Frañsez Jaffrennou

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Frañsez Jaffrennou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20673</id>
    <revision>
      <id>2197660</id>
      <parentid>2183318</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T08:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43775-02</username>
        <id>93255</id>
      </contributor>
      <comment>/* Buhez */ e vez</comment>
      <origin>2197660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14005" sha1="nm2vnxxqrikzalqy2allu7ts94emn4e" xml:space="preserve">{{Infobox Skrivagner
 | anv              = 
 | skeudenn         = Taldir2.jpg
 | ment             = 200
 | alc'hwez         = Frañsez Jaffrennou, e Kendalc'h keltiek&lt;br&gt;[[Caernarfon]] e [[1904]]
 | anv mat          = François Joseph Claude Jaffrennou
 | anv pluenn       = [[Taldir]]&lt;br&gt;Julien Carentoir&lt;br&gt;Fanch&lt;br&gt;Ar Furcher&lt;br&gt;Gwilherm&lt;br&gt;Herninn&lt;br&gt;Jean du Tacotac&lt;br&gt;Teod Lem&lt;br&gt;Wel Skler
 | anv drouiz       = Taldir ab Herninn
 | obererezh        = Barzh, kazetenner, saver pezhioù-c'hoari
 | deiziad ganet    = {{deiziad|15|Meurzh|1879}}
 | lec'h ganet      = [[Karnoed]], {{Kernev}},&lt;br&gt;{{Breizh}}
 | deiziad marv     = {{deiziad|23|Meurzh|1956}}
 | lec'h marv       = Brageirac, {{Okitania}}
 | yezh             = [[Brezhoneg]]&lt;br&gt;[[Galleg]]
 | luskad           = Emsav kentañ, Goursez Vreizh
 | enorioù          = Ofiser ar palmez akademek (1931), Marc'heg al Lejion a Enor (1938)
 | oberennoù pennañ = ''An Hirvoudoù''&lt;br&gt;''An Delenn Dir''&lt;br&gt;''Prosper Proux, studiadenn war e vuhez, e lizerou, e varzoniez (tezenn)''&lt;br&gt;Barzaz Taldir ab Herninn&lt;br&gt;''Ur wech e oa... ur c'hrennard, un deskard, ur soudard''
 | traoù ouzhpenn   = Difennet chom e Breizh outañ adalek 1946
 }}
'''Frañsez Jaffrennou''' a oa un [[embannerezh|embanner]], ur marc'hadour, ur c'hazetenner hag ur skrivagner [[brezhonek]], ganet e [[Karnoed]] d'ar [[15 a viz Meurzh]] [[1879]] ha marvet d'ar [[26 a viz Meurzh]] [[1956]] e [[Brageirac]]&lt;ref&gt;''Bergerac'' hervez ar stumm ofisiel gallek.&lt;/ref&gt; (departamant an [[Dordogne (departamant)|Dordogne]], en [[Okitania]]). Emañ e gorf e bez e familh e bered Karnoed, niv. 36 hep temm meneg ebet eus e anv pluenn nag eus e obererezh. Goude bezañ bet kentañ diskibl kentelioù brezhonek [[Frañsez Vallée]] ha troour [[kan broadel]] Breizh — ''[[Bro gozh ma zadoù]]'' — e kemeras ur perzh bras e-barzh an Emsav kentañ pa oa bet unan eus diazezerien [[Kevredigez Broadel Breiz]] hag ivez pennadurezh pennañ [[Goursez Vreizh]], ma voe lakaet da zrouiz ennañ er vodadeg kentañ. Dibab a reas ''Taldir ab Herninn'' evel anv-drouiz ha ''Taldir'' da anv-pluenn ha reoù all.

==Buhez==
Mab e oa da Glaoda Jaffrennou, bet [[noter]] e Karnoed ha da [[Anna Roparzh]], houmañ barzhez ha saverez-kanaouennoù e brezhoneg, eus [[Bolazeg]]. Tad e voe d'ar soner [[Gildas Jaffrennou|Gweltaz Jaffrennou]]. Goude e studi e skolaj [[Itron-Varia Wengamp]] ez eas da [[Skolaj Sant-Charlez Sant-Brieg|hini Sant-Charlez e Sant-Brieg]]. Eno e c'houlennas ma voe roet kentelioù brezhonek hag diouzh-se e tarempredas gant [[Frañsez Vallée]], a voe anvet da gelenner war ar brezhoneg.&lt;br&gt;
E [[Roazhon]] e tapas e aotreegezh war ar gwir, evel e dad, en ur heuliañ kentelioù brezhoneg [[Joseph Loth]], asambles gant [[Pêr ar Rouz]]. Tremen a reas un doktorelezh lennegezh diwar-benn ar barzh ha kaner [[Prosper Proux]]. Bet eo Taldir-Jaffrennoù an den kentañ o skrivañ un dezenn skol-veur e brezhoneg. Gant Vallée en doa heuliet kentelioù kembraek ken e voe gouest da dreiñ kan broadel [[Bro-Gembre]], [[Hen Wlad fy Nhadau]].&lt;br&gt;Goude embannadennoù teskadoù barzhonegoù brezhonek (1899, 1900, 1902…), e voe merzet e varregezhioù lennegel, rak gwelet e veze evel modern.&lt;br&gt;
E brezhoneg e tesavas e vugale, ar pezh a oa dibaot-kaer a-berzh ur [[bourc'hizelezh|bourc'hiz]] ; an hini nemetañ e kêr Garaez e voe oc'h ober kement-se. Prenañ a reas un ti-moullañ evit gallout sevel kazetennoù kenwerzhel ha skignañ e vennozhioù rannvroelour ha diorren ar wask vrezhonek. E 1904 ec'h embannas ur gelaouenn viziek e brezhoneg anvet ''[[Ar Vro (kelaouenn)|Ar Vro]]'', hag ur gazetenn sizhuniek brezhonek-gallek anvet ''[[Ar Bobl]]'', an div skignet er [[Poc'hêr]].&lt;br&gt; 
Emezelañ a reas er vuhez politikel, koulz en e vro pa voe cheu etre e gostezenn rannvroelour ha kristen hag hini ar radikaled-sokialourien a oa e penn ar Poc'hêr hag e Breizh a-bezh ha pelloc'h. Kemer a reas perzh en daou aozadur nevez,  [[Kevredigez Broadel Breiz]] (Union Régionaliste Bretonne) e [[1898]] hag [[Unvaniez Arvor]] (Fédération régionaliste bretonne) e 1911. O vezañ ma oa unan eus an drouized pennañ, a-raok ma vo Drouiz-Meur e 1933, e tapas ul levezon vras war al luskad rannvroelour a oa ennañ kalz a embregerien vihan eveltañ.&lt;br&gt;
A-ratozh-kaer en em vode an Drouized bep bloaz e-doug gouelioù keltiek a veze aozet ganto asambles gant o mignoned lec'hel ha pennadurezhioù ar bastell-vro. Un den o taremprediñ meur a benn uhel e oa F. Jaffrennou ha gouest da vezañ degemeret mat gant ar pennadurezhioù. Div wezh e tapas arouezennoù enor roet d'an dud ur spered republikan asur ganto.

Ne c'hellas mui kendelc'her gant an embann goude ar Brezel-bed kentañ ha, goude bezañ bet gwerzhet ar voullerezh e cheñchas e vicher da hini marc'hadour gwin, sistr ha alkool.&lt;br&gt;
Adkregiñ a reas gant an embann kazetennoù e [[1921]], pa gavas un den prest da fiziañ ennañ ur gelaouenn pa glask hemañ sevel un emglev armerzhel, Kevre Breiz (Le Consortium breton) evit bodañ embregerezhioù Breizh en ur rouedad klozarmerzhez.

== Obererezh politikel ==
Er bloaz [[1900]] e savas strollad ar &quot;Studieren Vreton&quot; gant [[Leon ar Berr]] a chomas ur c'heneil feal, koulz evel kazetenner hag evel drouiz. E [[1899]] e kemeras perzh er vodadeg a ziazezzas Kevredigez Vroadel Breiz, kentañ aozadur a zo bet krouet gant an emsaverien e Breizh. Bloaz goude e voe anvet da zrouiz asambles gant [[Yann ar Fusteg]] ha [[Erwan Berthou]] e-doug kentañ bodadeg ar Goursez e 1900.&lt;br&gt;
Er bloaz [[1903]] en doa tapet lakaat anaout &quot;[[Bro gozh ma zadoù|Bro Goz ma Zadou]]&quot; da &quot;gan broadel&quot; e kendalc'h Kevredigez Vroadel Breiz.&lt;br&gt;
Evitañ da vezañ ur barzh hag istimet mat e klaske tolpañ ar varzhed vrezhonek ken e teufent da vezañ embannerien spered kelt Breizh diwar patrom luskad ar varzhed kembraek a ambroug buhez sevenadurel o bro. Ar &quot;varzhelezh&quot; e rae eus al luskad kelt hag e soñje-eñ, asambles gant izili Skolaj ar Varzhed (un eil anv a veze implijet gantañ evit Goursez Vreizh), e c'hellfe bezañ kreñvaet saviad ar Broioù kelt (Breizh, Kembre, Kernow, Man ha Skos) ma vije staliet liammoù strizh etrezo e framm an [[Hollgeltiegezh]] pe Geltiegezh.&lt;br&gt;
Klask a reas lakaat diwanañ un &quot;dispac'h sevenadurel&quot; hep ma vefe disrannet Breizh diouzh Bro-C'hall. Daremprediñ a reas tud ar vegenn evit o c'hendrec'hiñ e oa un dra vat kelenn ar brezhoneg e Breizh-Izel ha broudañ ur santad brezhon e Breizh a-bezh.
{{quotation|Er par denel n'emañ ket ar voul ganeomp tamm ebet. En degouezhioù-mañ, gant ma ya ar Spered da vezañ trec'h war an Danvez e ya d'an Emsav sezizañ an uhelidi. Ma teu  Moloch da ren a-raok ma c'hellimp frammañ ac'hanomp war savlec'hioù deskadurel ez aimp da goll. Hag ur brezegenn c'houllo a vo ac'hanomp !|Testenn c'hallek orin gant Ronan Caerléon, ''Complots pour une république bretonne'', La Table ronde, 1968, p. 111.}} 

E 1911, goude kendalc'h Kevredigez Vroadel Breiz ma tarzhas diemglevioù etre kostezenn an dudjentil roueelour hag hini an izili gant ur spered kristen ha sokial digoroc'h e tibabas mont gant ar re a oa liammet ouzh ar vourc'hizelezh vihan a veze o tiorren, a-feur ma kreske an deskadurezh&lt;ref&gt;Michel Nicolas, Histoire du Mouvement breton, Pariz, Syros, 1982. P. -67.&lt;/ref&gt;. Darn eus ar &quot;Varzhed&quot; a yeas da sevel un aozadur nevez, Unvaniez Arvor (Fédération régionaliste de Bretagne) ha Poellgor ar Goursez a oa hogos kuzul-ren an UA. Hervez Michel Nicolas, pennrener gwir an aozadur (kadoriet gant an barzh [[Jos Parker]]) e oa [[Jean Choleau]], nann-brezhoneger, met barrek war an armerzh. Lezet e veze Taldir hag e genseurted da ren war an temoù lennegel ha yezhel, rak kevrennoù arbennik a voe evel e KBB hag er c'hevarzheoù gouiziek. &lt;br&gt;Da-geñver kendalc'h Unvaniez Arvor e Douarnenez e miz Eost 1912 e voe savet abadennoù a bep seurt (ha prezegennoù.kanaouennoù, dañsoù, sonerezh, gouren) gant skoazell an ti-kêr. Bodadeg ha lid a veze graet ar Goursez digor anezhi a voe dalc'het er mare-se ivez. Kenstrollañ abadennoù a bep seurt, breizhek o livioù, a voe barregezh dibar an Drouized. Unan eus ar [[gouelioù keltiek]]-se gant 150 kouviad o tont eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] a voe aozet gant Taldir hag rannvroelourien lec'hel evel [[Pêr Mokaer]] a voe arc'hantaouet gant [[Brest|kêr Vrest]] e 1908. En degouezh-se e kanas [[laz-kanañ]] bugale Karaez ar Vro gozh ma zadoù war kae ar [[porzh-houarn]].

Etre an daou vrezel-bed e stourmas F. Jaffrennou evit ar brezhoneg hag e klaskas broudañ ar Vretoned da chom stag ouzh o gwrizioù ha hengounioù. Evel un toullad kefredourien vreton eus Emsav brezhonek ar mare-se, levezonet gant emsav [[Kembre]], e oa ezel Taldir eus [[Goursez Vreizh|Goursez Breizh]], a glaskas kas war-raok.

D'ar [[1añ a viz Kerzu]] [[1940]] e sinas, a-gevret gant [[Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache|Markiz an Estourbeillon]] ha [[Roparz Hemon]], ur reketig titlet ''Placet au Maréchal Pétain, Chef de l’État Français'' evit ma vije kelennet ar brezhoneg er skolioù&lt;ref&gt;Gw. ''Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved'', ''Levrenn gentañ'', Frañsez Favereau, p. 71.&lt;/ref&gt;.
[[File:KaraezBeredBezFrañsezJaffrennou-Taldir.JPG|thumb|Bez Taldir e bered Karaez]]
E dibenn an [[Eil Brezel-bed]] e voe karc'haret Taldir e toull-bac'h [[Kemper]] evel ar pep brasañ eus an emsaverien bolitikel ha sevenadurel vreizhat. Tamallet e oa dezhañ bezañ flatret al levrdier Adolf ar Gwazhioù, ar pezh a nac'has groñs. Kondaonet e voe ha harluet da Vro-C'hall, difennet ma voe outañ chom da vevañ e Breizh. Mervel a reas eno en harlu e Brageirac, en [[Okitania]]. Skrivet en deus Taldir ur pikol deizlevr brezel, diwar-benn ar [[Brezel-bed Kentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. E [[Levraoueg Vroadel Kembre]] en [[Aberystwyth]] eo miret an darn eus e eñvorennoù a zo chomet diembann.

== Oberennoù ==
* ''Buez Sant Erwan'', [[Sant-Brieg]], moul. Sant Gwilherm, [[1896]]. C'hoariva.
* ''Buez Sant Briek'', Sant-Brieg, moul. Sant Gwilherm, [[1896]].
* ''An Hirvoudou'', Sant-Brieg, moul. Prudhomme, [[1899]]. Barzhonegoù.
* ''Gwerziou AbHerve ha Taldir, brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver'', Sant-Brieg, moul. Gwion, [[1899]].
* ''C'hoari fentus ar bourc'hiz lorc'hus, pe histor plijadurus eun aotrou divrezhounek deut da veza eur Breizad mad (3 arvest)'', [[Montroulez]], moul. Hamon, [[1899]].
* ''An Delen Dir'', Sant-Brieg, moul. Prudhomme, [[1900]]. Barzhonegoù.
* ''Nigoudenn Berehar mestr-skol (2 arvest)'', Montroulez, emb. La Résistance, [[1900]].
* ''En tu all d'ar maro'', Sant-Brieg, moul. Sant Gwilherm, [[1900]].
* ''Kanaouennou brezhonek'', (3 levr), [[Gwened]], moul. Lafolye, [[1900]]-[[1901]].
* ''Kanaouennou poblus (war follennou distag)'', [[Karaez]], moul. Ar Bobl, [[1902]]-[[1914]].
* ''Barzaz Taldir Ab Herninn'', [[Pariz]], moul. Champion, [[1903]], [[1911]], [[1923]] ha [[1934]]. Barzhonegoù.
* ''Pontkallek, pe buez kaër ha maro mad eun dijentil a Vreiz, bet dibennet e Naoned er bloavez 1720'' (5 arvest), [[Brest]], moul. Derrien, [[1903]].
* ''Ar barz hag ar prokulor'', (4 arvest), [[Karaez]], [[moulerezh Ar Bobl]], [[1904]].
* ''Janedig ar plac'h divroet'', (2 arvest), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1904]].
* ''Malo Korret an Tour d'Auvergne'', (4 arvest), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1906]].
* ''[[Seiz-ha-seiz-ugent divunaden]]'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1908]].
* ''[[Breiziz 1810-1910]]'', [[Karaez]], moul. Ar Bobl, [[1901]].
* ''Teatr brezonek poblus'', (teskad), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1911]].
* ''La genèse d'un mouvement - Ganedigez eun emzao'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1912]].
* ''Prosper Proux, studiadenn war e vuhez, e lizerou, e varzoniez'', (tezenn), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1913]].
* ''[[Giriadur Gallek ha Brezonnek]] - Le grand dictionnaire français-breton de poche'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1914]].
* ''Kenteliou labour-douar gant Gwilherm, mêrour'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1914]].
* ''Histoire anecdotique de [[Karaez|Carhaix]], (Ancienne Vorganium) en sept veillées, contée par un Génie romain'', [[1924]] ; ademb. [[Kemper]], moul. ATR, [[1984]]. Istor lec'hel.
* ''20 chansons populaires pour les Écoles de Bretagne sur les airs du Folklore celtique. Chant Breton et Chant Français'', [[1936]] ; ademb. [[Pariz]], moul. H Lemoine, [[1954]].
* ''Kanaouennou evit ar yaouankiz'', [[Gwened]], [[1942]].
* ''Ur wech e oa... Envorennou yaouankiz'', Brest, emb. Armorica, [[1944]], 218 p. ; ademb. ''Ur wech e oa... ur c'hrennard, un deskard, ur soudard'', Lesneven, emb. Mouladurioù Hor Yezh, [[1985]], 288 p. Emvuhezskrid.
* ''Trois Orphées aux enfers'', asambles gant Ronan Pichery-Abroc'hell hag Auguste Boncors, [[1952]].

== Levrlennadur ==
* [[Francis Favereau]], Jaffrennou-Taldir, erlamet diouzh ''Lennegezh ar brezhoneg er XXvet kantved'', Skol Vreizh, 2002, pp. 53-94
* Francis Favereau, ''Kazetennerezh Ar Bobl (1904-1914)'', e-barzh ''Breizh ha pobloù Europa''...en enor da Per Denez, Hor Yezh;PUR, 2000, pp. 223-238.
* [[Gwenc'hlan Le Scouëzec]], ''L'Affaire Taldir: Le Grand Druide était innocent.''{{ISBN|2-9516454-3-1}}
* Philippe Le Stum, ''Le Néo-druidisme en Bretagne'', Éditions Ouest-France, 1998.{{ISBN|2-7373-2281-2}}. Diwar ar c'hounskrid mestroniezh, Skol-Veur Breizh-Izel, Brest.
* Lukian Raoul, ''Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Al Liamm, 1992. Pennad : Jaffrennou, François Joseph Caude.{{ISBN|2-7368-0034-6}}
* ''À la cour de justice: l'épilogue de l'affaire Jaffrennou''. In : ''La voix de l'Ouest'', N°129, juin 1945.

== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{wikimammenn|Oberour:Frañsez Jaffrennou}}

{{DEFAULTSORT:Jaffrennou, Fransez}}
[[Rummad:Frañsez Jaffrennou]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Izili ar Goursez]]
[[Rummad:Skrivagnerien Breizh]]
[[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Karnoed]]
[[Rummad:Karaez-Plougêr]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1879]]
[[Rummad:Marvioù 1956]]
[[Rummad:Drouizelezh Vreizh]]
[[Rummad:Rannvroelouriezh e Breizh]]
[[Rummad:Unvaniez Arvor]]</text>
      <sha1>nm2vnxxqrikzalqy2allu7ts94emn4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197662</id>
      <parentid>2197660</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T11:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>vk + dilec'hiet lec'hiadur e vez e dibenn deskrivadur e vuhez kentoc'h evit e digoradur ar pennad. A galon,</comment>
      <origin>2197662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14012" sha1="lq9q8jc8nlv2c8sg7s8yem2urlmgxk2" xml:space="preserve">{{Infobox Skrivagner
 | anv              = 
 | skeudenn         = Taldir2.jpg
 | ment             = 200
 | alc'hwez         = Frañsez Jaffrennou, e Kendalc'h keltiek&lt;br&gt;[[Caernarfon]] e [[1904]]
 | anv mat          = François Joseph Claude Jaffrennou
 | anv pluenn       = [[Taldir]]&lt;br&gt;Julien Carentoir&lt;br&gt;Fanch&lt;br&gt;Ar Furcher&lt;br&gt;Gwilherm&lt;br&gt;Herninn&lt;br&gt;Jean du Tacotac&lt;br&gt;Teod Lem&lt;br&gt;Wel Skler
 | anv drouiz       = Taldir ab Herninn
 | obererezh        = Barzh, kazetenner, saver pezhioù-c'hoari
 | deiziad ganet    = {{deiziad|15|Meurzh|1879}}
 | lec'h ganet      = [[Karnoed]], {{Kernev}},&lt;br&gt;{{Breizh}}
 | deiziad marv     = {{deiziad|23|Meurzh|1956}}
 | lec'h marv       = Brageirac, {{Okitania}}
 | yezh             = [[Brezhoneg]]&lt;br&gt;[[Galleg]]
 | luskad           = Emsav kentañ, Goursez Vreizh
 | enorioù          = Ofiser ar palmez akademek (1931), Marc'heg al Lejion a Enor (1938)
 | oberennoù pennañ = ''An Hirvoudoù''&lt;br&gt;''An Delenn Dir''&lt;br&gt;''Prosper Proux, studiadenn war e vuhez, e lizerou, e varzoniez (tezenn)''&lt;br&gt;Barzaz Taldir ab Herninn&lt;br&gt;''Ur wech e oa... ur c'hrennard, un deskard, ur soudard''
 | traoù ouzhpenn   = Difennet chom e Breizh outañ adalek 1946
 }}
'''Frañsez Jaffrennou''' a oa un [[embannerezh|embanner]], ur marc'hadour, ur c'hazetenner hag ur skrivagner [[brezhonek]], ganet e [[Karnoed]] d'ar [[15 a viz Meurzh]] [[1879]] ha marvet d'ar [[26 a viz Meurzh]] [[1956]] e [[Brageirac]]&lt;ref&gt;''Bergerac'' hervez ar stumm ofisiel gallek.&lt;/ref&gt; (departamant an [[Dordogne (departamant)|Dordogne]], en [[Okitania]]). Goude bezañ bet kentañ diskibl kentelioù brezhonek [[Frañsez Vallée]] ha troour [[kan broadel]] Breizh — ''[[Bro gozh ma zadoù]]'' — e kemeras ur perzh bras e-barzh an Emsav kentañ pa oa bet unan eus diazezerien [[Kevredigez Broadel Breiz]] hag ivez pennadurezh pennañ [[Goursez Vreizh]], ma voe lakaet da zrouiz ennañ er vodadeg kentañ. Dibab a reas ''Taldir ab Herninn'' evel anv-drouiz ha ''Taldir'' da anv-pluenn ha reoù all.

==Buhez==
Mab e oa da Glaoda Jaffrennou, bet [[noter]] e Karnoed ha da [[Anna Roparzh]], houmañ barzhez ha saverez-kanaouennoù e brezhoneg, eus [[Bolazeg]]. Tad e voe d'ar soner [[Gildas Jaffrennou|Gweltaz Jaffrennou]]. Goude e studi e skolaj [[Itron-Varia Wengamp]] ez eas da [[Skolaj Sant-Charlez Sant-Brieg|hini Sant-Charlez e Sant-Brieg]]. Eno e c'houlennas ma voe roet kentelioù brezhonek hag diouzh-se e tarempredas gant [[Frañsez Vallée]], a voe anvet da gelenner war ar brezhoneg.&lt;br&gt;
E [[Roazhon]] e tapas e aotreegezh war ar gwir, evel e dad, en ur heuliañ kentelioù brezhoneg [[Joseph Loth]], asambles gant [[Pêr ar Rouz]]. Tremen a reas un doktorelezh lennegezh diwar-benn ar barzh ha kaner [[Prosper Proux]]. Bet eo Taldir-Jaffrennoù an den kentañ o skrivañ un dezenn skol-veur e brezhoneg. Gant Vallée en doa heuliet kentelioù kembraek ken e voe gouest da dreiñ kan broadel [[Bro-Gembre]], [[Hen Wlad fy Nhadau]].&lt;br&gt;Goude embannadennoù teskadoù barzhonegoù brezhonek (1899, 1900, 1902…), e voe merzet e varregezhioù lennegel, rak gwelet e veze evel modern.&lt;br&gt;
E brezhoneg e tesavas e vugale, ar pezh a oa dibaot-kaer a-berzh ur [[bourc'hizelezh|bourc'hiz]] ; an hini nemetañ e kêr Garaez e voe oc'h ober kement-se. Prenañ a reas un ti-moullañ evit gallout sevel kazetennoù kenwerzhel ha skignañ e vennozhioù rannvroelour ha diorren ar wask vrezhonek. E 1904 ec'h embannas ur gelaouenn viziek e brezhoneg anvet ''[[Ar Vro (kelaouenn)|Ar Vro]]'', hag ur gazetenn sizhuniek brezhonek-gallek anvet ''[[Ar Bobl]]'', an div skignet er [[Poc'hêr]].&lt;br&gt; 
Emezelañ a reas er vuhez politikel, koulz en e vro pa voe cheu etre e gostezenn rannvroelour ha kristen hag hini ar radikaled-sokialourien a oa e penn ar Poc'hêr hag e Breizh a-bezh ha pelloc'h. Kemer a reas perzh en daou aozadur nevez,  [[Kevredigez Broadel Breiz]] (Union Régionaliste Bretonne) e [[1898]] hag [[Unvaniez Arvor]] (Fédération régionaliste bretonne) e 1911. O vezañ ma oa unan eus an drouized pennañ, a-raok ma vo Drouiz-Meur e 1933, e tapas ul levezon vras war al luskad rannvroelour a oa ennañ kalz a embregerien vihan eveltañ.&lt;br&gt;
A-ratozh-kaer en em vode an Drouized bep bloaz e-doug gouelioù keltiek a veze aozet ganto asambles gant o mignoned lec'hel ha pennadurezhioù ar bastell-vro. Un den o taremprediñ meur a benn uhel e oa F. Jaffrennou ha gouest da vezañ degemeret mat gant ar pennadurezhioù. Div wezh e tapas arouezennoù enor roet d'an dud ur spered republikan asur ganto.

Ne c'hellas mui kendelc'her gant an embann goude ar Brezel-bed kentañ ha, goude bezañ bet gwerzhet ar voullerezh e cheñchas e vicher da hini marc'hadour gwin, sistr ha alkool.&lt;br&gt;
Adkregiñ a reas gant an embann kazetennoù e [[1921]], pa gavas un den prest da fiziañ ennañ ur gelaouenn pa glask hemañ sevel un emglev armerzhel, Kevre Breiz (Le Consortium breton) evit bodañ embregerezhioù Breizh en ur rouedad klozarmerzhez.

== Obererezh politikel ==
Er bloaz [[1900]] e savas strollad ar &quot;Studieren Vreton&quot; gant [[Leon ar Berr]] a chomas ur c'heneil feal, koulz evel kazetenner hag evel drouiz. E [[1899]] e kemeras perzh er vodadeg a ziazezzas Kevredigez Vroadel Breiz, kentañ aozadur a zo bet krouet gant an emsaverien e Breizh. Bloaz goude e voe anvet da zrouiz asambles gant [[Yann ar Fusteg]] ha [[Erwan Berthou]] e-doug kentañ bodadeg ar Goursez e 1900.&lt;br&gt;
Er bloaz [[1903]] en doa tapet lakaat anaout &quot;[[Bro gozh ma zadoù|Bro Goz ma Zadou]]&quot; da &quot;gan broadel&quot; e kendalc'h Kevredigez Vroadel Breiz.&lt;br&gt;
Evitañ da vezañ ur barzh hag istimet mat e klaske tolpañ ar varzhed vrezhonek ken e teufent da vezañ embannerien spered kelt Breizh diwar patrom luskad ar varzhed kembraek a ambroug buhez sevenadurel o bro. Ar &quot;varzhelezh&quot; e rae eus al luskad kelt hag e soñje-eñ, asambles gant izili Skolaj ar Varzhed (un eil anv a veze implijet gantañ evit Goursez Vreizh), e c'hellfe bezañ kreñvaet saviad ar Broioù kelt (Breizh, Kembre, Kernow, Man ha Skos) ma vije staliet liammoù strizh etrezo e framm an [[Hollgeltiegezh]] pe Geltiegezh.&lt;br&gt;
Klask a reas lakaat diwanañ un &quot;dispac'h sevenadurel&quot; hep ma vefe disrannet Breizh diouzh Bro-C'hall. Daremprediñ a reas tud ar vegenn evit o c'hendrec'hiñ e oa un dra vat kelenn ar brezhoneg e Breizh-Izel ha broudañ ur santad brezhon e Breizh a-bezh.
{{quotation|Er par denel n'emañ ket ar voul ganeomp tamm ebet. En degouezhioù-mañ, gant ma ya ar Spered da vezañ trec'h war an Danvez e ya d'an Emsav sezizañ an uhelidi. Ma teu  Moloch da ren a-raok ma c'hellimp frammañ ac'hanomp war savlec'hioù deskadurel ez aimp da goll. Hag ur brezegenn c'houllo a vo ac'hanomp !|Testenn c'hallek orin gant Ronan Caerléon, ''Complots pour une république bretonne'', La Table ronde, 1968, p. 111.}} 

E 1911, goude kendalc'h Kevredigez Vroadel Breiz ma tarzhas diemglevioù etre kostezenn an dudjentil roueelour hag hini an izili gant ur spered kristen ha sokial digoroc'h e tibabas mont gant ar re a oa liammet ouzh ar vourc'hizelezh vihan a veze o tiorren, a-feur ma kreske an deskadurezh&lt;ref&gt;Michel Nicolas, ''Histoire du Mouvement breton'', Pariz, Syros, 1982. P. -67.&lt;/ref&gt;. Darn eus ar &quot;Varzhed&quot; a yeas da sevel un aozadur nevez, Unvaniez Arvor (Fédération régionaliste de Bretagne) ha Poellgor ar Goursez a oa hogos kuzul-ren an UA. Hervez Michel Nicolas, pennrener gwir an aozadur (kadoriet gant an barzh [[Jos Parker]]) e oa [[Jean Choleau]], nann-brezhoneger, met barrek war an armerzh. Lezet e veze Taldir hag e genseurted da ren war an temoù lennegel ha yezhel, rak kevrennoù arbennik a voe evel e KBB hag er c'hevarzheoù gouiziek. &lt;br&gt;Da-geñver kendalc'h Unvaniez Arvor e Douarnenez e miz Eost 1912 e voe savet abadennoù a bep seurt (ha prezegennoù.kanaouennoù, dañsoù, sonerezh, gouren) gant skoazell an ti-kêr. Bodadeg ha lid a veze graet ar Goursez digor anezhi a voe dalc'het er mare-se ivez. Kenstrollañ abadennoù a bep seurt, breizhek o livioù, a voe barregezh dibar an Drouized. Unan eus ar [[gouelioù keltiek]]-se gant 150 kouviad o tont eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] a voe aozet gant Taldir hag rannvroelourien lec'hel evel [[Pêr Mokaer]] a voe arc'hantaouet gant [[Brest|kêr Vrest]] e 1908. En degouezh-se e kanas [[laz-kanañ]] bugale Karaez ar Vro gozh ma zadoù war kae ar [[porzh-houarn]].

Etre an daou vrezel-bed e stourmas F. Jaffrennou evit ar brezhoneg hag e klaskas broudañ ar Vretoned da chom stag ouzh o gwrizioù ha hengounioù. Evel un toullad kefredourien vreton eus Emsav brezhonek ar mare-se, levezonet gant emsav [[Kembre]], e oa ezel Taldir eus [[Goursez Vreizh|Goursez Breizh]], a glaskas kas war-raok.

D'ar [[1añ a viz Kerzu]] [[1940]] e sinas, a-gevret gant [[Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache|Markiz an Estourbeillon]] ha [[Roparz Hemon]], ur reketig titlet ''Placet au Maréchal Pétain, Chef de l’État Français'' evit ma vije kelennet ar brezhoneg er skolioù&lt;ref&gt;Gw. ''Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved'', ''Levrenn gentañ'', Frañsez Favereau, p. 71.&lt;/ref&gt;.
[[Restr:KaraezBeredBezFrañsezJaffrennou-Taldir.JPG|thumb|Bez Taldir e bered Karaez]]
E dibenn an [[Eil Brezel-bed]] e voe karc'haret Taldir e toull-bac'h [[Kemper]] evel ar pep brasañ eus an emsaverien bolitikel ha sevenadurel vreizhat. Tamallet e oa dezhañ bezañ flatret al levrdier Adolf ar Gwazhioù, ar pezh a nac'has groñs. Kondaonet e voe ha harluet da Vro-C'hall, difennet ma voe outañ chom da vevañ e Breizh. Mervel a reas eno en harlu e Brageirac, en [[Okitania]]. Emañ e gorf e bez e familh e bered Karnoed, hep tamm meneg ebet eus e anv pluenn nag eus e obererezh. Skrivet en deus Taldir ur pikol deizlevr brezel, diwar-benn ar [[Brezel-bed Kentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. E [[Levraoueg Vroadel Kembre]] en [[Aberystwyth]] eo miret an darn eus e eñvorennoù a zo chomet diembann.

== Oberennoù ==
* ''Buez Sant Erwan'', [[Sant-Brieg]], moul. Sant Gwilherm, [[1896]]. C'hoariva.
* ''Buez Sant Briek'', Sant-Brieg, moul. Sant Gwilherm, [[1896]].
* ''An Hirvoudou'', Sant-Brieg, moul. Prudhomme, [[1899]]. Barzhonegoù.
* ''Gwerziou AbHerve ha Taldir, brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver'', Sant-Brieg, moul. Gwion, [[1899]].
* ''C'hoari fentus ar bourc'hiz lorc'hus, pe histor plijadurus eun aotrou divrezhounek deut da veza eur Breizad mad (3 arvest)'', [[Montroulez]], moul. Hamon, [[1899]].
* ''An Delen Dir'', Sant-Brieg, moul. Prudhomme, [[1900]]. Barzhonegoù.
* ''Nigoudenn Berehar mestr-skol (2 arvest)'', Montroulez, emb. La Résistance, [[1900]].
* ''En tu all d'ar maro'', Sant-Brieg, moul. Sant Gwilherm, [[1900]].
* ''Kanaouennou brezhonek'', (3 levr), [[Gwened]], moul. Lafolye, [[1900]]-[[1901]].
* ''Kanaouennou poblus (war follennou distag)'', [[Karaez]], moul. Ar Bobl, [[1902]]-[[1914]].
* ''Barzaz Taldir Ab Herninn'', [[Pariz]], moul. Champion, [[1903]], [[1911]], [[1923]] ha [[1934]]. Barzhonegoù.
* ''Pontkallek, pe buez kaër ha maro mad eun dijentil a Vreiz, bet dibennet e Naoned er bloavez 1720'' (5 arvest), [[Brest]], moul. Derrien, [[1903]].
* ''Ar barz hag ar prokulor'', (4 arvest), [[Karaez]], [[moulerezh Ar Bobl]], [[1904]].
* ''Janedig ar plac'h divroet'', (2 arvest), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1904]].
* ''Malo Korret an Tour d'Auvergne'', (4 arvest), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1906]].
* ''[[Seiz-ha-seiz-ugent divunaden]]'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1908]].
* ''[[Breiziz 1810-1910]]'', [[Karaez]], moul. Ar Bobl, [[1901]].
* ''Teatr brezonek poblus'', (teskad), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1911]].
* ''La genèse d'un mouvement - Ganedigez eun emzao'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1912]].
* ''Prosper Proux, studiadenn war e vuhez, e lizerou, e varzoniez'', (tezenn), [[Karaez]], Ar Bobl, [[1913]].
* ''[[Giriadur Gallek ha Brezonnek]] - Le grand dictionnaire français-breton de poche'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1914]].
* ''Kenteliou labour-douar gant Gwilherm, mêrour'', [[Karaez]], Ar Bobl, [[1914]].
* ''Histoire anecdotique de [[Karaez|Carhaix]], (Ancienne Vorganium) en sept veillées, contée par un Génie romain'', [[1924]] ; ademb. [[Kemper]], moul. ATR, [[1984]]. Istor lec'hel.
* ''20 chansons populaires pour les Écoles de Bretagne sur les airs du Folklore celtique. Chant Breton et Chant Français'', [[1936]] ; ademb. [[Pariz]], moul. H Lemoine, [[1954]].
* ''Kanaouennou evit ar yaouankiz'', [[Gwened]], [[1942]].
* ''Ur wech e oa... Envorennou yaouankiz'', Brest, emb. Armorica, [[1944]], 218 p. ; ademb. ''Ur wech e oa... ur c'hrennard, un deskard, ur soudard'', Lesneven, emb. Mouladurioù Hor Yezh, [[1985]], 288 p. Emvuhezskrid.
* ''Trois Orphées aux enfers'', asambles gant Ronan Pichery-Abroc'hell hag Auguste Boncors, [[1952]].

== Levrlennadur ==
* [[Francis Favereau]], Jaffrennou-Taldir, erlamet diouzh ''Lennegezh ar brezhoneg er XXvet kantved'', Skol Vreizh, 2002, pp. 53-94
* Francis Favereau, ''Kazetennerezh Ar Bobl (1904-1914)'', e-barzh ''Breizh ha pobloù Europa''...en enor da Per Denez, Hor Yezh;PUR, 2000, pp. 223-238.
* [[Gwenc'hlan Le Scouëzec]], ''L'Affaire Taldir: Le Grand Druide était innocent.''{{ISBN|2-9516454-3-1}}
* Philippe Le Stum, ''Le Néo-druidisme en Bretagne'', Éditions Ouest-France, 1998.{{ISBN|2-7373-2281-2}}. Diwar ar c'hounskrid mestroniezh, Skol-Veur Breizh-Izel, Brest.
* Lukian Raoul, ''Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Al Liamm, 1992. Pennad : Jaffrennou, François Joseph Caude.{{ISBN|2-7368-0034-6}}
* ''À la cour de justice: l'épilogue de l'affaire Jaffrennou''. In : ''La voix de l'Ouest'', N°129, juin 1945.

== Notennoù ha daveoù ==
{{Daveoù}}
{{wikimammenn|Oberour:Frañsez Jaffrennou}}
{{DEFAULTSORT:Jaffrennou, Fransez}}
[[Rummad:Frañsez Jaffrennou]]
[[Rummad:Emsaverien Breizh]]
[[Rummad:Izili ar Goursez]]
[[Rummad:Skrivagnerien Breizh]]
[[Rummad:Meneger ar skrivagnerien]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Karnoed]]
[[Rummad:Karaez-Plougêr]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1879]]
[[Rummad:Marvioù 1956]]
[[Rummad:Drouizelezh Vreizh]]
[[Rummad:Rannvroelouriezh e Breizh]]
[[Rummad:Unvaniez Arvor]]</text>
      <sha1>lq9q8jc8nlv2c8sg7s8yem2urlmgxk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kolombia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29672</id>
    <revision>
      <id>2197657</id>
      <parentid>2193156</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T06:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martin Macha 2111</username>
        <id>60037</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2197657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="7nmfulccjqhdha7jft8imehq1g7lanm" xml:space="preserve">{{Patrom:Infobox bro
|anv ofisiel              = República de Colombia
|anv klok bzg             = Republik Kolombia
|anv boutin bzg           = Kolombia
|skeudenn banniel         = Flag of Colombia.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat of arms of Colombia.svg
|doare arouez             = skoed-ardamez
|skeudenn_kartenn         = LocationColombia.svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''&quot;Libertad y Orden&quot;''{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[Spagnoleg]])&lt;br /&gt;&quot;Frankiz hag Urzh&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Oh, Gloria Inmarcesible!]]''
|yezhoù ofisiel           = [[Kastilhaneg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Bogotá]]
|Led-d=4 |Led-m=39 |Led-NS=N |Hed-d=72 |Hed-m=3 |Hed-RK=W
|kêr vrasañ               = [[Bogotá]]
|doare gouarnamant        = [[Republik]]
|titl penn ar vro1        = [[Prezidanted Kolombia|Prezidant]]
|anv penn ar vro1         = [[Abelardo de la Espriella]]
|gorread                  = 1 138.910
|renk_gorread             = 26{{vet}}
|dregantad doureier       = 8,8
|istimadur_poblañs        = 52 695 952
|istimadur_poblañs_renk   = 27{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2024
|niveradeg_poblañs        = 42 090502 
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2005
|stankter_ar_boblañs      = 41
|renk_stankter_ar_boblañs = 161{{añ}}
|PDK_PGP                  = $688 miliard
|PDK_PGP_renk             = 32{{vet}}
|PDK_PGP_bloaz            = 2016
|PDK_PGP_keidenn          = $14 100 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 117{{vet}}
|doare_riegezh            = Dizalc'hded
|elfenn_war_ar_riegezh    = diouzh [[Spagn]]
|darvoud_heverk1          = Disklêriet
|deiziad_heverk1          = [[20 a viz Gouere]] [[1810]]
|darvoud_heverk2          = Anavezet
|deiziad_heverk2          = [[7 a viz Eost]] [[1819]]
|darvoud_heverk3          = 
|deiziad_heverk3          = 
|darvoud_heverk4          = 
|deiziad_heverk4          = 
|FDD                      = {{increase}} 0,727
|FDD_renk                 = 95{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2016
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;krenn&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[Peso kolombian|Peso]]
|kod moneiz               = COP
|gwerzhid-eur             = 
|utc_offset               = -5
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 57
|Kod kenrouedad           = [[.co]]
|notennoù                 = 
}}
'''Kolombia''' ([[spagnoleg]] : ''Colombia''), ent-ofisiel '''Republik Kolombia''' (''República de Colombia''), zo ur vro e gwalarn [[Suamerika]]. [[Bogotá]] eo ar [[kêr-benn|gêr-benn]] anezhi.&lt;br&gt;
Ur vro ec'hon eo, ar 26{{vet}} hini er bed, ha poblet gant 47 milion a dud eo, an 30{{vet}} hini er bed.

Lies eo orinoù hec'h annezidi : [[Amerindianed|amerindian]], [[Europa (kevandir)|europat]], [[Afrika|afrikan]]. Brudet eo ar vro evit gounit [[kafe]], [[bleuñv|bleunioù]], [[emrodez]], [[glaou]] ha [[tireoul]]. Kenderc'her [[kokain]] pennañ ar bed eo chomet e-pad pell, a-raok bezañ bet digresket ar produerezh abaoe un nebeud bloavezhioù.

E [[1819]] e oa bet disklêriet Kolombia dizalc'h diouzh [[Spagn]]. [[Kevre Kolombia Vras|Kolombia vraz]] a vez graet anezhi, rak enni edo '''Kolombia''' a-vremañ, [[Panamá]], [[Venezuela]] hag [[Ecuador]].&lt;br&gt; 
Ur [[Republik prezidantel]] eo bremañ. Goude bloavezhioù a feulster eo stabilaet an traoù adalek [[2010]] war tachenn ar [[politikerezh]].

== Tud ==
{{Commons|Colombia}}
* [[Fernando Botero]], kizeller
* [[Gabriel García Márquez]], skrivagner, [[Priz Nobel al Lennegezh]]
* [[Juan Pablo Montoya]], bleiner kirri
* [[Shakira]], kanerez


{{Departamantoù Kolombia}}
{{Su-Amerika}}
{{Broioù spagnolek}}
{{Aozadur ar Stadoù Amerikan}}

[[Rummad:Kolombia]]</text>
      <sha1>7nmfulccjqhdha7jft8imehq1g7lanm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197658</id>
      <parentid>2197657</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T06:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martin Macha 2111</username>
        <id>60037</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2197658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="71r32x6j04pygc2bn3w7s73hbzmg2ey" xml:space="preserve">{{Patrom:Infobox bro
|anv ofisiel              = República de Colombia
|anv klok bzg             = Republik Kolombia
|anv boutin bzg           = Kolombia
|skeudenn banniel         = Flag of Colombia.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat of arms of Colombia.svg
|doare arouez             = skoed-ardamez
|skeudenn_kartenn         = LocationColombia.svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''&quot;Libertad y Orden&quot;''{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[Spagnoleg]])&lt;br /&gt;&quot;Frankiz hag Urzh&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Oh, Gloria Inmarcesible!]]''
|yezhoù ofisiel           = [[Kastilhaneg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Bogotá]]
|Led-d=4 |Led-m=39 |Led-NS=N |Hed-d=72 |Hed-m=3 |Hed-RK=W
|kêr vrasañ               = [[Bogotá]]
|doare gouarnamant        = [[Republik]]
|titl penn ar vro1        = [[Prezidanted Kolombia|Prezidant]]
|anv penn ar vro1         = [[Abelardo de la Espriella]]
|gorread                  = 1.138.910
|renk_gorread             = 25{{vet}}
|dregantad doureier       = 2,1
|istimadur_poblañs        = 53.399.171
|istimadur_poblañs_renk   = 26{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2026
|niveradeg_poblañs        = 
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2026
|stankter_ar_boblañs      = 46,8
|renk_stankter_ar_boblañs = {{añ}}
|PDK_PGP                  = $688 miliard
|PDK_PGP_renk             = 32{{vet}}
|PDK_PGP_bloaz            = 2016
|PDK_PGP_keidenn          = $14 100 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 117{{vet}}
|doare_riegezh            = Dizalc'hded
|elfenn_war_ar_riegezh    = diouzh [[Spagn]]
|darvoud_heverk1          = Disklêriet
|deiziad_heverk1          = [[20 a viz Gouere]] [[1810]]
|darvoud_heverk2          = Anavezet
|deiziad_heverk2          = [[7 a viz Eost]] [[1819]]
|darvoud_heverk3          = 
|deiziad_heverk3          = 
|darvoud_heverk4          = 
|deiziad_heverk4          = 
|FDD                      = {{increase}} 0,727
|FDD_renk                 = 95{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2016
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;krenn&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[Peso kolombian|Peso]]
|kod moneiz               = COP
|gwerzhid-eur             = 
|utc_offset               = -5
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 57
|Kod kenrouedad           = [[.co]]
|notennoù                 = 
}}
'''Kolombia''' ([[spagnoleg]] : ''Colombia''), ent-ofisiel '''Republik Kolombia''' (''República de Colombia''), zo ur vro e gwalarn [[Suamerika]]. [[Bogotá]] eo ar [[kêr-benn|gêr-benn]] anezhi.&lt;br&gt;
Ur vro ec'hon eo, ar 26{{vet}} hini er bed, ha poblet gant 47 milion a dud eo, an 30{{vet}} hini er bed.

Lies eo orinoù hec'h annezidi : [[Amerindianed|amerindian]], [[Europa (kevandir)|europat]], [[Afrika|afrikan]]. Brudet eo ar vro evit gounit [[kafe]], [[bleuñv|bleunioù]], [[emrodez]], [[glaou]] ha [[tireoul]]. Kenderc'her [[kokain]] pennañ ar bed eo chomet e-pad pell, a-raok bezañ bet digresket ar produerezh abaoe un nebeud bloavezhioù.

E [[1819]] e oa bet disklêriet Kolombia dizalc'h diouzh [[Spagn]]. [[Kevre Kolombia Vras|Kolombia vraz]] a vez graet anezhi, rak enni edo '''Kolombia''' a-vremañ, [[Panamá]], [[Venezuela]] hag [[Ecuador]].&lt;br&gt; 
Ur [[Republik prezidantel]] eo bremañ. Goude bloavezhioù a feulster eo stabilaet an traoù adalek [[2010]] war tachenn ar [[politikerezh]].

== Tud ==
{{Commons|Colombia}}
* [[Fernando Botero]], kizeller
* [[Gabriel García Márquez]], skrivagner, [[Priz Nobel al Lennegezh]]
* [[Juan Pablo Montoya]], bleiner kirri
* [[Shakira]], kanerez


{{Departamantoù Kolombia}}
{{Su-Amerika}}
{{Broioù spagnolek}}
{{Aozadur ar Stadoù Amerikan}}

[[Rummad:Kolombia]]</text>
      <sha1>71r32x6j04pygc2bn3w7s73hbzmg2ey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197659</id>
      <parentid>2197658</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T06:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martin Macha 2111</username>
        <id>60037</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>2197659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3722" sha1="mo10qc3gjt4n3k7m1205a2dgtb9yuzn" xml:space="preserve">{{Patrom:Infobox bro
|anv ofisiel              = República de Colombia
|anv klok bzg             = Republik Kolombia
|anv boutin bzg           = Kolombia
|skeudenn banniel         = Flag of Colombia.svg
|skeudenn skoed-ardamez   = Coat of arms of Colombia.svg
|doare arouez             = skoed-ardamez
|skeudenn_kartenn         = LocationColombia.svg
|enskrivadur_kartenn      = 
|ger-stur broadel         = ''&quot;Libertad y Orden&quot;''{{spaces|2}}&lt;small&gt;([[Spagnoleg]])&lt;br /&gt;&quot;Frankiz hag Urzh&quot;&lt;/small&gt;
|kan broadel              = ''[[Oh, Gloria Inmarcesible!]]''
|yezhoù ofisiel           = [[Kastilhaneg]]
|strolladoù etnek         = 
|kêr-benn                 = [[Bogotá]]
|Led-d=4 |Led-m=39 |Led-NS=N |Hed-d=72 |Hed-m=3 |Hed-RK=W
|kêr vrasañ               = [[Bogotá]]
|doare gouarnamant        = [[Republik]]
|titl penn ar vro1        = [[Prezidanted Kolombia|Prezidant]]
|anv penn ar vro1         = [[Abelardo de la Espriella]]
|gorread                  = 1.138.910
|renk_gorread             = 25{{vet}}
|dregantad doureier       = 2,1
|istimadur_poblañs        = 53.399.171
|istimadur_poblañs_renk   = 26{{vet}}
|istimadur_poblañs_bloaz  = 2026
|niveradeg_poblañs        = 
|niveradeg_poblañs_bloaz  = 2026
|stankter_ar_boblañs      = 46,8
|renk_stankter_ar_boblañs = {{añ}}
|PDK_PGP                  = $688 miliard
|PDK_PGP_renk             = 32{{vet}}
|PDK_PGP_bloaz            = 2016
|PDK_PGP_keidenn          = $14 100 
|PDK_PGP_renk_keidenn     = 117{{vet}}
|doare_riegezh            = Dizalc'hded
|elfenn_war_ar_riegezh    = diouzh [[Spagn]]
|darvoud_heverk1          = Disklêriet
|deiziad_heverk1          = [[20 a viz Gouere]] [[1810]]
|darvoud_heverk2          = Anavezet
|deiziad_heverk2          = [[7 a viz Eost]] [[1819]]
|darvoud_heverk3          = 
|deiziad_heverk3          = 
|darvoud_heverk4          = 
|deiziad_heverk4          = 
|FDD                      = {{increase}} 0,727
|FDD_renk                 = 95{{vet}}
|FDD_bloaz                = 2016
|FDD_rummad               = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;krenn&lt;/span&gt;
|moneiz                   = [[Peso kolombian|Peso]]
|kod moneiz               = COP
|gwerzhid-eur             = 
|utc_offset               = -5
|gwerzhid-eur_eur_hañv    = 
|eur_hañv_notenn          = 
|utc_offset_eur_hañv      = 
|Kod pellgomz             = 57
|Kod kenrouedad           = [[.co]]
|notennoù                 = 
}}
'''Kolombia''' ([[spagnoleg]] : ''Colombia''), ent-ofisiel '''Republik Kolombia''' (''República de Colombia''), zo ur vro e gwalarn [[Suamerika]]. [[Bogotá]] eo ar [[kêr-benn|gêr-benn]] anezhi.&lt;br&gt;
Ur vro ec'hon eo, ar 26{{vet}} hini er bed, ha poblet gant 53,4 milion a dud eo, an 25{{vet}} hini er bed.

Lies eo orinoù hec'h annezidi : [[Amerindianed|amerindian]], [[Europa (kevandir)|europat]], [[Afrika|afrikan]]. Brudet eo ar vro evit gounit [[kafe]], [[bleuñv|bleunioù]], [[emrodez]], [[glaou]] ha [[tireoul]]. Kenderc'her [[kokain]] pennañ ar bed eo chomet e-pad pell, a-raok bezañ bet digresket ar produerezh abaoe un nebeud bloavezhioù.

E [[1819]] e oa bet disklêriet Kolombia dizalc'h diouzh [[Spagn]]. [[Kevre Kolombia Vras|Kolombia vraz]] a vez graet anezhi, rak enni edo '''Kolombia''' a-vremañ, [[Panamá]], [[Venezuela]] hag [[Ecuador]].&lt;br&gt; 
Ur [[Republik prezidantel]] eo bremañ. Goude bloavezhioù a feulster eo stabilaet an traoù adalek [[2010]] war tachenn ar [[politikerezh]].

== Tud ==
{{Commons|Colombia}}
* [[Fernando Botero]], kizeller
* [[Gabriel García Márquez]], skrivagner, [[Priz Nobel al Lennegezh]]
* [[Juan Pablo Montoya]], bleiner kirri
* [[Shakira]], kanerez


{{Departamantoù Kolombia}}
{{Su-Amerika}}
{{Broioù spagnolek}}
{{Aozadur ar Stadoù Amerikan}}

[[Rummad:Kolombia]]</text>
      <sha1>mo10qc3gjt4n3k7m1205a2dgtb9yuzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Artashes Minasian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29915</id>
    <revision>
      <id>2197652</id>
      <parentid>1700896</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T18:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kempenn.</comment>
      <origin>2197652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="24roer44xv6d3i6gh1xa84327xvxkop" xml:space="preserve">[[File:Petrosian Minasian 2008 Dresden.jpg|thumb|250px|Arshak Petrosian hag Artashes Minasian e [[Dresden]] e 2008.]]
[[File:Petrosian Minasian 2008 Dresden.jpg|thumb|250px|Arshak Petrosian, Artashes Minasian (2008)]]
'''Artashes Minasian''' a zo bet ganet d'ar [[21 Genver|21 a viz Genver]] [[1967]] en [[Armenia]].&lt;/br&gt;
Ur c'hoarier [[echedoù]] armeniat ha soviedat eo.&lt;/br&gt;Mestr Meur Etrebroadel (GM) eo.&lt;/br&gt;.2586 e oa e niver [[Renk Elo|Elo]] e miz Ebrel [[2007]], da lâret eo ar 7vet plas ag [[Armenia]] hag ar 191vet er bed.
2614 eo e wellañ niver [[Renk Elo|Elo]], bet tizhet e miz Here [[2000]].&lt;/br&gt;
Kampion [[Armenia]] e voe e [[1990]], [[1992]](a-gevred gant [[Ashot Anastasian]]) ,[[1993]] ,[[1995]] ,[[2004]] ha [[2006]].&lt;/br&gt;E [[1991]],e [[Moskov]], e voe trec’h en 58vet ha diwezhañ Kampionad an [[Unaniezh Soviedel]], a-raok dispartiadenn an [[Unaniezh Soviedel]].&lt;/br&gt;A-gevred gant izili arall ([[Levon Aronian]],[[Vladimir Hakobyan]],[[Karen Asrian]], [[Gabriel Sargissian]] ha [[Smbat Lpoutian]]) skipailh olimpek [[Armenia]] e tapas ar Vendalenn Aour en Olimpiadoù ag Echedoù a [[2006]] e [[Torino]] ([[Italia]]), dirak [[Sina]] ha [[SUA]].
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[http://www.fide.com/ratings/card.phtml?event=13300040 E fichenn FIDE]
*{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=49445 335 E bartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Minasian, Artashes}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1967]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>24roer44xv6d3i6gh1xa84327xvxkop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197654</id>
      <parentid>2197652</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T18:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Nev. renk Elo, astenn ha kempenn.</comment>
      <origin>2197654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1868" sha1="5hb1owihs2gppjihzc20mbitwdrr8x0" xml:space="preserve">[[File:Petrosian Minasian 2008 Dresden.jpg|thumb|250px|Arshak Petrosian hag Artashes Minasian e [[Dresden]] e 2008.]]
'''Artashes Minasian''' a zo bet ganet d'ar [[21 Genver|21 a viz Genver]] [[1967]] en [[Armenia]].&lt;/br&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] armeniat ha soviedat eo.&lt;/br&gt;Mestr Meur Etrebroadel (GM) eo abaoe 1992, Mestr Etrebroadel e oa abaoe 1991, Gourdoner FIDE eo abaoe 2015&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 460 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Eost 2026, 2 470 he renk ''Fonnapl'' ha 2 549 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 537 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Mae 2011.&lt;br/&gt;
2586 e oa e niver [[Renk Elo|Elo]] e miz Ebrel [[2007]], da lâret eo ar 7vet plas ag [[Armenia]] hag ar 191vet er bed.&lt;br/&gt;2 614 eo e wellañ niver [[Renk Elo|Elo]], bet tizhet e miz Here [[2000]].&lt;/br&gt;
Kampion [[Armenia]] e voe e [[1990]], [[1992]](a-gevred gant [[Ashot Anastasian]]) ,[[1993]] ,[[1995]] ,[[2004]] ha [[2006]].&lt;/br&gt;E [[1991]],e [[Moskov]], e voe trec'h en 58vet ha diwezhañ Kampionad an [[Unaniezh Soviedel]], a-raok dispartiadenn an [[Unaniezh Soviedel]].&lt;/br&gt;A-gevred gant izili arall ([[Levon Aronian]],[[Vladimir Hakobyan]],[[Karen Asrian]], [[Gabriel Sargissian]] ha [[Smbat Lpoutian]]) skipailh olimpek [[Armenia]] e tapas ar Vendalenn Aour en Olimpiadoù ag Echedoù a [[2006]] e [[Torino]] ([[Italia]]), dirak [[Sina]] ha [[SUA]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]
*{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=49445 335 E bartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Minasian, Artashes}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1967]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>5hb1owihs2gppjihzc20mbitwdrr8x0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197655</id>
      <parentid>2197654</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T19:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2197655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1892" sha1="dn9gl4xqnlt5j5gxhfx196fmixliqm4" xml:space="preserve">[[File:Petrosian Minasian 2008 Dresden.jpg|thumb|250px|Arshak Petrosian hag Artashes Minasian e [[Dresden]] e 2008.]]
'''Artashes Minasian''' a zo bet ganet d'ar [[21 Genver|21 a viz Genver]] [[1967]] en [[RSS Armenia|Armenia]] en [[URSS]].&lt;/br&gt;Ur c'hoarier [[echedoù]] armeniat ha soviedat eo.&lt;/br&gt;Mestr Meur Etrebroadel (GM) eo abaoe 1992, Mestr Etrebroadel e oa abaoe 1991, Gourdoner FIDE eo abaoe 2015&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 460 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Eost 2026, 2 470 he renk ''Fonnapl'' ha 2 549 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 537 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Mae 2011.&lt;br/&gt;
2586 e oa e niver [[Renk Elo|Elo]] e miz Ebrel [[2007]], da lâret eo ar 7vet plas ag [[Armenia]] hag ar 191vet er bed.&lt;br/&gt;2 614 eo e wellañ niver [[Renk Elo|Elo]], bet tizhet e miz Here [[2000]].&lt;/br&gt;
Kampion [[Armenia]] e voe e [[1990]], [[1992]](a-gevred gant [[Ashot Anastasian]]) ,[[1993]] ,[[1995]] ,[[2004]] ha [[2006]].&lt;/br&gt;E [[1991]],e [[Moskov]], e voe trec'h en 58vet ha diwezhañ Kampionad an [[Unaniezh Soviedel]], a-raok dispartiadenn an [[Unaniezh Soviedel]].&lt;/br&gt;A-gevred gant izili arall ([[Levon Aronian]],[[Vladimir Hakobyan]],[[Karen Asrian]], [[Gabriel Sargissian]] ha [[Smbat Lpoutian]]) skipailh olimpek [[Armenia]] e tapas ar Vendalenn Aour en Olimpiadoù ag Echedoù a [[2006]] e [[Torino]] ([[Italia]]), dirak [[Sina]] ha [[SUA]].
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300040 E fichenn FIDE]
*{{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=49445 335 E bartiennoù e Chessgames]
{{DEFAULTSORT:Minasian, Artashes}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1967]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]</text>
      <sha1>dn9gl4xqnlt5j5gxhfx196fmixliqm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alexi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128821</id>
    <revision>
      <id>2197650</id>
      <parentid>2144871</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Aleksey</comment>
      <origin>2197650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="qjk52njhqep2rp7xeyrvwgh56fsjgd0" xml:space="preserve">'''Alexi''' a zo un anv-bihan roet d'ar baotred dreist-holl ha d'ar merc'hed a-wechoù, tennet eus [[Alexander]] hag [[Alexandra]].

== Yezhoù all ==
* [[Alexis]] e galleg
* [[Aleksey]] e ruseg

[[Rummad:Anvioù]]</text>
      <sha1>qjk52njhqep2rp7xeyrvwgh56fsjgd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joel Donarzh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175746</id>
    <revision>
      <id>2197641</id>
      <parentid>2151439</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <comment>/* Troidigezhioù */</comment>
      <origin>2197641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="gxza31nb8vo2zmpzksakzz9qnfwf3rx" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''' zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>gxza31nb8vo2zmpzksakzz9qnfwf3rx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197642</id>
      <parentid>2197641</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <comment>/* Danevelloù */</comment>
      <origin>2197642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="b64k11wx0xh1ltfb2ort0vh8nl377yu" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''' zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>b64k11wx0xh1ltfb2ort0vh8nl377yu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197643</id>
      <parentid>2197642</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <comment>/* Danevelloù */</comment>
      <origin>2197643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="34838l38x5q7jqrci1ene4f7bshmjqm" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''' zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>34838l38x5q7jqrci1ene4f7bshmjqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197644</id>
      <parentid>2197643</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <origin>2197644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="kfg52z5djiodcf6ye3h2nrmat5o7tx9" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''', ganet e [[1958]],&lt;ref&gt;[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m]&lt;/ref&gt; zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>kfg52z5djiodcf6ye3h2nrmat5o7tx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197645</id>
      <parentid>2197644</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <origin>2197645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="mqx2ayspjdmnfj3au174298krv294zh" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''', ganet e [[1958]],&lt;ref&gt;https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m&lt;/ref&gt; zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>mqx2ayspjdmnfj3au174298krv294zh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197646</id>
      <parentid>2197645</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <origin>2197646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="mqvvcw9s3r86un9vbkz5x6fbo2y4xwh" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''', ganet e [[1958]]&lt;ref&gt;https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m&lt;/ref&gt; en [[Agen]],&lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/cotes-d-armor/paimpol-22500/a-paimpol-la-retraite-va-sonner-pour-linstitde-diwan-3661882.php&lt;/ref&gt; zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>mqvvcw9s3r86un9vbkz5x6fbo2y4xwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197647</id>
      <parentid>2197646</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <origin>2197647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="5emovjusyi6azsrabns5p1uzgo5i50b" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''', ganet e gouere [[1958]]&lt;ref&gt;https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m&lt;/ref&gt; en [[Agen]],&lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/cotes-d-armor/paimpol-22500/a-paimpol-la-retraite-va-sonner-pour-linstitde-diwan-3661882.php&lt;/ref&gt; zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>5emovjusyi6azsrabns5p1uzgo5i50b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197648</id>
      <parentid>2197647</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-43418-93</username>
        <id>93239</id>
      </contributor>
      <origin>2197648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1216" sha1="k37qh6rcu7tmlcnca1zvj4n7d12a9sr" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''' (Joël Donnart), ganet e gouere [[1958]]&lt;ref&gt;https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m&lt;/ref&gt; en [[Agen]],&lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/cotes-d-armor/paimpol-22500/a-paimpol-la-retraite-va-sonner-pour-linstitde-diwan-3661882.php&lt;/ref&gt; zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull &lt;ref&gt;https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Radio ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>k37qh6rcu7tmlcnca1zvj4n7d12a9sr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197661</id>
      <parentid>2197648</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T11:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>vi-koukoug + stumm an daveoù. A galon,</comment>
      <origin>2197661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1640" sha1="pja4cqoyafwnf7rfx48wijgtp77kl7a" xml:space="preserve">'''Joel Donarzh''' ('''Joël Donnart''' er marilhoù), ganet e miz Gouere [[1958]]&lt;ref&gt;{{Fr}} ''[https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb18189707m Donarzh, Joel (1958-...)]'', fichenn war lec'hienn ar BNF (lennet d'an 08/08/2026)&lt;/ref&gt; en [[Agen]]&lt;ref&gt;{{Fr}} Armelle MENGUY, ''[https://www.letelegramme.fr/cotes-d-armor/paimpol-22500/a-paimpol-la-retraite-va-sonner-pour-linstitde-diwan-3661882.php À Paimpol, la retraite va sonner pour l’instit’de Diwan]'', Le Télégramme, 02/07/2020 (lennet d'an 08/08/2026)&lt;/ref&gt;, zo troour ha skrivagner brezhonek. Bet eo bet skolaer e skol Diwan Pempoull&lt;ref&gt;Dewi Siberil, ''[https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/joel-donarzh-ur-vuhez-evit-diwan-3661253.php Joel Donarzh, ur vuhez evit Diwan]'', Le Télégramme, 02/07/2020 (lennet d'an 08/08/2026)&lt;/ref&gt;.

== Danevelloù ==
* [[2024]] : ''An amzer grenn'', [[Al Liamm]]
* [[2026]] : ''Alez-kenwerzh'', Al Liamm

== Troidigezhioù ==
* [[2023]] : [[Joan Bodon]], ''Ar vein war an hent'', Al Liamm
* [[2024]] : [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], ''Mondo - hag istorioù all'', [[An Alarc'h]]
* [[2025]] : [[Robèrt Lafont]], ''An ikon en enez'', An Alarc'h
* [[2026]] : [[Robert Martí]], ''Arbalastrer Miramont'', An Alarc'h

== Liamm diavaez ==
* [https://www.francebleu.fr/emissions/hentou-treuz/hentou-treuz-joel-donnarzh-przh-pempoull-hag-ar-moru-7112099 ''Hentoù Treuz Joel Donnarzh porzh Pempoull hag ar moru.''], abadenn diwar e benn war [[Ici Breizh Izel]], 21/10/2023
== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Donarzh, Joel}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
[[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]]
[[Rummad:Troourien vrezhonek]]</text>
      <sha1>pja4cqoyafwnf7rfx48wijgtp77kl7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Protestantiezh e Breizh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176370</id>
    <revision>
      <id>2197651</id>
      <parentid>2197142</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T18:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* An Temploù hag ilizoù e Breizh */ an temploù en Oriant</comment>
      <origin>2197651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18595" sha1="icnbdj7offqz7w8iokyrp4v111f9qx1" xml:space="preserve">[[Restr:Rennes - Temple protestant.jpg|thumb|200px|An Templ protestant boulouard ar Frankiz e Roazhon.]]
Ar [[protestantiezh|brotestantiezh]] a zo an trede [[relijion]] e Breizh, war-lerc'h ar [[katoligiezh e Breizh|gatoligiezh]] hag an [[islam e Breizh|islam]]. Emañ e [[Breizh]] abaoe penn-kentañ an [[Disivoud protestant|Disivoud]] er {{XVIvet kantved}}. Treutik e chomas niverenn ar Brotestanted vreizhat er c'hantvedoù da heul avat abalamour d'ar berzioù hag d'an heskinoù a bep seurt. Dre ma teuas Bro-C'hall da vezañ gouzañvusoc'h-gouzañvusañ ouzh ar Brotestanted e brasaas un tammig o niverenn gant pastored ha marc'hadourien o lakaat o annez e Breizh, o tont eus broioù evel Suis ha Breizh-Veur. Adalek an {{XIXvet kantved}} e teuas Ilizoù protestant all evel ar [[Badezouriezh|vadezouriezh]] hag ar [[metodouriezh|vetodouriezh]]. Ilizoù protestant nevez, o tont eus ar Stadoù-Unanet dreist-holl, a zo abaoe dibenn an XX{{vet}} kantved : ar [[pantekostiezh|bantekostiezh]], an [[azventouriezh]] hag an Ilizoù [[avielouriezh| avielour]] all. Liesseurt, bihan ha niverus eo an ilizoù protestant e Breizh hiziv eta.

Daou zeiziad a zo a-bouez evit plas ar Brotestanted er gevredigezh : e [[1802]] eo bet anavezet an [[luteriegezh|ilizoù luterian]] hag an [[ilizoù adreizhet]] en ur mod ofisiel e Frañs, hag e [[1905]] eo bet embannet al [[lezenn disparti etre an Ilizoù hag ar Stad]].

== Istor ar protestantiezh e Breizh ==
Tremen a reas ar mennozhioù protestant e Breizh adalek penn-kentañ an Disivoud protestant. 

[[Renée Bro-C'hall]], merc'h da [[Anna Vreizh]], a droas ouzh ar feiz protestant kerkent hag ar bloavezhioù 1530, ha harpañ a reas ar brotestanted kement a c'hallas he buhez-pad. Unan eus ar verzerien brotestant breizhat kentañ a voe Nicolas Valleton eus Naoned, tapet e-barzh Afer ar Plakardoù (''Affaire des Placards''). Devet e voe bev e Pariz e [[1534]]. Tremen a reas an disivouder skosat [[John Knox]] ar goañvezh [[1548]] toullbac'het en ur gale e porzh Naoned.

Dont a reas an nobl gall [[François de Coligny d'Andelot]], unan eus pennoù an [[Hugunoded]] ha breur yaouankoc'h d'an amiral [[Gaspard II de Coligny]]&lt;ref group=Notenn&gt;Reuzied kentañ [[Brezelioù ar Relijion (Bro-C'hall)|Brezelioù ar Relijion]] a voe Gaspard de Coligny.&lt;/ref&gt;, d'ober un droiad e Breizh e [[1558]] evit prezegañ gant pastored Karmel ha Loiseleur. Bodañ a reas an noblañs e [[Kastell ar Bretech]] e [[Merzhelieg]] (Bro-Naoned) evit kinnig dezho e gompren nevez eus ar gristeniezh. Tremen a reas ouzhpenn kant familh nobl d'ar [[kalvinouriezh|galvinouriezh]], evel an [[Roc'han (tiegezh)|Tiegezh Roc'han]] hag an [[Tiegezh Châtillon]]. 

=== Brezelioù ar Relijion hag an taol-esae evit adlakaat souvereniezh Dugelezh Breizh ===
[[Restr:FOULON-Duke of Mercoeur.jpg|thumb|[[Philippe-Emmanuel de Lorraine|Fulup a Loren, dug Mercœur]].]]
E-pad [[Brezelioù ar Relijion (Bro-C'hall)|Brezelioù ar Relijion]] (1562-1598) e voe dalc'het azeulerezh gant meur a Hugunod war o douaroù, dreist-holl aotrouien La Muce-Ponthus, baroned Auvagour, La Chapelle, aotrouien La Roche-Giffart, ar re Coligny, an [[Tiegezh Roc'han]]. E-pad [[Lazhadeg deiz sant Berteleme]] e [[1572]] e nac'has maer Naoned [[Guillaume Harouys]] kas da benn urzhioù ar roue ha gwareziñ a reas ar gumuniezh protestant ha marc'hadourien ar [[Proviñsoù Unanet]].

Mont a reas ar protestant [[Herri IV (Bro-C'hall)|Herri IV]] war tron Bro-C'hall e 1572. E [[1582]] e voe anvet [[Philippe-Emmanuel de Lorraine|Fulup a Loren, dug Mercœur]], da [[gouarnour Breizh]]. Nac'hañ a reas plegañ d'ar roue Herri IV, hag e penn ar [[Kevre Katolik|C'hevre Katolik]] en em lakaas. Heskinañ a reas ar familhoù protestant, ilizoù a voe distrujet gant e aduidi.

Goude [[Herri Iañ, dug Guise|dug Guise]] bezañ drouklazhet e [[1588]] e voe tennet e bost gouarnour Breizh diouzh Fulup gant ar roue e [[1589]]. Kenderc'hel a reas da zougen an titl-se betek [[1598]] avat. Ar roue nevez Herri IV n'en doa gwririoù ebet war Dugelezh Breizh. D'ar c'hontrol, [[Mari Luksembourg]], gwreg Fulup, a oa diskennardez dugelez [[Janed Pentevr]], ha gwirioù he doa war an Dugelezh eta. Rak-se e klaskas Fulup adlakaat souvereniezh ur Vreizh katolik. Sevel a reas ur gouarnamant breizhat en-dro e Naoned, en em zisklêriañ a reas « Gwarezour an Iliz Katolik ha roman » e Breizh ouzh ar roue protestant-se, ha reiñ a reas an titl a « priñs ha dug Breizh » d'e vab. 

Emgannoù a voe etre partizaned Fulup Loren, kevredet gant ar bagadoù spagnol kaset di gant [[Felipe II]], ha an arme c'hall, kevredet gant ar Saozon. E-pad an trubuilhoù-se e c'houzañvas iliz [[Blaen]] un tan-gwall e [[1591]], hag ar feizidi a gavas repu e [[Kastell la Gascherie]] (e [[Chapel-Erzh]]), perc'hennet gant ar c'habiten [[kalvinour]] [[François de La Noue]].

A-benn ar fin e plegas Fulup Loren da Herri IV e [[1598]], en eskemm da spletoù a bep seurt, en o zouez ur mell sammad arc'hant. Setu perak e voe divizet kêr-benn Breizh gant Herri IV evit sinañ an Edit a echufe Brezelioù ar Relijion e Frañs, peogwir a oa ar gêr lec'h m'en doa renet Fulup Loren e-pad bloavezhioù, darbet dezhañ reiñ he dizalc'hidigezh da Vreizh.

=== Etre Edit Naoned hag e derridigezh, statud bresk ar brotestanted ===
[[Restr:Hugonotes1685.svg|thumb|Kêrioù adreizhet e [[1685]] (kartenn e [[spagnoleg]])]]
D'an 30 a viz Ebrel [[1598]] e voe sinet, gant Herri IV [[Edit Naoned|Edit brudet Naoned]] a anavezas frankiz a goustiañs hag a azeulerezh d'ar brotestanted. Adsavet e voe an azeulerezh e Breizh hag er rouantelezh gall. E Bro-Naoned, en em vodañ a reas ar re adreizhet e [[Sulieg]], ouzhpenn tri lev eus kêr, diouzh ar pezh goulennet outo gant ar skrid.

Dindan ren [[Loeiz XIII (Bro-C'hall)|Loeiz XIII]] e renas an nobl breizhat [[Herri II Roc'han]] ar strollad [[hugunoded]] evit enebiñ ouzh galloud roue Bro-C'hall. Trec'het e voe gant [[Richelieu]] e [[seziz Ar Roc'hell]] e [[1628]]. Krennet e voe gwrioù ar brotestanted gant [[Peoc'h Alès]] e [[1629]].

A-benn ar fin e voe [[Terridigezh Edit Naoned|torret Edit Naoned]] gant [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Loeiz XIV]] e [[1685]] ha ret e voe d'ar brotestanted dilezel o feiz pe mont en harlu. Distrujet e voe an holl ilizoù. Gouzañvet e voe un nebeut aesterioù avat, abalamour da darempredoù kenwerzhel Naoned gant ar [[Rouantelezh Unanet]], [[Skandinavia]] ha dreist-holl an [[Izelvroioù]], broioù pouezhus anezho.&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=''Promenade dans le Nantes protestant'' |url=https://museeprotestant.org/parcours/nantes-protestant/ |lec'hienn=Mirdi protestant |consulté le=2021-07-19}}&lt;/ref&gt;. A-benn a ar fin e tivroas an hanter eus protestanted Breizh d'an &quot;Douaroù Repu&quot;, da Vro-Saoz pe d'an Izelvroioù. Ne voe adkavet ar frankiz da azeuliñ nemet e [[1791]].&lt;ref group=Notenn&gt;Roet en doa [[Edit Damant]] ar roue [[Loeiz XVI]] ur statud gwirel gwelloc'h d'ar Brostestanted ha d'ar Yuzhevien dija e 1787.&lt;/ref&gt;

=== Protestanted vreizhat brudet en XVI{{vet}} ha XVII{{vet}} kantved ===
* [[Renée Bro-C'hall]] (1510-1574), Dugez Ferrara, a dremenas 32 vloaz eus he buhez en Italia. Gounezet d'ar feiz brotestant kerkent hag ar bloavezhioù 1530, reiñ a reas degemer da [[Jean Calvin]], penn Republik teokratek Geneva, e [[1536]]. Eskemm a reas lizheroù gantañ. Pa varvas e gwaz e 1559 ez eas da [[Montargis]] da chom, krouiñ a reas eno un iliz adreizhet ha demeger a reas kalz repuidi brotestant e-pad Brezelioù ar Relijion.
* [[François de La Noue]] (1531-1591), kabiten hugunot e-pad Brezelioù ar Relijion.
* difennet e voe ar [[kalvinouriezh|galvinouriezh]] gant an [[Tiegezh Roc'han|tiegezh galloudus Roc'han]]. Dimezhiñ a reas [[René Iañ Roc'han]] gant ar brotestantez [[Isabeau d'Albret]] e [[1534]]. Desavet e voe o bugale er feiz protestant, en o zoue [[René II Roc'han]], [[Françoise Roc'han]] ha [[Henri Iañ Roc'han]]. Pennoù brezel protestant a voe mibien René II Roc'han, [[Henri II Roc'han]] (1579-1638) ha [[Benjamin Rochan]], er {{XVIIvet kantved}}.
&lt;gallery&gt;
1530-1540 Girolamo da Carpi Bildnis einer Dame anagoria.jpg|[[Renée Bro-C'hall]] tro 1530-1540 ([[Mirdi Städel]], [[Frankfurt am Main|Frankfort]]).
La-Noue.jpg|[[François de La Noue]] (1531-1591), kabiten hugunot e-pad Brezelioù ar Relijion.
Henri de Rohan.png|[[Henri II Roc'han]], penn brezel an emsavadegoù hugonot e-pad ren [[Loeiz XIII (Bro-C'hall)|Loeiz XIII]] (1620-1629).
&lt;/gallery&gt;

=== An XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved ===
[[Restr:Temple protestant nantes.png|thumb|Templ protestant Naoned tro 1890.]]

Ar [[metodouriezh]] a oa un Iliz protestant nevez ganet diwar ur chism diouzh an [[anglikaniezh]] e-pad an [[Dihun bras]], ul luskad a-bouez a glaske &quot;dihuniñ&quot; ar feiz protestant adalek kreiz an XVIII{{vet}} kantved e rouantelezh Breizh-Veur hag en he zrevadennoù. Tizhout a reas broioù protestant all evel Suis, ha Bro-C'hall ivez un tamm. Ar re gentañ da zegas ar feiz-se e Bro-C'hall a voe daou Vreton aet da Normandi. Jean du Pontavice hag Arnaud de Kerpezdron, troet ouzh ar feiz metodour goude o chomadenn e [[Jerzenez]], a yeas da brezeg ar c'heloù mat e Normandi an douar bras goude an Dispac'h gall. Mont a reas o diskibled, a-orin katolik alies, da avieliñ Normandi ha Breizh&lt;ref&gt;Léon Maury, ''Le Réveil religieux dans l’Église réformée à Genève et en France'', levrenn 2, Pariz, 1892, p. 403-415.&lt;/ref&gt;. 

Goude [[Konkordat 1801]] e voe roet chapel ar C'harmezezed, nepell eus [[Kastell Duged Breizh]], da protestanted Naoned e [[1805]] (e 1806 hervez [[Camille Mellinet]]&lt;ref&gt;[https://books.google.fr/books?id=fvmBuPi1glUC&amp;pg=PA311&amp;lpg=PA311 ''La Commune et la milice de Nantes''] gant Camille Mellinet, 1840.&lt;/ref&gt;). Kalzig e oant e obererezh industriel Naoned ha Liger-Izel, etre 10 ha 15% eus an dud a aferioù pa oant 1% eus poblañs Naoned&lt;ref&gt; [https://metropole.nantes.fr/actualites/les-protestants-et-nantes-une-minorite-au-coeur-d-une-ville-portuaire#:~:text=Paul%20Bellamy%20est%20le%20maire,durant%20la%20Première%20Guerre%20mondiale. Les protestants et Nantes : une minorité au cœur d’une ville portuaire], atersadenn Charles Nicol diwar-benn istor ar Brotestanted e Naoned, lec'hienn Naoned meurgêr, lennet d'ar 1{{añ}} a viz Kerzu 2025.&lt;/ref&gt;. Unan anezho, ar paramantour ha greantour metodour [[Thomas Dobrée (1781-1828)|Thomas Dobrée]] (1781-1828) ha pastor Naoned Wilson a skoazelljont da gas da benn ur c'houlzad evit [[torridigezh ar sklaverezh|terriñ ar sklaverezh]]&lt;ref&gt;Alice Wemyss, ''Histoire du Réveil 1790-1849'', Pariz, Les Bergers et les Mages, 1977, p. 135.&lt;/ref&gt;,&lt;ref group=Notenn&gt;Adsavet e oa bet ar sklaverezh en trevadennoù gall e 1802 gant [[Napoleone Buonaparte]]. Torret e voe da vat e 1848.&lt;/ref&gt;. Pemp maer protestant en deus kontet Naoned, en o zouez [[Ferdinand Favre]] (1832-1865) ha [[Paul Bellamy]] (1910-1928). E [[1855]] e voe savet templ protestant kentañ ar gêr, plasenn Edit Naoned. Bombezet e voe e 1943 hag adsavet e 1958.

Ur roll dibar a c'hoarias ar Brotestanted e Frañs evit degemer al [[lezenn disparti etre an Ilizoù hag ar Stad]] e [[1905]]. Un dro a oa hervezo da gaout an ingalded gant ar Gatoliked.

E [[1954]] e voe krouet &quot;Mision avielour [[Romed|Tziganed]] Frañs&quot; gant ar pastor [[pantekostiezh|pantekostiour]] breizhat [[Clément Le Cossec]]&lt;ref&gt; ''Du ghetto au réseau. Le protestantisme évangélique en France, 1800-2005'' gant Sébastien Fath, emb. Labor et Fides, Geneva, 2005, p.217.&lt;/ref&gt;.

==== Roll ar bastored gembreat er brotestantiezh vrezhonek ====
War c'houlenn pastored eus [[Kembre]] [[Thomas Price (Carnhuanawc)|Thomas Price]] ha [[David Jones]] e voe troet an [[Testamant Nevez]] e brezhoneg evit ar wech kentañ, gant [[Yann-Frañsez ar Gonideg]]. Embannet e voe &quot;[[Testamant nevez hon aotrou Jézuz-Krist]]&quot; e [[1827]]. 

C'hoari a reas ar pastor kembreat [[John Jenkins]] (1807-1872) ur roll dibar evit adsevel ar brotestantiezh e Breizh. Pa gejas gant ar mojennour ha skrivagner brezhoneg [[Gwilherm Rikoù]] (1778-1848) e anlaezas anezhañ d'ar feiz protestant. Kenlabourat a rejont evit adwelout troidigezh vrezhonek ar [[Bibl]] kaset da benn gant [[ar Gonideg]]. Gwilherm Rikoù a zistroas ouzh ar brotestantiezh e fin e vuhez.

Mab-bihan Gwilherm Rikoù, [[Gwilh ar C'hoad]] (1845-1914) a voe ur pastor protestant oberiant. Digeriñ a reas temploù ha skolioù e le'chioù liesseurt, ha zoken ur chapel, un ospital hag un ti-emzivaded e [[Tremael]], ha treiñ a reas e brezhoneg kanoù relijiel, an Testamant Nevez (1883) hag ar Bibl (1890).  

Ober a reas ar pastor kembreat [[William Jenkyn Jones]] (1852-1925) e annez [[An Oriant|en Oriant]] e [[1882]], ha goude e [[Rosporden]], [[Kemper]] ha [[Pont-'n-Abad]]. Deskiñ a reas brezhoneg buan ar misioner badezour. Brudet eo evit bezañ an hini kentañ a droas ''[[Hen Wlad fy Nhadau]] '' e brezhoneg, e stumm ur c'hantik  embannet e Kemper e [[1895]] en e levr ''Telen ar C'hristen''. Sevel a reas temploù protestant er Vro-Vigoudenn, ha stourm a reas a-enep an [[alkoolegezh]]. Douaret e voe e Kemper e 1925.

=== Protestanted vrudet en XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved e Breizh ===
* [[Ferdinand Favre|Ferdinand Abraham Favre]] (1779-1867), greanter genidik eus Suis, maer Naoned etre e 1832 ha 1865, kannad ha senadour.
* [[Thomas Dobrée (1810-1895)|Thomas Dobrée]] (1810-1895), dastumer.
* [[Paul Bellamy]] (1866-1930) , maer Naoned etre 1910 ha 1928, kannad.
&lt;gallery&gt;
Ferdinand Favre.jpg|[[Ferdinand Favre]] (1779-1867), maer Naoned.
Thomas Dobrée.jpg|[[Thomas Dobrée]] mab (1810-1895), paramantour ha dastumer.
Portrait de Paul Bellamy.jpg|[[Paul Bellamy]] (1866-1930), maer Naoned.
&lt;/gallery&gt;

== An Temploù hag ilizoù e Breizh ==
=== An ilizoù er XVI{{vet}} ha XVII{{vet}} kantved ===
[[Naoned]] ha [[Roazhon]] a voe an div gêr adreizhet e Breizh. Kalz re all a voe e Mervent Bro-C'hall, hag [[Ar Roc'hell]] e oa kêr-benn an [[Hugunoded]]. Ilizoù protestant a ziwanas e Bro-Naoned ha Bro-Roazhon. E [[1560]] e voe roet an iliz kentañ da protestanted Naoned e [[karter Lokidi]], ha Bachelard a voe anvet he fastor ent-ofisiel. Un iliz a voe savet e [[Cleunay]] (ul lev eus Roazhon d'ar mare-se) darempredet gant familhoù artizaned ha bourc'hizien.&lt;ref&gt;{{Liamm web|yezh=|aozer1=|titl=''Le protestantisme en Bretagne''|url=https://www.museeprotestant.org/notice/le-protestantisme-en-bretagne/|site=www.museeprotestant.org|périodique=[[Musée protestant]]|deiz=|gwelet d'an=2019-12-02}}&lt;/ref&gt;. E [[1561]] e voe lakaet ar pastor Louveau e karg eus ilizoù aodoù Bro-Naoned er [[Ar Roc'h-Bernez|Roc'h-Bernez]], er [[ar Groazig|Groazig]], e [[Gwenrann]] hag e [[Penc'herieg]]. E [[1562]] e voe anvet ar pastor Silo Le Clercler e [[Kastell Blaen]] perc'hennet gant [[Izabeau d'Albret]] hag he mab [[Henri II Roc'han]] war he lerc'h&lt;ref&gt;{{Liamm web |titl=''Mémoire et patrimoine en Loire-Atlantique''|url=https://museeprotestant.org/notice/memoire-et-patrimoine-en-loire-atlantique/ |lec'hienn=Mirdi protestant |consulté le=2021-07-19}}&lt;/ref&gt;.

Lakaet e voe tan da templ Blaen e [[1591]] (Brezelioù ar Relijion). Distrujet e voe templ Cleunay, e-kichen Roazhon, e [[1685]] (Terridigezh Edit Naoned).
[[Restr:Dinard église anglicane.jpg|thumb|Bodañ a ra Iliz Sant-Berteleme [[Dinarzh]] ar gumuniezh saoznek.]]
=== An temploù eus an Ilizoù &quot;hengounel&quot; ===
Eus an {{XIXvet kantved}} eo an temploù protestant koshañ a zo c'hoazh e Breizh :
* templ protestant Kemper, straed Kergariou, digoret en ur mod ofisiel e 1847 gant ar misioner kalvinour kembreat James Williams&lt;ref&gt;{{liamm web |titl=''Religion. Le temple de l'église réformée'' |url=https://www.letelegramme.fr/local/finistere-sud/quimper/ville/religion-le-temple-de-l-eglise-reformee-30-11-2011-1517330.php |accès url=payant |lec'hienn=letelegramme.fr |kazetenn=Le Télégramme |deiz=30-11-2011 |consulté le=28-05-2023}}.&lt;/ref&gt;. Un templ all a zo e [[Lechiagad]] (Bro-Vigoudenn).
* [[templ protestant Naoned]], plasenn Skrid-Embann Naoned, savet e 1855. Distrujet e voe e 1943 gant ur vombezadenn, hag adsavet plasenn Édouard-Normand e 1958. 
* templ protestant An Oriant savet e 1862, distrujet e-pad an Eil Brezel Bed hag adsavet e 1956.
* templ protestant Roazhon, savet e 1882 boulouard ar Frankiz.
* chapel protestant Gwened (e koad), savet e 1957. Un templ nevez zo bet savet e 2018&lt;ref&gt;[http://histoireprotestants22.blogspot.com/2022/11/le-temple-protestant-de-vannes-de-1956.html ''&quot;Le Temple protestant de Vannes remonté à Lorient. 1957-2018&quot;''], e barzh Blog Protestants 22, 9 a viz Meurzh 2026, gwelet d'ar 7 a vz Eost 2026.&lt;/ref&gt;.

Temploù protestant a zo ivez e [[Plougouskant]] (1902), [[Sant-Brieg]] (1908), [[Brest]], [[Perroz-Gireg]] (1937), [[Dinarzh]] (eus Iliz Adreizhet Frañs).

Un iliz [[anglikan]] a zo ivez e [[Dinarzh]], iliz Sant Berteleme (''Saint Bartholomew''), dre an abeg ma voe diazezet ar gêr gouronkañ gant ar Saozon. Savet e voe e 1871.

''Gwelet ivez [[Bered Trugarez#Karrez protestant|ar garrez protestant e pennad &quot;Bered Trugarez&quot;]] Naoned.''

=== An Ilizoù protestant nevez ===
[[Restr:Eglise SDJ Nantes, France.jpg|thumb|Iliz mormon Naoned.]]
An Ilizoù protestant nevez zo niverus awalc'h e Breizh bremañ.

Un toullad mat a ilizoù avielour a zo un tamm e pep lec'h e Breizh, da skouer an iliz protestant avielour boulouard ar Beaujoire, [[karter Naoned Erzh]] e [[Naoned]], kichen-ha-kichen gant iliz katolik Sant-Jord ar Batignolles hag iliz ortodoks Sant-Bazil-Kesare-ha-Sant-Aleksei-Ugena, nepell eus [[Stad ar Beaujoire]].

Un iliz [[mormonegezh|mormon]] a zo e [[Saozon-Sevigneg]], straed Roazhon : Iliz &quot;Jezus-Krist [[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints|Sent an deizioù Diwezhañ]]&quot;. Re all a zo hent Santez-Lusenn e [[Naoned]], e Kemper hag en Oriant.

== An aozadurioù ==
Bodet eo ar brotestanted e [[Kevread protestant Frañs]]. E 2013 e voe krouet [[Iliz protestant unanet Frañs]] evit unaniñ an Iliz luterian hag an Iliz adreizhet.

== Levrlennadur ==
* Jean-Yves Carluer, ''Protestants et Bretons, la mémoire des hommes et des lieux'', Emb. La Cause, Pariz, 1993
* Jean-Yves Carluer, ''Les Protestants bretons. Cinq siècles de protestantisme en Bretagne'', 20 a viz Gouere 2017
* Yann-Ber Thomin, Alan Hervé &amp; Yves Larmignat, ''Kan ar Brotestanted e Breizh Izel (IX{{vet}}-XX{{vet}} kantved)'', Embannadurioù Kanomp Breizh

== Liamm diavaez ==
* [http://protestantsbretons.fr protestantsbretons.fr] lec'hienn Jean-Yves Carluer.
==Notennoù ha daveoù==
===Notennoù===
{{Daveoù|stroll=Notenn}}
=== Daveoù ===
{{Daveoù}}

[[Rummad:Protestantiezh e Breizh]]
[[Rummad:Istor Breizh]]</text>
      <sha1>icnbdj7offqz7w8iokyrp4v111f9qx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stankadenn baloñsoù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180745</id>
    <revision>
      <id>2197627</id>
      <parentid>2197622</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T13:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>sibloù = kerdin, rañjennoù → bukennoù</comment>
      <origin>2197627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1775" sha1="4z1fpg44ow3k2mc9ffhfjnij7ctzo0z" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur ''' stankadenn baloñsoù''' a vez graet eus ur [[Stankadenn (milourel)|stankadenn en oabl]], gant baloñsoù didud ha difiñv. Ar pal eo gwareziñ bukennoù war zouar a-enep tagadennoù nijerezioù, rak ouzhpenn ar baloñsoù e vez un neud-orjal staget ouzh pep hini anezho, ar pezh a grou ur riskl stokadenn evit an nijerezioù enebour. Diaes ha dañjerus eo d'an dagerien tostaat d'ul lec'h gwarezet gant ur stankadenn baloñsoù. Ar c'hentañ stankadennoù baloñsoù a veze savet gant reoù e stumm ur sferenn. An [[Drachen]], pe ''silzigenn''  evit ar C'hallaoued, abalamour d'e stumm ha d'ur fun hag a zalc'he anezhañ stabil, a c'helle bezañ implijet memes pa veze avel pa ne oa ket posupl gant ar baloñsoù boullheñvel. Lod eus ar baloñsoù a oa dafaret gant [[danvez-tarzh]] evit distrujañ pe labezañ an nijerezioù-enebour. Ar stankadennoù baloñsoù ne c'hellont ket bezañ implijet uhel en oabl, abalamour da bouez ar fun a zalc'h ar baloñs ouzh an douar. 

Implijet eo bet kalz ar stankadennoù baloñsoù e-kerzh ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Goude-se e oa deuet da vezañ diamzeriet, gant donedigezh an [[nijerez dre zazloc'h]] hag a vez uhel en oabl ha donedigezh ar misiloù tennet pell hag ar reizhiadoù bombezennoù modern. 

== Aloubadeg Ukraina gant Rusia ==
Dre ma pad ar [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel etre Rusia hag Ukraina]] e teu ar stankadennoù baloñsoù en-dro&lt;ref&gt; https://kyivindependent.com/moscow-to-use-barrage-balloons-to-repel-ukrainian-drones-attacks-on-russia-the-telegraph-reports/&lt;/ref&gt;. Gant Rusia e vez arnodet reoù nevez evit talañ ouzh tennoù dronoù Ukraina.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Geriaoueg ar brezel]]
[[Rummad:Baloñsoù]]</text>
      <sha1>4z1fpg44ow3k2mc9ffhfjnij7ctzo0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197631</id>
      <parentid>2197627</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Devri https://devri.fr/dictionnaire/s/sibl-3/</comment>
      <origin>2197631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1773" sha1="hnd88gsb5t366fe3j9qmcl9zemvyrj2" xml:space="preserve">{{databox}}
Ur ''' stankadenn baloñsoù''' a vez graet eus ur [[Stankadenn (milourel)|stankadenn en oabl]], gant baloñsoù didud ha difiñv. Ar pal eo gwareziñ sibloù war zouar a-enep tagadennoù nijerezioù, rak ouzhpenn ar baloñsoù e vez un neud-orjal staget ouzh pep hini anezho, ar pezh a grou ur riskl stokadenn evit an nijerezioù enebour. Diaes ha dañjerus eo d'an dagerien tostaat d'ul lec'h gwarezet gant ur stankadenn baloñsoù. Ar c'hentañ stankadennoù baloñsoù a veze savet gant reoù e stumm ur sferenn. An [[Drachen]], pe ''silzigenn''  evit ar C'hallaoued, abalamour d'e stumm ha d'ur fun hag a zalc'he anezhañ stabil, a c'helle bezañ implijet memes pa veze avel pa ne oa ket posupl gant ar baloñsoù boullheñvel. Lod eus ar baloñsoù a oa dafaret gant [[danvez-tarzh]] evit distrujañ pe labezañ an nijerezioù-enebour. Ar stankadennoù baloñsoù ne c'hellont ket bezañ implijet uhel en oabl, abalamour da bouez ar fun a zalc'h ar baloñs ouzh an douar. 

Implijet eo bet kalz ar stankadennoù baloñsoù e-kerzh ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Goude-se e oa deuet da vezañ diamzeriet, gant donedigezh an [[nijerez dre zazloc'h]] hag a vez uhel en oabl ha donedigezh ar misiloù tennet pell hag ar reizhiadoù bombezennoù modern. 

== Aloubadeg Ukraina gant Rusia ==
Dre ma pad ar [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel etre Rusia hag Ukraina]] e teu ar stankadennoù baloñsoù en-dro&lt;ref&gt; https://kyivindependent.com/moscow-to-use-barrage-balloons-to-repel-ukrainian-drones-attacks-on-russia-the-telegraph-reports/&lt;/ref&gt;. Gant Rusia e vez arnodet reoù nevez evit talañ ouzh tennoù dronoù Ukraina.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Geriaoueg ar brezel]]
[[Rummad:Baloñsoù]]</text>
      <sha1>hnd88gsb5t366fe3j9qmcl9zemvyrj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilurig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180755</id>
    <revision>
      <id>2197629</id>
      <parentid>2197625</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T13:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="76iw6ca7t36k1ik2v1zoe0vidsaa9bg" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Ilurig''' zo un [[enezenn]] e [[Mor Bihan Gwened]], tost da [[Ilur]] ha [[Godeg]], e kumun [[an Arzh]]. Dek [[hektar]] ({{formatnum:100000}} m²) eo he gorread.

== Istor ==
Labour-douar a veze graet eno e 1843. E parrez Sarzhav e oa an enezenn da gentañ, lakaet eo bet e kumun an Arzh diwezhatoc’h&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=A. Marteville ha P. Varin |title=Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne |year=1843 |volume=1 |page=374 |url=https://books.google.fr/books?id=KZIPAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=fr&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q=illuric&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;.

=== Daveoù ===
{{Daveoù}}

[[Rummad:Inizi Mor Bihan Gwened]]</text>
      <sha1>76iw6ca7t36k1ik2v1zoe0vidsaa9bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andy Burnham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180757</id>
    <revision>
      <id>2197628</id>
      <parentid>2197626</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T13:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <origin>2197628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="rjpwy9wzruo7cw9rohigi90t8baoiru" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Andrew Murray Burnham''', ganet d'ar [[7 a viz Genver]] [[1970]], zo ur [[politiker]] [[breizhveuriat]] hag a zo [[kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet]] ha penn [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] abaoe miz Gouhere 2026. Bet e oa [[Ezel eus ar Parlamant (Rouantelezh-Unanet)|ezel eus ar parlamant]] (MP) evit tolead [[Makerfield]] abaoe miz Even 2026, ha bet e oa ivez [[Maer Manchester Veur]] eus 2017 betek 2026. Etre 2001 ha 2017 e oa bet MP evit [[Leigh]] ha meur a bost en doa bet er c'habined ; an hini diwezhañ e oa bet [[sekretour-Stad evit ar Yec'hed hag ar Gwarez sokial|Sekretour Stad evit ar yec'hed]] eus 2009 betek 2010 e gouarnamant [[Gordon Brown]]. Hag eñ un ezel eus al [[Labour and Co-operative Party]], Burnham a embann bezañ [[Sokialoureizh|sokialour]] ha stag ouzh luskad an [[Soft left|tu kleiz sioul]] eus Strollad al Labour. ''[[Manchesterism]]'' a vez graet eus e ideologiezh politikel.
==Daveoù==
{{Daveoù}}

{| align=&quot;center&quot; style=&quot;margin-top:20px; padding:5px; border:6px ridge #00528c;&quot;
|- align=&quot;center&quot;
| style=&quot;padding-right:10px;&quot; |En e raok :&lt;br&gt;'''[[Keir Starmer]]'''
| style=&quot;padding-left:10px; padding-right:10px; border:1px solid #00528c;&quot; | '''[[:Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet|Kentañ Ministr ar&lt;br&gt; Rouantelezh Unanet]]&lt;br&gt;[[Restr:Flag of the United Kingdom.svg|40px]]&lt;br&gt;20 a viz Gouere [[2026]]  &amp;ndash; bremañ'''
| style=&quot;padding-left:10px;&quot; | War e lerc'h :&lt;br&gt;
|}
{{DEFAULTSORT:Burnham, Andy}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1970]]
[[Rummad:Politikourien Breizh-Veur]]
[[Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet]]
[[Rummad:Strollad al Labour (Rouantelezh-Unanet)]]</text>
      <sha1>rjpwy9wzruo7cw9rohigi90t8baoiru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ourz (moullerezh)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180760</id>
    <revision>
      <id>2197632</id>
      <parentid>2195604</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="gwqcio28eaac18fnwoxii5zf0lnnnwr" xml:space="preserve">Un '''ourz'''&lt;ref&gt;Martial MÉNARD, ''Dictionnaire Français-Breton'', Palantines, 2012, p. 957b&lt;/ref&gt; zo, er [[Moullañ|moullerezh]], un destenn sternet ennañ titouroù diwar-benn al [[levr]] pe ar [[Kelaouenn|gelaouenn]], evel anv ha chomlec'h an [[ti-embann]], an ti-moullañ hag anv rener(ez) an embann. Elfennoù all evel implijidi ar gelaouenn hag anvioù an dud o deus skrivet warni a c'haller kavout ivez. Ensoc'het e vez e deroù pe e dibenn an embannadenn peurliesañ.

Amprestet eo ar ger digant ar galleg ''ours'' ([[arzh]]), a zeufe eus lesanv ar vicherourien karget d'ober war-dro ar waskerez en tier-moullañ en XIX{{Vet}} kantved&lt;ref&gt;{{Fr}} Eugène BOUTMY, ''[https://fr.wikisource.org/wiki/Dictionnaire_de_l%E2%80%99argot_des_typographes Dictionnaire de l’argot des typographes]'', Marpon et Flammarion, 1883 (lennet enlinenn war Wikisource)&lt;/ref&gt;.

== Gwelet ivez ==
* [[Kolofon]]

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Moullañ]]</text>
      <sha1>gwqcio28eaac18fnwoxii5zf0lnnnwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180761</id>
    <revision>
      <id>2197633</id>
      <parentid>2195653</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="217aav7anfunis6tplmrja8ou4k196n" xml:space="preserve">'''Labourva Skiantoù ha Teknologiezhioù ar C'helaouiñ, ar C'hehentiñ hag ar Ouiziegezh''' (Lab-STICC - UMR6285) zo ul labourva enklask a zo stag ouzh [[Centre national de la recherche scientifique|Kreizenn Vroadel C'hall an Imbourc'h Skiantel]] (CNRS), an IMT Atlantique, [[Skol-veur Breizh-Izel]], Skol-veur Su Breizh, an ENSTA Bretagne ha Skol Vroadel Ijinerezh Breizh (ENIB). Lec'hiet eo e kêrioù [[Brest]], [[Kemper]], [[an Oriant]] ha [[Gwened]].

== Renerien ==
* Genver 2008 - 31 a viz Kerzu 2013 : Alain Hillion, rener skiantel Télécom Bretagne eus 1997 da 2008 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2008/recherche/telecom-bretagne-compte-un-nouveau-laboratoire-cnrs-labsticc/|title=TELECOM Bretagne compte un nouveau laboratoire CNRS : LabSTICC|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=20 a viz Meurzh 2008}}&lt;/ref&gt; {{,}} &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imt-atlantique.fr/lexians/2009/recherche/christian-roux-nomme-directeur-scientifique/|title=Christian Roux nommé directeur scientifique|publisher=''[[Télécom Bretagne]]''|date=12 a viz Meurzh 2009}}&lt;/ref&gt;
* 1añ a viz Genver 2014 - 31 a viz Kerzu 2020 : Gilles Coppin, kelenner e [[Télécom Bretagne]] deuet da vezañ [[IMT Atlantique]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cnrs.fr/ins2i/spip.php?article679|title=Gilles Coppin nommé directeur de Lab-STICC|publisher=''[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]''}}&lt;/ref&gt;
* 1añ a viz Genver 2021- : Christian Person, Kelenner en [[IMT Atlantique]] &lt;ref&gt;{{Cite journal|author=CNRS|title=Bulletin Officiel du CNRS|journal=Bulletin Officiel du CNRS|date=Miz Kerzu 2020|url=https://www.dgdr.cnrs.fr/bo/2020/BO-decembre-2020-compressed.pdf|format=pdf|pages=97}}&lt;/ref&gt;

== Skipailhoù al labourva ==
Adalek e grouidigezh e oa bet aozet al labourva e teir rann skiantel :
* MOM (Mikrogwagennoù, Optoelektronik ha Dafar),
* CACS (Kehentiñ, Savouriezh, Roudadoù ha Sistemoù),
* CID (Gouiziegezh, Titouriñ, Diviz) .

Diorren a ra e obererezhioù diouzh framm programmoù treuzahel “STIC ha Mor”, “Skoazell d'an dud”, “Sibersurentez”, “Dronoù”, “Kodiñ neuronel” ha “Teknologiezhioù al Lavar” &lt;ref&gt;[https://labsticc.fr/fr/actions-transverses-et-plateformes/technologies-du-langage Deskrivadenn ahel “Teknologiezhioù al Lavar” war lec'hienn al lab-STICC]&lt;/ref&gt;.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Skol-veur Breizh-Izel]]
[[Rummad:Skol-veur Su Breizh]]
[[Rummad:Labourvaoù enklask]]</text>
      <sha1>217aav7anfunis6tplmrja8ou4k196n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Connor Michalek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180763</id>
    <revision>
      <id>2197634</id>
      <parentid>2195696</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="2t78e3o8ioqdrmdqhta272xum22gzk8" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Connor &quot;The Crusher&quot; Michalek''', ganet e 2005 hag aet da Anaon d'ar 25 a viz Ebrel 2014, a oa ur [[Stadunanad]] sot gant ar [[World Wrestling Entertainment]] (WWE) hag a oa bet brudet dre ur c'hampagn war ar [[Rouedad sokial|rouedadoù sokial]] evit sikour anezhañ da gejañ gant [[Bryan Danielson|Daniel Bryan]], ur gourener a-vicher ma oa sot gantañ. Gant berzh ar c'hampagn e oa bet tu dezhañ da welet Bryan ha gourenerien all, ha se meur a wech. Michalek, hag a oa tapet gant ur [[Krign-bev an empenn|c'hrign-bev en empenn]] hag [[krign-bev al linenn gein|el livenn-gein]] abaoe an oad a dri bloaz, a oa marvet da eizh vloaz, d'ar 25 a viz Ebrel 2014. Pennoù ar WWE [[Triple H]] ha [[Stephanie McMahon]] o devoa enoret anezhañ p'o doa krouet un font en e anv da rastellat arc'hant, hag enoret e oa bet dre [[dalif|zalif]] gant ar [[WWE Hall of Fame#Warrior Award|Warrior Award]] e-kerzh [[WWE Hall of Fame (2015)|lid enoriñ 2015 ar WWE]].

{{DEFAULTSORT:Michalek, Connor}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2005]]
[[Rummad:Marvioù 2014]]
[[Rummad:Sportourien SUA]]
[[Rummad:Tud eus Pennsylvania]]
[[Rummad:Tud marvet gant ur c'hrign-bev]]</text>
      <sha1>2t78e3o8ioqdrmdqhta272xum22gzk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boris Alexander Krukoff</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180764</id>
    <revision>
      <id>2197635</id>
      <parentid>2195701</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="7bpfmbmv5t9wy4gy6z0wz7gtpa3d0t9" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Boris Alexander Krukoff''', ganet d'an 20 a viz Gouhere 1898 hag aet da Anaon d'an 19 a viz Genver 1983, a oa ul [[Louzawouriezh|louzaouer]] [[Rusia|rusian]]-[[stadunanat]].

Ganet e Rusia e 1898, Krukoff en doa kemeret perzh e [[Brezel diabarzh Rusia]], ha bet e oa bet prizoniad berrbad er [[Filipinez]]. Goude bezañ tizhet Stadoù-Unanet Amerika, Krukoff a oa bet o studiañ e [[Syracuse (New York)|Syracuse]] e  [[New York]]. Bevet en devoa eno betek e varv e 1983.

Krukoff en doa savet ergerzhadennoù e Diazad Amazonia, Afrika ha Sumatra. E-pad m'edo e [[Brazil]] e oa bet o studiañ ha dastum plantennoù, bez e oa ivez [[Spierezh|spier greantel]] war ar memes tro. Diwezhatoc'h, Krukoff en doa savet Caffco Drugs ha labouret war ar [[kurar|c'hurar]], ha trafiket greun ''[[Cinchona calisaya]]'' eus Bolivia. E penn kentañ ar bloavezhioù 1960, Krukoff hag e gentañ gwreg a oa planterien e [[Guatemala]]. E fin e vuhez vicherel, Krukoff en doa krouet meur a liorzh botanek, hag harpet labour meur a louzaouer brudet.

Krukoff a oa bet enoret meur a wech, ha diwarnañ eo bet anvet ''[[Krukoviella]]'' ha ''[[Borismene]]''. Eñ eo en deus roet 183 anv [[taksonomiezh]].

{{DEFAULTSORT:Krukoff, Boris}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1898]]
[[Rummad:Marvioù 1983]]
[[Rummad:Louzaouerien Rusia]]
[[Rummad:Spierien]]</text>
      <sha1>7bpfmbmv5t9wy4gy6z0wz7gtpa3d0t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanna Vitaliivna Zatonskykh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180794</id>
    <revision>
      <id>2197653</id>
      <parentid>2195971</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T18:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2197653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1420" sha1="09zqey8yqkqtioirp04udc7s62yof83" xml:space="preserve">[[Restr:Anna_Zatonskih.jpg|right|140px|Hanna Vitaliivna Zatonskih.]]
'''Hanna Vitaliivna Zatonskih''', en [[ukraineg]] : ''' Затонських Ганна Віталіївна''', 
([[Marioupol]], [[RSS Ukraina]], [[URSS]], 17 a viz Gouhere 1987) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]]  ukrainat ha [[SUA]]at.&lt;br/&gt;Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2017, Mestr Etrebroadel eo abaoe 2004, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995, Gourdoner FIDE eo abaoe 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 318 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026, 2 306 he renk ''Fonnapl'' ha 2 294 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 537 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Mae 2011.&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe peder gwezh: e 2006, e 2008, e 2009 hag e 2011.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/player/50074 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Zatonskih He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Zatonskih, Hanna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù ukrainat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>09zqey8yqkqtioirp04udc7s62yof83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197656</id>
      <parentid>2197653</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T19:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad ukrainat (Maouezi) - 2001.</comment>
      <origin>2197656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1530" sha1="2cfk2l42pugin77cglrccx1ev87iy8z" xml:space="preserve">[[Restr:Anna_Zatonskih.jpg|right|140px|Hanna Vitaliivna Zatonskih.]]
'''Hanna Vitaliivna Zatonskih''', en [[ukraineg]] : ''' Затонських Ганна Віталіївна''', 
([[Marioupol]], [[RSS Ukraina]], [[URSS]], 17 a viz Gouhere 1987) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]]  ukrainat ha [[SUA]]at.&lt;br/&gt;Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2017, Mestr Etrebroadel eo abaoe 2004, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995, Gourdoner FIDE eo abaoe 2025&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 318 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026, 2 306 he renk ''Fonnapl'' ha 2 294 he renk ''Luc'hedenn''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;2 537 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Mae 2011.&lt;br/&gt;
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad ukrainat an echedoù|Kampionad ukrainat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe 2001 e [[Kramatorsk]].
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe peder gwezh: e 2006, e 2008, e 2009 hag e 2011.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/player/50074 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Zatonskih He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Zatonskih, Hanna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1987]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù ukrainat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>2cfk2l42pugin77cglrccx1ev87iy8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Rusia - Impalaeriezh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180839</id>
    <revision>
      <id>2197630</id>
      <parentid>2197620</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <origin>2197630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11709" sha1="rmlht1d8aj3021tx1utx4f8moxs411c" xml:space="preserve">Impalaeriezh [[Rusia]] (e rusianeg : Российская империя) a vez graet eus ar renad politikel a grogas d’an 22 a viz Here 1721, an deiz ma voe embannet anezhañ gant an [[tsar]] [[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr Iañ]] hag ar 14 a viz Gwengolo 1917, deiz kentañ ar republik.

Bez' e voe unan eus ar brasañ impalaeriezhioù en istor mab-den, ledet war tri c'hevandir. Liesvroadel e oa rak estreget pobl Rusia a oa dindan e dalc’h.

== Al labour studiañ ==
E 1851 e voe kaset [[Aleksey Charukovsky]] d'an estrenvro, ha hennezh ur penn-bras eus an treuzdougen dre hent-houarn, evit studiañ an doare da implijout an timbroù-post. Goude bezañ gweladennet [[Bro-Saoz]], [[Bro-C'hall]], [[Belgia]], an [[Izelvroioù]], [[Italia]], [[Aostria]], [[Suis]] hag [[Alamagn]] ha dastumet kalz a ditouroù, e tistroas da Rusia e 1852 evit fetisaat ur raktres arnevez. Harzhet e voe nep politikerezh neveziñ ar Postoù avat pa darzhas [[brezel Krimea]] e 1853.

A-benn ar fin, e 1855, e kinnigas Charukovsky d'ar c'hont [[Vladimir Adlerberg]] (1791–1884) ur raktres a zisplege penaos degas ur reizhad postel gant timbroù pegus e Rusia. Hervezañ e oa ret d'an timbroù-post rusian bezañ ront o stumm, gant toullouigoù en-dro d'ar skeudenn, a vije ret dezhi bezañ ardamez Impalaeriezh Rusia moullet en un nebeud livioù. Ouzhpenn-se e oa ret implij tammoù paper a galite evit mirout ouzh ar falsidigezhioù. Aprouet e voe ar raktres d'an 12 a viz Du 1856.

== An taolioù-esae ==
[[File:Russia essay 1856 10k.jpg|thumb|left|upright 1.1|Ardamezioù Rusia (1856)]]
[[File:Russia essay Mercury 1856 10k.jpg|thumb|right|upright 0.8|Penn Merc’her (1856)]]

D’an 30 a viz Gouere 1856 e voe graet an taolioù-esae kentañ evit sevel timbroù-post gant [[Jakob Reichel]] (1780–1857), penn departamant tipografiezh ar velestradurezh e-karg eus stokañ ar paperioù Stad (e rusianeg Экспедиция заготовления государственных бумаг pe ESSP). Daou seurt tres a oa anezho : ardamezioù Impalaeriezh Rusia, ha penn an doue Merc'her. Pep seurtad a oa moullet e pevar liv : glas, gwer, du ha ruz-tane.

Ront e oa an timbroù. Hervez evezhiadenn Charukovsky un timbr hirgarrezek peget hep evezh war ar golo-lizher bet lakaet er voest-lizhiri a c’hellje tapout un eil hini en e gorn ha tennañ kuit. Gant seurt trubuilh e c'hallfe bezañ kaset en-dro al lizherennoù d'ar c'hasour.

Met, ne voe ket degemeret an timbroù-se gant ar pennadurezhioù a-benn ar fin.

== An timbroù kentañ ==
[[File:Russia first stamp 1857 10k.jpg|thumb|right|upright 0.8|Timbr kentañ Rusia (1857)]]

Un tres nevez eus ar c'hentañ timbroù-post rusian, dezho ur stumm hirgarrezek, a voe savet gant un engraver a skiant eus an ESSP, [[Franz Mikhailovich Kepler]], ha lakaet da studiañ evit un asant d'an 21 a viz Here 1856. Pa oa o prientiñ e skeudenn sellas Kepler gant evezh ouzh an holl dafar degaset gant Charukovsky eus an estrenvro, en o zouez tresoù orin ha skouerennoù timbroù eus broioù disheñvel. Dibab a reas da skouer pennañ an timbroù hirgarrezek savet en Aostria gant an embregerezh ''Praha Gottlieb Haase &amp; Sons''.

D'an 20 a viz Here 1857 e aprouas an tsar [[Aleksandr II (Rusia)|Aleksandr II]] ar raktres teir skouerenn timbroù daouliv, dezho talvoudoù-gwerzh a save da 10, 20 ha 30 [[kopek]]. D'an 9 a viz Du e c'hourc'hemennas an Impalaer ober &quot;timbroù-post&quot; anezho e-lec'h timbroù-kachediñ (‘’резиновый штамп'' e rusianeg, ‘’stempel'' en alamaneg).

D’an 10 a viz Kerzu 1857 e voe embannet timbr kentañ Impalaeriezh Rusia ha lakaet e gwerzh e-barzh tiriad Impalaeriezh Rusia e 1858. Un timbr 10 [[kopek]] nann-kranellet e oa, savet gant paper gwenn hag ennañ ur filigran e stumm ur sifr &quot;1&quot;, 15 mm uhelder dezhañ. Diskouez a rae ardamezioù Rusia (un erer daoubennek), ha moullet gant teknik an dipografiezh e livioù kistin ha glas.

Dre ma ne oa bet degemeret nemet d'an 19 a viz Du ur benveg-toullañ urzhiet digant an embregerezh ''Österreichische Staatsdruckerei'' e Vienna ha ma oa en ur stad fall, e oa bet divizet reiñ ul lodenn eus an timbroù 10 kopek kentañ da Departamant ar Post evit skignañ anezho pelloc'h er proviñsoù.

Kranellet e oa ar rummad kentañ moullet e 1858 avat, an talvoudoù-gwerzh o sevel da 10, 20 ha 30 kopek.

Produet e oa bet an timbroù gant daou wask. Unan, resevet eus [[Berlin]], a voe implijet evit moullañ tresadenn vosek ardamez Rusia e-barzh un hirgelc’h hag arouez melestradurezh ar postoù. Moullet e oa bet peurrest an dresadenn e liv kistin war an eil voullerezh.

E 1874 e teuas Rusia da vezañ unan eus an 22 stad a savas Unvaniezh Hollek ar Postoù, adanvet [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] diwezhatoc’h.

== An dasparzhañ ==
[[File:Russia stamp 1865 20k.jpg|thumb|left|upright 0.6|Timbr-boutin (1865)]]
[[File:Russia stamp 1906 5r.jpg|thumb|right|upright 0.6|Timbr-boutin (1915)]]

E dibenn ar bloaz 1857 e voe embannet kement-mañ gant melestradurezh ar postoù : ''Adalek ar 1añ a viz Genver 1858 ez eo ret d'al lizherennoù prevez ordinal kaset da holl rannvroioù an Impalaeriezh, da Rouantelezh Polonia ha da Dugelezh-Veur Finland — pe e vefent lakaet e-barzh goloioù-lizher pe kaset hep goloioù, gant ar chomlec'h skrivet war-eeun war al lizher — kaout un timbr-post a glot gant o fouez'' .

Kroget e voe da werzhañ an timbroù-se d'an 10 a viz Du 1857, met d'ar 1añ a viz Genver 1858 e krogas o implij ofisiel e Rusia, d'ar 1añ a viz Meurzh 1858 e broioù ar [[Kaokaz|C'haokaz]], [[Treuzkaokaz]] ha [[Siberia]]. Nullet e veze an timbroù gant an dorn, dre duañ anezho gant div linenn zu groazet. 3 000 000 timbr a voe moullet.

A vloaz da vloaz e voe moullet hag advoullet an timbroù gant skeudenn an erer daoubennek, eus 1868 da 1909, gant ur framm disheñvel, ur ment bras pe vihan.

== Ar rummadoù diwezhañ ==
[[File:Rossia 1913 116.jpg|thumb|left|upright 0.7|An tsar Nikolaz II (1913)]]
[[File:Russia stamp 1914 1k.jpg|thumb|right|upright 0.7|[[Ilya Murometz]] (1914)]]

E 1905 e voe embannet un heuliad skeudennoù eus savadurioù istorel, hini a enore an amiral [[Vladimir Kornilov]] e [[Sebastopol]] da skouer, pe delwenn [[Pêr Iañ (Rusia)| Pêr Iañ]] e [[Sant-Petersbourg]], ar [[Kremlin|C'hremlin]]...

E 1913 e voe lidet 300vet deiz-ha-bloaz an [[tiegezh Romanov]], un degouezh a vroudas ar velestradurezh da embann ur rummad 17 timbr bras ennañ gant poltredoù [[Mikael 1añ (Rusia)|Mikael 1añ]] (1613-1645), [[Pêr Iañ (Rusia)|Pêr 1añ]], [[Elesbed Iañ (Rusia)|Elesbed Iañ]], [[Aleksandr II (Rusia)|Aleksandr II]] hag Aleksandr III (Rusia)|Aleksandr III (Rusia)]]... hag an tsar o ren, [[Nikolaz II Rusia|Nikolaz II]].

Bloaz warlerc’h e teuas er-maez ar rummad timbroù-post diwezhañ ar renad, anezhañ pevar [[Timbroù madoberus|zimbr madoberus]] bras gant forzh kinkladurioù, gant poltred [[Ilya Murometz]], [[Sant Jord]] o lazhañ an aerouant…

== Fin an impalaeriezh ==
[[File:Russian Empire-1917-Stamp-0.01-Peter I-Obverse.png|thumb|left|upright 0.6|Pêr Iañ (1918)]] 
[[File:Russian Empire-1917-Stamp-0.01-Peter I-Reverse.png|thumb|right|upright 0.6|Tu-gin un timbr (1918)]]

D’an traoñ ez eas impalaeriezh an tiegezh Romanov goude [[Dispac'h miz C'hwevrer]] 1917, hag embannet [[Republik Rusia]] d’ar 1añ a viz Gwengolo 1917, en he fenn ur gouarnamant da c’hortoz gant [[Aleksander Kerenski]]. Diskaret e voe d’ar 26 a viz Here, goude [[Dispac'h miz Here]], ha savet [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]], hag e 1923 [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]].

Finland, Polonia, Estonia, Lituania ha Latvia a savas republikoù dizalc’h goude bezañ kuitaet an impalaeriezh rusian.

Ar galloud nevez a glaskas treiñ kein ouzh boazioù hag arouezioù an amzer dremenet, ha divizet e voe e 1917 dreistmoullañ timbroù ar renad kozh (an erer daoubennek) gant al lugan '''БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА''' (= ''Breudeuriezh, Ingalded, Frankiz''), enlakaet e-barzh tresadenn daou c’hleze kroazet, warno ur boned republikan. 

Timbroù ar rummad ''Romanov'' a voe implijet ivez e 1918 : dreistmoullet gant un sifr 1 pe 2 war un tu mat, ha '''Иmѣetъ xoждehie haравнѣ cъ mѣд hoй монетoй''' (= ''Talvoud heñvel ouzh ur pezh moneiz'') war an tu-gin.

== Timbroù ar zemstvo ==
Ur [[zemstvo]] (e rusianeg : земство, distaget : [zĕmst'vō], liester ''zemstva'') a oa ur vodadenn lec’hel savet e 1864 diwar intrudu Aleksandr II. An ensavadurioù-se, aozet e distrigoù ha proviñsoù, a rae war-dro an aferioù melestradurel, ekonomikel ha sokial war ar maezioù.  Dismantret e voent e 1918 ha lakaet ar c’huzulioù soviedoù war o lerc’h.

D'ar mare ma oa bet krouet ar zemstva ne ‘z ae en-dro ar servijoù-post nemet er c'hêrioù bras : annezidi ar maezioù hag ar c'hêrioù bihan a ranke beajiñ kantadoù a gilometradoù a-wechoù evit adtapout o lizhiri. Ar zemstva a sante neuze an ezhomm da ziorren servijoù postel e-barzh o &quot;gouarnamant&quot; en tu all d'ar Postoù Impalaerel. Evel-se e voe krouet burevioù-post ar zemstva. An hini kentañ a oa e [[Vetlouga (kêr)|Vetlouga]] ha ne veze ket implijet timbroù-post da gentañ. Embannet e voe an timbroù-post kentañ e [[Chlisselbourg (kêr)|Chlisselbourg]] (Gouarnamant [[Sant-Petersbourg]]) e 1865. Er bloavezhioù da-heul e voe implijet timbroù gant tregont distrig en o vurevioù-post lec'hel, tra ma kinnige lod all ar servij-se digoust.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot; caption=&quot;Timbroù ar postoù Zemstvo&quot;&gt;
1871 Rzhev Zemstvo stamp Schmidt14.jpg|Zemstvo Rzhev (1871)
3k Ustsysolsk Zemstvo stamp 1872.jpg|Zemstvo Ustsysolsk (1872)
Shchigry Zemstvo Stamp.jpg|Zemstvo Shchigry (1882)
Novomoskovsky Uezd zemstvo stamp 1896 No1.jpg|Zemstvo Novomoskovsky (1896)
Russian Zemstvo Kolomna 1916 No48 stamp 2k.jpg|Zemstvo Kolomna (1916)
&lt;/gallery&gt;

== Burevioù-post er broioù tramor ==
Digoret ez eus bet burevioù-post Impalaeriezh Rusia e [[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta]], e [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina]], er [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol]].

== Levrlennadur ==
*Katalog Yvert &amp; Tellier - Timbroù Europa (1970)
*Владинец, Н. И. [Vladinets, N. I.] (1975). &quot;Почтовые марки&quot; [Timbroù-post]. In Прохоров, А. М., гл. ред. (emb.). Большая советская энциклопедия: в 30 т. (1970–1979) [The Great Soviet Encyclopedia] (in Russian and English). Vol. 20 (Плата – Проб) (3rd ed.). М. [Moscow]: Советская энциклопедия [Soviet Encyclopedia]. Archived from the original on 2015-07-01. Retrieved 2015-06-21.
*Ivanova, V. (2015-02-20). &quot;Philately in Russia, Part 1. Philately in the Russian Empire&quot;. Russia-IC: Culture &amp; Arts: Manners, Customs and Traditions. Russia-InfoCentre; Guarant-InfoCentre. Archived from the original on 2015-07-01. Retrieved 2015-06-21.
*&quot;A History of Russian Philately Part 2. 1 Jan 1858 – 2 March 1917&quot;. A History of Russian Philately. Redmond, WA: Russian Stamps, Philately &amp; Postal History; David Rowell. 2010-05-15. Archived from the original on 2013-04-21. Retrieved 2003-12-06.
*&quot;A History of Russian Philately Part 1. 255 BC – 31 December 1857&quot;. A History of Russian Philately. Redmond, WA: Russian Stamps, Philately &amp; Postal History; David Rowell. 2010-05-15. Archived from the original on 2013-04-21. Retrieved 2003-12-06.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Rusia - Republik Sokialour Kevreadel Soviedel]]
*[[Timbroù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]]
*[[Timbroù Rusia - Kevread]]
*[[Timbroù Polonia]]
*[[Timbroù Finland]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Rusia - Impalaeriezh, Timbroù]]
[[Rummad:Rusia]]</text>
      <sha1>rmlht1d8aj3021tx1utx4f8moxs411c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksey Leonov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180840</id>
    <revision>
      <id>2197636</id>
      <timestamp>2026-08-07T15:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{Databox}} '''Aleksei Arc'hipovitch Leonov''' ([[30 Mae]] [[1934]], [[Listvyanka]] – [[11 Here]] [[2019]], [[Moskov]]) a oa un [[astraer]] [[Unvaniezh Soviedel|soviedat]] hag a voe an den kentañ o pourmen en [[egor]], e-maez ul lestr-egor. Kement-se a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Meurzh]] 1965, pa'z eas Leonov e-maez e lestr, [[Voskhod 2]], e-pad ugent munut. E 1975 e oa Leonov e penn al lestr-egor [[Soyouz 19]] e-pad an Apollo-Soyuz Test Project (ASTP), ar wech ke...&quot;</comment>
      <origin>2197636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="8c8m4vzli4txhmhbr412m2lm534o8gw" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Aleksei Arc'hipovitch Leonov''' ([[30 Mae]] [[1934]], [[Listvyanka]] – [[11 Here]] [[2019]], [[Moskov]]) a oa un [[astraer]] [[Unvaniezh Soviedel|soviedat]] hag a voe an den kentañ o pourmen en [[egor]], e-maez ul lestr-egor. Kement-se a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Meurzh]] 1965, pa'z eas Leonov e-maez e lestr, [[Voskhod 2]], e-pad ugent munut. E 1975 e oa Leonov e penn al lestr-egor [[Soyouz 19]] e-pad an Apollo-Soyuz Test Project (ASTP), ar wech kentañ en istor ma voe ur program-kenlabour etre [[Stadoù Unanet Amerika]] hag an [[Unvaniezh Soviedel]].

Aleksei Leonov a voe ivez un arzour anavezet en e vro ha skeudennaouet en deus meur a levr diwar-benn an egor. Div wech e voe anvet da [[Haroz an Unvaniezh Soviedel]] (e 1965 ha 1975).

{{DEFAULTSORT:Leonov, Aleksei}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1934]]
[[Rummad:Marvioù 2019]]
[[Rummad:Astraerien Rusia]]</text>
      <sha1>8c8m4vzli4txhmhbr412m2lm534o8gw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197637</id>
      <parentid>2197636</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Aleksei Leonov]] da [[Aleksey Leonov]]</comment>
      <origin>2197636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="8c8m4vzli4txhmhbr412m2lm534o8gw" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Aleksei Arc'hipovitch Leonov''' ([[30 Mae]] [[1934]], [[Listvyanka]] – [[11 Here]] [[2019]], [[Moskov]]) a oa un [[astraer]] [[Unvaniezh Soviedel|soviedat]] hag a voe an den kentañ o pourmen en [[egor]], e-maez ul lestr-egor. Kement-se a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Meurzh]] 1965, pa'z eas Leonov e-maez e lestr, [[Voskhod 2]], e-pad ugent munut. E 1975 e oa Leonov e penn al lestr-egor [[Soyouz 19]] e-pad an Apollo-Soyuz Test Project (ASTP), ar wech kentañ en istor ma voe ur program-kenlabour etre [[Stadoù Unanet Amerika]] hag an [[Unvaniezh Soviedel]].

Aleksei Leonov a voe ivez un arzour anavezet en e vro ha skeudennaouet en deus meur a levr diwar-benn an egor. Div wech e voe anvet da [[Haroz an Unvaniezh Soviedel]] (e 1965 ha 1975).

{{DEFAULTSORT:Leonov, Aleksei}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1934]]
[[Rummad:Marvioù 2019]]
[[Rummad:Astraerien Rusia]]</text>
      <sha1>8c8m4vzli4txhmhbr412m2lm534o8gw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197639</id>
      <parentid>2197637</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="ge4rc54efihepzhb6o3sdkwrzgc4zha" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Aleksey Arc'hipovitch Leonov''' ([[30 Mae]] [[1934]], [[Listvyanka]] – [[11 Here]] [[2019]], [[Moskov]]) a oa un [[astraer]] [[Unvaniezh Soviedel|soviedat]] hag a voe an den kentañ o pourmen en [[egor]], e-maez ul lestr-egor. Kement-se a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Meurzh]] 1965, pa'z eas Leonov e-maez e lestr, [[Voskhod 2]], e-pad ugent munut. E 1975 e oa Leonov e penn al lestr-egor [[Soyouz 19]] e-pad an Apollo-Soyuz Test Project (ASTP), ar wech kentañ en istor ma voe ur program-kenlabour etre [[Stadoù Unanet Amerika]] hag an [[Unvaniezh Soviedel]].

Aleksey Leonov a voe ivez un arzour anavezet en e vro ha skeudennaouet en deus meur a levr diwar-benn an egor. Div wech e voe anvet da [[Haroz an Unvaniezh Soviedel]] (e 1965 ha 1975).

{{DEFAULTSORT:Leonov, Aleksey}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1934]]
[[Rummad:Marvioù 2019]]
[[Rummad:Astraerien Rusia]]</text>
      <sha1>ge4rc54efihepzhb6o3sdkwrzgc4zha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2197640</id>
      <parentid>2197639</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T15:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2197640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="disjmd8p4ctrnws4nda000tlqfaxxk4" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Aleksey Arc'hypovitch Leonov''' ([[30 Mae]] [[1934]], [[Listvyanka]] – [[11 Here]] [[2019]], [[Moskov]]) a oa un [[astraer]] [[Unvaniezh Soviedel|soviedat]] hag a voe an den kentañ o pourmen en [[egor]], e-maez ul lestr-egor. Kement-se a c'hoarvezas d'an [[18 a viz Meurzh]] 1965, pa'z eas Leonov e-maez e lestr, [[Voskhod 2]], e-pad ugent munut. E 1975 e oa Leonov e penn al lestr-egor [[Soyouz 19]] e-pad an Apollo-Soyuz Test Project (ASTP), ar wech kentañ en istor ma voe ur program-kenlabour etre [[Stadoù Unanet Amerika]] hag an [[Unvaniezh Soviedel]].

Aleksey Leonov a voe ivez un arzour anavezet en e vro ha skeudennaouet en deus meur a levr diwar-benn an egor. Div wech e voe anvet da [[Haroz an Unvaniezh Soviedel]] (e 1965 ha 1975).

{{DEFAULTSORT:Leonov, Aleksey}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1934]]
[[Rummad:Marvioù 2019]]
[[Rummad:Astraerien Rusia]]</text>
      <sha1>disjmd8p4ctrnws4nda000tlqfaxxk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksei Leonov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180841</id>
    <redirect title="Aleksey Leonov" />
    <revision>
      <id>2197638</id>
      <timestamp>2026-08-07T15:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <comment>Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Aleksei Leonov]] da [[Aleksey Leonov]]</comment>
      <origin>2197638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="e2loduym0du0sfprn6dhq1mt7b8kb91" xml:space="preserve">#ADKAS [[Aleksey Leonov]]</text>
      <sha1>e2loduym0du0sfprn6dhq1mt7b8kb91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180842</id>
    <revision>
      <id>2197649</id>
      <timestamp>2026-08-07T16:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>Boulc'het</comment>
      <origin>2197649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="61t8ptl6wqrmzz2q5t1r1micg3b3j4o" xml:space="preserve">'''Aleksey''' pe '''Aleksei''' a zo un anv-badez [[rusek]] roet d'ar baotred (Алексей e rusianeg). Deveret eo eus a anv [[gresianek]] ''Aléxios'' ({{lang|grc|Αλέξιος}}), hag a dalv &quot;Difenner&quot;, ar memes orin hag an anv latin ''Alexius'' en deus eta.&lt;ref name=&quot;Campbell&quot;&gt;{{liamm web |titl=Meaning, origin and history of the name Alexey |url=https://www.behindthename.com/name/alexey |lec'hienn=Behind the Name |access-date=2023-12-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Anc&quot;&gt;{{liamm web |titl=Alexey Name Meaning &amp; Origin |url=https://www.ancestry.com/name-origin?surname=alexey |lec'hienn=Ancestry.com |access-date=2023-12-23}}&lt;/ref&gt;

Alyocha (Алёша) pe Lyocha (Лёша) end-eeun eo ar stummoù berr boutinañ. 

== E yezhoù all ==
* Oleksii (Олексій) en [[ukraineg]]
* Aliaksiej (Аляксей) e [[belaruseg]]
* Aleksi  e [[finneg]]
* Aleksy e [[poloneg]]
* Alexej e [[tchekeg]] hag e [[slovakeg]]

== Tud ==
* [[Aleksei Brousilov]] (1853-1926), jeneral rusian
* [[Aleksei Troitzky]] (1866-1942), c'hoarier echedoù rusian ha soviedat
* [[Aleksey Leonov]] (1934-2019), astraer soviedat
* [[Aleksey Barsov]] (g. e 1966), mestrc'hoarier echedoù ouzbekistanat
* [[Aleksey Chirov]] (g. e 1972), mestrc'hoarier echedoù latviat, soviedat ha spagnol
* [[Aleksei Navalny]] (1976-2024), alvokad, politiker ha prizoniad politikel rusian

== Gwelet ivez ==
* [[Alexi]]

== Daveoù ==
{{daveoù}}

[[Rummad:Anvioù-bihan rusek]]</text>
      <sha1>61t8ptl6wqrmzz2q5t1r1micg3b3j4o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>