Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 4 9661 2197862 2195046 2026-08-14T08:59:20Z Huñvreüs 54570 /* Goulennoù d'ober war o zro */ Estoue 2197862 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Wikipedia:Goulenn ouzh ar verourien/Taolenn}} Pal ar bajenn-mañ eo goulenn ma vo adanvet ur pennad bennak. Evit goulenn un dra bennak all ouzh ar verourien, klikit [[Wikipedia:goulenn ouzh ar verourien|amañ]]. == Implijout ar bajenn-mañ == {{/Implij}} * [[/Dielloù|Sellet ouzh an dielloù]] <div class="plainlinks" > {| align="center" border="0" cellpadding="4" cellspacing="4" style="border: 2px solid #3366BB; background:#FFF0FF;" | <span style="font-size:2.5em;"> [{{SERVER}}{{localurl:Wikipedia:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} Goulenn ma vo adanvet ur bajenn] </span> |} </div> __TOC__ = Goulennoù bet respontet dezho = == Hallelujah == s.o. [[Kaozeal:Hallelujah]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 12:08 (UTC) == Timbroù dre vro == s.o. [[Kaozeal:Timbroù dre vro]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 12:08 (UTC) == [[Armor Magazine (US Army)]] == Da adenvel [[Armor (magazin an US Army)]]. Gwelout ar [[Kaozeal:Armor Magazine (US Army)|bajenn gaozeal]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 C'hwe 2024 da 07:59 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 15:58 (UTC) == [[Timbroù Saksonia]] da adenvel [[Timbroù Saks]] == "Saks" eo an anv brezhonek reizh hervez [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/46098 KerOfis] [[Implijer:Adriendelucca|Dren ar Frankig]] ([[Kaozeadenn Implijer:Adriendelucca|kaozeal]]) 17 Meu 2024 da 11:20 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 15:58 (UTC) == [[Fungi]] da adenvel [[Foue]] == An anv brezhonek eo a zo ar muiañ anavezet. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 23 Gwe 2019 da 17:43 (UTC) :Me 'gav din e aesoc'h fungi da gompren evit Yann vrezhoneger.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 14 Mae 2022 da 20:41 (UTC) :: Goulenn nullet, kenasant ebet. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 16:56 (UTC) == [[Garigell]] == Da adenvel ere-loer. N'eus ket eus *garigell. Lavaret e vez arigell ha n'eo ket gwall stank ar ger-se evit doare.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 16 Mae 2022 da 18:00 (UTC) ::Sellet ouzh ar gaozeadenn a-raok evel-just.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 17 Mae 2022 da 22:45 (UTC) :::'''Arigell''' eo ar ger e Devri, geriadur Brezhoneg An Here ha geriadur Le Gléau. Arabat eo fiziout e Glosbe, da 'm soñj. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 21 Du 2025 da 16:42 (UTC) :::: Adanvet '''arigell''' neuze. Memes tra evit [[Urzh an arigell]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 16:56 (UTC) == [[:Paludoù Gwenrann]]== Da adenvel "Paludoù-holen Gwenrann". Ur palud n'eo ket ur palud-holen hepken hag eus an dra-se ez eus kaoz. Un adkas "[[:Paludoù-holen Gwenrann]]" zo dija. --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 21 Ebr 2024 da 15:52 (UTC) <br>{{graet}} Graet : [[Paludoù-holen Gwenrann]]. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:23 (UTC) == [[Lanyugon-Kumun-Nevez]] da adenvel [[Lanyugon]] hepken == [[Lanyugon-Kumun-Nevez]] zo bet adanvet [[Lanyugon]] hepken d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2024 (sellet ouzh [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/86876 Kerofis]]) --[[Implijer:Yun|Yun]] <small>[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]</small> 2 Du 2025 da 04:55 (UTC) : {{ping|Fulup|VIGNERON|Lekemok|Huñvreüs|Kestenn}} Mar plij {{mousc'hoarzh}}. --[[Implijer:Yun|Yun]] <small>[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]</small> 3 Du 2025 da 08:50 (UTC) ::{{Graet}} Graet eo. Ur goulenn war ar pennad-mañ : petra a dalvez "kevanet" (el lodenn "Istor" : ''[...]en deus kevanet ar gumun nevez'') ? A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 3 Du 2025 da 09:10 (UTC) ::: Trugarez. Kavet em eus "'''kevanañ''' : intégrer, annexer ('''ouzh''' à)" e geriadur Ménard-Cornillet. {{ping|Arko}} gallout a ri kadarnaat marteze ? --[[Implijer:Yun|Yun]] <small>[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]</small> 3 Du 2025 da 09:25 (UTC) ==[[Islavarenn]]== [[Islavarenn stag]] a vefe da adenvel [[Islavarenn]] hepmuiken ([[:en:Dependent clause]], [[:it:Proposizione subordinata]]). Evit ar mare ne c'haller ket rak an titl ''islavarenn'' zo dija. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Gen 2017 da 20:42 (UTC) :Renket eo bet ar gudenn a gav din.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 21 Ebr 2024 da 15:52 (UTC) <br> Renket ar gudenn. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:29 (UTC) == [[Azereg (yezh)]] da adenvel [[Azerbaidjaneg]] == Diwar an anvioù pobl pe an anvioù annezidi eo e vez savet an anvioù yezhoù enne al lostger ''-eg'', ha ne gaver nemet ''Azerbaidjaneg'' hag ''azeri'' e Termofis. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 4 Ebr 2017 da 23:04 (UTC) :Azerbaidjaneg, diwar anv ar vro, zo gwall hir: kalz gwelloc'h eo [[azereg]], diwar anv ar bobl, div silabenn nebeutoc'h, aesoc'h da zistripañ. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 5 Ebr 2017 da 04:36 (UTC) ::Diwar anv ar bobl : ''Azerbaidjanad'' a ro ar bennrann ''azerbaidjan-'' (hep al losger ''-ad''), hag alese an anv yezh ''azerbaidjaneg''. Pa vez amprestet un anv yezh e vez diezhomm al lostger ''-eg'' : ''azeri'' (evel ''latin'', ''gresim'', ''nahuatl''…). An anv berr ''azeri'' eo a gaver e [http://www.ofis-bzh.org/upload/travail_paragraphe/fichier/37fichier.pdf Yezhoù – Langues – Languages]. Drol e kavan ar brezhonekadur ''azereg''. Ma vefe graet gant ''Azeri'' evit an annezidi, evel e saozneg pe e galleg, e teufe *''azerieg''. Piv a ra gant ''azereg'' ? [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 01:33 (UTC) :Piv a ra gant an eil pe egile? Keit ma ne vo ket graet un enklask gant hon akademiezh ne vo ket aes gouzout. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 17:29 (UTC) ::Gouzout a ran e-men em eus kavet ''azerbaidjaneg'' hag ''azeri''. Ma ne gaver ar ger ''azereg'' nemet e Gwikipedia, ne dalv ket ar boan ober gantañ, rak n'eus ket a ziouer a c'herioù aze. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 19:55 (UTC) Biken ne rafen gant ''azerbaidjaneg'' (6 silabenn) pa c'haller larout berroc'h : [[azerieg]], savet evel brezhoneg, galleg, alamaneg zo kalz gwell, ha reishoc'h eget ''azereg'', gwir eo. [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 20:11 (UTC) :Ar ger ''azeri'' eo a vefe an hini berrañ. Ar ger ''azerieg'' ne seblant ket fall, nemet ne 'm eus ket kavet ''Azeri'' (ls ''-ed'') evit ar bobl : ''Azerbaidjanad'' (ls ''-iz'') eo a gaver e-barzh geriadurioù unyezhek An Here. Evit ar ger ''azereg'', moarvat ez eo bet savet gant an implijer Neal hag en doa skrivet ur frazenn enni ar ger-se (dre fazi ?) war-lerc'h ''azerieg'' pa oa o kregiñ da skrivañ ar pennad, evel ma weler [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Azereg_(yezh)&diff=next&oldid=11097 amañ] . [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 20:55 (UTC) Kendalc'het e vo ar gaozeadenn [[Kaozeal:Azeri|amañ]]. Da c'hortoz fin ar gaozeadenn em eus adanvet ar bajenn : ''azeri''. Mar bez cheñchet an anv en-dro e talvezo an adkas, ne vern penaos. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 16 Ebr 2017 da 21:18 (UTC) :{{graet}} Klozañ a ran an afer amañ, n'eus bet ouzhpennet soñj ebet abaoe 2017 goude ar c'hemm degaset. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 23 Du 2025 da 17:36 (UTC) == boest implijer VS Patrom implijourien == Savet zo bet ganin ur rummad hag am eus graet "boest implijer" anezhañ. N'ouzon dare ma ne vefe ket gwelloc'h pe komprenusoc'h gant tout an dud e lakaat dindan an anv "Patrom implijourien", pe c'hoazh "Boestoù implijourien" ? Nag a goulennoù... --[[Implijer:C'hwil-du siferniet|C&#39;hwil-du siferniet]] 14 Ebr 2006 da 08:31 (UTC) : N’eus ket eus ar rummad meneget. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Meu 2026 da 09:32 (UTC) ==[[Na Trioblóidí]]== Titl diaes da gompren. Da adenvel "Brezel Norzhiwerzhon", sklaeroc'h. Sellit ouzh ar bajenn [[Kaozeal:Na Trioblóidí]]. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Meu 2026 da 18:40 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Meu 2026 da 09:32 (UTC) == [[Vogalenn digor-etre a-raok plaen]] da adenvel [[Vogalenn damzigor a-raok plaen]] == An droienn “digor-etre” a zo ur saoznegadur souezhus evit “open mid”. Ma vije troet mat an daou barzh e teufe “etre-digor” pe “digoretre”. Kavet em eus gwelloc'h ober gant “damzigor” hag a gaver en dezenn ''Studi fonologel brezhoneg Lanijen'' (Evenou, 1987). [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 20 Eos 2019 da 23:51 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:37 (UTC) == [[Kensonenn dre fri]] da adenvel [[Kensonenn fri]] == Er mod-se e vez lavaret. [[Implijer:Baleer|Baleer]] ([[Kaozeadenn Implijer:Baleer|kaozeal]]) 25 Eos 2019 da 21:44 (UTC) :Ali on ganit--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 29 Mae 2026 da 17:28 (UTC) :: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:33 (UTC) ==[[Odeta Chevillottez]]== Da adenvel ''Odette Chevillotte''. Sellit ouzh ar bajenn [[Kaozeal:Odeta Chevillottez]]. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 18 Meu 2026 da 18:40 (UTC) :graet--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 29 Mae 2026 da 17:27 (UTC) == [[Ardèche (stêr)]] → [[Ardecha (stêr)]] == Da glotañ gant anv an departamant : [[Ardecha (departamant)]]. --[[Implijer:Yun|Yun]] <small>[[Kaozeadenn Implijer:Yun|(kaozeal)]]</small> 25 Du 2025 da 08:30 (UTC) :Ali on ganit [[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 29 Mae 2026 da 17:19 (UTC) :{{Graet}} [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 13 Mezheven 2026 da 08:06 (UTC) ==[[Cassiopeia (steredeg)|Cassiopeia]]== Souezhet on o lenn an doare skrivañ-mañ, Cassiopeia, amprestet war-eeun digant a latin pe ar saozneg. Kasiopeia eo ar furm implijet en testennoù brezhoneg da envel ar steredeg ha ret e vefe adenvel ar pennad. Sellet ouzh ''An oabl gant red an amzer'', troet gant Ofis ar brezhoneg, 2007. E Barr-Heol 31, 1962, pp. 18-19 e lenner : "Stered hag o deus kalz eus ar Vretoned ankounac’haet o anv : ar Sterenn gant an daou Garr-kamm hag etrezo ar Sarpant, neuze linennoù kamm-jilgamm Kasiopeia, ar Yar gant hec’h Evned bihan, ar Rastell, ar Rod-arc’hant, ar C’hi bras gant e lagad c’hlas, ar C’hi bihan, ar Maen-Forn, an daou Vreur Gevell, Kroaz ar C’hreisteiz"--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 13 Mezheven 2026 da 06:32 (UTC) :Demat, ali on ganit cheñch ivez. Ober a rin - hag evit Kefeüs ivez - nemet ma vije skrivet alioù all. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 13 Mezheven 2026 da 07:27 (UTC) :: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:33 (UTC) ==[[Cepheus (steredeg)]]== Souezhus ivez doare-skrivañ ar pennger-mañ. Hervez an divizoù diwar-benn doare treuzskrivañ an anvioù gresianek, ne zlefe ket bezañ skrivet evel-henn. Cepheus a zeu eus "Κηφεύς" (=Kephéus) a dreuzskriver Kefeüs amañ. Ouzhpenn e-barzh ''An oabl gant red an amzer'', troet gant Ofis ar brezhoneg, 2007 e lenner ivez an doare-skrivañ "Kefeüs". --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 13 Mezheven 2026 da 06:32 (UTC) : {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:33 (UTC) == [[Enez-Vriad]] → Enez-Vriad (kumun) == ''Enez-Vriad'' ar gumun hag ''Enez-Vriad'' an enezenn n'int ket ar memes tra. Er gumun e kaver ur bern enezennoù all estreget Enez-Vriad. c.f. Er Wikipedia gallek ez eus daou bennad: ''[[:fr:Île-de-Bréhat|Île-de-Bréhat]]'' evit ar gumun ha ''[[:fr:Bréhat|Bréhat]]'' evit an enezenn. [[Implijer:Adriendelucca|Dren ar Frankig]] ([[Kaozeadenn Implijer:Adriendelucca|kaozeal]]) 14 Meu 2024 da 19:11 (UTC) :Marteze ez eus moaien d'ober gant ar memes pajenn memes tra dre ma n'eo ket founnus an danvez. Ouzhpenn-se ez eus ur pennad all diwar-benn [[enezeg Briad]]--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 29 Mae 2026 da 17:17 (UTC) : N’eus ket ezhomm eus ar verourien evit ar goulenn-mañ, pep hini a c’hall krouiñ ur pennad nevez. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:37 (UTC) == [[Lanriware]] == Da adenvel [[Lañriware]] (stumm erbedet gant Kerofis) nemet anv un adkas eo dija ha n'hallan ket ober ma-unan.--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 14 Mae 2022 da 20:45 (UTC) :Daoust hag e ouije unan bennak petra zo skrivet ouzh panell mont tre kêr ? A galon.--[[Dibar:Degasadennoù/2A01:CB08:8BB7:F100:DB2:2FF7:1BF8:58CA|2A01:CB08:8BB7:F100:DB2:2FF7:1BF8:58CA]] 16 Mae 2022 da 10:19 (UTC) : ''Lanrivoaré'' hepken. --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 9 Gouere 2026 da 15:18 (UTC) ::Daveoù zo e pajenn ar gaozeadenn evel kustum --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 17 Mae 2022 da 22:45 (UTC) ::: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:41 (UTC) ::::Kement-se zo kontrol d'ar boaz da skrivañ "Lan-" dirak R : Lanrodeg, Lanrieg, Lanroz, Lanruz... --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 10 Gouere 2026 da 19:23 (UTC) :::::D’am soñj e vo muioc’h a dud o teurel evezh ouzh pajenn kaozeal ar pennad eget ouzh ur goulenn adenvel kozh-Noe. @[[Implijer:Kestenn|Kestenn]] m’az peus c’hoant ober war-dro ar goulenn adenvel a zeuio war lerc’h homañ primoc’h egedon e ranki hen ober araok miz Du 2030, ret e vo bezañ prest. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Gouere 2026 da 20:09 (UTC) == Marzhan == s.o. [[Kaozeal:Marzhan]] [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 C'hwe 2024 da 08:19 (UTC) :roet em eus ma soñj eno--[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 29 Mae 2026 da 17:04 (UTC) :: {{graet}} [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 28 Mezheven 2026 da 15:41 (UTC) = Goulennoù d'ober war o zro = == [[Estoue]] da adenvel [[Amzalc'h]] == Sellit ouzh [[Kaozeal:Estoue]]. Roet am eus ma ali, neuze ne adanvin ket. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 08:59 (UTC) [[Rummad:Ober war-dro ar pennadoù|{{PAGENAME}}]] [[rummad:Merañ Wikipedia|{{PAGENAME}}]] qo2dytrkvi221muzggyhs269xkj8v20 0 26677 2197856 2163424 2026-08-13T20:47:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2197856 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Gwenvenez-Penfaou | skeudenn = Guemene-Penfao - Eglise.JPG | alc'hwez = Iliz katolik ''Sant Mikael'' e bourk Gwenvenez. | ardamezioù = Blason ville fr Guémené-Penfao (Loire-Atlantique).svg | bro = [[Bro-Naoned]] - [[Bro Redon]] | departamant = [[Liger-Atlantel]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastell-Briant-Ankiniz|Kastell-Briant-Ankiniz]] | etrekumuniezh = [[Redon tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Redon hag ar Gwilen]] | kanton = [[Kanton Gwenvenez-Penfaou|Gwenvenez-Penfaou]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 44290 | maer = Yannick Bigaud | amzer-gefridi = 2014-2020 | gorread = 105.51 | hedred = -1.831388889 | ledred = 47.63083333333333333333 | uk = 42 | ubi = 2 | ubr = 83 | lec'hienn web = [http://www.mairie-guemene-penfao.fr/ www.mairie-guemene-penfao.fr] }} '''Gwenvenez-Penfaou''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Liger-Atlantel]], e [[reter]] ar vro. ''Ghemenë'' e [[gallaoueg]]. == Douaroniezh == * Emañ Gwenvenez-Penfaou e hanternoz koed ar C'havr. Div vourc'h arall a zo er barrez : Gwenouvry ha Besle. * Warlez an [[Don (Breizh)|Don]] emañ ar gumun. == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː ''Winmonid''', 852 ; ''Wenmened id est Montem Candidum'', 1123 ; ''Guemene'', 1287 ; ''Guemene Penfault'', 1427, 1487 ; ''Guemene-Painfaut'', 1731, 1779. === Gerdarzh === *''Gwenvenez'' zo aozet gant gerioù brezhonek : ''gwenn'' ha ''menez'' ; nend eo ket souezhus rak gwenn eo mein al Lizien. Meneget eo evit ar wezh kentañ e 853 e diellevr [[Redon]] : ''Winmonid''. *''Penn'' ha ''[[faou]]'' : ''faou'' a c'hell bout ur ger [[Galianeg|galianek]] ivez avat. == Ardamezioù == ''Rannet etre gul ha glazur : ouzh 1 e groaz velchonek en aour, ouzh 2 e wezenn diwriziek en argant ; e gab en erminoù.'' == Dezougen == <gallery> Beslé gare.jpg </gallery> * Porzh-houarn Bellae. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe kumun Gwenvenez-Penfaou e [[1790]] diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Gwenvenez-Penfaou]] hag e [[Bann Blaen]]. E 1800 e voe lakaet en [[Arondisamant Savenneg]]<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=16328 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwenvenez-Penfaou]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ;[[Brezel-bed kentañ]] * Mervel a reas 196 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,01% eus he foblañs e [[1911]]<ref>{{fr}}[http://lessoldatsdeloireinferieure.hautetfort.com/guemene-penfao/ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv]</ref>. ;[[Eil brezel-bed]] * Mervel a reas 26 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3886&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. Pemp eus ar re varv a oa bet kaset d'ar c'hampoù-bac'h, daou anezhe a varvas en [[Aostria]], daou all en [[Alamagn]] hag unan e [[Belgia]] en un ospital goude bout bet dieubet<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=61849&dpt=44 Memorial Genweb] </ref>. ;Trevadennoù * [[Brezel Aljeria]] : mervel a reas daou vilour eus ar gumun hervez monumant ar re varv<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3886&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. == Yezhoù == Emañ Gwenvenez-Penfaou e bro C'hallo, komzet e vez [[gallaoueg]] eta. Brezhoneg a zo bet komzet gwezharall avat. 25,1% ag an anvioù lec'h a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 354</ref>, pezh a zo kalzig evit ur barrez ken pell e Reter Breizh. Un tamm bennak gerioù brezhonek a bes evel kik (kig fall), oualë (gouelañ evit ur babig), h.a. == Breuriezhioù == Er barrez-mañ evel evit reoù arall Gwalarn Bro an Naoned e vez kavet breuriezhioù. {| |+ '''Breuzriezhoù a Wenvenez-Penfaou'''<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20070711212346/http://vincnet1.9online.fr/frairie/liste_fraire.htm#_Toc519855022]</ref> |- valign="top" | *Beix : Sant Eflamm *Besle : Sant Guillaume *Castres : Saint Jean *Dastres : Sant Daniel *Gwenvenez : Sant Mikael | *Juzet : Sant Marc *Kallag : Sant Melar *Koednerion : Sant Haude *Korbalon : Sant Miliaw *Lezsant : Santez Anna | *Penfao : Sant Jorj *Pusag : Sant Julian ha Sant Erwan *Sarran: Sant Cloud |} == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Guémené-Penfao - Chapelle St Georges (1).JPG|Chapel ''Sant Jord''. </gallery> * Maner "Grand Logis" ({{XVvet}} kantved), * Kastell ar Brug ({{XVvet}} kantved), * Kastell Juzet, * Kastell Trenon, * Kastell "Bois Fleury", * Kastell Tregel ({{XVIIIvet}} kantved), * Kastell Frigel, * Chapel ''Santez Anna'' e Lezsant, * Chapel ''Sant Jord'', * Chapel ''Sant Mark'', * Chapel ''Sant Erwan'', * Poull-Kannañ, * Peulvanoù e Tregilli, * Maen "la fée Carabosse", * Ilizoù katolik: ''Sant Mikael'' e bourk Gwenvenez, ''Sant Pêr ha Sant Paol'' e Bellae, ''Sant Clarus'' e Gwennouvri. * Monumantoù ar re varv: ** er vered e Gwenvenez, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=3886&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>ha kartenn-bost<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=3886 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[29 a viz Ebrel]] [[1923]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/48544/vertou-cimetierecommunal/ Université de Lille]</ref>; ** er vered e Bellae, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=20185&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>; ** er vered e Gwenouvri, luc’hskeudenn<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=48700&dpt=44 Memorial Genweb]</ref>. ** en unan eus an ilizoù katolik, marvioù 1914-1918, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=61720&dpt=44 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=61720 Memorial Genweb]</ref>. == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar maeroù}} {{Dilennad |Deroù = 1995 |Penn = 2014|Anv = Yannick Bigaud |Strollad =[[DVD]] |Karg = Kuzulier-Meur}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=6000 |passo1=1000 |passo2=200 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2020 |p1=4765 |p2=4977 |p3=4590 |p4=4476 |p5=4464 |p6=4572 |p7=4879 |p8=5209 |p9=5239 |mammenn=EBSSA }} == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| |[[Restr:Becdelièvre.gif|60px]] | :;Becdelièvre :Aotrounez Brossay :''En sabel a ziv c'hroaz en argant, an troad hesanket, ha melionek, heuliet gant ur c'hregilhenn ivez en argant ouzh beg'' :Sturienn ː ''Hoc tegmine tutus'' |- |[[Restr:Le Borgne de Kernier.gif|60px]] | :;Le Borgne :Aotrounez La Varenne ha Juzet :''En argant e gab dentek en gul.'' |- |[[Restr:Jousselin de Tondest.png|60px]] | :;Jousselin :Jean ha Pierre, e vab, bet noblet er bloaz 1426. :''En glazur e dri c'hazh-balan en aour'' |} == Gevellerezh == * {{Belgia}} : [[Courcelles (Belgia)|Courcelles]], abaoe 1958. == Daveoù ha notennoù == {{Daveoù|bannoù=3}} == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20100304080637/http://www.mairie-guemene-penfao.fr/ Lec'hienn ofisiel Ti-kêr] * [https://web.archive.org/web/20070322191053/http://www.guemene-penfao.com/ Lec'hienn nag ofisiel] * [http://www.geobreizh.com/breizh/fra/villes-fiche.asp?numero_departement=44&insee_ville=44067 Gwenvenez-Penfaou war Geobreizh] [[Rummad:Kumunioù Liger-Atlantel]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Naoned]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall]] 9dxhhnout6zbnm3m6c4nlk7fvlnfbxq 0 44398 2197859 2187210 2026-08-13T22:26:22Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2197859 wikitext text/x-wiki {{Infobox Filmaozer | anv = Leni Riefenstahl | lezanv = | anv ganedigezh = Helene Bertha Amalie "Leni" Riefenstahl | skeudenn = WP Leni Riefenstahl.jpg | ment ar skeudenn = | alc'hwez = Leni Riefenstahl e 1923 | deiziad ganedigezh = [[22 a viz Eost]] [[1902]] | lec'h ganedigezh = e [[Berlin]] | broadelezh = [[Alamagn|alaman]] | deiziad marv = [[8 a viz Gwengolo]] [[2003]] | lec'h marv = e [[Pöcking]] | micher = filmaozerez, dañsourez hag aktorez | filmoù = [[Triumph des Willens]], [[Olympia (film 1938)|Olympia]] | lec'hienn ofisiel = http://leni-riefenstahl.de/ | amg = | imdb = }} '''Helene Bertha Amalie "Leni" Riefenstahl''' ([[22 a viz Eost]] [[1902]] e [[Berlin]] - [[8 a viz Gwengolo]] [[2003]] e [[Pöcking]]) a oa ur filmaozerez, dañsourez hag aktorez [[Alamagn|alaman]]. Brudet eo evit an nevezintioù hag he c’hened a-fet seveniñ filmoù. ''Triumph des Willens'' (Trec’h ar youl) eo he film brudetañ. Ur film propaganda eo, bet filmet e-pad kendalc’h ar strollad [[NSDAP|nazi]] e [[1934]] e [[Nürnberg]]. Mignonez da [[Adolf Hitler]] ha da [[Joseph Goebbels]] e oa Riefenstahl, ar pezh a lakaas anezhi da vezañ lakaet a-gostez goude an [[Eil Brezel-bed]]. D’ar mare-se e voe harzet, met ne voe tamallet [[torfed brezel]] ebet outi. Ma’z eo displijet da vat ar vurutellerien gant ar filmoù propaganda a savas er bloavezhioù [[1930]] e vez meneget alies-tre he c’hened evel ur perzh dreistordinal. Pa varvas ec’h embannas ''Associated Press'' e oa bet Riefenstahl "un difraosterez a-fet seveniñ filmoù ha luc’hskdeudenniñ.” E-barzh ''Der Tagesspiegel'' (Berlin) e c’haller lenn : "Leni Riefenstahl he deus difraostet tachennoù sinema nevez." Hervez [[BBC]] ez eo he zeulfilmoù “nevezintioù a-fet seveniñ, a-fet teknik ivez gant implij givri-houarn, linennoù-houarn ha meur a gamera o filmañ war un dro." Hervez ar buruteller Gary Morris e oa Riefenstahl "un arzourez dreistvarrek, ur vaouez en ur bed mestroniet gant paotred, unan eus pervezhdedourien bouezusañ ar sinema, evel [[Sergueï Eisenstein]] pe [[Orson Welles]]." E dibenn he buhez ec’h embannas Riefenstahl levrioù skeudennoù diwar-benn ar meuriad Nouba hag e sevenas filmoù dindan vor. == He buhez == == Dañsourez hag aktorez == Riefenstahl a zo bet ganet en ur familh koñversanted e [[Wedding (Berlin)]]. Kregiñ a reas he micher evel dañsourez, met rankout a reas chom a-sav goude bezañ bet gloazet he fenn-glin e-pad un abadenn e [[Praha]]. Goude ar gwallzarvoud-se e welas un teulfilm diwar-benn ar menezioù hag e voe bamet gant ar pezh a c’haller ober gant ur c’hamera. Mont a reas neuze betek an [[Alpoù]] evit kejañ ouzh ar sevener, anvet Arnold Fanck, hag evit c’hoari ur perzh bennak e film Fanck da zont. E-lec’h kejañ outañ e kavas eno un aktour hag a skrivas da Fanck diwar he fenn. Goude-se e c’hoarias Riefenstahl e meur a film sevenet gantañ. Er filmoù-se en doe perzh ur plac’h her hag atlethel. Brudet e vo en [[Alamagn]], hag ivez e-touez ar sevenerien filmoù. E [[1933]] e voe aktourez en e film diwezhañ ''SOS Eisberg'', e ditl. Pa voe kinniget dezhi seveniñ ''Das Blaue Licht'' e [[1932]] ec’h asantas. E-lec’h e sevel evel filmoù Fanck, e reas anezhañ ur film romantel, evel ma vefe bet ur gontadenn gevrinek. == Propaganda ha teulfilmoù == Riefenstahl a glevas [[Adolf Hitler]] o komz e-kerzh un emvod e [[1932]] hag e voe teoget gant e varregezhioù da gaozeal dirak ur bern tud. Hervez ''Daily Express'' ar [[24 a viz Ebrel]] [[1934]] e lennas Leni Riefenstahl ''Mein Kampf'' e-keit ma oa o filmañ ''Das Blaue Licht''. Er gelaouenn saoz-se e c’haller lenn ar gerioù da-heul, bet distaget ganti : "Un trivliad dreistordinal a santis pa lennis. Dont a ris da vezañ un nazi kaledet goude bezañ bet lennet ar bajenn gentañ. Soñjal a ris e c’hellfe un den gouest da skrivañ seurt traoù bezañ gouest da ren en [[Alamagn]]. Laoue-tre e oan o welout e oa degouezhet un den evel-se." Plijet-bras e voe [[Hitler]] gant ''Das Blaue Licht'' hag e-kerzh un emgav hiniennel ganti e c’houlennas gant Riefenstahl seveniñ ''Der Sieg des Glaubens'' (Trec’h ar Feiz, [[1933]]), ur film un eurvezh-pad diwar-benn ar c’hendalc’h nazi e [[Nürnberg]] e [[1933]] (deuet er-maez e DVD e [[2003]]). [[Ernst Röhm]] a oa e-barzh ar film, ha pa voe lazhet da vare ar stourm a-enep SA ([[Nozvezh an Hirgontilli|Nozvezh ar c’hontilli hir]]) e voe tennet ''Der Sieg des Glaubens'' diouzh ar salioù-sinema (miz Mae [[1933]]). [[Restr:Bundesarchiv Bild 152-42-31, Nürnberg, Leni Riefenstahl mit Heinrich Himmler.jpg|thumb|right|300px|Leni Riefenstahl ha Heinrich Himmler e Nürnberg e 1934]] E [[1934]] e c’houlennas Hitler diganti seveniñ ur film all diwar-benn ar c’hendalc’h nazi e [[Nürnberg]]. Anvet e voe ar film ''Triumph des Willens'' (Trec’h ar youl) ha gwelet eo evel ur bennoberenn e-touez an teulfilmoù. Berzh a reas en [[Alamagn]]. Difennet e voe skignañ ar film er [[Stadoù-Unanet]] avat rak gwelet e voe evel ur film propaganda nazi. Koulskoude e tapas meur a briz (a-fet filmañ) e festivalioù sinema er bed a-bezh, ha gwelet e vez evel unan eus ar filmoù propaganda efedusañ bet sevenet. Pa voe aterset e [[1993]] evit ar film ''The Wonderful, Horrible Life of Leni Riefenstahl'', e lavaras Riefenstahl n’he doa ket klasket sevel ur film propaganda nazi hag e kave mezhus e vefe bet implijet ar film evel-se. E [[2003]] e voe anv eus ar film e-barzh ''The Economist'' : ar film "en deus diazezet he brud evel sevenerez wellañ an XX^vet kantved." E [[1935]] e sevenas Riefenstahl ''Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht'' (Devezh ar frankiz : Hon arme), ur film diwar-benn ar [[Wehrmacht]]. [[Restr:Bundesarchiv Bild 146-1988-106-29, Leni Riefenstahl bei Dreharbeiten.jpg|thumb|right|300px|Leni Riefenstahl o filmañ ''Olympia'' e miz Eost 1936]] Pedet e voe Riefenstalh da filmañ C’hoarioù Olimpek [[Berlin]] e [[1936]]. Mont a reas betek [[Gres]] a-benn filmañ lec’hienn orin ar c’hoarioù e [[Olimpia]]. Sikouret e voe eno gant al luc’hskeudenner gresian Nelly. Dont a reas ur film er-maez neuze, [[Olympia (film 1938)|Olympia]] e ditl. Brudet eo ar film a-drugarez d’e berzhioù teknikel : Riefenstalh a stalias liennoù-houarn a-benn bezañ gouest da heuliañ fiñv ar sportourien a-dost. Alies e vez lavaret ez eo eo ''Olympia'' ur skouer a-fet filmañ ar sportoù. == An Eil Brezel-bed == Pa voe aloubet [[Polonia]] e voe luc’hskeudennet Leni Riefenstahl er vro-se gant un unwisk hag ur bistolenn en he gouriz, asambles gant soudarded alaman. D’an [[12 a viz Gwengolo]] [[1939]] e oa e Końskie, e-lec’h ma voe lazhet 30 disoudard, war zigarez o defe klasket argadiñ soudarded alaman. En hec’h eñvorennoù e lavar Riefenstahl e klaskas ober un dra bennak met lavaret e vefe bet dezhi e vefe lazhet war al lec’h ivez. D’ar [[5 a viz Here]] [[1939]] e filmas Riefenstahl dibunadeg Hitler e [[Varsovia]]. D’ar [[14 a viz Even]] [[1940]] e voe aloubet [[Pariz]] gant ar soudarded alaman, ha Riefenstahl a gasas ur pellskrid da [[Hitler]] a-benn lavarout dezhañ pegen laouen e oa gant an trec’h bras-se. Ar vignoniezh etre Riefenstahl ha [[Hitler]] a badas daouzek vloaz, hag hervez tud zo e vefe bet un istor karantez etrezo. Goude he zeiroberenn diwar-benn emvodoù [[Nürnberg]] hag ''Olympia'' e stagas Riefenstahl gant ur film all diazezet war opera karetañ [[Hitler]] (''Tiefland'' gant Eugen Alberts). Diwar urzh [[Hitler]] e resevas 7 milion a reichsmarkoù a-berzh ar gouarnamant alaman evit hen ober. Filmañ a reas neuze etre an [[23 a viz Gwengolo]] hag an [[13 a viz Du]] [[1940]] e Krün, nepell diouzh Mittenwald. A-benn c’hoari perzhioù spagnolezed ha kouerien e voe rediet termajied (Sinti) bac’het e kamp-kreizennañ Salzburg-Maxglan da genlabourat ganti. Filmet e voe e studioioù Babelsberg (e-kichen [[Berlin]]) adalek miz Ebrel [[1942]] betek dibenn an hañv. D’ar mare-se e vo rediet Romed ha Sintied bac’het e kamp Marzahn (e-kichen [[Berlin]]) da c’hoari er film. E-barzh unan eus dielloù ar c’hamp-se hag a zo bet kavet en-dro e kaver ul listennad 65 den bet rediet da sikour evit seveniñ ar film. Adkavet e voe ivez luc’hskeudeunnoù eus ar filmañ e Krünha : war ar skeudennoù-se ec’h anavezas prizonidi o doa dreistvevet. 29 frizoniad all a hag a oa bet rediet da labourat evit Riefenstahl hag a oa bet kaset da gamp-kreizennañ [[Auschwitz-Birkenau]] e penn-kentañ miz Meurzh [[1943]], goude dekred [[Himmler]] (miz Kerzu [[1942]]). Daoust d’an holl brouennoù-se e kendalc’has Riefenstahl da lavarout betek fin he buhez e oa deuet a-benn holl aktourien he filmoù da zreistvevañ goude ar brezel, hag he doa bet tro da welout anezho en-dro goude ar brezel. E miz Here [[1944]] ez eas skipailh ar film betek studioioù Barrandov ([[Praha]]) a-benn filmañ en diabarzh. Ne zeuas ket a-benn da echuiñ ''Tiefland'' a-raok fin ar brezel, ha diskouezet e voe ar film evit ar wech kentañ d’an [[11 a viz C’hwevrer]] [[1954]]. Leni Riefenstahl a zimezas gant Peter Jacob d’an [[21 a viz Meurzh]] [[1944]], goude bezañ kinniget anezhañ da Hitler e Kitzbühel ([[Aostria]]). Dispartiañ a rejont e [[1947]]. == Bac’het goude an Eil Brezel-bed == Goude an Eil Brezel-bed e voe goulennet gant ar skrivagner amerikan Budd Schulberg (hag a oa er mare-se e strollad teulfilmañ [[John Ford]]) tapout Riefenstahl en he zi-prenn e Kitzbühel ([[Aostria]]) a-benn lakaat anezhi da anavezout pennoù torfedourien-brezel nazi war tammoù filmoù bet dastumet gant ar Gevredidi. Riefenstahl a embannas ne ouie tra ebet evit a selle ouzh ar c’hampoù-kreizennañ. Hervez Schulberg, "Ar memes diskan a ganas din. Lavarout a reas din, 'Gouzout a rit, evel-just, on bet treuzkomprenet. N’on ket ur bolitikourez.'"Met pa lavaras he doa ranket doujañ da urzhioù Goebbels -a-hend-all e vije bet kaset d’ur c’hamp-kreizennañ e c’houlennas Schulberg outi perak he dije bet aon, dre ma lavare ne ouie ket e oa eus ar c’hampoù-se. Kenderc’hel a reas da embann e oa bet boemet gant an nazied, e oa divarrek a-fet politikerezh ha ne ouie netra diwar-benn an torfedoù brezel. Pevar bloaz e chomas bac’het en ur c’hamp e [[Bro-C’hall]], met ne zeuas den ebet ebet da damall outi bezañ bet graet propaganda, na da brouiñ he doa rediet tud bac’het e kampoù-kreizennañ da labourat en he filmoù. == Dibenn he buhez == Goude an Eil Brezel-bed e klaskas Riefenstahl seveniñ filmoù nevez met reuz a savas, diaes e voe dezhi kaout argant a-benn produiñ he filmoù, ha daoust ma klaskas sevel un nebeud raktresoù ne zeuas ket a-benn da gas anezho betek penn. Er bloavezhioù [[1960]] e vevas gant Horst Kettner, un den daou-ugent vloaz yaouankoc’h eviti. E dibenn he buhez e stagas Riefenstahl gant al luc’hskeudenniñ war temoù liesseurt. Dedennet e voe gant ar meuriad Nouba ([[Soudan]]), e-pad ur pennad e vevas en o zouez, ha lakaat a reas embann levrioù skeudennoù diwar o fenn etre [[1974]] ha [[1976]]. E [[1971]] e voe skeudennet o luc’hskeudenniñ [[Mick Jagger]] hag e wreg. Pa voe 72 vloaz e stagas gant al luc’hskeudenniñ dindan vor. Evit hen ober e rankas livañ gevier, hag ec’h embannas e oa 52 vloaz, a-benn kaout an aotre da splujañ. D’an [[22 a viz Eost]] [[2002]] (he 100^vet deiz-ha-bloaz) e teuas er-maez he film savet ganti anvet ''Impressionen unter Wasser'' (Trivliadoù dindan vor), un teulfilm diwar-benn an natur er meurvorioù. Dreistvevañ a reas goude krash ur viñsaskell e [[Soudan]] e [[2000]]. E [[2003]] e timezas gant Kettner. Leni Riefenstahl a varvas en he zi e Pöcking ([[Alamagn]]) d’an [[8 a viz Gwengolo]] [[2003]] pa oa kousket, un nebeud devezhioù goude bezañ lidet he 101{{vet}} deiz-ha-bloaz. Paket e oa gant ur c’hrign-bev. Douaret e voe e bered Waldfriedhof e [[München]]. En e levr ''The Story of Film'' e skriv an arbennigour Mark Cousins, "Asambles gant [[Orson Welles]] hag [[Alfred Hitchcock]], e oa Leni Riefenstahl ar sevenerez filmoù kornôgel varrekañ eus he c’houlz-amzer." === He filmoù === {| class="wikitable" ! rowspan="2" width="33"|Bloavezh ! rowspan="2"|Film ! colspan="5"|He ferzh |- ! width=65 | Sevenerez ! width=65 |Proderez ! width=65 |Senarioourez ! width=65 |Aktorez ! Perzh |-align="center" | align="center"| 1925 | align="left"| ''[[Wege zu Kraft und Schönheit]]'' | | | | {{ya}} | align="left"| Dañsourez |-align="center" | align="center"| 1926 | align="left"| ''[[Der heilige Berg]]'' | | | |{{ya}} | align="left"|Diotima |-align="center" | align="center"| 1927 | align="left"| ''Der große Sprung'' | | | |{{ya}} |align="left"|Gita |-align="center" | align="center"| 1928 | align="left"| ''Das Schicksal derer von Habsburg'' | | | |{{ya}} |align="left"|Maria Vetsera |-align="center" | align="center"| 1929 | align="left"| ''[[Die weiße Hölle vom Piz Palü]]'' | | | |{{ya}} |align="left"|Maria Maioni |-align="center" | align="center"| 1930 | align="left"| ''Stürme über dem Mont Blanc'' | | | |{{ya}} |align="left"|Hella Armstrong |-align="center" | align="center"| 1931 | align="left"| ''Der weiße Rausch - Neue Wunder des Schneeschuhs '' | | | |{{ya}} |align="left"|Leni |-align="center" | align="center"| 1932 | align="left"| ''[[Das Blaue Licht]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |align="left"|Junta |-align="center" |rowspan="2" align="center"| 1933 | align="left"| ''[[S.O.S. Eisberg]]'' | | | |{{ya}} |align="left"|Ellen Lawrence |-align="center" | align="left"| ''[[Der Sieg des Glaubens]]'' |{{ya}} | | | | |-align="center" |rowspan="2" align="center"| 1935 | align="left"| ''[[Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} | | |-align="center" | align="left"| ''[[Triumph des Willens]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} | | |-align="center" | align="center"| 1937 | align="left"| ''Wilde Wasser'' | |{{ya}} | | | |-align="center" |rowspan="2" align="center"| 1938 | align="left"| ''[[Olympia (film 1938)|Olympia 1. Teil - Fest der Völker]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |align="left"|En he noazh |-align="center" | align="left"| ''[[Olympia (film 1938)|Olympia 2. Teil - Fest der Schönheit]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} | | |-align="center" |align="center"| 1954 | align="left"| ''[[Tiefland (film)|Tiefland]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |align="left"|Martha |-align="center" |align="center"| 2002 | align="left"| ''[[Impressionen unter Wasser]]'' |{{ya}} | | | | |- |} == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20201002090112/https://www.dasblauelicht.net/ Das Blaue Licht: The Art of Leni Riefenstahl] Lec'hienn nann ofisiel asantet gant Riefenstahl Estate * [https://web.archive.org/web/20100722221504/http://www.walter-riml.at/15.html Das blaue Licht. Stills of Walter Riml, photographer of the film] * [https://web.archive.org/web/20061127065214/http://1971films.com/Victory_of_Faith_Triumph_of_the_Will.htm Her propaganda marches on], dielfennadenn Trec'h ar feiz ha Trec'h ar youl * [http://leni-riefenstahl.de Homepage of Leni Riefenstahl] * [https://web.archive.org/web/20210117132110/http://www.riefenstahl.org/ www.riefenstahl.org - a fanpage], he holl filmoù * [https://web.archive.org/web/20150906062122/http://womenshistory.about.com/od/riefenstahl Women's History collection] * [http://www.anti-rev.org/textes/Sontag74a/index.html "Fascinating Fascism", ur skrid dielfennañ savet gant Susan Sontag e 1975 (tennet eus ''Under the Sign of Saturn'')] * [https://web.archive.org/web/20030912032657/http://www.riefenstahl.org/director/1954/dassanowsky-titanic.html Robert von Dassanowsky: ''Tiefland/Titanic'' dielfennet] * [http://www.germanhollywood.com/rief.html He buhez er German-Hollywood Connection] * [https://web.archive.org/web/20200808201723/http://users.skynet.be/deneulin/video.html (listennad teulfilmoù 1965–2004)] * [http://www.hyperhistory.org/index.php?option=displaypage&Itemid=703&op=page Leni Riefenstahl: Film Maker Extraordinaire or Nazi Stooge?] National Centre for History Education - Australia * [https://web.archive.org/web/20210323192524/http://users.skynet.be/deneulin/DBL.html Pennad diwar-benn Das blaue Licht ] * [http://users.skynet.be/deneulin/tieflanddvd.html Pennad diwar-benn Tiefland] * [http://www.nevasport.com/nevablogs/d/leni-riefenstahl/3831 He luc'hskeudennoù kentañ ] * [https://web.archive.org/web/20100515011203/http://film.virtual-history.com/person.php?personid=670 Luc'hskeudennoù Leni Riefenstahl] {{DEFAULTSORT:Riefenstahl, Leni}} {{Commons|Category:Leni Riefenstahl}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1902]] [[Rummad:Marvioù 2003]] [[Rummad:Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Trede Reich]] [[Rummad:Aktourien Alamagn]] [[Rummad:Filmaozerien Alamagn]] n35hrndzeoxzti71mnle6zilb4sf1fz 0 44523 2197844 2067622 2026-08-13T13:18:45Z ~2026-44264-70 93369 /* */ 2197844 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Añje | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Angers | skeudenn = Vue sur le centre d'Angers.jpg | alc'hwez = An iliz-veur hag ar c'hreiz-kêr istorel gwelet eus ar c'hastell. | ardamezioù = Blason d'Angers.svg | logo = | bro = {{Anjev}} | rannvro = {{Broioù-al-Liger}} | departamant = {{Maine-et-Loire}} <small>''([[prefeti]])''</small> | arondisamant = [[Arondisamant Añje|Añje]] <small>''([[pennlec'h]])''</small> | kanton = [[Pennlec'h]] eizh kanton | etrekumuniezh = Communauté d'agglomération Angers Loire Métropole | bro velestradurel = Pôle métropolitain Loire Angers | insee = 49007 | maer = Jean-Marc Verchère ([[MoDem]]) | amzer-gefridi = 2022-2026 | gorread = 42.70 | hedred = -0.554167 | ledred = 47.473612 | uk = | ubi = 12 | ubr = 64 | lec'hienn web = [http://www.angers.fr/ angers.fr] }} '''Añje''' (stumm brezhonek<ref>KerOfis [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</ref>, ''Angers'' stumm ofisiel [[gallek]]) eo kêr vrasañ kornôg [[Bro-C'hall]], war ribl ar [[Maine (stêr)|Maine]], nepell eus he c'hember gant al [[Liger]]. Kêr-benn bro [[Anjev]] e oa en Istor, ha kavell an [[Tiegezh Plantagenet]]. Bremañ eo prefeti an departamant [[Maine-ha-Liger]], hag e-barzh ar rannvro velestradurel [[Broioù al Liger]] emañ. Ar gêr zo ur greizenn ekonomikel war dachennoù ar greanterezh, an touristerezh hag ar plant. E 2020 e oa 155 876 a annezidi enni<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/3681328?geo=COM-49007 INSEE 2016]</ref>. == Istor == Eus ar Gelted ''Andes'' pe ''Andecaves'' e teu hec'h anv. Er {{IVe kantved}}-{{Vvet kantved}} e oa anvet kêr ''civitas Andecavorum'', pe ''Andecavis''. Kavell an [[tiegezh Plantagenet]] a voe Añje. Savet e voe he c'hastell gant [[Loeiz IX (Bro-C'hall)|Loeiz IX]], roue Bro-C'hall, etre 1230 ha 1240. Brudet e voe [[René Anjev]] er {{XVvet kantved}}, ganet e Añje, dug Anjev, kont Provañs, roue Sikilia, roue Naplez hag all. Angers eo kêr-benn [[Anjev]] c'hoazh hiziv hon deiz e pennoù he annezidi, daoust da vezañ e-barzh ar rannvro [[Broioù al Liger]] war an dachenn velestradurel. [[Restr:Loire Maine Angers2 tango7174.jpg|thumb|left|300px|Kastell Añje.]] {{clr|left}} == Douaroniezh == Añje zo war ribl ar [[Maine (stêr)|Maine]], ur stêr hag en em daol el [[Liger]] un tamm pelloc'h er Su. Kemberiñ a ra teir stêr e norzh ar gêr hag a ya d'ober ar Maine : ar [[Mezven]], ar [[Sarthe (stêr)|Sarthe]] hag al [[Lez (stêr)|Lez]]. War bevenn [[Traoñ al Liger]] emañ Añje, ul lec'h rummet [[Glad bedel]] gant an UNESCO. == Touristerezh == Roet eo bet al label [[Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor]] dezhi. Er c'hreiz-kêr istorel emañ tiez kozh dibar hag an Iliz-veur. Er C'hastell e c'haller gwelout [[Pallenn-moger an Apokalips]]. ==Gevelliñ== *[[Haarlem]] ({{Izelvroioù}}) *[[Osnabrück]] ({{Alamagn}}) *[[Bamako]] ({{Mali}}) *[[Pisa]] ({{Italia}}) *[[Wigan]] ({{Bro-Saoz}}) *[[Yantai]] ({{Sina}}) *[[Austin (Texas)|Austin]] ({{USA}}) Liammoù keneilded : *[[Sôdertälje]] ({{Sveden}}) *[[Sevilla]] ({{Spagn}}) ==Tud== Tud bet ganet e Añje : *[[Janed Bro-Saoz (1165-1199)]], rouanez Sikilia ha kontez Toloza *[[René Anjev]] (1409-1480), dug Anjev, kont Provañs, roue Naplez ha roue Sikilia *[[René Bazin]] (1853-1932), skrivagner *[[Hervé Bazin]](1911-1996), skrivagner *[[Henri Dutilleux]] (1916-2013), sonaozour == Skeudennoù == <gallery caption="Añje"> Angers-116-Maine-Bruecke-2008-gje.jpg| Château de Angers-144-2008-gje.jpg| Angers-Hotel Pince-112-2008-gje.jpg| Angers-Hotel Pince-114-2008-gje.jpg| Angers-Kathedrale-110-Westfassade-2008-gje.jpg| Angers-Kathedrale-118-Portal-2008-gje.jpg| Angers-Hopital Saint-Jean-118-Kreuzgang-2008-gje.jpg| Angers-Hopital Saint-Jean-112-Apotheke-2008-gje.jpg| </gallery> ==Liammoù diavaez== {{commonscat|Angers}} *[https://www.angers.fr/ Lec'hienn ofisiel an ti-kêr] == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Anjev]] [[Rummad:Kumunioù Maine-et-Loire|Anje]] [[Rummad:Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall|Anje]] k2pzcc176ln7kj0n5mtoygpau1r9ma0 0 53455 2197845 2197830 2026-08-13T13:55:38Z Ar choler 52661 kempenn 2197845 wikitext text/x-wiki Setu amañ un dibab eus taolennoù al livour izelvroat [[Jan Steen]] ([[Leiden]], ~1626 – 1679). <gallery mode="packed" heights="150px"> Jan Steen Peasants before an Inn.jpg|''Kouerien dirak un ostaleri'' (1651-1660) Jan Steen - Adolf en Catharina Croeser aan de Oude Delft 1655.jpg|''Adolf ha Catharina Croeser e Delft Kozh'' (1655) Jan_Steen_008.jpg|''Plac'h o tebriñ istr'' (~1658) JanSteen-Doctor'sVisit(1658-1662).jpg|''Gweladenn ar mezeg'' (1658-1662) The Drinker by Jan Steen.jpg|''An ever'' (1660) Jan Steen - Skittles Players Outside an Inn.jpg|''C'hoarierien kilhoù dirak un ostaleri'' (1660-1663) Jan_Steen_015.jpg|''E diabarzh un ostaleri'' (1660-1679) Jan_Steen_011.jpg|''Setu ar vuhez'' (1661) Amnon and Tamar - Jan Steen - Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud-7520 (without frame).jpg|''Amnon ha Thamar'' (1661-1670) Jan_Steen_007.jpg|''Ar sonerez sisternn'' (~1662) Jan_Steen_004.jpg|''Diwallit pa vez puilhentez'' (~1663) Jan Steen The Christening.jpg|''Ar vadeziant'' (1663) Jan Steen – Het Sint-Nicolaasfeest (2).jpg|''Gouel Sant Nikolaz'' (~1663-1665) Jan_Steen_012.jpg|''Buhez Mab-den'' (~1665) The way you hear it.jpg|''Hervez a glevit e kanit'' (~1665) Jan_Steen_009.jpg|''Kaoued ar peroked'' (~1665) Jan Steen - Het Driekoningenfeest.jpg|''Gouel ar Rouaned'' (1668) Jan Steen Kinderu Katze.jpg|''Ar gentel dañsal'' (1668-1679) 1670 Jan Havicksz. Steen - zelfportret.jpg|''Emboltred'' (~1670) Hornbook-Steen.JPG|''Skol ar gêriadenn'' (rann) (1670) Jan_Steen_003.jpg|''Ar "retorikour"'' (1675-1700) Jan_Steen_002.jpg|''Donedigezh ur gweladenner'' (1675-1700) Jan_Steen_010.jpg|''Emboltred gant ul lud'' (1675-1700) Jan_Steen_013.jpg|''Liorzh an davarn'' (1675-1700) Jan_Steen_005.jpg|''Tiegezh ar c'hazhed'' (1675-1700) </gallery> [[Rummad:Rolloù livadurioù|Steen]] [[Rummad:Livadurioù Jan Steen]] 8qfl6z4xpooww7l66gqmo0dvjwc722s 2197846 2197845 2026-08-13T13:55:59Z Ar choler 52661 2197846 wikitext text/x-wiki Setu amañ un dibab eus taolennoù al livour izelvroat [[Jan Steen]] ([[Leiden]], ~1626 – 1679). <gallery mode="packed" heights="150px"> Jan Steen Peasants before an Inn.jpg|''Kouerien dirak un ostaleri'' (1651-1660) Jan Steen - Adolf en Catharina Croeser aan de Oude Delft 1655.jpg|''Adolf ha Catharina Croeser e Delft Kozh'' (1655) Jan_Steen_008.jpg|''Plac'h o tebriñ istr'' (~1658) JanSteen-Doctor'sVisit(1658-1662).jpg|''Gweladenn ar mezeg'' (1658-1662) The Drinker by Jan Steen.jpg|''An ever'' (1660) Jan Steen - Skittles Players Outside an Inn.jpg|''C'hoarierien kilhoù dirak un ostaleri'' (1660-1663) Jan_Steen_015.jpg|''E diabarzh un ostaleri'' (1660-1679) Jan_Steen_011.jpg|''Setu ar vuhez'' (1661) Amnon and Tamar - Jan Steen - Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud-7520 (without frame).jpg|''Amnon ha Thamar'' (1661-1670) Jan_Steen_007.jpg|''Ar sonerez sistrenn'' (~1662) Jan_Steen_004.jpg|''Diwallit pa vez puilhentez'' (~1663) Jan Steen The Christening.jpg|''Ar vadeziant'' (1663) Jan Steen – Het Sint-Nicolaasfeest (2).jpg|''Gouel Sant Nikolaz'' (~1663-1665) Jan_Steen_012.jpg|''Buhez Mab-den'' (~1665) The way you hear it.jpg|''Hervez a glevit e kanit'' (~1665) Jan_Steen_009.jpg|''Kaoued ar peroked'' (~1665) Jan Steen - Het Driekoningenfeest.jpg|''Gouel ar Rouaned'' (1668) Jan Steen Kinderu Katze.jpg|''Ar gentel dañsal'' (1668-1679) 1670 Jan Havicksz. Steen - zelfportret.jpg|''Emboltred'' (~1670) Hornbook-Steen.JPG|''Skol ar gêriadenn'' (rann) (1670) Jan_Steen_003.jpg|''Ar "retorikour"'' (1675-1700) Jan_Steen_002.jpg|''Donedigezh ur gweladenner'' (1675-1700) Jan_Steen_010.jpg|''Emboltred gant ul lud'' (1675-1700) Jan_Steen_013.jpg|''Liorzh an davarn'' (1675-1700) Jan_Steen_005.jpg|''Tiegezh ar c'hazhed'' (1675-1700) </gallery> [[Rummad:Rolloù livadurioù|Steen]] [[Rummad:Livadurioù Jan Steen]] o6mrrnyhlyntgrmpcntemfo6x8hkopy 0 103846 2197854 2067594 2026-08-13T20:39:12Z Dishual 612 2197854 wikitext text/x-wiki '''John Jones Maesygarnedd''' ([[1597]] – [[17 a viz Here]] [[1660]]) zo ur [[Kembre|C'hembread]] a voe e-touez an dud kiriek da varv ar roue [[Charlez Iañ Bro-Saoz|Charlez I{{añ}}]], roue Bro-Saoz. Breur-kaer e oa da [[Oliver Cromwell]], Aotrou Gwarezer Bro-Saoz. ==E vuhez== [[Restr:Close up of Maes-y-Garnedd - geograph.org.uk - 220561.jpg|250px|thumb|Maesygarnedd]] Ganet e voe en atant Maesygarnedd (pe Maes y Garnedd) e traoñienn Nantcol, en [[Ardudwy]], e kreisteiz [[Gwynedd]] hiziv. Dre ma ne oa ket mab henañ an tiegezh e voe kaset da vevel da Londrez. E deroù [[Brezel Diabarzh Bro-Saoz]] ez eas John Jones e-barzh arme ar Parlamant. E 1646 e voe o’n em gannañ e hanternoz Kembre, evel koronal en arme [[Thomas Mytton]], hag er bloavezh war-lerc’h ez eas da gannad er Parlamant evit [[Sir Feirionnydd]]. Ezel e oa eus al lez-varn a varnas Charlez I{{añ}} e dibenn ar Brezel Diabarzh. Bez’ e voe neuze unan eus ar re a sinas kondaonidigezh ar roue d’ar marv. E 1650 ez eas da gomiser evit melestriñ [[Iwerzhon]] hag e 1655 e voe anvet d’ur post heñvel evit hanternoz Kembre. Mervel a reas e wreg kentañ en Iwerzhon ha dimeziñ a reas John Jones en-dro, da Katherine, c’hoar Oliver Cromwell, e 1656. Goude marv Cromwell ha dilez e vab [[Richard Cromwell]], e voe harzet John Jones ha toullbac’het, gant soudarded ar jeneral [[George Monck]], e 1660. Kondaonet e voe, evel "treitour", ha [[Hanged, drawn and quartered|krouget, kent bezañ divouzellet ha dispennet e gorf]], e Londrez, d’ar 17 a viz Here 1660. Troet-kenañ e oa John Jones gant ar relijion ha kenskrivañ a rae gant [[Morgan Llwyd]] ha [[Vavasor Powell]]. Gantañ e voe lakaet embann skridoù gant Morgan Llwyd, en Iwerzhon. ==Liamm diavaez== *[https://web.archive.org/web/20070310200258/http://www.eifionydd.gwynedd.sch.uk/hanes/prosiect/Cyrnol%20John%20Jones.htm Buhez ar c'horonal John Jones] {{DEFAULTSORT:Jones Maesygarnedd, John}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1597]] [[Rummad:Marvioù 1660]] [[Rummad:Istor Kembre]] [[Rummad:Tud krouget]] 66hy57jfab6rt0gr1h70lhbdqbjydfz 0 137111 2197855 2195203 2026-08-13T20:39:45Z Dishual 612 2197855 wikitext text/x-wiki [[Restr:Battle of Naseby.jpg|thumb|300px|Trec'h arme ar Barlamanterien war hini ar Roueelourien en emgann Naseby d'ar 14 a viz Mezheven 1645.]] [[Image:English civil war map 1642 to 1645.JPG|thumb|180px|Kartennoù eus an dachenn dalc'het gant ar roueelourien (ruz) hag ar barlamantourien (glas), 1642–1645]] '''Brezel Diabarzh Bro-Saoz''' a reer eus an heuliad emgannoù a c'hoarvezas etre [[1642]] ha [[1651]], etre ar Barlamanterien (lesanvet ''[[Roundhead|Roundheads]]'', pennoù ront) hag ar Roueelourien (lesanvet ''[[Cavalier|Cavaliers]]'', marc'hegerien) da c'houzout penaos e vije renet gouarnamant Bro-Saoz. C'hoarvezout a reas ar brezel diabarzh abalamour d'an dizemglev etre ar roue Charlez I{{añ}} hag ar [[Parlamant ar Rouantelezh-Unanet|Parlamant]], diwar-benn gwirioù ar roue dreist-holl. Er brezel kentañ (1642–1646) hag en eil (1648–1649) e voe emgannoù etre aduidi ar roue [[Charlez Iañ (Bro-Saoz)|Charlez I{{añ}}]] ha re ar Parlamant ; hag en trede brezel (1649–1651) e voe emgannoù etre aduidi ar roue [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charlez II]] ha re ar Parlamant. Echuet e voe ar brezelioù-se gant trec'h ar Barlamanterien war ar Roueelourien en [[emgann Worcester]] d'an 3 a viz Gwengolo 1651. Tri disoc'h a voe d'ar Brezel Diabarzh : ar roue Charlez I{{añ}} a voe barnet ha lakaet d'ar marv e 1649 ; mont a reas e vab, Charles II, d'an harlu e 1651 ; ha lakaet e voe fin d'ar rouantelezh e Bro-Saoz, pa voe kemeret he lec'h gant [[Kenglad Bro-Saoz|''Commonwealth of England'']] da gentañ (1649–1653), ha gant ar ''Protectorate'' (gwarezvro) da c'houde, renet gant [[Oliver Cromwell]] (1653–1658) hag e vab Richard war-lerc'h (1658–1659). Gant ar Brezel Diabarzh ivez e teuas un dra war wel : hiviziken e c'hallje ket ar roue ren e-unan, hep asant ar parlamant. Kement-se a voe lakaet splannoc'h c'hoazh un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h gant an [[Eil dispac'h saoz|Eil Dispac'h Saoz]] (an "Dispac'h Glorius") e 1688, hag a ziazezas da vat ar [[Monarkiezh vonreizhel|Vonarkiezh vonreizhel]]. [[Restr:Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg|thumb|Oliver Cromwell]] Sellet a reer ouzh Brezel Diabarzh Bro-Saoz alies evel ul lodenn eus an heuliad brezelioù a anver [[Brezelioù an Teir Rouantelezh]], asambles gant [[Brezel Diabarzh Bro-Skos]] (1644–1645) ha [[Brezel Kengevread Iwerzhon]] (1642–1649). Evit [[Kembre]], ne oa d'ar c'houlz-se nemet ul lodenn eus rouantelezh Bro-Saoz, pa oa bet lakaet enni gant Lezennoù Unaniñ 1535 ha 1542. == Kentañ Brezel Dibarzh Bro-Saoz == Emgannoù a voe etre 1642 ha 1646, etre an div gostezenn. An emgannoù pennañ e vo [[Emgann Edgehill]], [[Emgann Marston Moor]] hag [[Emgann Naseby]]. Flastret e voe arme ar roue gant ar Barlamanterien e Naseby ha Langport. Tec'hout a reas ar roue da glask repu gant an arme skosat e Southwell, e [[Nottinghamshire]] e miz Mae 1646. Roet e voe ar roue dar nerzhioù ar Parlamant gant an arme skosat ha toullbac'het e voe. Echu e oa gant ar brezel kentañ. == Eil Brezel Dibarzh Bro-Saoz == Dizemglev a oa c'hoarzh etre ar Parlamant hag ar roue bac'het. Pa glaskas hemañ ober emglev gant Skosiz da adpignat war an tron e tarzhas ar brezel en-dro. Trec'h e voe soudarded Cromwell war an emsavidi a-du gant ar roue, e Kembre, ha trec'h e voent ivez war an arme skosat en [[emgann Preston]] (Eost 1648). Barnet e voe ar roue, kondaonet e voe d'ar marv ha dibennet e voe d'an [[30 a viz Genver]] [[1649]]. == Trede Brezel Diabarzh Bro-Saoz == Tarzhañ a reas ar brezel adarre etre aduidi Charlez II, mab da Charlez I{{añ}}, hag ar Barlamanterien. Trec'h e voe nerzhioù ar Parlamant en [[Emgann Worcester]] (3 a viz Gwengolo 1651). Tec'hout a reas Charles II da Vro-C'hall ha daoust ma kendalc'has tammoù emgannoù bihan en Iwerzhon, e Bro-Skos hag en [[Inizi angl-ha-norman]], edo ar galloud hiviziken gant ar Parlamant. Goude marv Cromwell, d'an 3 a viz Gwengolo 1658, avat, ez eas galloud ar Republik war ziskar. Kemeret e voe e lec'h e penn ar vro gant e vab, Richard Cromwell. Met ar mab, anvet er post-se gant e dad, ne voe ket evit derc'hel d'ar stur e-pad pell hag an arme n'he doa ket fiziañs ennañ. Bodet e voe ar Parlamant gant ar jeneral [[George Monck]], ha votiñ a reas ar barlamanterien da adsevel ar rouantelezh, e 1660. Neuze e teuas Charles II eus an harlu en-dro, e miz Mae 1660, hag adlakaet e voe da roue. [[Rummad:Brezelioù diabarzh|Bro-Saoz]] [[Rummad:Istor Bro-Saoz er XVIIvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Bro-Saoz|Diabarzh Bro-Saoz]] [[Rummad:Brezelioù Iwerzhon]] [[Rummad:Brezelioù Bro-Skos]] [[Rummad:Brezelioù ar XVIIvet kantved]] 7bq6oomb5nh6qx4z0dvkwwx7ldl1cnv 0 159149 2197860 2037845 2026-08-13T22:30:52Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2197860 wikitext text/x-wiki [[Restr:Maxime Maufra - Thonier en mer.jpg|thumb|Ur vag-touneta, livet gant [[Maxime Maufra]], 1907.]] [[Restr:Groix - Brest2016.jpg|thumb|Al lestr-touneta ''Biche'' e morlenn Brest, e 2016.]] Ur '''lestr-touneta''', pe ur '''vag-touneta''', a vez implijet da [[Peskerezh|besketa]] [[toun]]ed. Abaoe an Henamzer e vez tud o touneta, war-bouez rouedoù. Met n'eo nemet abaoe an {{XVIIIvet kantved}}, war a seblant, ez eus bagoù na bledont nemet gant an doare pesketa-se. === Liammoù diavaez === *{{fr}} [http://thoniers.free.fr ''Les thoniers de Morgat''] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20220322203332/https://museedesthoniers.fr/ ''Le Musée des Thoniers d’Étel''] {{Porched ar Mor}} [[Rummad:Peskerezh]] rxdfkr34p4hbsxm2axzjecq5ivs0fgk 0 179309 2197849 2186267 2026-08-13T18:34:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2197849 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-style:90%;" |- {{Infobox/Titl|Ambrose Bierce|999|talbenn skrivagner|fff}} |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Restr:Abierce.jpg|260px|center]]Ambrose Bierce e-tro e 25 bloaz.<br> ---- |- | '''Anv klok''' || Ambrose Gwinnett Bierce |- | '''Ganedigezh''' || 24 Mezheven [[1842]]<br>Meigs County, [[Ohio]]<br>{{SUA}} |- | '''Dianket''' || E-tro [[1914]] (war-dro 72 vloaz)<br>{{Mec'hiko}} |- | '''Micherioù''' || Soudard<br>Menteour<br>Kazetenner<br>Skrivagner<br>Barzh<br> |- | '''Luskad''' || Realouriezh stadunanat |- | '''Oberennoù'''<br>'''pennañ''' || • ''An Occurrence at Owl Creek Bridge''<br>” ''The Devil's Dictionary'' |- | colspan="2" | ---- |- | colspan="2" | [[Restr:Bierce Ambrose, sig, clean and moderately crisp.jpg|260px|center]] |} '''Ambrose Gwinnett Bierce''' (24 a viz Mezheven [[1842]] – e-tro [[1914]]) a oa ur [[skrivagner]] [[stadunanat]], unan eus [[kazetennerezh|kazetennerren]] bennañ Stadoù-Unanet Amerika<ref>Grenander, 1971, p. 10.</ref> hag unan eus prienterien gentañ ar skrivañ istorioù faltazi realour. A-fet istorioù skrijus ez eo bet lakaet e-par da [[Edgar Allan Poe]] hag [[Howard Phillips Lovecraft]]. Evit a sell ouzh e [[flemmskrid]]où ez eo bet lakaet a-live gant [[Juvenal]], [[Voltaire]] ha [[Jonathan Swift|Swift]]. Ur [[barzh]] hag ur [[fablenn]]our eo bet A. Bierce ivez. E [[1980]], e oberenn ''The Devil's Dictionary'' ("Geriadur an diaoul", [[1881]]-[[1906]]) zo bet lakaet e-touez ar 100 pennoberenn e [[lennegezh]] SUA<ref>{{En}} [https://www.leatherboundtreasure.com/p/franklin-library-american-literature.html ''Franklin Library 100 Greatest Masterpieces of American Literature ''].</ref>.<br> An istor berr ''An Occurrence at Owl Creek Bridge'' ("Un darvoudenn en Owl Creek Bridge", [[1890]]) a voe lakaet da "unan eus an istorioù brudetañ hag embannet an aliesañ e dastumadoù"<ref>{{En}} Joseph Palmisano : ''Short Story Criticism'', levrenn 12 ; Farmington Hills : Gale, 2004, p. 2 {{ISBN|978-0-7876-8869-1}}.</ref> hag an danevell ''Tales of Soldiers and Civilians'' ("Istorioù soudarded ha nann-soudarded", [[1891]]) a voe listennet er 100 levr stadunanat levezonus bet moullet a-raok [[1900]]<ref>{{En}} A-stroll : ''One hundred influential American books printed before 1900'' ; New York : Grolier Club, 1947, p. 124.</ref>. E [[1913]] e skrivas Ambrose Bierce en ul lizher e oa o vont da [[Mec'hiko|Vec'hiko]] evit dastum war-eeun ditouroù diwar-benn ar [[Dispac'h Mec'hiko|''Revolución mexicana'']] ([[1910]]-[[1917]])<ref>{{En}} S. T. Joshi & David E. Schultz : ''A Much Misunderstood Man – Selected Letters of Ambrose Bierce'' ; Colombus : Ohio University Press, 2003, pp. 244-246 {{ISBN|978-0-8142-0919-6}}.</ref>. Mont a reas, ha biken n'eus bet klevet nevez dioutañ. == Buhez== D'ar 24 a viz Mezheven 1842 e voe ganet Ambrose Bierce e Meighs County ([[Ohio]]), dekvet bugel diwar trizek ha pempvet mab da Varcus Aurelius Bierce ([[1799]]-[[1876]]) hag e bried Laura Sherwood<ref>Floyd, 1999, p. 18.</ref><ref>Gale, 2001, p. 31.</ref>. [[Bro-Saoz|Saozon]] e oa e hendadoù, a erruas en Amerika dre zivroadeg ar [[Puritanegezh|Buritaned]] etre [[1620]] ha [[1640]]<ref>Morris, 1996, p. 19.</ref>. Un diskennadez eus William Bradford, gouarnour [[Plymouth (Bro-Saoz)|Plymouth]] e oa ar vamm<ref>Morris, 1996, p. 20</ref>. Unan eus e eontred e oa ar jeneral Lucius Verus Bierce ([[1801]]-[[1876]]), a stourmas war harzoù [[Kanada]] er ''Patriot War'' ([[1838]]) ha diwezhatoc'h e [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]<ref>{{En}} [https://www.newspapers.com/article/akron-evening-times-ambrose-bierce-auth/186968557/ ''Akron Evening Times'', 30 Ebrel 1919].</ref>. Paour met lennek e oa an tiegezh, tud Ambrose a lakaas ennañ an itik d'al levrioù ha d'ar skrivañ<ref name="F18">Floyd, 1999, p. 18.</ref>. Goude Meighs County e voe desavet e Kosciusko County ([[Indiana]]), ma'z eas er skol eil-derez. D'e 15 vloz e kuitaas e dud da vont da zeskard en un ti-[[moullañ]] a embanne ur gazetenn [[sklaverezh|enepsklavour]], an ''Northern Indianan''<ref name="F18" />. === Soudard === E-pad ur prantad berr e voe Ambrose Bierce gant e studi en Ensavadur Milourel [[Kentucky]] (''Kentucky Military Institute'') e Lyndon ; 19 vloaz e oa pa voe distrujet an Ensavadur gant un tan-gwall e [[1860]]<ref>Bleiler, 1964, pennad-digeriñ.</ref> Pa darzhas ar Brezel diabarzh e miz Ebrel [[1861]] e lakaas e anv en ''9^th Indiana Infantry Regiment'' ; kaset e voe da [[Virginia]] da stourm, ma voe meneget er c'hazetennoù peogwir en doa saveteet e-kerzh un tan-gwall ur c'hamalad gloazet, kement-se en Emgann Rich Mountain (11/07/1861). E miz Ebrel [[1862]], oadet a 20 vloaz, e stourmas en Emgann Shiloh ([[Tennessee]]) ; ken euzhus e kavas ma skrivas meur a wech diwar-benn an darvoud<ref>{{En}} [https://www.gutenberg.org/files/13541/13541-h/13541-h.htm#shiloh ''What I Saw of Shiloh'']</ref>. E miz Ebrel [[1863]] e voe anvet da ''First lieutenant'', ar renk a-raok ''Captain'' ; ur garg a venteour en doe dindan urzhioù ar c'horonal William B. Hazen : sevel kartennoù danvezioù tachennoù-emgann<ref>{{En}} Paul Fatout : [https://www.jstor.org/stable/2921693 ''Ambrose Bierce, Civil War Topographer'']</ref>. A-drugarez d'e ampartiz e kavas skor jeneraled brudet, [[William Tecumseh Sherman|Sherman]] en o zouez, evit klask mont da studiañ en ''[[West point|United States Military Academy]]'' e West Point ([[New York (Stad)|New York]]), met d'ar 27 a viz Mezheven [[1864]] e tapas ur boled en e benn en Emgann Kennesaw Mountain ([[Georgia]]) ; an nemorant eus an hañvezh a dremenas en aotread betek distreiñ d'an emgann e miz Gwengolo.<br> E miz Genver [[1865]] e tilezas e garg hag an arme en abeg ma kendalc'he da vezevenniñ ha da semplañ abalamour d'e benn gloazet<ref name="BD">{{En}} [https://web.archive.org/web/20090904044300/http://www.ambrosebierce.org/timeline2.html ''The Civil War''].</ref>, ar pezh a zeuas ouzhpenn d'ar berranal a c'houzañve abaoe e vugaleaj<ref>Floyd, 1999, pp. 19-20. </ref> Goude kuitaet an arme ec'h eas Ambrose Bierce da wazer an Teñzor Stad en [[Alabama]], hogen distreiñ a reas davet William B. Hazen, aet da jeneral da neuze, evit ensellout postoù an arme e tiriadoù [[Amerindianed|amerindian]] ar [[Plaenennoù Bras]]<ref name="BD" />, ha sevel kartennoù anezho en ur veajiñ a Reter da Gornaoueg eus [[Omaha (Nebraska)|Omaha]] ([[Nebraska]]) da [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] ([[Kalifornia]]). Pa voent erru e penn ar veaj e [[1867]] e voe deroet da A. Bierce ar breved ''Major'' (a-us da ''Gaptain'', dindan ''Lieutenant colonel''). Kuitaat da vat an arme a reas goude-se. === Kazetenner === E-pad pemp bloaz e chomas Ambrose Bierce e San Francisco, ma labouras en ''U. S. Mint'', ar servij stadel a fard ar [[moneiz|pezhioù-moneiz]]<ref name="BD" />. Brud a c'hounezas eno dre ar pennadoù a skrivas evit meur a gazetenn : ''Overland Monthly'', ''The Argonaut'', ''The Californian'', ''The San Francisco Examiner'', ''The San Francisco News Letter'' ha ''The Wasp''. Un dibab pennadoù diwar e zorn e ''The San Francisco News Letter'' war dachenn an torfedoù a voe entoueziet en teskad ''True Crime'' embannet gant al ''Library of America'' ("Levraoueg Amerika")<ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20221202134153/https://datebook.sfchronicle.com/books/unraveling-the-mysteries-of-san-francisco-with-the-writer-who-brought-ambrose-bierce-back-to-life ''Unraveling the mysteries of San Francisco with the writer who brought Ambrose Bierce back to life''].</ref>. E miz Kerzu [[1871]] e timezas Ambrose Bierce da Vary Ellen Day ; tri bugel o doe. Bloaz goude, oadet a 30 vloaz, ec'h eas da Vro-Saoz, ma vevas e-pad tri bloaz. Eno e savas pennadoù evit ar [[kelaouenn|gelaouenn]] flemmus ''Fun'' hag e [[Londrez]] e [[1873]] e teuas e levr kentañ a-zindan ar wask, ''The Fiend's Delight'' ("Plijadur an droukspered") ; dindan an [[anv-pluenn]] «&nbsp;Dod Grile&nbsp;» e voe embannet ar c'hendastumad-se eus e bennadoù evit ''Fun''<ref>Joshi & Schultz, 2003, p. 8 ; Morris, 1996, p. 143.</ref>. E [[1875]] e tistroas ar c'hazetenner da San Francisco. Pevar bloaz goude, e [[1879]], ec'h eas da Rockerville ha Deadwood, e Tiriad an Dakota<ref>Tiriad an Amerindianed [[Sioued|Sioux Dakota]] e gwirionez, su [[Saskatchewan]] ha norzh [[North Dakota]] hiziv.</ref>, ma voe merour evit un embregerezh [[mengleuz]]iañ staliet e [[New York]] ; freuz-stal a reas an embregerezh-se, hag Ambrose Bierce a zistroas da Galifornia da genderc'hel gant e vicher kazetenner e San Francisco. Adalek ar 1{{añ}} a viz Genver 1881 betek an 11 a viz Gwengolo [[1885]] e voe Ambrose Bierce rener an embann e ''The Wasp'', ma voulc'has ur stirad bilhedoù anvet ''Prattle'' ("Fistilherezh"). D'ar mare-se ivez e troas da unan eus skriverien ha bleinskridourien reoliek kentañ ''The San Francisco Examiner'' perc'hennet gant ar chevañsour William Randolph Hearst ([[1863]]-[[1951]])<ref>Floyd, 1999, p. 18.</ref>, ar pezh a lakaas anezhañ da unan eus kazetennerien bennañ aod kornôgel SUA. Betek [[1909]] e skrivas evit kazetennoù perc'hennet gant W. R. Hearst. E [[1888]] e tispartias diouzh Mary E. Day, a oa o sellet ur gwaz all, hervez ar c'hazetenner. [[Restr:NE corner of Logan Circle.jpg|thumb|Un ti ma voe A. Bierce o chom e Washington.]] E [[1896]] e tiskouezas A. Bierce pegen divreinus e oa. An embregerezhioù ''Union Pacific Railroad'' ha ''Central Pacific Railroad'' o doa bet digant gouarnamant SUA ur mell amprest (130 milion a [[dollar|zollar]]où, da lavarout eo tremen 5 milmilion a zollaroù hiziv) war gampi izel evit sevel al [[hent-houarn|linenn-houarn]] gentañ a-hed {{formatnum:3077}} km etre Council Bluff ([[Iowa]]) hag Oakland Long Wharf (Kalifornia). Unan eus pennoù ''Central Pacific'', Collis P. Huntington, a gendrec'has un ezel eus [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]] da sevel ul lezenn hag a ezdalc'hfe an daou embregerezh da resteurel an amprest, a vefe lakaet e pleustr dre guzh hag hep na vefe embannet en un doare foran.<br> E miz Genver 1896, W. R. Hearst a gasas Ambrose Bierce da [[Washington, D.C.]] evit skoilhañ an trucherezh-se. Pan erruas ar c'hazetenner en em gavas dirak Huntington, a oa kounnaret hag a c'houlennas outañ petra e oa e briz evit tevel ; er c'hazetennoù e voe embannet respont Bierce : «&nbsp;''My price is one hundred thirty million dollars. If, when you are ready to pay, I happen to be out of town, you may hand it over to my friend, the Treasurer of the United States.'' ("$130 milion eo ma friz. Mard on e-maez kêr pa viot prest da baeañ, gallout a rit o reiñ da'm mignon, teñzorer ar Stadoù-Unanet.")<ref>{{En}} Salvador A. Ramirez : A Clash of Titans : Ambrose Bierce, Collis Hintington, an the 1896 fight to refund the Central Pacific's debt to the federal government'', 2010 {{ISBN|978-0-615-38455-9}}.</ref>.<br> Ken fuloret e voe lennerien pennadoù Ambrose Bierce ma voe nac'het an danvez lezenn.<br> E miz Du e tistroas ar c'hazetenner da Galifornia.<br> Tri bloaz goude, e [[1899]], e tistroas da Washington, D.C., hag eno e chomas betek e steuzidigezh<ref>{{En}} [https://dcwritershomes.com/ambrose-bierce/ ''DC Writers' Homes''].</ref>. Alies e savas reuz abalamour da bennadoù Ambrose Bierce, pa blije dezhañ bezañ flemmus e-keñver kevredigezh e amzer ; meur a wech e savas trouz en abeg d'e skridoù, ar pezh a nec'he W. R. Hearst. Unan eus an degouezhioù-se a c'hoarvezas war-lerc'h drouklazh ar prezidant [[William McKinley]] d'ar 14 a viz Gengolo [[1901]] : A. Bierce en doa skrivet e 1900 ur [[barzhoniezh|varzhoneg]] diwar-benn drouklazh William Goebel, gouarnour Kentucky, a voe troet gant enebourien Hearst en un tabut bras. P'en doa skrivet ar varzhoneg-se e felle d'ar barzh esteurel mantr hag aon an holl dud en Amerika, hogen par d'un diougan e voe lakaet gant an dud : {| align="center" |- valign="top" | <poem>''The bullet that pierced Goebel's breast'' ''Can not be found in all the West;'' ''Good reason, it is speeding here'' ''To stretch McKinley on his bier.''</poem> | style="padding-left:40px;" | <poem>Ar boled a doullas bruched Goebel Na c'haller ket kavout er C'hornôg a-bezh ; Gant gwir abeg, emañ o frizañ amañ Evit astenn McKinley war e arched.</poem> |} Tamallet e voe da W. R. Hearst bezañ galvet da zrouklazh ar prezidant. Kement a reuz a savas ma tilezas klask bezañ prezidant d'e dro, met mirout Ambrose Bierce en e gazetennoù a reas<ref>Morris, 1996, pp. 236-237.</ref>. E [[1904]] e torras A. Bierce e zimez, bloaz a-raok ma yafe Mary d'an Anaon. === Skrivagner === [[Restr:Ambrose Bierce 1892-10-07.jpg|thumb|A. Bierce e 1892.]] A-hed e vuhez e voe brudetoc'h Ambrose Bierce evel kazetenner eget evel skrivagner. Etre [[1888]] ha 1891 e skivas an istorioù a blijas ar muiañ d'an dud<ref>Grenander, 1971, p. 55.</ref>. Meur a wech en e oberennoù lennegel e pouezas war ar fed ma ne c'heller ket anavezout ar pezh na c'heller ket arnodiñ ha muzuliañ, neuze ne c'heller ket sklêrijenniñ holl gevrinoù an [[hollved]] dre e furchal. Alies ivez e savas a-enep da zoueegezh [[Jezuz Nazaret]] hag e pledas gant diskianterezh ar [[marv]]. Ken don e oa sanket ennañ an traoù euzhus en devoa gwelet er Brezel diabarzh ma skivas diwar o fenn en istorioù evel ''An Occurrence at Owl Creek Bridge'', ''A Horseman in the Sky'', ''One of the Missing'' ha ''Chickamauga''. En un doare gwirheñvel-kenañ e skrivas 25 istor diwar-benn ar brezel, a zo bet lakaet da vrasañ teul a-enep ar brezel el lennegezh amerikan.<br> Betek diwezh e vuhez e savaas kounnar ennañ bewech ma kleve kanañ enor ha klod ar brezel gant tud na oant biskoazh bet war un dachenn-emgann<ref>{{En}} Adriana Teodorescu : ''Death – Representations in Literature – Forms and Theories'' ; Cambridge : Cambridge Scholars Publishing, 2015, p. 143 {{ISBN|978-1-4438-7158-7}}.</ref>. Istorioù euzh ha spont a zeuas ivez a-zindan pluenn Ambrose Bierce, a zo bet lakaet da unan eus difraosterien al luskad a anver "euzh bredoniel" (''psychological horror'')<ref>{{En}} Stephen Jones & Kim Newman : ''Horror : The 100 Best Books'' ; Philadelphia : Running Press, 1993 {{ISBN|978-0-88184-594-5}}.</ref>. [[File:Ambrose Bierce portrait by John Herbert Evelyn Partington (retouched).jpg|thumb|Poltred gant John Herbert Evelyn Partington, a-raok 1899]] Ouzhpenn istorioù brezel ha spont e skrivas meur a levr [[barzhoniezh]] ha fablennoù (''Fantastic Fables'', 1899). Unan eus oberennoù brudetañ Ambrose Bierce eo ''The Devil's Dictionary'', a zo bet pennadoù kazetennoù a-raok bezañ embannet e stumm ul levr e 1906 dindan an titl ''The Cynic's Word Book''. Fentus-meurbet eo ar geriadur-se, a zo penngerioù termenet en un doare flemmus, ha daousteriek alies. Setu amañ ur skouer : <blockquote>''PALACE, n. A fine and costly residence, particularly that of a great official. The residence of a high dignitary of the Christian Church is called a palace; that of the Founder of his religion was known as a field, or wayside. There is progress.''<br>PALEZ, a.-k. Un annez kaer ha ker, hini ur pennadurezh meur pergen. Ur palez a reer eus annez un uheliad en Iliz kristen ; ur park pe ribl un hent e oa hini Diazezer e relijion. Araokaat zo.</blockquote> Ar [[romant]]our ha skridvarnour William Dean Howells ([[1837]]-[[1920]]) a zisklêrias e oa Ambrose Bierce unan eus tri skrivagner pennañ SUA. Pa glevas kement-se, A. Bierce a respontas, gant e dro-spered boas : «&nbsp;Sur on ez eo an ao. Howells an daou all.&nbsp;»<ref>McWilliams, 1967, p. 219.</ref>. === Steuzidigezh === E miz Here [[1913]], hag eñ oadet a 71 vloaz, Ambrose Bierce a guitaas Washington, D.C., evit mont da adwelout an tachennoù-emgann ma oa bet er Brezel diabarzh. E miz Kerzu en doa treuzet [[Louiziana]] ha [[Texas]], ma erruas en [[El Paso (Texas)|El Paso]]. Eno e treuzas an harzoù da vont da Vec'hiko, a oa e kreiz emsavadegoù an Dispac'h. E [[Ciudad Juárez]] ec'h eas da arvester en arme [[Pancho Villa]], ha dre-se e voe test en Emgann Terra Blanca e miz Du 1913<ref>McWilliams, 1967, pp. 324-325..</ref><ref>{{En}} Michael Varhola : ''Texas Confidential'' ; Cincinnati : Clerisy Press, 2011, p. 176 {{ISBN|978-1-57860-458-6}}.</ref>.<br> Betek [[Chihuahua (kêr)|Chihuahua]] gant arme Pancho Villa ec'h eas A. Bierce, a skrivas eno an testeni diwezhañ eus e vuhez : ul lizher d'ur vignonez dezhañ, ar gazetennerez Blanche Partington ([[1866]]-[[1951]]) e Kalifornia. «&nbsp;Evit va c'heloù, warc'hoazh ec'h in kuit ac'hann war-zu n'ouzon ket pelec'h.&nbsp;».<br> Den ne glevas anv anezhañ goude-se, ha den ne oar diwar-benn planedenn Ambrose Bierce e dibenn e vuhez. Fetisoc'h eo ar c'hevrin pa ouzer e skrivas en unan eus e lizheroù diwezhañ, d'e nizez Lora : {| align="center" |- valign="top" | <blockquote>«&nbsp;''Good-bye. If you hear of my being stood up against a Mexican stone wall and shot to rags, please know that I think it is a pretty good way to depart this life. It beats old age, disease, or falling down the cellar stairs. To be a Gringo in Mexico—ah, that is euthanasia!''&nbsp;»<ref>{{En}} [https://web.archive.org/web/20050207123645/http://rjgeib.com/thoughts/bierce/ambrose-bierce.html ''Ambrose Bierce Bids Farewell to his Niece Lora''].</ref><br> «&nbsp;Kenavo. Mar klevit ez on bet lakaet em sav ouzh ur voger vein vec'hikan ha fuzuilhet a-c'hriñsennoù, me ho ped da c'houzout e kav din ez eo un doare dereat a-walc'h da guitaat ar vuhez-mañ. Dreist eo d'ar gozhni, d'ar c'hleñved, pe d'ul lamm e diri ar c'halatrez. Bezañ ur ''gringo'' e Mec'hiko – ah, setu a zo eutanaziezh !&nbsp;»</blockquote> |} An enklasker stadunanat Joe Nickell ([[1944]]-[[2025]]) avat a verkas n'eo bet kavet biskoazh al lizher d'ar gazetennerez, ur c'harned d'he sekretour hepken zo bet. Hervez B. Partington, Ambrose Bierce en doa kuzhet a-ratozh al lec'h m'edo o vont, kostez [[Kanienn Veur|Grand Canyon]] ([[Arizona]]) ma en em lazhas<ref>NIckell, 1991, p. 28.</ref>. Un enklask a voe graet e Mec'hiko gant servijoù koñsuldi SUA eno. Un nebeud soudarded eus arme Pancho Villa a voe aterset, met dislavarus e voe o respontoù. Penn sturvod arme-zouar ar Stadoù-Unanet a yeas e darempred gant kannad P. Villa en SUA, a enklaskas ivez ; e miz Genver 1914 e vije bet gwelet Ambrose Bierce da ziwezhañ, e Chihuahua<ref>{{En}} Friedrich Katz : ''The Life and Times of Pancho Villa'' ; Stanford : Stanford University Press, 1998, p. 865 {{ISBN|978-0-8047-3046-4}}.</ref>. Hervez ar vrud hengounel e korn-bro Sierra Mojada ([[Coahuila]]), bet dastumet gant ar beleg James Lienert, e vije bet tamallet da Ambrose Bierce bezañ ur spier ha fuzuilhet e vije bet e bered kêr gant aduidi an diktatour Victoriano Huerta, a oa er galloud d'ar mare-se (18/02/1913 –15/07/1914). Ur bez e koun ar skrivagner a voe staliet gant J. Lienert er vered-se<ref>{{En}} [http://donswaim.com/bierce-lienert.html ''Priest erects Bierce gravestone in Sierra Mojada, Mexico''].</ref>. == Hêrezh == [[Restr:Ambrose Bierce small.jpg|thumb|Poltred sinet]] Un dudenn eo bet Ambrose Bierce e tremen 50 oberenn : istorioù berr, romantoù, [[bannoù-treset]], [[arz ar c'hoariva|pezhioù-c'hoari]], abadennoù [[skinwel]] ha filmoù [[sinema]], abalamour d'e liammoù gant pennoù brudet evel W. R. Hearst ha [[Jack London]], hag ivez en abeg d'e steuzidigezh kevrinus. ;Sinema Filmoù a voe graet diwar ''An Occurrence at Owl Creek Bridge'' : unan mut e [[1929]], ''The Bridge'', sevenet gant Charles Vidor hag unan gwenn-ha-du e [[galleg]] anvet ''La Rivière du Hibou'' (Robert Enrico, [[1961]]).<br> E [[1999]] e teuas er-maez ur film berr (45 munutenn), anvet ''Ah! Silenciosa'', diwar-benn darvoudoù ''An Occurrence at Owl Creek Bridge'' ha steuzidigezh Ambrose Bierce<ref>{{En}} [https://www.imdb.com/title/tt0196319/?ref_=nm_flmg_act_67 ''Internet Movie Database''].</ref>.<br> Ur film euzh ha spont zoken a voe sevenet e [[2000]] diwar beaj A. Bierce da Vec'hiko hag e steuzidigezh eno, ur [[suner-gwad|sunerez-gwad]] ar penndudenn anezhañ : ''From Dusk Till Dawn 3: The Hangman's Daughter''<ref>{{En}} [https://www.imdb.com/title/tt0120695/?ref_=nv_sr_4 ''Internet Movie Database''].</ref>. ;Lennegezh En e romant ''The Old Gringo'' ([[1985]]), ar skrivagner mec'hikan Carlos Fuentes ([[1928]]-[[2012]]) a bledas gant steuzidigezh Ambrose Bierce ; ur film anvet ''Old Gringo'' a voe sevenet e [[1989]] gant Luis Puenzo<ref>{{En}} [https://www.imdb.com/title/tt0098022/?ref_=fn_t_1 ''Internet Movie Database''].</ref>.<br> Ambrose Bierce eo penntudenn ur stirad romantoù anvet ''The Ambrose Bierce Series'', 5 levrenn ennañ, a voe skrivet gant an oberour stadunanat Oakley Maxwell Halls ([[1920]]-[[2008]]) hag embannet adalek [[1998]] betek [[2005]].<br> Diwar-benn ar steuzidigezh, an oberour saoz-ha-stadunanat Gerald Kersh ([[1912]]-[[1968]]) a embannas e miz Kerzu [[1957]] er gazetenn ''The Saturday Evening Post'' un istor berr anvet ''The Oxoxoco Bottle'', a voe lakaet en e deskad ''Men Without Bones and Other Haunting Inhabitants'' hag adembannet meur a wech<ref>ISBN : 978-1-5154-2673-8.</ref>.<br> Ur romant istorel faltaziek, ''The Assassination of Ambrose Bierce: A Love Story'', skrivet gant Don Swaim (diazezer al lec'hienn ''The Ambrose Bierce Site'') a voe embannet e [[2016]]. ;Skinwel Div wech e voe azasaet an istor berr ''Eyes of the Panther'' ([[1897]]) ouzh ar skinwel, e [[2007]] hag e [[2009]]. ;Sonerezh Ar sonaozour stadunanat Rodney Waschka II (*[[1958]]) a aozas ur [[c'hoarigan]] anvet ''Saint Ambrose'' (1988-2000) a zo diazezet war buhez Ambrose Bierce<ref>{{en}} [http://www.waschka.info/opera.html Rodney Waschka II].</ref>.<br> Ur c'hoarigan all, bet aozet gant David Lang (*1957) hag anvet ''The Difficulty of Crossing a Field'' diwar un istor heñvelanvet skrivet gant A. Bierce, a voe c'hoariet e San Francisco e [[2002]]<ref>{{En}} [https://davidlangmusic.com/music/difficulty-of-crossing-field/ David Lang].</ref>. == Oberennoù == === Levrioù, a-raok ar steuzidigezh === * ''The Fiend's Delight'' (sinet "Dod Grile"), 1873 ; istorioù, flemmskridoù, pennadoù kazetennerezh ha barzhonegoù. * ''Nuggets and Dust Panned Out in California'' (sinet "Dod Grile" ivez), 1873 ; istorioù, flemmskridoù, pennadoù kazetennerezh ha flemmganigoù<ref>Flemmganig : ur varzhoneg verr flemmus ha, dre astenn ar ster, ul lavarenn grenn ha flemmus, ur flemmadenn.</ref>. * ''Cobwebs from an Empty Skull'' (sinet "Dod Grile" c'hoazh), 1874 ; istorioù, fablennoù ha pennadoù kazetennerezh. * ''The Dance of Death'' (sinet "William Herman" ha skrivet a-gevret gant Thomas A. Harcourt), 1877) ; flemmskridoù. * ''Map of the Black Hills Region, Showing the Gold Mining District and the Seat of the Indian War'', 1877 ; kartenn lec'hiadurezh. * ''Tales of Soldiers and Civilians'', 1891 ; istorioù. * ''The Monk and the Hangman's Daughter'' (a-gevret gant Adolphe Danziger De Castro), 1892 ; romant troet diwar an [[alamaneg]] (''Der Mönch von Berchtesgaden'' gant Richard Voss, 1891). * ''Black Beetles in Amber'', 1892) ; barzhonegoù. * ''Can Such Things Be?'', 1893 ; istorioù. * ''How Blind Is He'', e-tro 1896 ; barzhonegoù. * ''Fantastic Fables'', 1899 ; fablennoù. * ''Shapes of Clay'', 1903 ; barzhonegoù. * ''The Cynic's Word Book'', 1906 (kentañ stumm ''The Devil's Dictionary'') ; flemmskridoù. * ''A Son of the Gods'' hag ''A Horseman in the Sky'', 1907 ; istorioù. * ''Write It Right: A Little Blacklist of Literary Faults'', 1909 ; evezhiadennoù diwar-benn an doare reizh da implijout gerioù e saozneg. * ''The Shadow on the Dial and Other Essays'', 1909 ; torkad pennadoù kazetennerezh. * ''The Collected Works of Ambrose Bierce'', 1909–1912 : ** I : ''Ashes of the Beacon'' ; ** II : ''In the Midst of Life : Tales of Soldiers and Civilians'' ; ** III : ''Can Such Things Be?'' ; ** IV : ''Shapes of Clay'' ; ** V : ''Black Beetles in Amber'' ; ** VI : ''The Monk and the Hangman's Daughter – Fantastic Fables'' ; ** VII : ''The Devil's Dictionary'' ; ** VIII : ''Negligible Tales – On with the Dance – Epigrams'' ; ** IX : ''Tangential Views'' ; ** X : ''The Opinionator'' ; ** XI : ''Antepenultimata'' ; ** XII : ''In Motley''. === Levrioù dalif === ;Faltazi * ''My Favorite Murder'', 1916. * ''A Horseman in the Sky – A Watcher by the Dead – The Man and the Snake'', 1920. * ''Ten Tales'', 1925. * ''Fantastic Debunking Fables'', 1926. * ''An Occurrence at Owl Creek Bridge and Other Stories'', e-tro 1926. * ''The Horseman in the Sky and Other Stories'', e-tro 1926. * ''Tales of Ghouls and Ghosts'', e-tro 1927. * ''Tales of Haunted Houses'', e-tro 1927. * ''My Favorite Murder and Other Stories'', e-tro 1927. * ''Ghost and Horror Stories'', 1964. * ''The Complete Short Stories of Ambrose Bierce'', 1970. * ''The Stories and Fables of Ambrose Bierce'', 1977. * ''For the Ahkoond'', 1980. * ''A Horseman in the Sky'', 1983. * ''One of the Missing – Tales of the War Between the States'', 1991. * ''Civil War Stories'', 1994. * ''An Occurrence at Owl Creek Bridge and Other Stories'', 1995. * ''The Moonlit Road and Other Ghost and Horror Stories'', 1998. * ''A Deoderizer of Dead Dogs'', 1998. * ''The Collected Fables of Ambrose Bierce'', 2000. * ''The Short Fiction of Ambrose Bierce: A Comprehensive Edition'' (3 levrenn), 2006. * ''Ambrose Bierce: Masters of the Weird Tale'', 2013. ;Flemmskridoù * ''Extraordinary Opinions on Commonplace Subjects'', e-tro 1927. * ''A Cynic Looks at Life'', e-tro 1927. * ''The Sardonic Humor of Ambrose Bierce, 1963. * ''The Fall of the Republic and Other Political Satires'', 2000. ;Barzhonegoù * ''An Invocation'', 1928. * ''The Lion and the Lamb'', 1939. * ''A Vision of Doom – Poems by Ambrose Bierce '', 1980. * ''Poems of Ambrose Bierce'', 1995. ;Kazetennerezh * ''Selections from Prattle'', 1936. * ''The Ambrose Bierce Satanic Reader'', 1968. * ''Skepticism and Dissent – Selected Journalism from 1898 to 1901'', 1980. ;Emvuhezskridoù * ''Iconoclastic Memories of the Civil War: Bits of Autobiography'', e-tro 1927. * ''Battle Sketches'', 1930. * ''A Sole Survivor: Bits of Autobiography'', 1998. ;Torkadoù liesseurt * ''The Collected Writings of Ambrose Bierce'', 1946. * ''Ambrose Bierce's Civil War'', 1956. * ''The Devil's Advocate: An Ambrose Bierce Reader'', 1987. * ''An Occurrence at Owl Creek Bridge and Selected Works'', 1991. * ''Shadows of Blue and Gray: The Civil War Writings of Ambrose Bierce'', 2002. * ''Phantoms of a Blood-Stained Period: The Complete Civil War Writings of Ambrose Bierce'', 2002. * ''Ambrose Bierce: The Devil's Dictionary, Tales, and Memoirs'', 2011. * ''Collected Essays and Journalism'' : ** 1 : ''1867–1869'', 2022. ** 2 : ''1869–1870'', 2022. ** 3 : ''1870–1871'', 2022. ** 4 : ''1871–1872'', 2022. ** 5: ''1872–1873'', 2022. ** 6: ''1873–1874'', 2023. ** 7: ''1874–1875'', 2023. ** 8: ''1875–1876'', 2023. ** 9: ''1877–1878'', 2023. ** 10: ''1878–1880'', 2023. ** 11: ''1881'', 2023. ** 12: ''1882'', 2023. ** 13: ''1883'', 2023. ** 14: ''1833–1884'', 2023. ** 15: ''1884–1885'', 2023. ** 16: ''1885'', 2023. ** 17: ''1886'', 2023. ;Lizheroù * ''Containing Four Ambrose Bierce Letters'' 1921. * ''The Letters of Ambrose Bierce'', 1922. * ''Twenty-one Letters of Ambrose Bierce'', 1922. * ''A Letter and a Likeness'', 1926. * ''Battlefields and Ghosts'', 1931. * ''Ambrose Bierce: "My Dear Rearden": a Letter.'', 1997. * ''A Much Misunderstood Man: Selected Letters of Ambrose Bierce'', 2003. * ''My Dear Mac: Three Letters'', 2006. === Istorioù berr === Kalz skidoù berr zo diwar pluenn Ambrose Bierce : 246 istor berr, 846 fablenn ha tremen 300 istor fentus. ;Brezel * ''Killed at Resaca'', 1887. * ''One of the Missing'', 1888. * ''A Tough Tussle'', 1888. * ''A Horseman in the Sky'', 1889. * ''An Occurrence at Owl Creek Bridge'', 1890. ;Istorioù dreistnatur * ''A Psychological Shipwreck'', 1879. * ''An Inhabitant of Carcosa'', 1886. * ''An Unfinished Race'', 1888. * ''One of Twins'', 1888. * ''The Spook House'', 1889. * ''The Man and the Snake'', 1890. * ''The Realm of the Unreal'', 1890. * ''The Middle Toe of the Right Foot'', 1890. * ''The Boarded Window'', 1891. * ''The Death of Halpin Frayser'', 1891. * ''The Secret of Macarger's Gulch'', 1891. * ''John Bartine's Watch'', 1893. * ''The Eyes of the Panther'', 1897. * ''The Moonlit Road'', 1907. * ''Beyond the Wall'', 1907. ;[[Skiant-faltazi]] * ''The Damned Thing'', 1893. * ''Moxon's Master'', 1899. == Levrlennadur == ;Gant Ambrose Bierce * {{En}} ''The Devil's Dictionary'', en-linenn e [https://en.wikisource.org/wiki/The_Devil%27s_Dictionary ''Wikisource'']. ** {{Fr}} ''Le Dictionnaire du Diable'' ; Paris : Rivages, 1989 {{ISBN|978-2-86930-294-5}} * {{En}} ''The Short Fiction of Ambrose Bierce: A Comprehensive Edition'' (3 levrenn) ; Knoxville: University of Tennessee Press, 2006 (ISBN 978-1-57233-536-3, 978-1-57233-537-0 ha 978-1-57233-538-7). * {{En}} ''The Civil War Short Stories of Ambrose Bierce'' ; Winnipeg : Bison Books, 1988 {{ISBN|978-0-8032-6087-0}}. * {{En}} ''The complete short stories of Ambrose Bierce'' : New York : Doubleday, 1970 {{ISBN|978-0-345-02422-0}}. * {{En}} Everett F. Bleiler : ''Ghost and Horror Stories of Ambrose Bierce'' ; Garden City : Dover Publications, 1964. * {{En}} S. T. Joshi & David E. Schultz (kendastumerien. : ''A Much Misunderstood Man: Selected Letters of Ambrose Bierce'' ; Colombus : Ohio State University Press, 2003 {{ISBN|978-0-8142-0919-6}}. ;Diwar-benn Ambrose Bierce * {{En}} Adolphe Danziger De Castro (1929) : ''Portrait of Ambrose Bierce'' ; New York : Beekman Books, 1974 {{ISBN|978-0-8464-0025-7}} * {{En}} Dennis Drabelle : ''The Great American Railroad War: How Ambrose Bierce and Frank Norris Took on the Notorious Central Pacific Railroad'' ; New York : St. Martin Press, 2012 {{ISBN|978-0-312-66759-7}} * {{En}} Paul Fatout : ''Ambrose Bierce: The Devil's Lexicographer'' ; Norman : University of Oklahoma Press, 1951 {{ISBN|978-1-112-80334-5}} * {{En}} Randall E. Floyd : ''The Good, the Bad, and the Mad: Some Weird People in American History'' ; New York : Barnes & Noble, 1999 {{ISBN|978-0-7607-6600-2}} * {{En}} Robert L. Gale : ''An Ambrose Bierce Companion'' ; Santa Barbara : Greenwood, 2001 {{ISBN|978-0-313-31130-7}}. * {{En}} Mary Elizabeth Grenander : ''Ambrose Bierce'' ; New York : Twayne Publishers, 1971. * {{En}} Carey McWilliams (1929) : ''Ambrose Bierce: A Biography'' ; Hamden : Archon Books, 1967 {{ISBN|978-1-258-17809-3}}. * {{En}} Roy Morris : ''Ambrose Bierce – Alone in bad company'' ; Oxford : Oxford University Press, 1996 {{ISBN|978-0-517-59646-3}}. * {{En}} Joe Nickell : ''Ambrose Bierce Is Missing and Other Historical Mysteries'' ; Lexington : University Press of Kentucky, 1991 {{ISBN|978-0-8131-1766-9}}. * {{En}} Don Swain : ''The Assassination of Ambrose Bierce: A Love Story'' ; New York : Hippocampus Press, 2016 {{ISBN|978-1-61498-154-1}}. ==Liammoù diavaez== {{Commonscat}} * {{En}} [https://donswaim.com/ ''The Ambrose Bierce Site'']. * {{En}} [http://www.ambrosebierce.org ''The Ambrose Bierce Project'']. * {{En}} [https://archives.nypl.org/search/results?utf8=%E2%9C%93&q=Ambrose+Bierce Dielloù ''The New York Public Library'']. * {{En}} [http://www.historicjournalism.com/ambrose-bierce-1.html Pennadoù kazetennerezh Ambrose Bierce]. * {{En}} [http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=81284 Barzhonegoù Ambrose Bierce]. * {{En}} [https://www.gutenberg.org/ebooks/author/206 ''Project Gutenberg]. * {{En}} [https://www.imdb.com/name/nm0081549/ ''Internet Movie Database'']. * {{En}} [https://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?1960 ''The Internet Speculative Fiction Database'']. * {{En}} [https://librivox.org/author/417?primary_key=417&search_category=author&search_page=1&search_form=get_results&search_order=alpha ''LibriVox'']. * {{En}} [https://standardebooks.org/ebooks/ambrose-bierce ''Standard e-Books'']. * {{Fr}} [https://fr.wikisource.org/wiki/Un_incident_au_pont_d%E2%80%99Owl-Creek ''Un incident au pont d’Owl-Creek'' e Wikisource]. == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Bierce, Ambrose}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1842]] [[Rummad:Marvioù 1914]] [[Rummad:Skrivagnerien SUA]] [[Rummad:Skrivagnerien saoznek]] iyugoml1csxz9wz9i47bfamq79zp0uk 0 180794 2197851 2197832 2026-08-13T20:22:47Z Dakbzh 58931 /* Kevezadegoù */ 2197851 wikitext text/x-wiki [[Restr:Anna_Zatonskih.jpg|right|140px|Hanna Vitaliivna Zatonskih.]] '''Hanna Vitaliivna Zatonskih''', en [[ukraineg]] : '''Ганна Віталіївна Затонських''' ([[Marioupol]], [[RSS Ukraina]], [[URSS]], 17 a viz Gouhere [[1987]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] ukrainat ha [[stadunanat]].<br>Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2017, Mestr Etrebroadel eo abaoe 2004, Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1995, Gourdoner FIDE eo abaoe 2025<ref>{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 318 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Gouhere 2026, 2 306 he renk ''Fonnapl'' ha 2 294 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 537 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Mae 2011. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====  C'hoari a reas ur wezh er rummad e-dan ugent vloaz.  {| class="wikitable" !Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù  |-  |Gouhere 1997||15||{{Polonia}}, [[Żagań]]||8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||10/61||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/9/9bnnb97f-wu20g.html 15th World Girls' Junior Chess Championship :: Żagań 1997 - Olimp Base]</ref>.  |} ==== [[Kampionad ukrainat an echedoù|Kampionad ukrainat (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe e 2001 e [[Kramatorsk]]. ==== Kampionad europat ar Maouezi ====  Kemer a reas perzh div wezh<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/9/9bnnb97f-eurw.html European Women's Individual Chess Championship - Olimp Base]</ref>.  {| class="wikitable" |Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Dregantad efedusted  |-  |Mae 2000||1||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||5/8 (+ 3, = 4, - 1)||-||62,5 |-  |Ebrel 2001||2||{{Polonia}}, [[Varsovia]]||7/11 (+ 4, = 6, - 1)||32/157||63,6 |- |} ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 2006, e 2008, e 2009<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/9/9bnnb97f-usaw.html Women's US Chess Championship - Olimp Base]</ref> hag e 2011. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù  |-  |Even 2004||43||[[New York]]||4/6 (+ 4, = 0, - 2)||66,7||2-3/7 rampo||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2004.html 43rd Women's US Chess championship :: New York, NY 2004 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Here 2007||46||[[Stillwater]]||6,5/9 (+ 5, = 3, - 1)||72,2||2-3/9||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2009.html 46th Women's US Chess championship :: Stillwater, OK 2007- Olimp Base]</ref>. |-  |Here 2009||48||[[Saint Louis]]||8,5/9 (+ 8, = 1, - 0)||94,4||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2010.html 49th Women's US Chess championship :: Saint Louis, MO 2010]</ref>. |-  |Gouhere 2010||49||Saint Louis||7,5/9 (+ 6, = 3, - 0)||83,3||3/10||arem||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2010.html 49th Women's US Chess championship :: Saint Louis, MO 2010]</ref>. |-  |Mae 2013||52||Saint Louis||7,5/9 (+ 7, = 1, - 1)||83,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1978.html 23rd Women's US Chess Championship :: Rochester, NY 1978 - Olimp Base]</ref>. |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kib ukrainat ar C'hleuboù (Maouezi) ==== C'hoari a reas ur wezh.  {| class="wikitable" !Bloaz||Kleub||Tablezenn||Niverenn ar Gevezadeg||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-  |1999||Mriya Grandmaster School Kyiv||1||7||[[Alushta]]||2/4 (+ 1, = 2, - 1)||50||7||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999ua/1999mrgs.html 7th Ukrainian Team Chess Championship: Alushta 1999 - Olimp Base]</ref>. |-  |} ==== Kib europat ar C'hleuboù (Maouezi) ====  C'hoariet he deus eizh gwezh.  {| class="wikitable" !Miz ha bloaz||Tablezenn||Kleub||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-  |Mae – Even 1996||erlec'hierez||Grandmaster School Kyiv||1||{{Yougoslavia}}, [[Smederevska Palanka]]||2/2 (+ 2, = 0, - 0)||100||-||5||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996b/1996gsky.html 1st European Chess Club Cup (women): Smederevska Palanka 1996 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Even 1997||4||Grandmaster School Kyiv||2||{{Kroatia}}, [[Rijeka]]||2/3 (+ 1, = 2, - 0)||66,7||-||3||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1997b/1997gsky.html 2nd European Chess Club Cup (women): Rijeka 1997 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Even 1998||3||Grandmaster School Kyiv||3||{{Alamagn}}, [[Wuppertal]]||3/6 (+ 1, = 4, - 1)||50||-||2||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998b/1998gsky.html 3rd European Chess Club Cup (women): Wuppertal 1998 - Olimp Base]</ref>.   |-  |Even – Gouhere 1999||1|||Grandmaster School Kyiv||4||{{Slovenia}}, [[Nova Gorica]]||3,5/7 (+ 3, = 1, - 3)||50||7||3||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999b/1999gsky.html 4th European Chess Club Cup (women): Nova Gorica 1999 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Gwengolo 2000||1||DANKO-Donbass Donetsk||5||{{Alamagn}}, [[Halle (Saale)|Halle]]||2/5 (+ 2, = 0, - 3)||40||9||3||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000b/2000dndn.html 5th European Chess Club Cup (women): Halle 2000 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Here 2008||2||EPAM Systems Minsk||13||{{Gres}}, [[Kallithea]]||3,5/6 (+ 5, = 2, - 0)||58,3||7||6||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2008b/2008epam.html 13th European Chess Club Cup (women): Kallithea 2008 - Olimp Base]</ref>.   |-  |Gwengolo – Here 2011||2||AEM-Luxten Timişoara||16||{{Slovenia}}, [[Rogaška Slatina]]||4/7 (+ 2, = 4, - 1)||57,1||6||2||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2011b/2011alti.html16th European Chess Club Cup (women): Rogaška Slatina 2011 - Olimp Base]</ref>.   |-  |} ==== Kampionad europat ar Maouezi ==== C'hoari a reas div wezh e skipailh Ukraina.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn ar c'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-  |Du – Kerzu 1999||2||3||{{Jorjia}}, [[Batoumi]]||5,5/7 (+ 4, = 3, - 0)||78,6||3||arem||4||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1999u/1999ukr.html 3rd European Team Chess Championship (women): Batumi 1999 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Du 2001||2||4||{{Spagn}}, [[León (Spagn)|León]]||3/6 (+ 3, = 0, - 3)||50||17||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2001u/2001ukr.html 4th European Team Chess Championship (women): Leon 2001 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kib sinaat ar C'hleuboù ====  C'hoariet he deus teir gwezh. {| class="wikitable" |Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Tablezenn||Kleub||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-   |2005||1||4||Shenzhen Shirble||[[Jinan]], [[Wuxi]], [[Jiapu]]||4/6 (+ 2, = 4, - 0)||66,7||12||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2005qn/2005shzh.html 2005 Torch Real Estate Chinese Chess League - Olimp Base]</ref>. |-  |2016||12||10||Shanghai Jianqiao University||meur a hini||2/4 (+ 1, = 2, - 1)||50||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2016qn/2016shgh.html 2016 Yingmei Cup Chinese Chess League - Olimp Base]</ref>. |-  |2017||13||6||Hangzhou Bank||meur a hini||1,5/4 (+ 0, = 3, - 1)||37,5||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2017qn/2017hgzh.html 2017 Yingmei Cup Chinese Chess League - Olimp Base]</ref>. |- |}  ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet he deus div wezh e skipailh [[Ukraina]] ha c'hwec'h gwezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable"  !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-  |2000||2||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||7/11 (+ 7, = 4, - 2)||63,6||9||-||4||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2000w/2000ukr.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>. |- |2002||3||35||{{Slovenia}}, [[Bled]]||3,5/7 (+2, =3, -2)||50||-||-||6||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2002w/2002ukr.html 35th Chess Olympiad (women): Bled 2002 – Olimp Base]</ref>.  |- |2004||3||36||{{Spagn}}, [[Calvià]]||9,5/14 (+7, =5, -2)||67,9||10||-||2||argant||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2004w/2004usa.html 36th Chess Olympiad (women): Calvià 2004 – Olimp Base]</ref>.  |- |2006||1||37||{{Italia}}, [[Torino]]||5/11 (+2, =6, -3)||45,5||59||-||4||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2006w/2006usa.html 37th Chess Olympiad (women): Turin 2006 – Olimp Base]</ref>.  |- |2008||2||38||{{Alamagn}} [[Dresden]]||8/10 (+6, =4, -0)||80||1||aour||3||arem||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2008w/2008usa.html 38th Chess Olympiad (women): Dresden 2008 – Olimp Base]</ref>. |- |2010||2||39||{{Rusia}} [[Khanty-Mansiysk]]||6,5/10 (+4,=5,-1)||65||4||-||5||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2010w/2010usa.html 39th Chess Olympiad (women): Khanty-Mansiysk 2010 – Olimp Base]</ref>.  |- |2012||1||40||{{Turkia}}[[Istanbul]]||6,5/10 (+6, =1, -3)||65||20||-||10||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2012w/2012usa.html 40th Chess Olympiad (women): Istanbul 2012 – Olimp Base]</ref>. |- |2014||2||41||{{Norvegia}} [[Tromsø]]||7,5/10 (+6, =3, -1)||75||9||-||8||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2014w/2014usa.html 41st Chess Olympiad (women): Tromsø 2014 – Olimp Base]</ref>. |- |} ==== Kampionad bedel (Maouezi) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-  |1999||2||2||{{Sina}} Ningbo||2/7 (+ 0, = 4, - 3)||28,6||9||-||8||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2009v/2009usa.html World Team Chess Championship (women): 2009 - Olimp Base]</ref>. |-  |2013||1||4||{{Kazakstan}} Astana||4/7 (+ 1, = 6, - 0)||31,3||8||-||6||-||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2013v/2013usa.html 4th World Team Chess Championship (women): Astana 2013 - Olimp Base]</ref>.  |-  |2017||1||6||{{Rusia}} Khanty-Mansiysk||4/7 (+ 1, = 6, - 0)||57,1||2||-||7||argant||<ref>{{en}} [https://www.olimpbase.org/2017v/2017usa.html 6th World Team Chess Championship (women): Khanty-Mansiysk 2017 - Olimp Base]</ref>.   |-  |} {{EloChart|Q14101572}} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/14101572 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/player/50074 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_Zatonskih He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Zatonskih, Hanna}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1987]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù ukrainat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] n76kplrkg73exzh5v5xwctqchj4wtfr 1 180862 2197842 2197747 2026-08-13T12:05:51Z Huñvreüs 54570 /* Titl ar bajenn */ Respont 2197842 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) qq9kp2l1avrh0pc69bj0tq0stt8i384 2197843 2197842 2026-08-13T12:06:50Z Huñvreüs 54570 /* Titl ar bajenn */ ++ 2197843 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) 85j9st1ygahqdbu104ecyds9ieg7y0m 2197847 2197843 2026-08-13T14:47:54Z Ch. Rogel 46 Ober an diforc’h etre amzalc’h hag estoue 2197847 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) twgd6dpy6pdapc2jbguz8w3xu098u2g 2197848 2197847 2026-08-13T15:30:33Z Huñvreüs 54570 /* Titl ar bajenn */ Respont 2197848 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) :Kinniget eo bet ar ger-mañ da dalvezout ''dépendance '''à une substance'''''. Evel {{implijer|Ar choler}}, ne welan ket ster ar pennad-mañ e termenadur geriadur Preder. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 15:30 (UTC) 5ed1i1tkp9tqtk5fmry415c8cyau8bg 2197858 2197848 2026-08-13T21:34:31Z Ch. Rogel 46 /* Titl ar bajenn */ Respont 2197858 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) :Kinniget eo bet ar ger-mañ da dalvezout ''dépendance '''à une substance'''''. Evel {{implijer|Ar choler}}, ne welan ket ster ar pennad-mañ e termenadur geriadur Preder. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 15:30 (UTC) ::Gant Preder eo meneget ur ster strizh ha dres evel em eus aozet ar pennad : ::Sell ouzh https://porched.preder.net/index.php/geriadur/br/klask?q=estoue&lang=br&t=title ::Preder = geriadur kevlinenn<br> ::'''addiction ◊ addiction ◊ estoue g.''' ''― Geriadur ar vezekniezh'' ::Kaezhiadezh, eleze sujadur d'ur gwezher kimiek, o naouiñ dre ar youl distourmus d'e gemer e-maez a bep amkan mezegel ; un teskad termenoù damheñvelster a arverer hervez natur ar gwezher ebarzhet er bevedeg : ''drammgaezhiadezh, drammestoue, gwezherestoue,liaestoue, kimiestoue'' (sl.  '''''accoutumance, assuétude, chimiodépendance, dépendance, pharmaco-dépendance, toxicomanie''''') ; notomp e vez astennet arver ''addiction'' da sujadurioù all, evel ar c'hoari, ar greadoù revel, h.a. ::Ha kudenn ebet evit sevel ur pennad « amzalc’h « a vo gouestlaet d’ar ster pennañ : bezañ dindan dalc’h an dud, ar broioù, an darvoudoù… [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 21:34 (UTC) 78nn42f7g1ev6j3h2kloe4oryrdym2f 2197861 2197858 2026-08-14T07:35:20Z Huñvreüs 54570 /* Titl ar bajenn */ Respont 2197861 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) :Kinniget eo bet ar ger-mañ da dalvezout ''dépendance '''à une substance'''''. Evel {{implijer|Ar choler}}, ne welan ket ster ar pennad-mañ e termenadur geriadur Preder. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 15:30 (UTC) ::Gant Preder eo meneget ur ster strizh ha dres evel em eus aozet ar pennad : ::Sell ouzh https://porched.preder.net/index.php/geriadur/br/klask?q=estoue&lang=br&t=title ::Preder = geriadur kevlinenn<br> ::'''addiction ◊ addiction ◊ estoue g.''' ''― Geriadur ar vezekniezh'' ::Kaezhiadezh, eleze sujadur d'ur gwezher kimiek, o naouiñ dre ar youl distourmus d'e gemer e-maez a bep amkan mezegel ; un teskad termenoù damheñvelster a arverer hervez natur ar gwezher ebarzhet er bevedeg : ''drammgaezhiadezh, drammestoue, gwezherestoue,liaestoue, kimiestoue'' (sl.  '''''accoutumance, assuétude, chimiodépendance, dépendance, pharmaco-dépendance, toxicomanie''''') ; notomp e vez astennet arver ''addiction'' da sujadurioù all, evel ar c'hoari, ar greadoù revel, h.a. ::Ha kudenn ebet evit sevel ur pennad « amzalc’h « a vo gouestlaet d’ar ster pennañ : bezañ dindan dalc’h an dud, ar broioù, an darvoudoù… [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 21:34 (UTC) :::Gant Preder ez eus meneget ur ster strizh ha n’eo ket hini ar pennad e seurt ebet. Splann er bajenn-mañ e ra dave ar ger ''estoue'' eus un ezhomm eus un dramm, a-hend-all ez eus ''amzalc’h'' ha gerioù deveret. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 07:35 (UTC) ntr442rgg2m4r64wec8zi6smcsup4s4 2197863 2197861 2026-08-14T09:00:45Z Huñvreüs 54570 /* Titl ar bajenn */ Respont 2197863 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) :Kinniget eo bet ar ger-mañ da dalvezout ''dépendance '''à une substance'''''. Evel {{implijer|Ar choler}}, ne welan ket ster ar pennad-mañ e termenadur geriadur Preder. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 15:30 (UTC) ::Gant Preder eo meneget ur ster strizh ha dres evel em eus aozet ar pennad : ::Sell ouzh https://porched.preder.net/index.php/geriadur/br/klask?q=estoue&lang=br&t=title ::Preder = geriadur kevlinenn<br> ::'''addiction ◊ addiction ◊ estoue g.''' ''― Geriadur ar vezekniezh'' ::Kaezhiadezh, eleze sujadur d'ur gwezher kimiek, o naouiñ dre ar youl distourmus d'e gemer e-maez a bep amkan mezegel ; un teskad termenoù damheñvelster a arverer hervez natur ar gwezher ebarzhet er bevedeg : ''drammgaezhiadezh, drammestoue, gwezherestoue,liaestoue, kimiestoue'' (sl.  '''''accoutumance, assuétude, chimiodépendance, dépendance, pharmaco-dépendance, toxicomanie''''') ; notomp e vez astennet arver ''addiction'' da sujadurioù all, evel ar c'hoari, ar greadoù revel, h.a. ::Ha kudenn ebet evit sevel ur pennad « amzalc’h « a vo gouestlaet d’ar ster pennañ : bezañ dindan dalc’h an dud, ar broioù, an darvoudoù… [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 21:34 (UTC) :::Gant Preder ez eus meneget ur ster strizh ha n’eo ket hini ar pennad e seurt ebet. Splann er bajenn-mañ e ra dave ar ger ''estoue'' eus un ezhomm eus un dramm, a-hend-all ez eus ''amzalc’h'' ha gerioù deveret. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 07:35 (UTC) ::::⇒ [[Wikipedia:Goulenn adenvel]]. Paouez a ran gant ar "gaozeadenn"-mañ, tud all zo er wiki. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 09:00 (UTC) 0kauk7aufqzf94hdmykeulqxtgi9wih 2197864 2197863 2026-08-14T09:01:56Z Huñvreüs 54570 liamm 2197864 wikitext text/x-wiki == Titl ar bajenn == Anavezout a ran ar ger ''estoue'' gant ster un ezhomm eus un dramm. Implijet eo e ster ar pennad ivez? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 15:59 (UTC) :Er § Termenadurezh, ''saviad e-lec'h m'emañ un den hag a zo en abeg da zivizoù pe trubuilhoù a bep seurt, dic'houest da ren ur vuhez pemdeziek hep emellout tredeourien'' = '''amzalc'h''' e geriadur Ménard /''dépendance'', ≠ estoue = ''addiction''. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Eost 2026 da 16:26 (UTC) ::Alioù all zo araok adenvel? {{ping|Llydawr|Kestenn}} marteze? {{ping|Ch. Rogel}} ivez evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 12:05 (UTC) Ne welan ket perak e vefe da adenvel. Un diforc’h rik a zo d’ober etre «amzalc’h », termen jenerek evit pep seurt a zalc’h politikel, sokial hag all hag an « estoue » a zo bet kinniget gant ur mezeg (Preder) evit an implijoù arbennik. Ret e vo krouiñ ar pennad « amzalc’h » ha lezel "estoue ». Gwelloc’h eo kaout pennadoù o zachenn strishañ m’eo posubl (gwazh-a-se evit ar wiki galleg a ra dans « dépendance" hag "dépendance (autonomie) ». Un tmmmig fentus, neketa ? --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 14:47 (UTC) :Kinniget eo bet ar ger-mañ da dalvezout ''dépendance '''à une substance'''''. Evel {{implijer|Ar choler}}, ne welan ket ster ar pennad-mañ e termenadur geriadur Preder. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 15:30 (UTC) ::Gant Preder eo meneget ur ster strizh ha dres evel em eus aozet ar pennad : ::Sell ouzh https://porched.preder.net/index.php/geriadur/br/klask?q=estoue&lang=br&t=title ::Preder = geriadur kevlinenn<br> ::'''addiction ◊ addiction ◊ estoue g.''' ''― Geriadur ar vezekniezh'' ::Kaezhiadezh, eleze sujadur d'ur gwezher kimiek, o naouiñ dre ar youl distourmus d'e gemer e-maez a bep amkan mezegel ; un teskad termenoù damheñvelster a arverer hervez natur ar gwezher ebarzhet er bevedeg : ''drammgaezhiadezh, drammestoue, gwezherestoue,liaestoue, kimiestoue'' (sl.  '''''accoutumance, assuétude, chimiodépendance, dépendance, pharmaco-dépendance, toxicomanie''''') ; notomp e vez astennet arver ''addiction'' da sujadurioù all, evel ar c'hoari, ar greadoù revel, h.a. ::Ha kudenn ebet evit sevel ur pennad « amzalc’h « a vo gouestlaet d’ar ster pennañ : bezañ dindan dalc’h an dud, ar broioù, an darvoudoù… [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 13 Eost 2026 da 21:34 (UTC) :::Gant Preder ez eus meneget ur ster strizh ha n’eo ket hini ar pennad e seurt ebet. Splann er bajenn-mañ e ra dave ar ger ''estoue'' eus un ezhomm eus un dramm, a-hend-all ez eus ''amzalc’h'' ha gerioù deveret. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 07:35 (UTC) ::::⇒ [[Wikipedia:Goulenn adenvel#Estoue_da_adenvel_Amzalc'h|Goulenn adenvel]]. Paouez a ran gant ar "gaozeadenn"-mañ, tud all zo er wiki. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 14 Eost 2026 da 09:00 (UTC) ruaunesmwgktdbv64l4i117wg5688m1 0 180867 2197850 2026-08-13T18:41:54Z Dishual 612 Lañsig 2197850 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''George Monck, 1añ dug Albemarle''', ganet d'ar [[6 a viz Kerzu]] [[1608]] hag aet da Anaon d'an [[3 a viz Genver]] [[1670]], a oa ur soudard a-vicher a orin eus [[Devon]] hag a ao bet o stourm a-bep tu e-kerzh [[Brezelioù an Teir Rouantelezh]]. Ezel hollbouezus eus ar [[Commonwealth eus Bro-Saoz|C'hommonwealth]], e harp a voe diazez evit ar Restaorasion Stuart e 1660 pa voe lakaet [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charlez II]]. {{DEFAULTSORT:Albemarle, George Monck, 1st Duke of}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1608]] [[Rummad:Marvioù 1670]] [[Rummad:Soudarded Bro-Saoz]] [[Rummad:Tud eus Devon]] [[Rummad:Duged Albemarle]] 4pojll7wlrb2w6pg8ms8h023cv0wmh9 2197852 2197850 2026-08-13T20:37:08Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[George Monck, 1añ dug Albemarle]] da [[George Monck]] 2197850 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''George Monck, 1añ dug Albemarle''', ganet d'ar [[6 a viz Kerzu]] [[1608]] hag aet da Anaon d'an [[3 a viz Genver]] [[1670]], a oa ur soudard a-vicher a orin eus [[Devon]] hag a ao bet o stourm a-bep tu e-kerzh [[Brezelioù an Teir Rouantelezh]]. Ezel hollbouezus eus ar [[Commonwealth eus Bro-Saoz|C'hommonwealth]], e harp a voe diazez evit ar Restaorasion Stuart e 1660 pa voe lakaet [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charlez II]]. {{DEFAULTSORT:Albemarle, George Monck, 1st Duke of}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1608]] [[Rummad:Marvioù 1670]] [[Rummad:Soudarded Bro-Saoz]] [[Rummad:Tud eus Devon]] [[Rummad:Duged Albemarle]] 4pojll7wlrb2w6pg8ms8h023cv0wmh9 0 180868 2197853 2026-08-13T20:37:09Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[George Monck, 1añ dug Albemarle]] da [[George Monck]] 2197853 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[George Monck]] ommyxz9e8gds0qul0jxvdhs0c2aajvz 0 180869 2197857 2026-08-13T21:23:08Z Ch. Rogel 46 Boulc'hadur 2197857 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Pierre Taupin'', ganet d’an 31 viz Meurzh 1753, e Omméel ([[Gouffern en Auge|Gouffern-en-Auge]], hiziv), ha marvet d’an 10 a viz 1800, e [[Treglañviz]], a voe , aet da dorfedour evit en em veñjiñ pa voe bet kondaonet d’ar marv e wreg, [[Ursule Thierrier]]. E-doug an [[Trede Chouanerezh]] e kemeras perzh e penn ur bagad Chouaned e [[Bro-Dreger]].<br> [[Restr:Plaque commémorant l'éxecution d'Ursule Taupin sur la place du Martray.jpg|vignette|287x287px|kreiz|Plakenn-enor e-tal lec’h lazhadenn Ursule Thierrier-Taupin.]] == Buhez == [[Mestr-a-di]] eskob Treger e voe ''Pierre Taupin'', pa erruas an Dispac’h gall. Dimezet e oa ha 5 krouadur a oa ganet diwar e wreg, Marie Ursule Thierrier hag hounnezh a zalc’he ur c’henwerzh [[likor]]ioù war plasenn iliz-veur [[Landreger]].<br> Pa voe kaoz eus lakaat ar veleien da vezañ keodeded ordinal e tivizas Aotrou’n’Eskob, [[Augustin René Louis Le Mintier]], mont d'en em repuiñ e [[Jerzenez]] e miz C’hwevrer 1791 hag e c'houlennas ouzh ''Pierre Taupin'' mont asamblez gantañ.<br> Tri bloaz goude e voe flatret Ursule Thierrier evit bezañ roet bod en he zi da zaou [[beleg didou|veleg didou]], ar pezh a lakaas anezhi da vezañ kondaonet dar marv, ken e voe guilhotinet dirak he zi d’an 4 a viz Mae 1794. Ha dibourvezez e oa-hi hag he bugale, pa oa bet seizet holl vadoù ar familh diwar abeg [[divroerezh]] an tad.<br> Pa voe kavet korf marv prezidant [[lez-varn an Dispac’h]], Charles Le Roux-Chef-du-Bois, goude bezañ bet kontellataet en e wele, d’an 30 a viz Mae 1796, e soñjas diouzhtu an holl e oa deuet d’ar vro en-dro ''Pierre Taupin'' ha lazhet barner e wreg gantañ. Harzhet e Landreger, un nebeud sizhunvezioù goude, e voe kondaonet e [[Sant-Brieg]], d’an 22 a viz Kerzu 1797, d'ar [[galeoù]] er [[Gwiana c'hall]]<ref>Hervez danevell Georges Lenôtre e veajas war ul lestr dreistkarget gant daou gantad beleien ha taget gant ar Saozon.</ref>. Kavout a reas ur [[kanod|c’hanod]] evit achapiñ diouzh [[Sinnamary]], asamblez gant 12 den ha goude bezañ bet graet [[peñse]] e voent degemeret gant [[Amerindianed Gwiana c'hall|Amerindianed]] e kreiz ar c’hoadeier. Ac’hann ez eas da [[Londrez]], hag e zeuas a-benn da mont da Landreger en-dro. E diwezh ar bloavezh 1798 e adkrogas emsavadeg ar Chouaned e Bro-Dreger ha ken bras a oa bet brud e dorfed enep an aotrounezhioù ma voe goulennet outañ mont e penn Chouanted ar bastell-vro. [[Restr:Pédernec. Chapelle Saint Hervé.jpg|vignette|Chapelle Saint-Hervé du Menez-Bré|280x280px]] == Levrlennadurezh == * [[Georges Lenôtre]], ‘’Bleus, Blancs, Rouges’’, 1912. * Hervé Pommeret, « La Troisième Chouannerie ». E-barzh ''Mémoires de la Société d’Émulation des Côtes du Nord'', 1955. * Nicolas de Beauregard et Sareph, ''Danevell-Destins trégorrois'', Coop Breizh, 2018. {{ISBN|9782843468421}} * Alain Tanguy, « Pierre Taupin ou la vengeance d’un Breton éploré ». E-barzh ‘’Le Télégramme’’, 12 Gouere 2026. == Pennadoù nes == * [[Eskopti Treger]] * [[Landreger]] * [[Trede Chouanerezh]] * [[Ursule Thierrier]] == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Trede Chouanerezh]] i06w4dil8ueyqnoe2xx0l7cgfl3p69m 2197865 2197857 2026-08-14T10:15:28Z Ar choler 52661 2197865 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Pierre Taupin''', ganet d’an 31 viz Meurzh [[1753]] en Omméel ([[Gouffern en Auge|Gouffern-en-Auge]] hiziv), ha marvet d’an 10 a viz [[1800]] e [[Treglañviz]], a yeas da dorfedour evit kaout e zial pa voe bet kondaonet e wreg [[Ursule Thierrier]] d’ar marv. E-doug an [[Trede Chouanerezh]] e kemeras perzh e penn ur bagad Chouaned e [[Bro-Dreger]]. <gallery mode="packed" heights="150px">Plaque commémorant l'éxecution d'Ursule Taupin sur la place du Martray.jpg|Plakenn e koun da Ursule Thierrier-Taupin e Landreger</gallery> == Buhez == [[Mestr-a-di]] [[eskob]] [[Eskopti Treger|Treger]] e oa Pierre Taupin pa erruas an [[Dispac'h Gall]]. Dimezet e oa ha 5 krouadur a oa bet ganet gant e wreg, Marie Ursule Thierrier ; hounnezh a zalc’he ur c’henwerzh [[likor]]ioù war plasenn iliz-veur [[Landreger]].<br> Pa voe kaoz eus lakaat ar veleien da vezañ keodediz ordinal e tivizas an eskob, [[Augustin René Louis Le Mintier]] mont d'en em repuiñ e [[Jerzenez]] e miz C’hwevrer [[1791]] hag e c'houlennas digant Pierre Taupin mont asamblez gantañ.<br> Tri bloaz goude e voe flatret Ursule Thierrier evit bezañ roet bod en he zi da zaou [[beleg didou|veleg didou]], ar pezh a lakaas anezhi da vezañ kondaonet da'r marv, ken e voe dibennet dirak he zi d’ar 4 a viz Mae [[1794]]. Ha dibourvezez e oa-hi hag he bugale, pa oa bet seziset holl vadoù ar familh diwar abeg [[divroerezh]] an tad. D’an 30 a viz Mae [[1796]], pa voe kavet korf-marv prezidant [[lez-varn an Dispac’h]], Charles Le Roux-Chef-du-Bois, goude bezañ bet kontellet en e wele, e soñjas diouzhtu an holl e oa distroet Pierre Taupin d’ar vro, ha lazhet barner e wreg gantañ. Harzet e Landreger un nebeud sizhunvezioù goude, e voe kondaonet e [[Sant-Brieg]] d’an 22 a viz Kerzu [[1797]] d'ar [[galeoù]] e [[Gwiana c'hall]]<ref>Hervez danevell Georges Lenôtre e veajas war ul lestr dreistkarget gant daou gantad beleien ha taget gant ar Saozon.</ref>. Kavout a reas ur [[kanod|c’hanod]] evit achapiñ diouzh [[Sinnamary]] asambles gant 12 den, ha goude bezañ bet graet [[peñse]] e voent degemeret gant [[Amerindianed Gwiana c'hall|Amerindianed]] e kreiz ar c’hoadeier. Ac’hann ez eas da [[Londrez]], hag e teuas a-benn da vont da Landreger en-dro. E diwezh ar bloavezh [[1798]] e adkrogas emsavadeg ar Chouaned e Treger ha ken bras a oa bet brud e dorfed enep an aotrounezhioù ma voe goulennet digantañ mont e penn Chouanted ar bastell-vro. <gallery mode="packed" heights="150px">Pédernec. Chapelle Saint Hervé.jpg|Chapel Sant-Herve- Menez-Bre</gallery> == Levrlennadur == * [[Georges Lenôtre]], ‘’Bleus, Blancs, Rouges’’, 1912. * Hervé Pommeret, « La Troisième Chouannerie ». E-barzh ''Mémoires de la Société d’Émulation des Côtes du Nord'', 1955. * Nicolas de Beauregard et Sareph, ''Danevell-Destins trégorrois'', Coop Breizh, 2018. {{ISBN|9782843468421}} * Alain Tanguy, « Pierre Taupin ou la vengeance d’un Breton éploré ». E-barzh ‘’Le Télégramme’’, 12 Gouere 2026. == Pennadoù nes == * [[Eskopti Treger]] * [[Landreger]] * [[Trede Chouanerezh]] * [[Ursule Thierrier]] == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Trede Chouanerezh]] tv895fgh2gwl6lf9svgjugbt1hzkgml