' ha [[.257 Roberts]].
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare douilhez
|kreuzenn, boutailh, gouriz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare skeiñ
|e-kreiz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Krouer
|[[Remington]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bloavezh krouidigezh
|1965
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000&quot; |Muzulioù
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø bannadell
|9,1 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø kolier
|9,9 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø skoaz
|12,6 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø korf an douilhez
|13,51 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø strad
|13,5 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tevder ar strad
|1,27 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder an douilhez
|55,1 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar gartouchenn
|71,1 mm
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000&quot; |Pouez ha perzhioù all
|-
! scope=&quot;row&quot; |Pouez ar vannadell
|13 - 16 g (200 - 250 greunenn)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh ar boled V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|785 - 917 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Energiezh
|{{formatnum:4996}} - {{formatnum:5449}} J
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Emors (munisionoù)|Emors]]
|LRM
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|}
An '''.350 Remington Magnum''' zo ur [[Kartouchenn (arm-tan)|gartouchenn]] [[Arm-skoaz|armoù-skoaz]] gwerzhet adalek 1965 gant an embregerezh stadunanat [[Remington]], da gentañ evit ar fuzuilh [[Remington Model 600]]&lt;ref&gt;{{Fr}} MALFATTI René, ''Manuel de Rechargement'' ''N°6'', Crépin-Leblond, 2004, ISBN 2-7030-0235-1, p. 174&lt;/ref&gt;.

Un douilhez gourizet he deus an .350 Remington Magnum. Ijinet e oa bet evit ar chase, en ur glask tostaat he ferzhioù ouzh reoù an [[.35 Whelen]]. Ne reas ket berzh, ha ne vez ket produet ken hiziv an deiz&lt;ref&gt;{{en}} Philip MASSARO, ''[https://www.americanhunter.org/content/behind-the-bullet-350-remington-magnum/ Behind the Bullet: .350 Remington Magnum]'', American Hunter, 22/03/2024 (lennet d'ar 27/07/2026)&lt;/ref&gt;. Remington a brodu c'hoazh elfennoù evit adkargañ anezhi&lt;ref&gt;{{en}} Lennet war [https://www.remington.com/handloading/brass/?prefn1=caliber&amp;prefv1=.350%20Rem.%20Magnum lec'hienn Remington] d'ar 27/07/2026&lt;/ref&gt;.

== Liammoù diavaez ==
* '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-iii/tabiiical-fr-page25.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:350 Remington Magnum}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Kalibroù armoù-tan]]
[[Rummad:Munisionoù SUA]]
[[Rummad:Munisionoù-chase]]</text>
      <sha1>aj4vh1tpsa4x43ser05hwlrf4wunjmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Proviñsoù morel (Kanada)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>180828</id>
    <revision>
      <id>2197568</id>
      <parentid>2197297</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T14:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2197568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="oho5iqhgqxxbv9y72fs6b02fys2mogl" xml:space="preserve">== Titl  ==

&quot;Proviñsoù morel&quot; ? &quot;Proviñsoù an arvor&quot; a gavfen bravoc'h. S.o. [[:cy:Categori:Taleithiau'r Arfordir]]. [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 14:05 (UTC)

:''proviñsoù-mor'' hervez Termofis. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 14:26 (UTC)
::Moarvat ez eo evit un dra all estreget &quot;The Maritimes&quot;. Souezhus e vefe kavout un anv-lec'h e-barzh Termofis. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 14:40 (UTC)
:::Marteze 🤷 [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 4 Eost 2026 da 14:59 (UTC)</text>
      <sha1>oho5iqhgqxxbv9y72fs6b02fys2mogl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Remington Model 30</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180830</id>
    <revision>
      <id>2197561</id>
      <timestamp>2026-08-05T12:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot;  {{Infobox/Titl|Remington Model 30|696969|talbenn defaut|FFF}} |-    |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig |- ! scope=&quot;row&quot; |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope=&quot;row&quot; |Doare |[[Fuzuilh]] |- ! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |-   ! scope=&quot;row&quot; |[[Munision]]où |[[.30-06 Springfield]]&lt;br&gt;[[.25 Remington]]&lt;br&gt;[[.30 Remington]]&lt;br&gt;.32 Remingt...&quot;</comment>
      <origin>2197561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="6gpkqh0a7scu33wol1fevj7t65dlpd9" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Remington Model 30|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare
|[[Fuzuilh]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh
|-  
! scope=&quot;row&quot; |[[Munision]]où
|[[.30-06 Springfield]]&lt;br&gt;[[.25 Remington]]&lt;br&gt;[[.30 Remington]]&lt;br&gt;[[.32 Remington]]&lt;br&gt;[[.35 Remington]]&lt;br&gt;[[7 × 57 mm Mauser]]&lt;br&gt;[[.257 Roberts]]&lt;br&gt;''Model 720 hepken :''&lt;br&gt;[[.270 Winchester]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Produer
|[[Remington]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mare produiñ
|1921-1940 (Model 30)&lt;br&gt;1940-1944 (Model 720)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;Model 30A
|-
! scope=&quot;row&quot; |Mas
|3,29 kg
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar c'hanol
|559 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Endalc'h
|Karger diabarzh 5 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
Ar '''Remington Model 30''' zo ur [[fuzuilh]]-vorailh bet produet gant an embregerezh stadunanat [[Remington]] eus 1921 betek 1940, hag etre 1940 ha 1944 evit hec'h adstumm Model 720.

Ur stumm sivil e oa eus ar fuzuilh [[Pattern 1914 Enfield|M1917]] produet evit [[arme ar Stadoù-Unanet]] e-pad ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]. Pa echuas an emgannoù e dibenn 1918 en em gavas Remington gant pezhioù armoù re e-leizh, ha divizet e voe gant an embregerezh implijout e vekanikoù evit produiñ fuzuilhoù uhel o c'halibr evit ar marc'had sivil. Evit en ober e voe skañvaet an arm, izelaet endalc'h e [[Karger (armoù-tan)|garger]] eus 6 kartouchenn da 5, ha kemmet un nebeud elfennoù all evel ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Surded ha surentez|surded]] hag ar [[Kouch (arm-tan)|c'houch]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} Layne SIMPSON, ''[https://www.rifleshootermag.com/editorial/remington-model-30-express-bolt-action-rifle/484366 Remington Model 30 Express Bolt-Action Rifle]'', Rifle Shooter, 04/11/2023 (lennet d'ar 05/08/2026)&lt;/ref&gt;. 

== Stummoù ==
* Model 30 : stumm kentañ, kambret e [[.30-06 Springfield]] hepken. Produet etre 1921 ha 1925, war-dro {{formatnum:3000}} skouerenn&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20121016163636/http://remington.com/products/archived/centerfire/bolt-action/model-30.aspx Model 30 Bolt Action Centerfire Rifle]'', war lec'hienn gozh Remington (diell, lennet d'ar 05/08/2026))&lt;/ref&gt;.
* Model 30 Express : eil stumm, dezhañ kemmoù war ar skoer peurgetket. Kambret e [[.25 Remington]], [[.30 Remington]], [[.32 Remington]], [[.35 Remington]], [[7 × 57 mm Mauser]] ha [[.257 Roberts]] ouzhpenn an .30-06 orin. Produet etre 1926 ha 1940, war-dro {{formatnum:22800}} skouerenn&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20120822130719/http://www.remington.com/products/archived/centerfire/bolt-action/model-30-express.aspx Model 30 Express Bolt Action centerfire Rifle]'', war lec'hienn gozh Remington (diell, lennet d'ar 05/08/2026))&lt;/ref&gt;.
* Model 720 : trede stumm, kambret e .257 Roberts, [[.270 Winchester]] ha .30-06 Springfield. War-dro {{formatnum:2427}} skouerenn produet etre 1940 ha 1944&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20120822131055/http://www.remington.com/products/archived/centerfire/bolt-action/model-720.aspx Model 720 Bolt Action Centerfire Rifle]'', war lec'hienn gozh Remington (diell, lennet d'ar 05/08/2026))&lt;/ref&gt;.

Adstummoù doare [[karabinenn]] ha ''Sporting Rifle'' zo bet anezhe ivez&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, p. 251&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Fuzuilhoù]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>6gpkqh0a7scu33wol1fevj7t65dlpd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Remington Model 720</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180831</id>
    <redirect title="Remington Model 30" />
    <revision>
      <id>2197562</id>
      <timestamp>2026-08-05T12:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Adkas war-du [[Remington Model 30]]</comment>
      <origin>2197562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="aq69pn7e0l8735m0vaqlebsj2f23jxi" xml:space="preserve">#ADKAS [[Remington Model 30]]</text>
      <sha1>aq69pn7e0l8735m0vaqlebsj2f23jxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>.416 Remington Magnum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180832</id>
    <revision>
      <id>2197580</id>
      <timestamp>2026-08-05T16:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot; {{Infobox/Titl|.416 Remington Magnum|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:416 Remington Magnum and 30-06 Springfield.JPG|313x313px|]]&lt;br&gt;Kartouchennoù '''.416 Remington Magnum''' (a-gleiz) ha [[.30-06 Springfield]] (a-zehoù). |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare |- ! scope=&quot;row&quot; |Doare douilhez |kreuzenn, boutailh, gou...&quot;</comment>
      <origin>2197580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2632" sha1="6gdhl0p140tzxmt28vikn0resv9v5mc" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot;
{{Infobox/Titl|.416 Remington Magnum|b0c4de|talbenn defaut|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:416 Remington Magnum and 30-06 Springfield.JPG|313x313px|]]&lt;br&gt;Kartouchennoù '''.416 Remington Magnum''' (a-gleiz) ha [[.30-06 Springfield]] (a-zehoù).
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare douilhez
|kreuzenn, boutailh, gouriz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare skeiñ
|e-kreiz
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! scope=&quot;row&quot; |Krouer
|[[Remington]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bloavezh krouidigezh
|1988
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000&quot; |Muzulioù
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø bannadell
|10,6 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø kolier
|11,4 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø skoaz
|12,4 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø korf an douilhez
|13 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø strad
|13,5 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tevder ar strad
|1,3 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder an douilhez
|72,4 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar gartouchenn
|91,4 mm
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000&quot; |Pouez ha perzhioù all
|-
! scope=&quot;row&quot; |Pouez ar vannadell
|23 - 26 g (350 - 400 greunenn)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh ar boled V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|691 - 806 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Energiezh
|{{formatnum:5416}} - {{formatnum:7373}} J
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Emors (munisionoù)|Emors]]
|LRM
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|}
Ar '''.416 Remington Magnum''' zo ur [[Kartouchenn (arm-tan)|gartouchenn]] [[Arm-skoaz|armoù-skoaz]] gwerzhet adalek 1988 gant an embregerezh stadunanat [[Remington]]. Heñvel a-walc'h eo ouzh ar [[Kartouchenn Wildcat|gartouchenn ''Wildcat'']] [[.416 Hoffman]] savet er bloavezhioù 1970. Unan eus ar c'hartouchennoù kentañ ijinet er Stadoù-Unanet e voe evit chaseal loened bras Afrika&lt;ref&gt;{{en}} Allan Jones, ''[https://www.shootingtimes.com/editorial/the-ballistician-416-remington-magnum/99516 The Ballistician: .416 Remington Magnum]'', Shooting Times (lennet d'ar 05/08/2026)&lt;/ref&gt;.

== Liammoù diavaez ==
* '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-iii/tabiiical-fr-page31.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:416 Remington Magnum}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Kalibroù armoù-tan]]
[[Rummad:Munisionoù SUA]]
[[Rummad:Munisionoù-chase]]</text>
      <sha1>6gdhl0p140tzxmt28vikn0resv9v5mc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>History Today</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180833</id>
    <revision>
      <id>2197582</id>
      <timestamp>2026-08-05T17:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''''History Today''''' zo ur gelaouenn istorel. Embannet e vez bep miz e [[Londrez]] abaoe miz Genver 1951. Pal ar gelaouenn eo reiñ da lenn studiadennoù istorel d'ar brasañ niver.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Terry Haydn |title=Commercialised History. Popular History Magazines in Europe: Approaches to a Historico-Cultural Phenomenon as the Basis for History Teaching|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/j.ctv9hj7qx.13.pdf|date=2015|publisher=Peter Lang AG|pa...&quot;</comment>
      <origin>2197582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1189" sha1="mob66dafvrhzfdnswhj5oxmnkro5pu7" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''History Today''''' zo ur gelaouenn istorel. Embannet e vez bep miz e [[Londrez]] abaoe miz Genver 1951. Pal ar gelaouenn eo reiñ da lenn studiadennoù istorel d'ar brasañ niver.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Terry Haydn |title=Commercialised History. Popular History Magazines in Europe: Approaches to a Historico-Cultural Phenomenon as the Basis for History Teaching|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/j.ctv9hj7qx.13.pdf|date=2015|publisher=Peter Lang AG|pages=275–294|chapter=History magazines in the UK|jstor=j.ctv9hj7qx.13 |isbn=9783631657799 }}&lt;/ref&gt; Kaoz a vez eus an holl mareoù istorel pe rannvroioù douaroniel er gelaouenn hag embannet e vez kement istor kontet doare hengounel evit na vez embannet studiadennoù nevez ha reoù [[istoriografiezh]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=iholowaty|date=2015-05-19|title=New e-access: History Today, 1951-current|url=https://blogs.bodleian.ox.ac.uk/history/2015/05/19/new-historytoday/|access-date=2022-02-24|website=Bodleian History Faculty Library at Oxford|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kelaouennoù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Kelaouennoù istorel]]
[[Rummad:Kelaouennoù embannet e Londrez]]</text>
      <sha1>mob66dafvrhzfdnswhj5oxmnkro5pu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197583</id>
      <parentid>2197582</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2197583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2362" sha1="i7zvsy3fvaloxgvdz362ssv3nb8vyg8" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''History Today''''' zo ur gelaouenn istorel. Embannet e vez bep miz e [[Londrez]] abaoe miz Genver 1951. Pal ar gelaouenn eo reiñ da lenn studiadennoù istorel d'ar brasañ niver.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Terry Haydn |title=Commercialised History. Popular History Magazines in Europe: Approaches to a Historico-Cultural Phenomenon as the Basis for History Teaching|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/j.ctv9hj7qx.13.pdf|date=2015|publisher=Peter Lang AG|pages=275–294|chapter=History magazines in the UK|jstor=j.ctv9hj7qx.13 |isbn=9783631657799 }}&lt;/ref&gt; Kaoz a vez eus an holl mareoù istorel pe rannvroioù douaroniel er gelaouenn hag embannet e vez kement istor kontet doare hengounel evit na vez embannet studiadennoù nevez ha reoù [[istoriografiezh]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=iholowaty|date=2015-05-19|title=New e-access: History Today, 1951-current|url=https://blogs.bodleian.ox.ac.uk/history/2015/05/19/new-historytoday/|access-date=2022-02-24|website=Bodleian History Faculty Library at Oxford|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== Penn skridaozerien ==
* [[Peter Quennell]] (Genver 1951 – Here 1979) gant [[Alan Hodge]] (Genver 1951 – Even 1979)
* [[Michael Crowder]] (Du 1979 – Gouhere 1981)
* [[Michael Trend]] (Eost 1981 – Ebrel 1982)
* [[Juliet Gardiner]] (Mae 1982 – Eost 1985)
* [[Gordon Marsden]] (Gwenwgolo 1985 – Here 1997)&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2002-10-21|title=Gordon Marsden|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/2053896.stm |publisher=[[BBC News]] |access-date=2022-02-24}}&lt;/ref&gt;
* Peter Furtado (Genver 1998 – Eost 2008)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Peter Furtado|url=https://thamesandhudson.com/authors/peter-furtado-38644 |publisher=[[Thames &amp; Hudson]] |access-date=2022-02-24}}&lt;/ref&gt;
* Paul Lay (Genver 2009 – Genver 2022)&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=2022-02-24|title=Media jobs UK: Latest big moves in news media tracked by ''Press Gazette''|url=https://pressgazette.co.uk/media-jobs-uk-news/|access-date=2022-02-24|website=[[Press Gazette]]|language=en-UK}}&lt;/ref&gt;
* Rhys Griffiths and Kate Wiles (Gouhere 2022 – bremañ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masthead |url=https://www.historytoday.com/masthead |website=History Today |access-date=2022-06-23}}&lt;/ref&gt;
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kelaouennoù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Kelaouennoù istorel]]
[[Rummad:Kelaouennoù embannet e Londrez]]</text>
      <sha1>i7zvsy3fvaloxgvdz362ssv3nb8vyg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197584</id>
      <parentid>2197583</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T19:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Penn skridaozerien */</comment>
      <origin>2197584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2362" sha1="22k8njyqeynacp796k6gjkob3s2kn4s" xml:space="preserve">{{databox}}
'''''History Today''''' zo ur gelaouenn istorel. Embannet e vez bep miz e [[Londrez]] abaoe miz Genver 1951. Pal ar gelaouenn eo reiñ da lenn studiadennoù istorel d'ar brasañ niver.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Terry Haydn |title=Commercialised History. Popular History Magazines in Europe: Approaches to a Historico-Cultural Phenomenon as the Basis for History Teaching|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/j.ctv9hj7qx.13.pdf|date=2015|publisher=Peter Lang AG|pages=275–294|chapter=History magazines in the UK|jstor=j.ctv9hj7qx.13 |isbn=9783631657799 }}&lt;/ref&gt; Kaoz a vez eus an holl mareoù istorel pe rannvroioù douaroniel er gelaouenn hag embannet e vez kement istor kontet doare hengounel evit na vez embannet studiadennoù nevez ha reoù [[istoriografiezh]].&lt;ref&gt;{{Cite web|last=iholowaty|date=2015-05-19|title=New e-access: History Today, 1951-current|url=https://blogs.bodleian.ox.ac.uk/history/2015/05/19/new-historytoday/|access-date=2022-02-24|website=Bodleian History Faculty Library at Oxford|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
== Penn skridaozerien ==
* [[Peter Quennell]] (Genver 1951 – Here 1979) gant [[Alan Hodge]] (Genver 1951 – Even 1979)
* [[Michael Crowder]] (Du 1979 – Gouhere 1981)
* [[Michael Trend]] (Eost 1981 – Ebrel 1982)
* [[Juliet Gardiner]] (Mae 1982 – Eost 1985)
* [[Gordon Marsden]] (Gwenwgolo 1985 – Here 1997)&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2002-10-21|title=Gordon Marsden|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/2053896.stm |publisher=[[BBC News]] |access-date=2022-02-24}}&lt;/ref&gt;
* Peter Furtado (Genver 1998 – Eost 2008)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Peter Furtado|url=https://thamesandhudson.com/authors/peter-furtado-38644 |publisher=[[Thames &amp; Hudson]] |access-date=2022-02-24}}&lt;/ref&gt;
* Paul Lay (Genver 2009 – Genver 2022)&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=2022-02-24|title=Media jobs UK: Latest big moves in news media tracked by ''Press Gazette''|url=https://pressgazette.co.uk/media-jobs-uk-news/|access-date=2022-02-24|website=[[Press Gazette]]|language=en-UK}}&lt;/ref&gt;
* Rhys Griffiths ha Kate Wiles (Gouhere 2022 – bremañ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masthead |url=https://www.historytoday.com/masthead |website=History Today |access-date=2022-06-23}}&lt;/ref&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kelaouennoù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Kelaouennoù istorel]]
[[Rummad:Kelaouennoù embannet e Londrez]]</text>
      <sha1>22k8njyqeynacp796k6gjkob3s2kn4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glen Hansard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180834</id>
    <revision>
      <id>2197585</id>
      <timestamp>2026-08-05T19:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Glen James Angus Hansard''', ganet d'an 21 a viz Ebrel 1970 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Gouhere 2026, a oa ur soner-skrivagner pozioù hag aktour [[Iwerzhon|iwerzhonat]]. Ganet e [[Baile Munna]] e norzh [[Dulenn]], [[Abadenn straed|sonet en doa er straedoù]] pa oa krennard. E 1990, en doa kengrouet ar strollad rock iwerzhonat [[the Frames]], hag eñ a oa ar penn kaner. Gant ar strollad e oa bet embannet c'hwec'h pladenn studio, ha peder anezho a oa...&quot;</comment>
      <origin>2197585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="61lhqngrcont4354xioxh52ydkixrk1" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Glen James Angus Hansard''', ganet d'an 21 a viz Ebrel 1970 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Gouhere 2026, a oa ur soner-skrivagner pozioù hag aktour [[Iwerzhon|iwerzhonat]]. Ganet e [[Baile Munna]] e norzh [[Dulenn]], [[Abadenn straed|sonet en doa er straedoù]] pa oa krennard. E 1990, en doa kengrouet ar strollad rock iwerzhonat [[the Frames]], hag eñ a oa ar penn kaner. Gant ar strollad e oa bet embannet c'hwec'h pladenn studio, ha peder anezho a oa bet o tizhout an top dek eus [[Gwerzhadennoù ar pladennoù iwerzhonat|ar chart iwerzhonat]]. Hansard a oa bet ivez ezel eus ar strollad daouad [[folk rock]] anvet [[the Swell Season]], krouet e 2005, ha tri albom a oa bet embannet. E 2012, en doa embannet e c'hentañ albom e-unan, ''[[Rhythm and Repose]]''. E eil albom, ''[[Didn't He Ramble]]'' (2015), a oa bet lakaet e anv evit ur [[Grammy Award for Best Contemporary Folk Album|Grammy Award evit ar gwellañ albom folk]].

Soner da gentañ hol, Hansard en doa skrivet sonerezh evit filmoù ha bet e oa bet aktour ivez. An tu a oa bet d'e welet er [[Film komedienn|c'homedienn]]-[[Drama (film ha skinwel)|drama]] enoret gant ur [[British Academy of Film and Television Arts|BAFTA]]- ''[[The Commitments (film)|The Commitments]]'' (1991) ha ''[[Cyrano (film)|Cyrano]]'' (2021) [[film karantez]] ha drama a oa bet lakaet e anv evit ur [[Golden Globes|Golden Globe]]. Hansard a oa bet o c'hoari ivez er [[film sonerezh]] ha drama ''[[Once (film)|Once]]'' (2007), a oa bet enoret gant meur a briz evel [[Academy Award for Best Original Song]] evit &quot;[[Falling Slowly]]&quot;, gant [[Markéta Irglová]]. Azasaet e oa bet e stumm ur c'homedienn sonerezh anvet ''[[Once (komedienn sonerezh)|Once]]''.

Hansard a oa dimezet gant ar varzhez [[Finland|finat]] Maire Saaritsa e 2022; ur vab o devoa bet ar memes bloavezh ha bevañ a raent e [[Cill Droichid]] nepell diouzh Dulenn hag ivez en [[Helsinki]]. Marvet e oa en ur gwallzarvoud marc'h-tan e [[Na Ceapóga Sú Talún]] e trobarzh Dulenn e miz Gouhere 2026 pa oa oadet a 56 vloaz.
{{DEFAULTSORT:Hansard, Glen}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1970]]
[[Rummad:Marvioù 2026]]
[[Rummad:Kanerien Iwerzhon]]
[[Rummad:Sonerien Iwerzhon]]
[[Rummad:Aktourien Iwerzhon]]
[[Rummad:Hindoued]]</text>
      <sha1>61lhqngrcont4354xioxh52ydkixrk1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>