The Beatles

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="br">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>brwiki</dbname>
    <base>https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Dibar</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Kaozeal</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Implijer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Kaozeadenn Implijer</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Kaozeadenn Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Restr</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Kaozeadenn Restr</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Kaozeadenn MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Patrom</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Kaozeadenn Patrom</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Skoazell</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Kaozeadenn Skoazell</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Rummad</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kaozeadenn Rummad</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulenn</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Kaozeadenn modulenn</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>The Beatles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7388</id>
    <revision>
      <id>2199437</id>
      <parentid>2197464</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>424</id>
      </contributor>
      <comment>Lamet kuit eo bet ar restr ''TrailerUSHelp.jpg'' peogwir eo bet diverket diwar Commons gant Infrogmation evit an abeg-mañ: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:The Beatles Trailer USHelp.jpg|]]</comment>
      <origin>2199437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81757" sha1="a4fzt1k9qua629qgdncye709i6pmr8p" xml:space="preserve">{{Infobox Sonerezh (arzour)
 | karta           = strollad
 | anv             = [[Restr:Beatles logo.svg|125px]]
 | alias           = The Fab Four&lt;br&gt;The Threetles
 | skeudenn        = [[Restr:The Fabs.JPG|250px|Ar Beatles oc'h erruout e New York e miz C'hwevrer 1964. En nec'h : John Lennon ha Paul McCartney. En traoñ : George Harrison ha Ringo Starr.]]
 | alc'hwez        = Ar Beatles oc'h erruout e New York e miz C'hwevrer 1964.&lt;br&gt;En nec'h : [[John Lennon]] ha [[Paul McCartney]].&lt;br&gt;En traoñ : [[George Harrison]] ha [[Ringo Starr]].
 | logo            = 
 | bro orin        = {{Rouantelezh Unanet}}
 | bloavezhioù     = Eus [[1960]] da [[1970]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(bodet etre 1994 ha 1996)&lt;/small&gt;
 | doare           = [[Sonerezh rock|Rock]], [[pop rock]], [[rock 'n' roll]], [[Folk rock]], [[Sonerezh akoustek|Rock akoustek]], [[Rock psikedelek]], [[Pop barok]], [[Pop]], [[Acid rock]], [[Hard rock]], [[Blues rock]], [[Folk psikedelek]]&lt;br&gt;hag ouzhpenn.
 | label           = [[Apple Records]], [[Parlophone]], [[Capitol Records|Capitol]]
 | izili           = [[John Lennon]]&lt;br&gt;[[Paul McCartney]]&lt;br&gt; [[George Harrison]]&lt;br&gt; [[Ringo Starr]]
 | izili bet       = [[Pete Best]]&lt;br&gt; [[Stuart Sutcliffe]]
 | endro           = [[Neil Aspinall]]&lt;br&gt;[[Geoff Emerick]]&lt;br&gt; [[Brian Epstein]]&lt;br&gt;[[Mal Evans]]&lt;br&gt;[[Astrid Kirchherr]]&lt;br&gt;George Martin&lt;br&gt;[[Jimmy Nicol]]&lt;br&gt;[[Yoko Ono]]&lt;br&gt;[[Billy Preston]]&lt;br&gt;[[Pete Shotton]]&lt;br&gt;[[Derek Taylor]]&lt;br&gt;[[Klaus Voormann]]
 | lec'hienn       = [http://www.thebeatles.com/ www.thebeatles.com]
}}
'''The Beatles''' a oa ur strollad sonerien [[sonerezh pop|pop]] ha [[sonerezh rock|rock]] eus [[Liverpool]] ([[Breizh-Veur]]). Meur a rekord gwerzhañ [[pladenn]]où en doa tapet ha renket e oa bet da gentañ e rolloù an ''hitoù'' ouzhpenn 50 gwech (20 gwech er [[Stadoù-Unanet]]). Lod a lavar e oa bet ar fed pouezusañ e sonerezh an 20vet kantved. Hervez embanner pladennoù EMI records e vije bet gwerzhet 1 miliard a bladennoù ganto d'an nebeutañ. Sellet ouzh : [http://www.guinnessworldrecords.com/gwr5/content_pages/record.asp?recordid=50910].&lt;br&gt;
Ar c'hanaouennoù savet gant ar Beatles a ziskouez meur a zoare seniñ : [[kanaouenn a-boz|kanaouennoù a-boz]], [[blues]], [[heavy metal]], [[reggae]], [[sonerezh psikedelek]]. Digoret o doa an hent evit sonerezhioù nevez.

Ar strollad, lesanvet &quot;The Fab Four&quot; (ar Pevar Dreist), a oa e izili '''[[John Lennon]]''' ([[1940]] - [[1980]]), (James) '''[[Paul McCartney]]''' (° [[1942]]), '''[[George Harrison]]''' ([[1943]] - [[2001]]) ha '''[[Ringo Starr]]''' (Richard Starkey, bet ganet e [[1940]]). Gant Lennon ha McCartney e oa bet savet an darn vrasañ eus ar c'hanaouennoù ; un nebeud reoù all a oa bet savet gant Harrison ha Starr (''Don't Pass Me by'' hag ''Octopus's Garden'').

Evel produer er bloavezhioù kentañ, [[George Martin (sonaozour)|George Martin]] ([[1926]]-[[2016]]) en doa harpet anezho evit ober berzh. Ul levezon vras en doa bet war emdroadur o doare seniñ.

== Istor ==
=== 1956-1963 : krouidigezh ar strollad ===
==== Bloavezhioù kentañ ====
{{Boest bomm|quote=Netra 'neus touchet ac'hanon betek an deiz 'moa klevet Elvis.&lt;br&gt;Panevet Elvis ne vije ket bet eus ar Beatles.|author=John Lennon|source={{en}} The Beatles 2000, p. 41.}}
E miz Du 1956 e aoz [[John Lennon]], c'hwezek vloaz, ur strollad skiffle gant mignoned eus e lise e [[Liverpool]]. Anv kentañ ar strollad a voe ''Blackjacks'' a-raok bezañ cheñchet da ''the Quarrymen'' p'o doa kavet e oa ur strollad all oc'h implijet an anv Blackjack. [[Paul McCartney]], pemzek vloaz, az a e-barzh ar strollad e 1957 evel gitarour-ritm. Pedet e voe [[George Harrison]], pemzek vloaz, da sellet ouzh ar strollad e 1958 gant McCartney. Goude ma oa disfizius Lennon diwar-benn Harrison, kar re yaouank e oa hervezañ, eo pedet da seniñ ganto un nebeud mizioù goude evel gitaour-rener.

E miz Genver 1959 e oa aet mignoned Lennon kuit eus ar strollad ha kendelc'her a ra an tri gitarour da seniñ gwezh ha gwezh all pa gavont un tabouliner. Kendrec'het eo ur mignon da Lennon, [[Stuart Sutcliffe]] da brenañ ur [[gitar-boud]] ha da seniñ er strollad adalek 1960. Hennezh a ginnig cheñch an anv da v''Beatals'' en enor da [[Buddy Holly]] ha [[the Crickets]]. Implijet a reont an anv-se betek miz Mae ma cheñchont o anv da ''Silver Beetles'' a-raok un dro da [[Bro-Skos|Vro-Skos]] evel strollad sikour ar c'haner [[Johny Gentle]]. E-pad an hañv e cheñchont o anv da ''Silver Beatles'' ha buan da v''Beatles'' da c'houde.

En hañv 1960 int sikouret gant [[Allan Williams]] da vont da seniñ e-barzh e [[Hamburg]]. Emezelañ a reont [[Pete Best]] da seniñ ganto ha mont a reont da [[Alamagn]] da chom tri miz hanter. Degemeret int gant [[Bruno Koschmider]] en doa treuzfurmet strip-kluboù e salioù-koñsertoù ha lojet eo ar strollad en unan anezho. Met seniñ a reont en ur c'hlub all, a-enep d'o c'hevrat ha skarzhet int gant Koschmider az a betek gwerzhañ Harrison d'ar polis dre m'en doa livet gevier war e oad : re yaouank e oa da labourat. Skarzhet eo Harrison eus Alamagn a-raok McCartney ha Best, harzet gant ar polis diwar intrudu Koschmider peogwir o dije plantet tan en ur stevell. Distreiñ a ra Lennon da [[Bro-Saoz|Vro-Saoz]] e miz Kerzu tra ma chom Sutcliffe pelloc'h gant [[Astrid Kirchherr]], e zanvez-pried, he doa kemeret fotoioù kentañ ar strollad.

E-pad an daou vloaz da heul ez eont da seniñ da Hamburg meur a wezh hag eno e troc'hont o blev gant ar stil ''exi'' diwar intrudu Kirchherr, ur stil a vezo o merk e-pad ar bloavezhioù kentañ. Sutcliffe az a kuit eus ar strollad e 1961 d'ober studioù arzoù en Alamagn hag adkemeret eo ar gitar-boud gant McCartney. Sinañ a reont gant [[Polydor Records]] da vezañ strollad-dreñv [[Tony Sheridan]] e 1962. Seniñ a reont aliesoc'h e-barzh e Liverpool, dreist-holl e [[The Cavern Club]] e-lec'h ma reont anaoudegezh gant [[Brian Epstein]] a vezo o manager.

==== Kevrat gant EMI ====
[[Restr:Brian Epstein 1965.jpg|thumb|dehou|Brian Epstein e 1965]]
A-hed ar bloaz 1962 e klask Epstein dieubiñ ar strollad diouzh e gevradoù, dreist-holl en Alamagn. Distreiñ a reont di e miz Ebrel ha kelaouet int gant Kirchherr e oa marvet Sutcliff an deiz a-raok gant ur c'holl-gwad empenn. E-keit-se ez a Epstein e darempred gant labeloù da enrollañ ur bladenn. Nac'het int gant [[Decca Records]], a lavar eo &quot;echu gant ar strolladoù gitaroù&quot;. Tri miz da c'houde int kevratet gant [[George Martin (sonaozour)|George Martin]] e-barzh e label [[Parlophone]], gant [[EMI]].

D'ar 6 a viz Even 1962 e talc'hont o frantad-enrollañ kentañ e [[Studio Abbey Road|studio EMI]] e-barzh e [[Londrez]]. Martin a glemm raktal da Epstein diwar-benn c'hoari Best gant an taboulinoù, o kinnig goprañ un tabouliner-studio e plas. Choaz a ra ar strollad erlec'hiañ anezhañ gant [[Ringo Starr]], az a kuit eus ar strollad [[Rory Storm and the Hurricanes]], e miz Eost. Start eo bet d'ar publik degemer ar cheñchamant-se, mont a reont betek huchal &quot;''Pete is Best''&quot; (ur c'hoari ger gant ''Best'' a dalvez &quot;an hini gwellañ) ha skeiñ gant Harrison er c'hCavern Club. Met delc'her a ra start ar strollad gant ar choaz-se dre m'anavezont Starr abaoe pell, dre ma vezont plijet gantañ ha dre m'eo ur &quot;metronom&quot; hervezo&lt;ref&gt;{{en}} Tune In - Lewisohn 2013, p. 630.&lt;/ref&gt; D'ar 4 a viz Gwengolo eo añrejistret &quot;[[Love Me Do]]&quot;, gant Starr, met n'eo ket kendrec'het Martin, a c'hopr [[Andy White]] da seniñ an taboulinoù e-pad an trede prantad-enrollañ, ma oa añrejistret &quot;Love Me Do&quot; adarre, asambles gant &quot;[[Please Please Me]]&quot; ha &quot;[[P.S. I Love You]]. Da gentañ eo choazet ar stumm eus &quot;Love Me Do&quot; gant Starr en taboulinoù, met stumm an adembannadurioù a zo bet hini White, gant Starr war an taboulin-kloc'h. Embannet eo &quot;Love Me Do&quot; e miz Here, ha tizhet a ra ar 17{{vet}} plas er roll. Tremen a reont er skinwel evit ar wezh kentañ, en ur gelaouenn lec'hel. Adenrollañ a reont &quot;Please Please Me&quot; e miz Du, diwar goulenn Martin, gant un tempo buanoc'h. O klevet an añrejistramant e tiougan Martin : &quot;Emaoc'h o paouez ober ho n°1 kentañ&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''You've just made your first No. 1.'' G.Martin, 1962&lt;/ref&gt;.

E miz Kerzu ez eont da seniñ da Hamburg evit ar wezh diwezhañ. A-raok 1963 en em lakaont akord e vezo kanet gant ar pevar anezho en o albom, goude ma n'eo ket ken ledan tachenn mouezh Ringo Starr hag hini ar re all. Lennon ha McCartney a skriv kanaouennoù asambles, ar pezh a zigresk chañsoù Harrison da vezañ kaner-pennañ war kanaouenn-mañ-kanaouenn. Pouezet eo gant Epstein evit ma vezo micherel ar strollad ha prezañtet mat, gwisket gant dilhad cheuc'h, o chom hep debriñ, butuniñ na kunujenniñ war al leurenn.

=== 1963-1966 : bloavezhioù an troiadoù ===
==== Ar Beatlemania ====
[[Restr:The Beatles logo.svg|thumb|kleiz|Logo ar Beatles, treset gant [[Ivor Arbiter]].]]
[[Restr:Parlophone LP PMC 1202.jpg|thumb|kleiz|[[Please Please Me (albom)|Please Please Me]], albom kentañ ar strollad.]]
D'an 11 a viz C'hwevrer 1963 e enroll ar Beatles dek sonenn e-kerzh ur prantad-studio evit o albom [[Please Please Me (albom)|Please Please Me]], asambles gant peder sonenn bet embannet e single. Raktres Martin a oa enrollañ an albom e The Cavern Club, met n'en deus ket kavet mat son al lec'h, neuze e oa bet divizet añrejistriñ an albom en Abbey Road evel unan enrollet war-eeun. &quot;Love Me Do&quot; n'en doa ket graet kement-se a verzh evel single, met &quot;Please Please Me&quot; zo bet embannet e miz Genver 1963 ha graet berzh diouzhtu, kentañ e pep roll war-bouez unan.

Embannet eo &quot;Please Please Me&quot; e miz Meurzh, an hini kentañ an unnek albom aet da n°1 diouzh renk. Tamm ha tamm e-pad ar bloaz e embannont daou single all, &quot;From Me To You&quot; ha &quot;She Loves You&quot;, a vo o single kentañ bet tapet ar milion a skouerennoù gwerzhet hag a chomo ar bladenn gwerzhet ar muiañ betek 1978.

Kerkent e tegas o berzh evezh ar mediaoù, respontet gant ar Beatles gant fent ha dizoujañs dic'hortoz digant ur strollad pop. Komañs a reont d'ober troioù er Rouantelezh-Unanet, o tiwanañ un azeuliñ digant o selaouerien. Degemeret e vezont gant huchadennoù ha tud diskiant, ur fenomen anvet ''Beatlemania'' gant ar c'hazetennoù. E fin ar bloaz ez eont da [[Sveden]] evit o zroiad kentañ er-maez eus ar Rouantelezh-Unanet. Degemeret e vezont en aerborzh Heathrow gant kantadoù a dud en o zistro d'ar 31{{añ}} a viz Here, asambles gant 50 betek 100 kazetenner ha tud eus ar [[BBC]]. Kendelc'her a reont d'ober tro Breizh-Veur, met ken gwaskus e teu ar ''Beatlemania'' da vezañ ma rank ar polis implijet kanolioù-dour da gontrolliñ ar mor a dud.

E miz Du e embann EMI eil albom ar strollad, [[With The Beatles]], gant ur rekord a 270 000 rakgwerzh. Gwerzhañ a reont un hanter-vilion a bladenn e-kerzh ur sizhun. Kontrol d'ar pezh a vez graet da gustum eo embannet an albom a-raok ar single, [[I Want to Hold Your Hand]], n'eo ket lakaet en alboù da greskiñ ar gwerzhioù.

==== &quot;The British Invasion&quot; ====
[[Restr:The Beatles performing at The Ed Sullivan Show (cropped 2).jpg|thumb|dehou|Ar Beatles e [[The Ed Sullivan Show]] e 1964.]]
Start e oa bet d'ar strollad bezañ anavezet er [[Stadoù-Unanet]]. [[Capitol Records]], an embanner-kar da EMI en doa daleet embannadur pladennoù ar strollad e-pad ur bloaz. Sinet e oa bet ur c'hevrat gant [[Vee-Jay]], un embanner dizalc'h, met ur cheñchamant renerien ha kudennoù da baeañ gwirioù o doa bountet EMI da nullañ ar c'hevrat. Un embanner all, [[Swan Records]], en doa bet ur c'hevrat evit embann ha skignañ ''She Loves You''.

Un eilenn eus ''I Want to Hold Your Hand'' kaset gant Epstein a sach evezh Capitol Records, a gompren e tremen eilennoù eus singloù ar Beatles war ar radioioù. Sinañ a reont ar strollad d'ober un droiad en SUA tra ma embannont un albom anvet [[Meet The Beatles]] da lakaat anezhañ da vezañ anavezet. Er memes koulz e embann Vee-Jay un albom anvet [[Introducing ... The Beatles]] a oa bet raktreset a-raok ar cheñchamant renerien, tra ma adembann Swan Records ''She Loves You''.

Kaset eo ar strollad d'an SUA e miz C'hwevrer 1964 ha degemeret int en [[Aerborzh Etrevroadel John F. Kennedy|aerborzh John F. Kennedy]] e-barzh e [[New York City]] gant ur mor a dud. Daou zevezh war-lerc'h e tremenont dre an abadenn dele [[The Ed Sullivan Show]], sellet outañ gant 73 milion a dud. O zroiad a ra berzh en ur vro e kañv abalamour da varv ar Prezidant [[John F. Kennedy]] ar bloaz a-raok, evel ur fulenn da zihuniñ yaouankiz ar vro ha d'he c'has war-zu ur bed modern, goude ma vez tamallet gant an dud gour o blev hir.

O berzh a zegas interest evit ar sonerezh breizhveuriat en Amerika, kement ha teu strolladoù all d'ober troiadoù en tu-mañ eus meurvor atlantel ha kement ha m'eo krouet an term ''The British Invasion'' (An aloubadeg breizhveuriat) da gaozeal diwar-benn an darvoudoù-se. Meur a strollad hag arzourien a heuilh pazioù ar Beatles, evel [[The Dave Clark Five]], [[The Animals]], [[Petula Clark]], [[The Kinks]] peotramant [[The Rolling Stones]].

Gortoz Capitol Records a-hed ar bloaz 1963 en doa bountet ul label all, [[United Artists Records]], da lakaat o rann-filmoù da ginnig d'ar strollad ober tri film da vrudañ o c'hanaouennoù. Sevenet gant [[Richard Lester]], [[A Hard Day's Night (film)|A Hard Day's Night]] a laka ar strollad da c'hoari komedi e-pad c'hwec'h sizhun. Ur berzh eo bet ar film, embannet asambles gant un albom ispisial evit Amerika an Norzh. E-keit-se e embann ar strollad o zrede albom, [[A Hard Day's Night (albom)|A Hard Day's Night]], gant kanaouennoù ar film en tu-mañ ha kanaouennoù nevez en tu-gin. Meuleudet eo an albom evel an hini ma teu ar strollad d'en em zizober eus o levezonoù da gaout o son dezho, dre seniñ gwelloc'h asambles, met ivez gant gitar nevez Harrison, ur prototip 12 kordenn savet gant [[Rickenbacker]] ha roet dezhañ, brudet evit e son kloc'hus.

==== Troiad-bed ha digor d'ar c'hudennoù denel ====
[[Restr:Paul, George &amp; John.png|thumb|dehou|McCartney, Harrison ha Lennon en Izelvroioù]]
E miz Even ha Gouere 1964 ez ar Beatles da seniñ dre ar bed, e [[Danmark]], en [[Izelvroioù]], [[Hong Kong]], [[Aostralia]] ha [[Zeland-Nevez]] hag er Stadoù-Unanet e miz Eost ha Gwengolo evit un eil troiad. Eno e reont anaoudegezh gant [[Bob Dylan]]. Goude m'o deus Dylan hag ar Beatles ha harperien disheñvel-kenañ, met talvoudus eo bet kavet an emgav en istor ar sonerezh, o liammañ daou ved disheñvel : publik Dylan, studierien sot gant an arzoù hag al lennegezh, ur stil bohemian ha soñjoù politikel o vont war-zu un idealism sokial ha publik ar Beatles, krennarded e liseoù peotramant en o studioù kentañ liammet kreñv ouzh ar sevenadur kaset gant ar skinwel, ar radio hag ar gizioù nevez. Ne oa ket kalz a garantez eus perzh publik Dylan e-keñver publik ar Beatles, gwelet evel ur vandennad azeulerien&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 252–253.&lt;/ref&gt;. E-pad ar gejadenn e ro Dylan un tamm [[butun-drol]] d'ar Beatles.

E-kerzh ar mizioù da heul e teu Lennon da varmouzañ stil Dylan da ganañ, dre ar fri, tra ma komañs Dylan da seniñ gant ur strollad binvioù-tredan, o cheñch e zilhad war-zu ur stil &quot;mod&quot;. Notennet eo gant Gould penaos e teu an harz etre an daou bublik da netra, publik ar Beatles o kreskiñ war-zu stiloù nevez ha publik Dylan o tegemer yaouankiz ar sevenadur-pop.

E-kerzh an troiad 1964 e teu ar strollad da vezañ war evezh e-keñver an diforc'hidigezh gouennel er Stadoù-Unanet. Nac'hañ a reont seniñ e Jacksonville, Florida ma vije dispartiet ar re zu eus ar re wenn ha dont a reont da lakaat an aotrouniezh da blegañ. &quot;Ne sonomp james dirak ur publik dispartiet ha n'emaomp ket o vont da gomañs... Gwelloc'h 'vefe din koll hon gopr&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''We never play to segregated audiences and we aren't going to start now ... I'd sooner lose our appearance money.'' J.Lennon, 1964&lt;/ref&gt;. Nac'hañ a reont kousket el leti raktreset dre ma oa diforc'het ivez. Pa zistroont d'ar Stadoù-Unanet, ar bloavezhioù da c'houde, e reont a-seurt da lakaat splann en o c'hevratoù ne vezo ket dispartiet ar publik.

==== War-zu ur sonerezh darevoc'h hag implij an drammoù ====
Pevare albom ar strollad, [[Beatles For Sale]], enrollet etre Eost hag Here 1964, zo ur brouenn eus an diaezamant etre imor krouiñ ar strollad ha redioù o berzh. C'hoant o doa da gendelc'her ar mod ''A Hard Day's Night'' m'o doa sonet kanaouennoù nevez hepken, met berr e oant en em gavet gant kanaouennoù nevez avat ha start e oa bet kavet dezho krouiñ en ur ober troiadoù dre ar bed. Adkemer a reont c'hwec'h kover eus o roll da glokaat ar bladenn, embannet e miz Kerzu. An eizh kanaouenn nevez avat a zo merzhet mat gant an dud, o tiskouez barregezh an daouad Lennon/McCartney&lt;ref&gt;Gould 2007, pp. 255–256.&lt;/ref&gt;.

E penn-kentañ 1965 e koan Lennon, Harrison hag o fried gant dantour Harrison, John Riley. Hennezh a ro [[LSD]] dezho, dre guzh, en o banneoù kafe. Merket don eo Lennon gant an degouezh : &quot;Spontus e oa, met eus ar c'hentañ. Bamet e oan e-pad ur miz pe zaou.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''It was just terrifying, but it was fantastic. I was pretty stunned for a month or two'' Lennon, in Gould, 2007.&lt;/ref&gt; Kustum e oant o daou da implijet an dramm-se, asambles gant Starr ur wezh hepken war a seblant. Implij Harrison eus an dramm en deus kaset anezhañ war-zu ar speredelezh, ar brederiegezh hag an hindoueegezh. Lavaret en deus : &quot;Evidon-me e oa bet mestal d'ul lintradenn. Ar wezh kentañ 'moa bet trenk en doa digoret un dra bennak en va fenn a oa ennon, hag em eus komprenet leun a draoù. N'em boa ket desket anezho peogwir e anavezent anezho dija, met an dra-se a chañsas bezañ un alc'hwez en doa digoret an nor d'ober anaoudegezh ganto. Adalek ar poent m'am boa bet an dra-se em beze c'hoant da gaout bepred – ar soñjoù-se diwar-benn ar yogied hag an Himalaya ha sonerezh [[Ravi Shankar|Ravi]].&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''For me, it was like a flash. The first time I had acid, it just opened up something in my head that was inside of me, and I realized a lot of things. I didn't learn them because I already knew them, but that happened to be the key that opened the door to reveal them. From the moment I had that, I wanted to have it all the time – these thoughts about the yogis and the Himalayas, and Ravi's music'' Harrison e 1977.&lt;/ref&gt; Ne oa ket tomm McCartney evit klask an dramm-se, met a-benn ar fin en deus graet e 1966&lt;ref&gt;Gould 2007, p. 317.&lt;/ref&gt; An hini kentañ eo bet o kaozeal diwar-benn an dra-se, o lavaret : &quot;digoret e oa va daoulagad&quot; ha &quot;graet en deus din bezañ un ezel gwelloc'h, onestoc'h, degemerusoc'h eus ar gevredigezh&quot;.&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''It opened my eyes and made me a better, more honest, more tolerant member of society.'' McCartney in Brown &amp; Gaines 2002, p. 228.&lt;/ref&gt;.

E miz Even 1965 eo degemeret ar pevar Beatle en [[Urzh an Impalaeriezh breizhveuriat]] (MBE) gant ar rouanez [[Elesbed II]] diwar goulenn ar Ministr pennañ [[Harold Wilson]]. Distreiñ a ra un nebeud mirourien o medalenn evit sevel a-enep, dre ma oa kustum ar vedalenn da vezañ roet d'ar soudarded peotramant d'ar renerien keodedel.

Er-maez e teu eil film ar Beatles, [[Help! (film|Help!]], e miz Gouere 1965. Sevenet gant Lester adarre eo deskrivet evel ur film d'ober fent eus ar filmoù [[James Bond|Bond]], gant burutelladennoù etre. Mesket e oa sañtimantoù McCartney, en em sante evel ur &quot;''guest star'' e-barzh ar film&quot;&lt;ref&gt;Gould 2007, p. 274.&lt;/ref&gt; en ur film ne oa ket hini ar Beatles. A-fet sonerezh eo kaset gant Lennon dreist-holl, en deus skrivet ha kanet ar brasañ eus ar c'hanaouennoù, en o zouez an daou single [[Help! (kanaouenn)|Help!]] ha [[Ticket to Ride]]&lt;ref&gt;Gould 2007, pp. 276–277.&lt;/ref&gt; Embannet ez eus un albom da heul ar film, melezour da [[A Hard Day's Night (albom)|A Hard Day's Night]], gant tonioù tennet diwar ar film en tu-mat ha tonioù enrollet er memes koulz en tu-gin, an holl anezho kanaouennoù nevez war-bouez div, ar c'hanaouennoù adkemeret diwezhañ bet embannet ganto a-raok ar ganaouenn hengounel ''Maggie Mae'' e-barzh e [[Let It Be (albom)|Let It Be]]. Pelloc'h ez ar strollad gant implij an adenrollañ evit o mouezhioù hag implij binvioù dic'hortoz, evel ur pevarad kerdin evit [[Yesterday (kanaouenn)|Yesterday]], aozet ha kanet gant McCartney, hep sikour hini all ebet eus ar Beatles. ''Help!'' eo an albom rock kentañ anvet evit kemer perzh er [[Grammy Awards]] evit albom ar bloaz&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.newsweek.com/grammy-awards-album-year-winners-steely-dan-426569 Schonfeld, Zach (15 a viz C'hwevrer 2016). &quot;''The Most Ridiculous 'Album of the Year' Winners in Grammy History''&quot;. Newsweek.]&lt;/ref&gt;.

Trede troiad ar strollad er Stadoù-Unanet zo merket gant ur sonadeg e stadiom Shea e miz Eost dirak 55 600 a dud. Koñsertoù all o deus bet kement a verzh hag o deus rediet ar strollad da gavet a-raokadennoù teknikel evit bezañ klevet. E fin an troiad en em gavont gant [[Elvis Presley]], en doa bet ul levezon diazez war ar strollad pa oa yaouank.

[[Restr:Sitar full.jpg|thumb|dehou|Ur [[sitar]], par d'an hini degaset gant George Harrison e sonerezh ar strollad adalek 1965]]

Adalek miz-Here e kemer ar strollad amzer er sal-enrollañ. Ar wezh kentañ eo o deus kement a amzer da labourat, hep bezañ ret dezho mont a-gleiz hag a-zehoù da seniñ&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 202&lt;/ref&gt; Hervez Martin, betek ar poent-se &quot;e oamp bet oc'h ober albomoù evel un aridennad singloù. Bremañ e oamp o komañs da soñjal e-barzh an albomoù evel ur arz en e-unan da vat.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''We had been making albums rather like a collection of singles. Now we were really beginning to think about albums as a bit of art on their own.'' G.Martin&lt;/ref&gt; Embannet eo [[Rubber Soul]] e miz Kerzu, ha degemeret mat-tre gant ar publik. Gwelet eo evel ur bazenn pelloc'h war-zu ur sonerezh kemplez ha darev&lt;ref&gt;{{en}} Unterberger, Richie. &quot;[https://www.allmusic.com/album/rubber-soul-mw0000192940 Rubber Soul – The Beatles]&quot;. AllMusic. Archived&lt;/ref&gt; Mont a reont pelloc'h da gerc'hat temoù disheñvel, romañsoù donoc'h ha prederouriezh, ur c'hlask liammet ouzh o c'hustum da vutuniñ marijuana gant Lennon e-unan.&lt;ref&gt;{{en}} Brown &amp; Gaines 2002, pp. 181–182.&lt;/ref&gt; tra m'en deus lavaret Starr : &quot;Ul levezon bras 'neus bet al louzoù en o cheñchamantoù, dreist-holl evit ar skriverien. Ha peogwir e oant o skrivañ traoù disheñvel e oamp o seniñ en ur mod disheñvel.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''Grass was really influential in a lot of our changes, especially with the writers. And because they were writing different material, we were playing differently.'' in The Beatles (2000). The Beatles Anthology. San Francisco: Chronicle Books. ISBN 978-0-8118-2684-6.&lt;/ref&gt;. Degas a ra Harrison ar [[sitar]] er c'hanaouennoù e-barzh [[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)]], o vont pelloc'h c'hoazh diouzh hengon ar sonerezh pop. Dre m'az a donoc'h ar pozioù e komañs an dud da studial anezho.

Kendelc'her a ra Lennon ha McCartney da genlabourat, met kompoziñ a reont kanaouennoù en o c'horn, goude ma vezont lakaet o-daou da skrivagner. Lavaret en deus Harrison e oa ''Rubber Soul'' e albom muiañ-karet&lt;ref&gt;{{en}} The Beatles 2000, p. 194.&lt;/ref&gt; met dizemglevioù a oa komañset da vezañ gwelet, dreist-holl etre McCartney ha Lennon tra ma oa start-tre McCartney gant Harrison.

==== Kaozioù disputet ha troiad diwezhañ ====
[[Restr:Beatles and George Martin in studio 1966.JPG|thumb|kleiz|Geroge, Paul, George Martin ha John e 1966]]
Capitol Records en doa abaoe 1963 un emglev gant ar strollad, o reiñ dezho kontrol war stumm an albomoù embannet en SUA. Pladennoù disheñvel-tre a oa bet embannet neuze hag embannadur [[Yesterday and Today]] e 1966 gant ur golo o tiskouez ar strollad treuzwisket evel kigerien o tidroc'hañ margodennoù plastik a oa bet gwelet, ha burutellet, evel un dagadenn ouzh doareoù Capitol Records. E-keit-se e ra Harrison anaoudegezh gant [[Ravi Shankar]] e-barzh e Londrez da gemer kentelioù sitar digantañ.

Diaezamantoù a vev ar strollad e [[Filipinez]] pa nac'h Epstein ur bedadenn digant [[Imelda Marcos]], gwreg ar Prezidant, da leinañ ganti e Palez ar Prezidant, evel m'eo kustum d'ober, hep kompren ne oa ket boaz anezhi da glevet &quot;nann&quot;. Emsavadegoù a ziwan a-enepto, kaset gant ar renad, ha diaes eo bet dezho mont kuit eus ar vro. Beajiñ a reont da India da c'houde.

Kerkent ha distroet d'ar Rouantelezh-Unanet e klev ar Beatles trouz digant metoù relijiel ha mirour ar Stadoù-Unanet (evel ar c'h[[Ku Kux Klan]] diwar-benn ur frazenn lavaret gant Lennon e miz Meurzh en un atersadenn kaset gant [[Maureen Cleave]] : &quot;Ar Gristenelezh az aio da get. Mont a raio diwar-wel ha digreskiñ a raio. N'em eus ket da arguzenniñ diwar-benn an dra-se; ganen emañ ar wirionez ha prouet e vezin reizh... A-feson e oa Jezuz met e ziskibien a oa tev hag ordin. O doareoù tort 'neus breinet an dra-se din.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''Christianity will go. It will vanish and shrink. I needn't argue about that; I'm right and I will be proved right ... Jesus was alright but his disciples were thick and ordinary. It's them twisting it that ruins it for me.''&quot; Lennon, 1966.&lt;/ref&gt; ha zoken : &quot;Brudetoc'h eget Jezuz omp bremañ; ne ouezan ket petra az aio da get da gentañ – rock 'n' roll pe Kristenelezh&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;'''We're more popular than Jesus now; I don't know which will go first – rock 'n' roll or Christianity. ''&quot; Lennon, 1966&lt;/ref&gt; Den na verzhas an evezhiadenn e Bro-Saoz met ur gwir reuz a savas pa voe embannet er Stadoù-Unanet pemp miz war-lerc'h, dreist-holl e [[Gouriz ar Bibl]]. Heuliañ a ra ar [[Sez Santel|Vatikan]] en ur embann ur c'hlemm tra m'eo berzet kanaouennoù ar strollad e radioioù [[Spagn]], an [[Izelvroioù]] hag e [[Suafrika]]. O respont d'ar reuz e lavar Lennon : &quot;Ma'm bije lavaret e oa brudetoc'h ar skinwel eget Jezuz e vijen tremenet e-bioù marteze&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''If I'd said television was more popular than Jesus, I might have got away with it''&quot; Lennon, 1966&lt;/ref&gt; tra ma tamall Epstein ar gelaouenn amerikan ''Datebook '' da vezañ embannet kaozioù Lennon hep kenarroud. Lennon en deus lakaet war-wel penaos e klaske lakaat ar biz war penaos e wele tud all o berzh, met embann ar reas digarezioù &quot;ma oa ar pezh a felle klevet ar gazetennerien.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''&quot;If you want me to apologise, if that will make you happy, then okay, I'm sorry.''&quot; Lennon, 1966&lt;/ref&gt;

E miz Eost 1966, ur sizhun a-raok un troiad nevez, eo embannet an albom [[Revolver (albom)|Revolver]], ur bazenn nevez e dareviñ ar strollad a-fet sonerezh&lt;ref name=&quot;Gould 2007, p. 348&quot;&gt;{{en}} Gould 2007, p. 348.&lt;/ref&gt; Donoc'h ez a ar skrivañ-kanaouennoù, an enklaskoù er studio ha muioc'h a jañroù sonerezh, eus ar pevarad kerdin betek ar muzik psikedelek.&lt;ref name=&quot;Gould 2007, p. 348&quot;/&gt; Nevez eo an doare da sevel golo an albom ivez, e-lec'h kaout ur foto eus ar strollad e c'houlennont gant [[Klaus Voorman]], ur mignon dezho abaoe [[Hambourg]], tresañ ur golo. A-raok an albom eo embannet ar single [[Paperback Writer]] asambles gant [[Rain]]. Filmoù-brudañ zo sevenet, kontet gant Saul Austerlitz evel &quot;e-touez ar filmoù-sonerezh kentañ&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Austerlitz, Saul (2007). ''Money for Nothing: A History of the Music Video'', from The Beatles to The White Stripes. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 978-0-7119-7520-0.&lt;/ref&gt;.

Unan eus kanaouennoù-arnod an albom eo [[Tomorrow Never Knows]], skrivet gant Lennon diwar al levr [[The Psychedelic Experience: A Manual Based on the Tibetan Book of the Dead]] gant [[Timothy Leary]]. Ezhomm zo bet eus eizh taolenn-enrollañ tro-dro da savadur EMI, pep hini kaset an un ijinour peotramant un ezel eus ar strollad, en ur lakaat tizh ar vandenn-enrollañ da cheñch. E fin eo bet mesket pep tra gant Martin&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 364–366.&lt;/ref&gt; Skrivet gant McCartney, e implij [[Eleanor Rigby]] un eizhad kerdin, taolennet gant Gould evel ur ganaouenn eus ur jañr nevez&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 350, 402.&lt;/ref&gt; Harrison a gemer muioc'h a blas evel skriver-kanaouennoù, gant teir eus e oberennoù embannet en albom.&lt;ref&gt;{{en}} Schaffner 1978, p. 63.&lt;/ref&gt; [[Taxman]], skrivet gant Harrison, a zigor an albom gant un embannadenn bolitikel, ar wezh kentañ d'ar strollad en ober.&lt;ref&gt;{{en}} Turner 2016, p. 162.&lt;/ref&gt;.

Tra m'edont o prientiñ o zroiad da zont e oar ar Beatles e vezint klevet gant poan. Prenañ a reont amplaeroù nevez ha kreñvoc'h, met n'eo ket bet trawalc'h c'hoazh. Dic'houest da seniñ kreñvoc'h eget huchadennoù o fublik e komañs ar strollad da gavet hir o amzer en o sonadegoù&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, p. 1093&lt;/ref&gt; Kompren a reont ne oa ket o sonadegoù diwar-benn ar sonerezh ken – &quot;lidoù meuriadel&quot; hervez Lennon – ha divizout a reont e vezo an troiad 1966 o hini diwezhañ&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 210, 230.&lt;/ref&gt; Ne son ar strollad hini ebet eus o c'hanaouennoù nevez en troiad&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 361–365.&lt;/ref&gt;, krouadennoù ur studio e oant ha ne oa chañs ebet d'ur strollad pevar rentañ enor dezho, hervez Chris Ingham. &quot;Beatles war eeun ha Beatles ar studio a oa deuet da vezañ anevaled disheñvel.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''' 'Live Beatles' and 'Studio Beatles' had become entirely different beasts.''&quot; Ingham 2006, p. 44.&lt;/ref&gt; Sonadeg [[San Francisco]] d'an 29 a viz Eost eo bet o sonadeg kenwerzhel diwezhañ ha fin pevar bloaz a droiadoù gant ouzhpenn 1400 sonadeg er bed a-bezh.&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 5–6, 249, 281, 347.&lt;/ref&gt;.

=== 1966-1970 : ar bloavezhioù studio ===
==== Kavet ur ster nevez : Sgt Pepper's Lonely Hearts Club Band ====
O klask un hent nevez e oa ar strollad goude bezañ paouezet d'ober troiadoù ha sonadegoù. Kaset gant McCartney ez eont pelloc'h gant arnodiñ ar sonerezh en ur añrejistriñ [[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]] adalek fin 1966&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 232.&lt;/ref&gt; 700 eurvezh a añrejistramantoù a oa bet graet evit an albom hervez an ijinour [[Geoff Emerick]]&lt;ref&gt;{{en}} Emerick &amp; Massey 2006, p. 190.&lt;/ref&gt; Pep tra en alboù a ranke bezañ &quot;disheñvel&quot;, emezañ. &quot;Mikroioù hon doa dres e kleier ar binvioù kouevr ha tokarnoù-son troet war-zu mikroioù stag ouzh ar bioloñs. Implijet hon eus mell osilheroù simpl evit cheñch tizh ar binvioù hag ar mouezhioù ha bandennoù-enrollañ hon doa troc'het a-dammoù ha staget adarre en tu-gin hag eilpennet.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''We had microphones right down in the bells of brass instruments and headphones turned into microphones attached to violins. We used giant primitive oscillators to vary the speed of instruments and vocals and we had tapes chopped to pieces and stuck together upside down and the wrong way around''&quot; Emerick&lt;/ref&gt; Ul laz-seniñ daou-ugent benveg zo bet implijet evit [[A Day in the Life]]. Diwar al labour-se eo bet embannet ar single [[Strawberry Fields Forever]]/[[Penny Line]], ha ne gaver ket en albom, e miz C'hwevrer 1967 a-raok embann an albom e miz Mae.&lt;ref&gt;{{en}} Everett 1999, p. 123.&lt;/ref&gt;. Ar sonerezh luziet, goude m'eo bet enrollet gant un teknologiezh simpl a-walc'h, peder fistenn nemetken, he deus saouzanet arzourien ar mare.

Ur wezh embannet an albom eo bet brudet ar Beatles evel skouerioù sevenadur ar re yaouank gant ur bern kelaouennoù, kenkoulz ha &quot;reveulzerien stil buhez&quot;. An albom eo bet unan eus ar re gentañ embannet asambles gant ar pozioù an holl ganaouennoù war an tu-gin&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 236.&lt;/ref&gt; Dielfennet eo bet ar pozioù kerkent hag embannet, da skouer gant ar buruteller amerikan ha kelenner war al lennegezh [[Richard Poirier]] goude bezañ gwelet e studierien o selaou sonerezh ar strollad &quot;gant un derez hag embarzhañ ne c'hellen-me, evel kelenner war al lennegezh, kaout avi outañ hepken&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''&quot;listening to the group's music with a degree of engagement that he, as a teacher of literature, could only envy&quot;'' Gould 2007, pp. 423–425.&lt;/ref&gt; Interest-kenañ eo bet an dud e-keñver ar golo ivez,&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 394–395.&lt;/ref&gt; ur pegaj gant [[Peter Blake]] ha [[Jann Haworth]] o tiskouez ar strollad dindan giz ar strollad faltaziek ijinet gant McCartney evit ar ganaouenn gentañ ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (kanaouenn)|Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'', dirak ur mor a dud brudet. Mourroù ar strollad a ziskouez levezon ar sevenadur [[hippie]] tra ma tiskouez o lifre-brezel leun a livioù un tu a-enep ar brezel hag an aotrouniezh&lt;ref&gt;{{en}} Harris 2005, pp. 12–13.&lt;/ref&gt;.

E penn rolloù ar Rouantelezh-Unanet eo bet ''Sgt Pepper'' e-pad 23 sizhun diouzh renk mui peder sizhun bep an amzer betek miz C'hwevrer 1968. Goude tri miz eo bet embannet 2.5 milion a skouerenn, ur berzh brasoc'h eget holl albomoù ar strollad betek-henn ha chomet eo brudet-tre betek ar XXI{{añ}} kantved. E 2003 eo bet lakaet gant ''Rolling Stone'' d'ar plas kentañ en o listenn albomoù gwellañ an holl amzerioù.&lt;ref name=&quot;RS 500 greatest&quot;&gt;{{en}} [https://www.rollingstone.com/music/music-lists/500-greatest-albums-of-all-time-156826/the-beach-boys-pet-sounds-54298/ 500 greatest albums of all time (2003], ''Rolling Stones'', 2003. Gwelet d'ar 23 a viz Genver 2022&lt;/ref&gt;

==== Donoc'h er bsikedeliezh ha filmoù nevez ====
Goude enrolladennoù ''Sgt. Pepper'' ez eus ijinet daou film nevez, [[Magical Mystery Tour (film)|Magical Mystery Tour]], ur film-skinwel un eurvezh-pad ha [[Yellow Submarine (film)|Yellow Submarine]], ur film-bevaat. Komañs a ra ar strollad da añrejistriñ evit an hini kentañ e fin miz Ebrel 1967 a-raok leuskel ar raktres da gostez o labourat evit an eil raktres. D'ar 25 a viz Even e tiskouez ar strollad o c'hanaouenn nevez [[All You Need Is Love]] dirak 350 milion a sellerien en abadenn [[Our World (1967)|Our World]], an abadenn gentañ skignet dre ar bed a-bezh&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 237, 259–260.&lt;/ref&gt; Embannet ur sizhun war-lerc'h, e-kerzh [[Hañvezh ar Garantez]], eo adoptet kerkent evel ur ganaouenn-stur evit ar [[flower power]],&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 428–429.&lt;/ref&gt;. tra m'eo en hañv-se ma implij izili ar strollad ar muiañ a zrammoù psikedelek.

E miz Eost e ra anaoudegezh ar strollad gant [[Maharishi Mahesh Yogi]] e-barzh e Londrez ha mont a reont gantañ betek [[Bangor (Kembre)|Bangor]] evit deskiñ ar [[meveriañ trehontel]]. E-kerzh ar sizhun-se e telefon Peter Brown, skoazeller o ardead, da gelaouiñ eo marvet Epstein&lt;ref&gt;{{en}} Spitz 2005, pp. 709, 713–719.&lt;/ref&gt; Skoet eo bet izili ar strollad gant e varv ken trumm, ha kollet en em gavont heptañ. Lennon en deus lavaret : &quot;Diskaret e oamp. Gouzout a ouezan e oa trubuilhoù ganeomp neuze. N'em boa ket treuzskoñjoù diwar-benn hon barregezh d'ober traoù all estreget seniñ, hag aon em boa.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''We collapsed. I knew that we were in trouble then. I didn't really have any misconceptions about our ability to do anything other than play music, and I was scared.'' Lennon, raportet in Norman 2008, p. 508.&lt;/ref&gt; Gwreg Harrison d'ar mare-se, [[Pattie Boyd]] a goun : &quot;Paul ha George a oa sebezet-mik. Ne soñj ket din e vije bet gwasoc'h ma vije bet lavaret dezho e oa marvet-trumm o zadoù dezho.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} ''&quot;Paul and George were in complete shock. I don't think it could have been worse if they had heard that their own fathers had dropped dead.&quot;'' in Boyd 2008, pp. 106–107.&lt;/ref&gt; En un emvod e miz Gwengolo e ali McCartney ar strollad da vont pelloc'h gant ''Magical Mystery Tour''&lt;ref&gt;{{en}} Miles 2001, pp. 276–77.&lt;/ref&gt;.

Ar sonerezh evit ar film zo bet embannet e miz Kerzu 1967 en albom [[Magical Mystery Tour (albom)|Magical Mystery Tour]], c'hwec'h pistenn anezhañ, an EP-doubl kentañ embannet e Rouantelezh-Nevez&lt;ref&gt;{{en}} Neaverson 1997, p. 53.&lt;/ref&gt; Memes spered psikedelek ha ''Sgt. Pepper'' eo met, hervez c'hoantoù ar strollad, eo bet savet ar golo a-seurt ma ouezo an dud eo sonerezh ar film ha pas un albom da geul ''Sgt. Pepper''&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 452.&lt;/ref&gt; Embannet eo bet sonerezh ar film er Stadoù-Unanet en un albom leun, asambles gant singloù all.&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 351.&lt;/ref&gt; Berzh en deus graet an albom-se hag a-benn ar fin eo bet degemeret gant ar strollad e-touez o albomoù ofisiel, an hini nemetañ e-mesk albomoù Capitol Records.&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, p. 699.&lt;/ref&gt;.

Skignet eo bet ''Magical Mystery Tour'' evit ar wezh kentañ d'ar 26 a viz Kerzu, gwelet gant ur 15 milion a dud bennak&lt;ref&gt;{{en}} Schaffner 1978, p. 90.&lt;/ref&gt; Sevenet gant McCartney dreist-holl eo bet ar film c'hwitadenn gentañ ar strollad&lt;ref&gt;{{en}} Miles 1997, pp. 368–69.&lt;/ref&gt;. Burutelladennoù taer en doa bet ar film digant ar c'hazetennoù ha nac'het eo bet gant skinweloù amerikan skignañ anezhañ.

Nebeutoc'h a berzh en deus kemeret ar strollad e-barzh ar film ''Yellow Submarine'', ur segmant nemetken bezañ filmet ganto. Skignet e miz Gouere 1968 e tiskouez ar strollad en ur film-bevaat hag unnek sonenn, peder anezho nevez-flamm&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 485.&lt;/ref&gt; Burutelladennoù mat en deus bet ar film, evit e dresadennoù, e sonerezh hag e fent&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 487–88, 505–506.&lt;/ref&gt; An albom-hir gant sonerezh ar film zo bet embannet seizh miz da c'houde, gant ar peder sonenn nevez, ''Yellow Submarine'', ''All You Need Is Love'' ha seizh sonenn divouezh kompozet gant Martin.&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 304, 350.&lt;/ref&gt;.

==== India, Apple Corps hag an albom gwenn ====
[[Restr:056 - Album blanc The Beatles.jpg|thumb|kleiz|Godellig gwenn ha glann an albom [[The Beatles (pladenn)|The Beatles]], lesanvet an ''Albom gwenn'']]
E miz C'hwevrer 1968 e veaj ar strollad da ashram Maharishi Mahesh Yogi e [[Rishikesh]], [[India]], da gemer perzh en ur rummad kentelioù war ar brederiegezh. An amzer-se zo bet unan eus ar prantadoù frouezhusañ a-fet kompoziñ sonerezh, leun eus ar sonioù bet ijinet eno o vezañ embannet en o albom kentañ&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 108–109.&lt;/ref&gt; met en albomoù da heul ivez hag en o albomoù solo zoken. Starr zo aet kuit da gentañ, goude 10 devezh nemetken, dic'houest da c'houzañv ar boued. McCartney en deus kavet hir e amzer hag aet kuit ur miz war-lerc'h&lt;ref name=&quot;Gould 2007, pp. 463–468&quot;&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 463–468.&lt;/ref&gt; Savet ez eus bet goulennoù gant Lennon hag Harrison avat pa oa bet roet da gompren gant [[Magic Alex]], un teknikour elektronik, e oant touellet gant Maharishi&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 705–706.&lt;/ref&gt; Pa oa bet silet gant Magic Alex en doa graet ar Maharishi kinnigoù seksel d'ar merc'hed deuet ganto eo aet Lennon e fulor, o kendrec'hiñ Harrison hag an holl re deuet ganto da vont kuit gantañ.&lt;ref name=&quot;Gould 2007, pp. 463–468&quot;/&gt; Nac'het en deus Magic Alex bezañ mammenn ar vrud-se ha McCartney en deus lavaret diwezhatoc'h n'en doa ket kredet an tamalloù-se gwezh ebet. [[Mia Farrow]], a oa e-kreiz ar vrud-se, he deus nac'het e oant gwir ivez. Evelato eo bet skrivet gant Lennon ar ganaouenn [[Sexie Sadie]] diwar-benn an darvoudoù-se. McCartney en deus lavaret : &quot;Ur fazi hon eus graet. Kredet hon eus e oa muioc'h ennañ eget ar pezh a oa.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} &quot;''We made a mistake. We thought there was more to him than there was.''&quot; in Harry 2000a, pp. 705–706.&lt;/ref&gt;.

E miz Mae ez a Lennon ha McCartney da New-York da ginnig d'an dud avañtur nevez ar strollad, [[Apple Corps]]&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 282.&lt;/ref&gt; Krouet mizioù a-raok evel un doare da espern arc'hant gant an tailhoù eo bet astennet d'ober traoù all, gwerzhañ an albomoù, obererezhioù liesseurt ha deskiñ. An embregerezh he deus koustet ker d'ar strollad avat, gant raktresoù penn-dibenn kaset gant tud eus koskor ar Beatles, roet dezho labour hep soñjal e-barzh o barregezhioù. Ar skouer eus ar mod-se d'ober eo [[Apple Electronics]], kaset gant Magic Alex da sevel ur studio modern-kenañ n'eo ket bet oberiant james&lt;ref&gt;{{en}} Doggett 2011, pp. 20, 22, 25, 35.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Doggett 2011, p. 22.&lt;/ref&gt; Diwezhatoc'h en deus lavaret Harrison : &quot;Dre vras e oa ur c'haos... Aet pell e oa bet Paul ha John gant ar soñj ha devet milionoù ganto, ha Ringo ha me hor boa da vont ganti&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''Basically, it was chaos ... John and Paul got carried away with the idea and blew millions, and Ringo and I just had to go along with it.''&quot; in Doggett 2011, p. 26.&lt;/ref&gt;.

Adalek miz Mae betek miz Here 1968 en deus añrejistret ar strollad ar pezh zo deuet da vezañ [[The Beatles (pladenn)|The Beatles]], un albom-doubl anavezet dindan al lesanv ''Albom gwenn'' abalamour d'e c'holo simpl-kenañ&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 510.&lt;/ref&gt; E-pad an amzer-se e teu bec'h etre izili ar strollad&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 310.&lt;/ref&gt; Starr a guita ar stroll e-pad div sizhun, o leuskel ar peurrest eus ar stroll da enrollañ [[Back in the U.S.S.R]] ha [[Dear Prudence]] gant McCartney d'an taboulinoù.&lt;ref&gt;{{en}} Winn 2009, pp. 205–207.&lt;/ref&gt; Yenoc'h e teu Lennon e-keñver labour McCartney, o lavaret diwar-benn [[Ob-La-Di, Ob-La-Da]] e oa &quot;sonerezh mamm-gozh&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} Emerick &amp; Massey 2006, p. 246.&lt;/ref&gt; Donedigezh an arzourez araogourez [[Yoko Ono]], mignonez nevez John Lennon, er studioù, padal e veze difennet da vignonezed peotramant prieded ar strollad bezañ re dost, he deus kaset un nebeud bec'h&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000b, p. 103.&lt;/ref&gt;, goude m'en deus diskouezet an teul-film [[The Beatles: Get Back|Get Back]] ne oa ket kement-se a vec'h diwar-benn Ono. Soñj en deus McCartney &quot;ne oa ket un albom plijus d'ober.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''The album &quot;wasn't a pleasant one to make''&quot; McCartney in The Beatles 2000, p. 310.&lt;/ref&gt;.

Gant an albom-se ez eus bet graet gant meur a stil sonerezh&lt;ref&gt;{{en}} Miles 2001, p. 315&lt;/ref&gt; met pep hini eus ar c'hanaouennoù-se a oa feal d'ur jañr nemetken&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20081223025212/http://stylusmagazine.com/articles/on_second_thought/the-beatles-the-beatles.htm|titl=On Second Thought The Beatles - The Beatles [Diell]|oberour=Edwin Faust|lec'hienn=Stylus|deiziad=2003-09-01|lennet d'=ar 24 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt; E-pad o labour o doa cheñchet ar Beatles o zaol-enrollañ peder-fistenn d'unan eizh-pistenn, ar pezh en deus sikouret anezho da añrejistriñ muioc'h a draoù pep hini d'e du. Brud en deus bet an albom da vezañ muioc'h un aridennad kanaouennoù solo, izili all ar strollad o vezañ sonerien-studio evit skriver son-mañ-son&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1988, pp. 137, 146, 150, 152.&lt;/ref&gt; Lennon e-unan en deus lavaret : &quot;Pep pistenn zo ur bistenn hiniennel; n'eus ket eus sonerezh ar Beatles ennañ. John hag ar strollad [eo], Paul hag ar strollad, George hag ar strollad.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''Every track is an individual track; there isn't any Beatle music on it. [It's] John and the band, Paul and the band, George and the band.''&quot; Lennon in Gould 2007, p. 509.&lt;/ref&gt; E-pad an amzer-se eo bet añrejistret [[Hey Jude]], kanaouenn hirañ ar strollad betek-henn, embannet evel single asambles gant [[Revolution (kanaouenn)|Revolution]].&lt;ref&gt;Lewisohn 1988, p. 152.&lt;/ref&gt;.

Embannet eo an albom e miz Du 1968, embannadenn gentañ Apple Records, daoust m'eo perc'henn EMI war an enrolladennoù c'hoazh&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 278.&lt;/ref&gt; Ouzhpenn 2 vilion a bladennoù a oa bet rakgwerzhet ha 4 milion zo bet gwerzhet en SUA en ur miz. Kendelc'her a ra an dud da analizañ pozioù ar c'hanaouennoù. Daoust d'ar berzh eo chomet souezhet ar gazetennerien war ar sonerezh gantañ ha ne'z eus ket bet kement a vurutelladennoù mat hag evit ''Sgt. Pepper''&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 528.&lt;/ref&gt;. Gant an amzer e oa deuet tommoc'h an dud ouzh an albom avat.&lt;ref name=&quot;RS 500 greatest&quot; /&gt;

==== Get Back, Abbey Road ha Let It Be : an disparti ====
[[Restr:3 Savile Row.jpg|thumb|dehou|Studioioù Apple Corp, e-lec'h m'eo bet sonet sondadeg diwezhañ ar Beatles]]
E penn-kentañ 1969 en em vod ar strollad e studioù-tele [[Twickenham Film Studios|Twickenham]] evit ur raktres nevez, diouzh ur soñj gant McCartney, hervez Martin.&lt;ref name=&quot;Harry 539&quot;&gt;{{en}} Harry 2000b, p. 539.&lt;/ref&gt; Da gentañ e soñjont ober ur sonadeg skignet war-eeun er skinwel, dirak arvesterien, gant kanaouennoù an ''Albom gwenn'' met buan e fell dezho degas kanaouennoù nevez. Ar pal a oa bet neuze seveniñ un abadenn-skinwel 1 eurvezh gant skeudennoù eus ar pleustradennoù filmet gant [[Michael Lindsay-Hogg]]&lt;ref name=&quot;Harry 539&quot; /&gt; hag ur sonadeg filmet dirak arvesterien er fin. Komañs ra ar Beatles da labourat kerkent ha miz Genver met ne'z a ket gwall fonnus al labour hag, hervez George Martin, ne oa &quot;ket ur prantad enrollañ plijus-plijus. Un amzer e oa ma oa darempredoù ar Beatles en o izelañ&quot;,&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''not at all a happy recording experience. It was a time when relations between the Beatles were at their lowest ebb.''&quot; Martin&lt;/ref&gt; ur sañtimant rannet gant izili ar strollad. Skuizh gant McCartney ha Lennon ez a Harrison kuit eus ar strollad e-pad pemp devezh ha goulenn a ra cheñch lec'h ha dilezel ar raktres sonadeg war-eeun. Gwelloc'h eo dezhañ labourat war un albom nevez&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 307.&lt;/ref&gt; E-keit-se e eskemm McCartney ha Lennon soñjoù diwar-benn o darempred ha penaos e rankont leuskel plas da Harrison er strollad.&lt;ref name=&quot;Get Back&quot;&gt;{{en}} Jackson, ''The Beatles: Get Back'', 2021&lt;/ref&gt; Asantiñ a ra ar strollad da c'houlennoù Harrison ha dilojañ a reont da gomañs da añrejistriñ un albom nevez anvet ''Get Back'' er studio aozet gant Magic Alex en Apple Corps,&lt;ref&gt;Lewisohn 1992, pp. 306–307, 309.&lt;/ref&gt;. met dre ma n'eo ket prest an dafar ha c'hwitet ijinadennoù Magic Alex e rankont daleañ an enrolladegoù ha degas dafar diwar Abbey Road, prestet gant EMI, peotramant implijet dafar prestet gant Harrison.&lt;ref name=&quot;Get Back&quot; /&gt;

[[Restr:Billy Preston perforning in 1971.jpg|thumb|kleiz|Billy Preston (skeudennaouet e 1971), ur mignon d'ar Beatles, a vez graet ar &quot;pempvet Beatle&quot; anezhañ a-wezhioù.]]

Pedet eo [[Billy Preston]], ur mignon d'ar strollad, da reiñ un taol sikour war ar c'hlavier gant Harrison&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 309–314.&lt;/ref&gt; Diouzhtu e tegas ur banne aer fresk er studio, asambles gant ar cheñchamant studio, ha war dommaat ez a an darempredoù.&lt;ref name=&quot;Get Back&quot; /&gt; Roet ez eus bet kredit da bPreston war ar single [[Get Back (kanaouenn)|Get Back]], an arzour nemetañ kreditet evel-se war holl ganaouennoù ar Beatles&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 451, 660.&lt;/ref&gt; E-kerzh ar pleustradennoù ez eus bet labouret war kanaouennoù miret evit an albom [[Let It Be (albom)|Let It Be]], lod all a servijo evit an alboù [[Abbey Road]] tra m'ez eus bet pleustret kanaouennoù a servijo evit albomoù solo izili ar strollad : Harrison a gaoz diwar-benn e raktres albom solo &quot;da lakaat ar c'hanaouennoù-se maez eus [e benn]&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''To get those songs out of my head.''&quot; Harisson, 1969&lt;/ref&gt; e memes koulz ha kendelc'her da labourat gant ar strollad.&lt;ref name=&quot;Get Back&quot; /&gt; Filmet eo ar pleustradennoù hag ar prantadoù-enrollañ gant Lindsay-Hogg c'hoazh ha bountañ a ra, evel McCartney a glask kas ar strollad war-zu traoù nevez, ar strollad d'ober ur sonadeg. Meur a lec'h zo kinniget, eus ur monumant roman betek ur vag war vor en ur dremen d'ur park e-barzh e Londrez.&lt;ref name=&quot;Harry 539&quot;/&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;Get Back&quot; /&gt; A-benn ar fin eo kinniget filmañ hag enrollañ kanaouennoù war-eeun war toenn Apple Corp d'an 3 Savile Row e Londrez d'an 30 a viz Genver 1969&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 307–308, 312.&lt;/ref&gt; evit ar pezh a vezo sonadeg diwezhañ ar strollad. Pemp sizhunvezh war-lerc'h e komañs [[Glynn Johns]] da labourat war ar bandennoù, roet pep frankiz dezhañ gant ar strollad.&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, pp. 309, 316–323.&lt;/ref&gt;.

Reuz a sav goude ar prantadoù-enrollañ evit ''Get Back'' diwar-benn merañ ar strollad, ur goulenn savet abaoe marv Epstein ha mallus da respont pa weler e pelec'h eo en em gavet stad aferioù ar strollad. Lennon a ginnig [[Allen Klein]], manager [[The Rolling Stones]], un diskoulm degemeret mat gant Harrison ha Starr&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, p. 612.&lt;/ref&gt; McCartney a blijfe dezhañ reiñ al labour da [[Lee Eastman|Lee]] ha John Eastman, tad ha breur [[Linda Eastman]] en doa dimezet d'an 12 a viz Meurzh&lt;ref&gt;{{en}} Miles 2001, p. 336.&lt;/ref&gt; N'eus bet emglev ebet da choaz etre an daou ziskoulm neuze e roont al labour da gKlein ha d'ar re Eastman war un dro, Klein o verañ an aferioù hag ar re Eastman o vezañ o alvokad.&lt;ref&gt;{{en}} Goodman 2015, pp. 164–166.&lt;/ref&gt; Abalamour d'an dizemglevioù e kollont kevratoù ha skarzhet eo ar re Eastman a-raok lakaat Klein da vezañ manager ar strollad, a-enep ali McCartney avat.&lt;ref&gt;{{en}} Goodman 2015, pp. 174–175.&lt;/ref&gt;.

Souezhet eo Martin pa zeu McCartney da c'houlenn gantañ produiñ un albom nevez goude c'hwitadenn ''Get Back''&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 560.&lt;/ref&gt; met asantiñ a ra gant ma vezo heuliet un implij-amzer rik. Komañs a reont da añrejistriñ [[Abbey Road (albom)|Abbey Road]] d'an 2{{l}} a viz Gouere 1969. Nac'het eo bet gant Lannon soñj Martin da grouiñ ur pezh unvan ha dizhan : fellet a ra dezhañ e vije e ganaouennoù eus un tu ha kanaouennoù McCartney eus an tu all. A-benn ar fin e kinnig McCartney ur renkamant a vezo hini an albom : kanaouennoù en o-unan eus un tu hag ur medley eus an tu all&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 563.&lt;/ref&gt; Hervez Emerick, cheñchamant taol-veskañ ar studio en deus degaset ur son dousoc'h, ar pezh en deus frustret ar strollad met roet ur skeudenn &quot;flouroc'h&quot; e-keñver an albomoù bet&lt;ref&gt;{{en}} Emerick &amp; Massey 2006, pp. 277–278.&lt;/ref&gt; D'ar 4 a viz Eost ez eus embannet single solo kentañ un ezel eus ar strollad gant [[Give Peace a Chance]] gant Lennon ha [[Plastic Ono Band]]. Strollet eo ar Beatles da seniñ ur wezh diwezhañ d'an 20 a viz Eost da añrejistriñ [[I Want You (She's So Heavy)]].&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1988, p. 191.&lt;/ref&gt;.

D'an 8 a viz Gwengolo en em gav izili ar strollad, war-bouez Starr a oa en ospital, da gaozeal diwar-benn un albom nevez. Soñjet digeriñ hentoù nevez d'ar skrivañ kanaouennoù, o paouez van an daouad [[Lennon-McCartney]] hag o kaout peder c'hanaouenn pep hini evit Lennon, McCartney hag Harrison ha div evit Starr hag embann ur single da Nedeleg&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.theguardian.com/music/2019/sep/11/the-beatles-break-up-mark-lewisohn-abbey-road-hornsey-road|titl='This tape rewrites everything we knew about the Beatles|oberour=Richard Williams|embanner=The Guardian|deiziad=11.09.2019|lennet d'=ar 27 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt; D'an 20 a viz Gwengolo avat e embann Lennon e c'hoant da guitaat ar strollad, met asantiñ a ra chom mut war ar c'heloù-se evit ma ne vezo ket lakaet e dañjer gwerzhadennoù an albom war embann&lt;ref&gt;{{en}} Norman 2008, pp. 622–624.&lt;/ref&gt;.

Embannet eo [[Abbey Road (albom)|Abbey Road]] d'ar 26 a viz Gwengolo ha gwerzhañ a ra pevar milion a eilennoù e-korf tri miz ha chomet eo seitek sizhun e penn rolloù ar Rouantelezh-Unanet.&lt;ref name=&quot;Gould 593&quot;&gt;{{en}} Gould 2007, p. 593.&lt;/ref&gt; An eil kanaouenn, [[Something (kanaouenn The Beatles)|Something]], zo embannet en ur single, kanaouenn nemeti Harrison embannet e tu-A gant ar strollad. A bep seurt degemeroù en deus bet ''Abbey Road'', goude m'eo bet meuleudet ar medley.&lt;ref name=&quot;Gould 593&quot; /&gt; Uttenberg a lavar eo ur bladenn ziwezhañ a-zere, gant &quot;lod eus hesonoù bravañ zo bet er sonerezh rock&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120529232715/https://www.allmusic.com/album/abbey-road-mw0000192938|titl=The Beatles -  Abbey Road [diell]|oberour=Richie Unterberger|embanner=All Music|deiziad=2012|lennet d'=ar 27 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt; N'emañ ket ali ar muzikologour Ian McDonald gant ar meuleudioù-se, hervezañ eo an albom digempouez ha goullo alies, daoust d'ar van a gempoell roet gant ar medley&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 367.&lt;/ref&gt; A-du a oa Lennon gant an alioù-se : lavaret en deus e oa &quot;barrek&quot; an albom &quot;met divuhez e oa&quot;.&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''competent&quot; but had &quot;no life in it''&quot;. Lennon in Emerick &amp; Massey 2006, pp. 277–278.&lt;/ref&gt; Martin en deus disklêriet e oa an albom a blij dezhañ ar muiañ&lt;ref&gt;{{en}} Emerick &amp; Massey 2006, pp. 277–278&lt;/ref&gt;.

Chom a ra ar strollad gant ar c'hoant echuiñ ar raktres ''Get Back'' : enrollañ a reont kanaouenn Harrison [[I Me Mine]] adarre e miz Genver 1970, hep Lennon&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 342.&lt;/ref&gt; E miz Meurzh e nac'h Klein al labour graet gant Johns war an albom ha reiñ a ra an enrolladennoù d'ar produer amerikan [[Phil Spector]] evit echuiñ ar bladenn, adanvet [[Let It Be (albom)|Let It Be]]&lt;ref&gt;Lewisohn 1992, pp. 342–343.&lt;/ref&gt; Spector en doa labouret gant Lennon war e single [[Instant Karma!]]. Mont a ra Spector pell diouzh soñj kentañ an albom, un dastumadeg kanaouennoù sonet war-eeun en ur troc'hañ, kemmañ, ouzhpennañ binvioù d'ar pistennoù. McCartney dreist-holl zo bet fallgontant o klevet ar choazoù-se, dreist-holl gant an ton bras degaset gant al laz-seniñ war [[The Long and Winding Road]]&lt;ref&gt;{{en}} Lewisohn 1992, p. 349.&lt;/ref&gt; ha goulennet en deus kerkent e vije distroet war ar choazoù-se, hep bezañ klevet avat.&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, p. 682.&lt;/ref&gt; Embann a ra d'an 10 a viz Ebrel ez a kuit eus ar Beatles, ur sizhun a-raok embann e [[McCartney (albom)|bladenn solo kentañ]].&lt;ref&gt;{{en}} Spitz 2005, p. 853.&lt;/ref&gt;.

Embannet eo [[Let It Be (albom)|Let It Be]] d'an 8 a viz Mae 1970, asambles gant single diwezhañ ar Beatles, ''The Long and Winding Road'' er Stadoù-Unanet, met pas er Rouantelezh-Unanet. An teulfilm [[Let It Be (1970 film)|Let It Be]], sevenet gant Lindsay-Hogg diwar an traoù filmet e miz Genver 1969, zo embannet miz war-lerc'h a-raok gounit un oscar evit e sonerezh&lt;ref&gt;{{en}} Southall &amp; Perry 2006, p. 96&lt;/ref&gt; Burutellet eo bet ar film a-hed an amzer dre ma tiskouez prantadoù fall dreist-holl, ar pezh ne oa ket santimant ar re o doa gwelet ar skeudennoù diembann diwezhatoc'h&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ri4f12-FOBc|titl=&quot;We Shed Tears That Night&quot; - Peter Jackson And Stephen Wept Watching Footage Of The Beatles|oberour=The Late Show with Stephen Colbert|embanner=CBS war Youtube|deiziad=25.11.2021|lennet d'=ar 27 a viz Gwengolo}}&lt;/ref&gt; Teul-film [[Peter Jackson]], [[The Beatles: Get Back]], sevenet e 2021 gant ar memes skeudennoù en deus sikouret da cheñch ar skeudenn-se.&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.youtube.com/watch?v=E1enbCjsXu8|titl=How 'The Beatles: Get Back' reshapes history|oberour=Elliot Roberts|lec'hienn=Youtube|deiziad=23.12.2021|lennet d'=ar 27 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt; An albom, eus e du, zo bet an hini kentañ gant alioù fall. Uttenberg a lavar ez eus prantadoù hard-rock memestra, evel [[I've Got a Feeling]] ha [[Dig a Poney]], meuleudiñ a ra [[Let It Be (kanaouenn)|Let It Be]], [[Get Back (kanaouenn)|Get Back]] hag ar &quot;folky&quot; [[Two of Us (kanaouenn)|Two of Us]] gant heson Lennon ha McCartney.&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20130806194702/http://www.allmusic.com/album/let-it-be-mw0000192939|titl=Let It Be - The Beatles [diell]|oberour=Richie Unterberger|lec'hienn=All Music|deiziad=2013|lennet d'=ar 27 a viz Genver 2022}}&lt;/ref&gt;.

Prosez a ra McCartney e miz Kerzu 1970 evit divodañ ar strollad&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2002, p. 139.&lt;/ref&gt; met kendelc'her a ra an tabut bloavezhioù da c'houde, betek 1974 pa sin Lennon ar paperachoù diwezhañ&lt;ref&gt;{{en}} Pang 2008, p. 118.&lt;/ref&gt;.

== Stil sonerezh ha diorren ==
Sed aze penaos eo taolennet cheñchamantoù stil ar Beatles gant Scott Schinder hag Andy Schwartz en o levr ''Icons of Rock: An Encyclopedia of the Legends Who Changed Music Forever'' :

{{Arroud|En o enkorfadur kentañ evel moptopoù laouen ha farsus o deus reveulzet ar &quot;Fab Four&quot; son, stil hag emzalc'h ar sonerezh pop ha digoret an hent d'ar rock and roll d'ur wagenn rock breizhveuriat. O levezon kentañ a vije bet a-walc'h da lakaat ar Beatles evel unan eus nerzhioù sevenadurel kreñvañ o mare, met n'int ket chomet a-sav amañ. Goude ma oa dibar-kenañ o stil orin, ur sintezenn desachus ar rock and roll amerikan kentañ hag ar R&amp;B o deus tremenet ar Beatles ar peurrest eus ar bloavezhioù 1960 oc'h astenn hazoù-stil ar rock, en ur vont bepred war-zu tiriadoù sonerezh nevez war pep pladenn. Taolioù-arnod kemplesoc'h-kemplesañ ar strollad zo aet war-zu jañroù lies, en o zouez ar [[folk-rock]], ar [[country|c'hountry]], ar [[sonerezh psikedelek]] hag ar [[pop barok]] hep aberzhiñ desach bras o labour-kentañ.&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}}&quot;''In their initial incarnation as cheerful, wisecracking moptops, the Fab Four revolutionised the sound, style, and attitude of popular music and opened rock and roll's doors to a tidal wave of British rock acts. Their initial impact would have been enough to establish the Beatles as one of their era's most influential cultural forces, but they didn't stop there. Although their initial style was a highly original, irresistibly catchy synthesis of early American rock and roll and R&amp;B, the Beatles spent the rest of the 1960s expanding rock's stylistic frontiers, consistently staking out new musical territory on each release. The band's increasingly sophisticated experimentation encompassed a variety of genres, including [[folk-rock]], [[country music|country]], [[psychedelic music|psychedelia]], and [[baroque pop]], without sacrificing the effortless mass appeal of their early work.''&quot; Schinder, Schwartz, 2007 p160&lt;/ref&gt;}}
E-barzh al levr ''The Beatles as Musicians'' eo taolennet gant [[Walter Everett]] emluskoù ha doareoù disheñvel Lennon ha McCartney e-keñver ar sonaozañ. Displegañ a ra penaos en deus klasket McCartney deskiñ teorienn ar sonerezh, ouzhpenn d'e skouarn naturel, da vont e-barzh lezennoù-boaz ar sonerezh, da binvidikaat anezho. Lennon, eus e du, a ziskouez ur seblant arzel a gred, met a chom direol&lt;ref&gt;{{en}} Everett, Walter (1999). The Beatles as Musicians: Revolver through the Anthology. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-512941-0.&lt;/ref&gt;.

Gant Ian MacDonald eo taolennet McCartney evel &quot;ur melodiour naturel - ur c'hrouer tonioù a zo a-enep en diavaez d'an heson.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''a natural melodist – a creator of tunes capable of existing apart from their harmony'' MacDonald, Ian (2005). Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties (2nd revised ed.). London: Pimlico. ISBN 978-1-84413-828-9.&lt;/ref&gt; Labour Lennon zo disheñvel hervezañ, chomidik, diaezet war e bersonelezh, gant tonioù a-boz bihanañ hag adc'hraet o deus ezhomm eus na heson evit mont en-dro. Gantañ eo meulet c'hoari Harrison e linennoù leun a vuhez hag a livioù, hag envel a ra Starr evel tad an tomperezh pop/rock modern&lt;ref&gt;MacDonald, Ian (2005). Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties (2nd revised ed.). London: Pimlico. ISBN 978-1-84413-828-9.&lt;/ref&gt;.

=== Levezonoù ===
Levezonoù abred ar strollad a gaver gant sonerezh [[Elvis Presley]], [[Carl Perkins]], [[Little Richard]] ha [[Chuck Berry]]&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 140, 660, 856–858, 881.&lt;/ref&gt; Lennon en doa lavare diwar-benn Presley : &quot;Netra en doa touchet ac'hanon da vat a-raok klevet Elvis. Panevet Elvis ne vije ket bet eus ar Beatles.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}}&quot;''Nothing really affected me until I heard Elvis. If there hadn't been Elvis, there would not have been the Beatles.''&quot; Lennon in Harry 2000a, p. 881.&lt;/ref&gt; Ar strollad en doa sonet e memes lec'h ha ''Little Richard'' en [[Hambourg]] etre miz Ebrel ha miz Mae 1962, hag enno o doa bet alioù digantañ war an doare da seniñ e ganaouennoù&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, p. 660.&lt;/ref&gt; Levezonoù all zo e-touez [[Buddy Holly]], [[Eddie Cochran]], [[Roy Orbison]]&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 289, 526, 830.&lt;/ref&gt; ha [[The Everly Brothers]].&lt;ref&gt;{{en}} Spitz 2005, pp. 111, 123, 131, 133.&lt;/ref&gt;.

Digor e chom ar Beatles ouzh levezonoù all e-kerzh o berzh bras zoken ha kendelc'her a reont da selaou sonerezh o amzer, evel [[Bob Dylan]], [[The Who]], [[Franck Zappa]], [[The Lovin' Spoonful]], [[The Byrds]] ha [[The Beach Boys]], a zo bet kevezerien ar Beatles. O albom [[Pet Sounds]] en deus sebezet hag awenet McCartney&lt;ref&gt;{{en}} Harry 2000a, pp. 99, 217, 357, 1195.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 333–335, 359.&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Lavezzoli, Peter (2006). The Dawn of Indian Music in the West: Bhairavi. New York and London: Continuum. ISBN 978-0-8264-1815-9.&lt;/ref&gt; George Martin en deus lavaret diwar-benn penn-krouer ar Beach Boys : &quot;Den n'en deus bet kement a levezon war ar Beatles eget Brian [Wilson].&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''No one made a greater impact on the Beatles than Brian [Wilson].''&quot; Martin in Granata, Charles L. (2003). I Just Wasn't Made for These Times: Brian Wilson and the Making of the Beach Boys' Pet Sounds. London: Unanimous.&lt;/ref&gt; Ravi Shankar, a zo bet mestr Harrison war ar sonerezh indian, en deus bet ul levezon war sonerezh holl izili ar strollad er bloavezhioù diwezhañ&lt;ref&gt;{{en}} Lavezzoli 2006, pp. 147, 165, 177&lt;/ref&gt;.

=== Doareoù-sonerezh ===
[[Restr:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|thumb|dehou|Ur [[gitar-boud]] [[Höffner 500/1|Höffner stummet en ur violoñs]] hag ur [[Gretsch|gitar Country Gentleman Gretsch]] sonet gant McCartney hag Harrison.]]
Ur strollad skiffle da gentañ, eo aet ar Beatles war-zu ar rock 'n' roll ar bloavezhioù 1950 buan. Difraostet o deus an doare Merseybeat da seniñ&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.allmusic.com/style/merseybeat-ma0000012018/songs|titl=Pop/Rock » British Invasion » Merseybeat|oberour=All Music|lennet d'=an 2 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt; a-raok astenn o renabl war-zu ar sonerezh pop en he holl doareoù&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 30–32, 100–107.&lt;/ref&gt; ''Rubber Soul'' zo bet lesanvet gant Gould an ostilh en deus kaset leun a dud sot gant ar folk davet ar sonerezh pop&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 296.&lt;/ref&gt; Ar ganaouenn ''Yesterday'' n'eo ket ar wezh kentañ m'eo bet implijet kerdin er sonerezh pop, met ar wezh kentañ e oa evit ar Beatles, ha sikouret en deus leun a dud &quot;allergek&quot; da son ar gitaroù-tredan da gaout plijadur en ur selaou barregezh ar strollad da sonaozañ.&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 278.&lt;/ref&gt; Kendelc'her a ra ar strollad gant implij ar c'herdin gant ''She's Leaving Home'' da skouer, da glask pouezañ war sañtimantoù ar ganaouenn en un doare &quot;viktorian&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 402.&lt;/ref&gt;.

Ur stil all zo bet implijet kalz gant ar strollad adalek 1966, da gentañ o single-tu-kontrol ''Rain'', taolennet gant [[Martin Strong]] evel &quot;añrejistramant dreist-psikedelek kentañ ar Beatles.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Strong, Martin (2004). The Great Rock Discography. Edinburgh and New York: Canongate. ISBN 978-1-84195-615-2.&lt;/ref&gt; Kanaouennoù psikedelek all o deus heuliet, evel ''Tomorrow Never Knows'' (enrollet a-raok ''Rain''), ''Strawberry Fields Forever'', ''Lucy in the Sky with Diamonds'' hag ''I Am the Walrus''. D'ar memes mare eo bet levezonet kalzig Harrison gant [[sonerezh klasel India]] : ''The Inner Light'', ''Love You Two'' ha ''Within You ha Without You'', an div ganaouenn ziwezhañ o vezañ klaskoù da adaptiñ ar stumm [[raga]]&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y2GmTD9Q4iM|titl=How The Beatles used Indian music theory|oberour=David Bennett Piano|lec'hienn=Youtube|deiziad=30.11.2021|lennet d'=an 2 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 406, 462–463.&lt;/ref&gt;.

Nevesaat an doare da seniñ hag enrollañ sonerezh en deus klasket ar strollad ober bepred, hag unan eus e berzhioù-dibar an hini eo. Hervez an istorour war ar sonerezh Martin Campbell ez eus e-barzh [[A Day in the Life]] tout arz ha barregezh ar Beatles, an ijin war ar son, un ton a-boz a zalc'h soñj ennañ, al liamm kreñv etre ar pozioù hag ar sonerezh. Mont a ra pelloc'h en ur lavaret eo ur ganaouenn en ur rummad nevez, kempennetoc'h eget ar pop ha nevesaus en ur mod dibar&lt;ref&gt;{{en}} Campbell, Michael (2008). Popular Music in America: The Beat Goes On. East Windsor, CT: Wadsworth. ISBN 978-0-495-50530-3.&lt;/ref&gt; Dominic Pedler en deus diskouezet penaos e kroaz ar Beatles doareoù disheñvel, james en ur vont eus ur jañr d'ur jañr all an eil war-lerc'h egile, met o vestroniañ anezho bepred en ur mod kenstur&lt;ref&gt;{{en}} Pedler, Dominic (2003). The Songwriting Secrets of The Beatles. London: Omnibus. ISBN 978-0-7119-8167-6.&lt;/ref&gt; Gant an amzer ez eus deuet war-wel blazoù disheñvel izili ar strollad. Un dislavar zo en ur mod gant golo glann an ''Albom gwenn'' hag an doareoù-sonerezh liesseurt a glever ennañ, da skouer [[Revolution 9]] gant Lennon, ur c'hlask er [[sonerezh pleustrek]] levezonet gant Yoko Ono, [[Don't Pass Me By]] gant Starr, ur ganaouenn [[country]], [[While My Guitar Gently Weeps]], ur werz-rock gant Harrison hag [[Helter Skelter]], ur garm [[Heavy metal|proto-metal]].&lt;ref&gt;{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120530202730/https://www.allmusic.com/album/the-beatles-white-album-mw0000418113|titl=The Beatles [White Album]|oberour=Stephen Thomas Erlewine|embanner=All Music|deiziad=30.05.2012|lennet d'=ar 5 a viz C'hwevrer 2022}}&lt;/ref&gt;.

=== Labour George Martin ===
Labour a-dost [[George Martin (sonaozour)|George Martin]] en e berzh a broduer a laka anezhañ da vezañ war ar renk evit perzh ar &quot;pempvet Beatle&quot;&lt;ref&gt;{{en}}Harry 2000a, p. 721.&lt;/ref&gt; Stummet e oa gant ar sonerezh klasel hag implijet en deus ar pezh a oueze e meur a zoare, ouzhpenn treuzkas tammoù eus teorienn ar sonerezh da izili ar strollad, da lakaat gerioù war ar pezh a santent ha da harpañ anezho en ur vont war-raok gant ar skrivañ-kanaouennoù&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 121, 290.&lt;/ref&gt; Martin an hini eo en doa kinniget da vMcCartney ur pevarad-kerdin evit ''Yesterday'', o lakaat ar Beatles d'ober anaoudegezh d'ur bed leun a livioù klasel n'anavezent ket.&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 158.&lt;/ref&gt; O diorren war ar c'hrouiñ a oa bet harpet gant youl Martin da glask traoù nevez ivez, ha da gompren o c'hinnig, da skouer pa veze goulennet lakaat un dra bennak &quot;barok&quot; d'ur sonenn bennak.&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, p. 290.&lt;/ref&gt; Estreget sonaozañ a rae Martin, seniñ a rae meur a venveg, evel ar piano, an orglez peotramant binvioù kouevr.&lt;ref&gt;{{en}} Gould 2007, pp. 382, 405, 409, 443, 584.&lt;/ref&gt;.

Labourat gant Lennon ha McCartney en doa rediet Martin d'ober gant daou stil skrivañ kanaouennoù. Eeunoc'h e oa labourat gant McCartney, a laboure en ur mod klasel a-walc'h, met kaset e veze gant Lennon, a labour dre e anien, da sevel aozennoù dreist-ordinal, ar skouer gwellañ a vije [[Being for the Benefit of Mr. Kite!]]&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 238.&lt;/ref&gt;. Sada ar pezh a lavare diwar-benn doareoù-skrivañ Lennon ha McCartney hag e levezon stabilaat :

{{Arroud|Da geñveriañ gant kanaouennoù Paul, an holl anezho o telc'her un tamm liamm gent ar gwirvoud, John en doa ur perzh psikedelek, hogozik kevrinek... Skeudennaoueg John zo unan eus an traoù gwellañ en e labour – 'gwez mandarin', 'neñvoù marmalad', 'bleunioù selofan'... A-viskoazh 'meus gwelet anezhañ evel ur Salvador Dalí e gelc'hienn, kentoc'h eget ur soner drammet. Eus an tu all e vije diot ober evel ma ne vije ket leun a zrammoù e buhez ar Beatles d'ar mare-se... gouzout a raent ne oant ket a-du, me en va ferzh a vestr-skol... Ouzhpenn ne oant ket sot ganto me va-unan, ne welen ket an ezhomm anezho; ha n'eus douetañs ebet ne vije ket bet Pepper an albom a zo anezhañ ma vijen bet o nijal. Marteze e oa ar c'henlabour etre dramm ha dizramm zo aet mat en-dro, piv 'oar ?|George Martin&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''Compared with Paul's songs, all of which seemed to keep in some sort of touch with reality, John's had a psychedelic, almost mystical quality ... John's imagery is one of the best things about his work – 'tangerine trees', 'marmalade skies', 'cellophane flowers' ... I always saw him as an aural Salvador Dalí, rather than some drug-ridden record artist. On the other hand, I would be stupid to pretend that drugs didn't figure quite heavily in the Beatles' lives at that time ... they knew that I, in my schoolmasterly role, didn't approve ... Not only was I not into it myself, I couldn't see the need for it; and there's no doubt that, if I too had been on dope, Pepper would never have been the album it was. Perhaps it was the combination of dope and no dope that worked, who knows?''&quot; Martin in Martin, George (1979). All You Need Is Ears. New York: St. Marten's Press. ISBN 978-0-312-11482-4.&lt;/ref&gt;}}
Savet e oa a-du Harrison gant ar soñj-se diwar-benn e levezon stabilaat : &quot;Me 'gred 'oamp kresket ar bloavezhioù-se asambles, hemañ evel an den reizh ha ni evel ar re ziskiant; met bepred e oa amañ da reiñ ster d'hon follentez –  kustum 'oamp da vezañ un tammig avant-garde devezhioù zo eus ar sizhun, hag evel un eor e vije, da gas an dra-se dre an ijinourien ha dre ar vandenn-enrollañ.&quot;&lt;ref group=&quot;alpha&quot;&gt;{{en}} &quot;''I think we just grew through those years together, him as the straight man and us as the loonies; but he was always there for us to interpret our madness – we used to be slightly avant-garde on certain days of the week, and he would be there as the anchor person, to communicate that through the engineers and on to the tape.''&quot; Harrison in Harry, Bill (2003). The George Harrison Encyclopedia. London: Virgin. ISBN 978-0-7535-0822-0.&lt;/ref&gt;

=== Er studio ===
Gant o sonerezh ijinus hag o implij eus an teknologiezh o doa goulennet ar Beatles kalz a daolioù-arnod digant George Martin hag ijinourien ar studioioù. Kement tra a veze mat da lakaat er sonerezh : distro ur gitar en uhelgomzer, dason ur voutailh, ur vandenn kaset d'an tu-kontrol.&lt;ref&gt;{{en}} Hertsgaard, Mark (1995). &quot;We All Want to Change the World: Drugs, Politics, and Spirituality&quot;. A Day in the Life: The Music and Artistry of the Beatles. New York: Delacorte Press. ISBN 978-0-385-31517-3.&lt;/ref&gt; O c'hoant da grouiñ trouzioù nevez e kement añrejistramant kenaozet gant barregezh Martin da aozañ sonerezh ha barregezhioù ijinourien EMI evel Norman Smith, Ken Townsend ha Geoff Emerick zo bet klevet adalek ''Rubber Soul'', met dreist-holl gant ''Revolver'' hag an albomoù da c'houde.&lt;ref&gt;{{en}} Hertsgaard 1995, p. 103.&lt;/ref&gt;.

Estreget an teknikoù nevez ijinet er studio (plas ar mikro, bouklennoù-enrollañ, cheñch tizh an enrolladenn...) e oa bet degaset gant ar Beatles binvioù-sonerezh ne gleved ket alies e kanaouennoù-rock, en o zouez lazioù-kerdin ha kouevr peotramant binvioù indian (evel ar sitar hag ar swarmanda)&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 212.&lt;/ref&gt; Binvioù elektronek o doa implijet ivez, evel ar Mellotron en doa roet ar son-fleüt sonet gant McCartney e deroù [[Strawberry Fields Forever]]&lt;ref&gt;{{en}} MacDonald 2005, p. 219.&lt;/ref&gt;.

== Izili ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
'''Izili pennañ'''
* [[John Lennon]] – kan, gitaroù, klavieroù, harmonika, gitar-boud &lt;small&gt;(1960–1969; marvet e 1980)&lt;/small&gt;
* [[Paul McCartney]] – kan, gitar-boud, gitaroù, klavieroù, toumperezh &lt;small&gt;(1960–1970)&lt;/small&gt;
* [[George Harrison]] – gitaroù, kan, sitar, klavieroù, gitar-boud &lt;small&gt;(1960–1970; marvet e 2001)&lt;/small&gt;
* [[Ringo Starr]] – toumperezh, taboulinoù, kan &lt;small&gt;(1962–1970)&lt;/small&gt;
{{col-2}}
'''Izili e penn-kentañ'''
* [[Pete Best]] – toumperezh, kan &lt;small&gt;(1960–1962)&lt;/small&gt;
* [[Stuart Sutcliffe]] – gitar-boud, kan &lt;small&gt;(1960–1961; marvet e 1962)&lt;/small&gt;
* [[Chas Newby]] – gitar-boud &lt;small&gt;(1960–1961)&lt;/small&gt;
* [[Norman Chapman]] – toumperezh &lt;small&gt;(1960; marvet e 1995)&lt;/small&gt;
* [[Tommy Moore (musician)|Tommy Moore]] – toumperezh &lt;small&gt;(1960; marvet e 1981)&lt;/small&gt;

'''Sonerien troiadoù'''
* [[Jimmie Nicol]] – toumperezh &lt;small&gt;(1964)&lt;/small&gt;
{{col-end}}

== Pladennoù ==
=== Albomoù studio ===
* ''[[Please Please Me (albom)|Please Please Me]]'' ([[Parlophone]], [[22 a viz Meurzh]] [[1963]])
* ''[[With The Beatles]]'' (Parlophone, [[22 a viz Du]] [[1963]])
* ''[[A Hard Day's Night (albom)|A Hard Day's Night]]'' (Parlophone, [[10 a viz Gouere]] [[1964]] e [[Breizh-Veur]])
* ''[[Beatles for Sale]]'' (Parlophone, [[4 a viz Kerzu]] 1964)
* ''[[Help! (albom)|Help!]]'' (Parlophone, [[6 a viz Eost]] [[1965]])
* ''[[Rubber Soul]]'' (Parlophone, [[3 a viz Kerzu]] 1965)
* ''[[Revolver (albom)|Revolver]]'' (Parlophone, [[5 a viz Eost]] [[1966]])
* ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (albom)|Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' (Parlophone, [[1añ a viz Mezheven]] [[1967]])
* ''[[Magical Mystery Tour (albom)|Magical Mystery Tour]]'' ([[Capitol]], [[27 a viz Du]] 1967, er [[Stadoù-Unanet]] hepken)
* ''[[The Beatles (pladenn)|The Beatles]]'' ([[Apple Records]], [[22 a viz Du]] [[1968]])
* ''[[Yellow Submarine (albom)|Yellow Submarine]]'' (Apple Records, [[17 a viz Genver]] [[1969]])
* ''[[Abbey Road (albom)|Abbey Road]]'' (Apple Records, [[26 a viz Gwengolo]] 1969)
* ''[[Let It Be (albom)|Let It Be]]'' (Apple Records, [[8 a viz Mae]] [[1970]])

=== Singloù embannet e Rouantelezh-Unanet ===
Kinniget eo pep single diouzh an urzh &quot;Tu A / Tu B&quot;. Ar re skrivet « 2ƒA » en o c'hichen zo singloù &quot;tu A doubl&quot;. An asterisk zo evit ur ganaouenn embannet war un albom peotramant un EP hag an aourez ≈ zo evit ur stumm disheñvel eus ur ganaouenn embannet war un 33 zro.

* ''[[Love Me Do]]''{{exp|≈}} / ''[[P.S. I Love You (kanaouenn|P.S. I Love You]]''* ({{deiziad|5|Here|1962}})
* ''[[Please Please Me (kanaouenn)|Please Please Me]]''* / ''[[Ask Me Why]]''* ({{deiziad|11|Genver|1963}})
* ''[[From Me to You]]'' / ''[[Thank You Girl]]'' ({{deiziad|11|Ebrel|1963}})
* ''[[She Loves You]]'' / ''[[I'll Get You]]'' ({{deiziad|23|Eost|1963}})
* ''[[I Want to Hold Your Hand]]'' / ''[[This Boy]]'' ({{deiziad|29|Du|1963}})
* ''[[Can't Buy Me Love]]''* / ''[[You Can't Do That]]''* ({{deiziad|20|Meurzh|1964}})
* ''[[A Hard Day's Night (kanaouenn)|A Hard Day's Night]]''* / ''[[Things We Said Today]]''* ({{deiziad|10|Gouere|1964}})
* ''[[I Feel Fine]]'' / ''[[She's a Woman]]'' ({{deiziad|27|Du|1964}})
* ''[[Ticket to Ride]]''* / ''[[Yes It Is]]'' ({{deiziad|9|Ebrel|1965}})
* ''[[Help! (kanaouenn)|Help!]]''* / ''[[I'm Down]]'' ({{deiziad|23|Gouere|1965}})
* ''[[We Can Work It Out]]'' / ''[[Day Tripper]]'' ({{deiziad|3|Kerzu| 1965}}) (&lt;small&gt;2ƒA&lt;/small&gt;)
* ''[[Paperback Writer]]'' / ''[[Rain (kanaouenn)|Rain]]'' ({{deiziad|10|Even| 1966}})
* ''[[Yellow Submarine (kanaouenn)|Yellow Submarine]]''* / ''[[Eleanor Rigby]]''* ({{deiziad|5|Eost| 1966}}) (&lt;small&gt;2ƒA&lt;/small&gt;)
* ''[[Strawberry Fields Forever]]'' / ''[[Penny Lane]]'' ({{deiziad|17|C'hwevrer| 1967}}) (&lt;small&gt;2ƒA&lt;/small&gt;)
* ''[[All You Need Is Love]]''* / ''[[Baby, You're a Rich Man]]'' ({{deiziad|7|Gouere|1967}})
* ''[[Hello, Goodbye (kanaouenn)|Hello, Goodbye]]'' / ''[[I Am the Walrus]]''* ({{deiziad|24|Du| 1967}})
* ''[[Lady Madonna]]'' / ''[[The Inner Light]]'' ({{deiziad|15|Meurzh| 1968}})
* ''[[Hey Jude]]'' / ''[[Revolution (kanaouenn)|Revolution]]{{exp|≈}}'' ({{deiziad|30|Eost| 1968}})
* ''[[Get Back]]''{{exp|≈}} / ''[[Don't Let Me Down]]'' ({{deiziad|11|Ebrel| 1969}})
* ''[[The Ballad of John and Yoko]]'' / ''[[Old Brown Shoe]]'' ({{deiziad|30|Mae|1969}})
* ''[[Something (kanaouenn The Beatles)|Something]]''* / ''[[Come Together]]''* ({{deiziad|31|Here| 1969}})
* ''[[Let It Be (kanaouenn)|Let It Be]]''{{exp|≈}} / ''[[You Know My Name (Look Up the Number)]]'' ({{deiziad|6|Meurzh| 1970}})

=== Albomoù advesket ===
* ''[[Let It Be... Naked]]'' - stumm advesket eus ''Let It Be'' en ur dennañ sonaozennoù hag o cheñch urzh ar pistennoù (2003)
* ''[[Love (albom The Beatles)|Love]]'' - irienn-son arvest [[Cirque du Soleil]], advesket gant [[George Martin (sonaozour)|George Martin]] hag e vab [[Giles Martin (sonaozour)|Giles Martin]] (2006)

=== Dastumadoù ===
* ''[[A Collection of Beatles Oldies|A Collection of Beatles Oldies (but Goldies)]]'' - dastumad ar c'hanaouennoù gwellañ (1966)
* ''[[The Beatles 1962–1966]]'' (lesanvet ''albom ruz'') ha ''[[The Beatles 1967–1970|1967–1970]]'' (lesanvet ''albom glas'') (1973)
* ''[[The Beatles at the Hollywood Bowl|The Beatles: Live at the Hollywood Bowl]]'' - enrolladennoù sonadegoù e Los Angeles e 1964 ha 1965 (1977 evit an embannadur kentañ, 2016 evit an eil, gant ur golo disheñvel ha kanaouennoù ouzhpenn)
* ''[[Past Masters]]'' - kanaouennoù embannet e 45 tro ne oant ket bet embannet war an albomoù studio ofisiel, peotramant gant stummoù disheñvel (1988 evit an embannadur kentañ e daou albom, 2009 evit an embannadur en albom-doubl)
* ''[[Live at the BBC (albom The Beatles)|Live at the BBC]]'' (1994) hag ''[[On Air - Live at the BBC Volume 2]]'' (2013)
* ''[[Anthology 1]]'' (1995), ''[[Anthology 2|2]]'' (1996) hag ''[[Anthology 3|3]]'' (1996)
* ''[[Yellow Submarine Songtrack]]'' (1999)
* ''[[1 (albom T Beatles)|1]]'' (2000) hag ''1+'' (2015)

== Filmoù ==

'''Faltazi'''
* ''[[A Hard Day's Night (film)|A Hard Day's Night]]'' (1964)
* ''[[Help! (film)|Help!]]'' (1965)
* ''[[Magical Mystery Tour (film)|Magical Mystery Tour]]'' (1967)
* ''[[Yellow Submarine (film)|Yellow Submarine]]'' (1968)

'''Teulfilmoù ha sonadegoù filmet'''
* ''[[The Beatles at Shea Stadium]]'' (1966)
* ''[[Let It Be (1970 film)|Let It Be]]'' (1970)
* ''[[The Compleat Beatles]]'' (1982)
* ''[[It Was Twenty Years Ago Today (film)|It Was Twenty Years Ago Today]]'' (1987) (diwar-benn ''Sgt. Pepper'')
* ''[[The Beatles Anthology (heuliad skinwel)|The Beatles Anthology]]'' (1995)
* ''[[1 (albom gant The Beatles)#1+|The Beatles: 1+]]'' (2015) (dastumad videoioù kempennet)
* ''[[The Beatles: Eight Days a Week]]'' (2016) (diwar-benn ar Beatlemania hag an troiadoù)
* ''[[The Beatles: Get Back]]'' (2021)

== Kanaouennoù brudet ==
* [[I Want to Hold Your Hand]]
* [[Michelle (sonenn)|Michelle]]
* [[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)]]
* [[Eleanor Rigby]]
* [[Strawberry Fields Forever]]
* [[Lucy in the Sky with Diamonds]]
* [[All You Need Is Love]]
* [[Because (kanaouenn, The Beatles)|Because]]
* [[Let It Be (kanaouenn)|Let It Be]]

== Levrlennadur ==
* {{cite book|author=Brown, Peter;|coauthors=Gaines, Steven |title=The Love You Make: An Insider's Story of The Beatles (2002)|url=https://archive.org/details/loveyoumakeinsid0000brow|year=2002 |publisher=New American Library|location=New York|isbn=978-0-451-20735-7}}
* {{cite book |last=Coleman |first=Ray |title=Brian Epstein: The Man Who Made The Beatles |url=https://archive.org/details/brianepsteinmanw0000cole |publisher=Viking |year=1989 |isbn=0-670-81474-1 }}
* {{cite book |last=Coleman|first=Ray|title=Lennon: The Definitive Biography|url=https://archive.org/details/lennondefinitive0000cole_x2e5|publisher=Pan Books|location=New York|year=1984|isbn=0-060-98608-5}}
* {{cite book |last=Davies |first=Hunter |title=The Beatles |url=https://archive.org/details/beatles0000davi |publisher=McGraw-Hill |year=1985 |isbn=0-070-15463-5}}
* {{cite book|last=Everett|first=Walter|title=The Beatles as Musicians: Revolver through the Anthology|url=https://archive.org/details/beatlesasmusicia0000ever|publisher=Oxford University Press|location=Oxford ha New York|year=1999||isbn=978-0-19-512941-0}}
* {{cite book|last=Gould |first=Jonathan |title=Can't Buy Me Love: The Beatles, Britain and America|url=https://archive.org/details/cantbuymelovebea0000goul_h8o2 |publisher=Three Rivers Press|year=2007|isbn=978-0-307-35338-2}}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |title=The Ultimate Beatles Encyclopedia|publisher=MJF Books|year=2000|isbn=1-567-31403-1}}
* {{cite book |last=Lennon |first=Cynthia |title=John |url=https://archive.org/details/john0000cynt |publisher=Hodder &amp; Stoughton |year=2006 |isbn=0-340-89828-3}}
* {{cite book |last=Lewisohn |first=Mark |title=The Complete Beatles Recording Sessions: The Official Story of the Abbey Road Years |url=https://archive.org/details/completebeatlesr0000mark |publisher=Hamlyn |year=1992 |isbn=0-681-03189-1}}
* {{cite book|last=Lewisohn|first=Mark|title=The Complete Beatles Chronicle|publisher=Chronicle Press|year=1996|isbn=1-85152-975-6}}
* {{cite book|last=Krasker|first=Eric|title=Les Beatles - Enquête sur un mythe 1960-1962|publisher=Séguier|location=Paris|year=2003|isbn=2-84049-373-X}}
* {{cite book|last= Krasker|first=Eric|title='The Beatles - Fact and Fiction 1960-1962|publisher=Séguier|location=Paris|year=2009|isbn=978-2840495239}}
* {{cite book |last=Miles |first=Barry |title=Paul McCartney. Many Years From Now |url=https://archive.org/details/paulmccartneyman00unse |publisher=Vintage-Random House |year=1998 |isbn=0-749-38658-4}}
* {{cite book |last=O'Brien|first=Ray|title=There are Places I'll Remember|publisher=Ray O'Brien|location=London|year=2001|volume=1|isbn=0-954-44730-1}}
* {{cite book |last=Pedler|first=Dominic|title=The Songwriting Secrets of The Beatles|year=2003|publisher=Omnibus Press|isbn=0-7119-8167-1}}
* {{cite book |last=Spitz |first=Bob |title=The Beatles: The Biography |url=https://archive.org/details/beatlesbiography00spitz |publisher=Little Brown |year=2005 |isbn=0-316-80352-9}}
* {{cite book|last=Turner|first=Steve |title=A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles' Song |url=https://archive.org/details/harddayswritesto0000turn_c0h1|publisher=Harper|year=1994|isbn= 0-06-095065-X}}

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.beatles.com/ Lec'hienn ofisiel]

==Notennoù ha daveoù==
===Arroudennoù===
{{Daveoù|stroll=alpha}}
===Daveoù===
{{Daveoù|bannoù=3}}

==Liammoù diavaez==
* [https://www.thebeatles.com/ Lec'hienn ofisiel]

{{Navbox The Beatles}}

[[Rummad:The Beatles]]
[[Rummad:Strolladoù sonerezh rock]]</text>
      <sha1>a4fzt1k9qua629qgdncye709i6pmr8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kledenn-ar-C'hab</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11589</id>
    <revision>
      <id>2199459</id>
      <parentid>2123762</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48398-28</username>
        <id>93888</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeudennoù */</comment>
      <origin>2199459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="f7mxfr3ccebw9t706a7il0f32s7wz9y" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Kledenn-ar-C'hab
 | anvOfisiel = ''Cléden-Cap-Sizun''
 | skeudenn          = Pointe du Van.JPG
 | alc'hwez          = Beg ar Vann.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Cléden Cap Sizun (Finistère).svg
 | bro               = {{Kernev}}
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Kemper|Kemper]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Bro ar C'hab|KK Bro ar C'hab]]
 | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]]
 | kanton            = [[Kanton Pontekroaz|Pontekroaz]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
 | insee             = 29028
 | cp                = 29770
 | maer              = Nadine Kersaudy
 | amzer-gefridi     = 2001–2026
 | gorread           = 19.08
 | hedred            = -4.646111
 | ledred            = 48.048333
 | uk                = 
 | ubi               = 0
 | ubr               = 86
 | lec'hienn web     = [http://www.cleden-cap-sizun.com/ Ti-kêr]
}}
'''Kledenn-ar-C'hab''' zo ur gumun e [[Kerne-Izel]], e [[kanton Douarnenez]], e [[Ar C'hab|Bro ar C'hab]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]].

== Anv ==
* Bernard Tanguy ː ''Plebs Cletuen'', {{XIvet kantved}} ; ''Cletguen Cap Sizun'', 1314, e-tro 1330 ; ''Cletguen'', 1395, 1426 ; ''Cleden Cap Sizun'', 1535.
* Erwan Vallerie ː ''Cletuen'', XI{{vet}} kantved ; ''Cletguen Cap Sizun'', 1368 ; ''Cleden Cap Sizun'', 1516, 1536 ; ''Cletguen'', 1395 ; ''Cledent'', 1630.
;Gerdarzh
* Bernard Tanguy ː eus anv ur [[sant]] eus {{Kembre]], Clydwin, mab Brychan ([[Llanglydwen]], e [[Carmarthenshire]]).

== [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] ==
''En gwad e arbenn-karv en aour, heuliet ouzh kab gant teir erminig ivez en aour ; lavreeg en aour, karget ouzh dehou gant teir flourdilizenn hag ouzh kleiz gant teir rozenn, an holl ouzh lezioù, an eil en egile.''
*Sturienn ː ''Kleden ar c'hap bloavez mad'' ; aozer ː Bernard Le Brun ; kuzul ar gumunn ː 16 Du 1999.
Ar c'harv evit ar familh Kerharo, ar flourdiliz evit ar re Saluden, ar roz evit an tiegezh Keridiern.

== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Gloaguen, person, Gloaguen, kure, ha daou veleg, Pellé ha Kerizit&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50.&lt;/ref&gt;. 
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 95 gwaz eus ar gumun, eleze 3,71% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas 26 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Kouezhout a reas un dournijerez [[Dornier Do 24]] eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun d'ar [[17 Gouhere|17 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas un nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;. 
* Kledenn-ar-C'hab a voe dalc'het gant ar 1{{añ}} Bagad eus an 10{{vet}} Kompagnunezh eus ar ''Grenadier Regiment 894'' [[Alamagn|alaman]] en nevezamzer 1944, betek penn-kentañ miz Even ([[Aloubadeg Normandi]])&lt;ref&gt;[http://www.oocities.org/supernuker74/OberleutnantWernerSimonDiary.html Deizlevr an Oberleutnant Werner Simon]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
;[[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas pemp milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
;[[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[19 a viz C'hwevrer]] [[1961]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6417870 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
*Brudet eo [[Beg ar Vann]], a-dal da [[Beg ar Raz|Veg ar Raz]], en hanternoz da [[Bae an Anaon|Vae an Anaon]].
*''Oppidum'' Kastell Meur (war dro 2000 kent J.-K.)
*[[Meilh Drougêr]], tostik da Veg ar Vann.
*Iliz sant Kleve (gwechall ant Kleden) (XII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;, XVIII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;)
*Chapel Itron-Varia a Druez, e Langroaz (1747)
*Chapel sant Tei, bet adasavet en e bez e-kerzh ar XVII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved, ha kempennet e-kerzh an XIX&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved. Feunteun (ad-kempennet e kerzh an XVII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved). Kroaz (1630)
*Chapel sant Tremeur, e Trouguenour. Merket eus 1538
*Chapel sant Tual, 1772
*Chapel sant Gwenole, e Lansulien. En he boull dija e 1703. Chom a ra ar veunteun, anvet feunteun ar c'helaoued
*Chapel sant Sebastian, e maner Kerazan; bet dispennet war dro 1980 ha kaset ar vein da [[Pontekroaz|Bontekroaz]].
*Feunteun ant Vaze (1757)
*Kroaz Toull, e Kersaudi 
* Monumant ar re varv er vourc'h, luc'hskeudenn ha kartenn-bost&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34456 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
* Monumant ar re varv karter Sant-Tugdual, luc'hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34455 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
=== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ===
{| class = &quot;wikitable&quot;
|-
! Bro
! Niver a soudarded
|-
|[[Skeudenn:Canadian Blue Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|1 ([[Morlu]]), chomet dianv
|-
|'''Hollad'''
|'''1'''
|}
Mervel a reas e-pad an [[Eil Brezel Bed]]&lt;ref&gt;[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086406&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=2080
|passo1=200
|passo2=100
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|bl10=2021
|p1=2079 	 	 	 		
|p2=1949
|p3=1640
|p4=1420
|p5=1181 
|p6=1037
|p7=972
|p8=993
|p9=973
|p10=910
|mammenn=EBSSA 
}}

== Skeudennoù ==
&lt;gallery&gt;
Pointe de Brezellec.JPG|Beg Brezhelleg
Fontaine saint-They.JPG|Feunteun Sant Tei
Chapelle N.D.de Langroas.jpg|Chapel Langroaz
Breizh 29 - Kledenn ar c'hab - beg ar vann, chapel sant tei 03.jpg|Chapel Sant Tei
Breizh 29 - Kledenn ar c'hab - beg ar vann, chapel sant tei 04.jpg|Chapel Sant-Tei
CHAPELLE SAINT THEY - POINTE DU VAN - CLEDEN-CAP-SIZUN 29.jpg|Chapel Sant-Tei
028 Cléden-Cap- Sizun Chapelle Saint-Trémeur.jpg|Chapen Sant Treveur
042 Eglise de Cléden-Cap-Sizun.jpg|Iliz Sant-Kleve
203 Cléden-Cap-Sizun Chapelle Saint-Tugdual.jpg|Chapel Sant Tudual
284 Cléden-Cap-Sizun Moulin.jpg|Milin-Avel
&lt;/gallery&gt;

== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
*[[1975]] : [[Maguy Kerisit]], skrivagnerez vrezhonek

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{|
|+
|[[Restr:Saluden de kernysan.gif|60px]]
|
:;Saluden
:Aotrounez Kernysan, Keringar, Mescam
:'''Nicolas''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1645
:''En aour e deir flourdilizenn en gwad, ur steredenn ivez en gwad ouzh kondon.''
|}

== Gevelliñ ==
*[[Béal an Dá Chab]], {{Iwerzhon}} (1999)

== Levrlennadur==
* René Couffon &amp; Alfred Le Bars : ''Nouveau répertoire des églises et chapelles''. Diocèse de Quimper et de Léon. 1988
* Embannadurioù Flohic : ''Le Patrimoine des communes du Finistère''. 1998
* Michel Froger &amp; Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001
* Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Cléden-Cap-Sizun}}
*{{fr}} [http://www.cleden-cap-sizun.com/ cleden-cap-sizun.com]
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075403/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29028 Kledenn-ar-C'hab war lec'hienn Geobreizh]
*{{fr}} [http://audierne.info/category/cleden/ audierne.info]

== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Kerne]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>f7mxfr3ccebw9t706a7il0f32s7wz9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199460</id>
      <parentid>2199459</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48398-28</username>
        <id>93888</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anv */</comment>
      <origin>2199460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8335" sha1="qvd190ka04zw8zmgx1ih3zi7yy9rsre" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Kledenn-ar-C'hab
 | anvOfisiel = ''Cléden-Cap-Sizun''
 | skeudenn          = Pointe du Van.JPG
 | alc'hwez          = Beg ar Vann.
 | ardamezioù        = Blason ville fr Cléden Cap Sizun (Finistère).svg
 | bro               = {{Kernev}}
 | departamant       = [[Penn-ar-Bed]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Kemper|Kemper]]
 | etrekumuniezh     = [[Kumuniezh kumunioù Bro ar C'hab|KK Bro ar C'hab]]
 | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]]
 | kanton            = [[Kanton Pontekroaz|Pontekroaz]] &lt;small&gt;(betek 2015)&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; [[Kanton Douarnenez|Douarnenez]] &lt;small&gt;(abaoe 2015)&lt;/small&gt;
 | insee             = 29028
 | cp                = 29770
 | maer              = Nadine Kersaudy
 | amzer-gefridi     = 2001–2026
 | gorread           = 19.08
 | hedred            = -4.646111
 | ledred            = 48.048333
 | uk                = 
 | ubi               = 0
 | ubr               = 86
 | lec'hienn web     = [http://www.cleden-cap-sizun.com/ Ti-kêr]
}}
'''Kledenn-ar-C'hab''' zo ur gumun e [[Kerne-Izel]], e [[kanton Douarnenez]], e [[Ar C'hab|Bro ar C'hab]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]].

== Anv ==
* Bernard Tanguy ː ''Plebs Cletuen'', {{XIvet kantved}} ; ''Cletguen Cap Sizun'', 1314, e-tro 1330 ; ''Cletguen'', 1395, 1426 ; ''Cleden Cap Sizun'', 1535.
* Erwan Vallerie ː ''Cletuen'', XI{{vet}} kantved ; ''Cletguen Cap Sizun'', 1368 ; ''Cleden Cap Sizun'', 1516, 1536 ; ''Cletguen'', 1395 ; ''Cledent'', 1630.
;Gerdarzh
* Bernard Tanguy ː eus anv ur [[sant]] eus [[Kembre]], Clydwin, mab Brychan ([[Llanglydwen]], e [[Carmarthenshire]]).

== [[Ardamezouriezh|Ardamezioù]] ==
''En gwad e arbenn-karv en aour, heuliet ouzh kab gant teir erminig ivez en aour ; lavreeg en aour, karget ouzh dehou gant teir flourdilizenn hag ouzh kleiz gant teir rozenn, an holl ouzh lezioù, an eil en egile.''
*Sturienn ː ''Kleden ar c'hap bloavez mad'' ; aozer ː Bernard Le Brun ; kuzul ar gumunn ː 16 Du 1999.
Ar c'harv evit ar familh Kerharo, ar flourdiliz evit ar re Saluden, ar roz evit an tiegezh Keridiern.

== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: e penn-kentañ [[1791]] e voe nac'het al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant Gloaguen, person, Gloaguen, kure, ha daou veleg, Pellé ha Kerizit&lt;ref&gt;[[Kristof Jezegoù]], ''Hor Bro e-pad ar Revolusion'', Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 50.&lt;/ref&gt;. 
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 95 gwaz eus ar gumun, eleze 3,71% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
==== [[Eil brezel-bed]] ==== 
* Mervel a reas 26 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Kouezhout a reas un dournijerez [[Dornier Do 24]] eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') er gumun d'ar [[17 Gouhere|17 a viz Gouhere]] [[1941]], mervel ar reas un nijour, douaret eo e [[Plouzeniel]]&lt;ref&gt;[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Finistere/pertes_luftwaffe_finistere.html Pertes Luftwaffe Finistère]&lt;/ref&gt;. 
* Kledenn-ar-C'hab a voe dalc'het gant ar 1{{añ}} Bagad eus an 10{{vet}} Kompagnunezh eus ar ''Grenadier Regiment 894'' [[Alamagn|alaman]] en nevezamzer 1944, betek penn-kentañ miz Even ([[Aloubadeg Normandi]])&lt;ref&gt;[http://www.oocities.org/supernuker74/OberleutnantWernerSimonDiary.html Deizlevr an Oberleutnant Werner Simon]&lt;/ref&gt;.
==== Brezelioù didrevadennañ ====
;[[Brezel Indez-Sina]]
* Mervel a reas pemp milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]&lt;ref&gt;[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=34456&amp;dpt=29 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
;[[Brezel Aljeria]]
* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an [[19 a viz C'hwevrer]] [[1961]]&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6417870 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
*Brudet eo [[Beg ar Vann]], a-dal da [[Beg ar Raz|Veg ar Raz]], en hanternoz da [[Bae an Anaon|Vae an Anaon]].
*''Oppidum'' Kastell Meur (war dro 2000 kent J.-K.)
*[[Meilh Drougêr]], tostik da Veg ar Vann.
*Iliz sant Kleve (gwechall ant Kleden) (XII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;, XVIII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;)
*Chapel Itron-Varia a Druez, e Langroaz (1747)
*Chapel sant Tei, bet adasavet en e bez e-kerzh ar XVII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved, ha kempennet e-kerzh an XIX&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved. Feunteun (ad-kempennet e kerzh an XVII&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt; kantved). Kroaz (1630)
*Chapel sant Tremeur, e Trouguenour. Merket eus 1538
*Chapel sant Tual, 1772
*Chapel sant Gwenole, e Lansulien. En he boull dija e 1703. Chom a ra ar veunteun, anvet feunteun ar c'helaoued
*Chapel sant Sebastian, e maner Kerazan; bet dispennet war dro 1980 ha kaset ar vein da [[Pontekroaz|Bontekroaz]].
*Feunteun ant Vaze (1757)
*Kroaz Toull, e Kersaudi 
* Monumant ar re varv er vourc'h, luc'hskeudenn ha kartenn-bost&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34456 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
* Monumant ar re varv karter Sant-Tugdual, luc'hskeudenn&lt;ref&gt;[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=34455 Memorial Genweb] &lt;/ref&gt;.
=== Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun ===
{| class = &quot;wikitable&quot;
|-
! Bro
! Niver a soudarded
|-
|[[Skeudenn:Canadian Blue Ensign (1921-1957).svg|24px]] [[Kanada]]
|1 ([[Morlu]]), chomet dianv
|-
|'''Hollad'''
|'''1'''
|}
Mervel a reas e-pad an [[Eil Brezel Bed]]&lt;ref&gt;[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2086406&amp;mode=1 Commonwealth War Graves Commission]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=2080
|passo1=200
|passo2=100
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|bl9=2013
|bl10=2021
|p1=2079 	 	 	 		
|p2=1949
|p3=1640
|p4=1420
|p5=1181 
|p6=1037
|p7=972
|p8=993
|p9=973
|p10=910
|mammenn=EBSSA 
}}

== Skeudennoù ==
&lt;gallery&gt;
Pointe de Brezellec.JPG|Beg Brezhelleg
Fontaine saint-They.JPG|Feunteun Sant Tei
Chapelle N.D.de Langroas.jpg|Chapel Langroaz
Breizh 29 - Kledenn ar c'hab - beg ar vann, chapel sant tei 03.jpg|Chapel Sant Tei
Breizh 29 - Kledenn ar c'hab - beg ar vann, chapel sant tei 04.jpg|Chapel Sant-Tei
CHAPELLE SAINT THEY - POINTE DU VAN - CLEDEN-CAP-SIZUN 29.jpg|Chapel Sant-Tei
028 Cléden-Cap- Sizun Chapelle Saint-Trémeur.jpg|Chapen Sant Treveur
042 Eglise de Cléden-Cap-Sizun.jpg|Iliz Sant-Kleve
203 Cléden-Cap-Sizun Chapelle Saint-Tugdual.jpg|Chapel Sant Tudual
284 Cléden-Cap-Sizun Moulin.jpg|Milin-Avel
&lt;/gallery&gt;

== Tud ==
===Tud bet ganet eno===
*[[1975]] : [[Maguy Kerisit]], skrivagnerez vrezhonek

=== Ardamezeg ar familhoù ===
{|
|+
|[[Restr:Saluden de kernysan.gif|60px]]
|
:;Saluden
:Aotrounez Kernysan, Keringar, Mescam
:'''Nicolas''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1645
:''En aour e deir flourdilizenn en gwad, ur steredenn ivez en gwad ouzh kondon.''
|}

== Gevelliñ ==
*[[Béal an Dá Chab]], {{Iwerzhon}} (1999)

== Levrlennadur==
* René Couffon &amp; Alfred Le Bars : ''Nouveau répertoire des églises et chapelles''. Diocèse de Quimper et de Léon. 1988
* Embannadurioù Flohic : ''Le Patrimoine des communes du Finistère''. 1998
* Michel Froger &amp; Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Finistère''. 2001
* Bernard Tanguy : ''Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère''. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995

== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Cléden-Cap-Sizun}}
*{{fr}} [http://www.cleden-cap-sizun.com/ cleden-cap-sizun.com]
*{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075403/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29028 Kledenn-ar-C'hab war lec'hienn Geobreizh]
*{{fr}} [http://audierne.info/category/cleden/ audierne.info]

== Daveoù ha notennoù==
{{Daveoù}}

[[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Kumunioù Kerne]]
[[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed]]
[[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]]</text>
      <sha1>qvd190ka04zw8zmgx1ih3zi7yy9rsre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34902</id>
    <revision>
      <id>2199420</id>
      <parentid>2166604</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2199420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6427" sha1="agsn5cx0iu91iqrg4d368fa26e9vib6" xml:space="preserve">{{Infobox kumunioù Breizh
 | anv               = Taden
 | anvYezh           = 
 | Yezh              = gallaouek
 | anvOfisiel        = ''Taden''
 | skeudenn          = Mairie de Taden (22) - 01.jpg 
 | alc'hwez          = Ar maerdi.
 | ardamezioù        = CoA fr Taden.svg
 | bro               = [[Bro-Zol]]
 | departamant       = [[Aodoù-an-Arvor]]
 | arondisamant      = [[Arondisamant Dinan|Dinan]]
 | kanton            = [[Kanton Dinan-Kornôg|Dinan-Kornôg]]
 | etrekumuniezh     = [[Dinan Tolpad-kêrioù]]
 | bro velestradurel = [[Bro Dinan]]
 | cp                = 22100
 | maer              = Évelyne Thoreux
 | amzer-gefridi     = [[2014]]-[[2026]]
 | gorread           = 20.13
 | hedred            = -2.0275
 | ledred            = 48.4761111111
 | uk                = 46
 | ubi               = 7
 | ubr               = 90
 | lec'hienn web     = {{fr}}[http://www.villetaden.com/ www.villetaden.com]
}}

''' Taden ''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Dinan-Kornôg]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]].
== Douaroniezh ==
&lt;gallery&gt;
La Rance à Taden (22) - 02.jpg|Ar Renk e Taden.
&lt;/gallery&gt;
* War lez ar [[Renk (stêr)|Renk]] emañ Taden.
== Anv ==
* Erwan Vallerie ː '''Tadduem, Tadduen''', 1121; '''Taden''', 1163; '''Tadem''', 1187; '''Taden''', 1222; '''Tadain''', 1440; '''Tadein''', XVI&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;; '''Taden''', 1630&lt;ref&gt;{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995&lt;/ref&gt;
== Ardamezioù ==
En glazur e wifrell en aour, heuliet ouzh kab gant ur pav dehoù en argant leinet gant ur steredenn en aour; hag ouzh beg gant un alarc'h en argant mordoant
- ouzh dehoù ː familh Marot
- ouzh kleiz ː elerc'h stank Taden
- ar wifrell ː an hent bras a-dreuz ar gumun&lt;ref&gt;{{fr}}Michel Froger &amp; Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor &amp; Ille-et-Vilaine''. 2008&lt;/ref&gt;.
== Istor ==
=== [[Dispac'h Gall]] ===
* Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: nac'het e voe al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person&lt;ref&gt;{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.19&lt;/ref&gt;.
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== 
* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,54 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;&gt;{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=37381 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, hervez monumant ar re varv&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;.
==== Brezelioù didrevadenniñ ====
===== [[Brezel Indez-Sina]] =====
* Mervel a reas tri milour er [[Viêtnam]]&lt;ref name=&quot;memorialgenweb.org&quot;/&gt;.
== Brezhoneg ==
* 11,8 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek&lt;ref&gt;Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 401&lt;/ref&gt;.

== Monumantoù ha traoù heverk ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;heights=&quot;80px&quot;&gt;
Taden . Le manoir de la Grand'Cour.jpg|Maner La Grand'Cour.
Manoir des Alleux (Taden, Côtes-d'Armor).jpg|Maner Les Alleux.
Taden - Château de la Conninais - AD22 - 16FI5923.jpg|Maner La Conninais.
Le chateau de la Garaye.JPG|Kastell La Garaye.
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
Taden (22) Église Saint-Pierre 06.jpg|Iliz  katolik ''Sant Pêr'' er vourc'h.
&lt;/gallery&gt;
* Iliz  katolik ''Sant Pêr'' er vourc'h.
* Tossen la Grande-Prévostais.
* Iliz  katolik ''Sant Fiakr'' e Trela (XIVt-1880).
* Chapel ''Santez Katell'' (XIVt).
* Maner La Grand'Cour (war dro 1380). Enrollet I.S.M.H 6 Genver 1971.
* Maner Les Alleux (XIVt).
* Maner La Conninais (XIIt, XVt, XIXt). Enrollet M.H an 28 Gwengolo 1926.
* Kastell la Garaye (war dro 1550, XVIIIt). Enrollet M.H an 22 Gouere 1920.
* Kastell La Ménardais (XVIIt).
* Maner Le Launay (tammoù eus XVIIIt).
* Kroaz Rigoman.
* Kouldri La Grande-Métairie.
&lt;gallery&gt;
Monument aux morts de Taden (22) - 02.jpg|Ar monumant.
&lt;/gallery&gt;
* Monumant ar re varv e-tal ar maerdi, luc’hskeudennoù&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=22&amp;id_source=37381 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Monumant ar re varv e bered Trela, luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=55411 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918, 1939-1945 ha [[Brezel Indez-Sina]]) en iliz katolik ''Sant Fiakr'', luc’hskeudenn&lt;ref&gt;{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=69911 Memorial Genweb]&lt;/ref&gt;.

== Emdroadur ar boblañs 1962-2012 ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi 
|dimx= 
|dimy= 
|popmax=2500
|passo1=500
|passo2=50
|bl1=1962 
|bl2=1968 
|bl3=1975 
|bl4=1982 
|bl5=1990 
|bl6=1999 
|bl7=2006
|bl8=2012
|p1=1032 				
|p2=1175 
|p3=1508 
|p4=1616 
|p5=1698 	
|p6=1741
|p7=1920
|p8=2249
|mammenn=EBSSA 
}}

== Melestradurezh ==
== Tud ==

* '''Tanguy''', pe '''Tanneguy du Chastel,''' bet ganet er c'hastell la Conninais, war-dro 1360; marvet e 1449
* '''Claude-Toussaint Marot ,''' kont la Garaye; mouskeder e 1692; kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]]. Dengarour evit ar re baour. Roazhon, 27.10.1675 / La Garaye e Taden, 02.07.1755
* '''Marie-Angélique-Sylvie Marot de la Garaye''', gwreg kont Pontbriand. Intañvez, aet e-ti an Ospitalierezed Saumur, ha goude se renerez Hôtel-Dieu Jossilin (La Garaye e Taden, 30.11.1677 / Jossilin, 08.05.1732)
=== Ardamezeg ar familhoù&lt;ref&gt;{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|[[Restr:Ferré de la Garaye.gif|80px]]
|'''Ferré''',
Aotrounez la Garaye
|''En argant e dreustell en glazur, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en glazur''
|-
|[[Restr:Marot des Alleux.gif|80px]]
|'''Marot'''
Aotrounez la Garaye
|''En glazur e bav dehoù en argant, heuliet gant ur steredenn en aour ouzh konk kentañ''
|}

== Liammoù diavaez ==
*[https://web.archive.org/web/20231026152506/https://www.taden.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]

== Notennoù ha daveoù ==
&lt;references/&gt;

[[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]]</text>
      <sha1>agsn5cx0iu91iqrg4d368fa26e9vib6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42868</id>
    <revision>
      <id>2199429</id>
      <parentid>2199196</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Afrika */</comment>
      <origin>2199429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17301" sha1="gz2bmtvdgotkri2aruauwikd55fc2aw" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Aljeria|Aljeria]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Botswana|Botswana]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gabon|Gabon]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Ginea spagnol|Ginea spagnol]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya|Kenya]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika|Kreizafrika]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Quelimane|Quelimane]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Anguilla|Anguilla]]
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Caicos]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)|Inizi Grenadinez (norzh)]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (su)|Inizi Grenadinez (su)]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Idar|Idar]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù India - Tiriadoù gall|India - Tiriadoù gall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Jorjia|Jorjia]]
*[[Timbroù Kambodja|Kambodja]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]]
*[[Timbroù Kochin|Kochin]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Rusia - Impalaeriezh|Rusia - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sarawak|Sarawak]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Andorra|Andorra]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Asturiez ha Leon|Asturiez ha Leon]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Eupen ha Malmedy|Eupen ha Malmedy]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Gagaouzia|Gagaouzia]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres|Gres]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Istria|Istria]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kosovo|Kosovo]]
*[[Timbroù Kreta|Kreta]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù saoz|Kreta – Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Mytilíni|Mytilíni]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Rusia - Impalaeriezh|Rusia - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Silezia|Silezia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Szeged|Szeged]]
*[[Timbroù Tchekoslovakia|Tchekoslovakia]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Arabia Saoudat|Arabia Saoudat]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Nedjed|Nedjed]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>gz2bmtvdgotkri2aruauwikd55fc2aw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199488</id>
      <parentid>2199429</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Afrika */</comment>
      <origin>2199488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17357" sha1="pof4ja806qw4fhjizurqb4j8y9npp5z" xml:space="preserve">Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].

== [[Afrika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Aljeria|Aljeria]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Botswana|Botswana]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gabon|Gabon]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea ar C’heheder|Ginea ar C’heheder]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Ginea spagnol|Ginea spagnol]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya|Kenya]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika|Kreizafrika]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Quelimane|Quelimane]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
&lt;/div&gt;

== [[Amerika]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Anguilla|Anguilla]]
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Caicos]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)|Inizi Grenadinez (norzh)]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (su)|Inizi Grenadinez (su)]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] 
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
&lt;/div&gt;

== [[Antarktika]] hag all ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
&lt;/div&gt;

== [[Azia]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Idar|Idar]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù India - Tiriadoù gall|India - Tiriadoù gall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Jorjia|Jorjia]]
*[[Timbroù Kambodja|Kambodja]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]]
*[[Timbroù Kochin|Kochin]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Rusia - Impalaeriezh|Rusia - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sarawak|Sarawak]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
&lt;/div&gt;

== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Andorra|Andorra]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Asturiez ha Leon|Asturiez ha Leon]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Eupen ha Malmedy|Eupen ha Malmedy]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Gagaouzia|Gagaouzia]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres|Gres]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Istria|Istria]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kosovo|Kosovo]]
*[[Timbroù Kreta|Kreta]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù saoz|Kreta – Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Mytilíni|Mytilíni]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Rusia - Impalaeriezh|Rusia - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Silezia|Silezia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Szeged|Szeged]]
*[[Timbroù Tchekoslovakia|Tchekoslovakia]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
&lt;/div&gt;

== [[Okeania]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
&lt;/div&gt;

== [[Reter-Kreiz]] ==
&lt;div style=&quot;column-count:5;&quot;&gt;
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Arabia Saoudat|Arabia Saoudat]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Nedjed|Nedjed]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
&lt;/div&gt;

== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]

[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]</text>
      <sha1>pof4ja806qw4fhjizurqb4j8y9npp5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lammoù-dour ar bed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53822</id>
    <revision>
      <id>2199477</id>
      <parentid>2188372</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T23:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chongkian</username>
        <id>28774</id>
      </contributor>
      <comment>/* Azia */</comment>
      <origin>2199477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156636" sha1="l3bmf3jrhxk6x52aci0uxtavcwnvhs2" xml:space="preserve">Setu amañ ur roll eus al [[Lamm-dour|lammoù-dour]] brasañ a zo bet renablet er bed.
*E yezh ofisiel ar vro (romanekaet diouzh ret) emañ anvioù al lammoù-dour mar be tro.
*Lod zo a-c'haoliad war meur a [[Stad]], evel Rusumo e [[Burundi]], [[Rwanda]] ha [[Tanzania]].
*Etre krommelloù : uhelder al lamm e [[metr]]où ; n'eo bet listennet nemet al lammoù a zo 15 metr o uhelder d'an nebeutañ.

==[[Afrika]]==
[[File:Kalandula waterfalls of the Lucala-River in Malange, Angola (2).JPG|thumb|[[File:Flag of Angola.svg|20px|Angola]] Quedas de Calandula]]
[[File:RusumoFalls1.jpg|thumb|[[File:Flag of Burundi.svg|20px|Burundi]] Rusumo]]
[[File:Maletsunyanefalls.JPG|thumb|[[File:Flag of Lesotho.svg|20px|Lesotho]] Maletsunyane]]
[[File:Cascades d'Ouzoud.jpg|thumb|[[File:Flag of Morocco.svg|20px|Maroko]] Ouzoud]]
[[File:Murchison Falls, Uganda (23475021234).jpg|thumb|[[File:Flag of Uganda.svg|20px|Ouganda]] Murchison]]
[[File:Tugela Falls drop-off.jpg|thumb|[[File:Flag of South Africa.svg|20px|Suafrika]] Tugela]]
[[File:Kalambo Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Tanzania.svg|20px|Tanzania]] Kalambo]]
[[File:Victoria-Falls-BG.jpg|thumb|upright 1.4|[[File:Flag of Zambia.svg|20px|Zambia]] Victoria]]
==={{Angola}}===
*[[Quedas de Calandula]] (105)
==={{Burundi}}===
*[[Chutes Rusumo]]&lt;ref&gt;Rannet gant Rwanda ha Tanzania.&lt;/ref&gt; (15)
==={{Enez ar Reünion}}===
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascade Biberon]] (250)
*[[Cascade Blanche]] (640)
*[[Cascade du Bras d'Annette]] (700)
|
*[[Cascade du Bras Magasin]] (647)
*[[Cascade du Chaudron]] (500)
*[[Cascade du Chien]] (150)
|
*[[Pisse-en-l'air]] (50)
*[[Trou de Fer]] (200)
|}
==={{Etiopia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Jinbar]] (500)
|
*[[Tis Abay]]&lt;ref&gt;E red an [[Nik|Nil Glas]].&lt;/ref&gt; (42)
|}
==={{Ghana}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Akaaa Falls]] (15)
*[[Boti Falls]] (30)
|
*[[Kintampo Falls]] (70)
*[[Tagbo Falls]] (200)
|
*[[Wli Waterfalls]] (80)
|}
==={{Ginea}}===
{|
|-
|
*[[Chutes de Kinkon]] (80)
|
*[[Chutes de Tinkisso]] (80)
|}
==={{Kenya}}===
{|
|-
|
*[[Karuru Falls]] (273)
|
*[[Thomson Falls]] 74)
|
*[[Vivienne Falls]] (457)
|}
==={{Republik Demokratel Kongo}}===
{|
|-
|
*[[Chutes Boyoma]]&lt;ref&gt;Anvet Stanley ivez&lt;/ref&gt; (61)
|
*[[Chutes Inga]] (96)
|
*[[Chutes Lofoi]] (165)
|}
==={{Republik Kreizafrika}}===
{|
|-
|
*[[Chutes Boali]] (50)
|
*[[Chutes Matakil]] (80)
|}
==={{Lesotho}}===
{|
|-
|
*[[Ketane Falls]] (134)
|
*[[Maletsunyane Falls]] (186)
|
*[[Ribaneng Waterfall]] (117)
|}
==={{Libia}}===
*[[Chalaal Dirna]] (21)
==={{Madagaskar}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascade de Rianbavy]] (250)
*[[Cascade de Riandahy]] (300)
*[[Cascade de Sakaleona]] (200)
|
*[[Chutes Mahamanina]] (60)
*[[Chutes d'Andriamamovoka]] (120)
*[[Chutes de la Mandraka]] (30)
|}
==={{Mali}}===
*[[Chutes de Gouina]] (16)
==={{Maroko}}===
*[[Chalalat Ouzoud]] (110)
==={{Namibia}}===
{|
|-
|
*[[Epupa Falls]] (37)
|
*[[Ruacana Falls]] (107)
|}

==={{Nigeria}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Agbokim Falls]] (75)
*[[Awhum Falls]] (30)
*[[Erin-Ijesha Waterfalls]] (20)
|
*[[Farin Ruwa Falls]] (150)
*[[Gurara Falls]] (30)
*[[Matsirga Falls]] (25)
|
*[[Owu Falls]] (140)
|}
==={{Ouganda}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Kisiizi Falls]] (36)
*[[Murchison Falls]] (43)
|
*[[Nkusi Falls]] (100)
*[[Sipi Falls]] (100)
|}
==={{Rwanda}}===
*[[Rusumo|Rusumo]]&lt;ref&gt;Rannet gant Burundi ha Tanzania.&lt;/ref&gt; (15)
==={{Somalia}}===
*[[Lamadaaye]] (15)
==={{Suafrika}}===
====[[Kab an Norzh]]====
*[[Augrabies Falls]] (56)
====[[Kab ar Reter]]====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Augrabies Falls]] (56)
*[[Bawa Falls]] (103)
|
*[[Magwa Falls]] (144)
*[[Mfihlelo Falls]] (158)
|}
====[[KwaZulu-Natal]]====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Howick Falls]] (111)
*[[Karkloof Falls]] (105)
|
*[[Ndedema Falls]] (610)
*[[Tugela Falls]] (948)&lt;ref&gt;Ar re uhelañ er bed.&lt;/ref&gt;
|}
====[[Mpumalanga]]====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Berlin Falls]] (80)
*[[Bridal Veil Falls (Suafrika)|Bridal Veil Falls]] (146)
*[[Eland River Falls]] (75)
|
*[[Horseshoe Falls (Suafrika)|Horseshoe Falls]] (15)
*[[Lisbon Falls]] (94)
*[[Lone Creek Falls]] (70)
|
*[[Mac-Mac Falls]] (65)
|}
==={{Tanzania}}===
{|
|-
|
*[[Maporomoko ya Kalambo]]&lt;ref&gt;Rannet etre Tanzania ha Zambia.&lt;/ref&gt; (235)
|
*[[Maporomoko ya Maji Materuni]] (80)
|
*[[Rusumo|Rusumo]]&lt;ref&gt;Rannet gant Burundi ha Rwanda.&lt;/ref&gt; (15)
|}
==={{Tchad}}===
*[[Chutes Gauthiot]] (17)
==={{Zambia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Chimpoma Falls]] (40)
*[[Chisanga Falls]] (150)
*[[Chishimba Falls]] (60)
*[[Izi Falls]] (180)
*[[Kabwelume Falls]] (25)
|
*[[Kalambo Falls]]&lt;ref&gt;Rannet etre Zambia ha Tanzania.&lt;/ref&gt; (235)
*[[Kudabwika Falls]] (25)
*[[Kundalila Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Nkundalila Falls ivez.&lt;/ref&gt; (30)
*[[Lumangwe Falls]] (40)
*[[Mutumuna Falls]] (20)
|
*[[Ntumbachushi Falls]] (30)
*[[Nyambwezi Falls]] (20)
*[[Victoria Falls]]&lt;ref&gt;Rannet etre Zambia ha Zimbawe. Ar re ledanañ en Afrika.&lt;/ref&gt; (105)
|}
==={{Zimbabwe}}===
{|
|-
|
*[[Mutarazi Falls]] (479)
|
*[[Victoria Falls]] (105)&lt;ref&gt;Rannet etre Zimbawe ha Zambia.&lt;/ref&gt;
|}

==[[Azia]]==
[[File:Madhabkund Water Fall.JPG|thumb|[[File:Flag of Bangladesh.svg|20px|Bangladesh]] Madhabkunda]]
[[File:Jogmonsoon.jpg|thumb|[[File:Flag of India.svg|20px|India]] Jog]]
[[File:Shomyo-daki 1.jpg|thumb|[[File:Flag of Japan.svg|20px|Japan]] Shōmyō (K) &amp; Hannoki (D)]]
[[File:Khone Phapheng Falls, Si Phan Don, Laos, widest waterfall in the world.jpg|thumb|[[File:Flag of Laos.svg|20px|Laos]] Khone Phapheng]]
[[File:Ulaan Tsutgalan Waterfall (2026).jpg|thumb|[[File:Flag of Mongolia.svg|20px|Mongolia]] Ulaan Tsutgalan]]
[[File:Rupse Fall of Myagdi.jpg|thumb|[[File:Flag of Nepal.svg|20px|Nepal]] Rupse]]
[[File:Manthokha-waterfall-kharmang-skardu.jpg|thumb|[[File:Flag of Pakistan.svg|20px|Pakistan]] Manthokha]]
[[File:HuangguoshuFall.jpg|thumb|[[File:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|Republik Pobl Sina]] Huangguoshu]]
[[File:Jiufen Golden Waterfall 08.jpg|thumb|[[File:Flag of Taiwan.svg|20px|Taiwan]] Aour]]
[[File:Tortum Waterfall.JPG|thumb|[[File:Flag of Turkey.svg|20px|Turkia]] Tortum]]
[[File:Bangioc9tam.jpg|thumb|[[File:Flag of Vietnam.svg|20px|Vietnam]] Ban Gioc–Detian]]
==={{Bangladesh}}===
{|
|-
|
*[[Hāma hāma Jharṇā​]]&lt;ref&gt;Anvet Chita Jhorṇa ivez.&lt;/ref&gt; (50)
|
*[[Jādipā'i Jharanā]] (17)
|
*[[Mādhabakuṇḍa Jalaprapāta]] (18)
|}
==={{Filipinez}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Talon ng Dodiongan]] (20)
*[[Talon ng Limunsudan]] 270)
*[[Talon ng Maria Cristina]] (98)
|
*[[Talon ng Pagsanjan]] (120)
*[[Talon ng Pinandagatan]] (17)
*[[Talon ng Tinago]] (73)
|
*[[Talon ng Tinuy-an]] (55)
*[[Talon ng Tudaya]] (100)
|}
==={{India}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Agaya Gangai Falls]] (91)
*[[Aruvikkuzhy Falls]] (30)
*[[Athirappilly Falls]] (25)
*[[Barkana Falls]] (259)
*[[Barehipani Falls]] (217)
*[[Beadon Falls]] (120)
*[[Bishop Falls (India)|Bishop Falls]] (120)
*[[Bundla Falls]] (100)
*[[Catherine Falls]] (76)
*[[Chachai Falls]] (130)
*[[Chitrakote Falls]] (29)
*[[Chunchanakatte Falls]] (20)
*[[Dhuandhar Falls]] (30)
*[[Dudhsagar Falls]] (310)
*[[Duduma Falls]] (157)
*[[Gatha Falls]] (91)
*[[Ghaghri Falls]] (98)
*[[Godchinamalaki Falls]] (45)
*[[Gokak Falls]] (52)
*[[Hebbe Falls]] (168)
|
*[[Hogenakkal Falls]] (20)
*[[Hundru Falls]] (98)
*[[Irupu Falls]] (52)
*[[Jog Falls]] (253)
*[[Jonha Falls]] (43)
*[[Joranda Falls]] (181)
*[[Kalhatti Falls]] (122)
*[[Keoti Falls]] (130)
*[[Khandadhar Falls]] (244)
*[[Khandadhar Falls (Sundergarh)|Khandadhar Falls]] (244)
*[[Kiliyur Waterfall]] (91)
*[[Kallatti Falls]] (122)
*[[Koosalli Falls]] (162)
*[[Kudumari Falls]] (91)
*[[Kunchikal Falls]] (455)
*[[Kune Falls]] (200)
*[[Kutladampatti Falls]] (27)
*[[Kynrem Falls]] (305)
*[[Langshiang Falls]] (85)
*[[Lodh Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Burhaghat ivez.&lt;/ref&gt; (143)
|
*[[Magod Falls]] (198)
*[[Mawsmai Falls]] (315)
*[[Meenmutty Falls (Wayanad)|Meenmutty Falls]] (300)
*[[Mutyala Maduvu Waterfall]] (91)
*[[Nohkalikai Falls]] (340)
*[[Palani Falls]] (150)
*[[Palaruvi Waterfalls]] (91)
*[[Pandavgad Falls]] (107)
*[[Rajat Prapat Falls]] (107)
*[[Sathodi Falls]] (15)
*[[Sivasamudram Falls]] (98)
*[[Soochipara Falls]] (200)
*[[Sweet Falls]] (96)
*[[Thalaiyar Falls]] (297)
*[[Tirathgarh Falls]] (91)
*[[Thoseghar Falls]] (200)
*[[Unchalli Falls]] (116)
*[[Vajrai Falls]] (260)
*[[Vajrapoha Falls]] (200)
*[[Vantawng Falls]] (229)
|}
==={{Indonezia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Air Terjun Curup Tenang]] (35) &lt;ref name=&quot;SUM&quot;&gt;E [[Sumatera]].&lt;/ref&gt;
*[[Air Terjun Gitgit]]&lt;ref&gt;E [[Bali]].&lt;/ref&gt; (35)
|
*[[Air Terjun Sedudo]]&lt;ref&gt;E [[Jawa]].&lt;/ref&gt; (105)
*[[Air Terjun Sipisopiso]]&lt;ref name=&quot;SUM&quot; /&gt; (120)
|}
==={{Iran}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abichar Bisheh]] (48)
*[[Abichar Gerit]] (15)
|
*[[Abichar Luton]] (105)
*[[Abichar Margoon]] (70)
|
*[[Abichar Nojian]] (95)
*[[Abichar Shirabad]] (30)
|}
==={{Japan}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abe-no-ōtaki]] (120)
*[[Akaiwa-no-ōtaki]] (140)
*[[Chagama-no-ōtaki]] (100)
*[[Fukuroda-no-ōtaki]] (121)
*[[Fukuyō-no-ōtaki]] (135)
*[[Ginga-no-ōtaki]] (104)
*[[Hachō-no-ōtaki]] (150)
*[[Hgoromō-no-ōtaki]] (250)
*[[Hannoki-no-ōtaki]] (497)&lt;ref&gt;Ne red nemet etre Ebrel ha Gouhere, a-gevret gant Shōmyō.&lt;/ref&gt;
*[[Hodonō-no-ōtaki]] (100)
*[[Jakuchikyougoryu-no-ōtaki]] (100)
*[[Jyosei-daki]] (126)
*[[Kaerazu-no-ōtaki]] (93)
*[[Kairagi-no-ōtaki]] (270)
*[[Kanba-no-ōtaki]] (110)
*[[Kanman-no-ōtaki]] (107)
|
*[[Kegon-no-ōtaki]] (97)&lt;ref&gt;Gwallvrudet en abeg d'an niver a emlazhoù eno.&lt;/ref&gt;
*[[Koga-no-ōtaki]] (100)
*[[Mikaeri-no-ōtaki]] (100)
*[[Nachi-no-ōtaki]] (133)
*[[Naka-no-ōtaki]] (245)
*[[Nanatsugama-no-ōtaki]] (150)
*[[Nunobiki-no-ōtaki]] - (120)&lt;ref&gt;4 en holl ; ur 名所 ''meisho'' eo, ul &quot;lec'hienn vrudet&quot; dre al [[lennegezh]], dre m'eo meneget en dastumad [[barzhoniezh|barzhonegoù]] 伊勢物語, ''Ise monogatari'', &quot;Istorioù Ise&quot; ({{IXvet kantved]])&quot;.&lt;/ref&gt;
*[[Ogimori-daki]] - (170)
*[[On-no-ōtaki]] (100)
*[[Ōsugi-dani]] (120)
*[[Ryuuka-no-ōtaki]] (40)
*[[Ryzu-no-ōtaki]] (30)
*[[Sanbon-daki]] (40)
*[[Sanjyō-no-ōtaki]] (100)
*[[Sankai-no-ōtaki]] (181)
*[[Senjin-daki]] (100)
|
*[[Senpirō-no-ōtaki]] (66)
*[[Shachi-Hineri-no-ōtaki]] (100)
*[[Shindō-no-ōtaki]] (83)
*[[Shiraitō-no-ōtaki]] (83)
*[[Shiramizu-no-ōtaki]] (150)
*[[Shōmyō-daki]] (350)&lt;ref&gt;An hini uhelañ a-hed ar bloaz.&lt;/ref&gt;
*[[Shouji-no-ōtaki]] (121)
*[[Syasui-no-ōtaki]] (69)
*[[Tadachi-no-ōtaki]] (96)
*[[Takataru-no-ōtaki]] (132)
*[[Ten-daki]] (98)
*[[Tsurugi-taki]] (210)
*[[Ubaga-taki]] (111)
*[[Yonogo Daibakufu]] (85)
|}
==={{Kirgizstan}}===
{|
|-
|
*[[Abşir-Ata şarkıratması]] (27)
|
*[[Barskoon şarkıratması]] (24)
|}
==={{Korea an Norzh}}===
*[[Ullim Pogpo]]&lt;ref name=&quot;KV&quot; /&gt; (15)
==={{Laos}}===
{|
|-
|
*[[Nam tok tad Fane]] (213)
|
*[[Nam tok tad Khon Pha Pheng]]&lt;ref&gt;An hini ledanañ en [[Azia ar Gevred]] : 10,783 km.&lt;/ref&gt; (21)
|
*[[Nam tok tad Khone]] (21)
|}
==={{Malaysia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Air Terjun Takob Akob]] (38)
*[[Air Terjun Chamang]] (100)
*[[Air Terjun Gabai]] (100)
*[[Air Terjun Ijok]] (100)
*[[Air Terjun Jelawang]] (250)
*[[Air Terjun Jerangkang]] (225)
*[[Air Terjun Kadamaian]]&lt;ref&gt;An hini uhelañ en [[Azia ar Gevred]].&lt;/ref&gt; (700)
|
*[[Air Terjun Langanan]] (225)
*[[Air Terjun Mahua]] (17)
*[[Air Terjun Sungai Chiling]] (80)
*[[Lata Berangin]] (46)
*[[Lata Berembun]] (181)
*[[Lata Cemerung]] (213)
*[[Lata Kijang]] (116)
|
*[[Lata Kinjang]] (274)
*[[Lata Seminyang]] (200)
*[[Lata Yuk]] (61)
*[[Sungai Pandan]] (100)
*[[Sungei Chelik]] (300)
|}
==={{Mongolia}}===
*[[Ulaan Tsutgalan khürkhree]] (24)
==={{Nepal}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Hyātuṅa jharanā]] (365)
*[[Patale Chhango]]&lt;ref&gt;Anvet Devi's Fall ivez.&lt;/ref&gt; (182)&lt;ref&gt;152 m a-us gorre an douar ha 30 m en ur puñs danzouar kent redek dre ur riboul.&lt;/ref&gt;
|
*[[Phōksuṇḍō Tāla jharanā]] (166)
*[[Pāmcala jharanāl]] (381)
|
*[[Rupse jharanā]] (300)
*[[Simba jharanā]] (300)
|}
==={{Pakistan}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Dhani Abichar]]&lt;ref&gt;Anvet Dahani Noseri Waterfall ivez.&lt;/ref&gt; (15)
*[[Jarogo Abichar]] (120)
|
*[[Manthokha Abichar]] (55)
*[[Pir Ghaib Abichar]] (15)
|
*[[Sajikot Abichar]] (61)
|}
==={{Rusia}}===
{|
|-
|
*[[Vodopad Ilya Muromets]]&lt;ref name=&quot;SIB&quot;&gt;E [[Siberia]].&lt;/ref&gt; (141)
|
*[[Vodopad Kinzelyuk]]&lt;ref name=&quot;SIB&quot; /&gt; (328)
|
*[[Vodopad Talnikovy]]&lt;ref name=&quot;SIB&quot; /&gt; (482)
|}
==={{Sina}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bǎn Yuē Pùbù]]&lt;ref&gt;Rannet etre Republik Pobl Sina ha Viêt Nam, ma'z eo Thác Bản Giốc an anv. &lt;/ref&gt; (30)
*[[Chángbái Pùbù]] (68)
*[[Dalong Qiu Pùbù]] (197)
|
*[[Huáng Guǒshù Pùbù]] (74)
*[[Huang man Zhái Pùbù]] (56)
*[[Húkǒu Pùbù]] (50)
|
*[[Zhēnzhū tān Pùbù]]&lt;ref&gt;Anavezet dindan an anv Pearl Shoal Waterfall ivez.&lt;/ref&gt; (40)
|}
==={{Singapour}}===
{|
|-
|
*[[Cloud Forest]]&lt;ref name=&quot;KV&quot;&gt;Kalvezadel.&lt;/ref&gt; (35)
|
*[[Jurong Falls]]&lt;ref name=&quot;KV&quot; /&gt; (30)
|
*[[Rain Vortex]]&lt;ref name=&quot;KV&quot; /&gt; (40)
|}
==={{Sri Lanka}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Aberdeen Ella]] (98)
*[[Bamparakkantai Ella]]&lt;ref&gt;Anvet Bambarakele Ella ivez.&lt;/ref&gt; (263)
*[[Bomburu Ella]]&lt;ref&gt;Anvet Perawella Ella ivez.&lt;/ref&gt; (30)
*[[Devon Ella]] (97)
*[[Diyaluma Ella]] (220)
*[[Galsola Ella]] (100)
*[[Gerandi Ella]] (100)
|
*[[Andapan Ella]] (201)
*[[Kirindi Ella]] (116)
*[[Kurundu Oya]] (206)
*[[Lakshapana Ella]] (129)
*[[Lovers Leap Falls]] (113)
*[[Mahakandura Ella]] (113)
*[[Mapanana Ella]] (148)
|
*[[Nekavita Ella]] (100)
*[[Ollu Ella]] (200)
*[[Puna Oya]] (94)
*[[Ramboda Ella]] (111)
*[[Ratna Ella]] (111)
*[[St. Clair Falls]]&lt;ref&gt;සාන්ත ක්ලෙයාර් ඇල්ල  ''Sānta Kleyār Ella'' e [[sinhaleg]].&lt;/ref&gt; (80)
|}
==={{Sukorea}}===
{|
|-
|
*[[Cheonjeyeon Pogpo]] (52)
|
*[[Cheonjiyeon Pogpo]] (22)
|
*[[Jeongbang Pogpo]] (23)
|}
==={{Taiwan}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Jiāolóng Pùbù]] (600)
*[[Pénglái Pùbù]] (200)
*[[Shífēn Dà Pùbù]] (20)
|
*[[Táoshān Pùbù]]&lt;ref&gt;Anvet Yānshēng Pùbù ivez.&lt;/ref&gt; (80)
*[[Wǔfēngqí Pùbù]] (150)
*[[Wū Lái Pùbù]]&lt;ref&gt;Kuân-tsuí eo an anv [[taiwaneg|taiwanek]].&lt;/ref&gt; (80)
|
*[[Yún Tán Pùbù]]&lt;ref&gt;Anvet Pénglái Pùbù ivez.&lt;/ref&gt; (200)
|}
==={{Thailand}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Nam Tok Karom]] (396)
*[[Nam Tok Katu]] (100)
*[[Nam Tok Mae Surin]] (100)
*[[Nam Tok Mae Ya]] (100)
|
*[[Nam Tok Nah Muang]] (100)
*[[Nam Tok Phraiwan]] (250)
*[[Nam Tok Phū Fa]] (100)
*[[Nam Tok Sai Rung]] (150)
|
*[[Nam Tok Thi Lo Su]] (250)
*[[Nam Tok Tone Teh]] (320)
*[[Nam Tok Wachirathan]] (80)
|}
==={{Timor ar Reter}}===
*[[Cascata Mota Bandeira]] (50)
==={{Turkia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Doğançay Şelalesi]] (20)
*[[Düden Şelalesi]] (40)
*[[Girlevik Şelalesi]] (40)
|
*[[Güney Şelalesi]] (20)
*[[Kurşunlu Şelalesi]] (18)
*[[Ohtamış Şelalesi]] (30)
|
*[[Sızır Şelalesi]]&lt;ref&gt;Anvet Göksu Şelalesi ivez.&lt;/ref&gt;  (20)
*[[Tortum Şelalesi]] (22)
*[[Uçansu Şelalesi]] (20)
|
*[[Yerköprü Çağlayanı (Mersin)|Yerköprü Çağlayanı]] (30)
*[[Yerköprü Şelalesi (Konya)|Yerköprü Şelalesi]] (20)
|}
==={{Viêt Nam}}===
*[[Thác Bản Giốc]]&lt;ref&gt;Rannet etre Viêt Nam ha Republik Pobl Sina, ma'z eo Bǎn Yuē Pùbù an anv.&lt;/ref&gt; (30)

==[[Europa (kevandir)|Europa]]==
==={{Alamagn}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Allerheiligen-Wasserfälle]]&lt;ref&gt;&quot;An holl [[sant|sent]]&quot;.&lt;/ref&gt; (66)
*[[Alpersbach-Wasserfälle]] (60)
*[[Amselfall]] (15)
*[[Aquädukt]] (43)
*[[Arzbach-Wasserfall]]&lt;ref&gt;Anvet Arzmoos-Wasserfall ivez.&lt;/ref&gt; (40)
*[[Atzenbacher-Wasserfälle]] (15)
*[[Aubach-Wasserfall]] (30)
*[[Berger-Wasserfall]] (30)
*[[Bernecktaler-Wasserfall]] (15)
*[[Billtal-Wasserfall]] (50)
*[[Bistenbach-Wasserfall]] (60)
*[[Blauenthaler-Wasserfall]] (30)
*[[Bornichbach-Wasserfall]] (20)
*[[Burgbach-Wasserfall]] (32)
*[[Büstenloch-Wasserfall]] (17)
*[[Dietersbach-Wasserfall]] (150)
*[[Dietlinger-Wasserfälle]] (71)
*[[Dobelbach-Wasserfälle]]&lt;ref&gt;Anvet Kammerlochfälle ivez.&lt;/ref&gt; (90)
*[[Dohlenbachwasserfall]]&lt;ref&gt;Anvet Elmlisberger-Wasserfall ivez.&lt;/ref&gt; (34)
*[[Drackensteiner-Wasserfälle]] (20)
*[[Edelfrauengrab-Wasserfälle]] (40)
*[[Eibeles-Wasserfall]] (15)
*[[Einfang-Wasserfall]] (30)
*[[Elz-Wasserfall]] (70)
*[[Fahler-Wasserfall]] (45)
*[[Feldsee-Wasserfall]] (62)
*[[Finsterbach-Fälle]] (22)
*[[Gaishölle]] (150)
*[[Geisbach-Wasserfälle]] (40)
*[[Gertelbach-Wasserfälle]] (62)
*[[Gertelbachfälle]] (70)
*[[Gieß-Wasserfall]] (15)
*[[Glasbach-Wasserfall]] (40)
*[[Griessenbach-Wasserfall]] (25)
*[[Grimbach-Wasserfälle]] (40)
*[[Großer Griesbacher-Wasserfall]] (25)
*[[Großer Langenfelder-Wasserfall]] (15)
*[[Großer Ravenna-Fall]] (16)
*[[Großer-Wasserfall bei Wallgau]] (60)
*[[Grumbacher-Wasserfall]] (18)
*[[Gurnbach-Wasserfall]] (60)
*[[Gütersteiner-Wasserfall]] (20)
*[[Häger-Wasserfall]] (40)
*[[Haldenbächle-Wasserfall]] (15)
*[[Hausbach-Fall]] (100)
*[[Hinanger-Wasserfall]] (25)
*[[Hirschbachfälle]] (22)
*[[Hirschbachtobel]] (60)
*[[Hoher Fall bei Wallgau]] (50)
*[[Höll-Wasserfälle]] (22)
*[[Höllbach-Fall]] (15)
*[[Hölltobel-Wasserfall]] (20)
*[[Kaskaden des Kellwassers]] (35)
*[[Katharinen-Wasserfälle]] (60)
*[[Kesselbach-Wasserfall]] (50)
*[[Klammbach-Wasserfall]] (70)
*[[Kleine Renne]] (30)
*[[Kleiner Griesbacher-Wasserfall]] (98)
*[[Königsbach-Wasserfall]] (200)
*[[Königsbach-Wasserfall]](270)&lt;ref&gt;Tri lamm-dour da heul ; eus al laez d'an traoñ : Oberer K.-W. (200 m), Mittlerer K.-W. (40) hag Unterer K.-W. (30).&lt;/ref&gt;
|
*[[Konstanzer-Wasserfall]] (25)
*[[Krebs-Wasserfall]] (30)
*[[Krebsbach-Wasserfall]] (31)
*[[Krunkelbach-Fälle]] (15)
*[[Kuhflucht-Wasserfälle]] (200)
*[[Kuhfluchtwasserfälle]] (200)
*[[Lainbach-Wasserfall (Lainbach)|Lainbach-Wasserfall]] (20)
*[[Lainbach-Wasserfall (Schmiedlaine)|Lainbach-Wasserfall]] (25)
*[[Laintal-Wasserfall]] (30)
*[[Landtalgraben-Wasserfall]] (410)
*[[Langenhennersdorfer-Wasserfall]] (30)
*[[Laubach-Wasserfall]] (20)
*[[Laufbach-Fall]] (40)
*[[Laufbach-Wasserfälle]] (21)
*[[Lauterbach-Wasserfälle]] (15)
*[[Lehnbach-Wasserfälle]] (45)
*[[Martinswand-Wasserfall]] (15)
*[[Menzenschwander-Wasserfälle]] (20)
*[[Nabentaler-Wasserfall]] (40)
*[[Neidlinger-Wasserfall]] (15)
*[[Neualpengraben-Wasserfall]] (50)
*[[Neunzehn Löcher]] (40)
*[[Niedergießbach-Wasserfälle]] (30)
*[[Nördlicher Absbach-Wasserfall]] (50)
*[[Oberer Hientalbach-Wasserfall]] (15)
*[[Oberer Rudersberger-Wasserfall]] (15)
*[[Oberer-Wasserfall am Maserer Paß]] (25)
*[[Odershausener-Wasserfälle]] (20)
*[[Ölbach-Wasserfall]] (15)
*[[Pähler-Wasserfall]] (16)
*[[Partnach-Wasserfall]] (80)
*[[Pehnafall]]&lt;ref&gt;Anvet Behnefall ivez.&lt;/ref&gt; (20)
*[[Peterlgraben-Wasserfall]] (30)
*[[Philosophenfall]] (30)
*[[Plästerlegge]]&lt;ref&gt;Anvet Ramsbecker-Wasserfall ivez.&lt;/ref&gt; (30)
*[[Pöllatfall]] (45)
*[[Radau-Wasserfall]] (19)
*[[Rehbach-Kaskaden]] (22)
*[[Rickenbach-Wasserfälle]] (35)
*[[Riesloch-Fälle]] (55)
*[[Romkerhalle-Wasserfall]] (64)
*[[Romkerhaller-Wasserfall]] (50)
*[[Rosshimmel-Wasserfall]] (30)
*[[Röthbach-Fall]] (470)
*[[Röthelbach-Wasserfall]] (20)
*[[Röthelmoos-Wasserfall]] (30)
*[[Rottach-Wasserfall]] (25)
*[[Ruschbach-Fälle]] (17)
*[[Sägbach-Wasserfall]] (40)
*[[Sankenbach-Fälle]] (40)
*[[Scheidegger-Wasserfälle]] (40)
*[[Scheuen-Wasserfall]] (70)
*[[Schießlay-Wasserfall]]&lt;ref&gt;Anvet Klidinger-Wasserfall ha Beurener-Wasserfall ivez.&lt;/ref&gt; (28)
*[[Schleierfall (Alamagn)|Schleierfall]] (30)
*[[Schleierfälle]] (15)
*[[Schleifebach-Wasserfälle]] (30)
*[[Schonach-Fall]] (15)
*[[Schossrinn-Wasserfall]] (50)
*[[Schrainbach-Wasserfall]] (80)
*[[Schrattenbach-Wasserfall]] (30)
|
*[[Schronbach-Wasserfall]] (50)
*[[Seebach-Wasserfall]] (300)
*[[Sesselgraben-Wasserfall]] (100)
*[[Silbersee-Wasserfall]] (32)
*[[Spitterfall]] (19)
*[[Starkatsgund-Wasserfall]] (25)
*[[Staubfall]] (200)
*[[Steile-Fälle-Wasserfall]] (30)
*[[Steinbach-Wasserfall]] (25)
*[[Steinerne Renne]] (20)
*[[Stuibenfall (Alamagn)|Stuibenfall]] (25)
*[[Sturzdobel]] (15)
*[[Sulzer-Wasserfall]] (114)
*[[Tannegger-Wasserfall]] (22)
*[[Täschle-Fall]] (60)
*[[Tatzelwurm-Wasserfall]] (90)
*[[Tiefenbach-Wasserfall]] (30)
*[[Tobelbach-Wasserfall]] (80)
*[[Todtengraben-Wasserfall]] (25)
*[[Todtmooser-Wasserfall]] (40)
*[[Todtnauer-Wasserfall]] (97)
*[[Triberger-Wasserfäll]] (163)
*[[Trusetaler-Wasserfall]] (58)
*[[Unterer Buselbach-Wasserfall]] (15)
*[[Unterer Fischbach-Wasserfall]] (15)
*[[Uracher-Wasserfall]] (87)
*[[Uracher-Wasserfall]] (87)
*[[Wannenbach-Wasserfall]] (30)
*[[Wasserfall am Eichbergrutsch]] (35)
*[[Wasserfall am Lapigtbach]] (20)
*[[Wasserfall am Ristfeuchthorn]] (200)
*[[Wasserfall am Rümmelesteg]] (40)
*[[Wasserfall bei Ohlstadt]] (40)
*[[Wasserfall bei der Käsegrotte]]&lt;ref&gt;Anvet-Wasserfall bei die Elfengrotte ivez.&lt;/ref&gt; (20)
*[[Wasserfall beim Soiernsee]] (200)
*[[Wasserfall der Rappinlaine]] (40)
*[[Wasserfall der Sunkenlaine]] (30)
*[[Wasserfall der Teufelsklinge]] (30)
*[[Wasserfall des Breitnauer Bächle]] (55)
*[[Wasserfall des Gillenbachs]] (20)
*[[Wasserfall des Seealpsees]] (300)
*[[Wasserfall im Burgwald]] (40)
*[[Wasserfall im Marktal]] (30)
*[[Wasserfall im Viktoria-Park Berlin]] (24)
*[[Wasserfall in die Lotenbachklamm]] (35)
*[[Wasserfall von Bad Boll]] (33)
*[[Wasserfälle der Margarethenschlucht]] (110)
*[[Wasserfälle der Marienschlucht]] (115)
*[[Wasserfälle des Hinterwildbodenbächle]] (20)
*[[Wasserfälle des Lotenbachs]] (50)
*[[Wasserfälle im Butzerbachtal]]&lt;ref&gt;Anvet Ramsteiner-Wasserfall ivez.&lt;/ref&gt; (55)
*[[Wasserfälle im Maria-Loch]] (50)
*[[Wasserfälle unter dem Vierseenblick]] (20)
*[[Wasserwand-Wasserfall]] (30)
*[[Weißbach-Wasserfall]] (20)
*[[Wolfsschlucht-Wasserfälle]] (20)
*[[Zillhauser-Wasserfall]] (26)
*[[Zipfelsfall]] (300)
*[[Zweiter-Wasserfall des Seealpsees]] (70)
*[[Zweribach-Wasserfälle]] (45)
|}
==={{Aostria}}===
[[File:Lower Krimmler Waterfall.jpg|thumb|[[File:Flag of Austria.svg|20px|Aostria]] Krimml]]
[[File:Vodopad Skakavac.jpg|thumb|[[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px|Bosnia ha Herzegovina]] Skakavac (Sarajevo)]]
[[File:Cascadeducirquedegavarnie.png|thumb|[[File:Flag of France.svg|20px|Bro-C'hall]] Gavarnie]]
[[File:Borov kamyk 201.jpg|thumb|[[File:Flag of Bulgaria.svg|20px|Bulgaria]] Borov Kamak]]
[[File:Pihtsusköngäs.JPG|thumb|[[File:Flag of Finland.svg|20px|Finland]] Pihtsusköngäs]]
[[File:Morsárfoss.jpg|thumb|[[File:Flag of Iceland.svg|20px|Island]] Morsárfoss]]
[[File:Powerscourt Waterfall, Wicklow - panoramio (4).jpg|thumb|[[File:Flag of Ireland.svg|20px|Iwerzhon]] Powerscourt]]
[[File:08-2015 Plitvice Lakes National Park 1.JPG|thumb|[[File:Flag of Croatia.svg|20px|Kroatia]] Veliki Slap]]
[[File:Upper Risco waterfall (38042630636).jpg|thumb|[[File:Flag of Madeira.svg|20px|Madeira]] Risco]]
[[File:Kjelfossen 1.jpg|thumb|[[File:Flag of Norway.svg|20px|Norvegia]] Kjelfossen]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Alplochschluchtfall]] (120)
*[[Bad Gasteinerfall]] (128)
*[[Bairachefall]] (150)
*[[Jungfernsprung]] (130)
|
*[[Kitzlochklammfalle]] (100)
*[[Krimmler Wasserfalle]] (380)
*[[Schleierfall (Aostria)|Schleierfall]] (91)
*[[Seebachfall]] (110)
|
*[[Seebachfall (Salzburg)|Seebachfall]] (450)
*[[Stuibenfall (Aostria)Stuibenfall]] (149)
*[[Walcherfall]] (500)
*[[Winnerfall]] (91)
|}
==={{Belgia}}===
{|
|-
|
*[[Lamm-dour Coo|Cascade de Coo]] (15)
|
*[[Cascade de Reinhardstein]] (60)
|}
==={{Bosnia ha Herzegovina}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Vodopad Bliha]]&lt;ref&gt;Anvet Blijhin Skik ivez, eleze &quot;Lamm Bliha&quot;.&lt;/ref&gt; (56)
*[[Slap Kravica]] (25)
|
*[[Plivski Vodopad]] (22)
*[[Skakavac Vodopad (Perućica)|Skakavac Vodopad]] (75)
|
*[[Skakavac Vodopad (Sarajevo)|Skakavac Vodopad]] (98)
*[[Štrbački Buk]] (24)
|}
==={{Bro-C'hall}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascade d'Ars]] (246)
*[[Cascade de Cerveyrieu]] (60)
*[[Cascade de Charabotte]] (150)
*[[Cascade de Cubserviès]] (90)
*[[Cascade de Faillitoux]] (41)
*[[Cascade de Gavarnie]] (422)
*[[Cascade de Glandieu]] (60)
*[[Cascade de La Beaume]] (27)
*[[Cascade de Miraumont]] (20)
*[[Cascade de Moulin Marquis]] (400)
*[[Cascade de Salins]] (30)
*[[Cascade de Seythenex]] (40)
*[[Cascade de Sillans]] (42)
*[[Cascade de Sillans]] (44)
*[[Cascade de Syratu]] (230)
*[[Cascade de l'Arpenaz]] (365)
*[[Cascade de la Beaume]] (27)
*[[Cascade de la Billaude]] (28)
*[[Cascade de la Fouge]] (160)
*[[Cascade de la Lauch]] (20)
*[[Cascade de la Lyre]] (550)
*[[Cascade de la Pisserotte]] (80)
*[[Cascade de la Queue Cheval]] (60)
|
*[[Cascade du Creux de l'Oulette]] (20)
*[[Cascade du Dard]] (20)
*[[Cascade du Heidenbad]] (23)
*[[Cascade du Moulin du Saut]] (15)
*[[Cascade du Pain de Sucre (Poisieu)|Cascade du Pain de Sucre]] (35)
*[[Cascade du Pain de Sucre (Surjoux)|Cascade du Pain de Sucre]] (20)
*[[Cascade du Py]] (80)
*[[Cascade du Ray-Pic]] (35)
*[[Cascade du Rouget]] (90)
*[[Cascade du Régourdel]] (15)
*[[Cascade du Sartre]] (30)
*[[Cascade du Saut du Bouchot]] (28)
*[[Cascade du Végay]] (140)
*[[Cascades de Gimel]] (143)
*[[Cascades de Murel]] (44)
*[[Cascades du Hérisson]] (220)
*[[Chute de la Druise]] (72)
*[[Grande cascade de Tendon]] (32)
*[[Grande cascade du Moulinet]] (103)
*[[Saut du Bouchot]] (28)
*[[Saut du Doubs]]&lt;ref&gt;Rannet gant Suis.&lt;/ref&gt; (27)
*[[Saut du Tarn]] (18)
|}
==={{Bulgaria}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Babsko Praskalo]] (54)
*[[Borov Kamak]] (63)
*[[Boyanski Vodopad]] (25)
*[[Etropolis Vodopad]] (15)
|
*[[Khotnishki Vodopad]] (30)
*[[Karlovsko Praskalo]] (30)
*[[Krušunski Vodopadi]] (15)
*[[Rajsko Praskalo]] (124)
|
*[[Rilska Skakavitsa]] (70)
*[[Vrachanski Vodopadi (Vratsa)|Vrachanski Vodopadi]] :
**Borov Kamak (63)
**Skaklia (141)&lt;ref name=&quot;DIG&quot;&gt;Digendalc'h.&lt;/ref&gt;
|}
==={{Danmark}}===
*[[Døndalsfaldet]] (20)
==={{Faero}}===
{|
|-
|
*[[Bøsdalafossur]] (30)
|
*[[Fossá]] (140)
|}
==={{Finland}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Hepoköngäs]] (24)
*[[Fiellun putous]] (26)
|
*[[Kitsiputous]] (30)
*[[Pihtsusköngäs]] (17)
|}
==={{Gres}}===
*[[Edessa]] (70)
==={{Hungaria}}===
*[[Lillafüred]] (20)&lt;ref&gt;Uheloc'h n'eus ket en Hungaria.&lt;/ref&gt;
==={{Island}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Aldeyjarfoss]] (20)
*[[Dettifoss]] (45)
*[[Dynjandi]]&lt;ref&gt;Anvet Fjallfoss ivez.&lt;/ref&gt; (100)
|
*[[Glymur]] (198)
*[[Gullfoss]] (21)
*[[Hafragilfoss]] (27)
|
*[[Háifoss]] (122)
*[[Hengifoss]] (128)
*[[Morsárfoss]] (227)
|
*[[Ófærufoss]] (40)
*[[Seljalandsfoss]] (62)
*[[Skógafoss]] (60)
|
*[[Svartifoss]] (20)
|}

==={{Italia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascata Ciucchinel]] (110)
*[[Cascata del Fiumelatte]] (126)
*[[Cascata del Marmarico]] (105)
*[[Cascata dell'Aniene]] (160)
|
*[[Cascata delle Marmore]]&lt;ref name=&quot;KV&quot; /&gt; (165)
*[[Cascata delle Monache]] (100)
*[[Cascate del Dardagna]] (250)&lt;ref&gt;Dre 7 pazenn, 30 metr d'an hini uhelañ.&lt;/ref&gt;
*[[Cascate del Rio Verde]] (200)
|
*[[Cascate del Serio]] (315)
*[[Cascate del Toce]] (143)
|}
==={{Iwerzhon}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Glencar Waterfall]]&lt;ref&gt;Eas Ghleann Carna eo an anv [[iwerzhonek]].&lt;/ref&gt; (15)
*[[Glenmacnass Waterfall]]&lt;ref&gt;{{ga}} Gleann Log an Easa.&lt;/ref&gt; (80)
|
*[[Mahon Falls]]&lt;ref&gt;{{ga}} An Mhachain.&lt;/ref&gt; (80)
*[[Powerscourt Waterfall]]&lt;ref&gt;Eas Chonaill eo an anv [[iwerzhonek]].&lt;/ref&gt; (121)
|
*[[Sruth In Aghaidh An Aird]]&lt;ref&gt;&quot;Redenn enep an uhelder&quot; ; anvet The Devil's Chimney ivez.&lt;/ref&gt; (150)
*[[Torc Waterfall]]&lt;ref&gt;{{ga}} Easach Toirc.&lt;/ref&gt; (20)
|}
==={{Kosovo}}===
{|
|-
|
*[[Ujëvara e Drinit të Bardhë]] (25)
|
*[[Ujëvarat e Mirushës]]&lt;ref&gt;lapovi Miruše eo an anv [[serbek]].&lt;/ref&gt; (22)
|}
==={{Kroatia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bilušića Buk]]  (20)
*[[Brljanski Slap]] (15)
|
*[[Manojlovac]] (60)
*[[Roški Slap]] (27)
|
*[[Skradinski Buk]] 46
*[[Slap Miljacka]] (24)
|
*[[Veliki Slap]] (78)
|}
==={{Makedonia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Babunski Vodopadi]] (14)
*[[Dufski Vodopad]] (25)
*[[Gavolski Vodopad]] (19)
|
*[[Kolešinski Vodopad]] (15)
*[[Korapski Vodopad]] (138)
*[[Samovilski Vodopadi]] (40)
|
*[[Smolarski Vodopad]] (39)
|}
==={{Norvegia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Adamsfjordfossen]] (37)
*[[Arstadførsen]] (20)
*[[Asbjørnsfossen]] (24)
*[[Aurstaupet]] (152)
*[[Austerdalsforsen]] (15)
*[[Austfjellforsen]] (134)
*[[Austmannen]] (40)
*[[Austrefossen]] (355)
*[[Austrekrågforsen]] (257)
*[[Avdalsfossen]] (175)
*[[Balåifossen]] (700)
*[[Basolfossen]] (24)
*[[Berdalsfossen]] (160)
*[[Berdølofossen]] (305)
*[[Bergsåafossen]] (140)
*[[Berilldalsfossen]] (274)
*[[Bjørkvassfossen]] (46)
*[[Bjørnabykset]] (74)
*[[Bjørnafossen]] (410)
*[[Bjørnefossen]] (30)
*[[Bleiefossen]] (61)
*[[Bleikvassforsen]] (20)
*[[Blåfjellfossen]] (55)
*[[Bogavassfossen]] (24)
*[[Boršufossen]] (399)
*[[Botnefossen]] (219)
*[[Brattegjølfossen]] (35)
*[[Bredekfossen]] (55)
*[[Breimegafossen]] (524)
*[[Breiteigsfossen]] (640)
*[[Brekkefossen (Aurland)|Brekkefossen]] (155)
*[[Brekkefossen (Gloppen)|Brekkefossen]] (15)
*[[Brekkforsen]] (119)
*[[Brokafossen]] (70)
*[[Brudesløret (Beiarn)|Brudesløret]] (79)
*[[Brudesløret (Kinn)|Brudesløret]] (90)
*[[Brudesløret (Meråker)|Brudesløret]] (24)
*[[Brudesløret (Stranda))|Brudesløret]] (309)
*[[Brudesløret (Tinn)|Brudesløret]] (375)
*[[Brudesløret (Verdal)|Brudesløret]] (15)
*[[Brufossen (Kvinnherad)|Brufossen]] (640)
*[[Brufossen (Lærdal)|Brufossen]] (189)
*[[Brulandsfossen]] (20)
*[[Brurasløret]] (700)
*[[Brursløret]] (155)
*[[Bråtaseterfoss]] (30)
*[[Buktafossen]] (20)
*[[Buskefoss]] (625)
*[[Bymannsfossen]] (140)
*[[Bårsteinfossen]] (15)
*[[Bølifossen]] (18)
*[[Bøylefoss]] (23)
*[[Dalfossen]] (24)
*[[Damfarfossen]] (20)
*[[Dei Sju Systrene]] (390)
*[[Dettefoss]] (299)
*[[Dettefossen]] (15)
*[[Dillfossan]] (15)
*[[Dimdalsfossen]] (210)
*[[Dravladalsfossen]] (101)
*[[Drivandefossen (Luster)|Drivandefossen]] (49)
*[[Drivfossen (Eresfjord)|Drivfossen]] (450)
*[[Drivfossen (Sunnfjord)|Drivfossen]] (325)
*[[Drøsjafossen]] (219)
*[[Dukafossen]] (195)
*[[Dumfossen]] (425)
*[[Durmålsfossen]] (35)
*[[Dyrdalsfossen]] (285)
*[[Dyrfoss]] (30)
*[[Døntefossen]] (745)
*[[Dørfallet]] (79)
*[[Eidsfossen]] (35)
*[[Einegjølfossen]] (340)
*[[Einungstølfossen]] (219)
*[[Eitrenesfossen]] (396)
*[[Eldegardsfossen]] (160)
*[[Elgåfossen]] (46)
*[[Eltunsfossen]] (206)
*[[Elvafossane]] (259)
*[[Elvafossen]] (79)
*[[Engjafoss]] (24)
*[[Engjafossen]] (101)
*[[Espelandsfossen (Ullensvang)|Espelandsfossen]] (84)
*[[Espelandsfossen (Voss)|Espelandsfossen]] (135)
*[[Evjefossen]] (20)
*[[Fallfossen]] (20)
*[[Faulvassforsen]] (149)
*[[Feigefossen]] (190)
*[[Fessefossen]] (198)
*[[Fessene (Bremanger)|Fessene]] (35)
*[[Fessene (Høyanger)|Fessene]] (125)
*[[Fessene (Voss)|Fessene]] (136)
*[[Festafallet]] (40)
*[[Finnkrufossen]] (171)
*[[Fiskemsfossen]] (30)
*[[Fjellfossen (Masfjorden)|Fjellfossen]] (450)
*[[Fjellfossen (Vaksdal)|Fjellfossen]] (300)
*[[Fjellmannsskorfossen]] (44)
*[[Flesefossen]] (149)
*[[Fleskefossen]] (305)
*[[Flokofallet]] (32)
*[[Fluofossen]] (210)
*[[Forsen]] (64)
*[[Fossen Bratte]] (79)
*[[Fossen]] (320)
*[[Friaren]] (475)
*[[Frikstadfossen]] (20)
*[[Fureasfossen]] (189)
*[[Furebergsfossen]] (76)
*[[Fyssafossen]] (200)
*[[Galdanefossen]] (305)
*[[Gammeldalsforsen]] (101)
*[[Geisfossen]] (130)
*[[Geitabekkfossen]] (175)
*[[Gikenelvafossen]] (130)
*[[Givrisfossen]] (75)
*[[Gjelrånfossen]] (329)
*[[Gjerdefossen]] (386)
*[[Gjuvefossen]] (40)
*[[Glommedalsfossen]] (559)
*[[Glomnesfossen]] (107)
*[[Gloppefossen]] (120)
*[[Gomsdalsfossen]] (260)
*[[Grandefossen]] (64)
*[[Gravdefossen]] (340)
*[[Grinddalsfossen]] (500)
*[[Grungstadfossen]] (69)
*[[Grønefossen]] (126)
*[[Gudbrandsdalsfossen]] (46)
*[[Hallarfossen]] (226)
*[[Hanafossen]] (79)
|
*[[Hanefossen]] (50)
*[[Hangandvikfossen]] (305)
*[[Haremdalsfalla]] (200)
*[[Hattebergfossen]] (40)
*[[Haugfoss (Modum)|Haugfoss]] (35)
*[[Haugfoss (Tinn)|Haugfoss]] (149)
*[[Heggheimsfossen]] (410)
*[[Heggurfossen]] (620)
*[[Heisfossen]] (175)
*[[Helgalandsfossen]] (41)
*[[Helgåfossen]] (750)
*[[Hellesyltfossen]] (24)
*[[Henfallet]] (91)
*[[Hengjandfossen]] (149)
*[[Henrikafossen]] (250)
*[[Herbrufossen]] (24)
*[[Herefossen]] (20)
*[[Hesjedalsfossen]] (70)
*[[Hildalsfossen]] (91)
*[[Hivjufossen]] (130)
*[[Hjellefossen]] (386)
*[[Hjortelandsfossen]] (50)
*[[Holvikfossen]] (175)
*[[Hydnefossen]] (430)
*[[Hyllandsfossen]] (76)
*[[Hyrjonfossen]] (61)
*[[Høgalmefossen]] (255)
*[[Høgefossane]] (30)
*[[Høgfossen]] (50)
*[[Høvlafossen]] (550)
*[[Kaggefoss]] (18)
*[[Kattefossen]] (59)
*[[Kirkhornfossen]] (46)
*[[Kjelefossen]] (140)
*[[Kjelfossen]] (765)
*[[Kjemåforsen]] (91)
*[[Kjeragfossen]] (715)
*[[Kjerringfossen]] (427)
*[[Kjerrskredfossen]] (831)
*[[Kjørlifossen]] (325)
*[[Kjøtåfossen]] (189)
*[[Kleivafossen]] (41)
*[[Kravlefossen]] (15)
*[[Krekafossen]] (49)
*[[Krokfossen]] (530)
*[[Krunefossen]] (485)
*[[Kvamsfossen]] (274)
*[[Kvednafossen]] (61)
*[[Kvernhusfossen (Luster)|Kvernhusfossen]] (32)
*[[Kvernhusfossen (Modalen)|Kvernhusfossen]] (235)
*[[Kveåfossen]] (570)
*[[Kvinnefossen]] (210)
*[[Kvitforsen]] (96)
*[[Kvitåfossen]] (160)
*[[Kyrfonnfossen]] (351)
*[[Kyrfoss]] (559)
*[[Kyrfossen (Hordaland)|Kyrfossen]] (475)
*[[Kyrfossen (Vik)|Kyrfossen]] (425)
*[[Laksforsen]] (15)
*[[Langefossen]] (30)
*[[Langfoss]] (612)
*[[Langrefossen]] (210)
*[[Laukelandsfossen]] (145)
*[[Lavransfossen]] (76)
*[[Liforsen]] (101)
*[[Lifoss]] (75)
*[[Linndalsfallet]] (147)
*[[Litlverivassforsen]] (197)
*[[Lonafossen]] (84)
*[[Låtefossen]] (142)
*[[Lægdafossen]] (575)
*[[Magdajokkforsen]] (226)
*[[Maldalsfossen]] (198)
*[[Manfossen]] (365)
*[[Mardalsfossen|Mardalsfossen]]&lt;ref&gt;Anvet Søndre Mardalsfoss ivez.&lt;/ref&gt; (645)
*[[Markskilfossen]] (171)
*[[Markusfossen]] (195)
*[[Marsåfossen]] (180)
*[[Melheimsfossen]] (175)
*[[Melkevollfossen]] (555)
*[[Midtmaradalsfossen]] (305)
*[[Mollisfossen]] (269)
*[[Mollisfossen]] (269)
*[[Mongefossen]] (773)
*[[Mordølefossen]] (274)
*[[Muldalsfossen]] (195)
*[[Myfallet]] (101)
*[[Myrdalsfossen]] (259)
*[[Månafossen]] (98)
*[[Nattmorågfossen]] (290)
*[[Nauståfossen]] (94)
*[[Nekfallet]] (61)
*[[Neslefossen]] (399)
*[[Nonsfossen]] (475)
*[[Nonskarfossen]] (235)
*[[Nordre Mardalsfossen]] (442)
*[[Novlefoss]] (329)
*[[Nustadfossen]] (15)
*[[Nyastølfossen]] (172)
*[[Nykkjesøyfossen]] (79)
*[[Ofsarelvfossen]] (245)
*[[Oksfossen]] (533)
*[[Ole-Andersforsen]] (166)
*[[Opofossen]] (215)
*[[Ormelifossen]] (550)
*[[Ormsetfossen]] (101)
*[[Pollfossen]] (61)
*[[Ramnefjellfossen]] (585)
*[[Raudfossen]] (16)
*[[Reindalsfossen]] (40)
*[[Reiårsfossen]] (230)
*[[Rembesdalsfossen]] (235)
*[[Reppfallet]] (116)
*[[Rettilfossen]] (261)
*[[Ringedalsfossen]] (395)
*[[Ringeriksfossen]] (101)
*[[Ringfossen]] (186)
*[[Rjoandefossen]] (258)
*[[Rjukande 1]] (191)
*[[Rjukande 2]] (75)
*[[Rjukanfossen]] (79)
*[[Romfossen]] (140)
*[[Rullestadjuvet]] (24)
*[[Rupsifossen]] (280)
*[[Rustøyfossen]] (450)
*[[Ryfossen]] (351)
*[[Rysefossen]] (101)
*[[Rønnekleivfossen]] (114)
*[[Safossen]] (65)
*[[Sagfossen (Etne)|Sagfossen]] (364)
*[[Sagfossen (Steinkjer)|Sagfossen]] (90)
|
*[[Sanddalsfossen]] (180)
*[[Sarpsfossen]] (20)
*[[Sarvsfossen]] (30)
*[[Sendefossen]] (98)
*[[Siseljafossen]] (175)
*[[Sitlafossen]] (261)
*[[Sivlefossen]] (250)
*[[Skarvefossen]] (119)
*[[Skarvåifossen]] (50)
*[[Skeidslåfossen]] (300)
*[[Skjervsfossen]] (118)
*[[Skogafossen (Rauma)|Skogafossen]] (370)
*[[Skogafossen (Årdal)|Skogafossen]] (175)
*[[Skorga]] (875)
*[[Skorvefossen]] (90)
*[[Skrelifallan]] (122)
*[[Skrikjofossen]] (435)
*[[Skrøyvstadfossen]] (122)
*[[Skyrdalsfossen]] (300)
*[[Skyrfoss]] (335)
*[[Skytjefossen]] (346)
*[[Skålefossen]] (399)
*[[Slættafossen]] (430)
*[[Smørblindofossen]] (400)
*[[Smørholefossen]] (370)
*[[Smørtjørnsfossen]] (34)
*[[Sniglafossen]] (30)
*[[Spirefossen]] (46)
*[[Sputrefossen]] (76)
*[[Stabbforsen]] (37)
*[[Stalheimsfossen]] (126)
*[[Stegafossen (Alver)|Stegafossen]] (116)
*[[Stegafossen (Voss)|Stegafossen]] (35)
*[[Steinsdalsfossen]] (35)
*[[Steinåforsen]] (320)
*[[Stigfossen (Rauma)|Stigfossen]] (338)
*[[Stigfossen (Vaksdal)|Stigfossen]] (219)
*[[Storefossen]] (600)
*[[Storeglupen]] (24)
*[[Storelvfossen]] (47)
*[[Storeskredfossen]] (800)
*[[Storforsen]] (59)
*[[Storfossen (Bindal)|Storfossen]] (46)
*[[Storfossen (Høylandet)|Storfossen]] (24)
*[[Storfossen (Kåfjord)|Storfossen]] (133)
*[[Storhoggfossen]] (160)
*[[Storskogfossen]] (18)
*[[Storulfossen]] (17)
*[[Strandfossen]] (274)
*[[Strondsfossen]] (379)
*[[Strupenfossen]] (504)
*[[Styggfossen]] (82)
*[[Stødetfossen]] (500)
*[[Stødnafossen]] (215)
*[[Stølsmaradalsfossen]] (390)
*[[Sundefossen]] (230)
*[[Sunnselifossen]] (136)
*[[Suovastiddje]] (172)
*[[Svandalsfossen]] (145)
*[[Svedalsfossen]] (91)
*[[Svellofossen]] (525)
*[[Svoragjølet]] (475)
*[[Svøufallet]] (162)
*[[Systrandfossen]] (200)
*[[Sæteigfossen]] (255)
*[[Sætreskarsfossen]] (450)
*[[Søre Leirfossen]] (198)
*[[Søtefossen]] (226)
*[[Tennefossen]] (149)
*[[Tettingsforsen]] (50)
*[[Tjugenfossen]] (66)
*[[Tjørnadalsfossen]] (515)
*[[Tjøtafossen]] (750)
*[[Torsetdalsfossen]] (590)
*[[Trollfossen]] (195)
*[[Tuftefossen]] (549)
*[[Tundrafossen]] (590)
*[[Tunshellefossen]] (440)
*[[Turlifossen]] (295)
*[[Tuvfossen]] (59)
*[[Tveitafossen]] (90)
*[[Tverrelvfossen (Bardu)|Tverrelvfossen]] (250)
*[[Tverrelvfossen (Stryn)|Tverrelvfossen]] (530)
*[[Tverrgrovfossen]] (610)
*[[Tveråfossen]] (370)
*[[Tvindefossen]] (115)
*[[Tyldfossen]] (35)
*[[Tyssefossen]] (379)
*[[Tyssestrengene]] (335)
*[[Tysvikfossen]] (242)
*[[Tågfossen]] (710)
*[[Tømmeråsfossen]] (30)
*[[Ugjerdsdalsfossen]] (175)
*[[Underdalsfossen]] (375)
*[[Undfossen]] (79)
*[[Vaartifossen]] (160)
*[[Vadfoss]] (226)
*[[Valnesforsen]] (82)
*[[Valursfossen]] (110)
*[[Vassendefossen]] (20)
*[[Vassvikefossen]] (155)
*[[Vedalsfossen]] (205)
*[[Vermafossen]] (372)
*[[Vesljuvfossen]] (145)
*[[Veslulfossen]] (134)
*[[Vetleskredfossen]] (559)
*[[Vettisfossen]] (275)
*[[Videfossen]] (46)
*[[Vidfoss]] (320)
*[[Vikefossen]] (375)
*[[Vinnufallet]] (845)
*[[Voldefossen]] (530)
*[[Volefossen]] (388)
*[[Vøringsfossen]] (182)
*[[Yrifossen]] (145)
*[[Ytste Tindefjellfossen]] (399)
*[[Ålvundfossen]] (61)
*[[Åraksfossen]] (30)
*[[Åsfossen (Vestland)|Åsfossen]] (165)
*[[Åsfossen (Viken)|Åsfossen]] (34)
*[[Åskorfossen]] (320)
*[[Ædnafossen]] (320)
*[[Ølmåfossen]] (710)
*[[Østre Tindefjellfossen]] (340)
*[[Øverforsen]] (130)
*[[Øvre Leirfossen]] (18)
*[[Øvstebrufossen]] (87)
*[[Øydalsfossen]] (140)
*[[Øystrebøfossen]] (195)
|}
==={{Polonia}}===
[[File:Siklawa, Tatry, 20201010 0813 1685.jpg|thumb|[[File:Flag of Poland.svg|20px|Polonia]] Siklawa]]
[[File:Pulolobo.jpg|thumb|[[File:Flag of Portugal.svg|20px|Portugal]] Pulo do Lobo]]
[[File:Cautley Spout.jpg|thumb|[[File:Flag of England.svg|20px|Bro-Saoz]] Cautley Spout]]
[[File:RO CJ Valul Miresii waterfall 4.jpg|thumb|[[File:Flag of Romania.svg|20px|Roumania]] Răchițele]]
[[File:Waterfall Polykarya.jpg|thumb|[[File:Flag of Russia.svg|20px|Rusia]] Polykarya]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Dwoista Siklawa]] (40)
*[[Siklawa]]&lt;ref&gt;Anvet Wielka Siklawa ivez.&lt;/ref&gt; (65)
|
*[[Siklawica]] (24)
*[[Wodospad Kamieńczyka]] (27)
|
*[[Wodospad Wilczki]] (22)
|}
==={{Portugal}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascata da Cabreia]] (25)
*[[Cascata da Faia da Água Alta]] (60)
*[[Cascata da Fraga da Pena]] (20)
*[[Cascata da Frecha da Mizarela]] (75)
*[[Cascata da Fílveda]] (40)
*[[Cascata da Pedra da Ferida]] (25)
*[[Cascata da Peneda]] (30)
*[[Cascata da Rocha de Água d’Alto]] (30)
|
*[[Cascata de Fervença]] (20)
*[[Cascata de Leonte]] (19)
*[[Cascata de Pitões das Júnias]] (30)
*[[Cascata de Água das Paredes]] (30)
*[[Cascata do Arado]] (15)
*[[Cascata do Pulo do Lobo]] (16)
*[[Queda do Vigário]] (24)
|}
{{Azorez}}
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascata da Ponta do Arnel]]&lt;ref&gt;Anvet Salto do Andrea e Martin ivez.&lt;/ref&gt; (80)
*[[Cascata da Ribeira Grande]] (300)
*[[Cascata da Ribeira Quente]] (20)
*[[Cascata da Ribeira dos Caldeirões]] (20)
|
*[[Cascata do Cabrito]]&lt;ref&gt;Anvet Salto do Cabrito ivez.&lt;/ref&gt; (40)
*[[Cascata do Poço do Bacalhau]] (90)
*[[Cascata do Salto da Farinha]] (40)
|}
{{Madeira}}
{|
|-
|
*[[Cascata dos Anjos]] (90)
|
*[[Cascata das Vinte e Cinco Fontes]] (30)
|
*[[Cascata da Água D’Alto ]] (100)
|}
==={{Rouantelezh Unanet}}===
===={{Bro-Saoz}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Aira Force]] (20)
*[[Aysgarth Falls]] (61)
*[[Canonteign Falls]] (66)
*[[Cauldron Snout]] (61)
*[[Cautley Spout]] (177)
|
*[[Falling Foss]] (20)
*[[Gaping Gill]] (110)
*[[Hardraw Force]] (30)
*[[High Force]] (22)
*[[Mallyan Spout]] (21)
|
*[[Moss Force]] (100)
*[[Spekes Mill Mouth Waterfall]] (48)
*[[Stock Ghyll Force]] (48)
*[[Taylor Gill Force]] (21)
*[[White Lady Falls]] (28)
|}
===={{Skos}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Alva Glen]] (23)
*[[An Steall Bàn]] (120)
*[[An Steall]] (120)
*[[Blarghour]] (27)
*[[Corra Linn]] (26)
*[[Divach]] (30)
*[[Earball Mare Liath]]&lt;ref&gt;{{en}} Grey Mare's Tail.&lt;/ref&gt; (61)
|
*[[Eas Chirceig]] (18)
*[[Eas Flowerdale]] (40)
*[[Eas Ghleann Asdail]]&lt;ref&gt;En [[Eilean Arainn]].&lt;/ref&gt; (42)
*[[Eas Measach]] (46)
*[[Eas Ploda]] (46)
*[[Eas a' Chùil Àlainn]] (201)
*[[Eas an t Strutha Ghil]] (290)
|
*[[Eas a’ Bhruar]] (60)
*[[Eas na Smùide]] (62)
*[[Falls of Glomach]] (113)
*[[Lowp o' Fintry]] (28)
*[[Reekie Linn]] (24)
|}
{{Enez Sgitheanach}}
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Eas Bàgh Talasgair]] (130)
*[[Eas Lealt]] (90)
|
*[[Eas Mor]] (40)
*[[Eas a’ Bhradain]] (25)
|
*[[Easan Mealt]] (55)
|}
===={{Kembre}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Blaen Y Cwm]] (107)
*[[Ceunant Mawr Waterfall]] (90)
*[[Ffrwd Fawr]]
*[[Nant Clogwyn y Geifr]] (93)
*[[Nant Clogwyn y Geifr]]&lt;ref&gt;Anvet Devil’s Appendix Waterfall ivez.&lt;/ref&gt; (93)
*[[Pistyll Rhaeadr]] (73)
*[[Pistyll y Llyn]] (91)
|
*[[Rhaeadr Arfon Maesgwm]] (70)
*[[Rhaeadr Bwlch yr Oernant]]
*[[Rhaeadr Dolgoch]] (90)
*[[Rhaeadr Fawr]] (37)
*[[Rhaeadr Melin-Cwrt]] (24)
*[[Rhaeadr Mynach]]&lt;ref&gt;Anvet Devil’s Bridge Falls ivez.&lt;/ref&gt; (90)
*[[Rhaeadr y Graig Lwyd]] (15)
|
*[[Rhaeadr y Wennol]] (42)
*[[Rhaeadrau Aberdulais]]
*[[Rhaedr Ogwen]] (50)
*[[Sgwd Henrhyd]] (27)
*[[Sgwd Isaf Clun-Gwyn]] (30)
|}
==={{Roumania}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascada Bâlea]] (60)
*[[Cascada Cailor]] (90)
*[[Cascada Capra]] (35)
*[[Cascada Clocota]] (40)
*[[Cascada Covătari]] (20)
*[[Cascada Duruitoarea]] (40)
|
*[[Cascada Moara Dracului]] (25)
*[[Cascada Pișoaia]] (18)
*[[Cascada Răchițele]] (30)
*[[Cascada Saritoarea Iedutului]] (20)
*[[Cascada Serbota]] (80)
*[[Cascada Susara]] (15)
|
*[[Cascada Urlătoarea]] (15)
*[[Cascada Valea Spumoasa]] (20)
*[[Cascada Valul Miresie]] (35)
*[[Cascada Vanturatoarea]] (60)
*[[Cascada Vârciorog]] (15)
*[[Cascada Șipote]] (15)
|}
==={{Rusia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Vodopad Gadelcha]] (15)
*[[Vodopad Ilya Mouromets]] (141)
|
*[[Vodopad Kinzelyoukskiyi]] (328)
*[[Vodopad Orec'hovskiyi]] (27)
|
*[[Vodopad Polikarya]] (70)
|}
==={{Serbia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Izoubra Vodopad]] (20)
*[[Jelovarnik Vodopad]] (80)
*[[Kaluđerski Skokovi|Kaluđerski Skokovi]] (232)
*[[Koprenski Vodopad]] (103)
*[[Lisine Vodopad]]&lt;ref&gt;Anvet Veliki Bouk ivez.&lt;/ref&gt; (25)
|
*[[Piljski Vodopad]] (65)
*[[Ripaljka Vodopad]] (17)
*[[Skakalo Vodopad]] (20)
*[[Slapovi Miruše]] (22)
*[[Sopotnika Vodopad]] (20)
|
*[[Tchoungoulski Vodopad]] (43)
*[[Tupavica Vodopad]] (15)
*[[Veliki Skakavac]] (15)
|}
==={{Slovakia}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Brankovský vodopád]] (55)
*[[Kmeťov Vodopád]] (80)
*[[Kmeťov|Kmeťov]] (80)
*[[Obrovský Vodopád]] (20)
|
*[[Roháčsky Vodopád]] (23)
*[[Vajanského Vodopád]] (30)
*[[Vodopad Kaluđerski Skokovi]] (232)
*[[Vodopad Kopren]] (103)
|
*[[Vodopád Bystrého Potoka]] (20)
*[[Vodopád Skok]] (30)
*[[Šútovský Vodopád]] (38)
|}
==={{Slovenia}}===
[[File:Slap Rinka 2.JPG|thumb|[[File:Flag of Slovenia.svg|20px|Slovenia]] Slap Rinka]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Azmiški Slap]] (40)
*[[Bezenski Slap]] (15)
*[[Božičev Slap]] (25)
*[[Brložniški Slap]] (40)
*[[Framski Slap]] (16)
*[[Gregorčičev Slap]] (88)
*[[Jurežev Slap]] (100)
*[[Klavški Slap]] (50)
*[[Lamm-dour Savica|Slap Savica]] (88)
*[[Paverjev Slap Fratarica]] (110)
*[[Predelski Slap]] (54)
*[[Rastočki Slapovi]] (20)&lt;ref&gt;Daou lamm-dour distag, 20 m da bep hini.&lt;/ref&gt;
*[[Ruscov Slap]] (15)
*[[Sapet-Globišča]] (60)
*[[Slap Bojanca]] (15)
*[[Slap Boka]] (106)
*[[Slap Brinta]] (104)
*[[Slap Cuc]] (60)
*[[Slap Fratarica]] (112)
*[[Slap Hudi žleb]] (90
|
*[[Slap Jelovščka]] (20)
*[[Slap Kloma]] (128)
*[[Slap Kobilji Curek]] (30)
*[[Slap Kopiščnice]] (15)
*[[Slap Kozjak]] (15)
*[[Slap Luknja]] (20)
*[[Slap Male Pišnice]] (30)
*[[Slap Nemiljski šum]] (20)
*[[Slap Orglice]] (40)
*[[Slap Orličje]] (40)
*[[Slap Pekel (Bohor)|Slap Pekel]] (17)
*[[Slap Pekel (Borovnici)|Slap Pekel]] (54)&lt;ref&gt;Pemp lamm-dour distag, tri uheloc'h eget 15 metr : an eil (17), an trede (20) hag ar pempvet (17).&lt;/ref&gt;
*[[Slap Peračica]] (102)
*[[Slap Podlebelca]] (30)
*[[Slap Poličanka 2]] (30)
*[[Slap Poličanka 3]] (25)
*[[Slap Rinka]]&lt;ref&gt;Anvet Slap Savinje ivez.&lt;/ref&gt; (90)
*[[Slap Savinka]] (29)
*[[Slap Sovpat]] (60)
*[[Slap Stranice]] (20)
|
*[[Slap Strešica]] (35)
*[[Slap Suha]] (105)
*[[Slap Sušec]] (20)
*[[Slap Veliki Šumik]] (24)
*[[Slap Virje]] (17)
*[[Slap Zaročenca]] (30)
*[[Slap Zgornji Peričnik]] (16)
*[[Slap pod Kopišči]] (15)
*[[Slap v Hudičevem žlebu]] (40)
*[[Slap Črne Vode]] (70)
*[[Slapišče Kosce]] (20)
*[[Slapišče Palenk]] (78)
*[[Spodnji Gregorčičev Slap]] (15)
*[[Spodnji Martuljški Slap]] (26)
*[[Spodnji Peričnik]] (52)
*[[Tominčev Slap]] (18)
*[[Veliki Možniški Slap]] (18)
*[[Zgornji Martuljški Slap]] (101)
|}
==={{Suis}}===
[[File:Engstligenfaelle 080625.jpg|thumb|[[File:Flag of Switzerland.svg|20px|Suis]] Engstligenfälle]]
[[File:Учан-Су.jpg|thumb|[[File:Flag of Ukraine.svg|20px|Ukraina]] Uchan-su]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Äegertenbachfall]] (660)
*[[Alpbachfälle]] (84)
*[[Alpjerfall]] (109)
*[[Aua da Fluaz]] (226)
*[[Aua dil Mer]] (303)
*[[Bärglifall]] (50)
*[[Berglistüber]] (44)
*[[Berschnerfall]] (46)
*[[Bockifall]] (50)
*[[Brummbachfall]] (56)
*[[Cascada della Buffalora]] (243)
*[[Cascade de Chamois]] (45)
*[[Cascata Piumogna]] (43)
*[[Cascade du Dar 1]] (102)
*[[Cascade du Dar 2]] (79)
*[[Cascade du Dard]] (19)
*[[Saut du Doubs]]&lt;ref&gt;Rannet gant Bro-C'hall.&lt;/ref&gt; (27)
*[[Ducanfälle]] (63)
*[[Dündefall]] (427)
*[[Dundelbachfälle]] (150)
*[[Engstligenfälle]] (402)
*[[Falcherenbachfall]] (125)
*[[Fallenbachfalle]] (160)
*[[Flueseelifall]] (498)
*[[Cascata di Foroglio]] (108)
|
*[[Geltenbachfall]] (213)
*[[Geltenschuss]] (219)
*[[Giessbachfälle]] (251)
*[[Grimelseefall]] (244)
*[[Gsponbachfall]] (75)
*[[Hohbachfall]] (189)
*[[Hohbachfall]] (189)
*[[Hohkienfall]] (350)
*[[Hüfiquelle]] (133)
*[[Hüfiquelle]] (133)
*[[Iffigfall]] (120)
*[[Kanderfall]] (218)
*[[Lagginafälle]] (230)
*[[Lämmerbachfall]] (340)
*[[Lauifall]] (142)
*[[Salto Maggia]] (61)
*[[Oberer Mattbachfall]] (65)
*[[Unterer Mattbachfall]] (75)
*[[Mattenbachfälle]] (930)
*[[Mülibachfall]] (203)
*[[Murgbachfall]] (57)
*[[Mürrenbachfall]] (472)
*[[Oltschibachfall]] (279)
*[[Cascada da Pisch]] (80)
*[[Pischarotta]] (166)
|
*[[Cascade de Pissevache]] (113)
*[[Pochtenfall]] (90)
*[[Reichenbachfall]] (160)
*[[Rheinfall]] (19)
*[[Rinquellenfall]] (45)
*[[Schmadribachfall]] (279)
*[[Schwarzbachfall]] (22)
*[[Seerenbachfälle]] (556)
*[[Simmefäll]] (20)
*[[Spissbachfall]] (290)
*[[Staubbachfall]] (312)
*[[Staubbachfälle]] (172)
*[[Stäuber]] (164)
*[[Staubifalle]] (107)
*[[Stüber]] (167)
*[[Stutzbachfall]] (72)
*[[Talbachfall]] (18)
*[[Trümmelbachfall]] (140)
*[[Tungelschutz]] (253)
*[[Überlauffall]] (520)
*[[Wandelbachfälle 1]] (224)
*[[Wandelbachfälle 2]] (126)
*[[Wandelbachfälle 3]] (148)
*[[Wannenbachfall]] (110)
|}
==={{Sveden}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Brakkåfallet]] (18)
*[[Brudslöjan]] (23)
*[[Fettjeåfallet]] (60)
*[[Hallamölla]] (23)
*[[Handölsforsen]] (105)
|
*[[Hällingsåfallet]] (42)
*[[Lejarfallet]] (24)
*[[Muddusfallet]] (42)
*[[Njupeskårfallet]] (125)
*[[Sjöfallet]] (40)
|
*[[Stalpet]] (18)
*[[Stopsfallet]] (18)
*[[Storforsen]] (35)
*[[Styggforsen]] (36)
*[[Trollhättefallen]] (32)
|
*[[Tännforsen]] (38)
*[[Tännforsen]] (38)
*[[Västanåfallet]] (90)
*[[Älvkarlebyforsen]] (15)
*[[Ålgafallet]] (46)
|}
==={{Ukraina}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Dzhurynskyi|Dzhurynskyi]] (16)
*[[Manyavskyi Vodospad]] (20)
|
*[[Vodospad Djour-Djour]] (16)
*[[Vodospad Outchan-Sou]] (98)
|
*[[Vodospad Sou-Outchkan]] (25)
*[[Zhenetskyi Vodospad]] (15)
|}

==[[Norzhamerika]]==
==={{Belize}}===
[[File:BigRockFalls.jpg|thumb|[[File:Flag of Belize.svg|20px|Belize]] Cataratas Big Rock]]
[[File:Chutesducarbet.jpg|thumb|[[File:Flag of Guadeloupe (UPLG).svg|20px|Gwadeloup]] Chutes du Carbet]]
[[File:Panther Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Alberta.svg|20px|Alberta]] Panther Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascada La Clarissa]] (113)
*[[Cascada de las Mariposas]] (30)
*[[Cascada del Helecho Tigre]] (213)
|
*[[Cascada del Valle Escondido]] (457)
*[[Cataratas Antelope]] (300)
*[[Cataratas Big Rock]] (52)
|
*[[Cataratas Bocawina]] (30)
*[[Cataratas Davis]] (150)
*[[Cataratas Mil Pies]] (488)
|}
==={{Costa Rica}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Catarata La Paz]] (37)
*[[Catarata Volio]] (15)
*[[Catarata d'Agua Viva]] (200)
*[[Cataratas La Fortuna]] (70)
|
*[[Cataratas de Cariblanco]] (152)
*[[Cataratas de Congo]] (91)
*[[Cataratas de Diamante]] (137)
*[[El Salto]] (91)
|
*[[Salto Rio Toro Amarillo]] (91)
*[[Salto San Luis]] (91)
*[[Salto Vista Del Valle]] (91)
|}
==={{Greunland}}===
*[[Qorlortorsuaq Vandfald]]&lt;ref name=&quot;KV&quot; /&gt; (15)
==={{Gwadaloup}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Chute de Birloton]] (24)
*[[Chute du Galion]] (40)
|
*[[Chutes Moreau]] (100)
*[[Chutes du Carbet]] (245)
|}
==={{Haiti}}===
*[[Saut-Mathurine]] (27)
==={{Jamaika}}===
*[[Dunn's River Falls]] (55)
==={{Kanada}}===
===={{Alberta}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Athabasca Falls]] (24)
*[[Bison Falls]] (61)
*[[Bow Glacier Falls]] (154)
*[[Bridal Veil Falls, CA-AB 1|Bridal Veil Falls]] (86)
*[[Bridal Veil Falls, CA-AB 2|Bridal Veil Falls]] (30)
*[[Caldron Falls]] (122)
*[[Cameron Falls]] (23)
*[[Cascade Falls (Alberta)|Cascade Falls]] (290)
*[[Cataract Canyon Falls]] (46)
*[[Coleman Falls]] (76)
*[[Crescent Falls]] (27)
*[[Crypt Falls]] (175)
*[[Diadem Glacier Falls]] (152)
*[[Egypt Lake Falls]] (30)
*[[Fossil Falls]] (150)
*[[Geraldine Falls]] (152)
*[[Haig Glacier Falls]] (325)
*[[Kitchener Creek Falls]] (122)
*[[Lady Wilsons Falls]] (152)
*[[Lineham Falls]] (125)
*[[Lower Bugaboo Falls]] (20)
*[[Lower Geraldine Falls]] (46)
*[[Lower Sunwapta Falls]] (26)
*[[Lower Tangle Falls]] (17)
|
*[[Maligne Canyon Falls]] (23)
*[[Michele Falls]] (305)
*[[Middle North Saskatchewan Falls]] (305)
*[[Mistashu Falls]] (16)
*[[Mount Brett Falls]] (183)
*[[Murchison Falls]] (183)
*[[Nigel Falls]] (33)
*[[North Saskatchewan Falls]] (18)
*[[Old Wonder Falls]] (30)
*[[Panther Falls]] (66)
*[[Parbury Falls]] (15)
*[[Peaches and Creme Falls]] (210)
*[[Pemberton Creek Falls]] (61)
*[[Perkins Creek Falls]] (76)
*[[Pétain Falls]] (375)
*[[Sideways Falls]] (106)
*[[Silverton Falls]] (50)
*[[Stutfield Falls]] (200)
*[[Sunwapta Falls]] (17)
*[[Tangle Falls]] (48)
*[[Upper Johnston Canyon Falls]] (30)
*[[Weeping Wall (Alberta)|Weeping Wall]] (360)
*[[Woolley Creek Falls]] (46)
|}
===={{British Columbia}}====
[[File:Helmcken Falls WGP.jpg|thumb|[[File:Flag of British Columbia.svg|20px|British Columbia]] Helmcken Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Akolkolex Falls]] (70)
*[[Alava Lake Falls]] (120)
*[[Alexander Falls]] (53)
*[[Alfred Creek Falls]] (61)
*[[Allard Falls]] (122)
*[[Angel's Staircase Falls]] (305)
*[[Are Falls]] (15)
*[[Arras Cascade]] (139)
*[[Bear Creek Falls (British Columbia)|Bear Creek Falls]] (55)
*[[Beauty Lake Falls]] (300)
*[[Bedard Falls]] (457)
*[[Bergeron Falls]] (101)
*[[Big Chute]] (18)
*[[Birnam Falls]] (183)
*[[Bishop Falls (British Columbia)|Bishop Falls]] (410)
*[[Blowing Box Falls]] (305)
*[[Brandywine Falls]] (59)
*[[Bridal Veil Falls, CA-BC 1|Bridal Veil Falls]] (61)
*[[Bridal Veil Falls, CA-BC 2|Bridal Veil Falls]] (91)
*[[Bridal Veil Falls, CA-BC 3|Bridal Veil Falls]] (15)
*[[Brisco Falls]] (61)
*[[Bush Mountain Falls]] (466)
*[[Butedale Falls]] (96)
*[[Campbell Falls (British Columbia)|Campbell Falls]] (168)
*[[Canim Falls]] (20)
*[[Cariboo Falls]] (25)
*[[Cascade Falls (British Columbia)|Cascade Falls]] (51)
*[[Cerberus Falls]] (475)
*[[Chapman Creek Falls]] (150)
*[[Chatterbox Falls]] (37)
*[[Chochiwa Falls]] (235)
*[[Cinnamon Peak Falls]] (366)
*[[Cliff Lake Falls]] (193)
*[[Cole Creek Falls (British Columbia)|Cole Creek Falls]] (30)
*[[Compass Glacier Falls]] (320)
*[[Crazy Creek Falls (British Columbia)|Crazy Creek Falls]] (18)
*[[Crescent Glacier Falls]] (152)
*[[Crooked Falls]] (198)
*[[Cummins Falls (British Columbia)|Cummins Falls]] (263)
*[[Cypress Falls]] (15)
*[[Daniels River Falls]] (540)
*[[Dawson Falls (British Columbia)|Dawson Falls]] (18)
*[[Deadman Falls (British Columbia)|Deadman Falls]] (37)
*[[Deception Falls (British Columbia)|Deception Falls]] (50)
*[[Della Falls]]
*[[Demers Creek Falls]] (218)
*[[Derek Falls]] (23)
*[[Donner Falls]] (145)
*[[Doré Falls]] (48)
*[[Elk Falls (British Columbia) 1|Elk Falls]] (27)
*[[Elk Falls (British Columbia) 2|Elk Falls]] (145)
*[[Emperor Falls]] (43)
*[[Englishman River Falls]] (24)
*[[Fage Falls]] (30)
*[[Fall of the Waves]] (91)
*[[Falls Creek Falls (British Columbia)|Falls Creek Falls]] (101)
*[[Falls River Falls]] (61)
|
*[[Falls of the Pool]] (54)
*[[Flood Falls]] (366)
*[[Foulger Creek Falls]] (183)
*[[Fowl Creek Falls]] (152)
*[[Francis Falls]] (518)
*[[Frayne Falls]] (37)
*[[French Creek Falls]] (130)
*[[Frog Falls]] (26)
*[[Granite Falls (British Columbia)|Granite Falls]] (46)
*[[Grantham Falls]] (213)
*[[Grizzly Falls (British Columbia)|Grizzly Falls]] (84)
*[[Hamill Creek Falls]] (255)
*[[Hamilton Falls (British Columbia)|Hamilton Falls]] (91)
*[[Harmony Falls]] (444)
*[[Helmcken Falls]] (141)
*[[Helmet Falls]] (352)
*[[Hendrix Falls]] (30)
*[[Hermit Falls]] (213)
*[[High Falls (British Columbia)|High Falls]] (167)
*[[Horseshoe Falls (British Columbia)|Horseshoe Falls]] (16)
*[[Hugh Neave Falls]] (396)
*[[Hunlen Falls]] (260)
*[[Hunt Falls]] (15)
*[[Illecillewaet Glacier Falls]] (320)
*[[Ione Falls]] (29)
*[[James Bruce Falls]] (840)
*[[Kay Falls]] (57)
*[[Keyhole Falls]] (37)
*[[Kinney Lake Falls]] (61)
*[[Kinuseo Falls]] (60)
*[[Kiwi Falls]] (475)
*[[Kunlin Falls]] (80)
*[[Lady Falls]] (27)
*[[Laughing Falls (British Columbia)|Laughing Falls]] (30)
*[[Little Qualicum Falls]] (17)
*[[Ludlow Falls]] (107)
*[[Lyalli Lake Falls]] (365)
*[[Madden Falls]] (579)
*[[Mahood Falls]] (15)
*[[Mallory Glacier Falls]] (350)
*[[Mamquam Falls]] (19)
*[[Margaret Falls (British Columbia)|Margaret Falls]] (27)
*[[Marpole Falls]] (61)
*[[Maude Frickert Falls]] (27)
*[[McDonald Falls]] (24)
*[[McPherson Falls]] (91)
*[[Mehatl Falls]] (30)
*[[Michael Falls]] (442)
*[[Middle Cummins Falls]] (442)
*[[Miliget Creek Falls]] (305)
*[[Moul Falls]] (35)
*[[Mount Meager Falls]] (61)
*[[Mount Moe Falls]] (305)
*[[Mount Stephen Falls]] (76)
*[[Mulvehill Creek Falls]] (46)
*[[Murray Creek Falls]] (49)
*[[Myra Falls]] (61)
|
*[[Mystery Falls (British Columbia)|Mystery Falls]] (101)
*[[Naiad Falls]] (178)
*[[Nairn Falls]] (36)
*[[Nepopekum Falls]] (70)
*[[Niagara Falls (British Columbia)|Niagara Falls]] (76)
*[[Nicoamen Falls]] (83)
*[[North Phillips Glacier Falls]] (305)
*[[Nymph Falls]] (15)
*[[Odegaard Falls]] (271)
*[[Omega Mountain Falls]] (137)
*[[Oolichan Falls]] (250)
*[[Phair Falls]] (107)
*[[Piluk Falls]] (274)
*[[Place Creek Falls]] (122)
*[[Potamoi Falls]] (399)
*[[Pyramid Creek Falls (British Columbia)|Pyramid Creek Falls]] (91)
*[[Qanadalais Falls]] (396)
*[[Rainbow Falls (Spectrum Creek, British Columbia)|Rainbow Falls]] (18)
*[[Rainbow Falls (Twentyone Mile Creek, British Columbia)|Rainbow Falls]] (27)
*[[Rostrum Falls]] (366)
*[[Second Canyon Falls]] (15)
*[[Selman Falls]] (79)
*[[Shannon Falls]] (250)
*[[Silvertip Falls]] (168)
*[[Slollicum Creek Falls]] (366)
*[[Snag Canyon Falls]] (122)
*[[Snowshoe Falls (British Columbia)|Snowshoe Falls]] (240)
*[[Soo Falls]] (24)
*[[South Keyhole Canyon Falls]] (46)
*[[South Phillips Glacier Falls]] (427)
*[[Spahats Creek Falls]] (73)
*[[Storey Peak Falls]] (480)
*[[Stotan Falls]] (18)
*[[Sundt Falls]] (30)
*[[Swiftcurrent Falls]] (537)
*[[Sylvia Falls]] (20)
*[[Takakkaw Falls]] (302)
*[[Tethys Falls]] (41)
*[[The Cascades (British Columbia)|The Cascades]] (213)
*[[Third Canyon Falls]] (23)
*[[Thunder Falls (British Columbia)|Thunder Falls]] (114)
*[[Toboggan Falls]] (87)
*[[Triple Decker Falls]] (61)
*[[Twin Falls (Smithers, British Columbia)|Twin Falls]] (244)
*[[Twin Falls (Twin Falls Creek, British Columbia)|Twin Falls]] (180)
*[[Upper Mehatl Falls]] (23)
*[[Upper Myra Falls]] (23)
*[[Upper Pétain Falls]] (53)
*[[Upper Toboggan Falls]] (19)
*[[Wapta Falls]] (18)
*[[Wedgemount Creek Falls]] (300)
*[[Whiskey Jack Falls]] (61)
*[[Whispering Falls (British Columbia)|Whispering Falls]] (79)
*[[White Falls]] (122)
*[[Wilson Creek Falls]] (61)
|}
===={{Manitoba}}====
*[[Taskinigup Falls]] (15)
====[[File:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|20px|border|Newfoundland and Labrador]] [[Douar-Nevez ha Labrador|Newfoundland and Labrador]]====
[[File:Pissing Mare Falls, Western Pond.jpg|thumb|[[File:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|20px|Newfoundland and Labrador]] Pissing Mare Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Aviron Bay Falls]] (213)
*[[Churchill Falls]] (75)
|
*[[Pissing Mare Falls]] (343)
*[[Sandy Pond Falls]] (220)
|}
====[[File:Flag of the Northwest Territories.svg|20px|border]] [[Tiriadoù ar Gwalarn|Northwest Territories]]====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Alexandra Falls]] (33)
*[[Anderson Falls]] (23)
*[[Clearwater Creek Falls]] (61)
*[[La Roncière Falls]] (21)
|
*[[Lady Evelyn Falls]] (17)
*[[Little Buffalo Falls]] (15)
*[[Louise Falls]] (15)
*[[MacDonald Falls]] (18)
|
*[[Marengo Falls]] (30)
*[[Sheep Falls (Kanada)|Sheep Falls]] (24)
*[[Tyrrell Falls]] (26)
*[[Virginia Falls (Tiriadoù ar Gwalarn)|Virginia Falls]] (90)
|}
===={{Nunavut}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Barrow Falls]] (27)
*[[Kattimannap Qurlua]] (49)
|
*[[Kazan Falls]] (49)
*[[Kingaunmiut Falls]] (25)
|
*[[Schwartzenbach Falls]] (520)
|}
===={{Ontario}}====
[[File:Thefalls.jpg|thumb|[[File:Flag of Ontario.svg|20px|Ontario]] Kakabeka Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Agawa Falls]] (25)
*[[Aguasabon Falls]] (34)
*[[Albion Falls]] (21)
*[[Aubrey Falls]] (33)
*[[Balls Falls]] (27)
*[[Borers Falls]] (18)
*[[Bridal Veil Falls (Ontario)|Bridal Veil Falls]]|
*[[Buttermilk Falls (Ontario)|Buttermilk Falls]] (21)
*[[Cascade Falls (Ontario)|Cascade Falls]] (40)
*[[Centennial Falls]] (17)
*[[Chedoke Falls]] (17)
*[[Cliffview Falls]] (15)
*[[Colts Creek Falls]] (75)
*[[DeCew Falls]] (22)
*[[Denison Falls]] (30)
*[[Devil's Punchbowl Falls (Ontario)|Devil's Punchbowl Falls]] (34)
*[[Dog Falls (Ontario)|Dog Falls]] (34)
*[[Eugenia Falls]] (22)
*[[Felkers Falls]] (22)
|
*[[Go-Mar Falls]] (85)
*[[Healey Falls]] (18)
*[[Helen Falls]] (25)
*[[High Falls (Haliburton, Ontario)|High Falls]] (20)
*[[High Falls (Muskoka, Ontario)|High Falls]] (15)
*[[High Falls (Ontario)|High Falls]]&lt;ref&gt;Rannet gant Minnesota.&lt;/ref&gt; (37)
*[[High Falls (Thunder Bay, Ontario)|High Falls]] (35)
*[[Horseshoe Falls (Ontario)|Horseshoe Falls]]|
*[[Indian Falls]] (15)
*[[Inglis Falls]] (18)
*[[Kakabeka Falls]] (39)
*[[Kettle Falls]] (26)
*[[Lafarge Falls]] (15)
*[[Locust Grove Falls]] (48)
*[[Lorne Falls]] (20)
*[[Louisa Falls]] (20)
*[[Magpie Falls]] (24)
*[[Mazukama Falls]] (25)
*[[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]] (51)
|
*[[North Black Beaver Falls]] (15)
*[[Pond Falls]] (16)
*[[Princess Falls]] (44)
*[[Raven Falls]] (18)
*[[Rockway Falls]] (19)
*[[Scenic Falls (Ontario)|Scenic Falls]] (20)
*[[Schist Falls]] (24)
*[[Sherman Falls]] (17)
*[[Smoky Falls]] (24)
*[[South Black Beaver Falls]] (53)
*[[South Falls (Ontario)|South Falls]] (33)
*[[Tiffany Falls]] (21)
*[[Till Creek Falls]] (27)
*[[Twin Falls (Ontario)|Twin Falls]] (50)
*[[Umbata Falls]] (26)
*[[Websters Falls]] (21)
*[[Westcliffe Falls]] (18)
|}
====[[File:Flag of Quebec.svg|20px|border|Québec]] [[Kebek|Québec]]====
[[File:QC - Montmorency Wasserfall1.jpg|thumb|[[File:Flag of Quebec.svg|20px|Québec]] Chute Montmorency]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Canyon Sainte-Anne]] (74)
*[[Chute Allard]] (17)
*[[Chute Barnoin]] (85)
*[[Chute Bellefeuille]] (18)
*[[Chute Blanche]] (114)
*[[Chute Bras Pilote]] (46)
*[[Chute Delaney]] (137)
*[[Chute Highfall]] (32)
*[[Chute Hélène]] (70)
*[[Chute Kabir Kouba]] (28)
*[[Chute Marine]] (26)
*[[Chute Montmorency]] (77)
*[[Chute Ouiatchouan]] (79)
*[[Chute Sainte Anne]] (50)
*[[Chute Sainte Ursule]] (46)
*[[Chute Stollman]] (61)
*[[Chute Vauréal]] (76)
*[[Chute au Granite]] (21)
*[[Chute au Tonnerre]] (30)
*[[Chute aux Galets]] (18)
*[[Chute aux Rats]] (17)
|
*[[Chute aux Schistes]] (18)
*[[Chute de Shawinigan]] (46)
*[[Chute de la Dame Blanche]] (43)
*[[Chute des Ailes]] (74)
*[[Chute des Martres]] (122)
*[[Chute du CNR]]&lt;ref name=&quot;DIG&quot; /&gt; (35)
*[[Chute du Calcaire]] (22)
*[[Chute du Caribou Qui Pisse]] (168)
*[[Chute du Diable]] (76)
*[[Chute du Ruisseau Blanc]] (140)
*[[Chute du Ruisseau Scott]] (204)
*[[Chute à Aubin]] (25)
*[[Chute à Cimon]] (30)
*[[Chute à Huard]] (15)
*[[Chute à Philomène]] (40)
*[[Chutes Dufferin]] (17)
*[[Chutes Larose]] (72)
*[[Chutes Nastapoca]] (35)
*[[Chutes Rivière Utahunanis]] (61)
*[[Chutes de Rivière de la Chienne]] (27)
*[[Chutes de Rivière du Loup]] (30)
|
*[[Chutes de la Chaudière]] (21)
*[[Chutes de la Cheminée]] (15)
*[[Deuxième Chute]] (15)
*[[Grande Chute à l'Ours]] (20)
*[[La Grande Déboulante]] (98)
*[[La Grosse Chute (Minganie)|La Grosse Chute]] (37)
*[[La Grosse Chute (Sept-Rivières)|La Grosse Chute]] (18)
*[[La Petite Déboulante]] (34)
*[[Le Grand Sault]] (20)
*[[Le Grand Saut]] (23)
*[[Le Petit Sault]] (61)
*[[Les Grandes Chutes]] (42)
*[[Les Hautes Chutes]] (20)
*[[Les Sept Chutes]] (50)
*[[Les Trois Chutes]] (27)
*[[Pisseux François]] (120)
*[[Rapides Tupatukasi]] (34)
*[[Saut Blanc]] (91)
*[[Saut Plat]] (61)
*[[Saut à la Puce]] (37)
*[[Twin Falls (Québec)|Twin Falls]] (48)
|}
==={{Mec'hiko}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascada Cola de Caballo]] (25)
*[[Cascada Cola de Serpiente]] (50)
*[[Cascada El Chiflón]] (120)
*[[Cascada de Basaseachi]] (246)
*[[Cascada de Cusárare]] (30)
*[[Cascada de Mexiquillo]] (20)
*[[Cascada de Minas Viejas]] (50)
*[[Cascada de Misol-Ha]] (45)
|
*[[Cascada de Piedra Bolada]]&lt;ref&gt;Anvet Cascada de Piedra Volada ha Cascada de Huajumar ivez.&lt;/ref&gt; (453)&lt;ref name=&quot;DIG&quot; /&gt;
*[[Cascada de Tamul]] (105)
*[[Cascada de Texolo]] (24)
*[[Cascada de Tulimán]] (35)
*[[Cascada de la Tzaráracua]] (40)
*[[Cascadas de San Fernando]] (100)
*[[Cascadas de Tamasopo]] (20)
*[[Cataratas de Juanacatlán]] (20)
|
*[[El Saltito]] (20)
*[[El Salto (Michoacán)|El Salto]] (30)
*[[El Salto de Ciénega de González]] (30)
*[[Salto de Eyipantla]] (50)
*[[Salto del Agua Llovida]] (100)
*[[Sumidero de Popoca]]&lt;ref&gt;Anvet Sótano de Popocatl ivez.&lt;/ref&gt; (60)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
|}
==={{Saint Lucia}}===
*[[Sault Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Dennery Falls hag Errard Falls ivez.&lt;/ref&gt; (20)
==={{SUA}}===
===={{Alabama}}====
[[File:Bridal Veil Falls Keystone Canyon.jpg|thumb|[[File:Flag of Alaska.svg|20px|Alaska]] Bridal Veil Falls]]
[[File:Carr Falls Huachuca Mts AZ.jpg|thumb|[[File:Flag of Arizona.svg|20px|Arizona]] Carr Falls]]
[[File:Cedar Fall.jpg|thumb|[[File:Flag of Arkansas.svg|20px|Arkansas]] Cedar Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bee Branch Falls]] (21)
*[[De Soto Falls]] (32)
*[[Falling Rock Falls]] (27)
*[[Grace's High Falls]] (41)
*[[High Falls (Clay, Alabama)|High Falls]] (15)
|
*[[High Falls (DeKalb, Alabama)|High Falls]] (15)
*[[Larkwood Falls]] (23)
*[[Natural Bridge Falls]] (18)
*[[Neversink Falls]] (49)
*[[Noccalula Falls]] (27)
|
*[[Shangri-La Falls]] (15)
*[[Welcome Falls]] (18)
*[[Yellow Creek Falls]] (30)
|}
===={{Alaska}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Big Goat Lake Falls]] (244)
*[[Bridal Veil Falls (Alaska)|Bridal Veil Falls]] (183)
*[[Cascade Falls (Alaska)|Cascade Falls]] (52)
*[[Cheshnina Falls]] (91)
*[[Chitistone Falls]] (91)
*[[Horsetail Falls (Alaska)|Horsetail Falls]] (61)
*[[Kasnyku  Falls]] (122)
|
*[[Kvasnikoff  Falls]] (213)
*[[Lower Gold Creek Falls]] (69)
*[[Northland Falls]] (152)
*[[Nugget Falls]] (114)
*[[Pitchfork Falls (Alaska)|Pitchfork Falls]] (579)
*[[Rainbow Falls (Haines, Alaska)|Rainbow Falls]] (152)
*[[Rainbow Falls (Wrangell, Alaska)|Rainbow Falls]] (30)
|
*[[Red Bluff Falls]] (168)
*[[Roaring Glacier Falls]] (335)
*[[Serenity Falls]] (213)
*[[Sockeye Falls]] (213)
*[[Thunder Bird Falls]] (61)
*[[Thunder Falls (Alaska)|Thunder Falls]] (610)
|}
===={{Arizona}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Ash Creek Falls (Arizona)|Ash Creek Falls]] (213)
*[[Beaver Falls (Arizona)|Beaver Falls]] (15)
*[[Carr Falls]] (122)
*[[Cheyava Falls]] (244)
*[[Chivo Falls]] (24)
*[[Cibecue Creek Falls]] (15)
*[[Cibecue Falls]] (24)
*[[Deadman Falls (Arizona)|Deadman Falls]] (105)
*[[Encinoso Falls]] (122)
*[[Fiftyfoot Falls]] (15)
*[[Five Pools]] (64)
|
*[[Grand Falls (Arizona)|Grand Falls]] (56)
*[[Havasu Falls]] (30)
*[[Mooney Falls]] (60)
*[[Moonshine Creek Falls]] (113)
*[[Navajo Falls]] (15)
*[[Park Creek Falls]] (55)
*[[Reevis Falls]] (60)
*[[Rock Creek Falls (Arizona)|Rock Creek Falls]] (55)
*[[Sandy Saddle Falls]] (76)
*[[Seneca Falls]] (76)
*[[Seven Cataracts]] (183)
|
*[[Seven Falls (Arizona)|Seven Falls]] (61)
*[[Sycamore Falls]] (27)
*[[Tinajas Altas]] (94)
*[[Tonto Natural Bridge Falls]] (57)
*[[Upper Carr Falls]] (91)
*[[Vaseys Paradise Falls]] (37)
*[[Waterfall Canyon Falls]] (23)
*[[Willow Creek Falls (Arizona)|Willow Creek Falls]] (61)
*[[Winn Falls]] (111)
*[[Wolf Creek Falls (Arizona)|Wolf Creek Falls]] (27)
*[[Workman Creek Falls]] (43)
|}
===={{Arkansas}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Acord Hollow Falls]] (20)
*[[Armadillo Falls]] (29)
*[[Big Al Falls]] (21)
*[[Bowers Hollow Falls]] (17)
*[[Bumpers Falls]] (30)
*[[Cathedral Falls (Arkansas)|Cathedral Falls]] (27)
*[[Cedar Falls (Arkansas)|Cedar Falls]] (29)
*[[China Falls]] (21)
*[[Clear Creek Falls (Arkansas)|Clear Creek Falls]] (27)
*[[Cornelius Falls]] (27)
*[[Cougar Falls (Arkansas)|Cougar Falls]] (23)
*[[Crosscut Falls]] (23)
*[[Devil's Canyon Falls]] (23)
*[[Dewey Canyon Falls]] (27)
*[[Diamond Falls]] (45)
*[[East Funnel Falls]] (16)
*[[Eden Falls (Arkansas)|Eden Falls]] (35)
*[[Fishtrap Hollow Falls]] (25)
|
*[[Flood Springs Falls]] (36)
*[[Fringe Falls]] (17)
*[[Gutter Rock Canyon Falls]] (27)
*[[Hedges Pouroff]] (34)
*[[Helen Pouroff]] (22)
*[[Hemmed In Hollow Falls]] (64)
*[[Heuston Falls]] (16)
*[[High Bank Twin Falls]] (22)
*[[Hitchhiker Falls]] (18)
*[[Home Valley Falls]] (16)
*[[Horsetail Falls (Arkansas)|Horsetail Falls]] (21)
*[[Iris Falls]] (20)
*[[John Mountain Falls]] (26)
*[[Keefe Falls]] (24)
*[[Ken Smith Falls]] (38)
*[[Kings Bluff Falls]] (35)
*[[Latin Pouroff Falls]] (23)
*[[Loonbeam Pouroff]] (23)
|
*[[McClure Falls]] (17)
*[[Mitchell Creek Falls]] (20)
*[[Mount Magazine Cascade]] (30)
*[[Mud Spring Falls]] (15)
*[[Piney Bowl Falls]] (20)
*[[Rock Creek Falls (Arkansas)|Rock Creek Falls]] (28)
*[[Sixty Foot Falls (Arkansas)|Sixty Foot Falls]] (17)
*[[Slate Falls]] (16)
*[[Stahle Falls]] (19)
*[[Steele Falls]] (20)
*[[Sunset Falls]] (21)
*[[Sweden Creek Falls]] (25)
*[[Tea Table Falls]] (22)
*[[Thousand Kisses Falls]] (15)
*[[Thunder Canyon Falls]] (22)
*[[Triple Falls (Arkansas)|Triple Falls]] (15)
*[[Twin Falls (Arkansas)|Twin Falls]] (17)
*[[Woodsman Pouroff Falls]] (20)
|}
====[[File:Flag of California.svg|20px]] [[Kalifornia|California]]====
[[File:Ribbon Fall (5829970555).jpg|thumb|[[File:Flag of California.svg|20px|California]] Ribbon Fall]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Alamere Falls]] (15)
*[[Alder Creek Falls]] (29)
*[[Angel Falls (California)|Angel Falls]] (15)
*[[Ash Creek Falls (California)|Ash Creek Falls]] (15)
*[[Barker Valley Falls]] (27)
*[[Bassi Falls]] (33)
*[[Berry Creek Falls]] (18)
*[[Black Wolf Falls]] (15)
*[[Bowman Lake Falls]] (24)
*[[Bridal Veil Falls (California)|Bridal Veil Falls]] (25)
*[[Bridalveil Fall]] (187)&lt;ref name=&quot;DIG&quot; /&gt;
*[[Broder Falls]] (34)
*[[Burney Falls]] (35)
*[[California Falls]] (33)
*[[Camino Falls]] (61)
*[[Carson Falls]] (46)
*[[Castle Rock Falls]] (15)
*[[Cathedral Lakes Falls]] (137)
*[[Chagoopa Falls]] (366)
*[[Chain Cascade]] (351)
*[[Chilnualna Falls]] (90)
*[[Chinquapin Falls]] (152)
*[[Cliff Creek Falls]] (122)
*[[Columbia Cascade]] (427)
*[[Corlieu Falls]] (24)
*[[Crystal Creek Falls]] (16)
*[[Devil's Falls (California)|Devil's Falls]] (20)
*[[Devil's Slide]] (15)
*[[Dinkey Creek Falls]] (158)
*[[Dry Meadow Creek Falls]] (69)
*[[Eagle Falls (California)|Eagle Falls]] (52)
*[[East Snow Mountain Falls]] (671)
*[[Ellery Lake Falls]] (21)
*[[Emerald Falls]] (30)
*[[Escondido Falls (California)|Escondido Falls]] (46)
*[[Faery Falls]] (15)
*[[Feather Falls]] (125)
*[[Fissure Falls]] (122)
*[[Foresta Falls]] (37)
*[[Frazier Falls]] (54)
*[[Freeman Creek Falls]] (46)
*[[Garlic Falls]] (251)
*[[Garnet Lake Falls]] (15)
*[[Glen Alpine Falls]] (20)
*[[Glen Aulin Cascade]] (20)
*[[Golden Cascade]] (15)
*[[Grand Chasm Falls]] (15)
*[[Grizzly Creek Falls]] (52)
*[[Grizzly Falls (California)|Grizzly Falls]] (46)
*[[Grizzly Lake Falls]] (142)
*[[Grouse Creek Falls]] (151)
*[[Grouse Falls]] (165)
*[[Heath Falls]] (30)
*[[Hetch Hetchy Falls]] (229)
|
*[[Horsetail Falls (Eldorado, California)|Horsetail Falls]] (241)
*[[Horsetail Falls (Mariposa, California)|Horsetail Falls]] (427)
*[[Horsetail Falls (Mono, California)|Horsetail Falls]] (69)
*[[Hot Springs Creek Falls]] (15)
*[[Illilouette Fall]] (111)
*[[Jackass Falls]] (49)
*[[Kendrick Creek Falls]] (76)
*[[Kitchen Creek Falls]] (46)
*[[Le Conte Falls]] (79)
*[[Leavitt Falls (California)|Leavitt Falls]] (61)
*[[Lee Vining Falls]] (344)
*[[Lehamite Falls]] (23)
*[[Leontine Falls]] (32)
*[[Limekiln Falls]] (30)
*[[Lower Escondido Falls]] (30)
*[[Lower Salmon Creek Falls]] (18)
*[[Marble Falls]] (183)
*[[McWay Falls]] (24)
*[[Mildred Falls]] (88)
*[[Mill Creek Falls (Modoc, California)|Mill Creek Falls]] (15)
*[[Mill Creek Falls (Tehama, California)|Mill Creek Falls]] (22)
*[[Millard Falls]] (18)
*[[Minaret Falls]] (76)
*[[Minnow Creek Fall]] (76)
*[[Mission Falls (California)|Mission Falls]] (21)
*[[Mist Falls (California)|Mist Falls]] (24)
*[[Modjeska Falls]] (16)
*[[Mossbrae Falls]] (16)
*[[Mud Creek Falls (California)|Mud Creek Falls]] (46)
*[[Murietta Falls]] (30)
*[[Nevada Fall]] (177)
*[[New York Canyon Falls]] (165)
*[[Niagara Creek Falls]] (223)
*[[Nobe Young Falls]] (24)
*[[Nojoqui Falls]] (30)
*[[North Fork Kings River Falls]] (73)
*[[Olmsted Cascade]] (91)
*[[Panther Creek Falls (California)|Panther Creek Falls]] (46)
*[[Paradise Falls (California)|Paradise Falls]] (21)
*[[Patterson Bluff Falls]] (354)
*[[Peppermint Creek Falls]] (46)
*[[Peter Pande Falls]] (46)
*[[Pfeiffer Falls]] (18)
*[[Portal Falls]] (46)
*[[Purple Creek Falls]] (91)
*[[Pyramid Creek Falls (California)|Pyramid Creek Falls]] (23)
*[[Pywiack Cascade]] (229)
*[[Rainbow Falls (California)|Rainbow Falls]] (31)
*[[Rancheria Falls]] (46)
*[[Reconnaissance Creek Falls]] (274)
*[[Ribbon Fall]] (491)&lt;ref name=&quot;DIG&quot; /&gt;
*[[Royal Arch Cascade]] (389)
*[[Royce Falls]] (229)
*[[Saint Loomer Falls]] (21)
|
*[[Salmon Creek Falls (Monterey, California)|Salmon Creek Falls]] (37)
*[[Salmon Creek Falls (Tulare, California)|Salmon Creek Falls]] (137)
*[[San Antonio Falls]] (24)
*[[San Ysidro Falls]] (18)
*[[Sardine Falls]] (23)
*[[Sentinel Falls]] (631)
*[[Seven Falls (California)|Seven Falls]] (175)
*[[Shadow Lake Falls]] (23)
*[[Shingle Falls]] (21)
*[[Silver Apron]] (25)
*[[Silver Falls (California)|Silver Falls]] (15)
*[[Silver Strand Falls]] (171)&lt;ref name=&quot;DIG&quot; /&gt;
*[[Sisquoc Falls]] (76)
*[[Slissate Falls]] (76)
*[[Snow Creek Falls (California)|Snow Creek Falls]] (218)
*[[South Creek Falls]] (27)
*[[South Fork Tuolumne Cascades]] (21)
*[[Staircase Falls]] (434)
*[[Stevenson Creek Falls]] (390)
*[[Sturtevant Falls]] (15)
*[[Switzer Falls]] (15)
*[[Tahquitz Falls]] (18)
*[[Tamarack Falls]] (27)
*[[Tangerine Falls]] (30)
*[[Tenaja Falls]] (46)
*[[Tenaya Cascade]] (52)
*[[Tenaya Falls]] (27)
*[[The Cascades (Mariposa, California)|The Cascades]] (153)
*[[The Cascades (Shasta, California)|The Cascades]] (60)
*[[Three Chute Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Hidden Falls ha Tenaya Creek Falls ivez.&lt;/ref&gt; (24)
*[[Three Sisters Falls]] (37)
*[[Three-Falls-Below-The-Gate]] (61)
*[[Tokopah Falls]] (366)
*[[Trail Canyon Falls]] (15)
*[[Tueeulala Falls]] (279)
*[[Tule River Falls]] (15)
*[[Tuolumne Falls]] (39)
*[[Twin Falls (Mono, California)|Twin Falls]] (43)
*[[Twin Falls (Tuolumne, California)|Twin Falls]] (137)
*[[Upper Chilnualna Falls]] (44)
*[[Upper Jackass Falls]] (15)
*[[Upper Snow Creek Falls (California)|Upper Snow Creek Falls]] (213)
*[[Vernal Falls]] (87)
*[[Wapama Falls]] (392)
*[[Waterwheel Falls]] (108)
*[[Webber Falls]] (23)
*[[Whiskeytown Falls]] (59)
*[[White Cascade]] (32)
*[[White Cloud Falls]] (37)
*[[Whitney Falls]] (61)
*[[Widow's Tears]] (472)
*[[Wildcat Falls (California)|Wildcat Falls]] (218)
*[[Yosemite Falls]] (739)
|}
===={{Colorado}}====
[[File:Treasure Falls, Colorado.jpg|thumb|[[File:Flag of Colorado.svg|20px|Colorado]] Treasure Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Agnes Veil Falls]] (23)
*[[Apache Falls]] (31)
*[[Bear Creek Falls (Ouray, Colorado)|Bear Creek Falls]] (61)
*[[Bear Creek Falls (San Miguel, Colorado)|Bear Creek Falls]] (41)
*[[Big Green Falls]] (21)
*[[Black Lake Falls]] (125)
*[[Blackwall Creek Falls]] (30)
*[[Box Canyon Falls]] (37)
*[[Bridal Veil Falls (Garfield, Colorado)|Bridal Veil Falls]] (37)
*[[Bridal Veil Falls (San Miguel, Colorado)|Bridal Veil Falls]] (108)
*[[Cascade Falls (Colorado)|Cascade Falls]] (49)
*[[Chama Falls]] (146)
*[[Columbine Falls]] (18)
*[[Conejos Falls]] (23)
*[[Cow Creek Falls]] (46)
*[[Cumbres Falls]] (30)
*[[East Fork Falls (Colorado)|East Fork Falls]] (76)
*[[East Middle Fork Falls]] (61)
*[[Eureka Gulch Falls]] (37)
*[[Falls Creek Falls (Colorado)|Falls Creek Falls]] (126)
*[[Fish Creek Falls]] (40)
*[[Fourmile Creek Falls]] (66)
*[[Fravert Basin Falls]] (37)
*[[Ingram Falls]] (98)
*[[Lake Fork Chama Falls]] (52)
*[[Light Gulch Falls]] (104)
*[[Lower Bridal Veil Falls]] (21)
*[[Lower North Clear Creek Falls]] (15)
*[[Lower Rito Blanco Falls]] (18)
*[[Lower South Clear Creek Falls]] (37)
*[[Middle Bridal Veil Falls]] (24)
*[[Middle South Elk Creek Falls]] (15)
|
*[[Mystic Falls (Colorado)|Mystic Falls]] (44)
*[[Niagara Gulch Falls]] (61)
*[[North Clear Creek Falls]] (30)
*[[North Hondo Creek Falls]] (37)
*[[Oben Creek Falls]] (21)
*[[Oil Creek Falls]] (53)
*[[Piedra Falls]] (20)
*[[Poudre Falls]] (15)
*[[Red Gulch Falls]] (76)
*[[Rifle Falls]] (20)
*[[Roaring Fork Falls]] (30)
*[[Saint Mary's Falls]] (30)
*[[Senator Gulch Falls]] (30)
*[[Seven Falls (Colorado)|Seven Falls]] (56)
*[[Sheep Mountain Falls]] (30)
*[[Silver Falls (Colorado)|Silver Falls]] (53)
*[[South Clear Creek Falls (Colorado)|South Clear Creek Falls]] (18)
*[[South Elk Creek Falls]] (23)
*[[South Mineral Creek Falls]] (17)
*[[Squaretop Creek Falls]] (125)
*[[Timberline Falls]] (23)
*[[Treasure Falls]] (50)
*[[Twin Falls (Colorado)|Twin Falls]] (15)
*[[Uncompahgre River Falls]] (61)
*[[Upper Bilk Creek Falls]] (105)
*[[Upper Cataract Creek Falls]] (24)
*[[Upper Middle Fork Cimarron Falls]] (30)
*[[Upper Mill Creek Falls]] (61)
*[[Upper Tuhare Lakes Falls]] (37)
*[[Upper Wolf Creek Falls]] (18)
*[[Wildhorse Creek Falls]] (46)
*[[Wolf Creek Falls (Colorado)|Wolf Creek Falls]] (24)
|}
===={{Connecticut}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Buttermilk Falls (Connecticut)|Buttermilk Falls]] (18)
*[[Chapman Falls]] (18)
*[[Dean's Ravine Falls]] (15)
|
*[[Enders Falls]] (25)
*[[Great Falls (Connecticut)|Great Falls]] (18)
*[[Kent Falls]] (64)
|
*[[Mount Carmel Spring Falls]] (23)
*[[Nonnewaug Falls]] (30)
*[[Roaring Brook Falls (Connecticut)|Roaring Brook Falls]] (24)
|
*[[Southford Falls]] (18)
*[[Wadsworth Little Falls]] (16)
*[[Wyllys Falls]] (30)
|}
===={{Florida}}====
*[[Falling Waters Falls]] (20)
===={{Georgia}}====
[[File:Amicalola Falls.JPG|thumb|[[File:Flag of the State of Georgia.svg|20px|Georgia]] Amicalola Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Amicalola Falls]] (110)
*[[Anna Ruby Falls]] (72)
*[[Blood Mountain Falls]] (18)
*[[Caledonia Cascade]] (101)
*[[Cascade Falls (Georgia)|Cascade Falls]] (183)
*[[Cherokee Falls]] (18)
*[[Cochran's Falls]] (183)
*[[DeSoto Falls (Georgia)|DeSoto Falls]] (27)
*[[Dick's Creek Falls]] (18)
*[[Dukes Creek Falls]] (61)
*[[Emery Creek Falls]] (23)
*[[Estatoah Falls]] (56)
*[[Fall Branch Falls (Georgia)|Fall Branch Falls]] (15)
*[[Fantastic Pit Falls]] (15)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
|
*[[Ground Hog Branch Falls]] (46)
*[[Haynes Falls]] (18)
*[[Hedden Creek Falls]] (24)
*[[Helton Creek Falls]] (37)
*[[Hemlock Falls (Georgia)|Hemlock Falls]] (27)
*[[High Falls (Georgia)|High Falls]] (27)
*[[High Shoal Falls]] (37)
*[[High Shoals]] (18)
*[[Hightower Falls]] (24)
*[[Holcomb Creek Falls]] (40)
*[[Horsetrough Falls]] (21)
*[[Hurricane Falls]] (29)
*[[Julie Anna Falls]] (15)
*[[Katie Falls]] (15)
|
*[[Keown Falls]] (18)
*[[Lula Falls]] (32)
*[[Mill Creek Falls (Georgia)|Mill Creek Falls]] (46)
*[[Minnehaha Falls (Georgia)|Minnehaha Falls]] (18)
*[[Mud Creek Falls (Georgia)|Mud Creek Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Little Estatoah Falls ivez.&lt;/ref&gt; (30)
*[[Noontootla Falls]] (18)
*[[Nottely Falls]] (18)
*[[Oceana Falls]] (15)
*[[Panther Creek Falls (Georgia)|Panther Creek Falls]] (15)
*[[Raven Cliff Falls (Georgia)|Raven Cliff Falls]] (30)
*[[Sylvan Falls]] (15)
*[[Tempesta Falls]] (23)
*[[Toccoa Falls]] (57)
|}
===={{Hawaii}}====
* Gwelit [[#Enezeg Hawaii (SUA)|Enezeg Hawaii]].
===={{Idaho}}====
[[File:Shoshone Falls, Idaho.jpg|thumb|[[File:Flag of Idaho.svg|20px|Idaho]] Shoshone Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Barron Creek Falls]] (61)
*[[Bull Run Creek Falls]] (18)
*[[Copper Falls]] (47)
*[[East Pass Creek Falls]] (15)
*[[Goat Falls (Idaho)|Goat Falls]] (198)
*[[Grave Peak Falls]] (122)
*[[Hell Roaring Falls]] (53)
*[[Jeru Creek Falls]] (40)
*[[Jump Creek Falls]] (18)
|
*[[Lemmon Falls]] (30)
*[[Lower Bull Run Creek Falls]] (18)
*[[Lower Elk Creek Falls]] (30)
*[[Lower Mesa Falls]] (20)
*[[Malad Falls]] (18)
*[[Minne Miller Falls]] (30)
*[[Mist Falls (Idaho)|Mist Falls]] (122)
*[[Moyie Falls]] (28)
*[[Myrtle Creek Falls]] (30)
|
*[[Perrine Coulee Falls]] (60)
*[[Sand Springs Falls]] (61)
*[[Shoshone Falls]] (65)
*[[Smith Creek Falls (Idaho)|Smith Creek Falls]] (30)
*[[Snow Creek Falls (Idaho)|Snow Creek Falls]] (52)
*[[Twin Falls (Idaho)|Twin Falls]] (37)
*[[Upper Mesa Falls]] (35)
|}
===={{Illinois}}====
{|
|-
|
*[[Burden Falls]] (15)
|
*[[Falling Springs Falls]] (15)
|}
===={{Indiana}}====
[[File:Clifty Falls at Clifty Falls State Park.JPG|thumb|[[File:Flag of Indiana.svg|20px|Indiana]] Clifty Falls]]
[[File:Yahoo Falls.JPG|thumb|[[File:Flag of Kentucky.svg|20px|Kentucky]] Yahoo Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bridal Veil Falls (Indiana)|Bridal Veil Falls]] (27)
*[[Butler Falls]] (24)
*[[Clifty Falls]] (21)
*[[Crowe Falls]] (15)
*[[Fremont Falls]] (33)
*[[Hanover Beach Hill Falls]] (15)
|
*[[Harts Falls]] (19)
*[[Hebron Cemetery Falls]] (26)
*[[Hemlock Cliff Falls]] (15)
*[[Hidden Falls (Indiana)|Hidden Falls]] (15)
*[[Hoffman Falls]] (24)
*[[Little Clifty Falls]] (18)
|
*[[Schoolhouse Falls]] (24)
*[[Sunrise Falls]] (19)
*[[Tunnel Falls (Indiana)|Tunnel Falls]] (25)
*[[Williamsport Falls]] (19)
|}
===={{Kentucky}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Anglin Falls]] (23)
*[[Bad Branch Falls]] (18)
*[[Black Fork Falls]] (21)
*[[Broke Leg Falls]] (18)
*[[Brushy Fork Falls]] (24)
*[[Crabtree Falls]] (44)
*[[Cumberland Falls]] (21)
*[[Dog Falls (Kentucky)|Dog Falls]] (27)
*[[Driller Falls]] (23)
*[[East Mariba Fork Falls]] (39)
*[[Fincastle Fork Falls]] (35)
*[[Flea Cave Hollow Falls]] (37)
*[[Garner Branch Falls]] (15)
|
*[[Heart Attack Falls]] (15)
*[[Horseshoe Falls (Kentucky)|Horseshoe Falls]] (18)
*[[Indian Bath Falls]] (22)
*[[Kellacey Falls]] (32)
*[[Lick Branch Falls]] (17)
*[[Little Laurel Falls]] (18)
*[[Lower North Fork Big Creek Falls]] (16)
*[[Mariba Fork Falls]] (34)
*[[Mark Branch Falls]] (19)
*[[McCammon Falls]] (19)
*[[Mystery Falls (Kentucky)|Mystery Falls]] (16)
*[[Overstreet Falls]] (23)
*[[Pounder Gorge Falls]] (18)
|
*[[Ribbon Falls]] (22)
*[[Robbins Branch Falls]] (23)
*[[Sal Branch Falls]] (23)
*[[Sam Carroll Falls]] (23)
*[[Seventy Six Falls]] (23)
*[[Singing Falls]] (23)
*[[Tioga Falls]] (40)
*[[Torrent Falls]] (49)
*[[Town Creek Falls]] (16)
*[[Upper Glen Eden Falls]] (15)
*[[West Mariba Fork Falls]] (23)
*[[Yahoo Falls]] (33)
|}
===={{Maine (Stad)|Maine}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Angel Falls (Maine)|Angel Falls]] (38)
*[[Billfish Brook Falls]] (37)
*[[Brown's Falls]] (15)
*[[Cascade Brook Falls]] (46)
*[[Damariscotta Mills]] (16)
*[[Dunn Falls (Maine)|Dunn Falls]] (24)
*[[Dunn Notch Cascades]] (18)
*[[Great Falls (Maine)|Great Falls]] (24)
*[[Indian Stream Falls]] (24)
|
*[[Katahdin Stream Falls]] (18)
*[[Lower Bickford Slide]] (15)
*[[Mad River Falls]] (30)
*[[Mother Walker Falls]] (30)
*[[Moxie Falls]] (27)
*[[Newichawanick Falls]] (18)
*[[Paine Brook Falls]] (40)
*[[Remicks Falls]] (23)
*[[Rumford Falls]] (18)
|
*[[Shin Falls]] (16)
*[[Shirley Mills Falls]] (21)
*[[Small's Falls]] (16)
*[[South Brook Falls]] (16)
*[[Step Falls (Maine)|Step Falls]] (46)
*[[The Cataracts]] (34)
*[[Upper Dunn Falls]] (21)
*[[West Chairback Pond Falls]] (16)
|}
===={{Maryland}}====
{|
|-
|
*[[Cunningham Falls]] (24)
|
*[[Great Falls (Maryland)|Great Falls]] (16)
|
*[[Muddy Creek Falls]] (16)
|}
===={{Massachusetts}}====
[[File:Bash Bish Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Massachusetts.svg|20px|Massachusetts]] Bash Bish Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bash Bish Falls]] (64)
*[[Bear Rock Falls]] (91)
*[[Campbell Falls (Massachusetts)|Campbell Falls]] (15)
*[[Doane Falls]] (29)
*[[Glendale Falls]] (38)
*[[Lower Race Brook Falls]] (35)
*[[Marguerite Falls]] (15)
|
*[[Middle Race Brook Falls]] (16)
*[[Money Brook Falls]] (21)
*[[Parker Brook Falls]] (25)
*[[Race Brook Falls]] (20)
*[[Sanderson Brook Falls]] (30)
*[[Sluice Brook Falls]] (15)
*[[Spirit Falls]] (48)
|
*[[Tannery Falls]] (25)
*[[The Cascade (Massachusetts)|The Cascade]] (15)
*[[Twin Cascade]] (24)
*[[Upper Race Brook Falls]] (23)
*[[Wahconah Falls]] (15)
|}
===={{Michigan}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Agate Falls]] (15)
*[[Bond Falls]] (20)
*[[Bridal Veil Falls (Michigan)|Bridal Veil Falls]] (43)
*[[Chapel Falls]] (18)
*[[Douglass Houghton Falls]] (34)
*[[Eagle River Falls]] (18)
|
*[[Gabbro Falls]] (18)
*[[Laughing Whitefish Falls]] (30)
*[[Lower Hungarian Falls]] (3015
*[[Munising Falls]] (20)
*[[Potato Patch Falls]] (15)
*[[Saxon Falls]] (24)
|
*[[Spray Falls (Michigan)|Spray Falls]] (16)
*[[Superior Falls]] (31)
*[[Tahquamenon Falls]] (15)&lt;ref&gt;Ledander : 61 m.&lt;/ref&gt;
*[[Tannery Falls]] (31)
|}
===={{Minnesota}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Baptism Falls]] (24)
*[[Caribou Falls]] (21)
*[[Cascade Falls (Minnesota)|Cascade Falls]] (37)
*[[Devil's Kettle]] (15)
|
*[[Glenn Avon Falls]] (20)
*[[Gooseberry Falls]] (34)
*[[High Falls (Minnesota)|High Falls]]&lt;ref&gt;Rannet gant Ontario.&lt;/ref&gt; (37)
*[[Lester Falls]] (15)
|
*[[Minnehaha Falls (Minnesota)|Minnehaha Falls]] (16)
*[[Niagara Falls (Minnesota)|Niagara Falls]] (18)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Saint Anthony Falls]] (15)
|}
===={{Mississippi}}====
{|
|-
|
*[[Cooper Falls (Mississippi)|Cooper Falls]] (15)
|
*[[Dunn's Falls]] (20)
|}
===={{Missouri}}====
*[[Mina Sauk Falls]] (29)
===={{Montana}}====
[[File:MK01934 Bird Woman Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Montana.svg|20px|Montana]] Bird Woman Falls]]
[[File:Water38 (27298153349).jpg|thumb|[[File:Flag of Montana.svg|20px|Montana]] Palisade Falls]]
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Ahern Glacier Falls]] (552)
*[[Akaiyan Falls]] (85)
*[[Apikuni Falls]] (49)
*[[Arnica Falls]] (38)
*[[Atsina Falls]] (98)
*[[Avalanche Basin Falls]] (274)
*[[Beaver Chief Falls]] (394)
*[[Beaver Medicine Falls]] (37)
*[[Big Falls (Montanal)|Big Falls]] (27)
*[[Bird Woman Falls]] (293)
*[[Blackwell Falls]] (366)
*[[Bowman Creek Falls]] (305)
*[[Canyon Falls (Montana)|Canyon Falls]] (122)
*[[Cataract Falls]] (27)
*[[Cedar Falls (Montana)|Cedar Falls]] (146)
*[[Champagne Falls (Montana)|Champagne Falls]] (24)
*[[Continental Creek Falls]] (122)
*[[Elizabeth Falls]] (198)
*[[Feather Plume Falls]] (329)
*[[Feather Woman Falls]] (107)
*[[Floral Park Falls]] (178)
*[[Florence Falls (Montana)|Florence Falls]] (244)
*[[Glacier Creek Falls]] (91)
*[[Grinnell Falls]] (293)
*[[Harrison Basin Falls]] (421)
*[[Haystack Falls]] (76)
*[[Hidden Lake Falls]] (427)
*[[Hole in the Wall Falls]] (244)
*[[Impasse Falls]] (58)
*[[Ipasha Falls]] (244)
*[[Jewel Lake Falls]] (61)
*[[Kaina Lake Falls]] (152)
*[[Kootenai Falls]] (17)
*[[Lake Frances Falls]] (475)
*[[Lodgepole Creek Falls]] (23)
*[[Mission Falls (Montana)|Mission Falls]] (253)
*[[Mokowanis Cascade]] (146)
|
*[[Monument Falls (Montana)|Monument Falls]] (52)
*[[Morning Eagle Falls]] (67)
*[[Morrell Falls]] (27)
*[[North Swiftcurrent Glacier Falls]] (287)
*[[Oberlin Falls]] (61)
*[[Otatso Falls]] (49)
*[[Our Lake Falls]] (76)
*[[Ousel Falls]] (15)
*[[Paiota Falls]] (98)
*[[Palisade Falls]] (30)
*[[Pine Creek Falls (Montana)|Pine Creek Falls]] (24)
*[[Pocket Creek Falls]] (341)
*[[Pumpelly Basin Falls]] (305)
*[[Pumpkin Glacier Falls]] (244)
*[[Pyramid Falls]] (98)
*[[Rainbow Glacier Falls]] (594)
*[[Rainbow Quiver Falls]] (183)
*[[Reynolds Creek Falls]] (49)
*[[Running Eagle Falls]] (21)
*[[Saint Mary's Falls]] (15)
*[[Salamander Falls]] (134)
*[[Silken Skein Falls]] (73)
*[[Silver Staircase Falls]] (37)
*[[Skalkaho Falls]] (24)
*[[South Swiftcurrent Glacier Falls]] (372)
*[[Sperry Glacier Falls]] (701)
*[[Swiftcurrent Falls]] (21)
*[[Thunder Rapids]] (146)
*[[Thunderbird Falls]] (122)
*[[Twin Falls (Montana)|Twin Falls]] (24)
*[[Upper Big Timber Falls]] (37)
*[[Upper Ipasha Falls]] (146)
*[[Upper Virginia Falls]] (76)
*[[Virginia Falls (Montana)|Virginia Falls]] (46)
*[[Walton Creek Falls]] (107)
*[[Woodbine Falls]] (111)
*[[Woody Falls]] (46)
|}
===={{Nebraska}}====
*[[Smith Falls]] (19)
===={{New Hampshire}}====
[[File:Arethusa Falls, Arethusa Falls Trail, Hart's Location (494269) (11924354505).jpg|thumb|[[File:Flag of New Hampshire.svg|20px|New Hampshire]] Arethusa Falls]]
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Alpine Cascades]] (85)
*[[Arethusa Falls]] (43)
*[[Beaver Brook Falls]] (34)
*[[Bridal Veil Falls (New Hampshire)|Bridal Veil Falls]] (23)
*[[Cloudland Falls]] (17)
*[[Crystal Cascade]] (43)
*[[Crystal Falls (New Hampshire)|Crystal Falls]] (17)
*[[Diana's Baths]] (23)
*[[Dry River Falls]] (15)
*[[Dryad Falls]] (99)
*[[Ellen's Falls]] (16)
*[[Fletcher Cascades]] (61)
|
*[[Flume Cascade]] (136)
*[[Garfield Falls]] (18)
*[[Georgiana Falls]] (34)
*[[Glen Ellis Falls]] (16)
*[[Goodrich Falls]] (24)
*[[Huntingdon Falls]] (30)
*[[Jackson Falls]] (24)
*[[Liberty Gorge Cascades]] (18)
*[[Lower Georgiana Falls]] (39)
*[[Nine Cascades]] (84)
*[[Noble Falls]] (17)
*[[Peboamauk Falls]] (18)
|
*[[Pitcher Falls]] (15)
*[[Pleiades Cascades]] (91)
*[[Plimpton Falls]] (24)
*[[Pond Brook Falls]] (33)
*[[Ripley Falls]] (33)
*[[Silver Cascade]] (158)
*[[Thompson Falls (New Hampshire)|Thompson Falls]] (40)
*[[Thoreau Falls]] (46)
*[[Upper Cloudland Falls]] (18)
*[[Walker Cascade]] (34)
*[[Walton's Cascade]] (53)
*[[Waterville Cascades]] (33)
|}
===={{New Jersey}}====
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Buttermilk Falls (New Jersey)|Buttermilk Falls]] (35)
*[[Great Falls (New Jersey)|Great Falls]] (23)
|
*[[Greenbrook Falls]] (75)
*[[Passaic Falls]] (15)
|}
===={{New Mexico}}====
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Blake Fork Falls]] (15)
*[[Clear Creek Falls (New Mexico)|Clear Creek Falls]] (24)
*[[Cooper Falls (New Mexico)|Cooper Falls]] (18)
*[[Echo Falls]] (15)
*[[El Salto Falls]] (274)
*[[Gavilan Falls]] (15)
|
*[[Latir Falls]] (27)
*[[Lichen Falls]] (18)
*[[Lost Lake Falls]] (18)
*[[Lower Frijoles Falls]] (18)
*[[Middle Fork Lake Falls]] (37)
*[[Miller Falls]] (21)
|
*[[Nambe Falls]] (25)
*[[Placer Creek Falls]] (16)
*[[Potrero Waterfall]] (15)
*[[Puerco Falls]] (18)
*[[Resumidero Falls]] (20)
*[[Riito Cascades]] (21)
|
*[[Sitting Bull Falls]] (52)
*[[Star Falls]] (61)
*[[Upper Frijoles Falls]] (18)
*[[Vivian Falls]] (15)
*[[Wheeler Creek Falls]] (23)
|}
===={{Stad New York|New York}}====
[[File:Chittenango Falls 1993.jpg|thumb|[[File:Flag of New York.svg|20px|New York]] Chittenango Falls]]
[[File:Kaaterskill Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of New York.svg|20px|New York]] Kaaterskill Falls]]
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Angel Falls (New York)|Angel Falls]] (37)
*[[Aunt Sarah's Falls]] (61)
*[[Awosting Falls]] (17)
*[[Barberville Falls]] (28)
*[[Bastion Falls]] (19)
*[[Beaver Meadows Falls]] (15)
*[[Black Chasm Falls]] (47)
*[[Bouck's Falls]] (52)
*[[Bridal Veil Falls (New York)|Bridal Veil Falls]] (24)
*[[Buttermilk Falls (Genesee, New York)|Buttermilk Falls]] (15)
*[[Buttermilk Falls (Tompkins, New York)|Buttermilk Falls]] (29)
*[[Carpenter Falls]] (23)
*[[Carver Falls]] (24)
*[[Cascades of Attica]] (24)
*[[Caverb Cascade]] (16)
*[[Chittenango Falls]] (40)
*[[Cohoes Falls]] (18)
*[[Colton Falls]] (18)
*[[Cow Sheds Falls]] (17)
*[[Deckertown Falls]] (21)
*[[Deh-ga-ya-soh Falls]] (44)
*[[Denton Brook Cascade]] (61)
*[[Dionondahowa Falls]] (21)
*[[Eldest Stepsister Cascade]] (101)
*[[Emilie Jonas Falls]] (33)
*[[Fall Brook Falls (New York)|Fall Brook Falls]] (33)
*[[Five Cascades]] (47)
*[[Gleasmans Falls]] (15)
*[[Glenora Falls]] (27)
*[[Haines Falls]] (39)
*[[Hanging Spear Falls]] (24)
*[[Hector Falls]] (58)
*[[High Falls (Essex, New York)|High Falls]] (24)
*[[High Falls (Lewis, New York)|High Falls]] (51)
*[[High Falls (Rochester, New York)|High Falls]] (29)
|
*[[Honk Falls]] (23)
*[[Inspiration Falls]] (99)
*[[Ithaca Falls]] (42)
*[[Johnson Falls]] (37)
*[[Judd Falls]] (37)
*[[Kaaterskill Falls]] (70)
*[[Kane Falls]] (21)
*[[Lampson Falls]] (15)
*[[Lick Brook Falls]] (40)
*[[Little Kent Falls]] (20)
*[[Lower Falls]] (34)
*[[Lower Genesee Falls]] (21)
*[[Lower Lick Brook Falls]] (23)
*[[Lucifer Falls]] (37)
*[[Ludlowville Falls]] (15)
*[[Lyons Falls]] (19)
*[[Marlboro Falls]] (30)
*[[Middle Genesee Falls]] (33)
*[[Minelot Falls]] (30)
*[[Montville Falls]] (23)
*[[Mount Ida Falls]] (36)
*[[Niagara Falls (New York)|Niagara Falls]] (51)
*[[North Twin Glens Falls]] (17)
*[[Oakland Valley Falls]] (59)
*[[Owl Creek Falls]] (21)
*[[Palmer Falls]] (21)
*[[Parsons Falls]] (40)
*[[Perryville Falls]] (26)
*[[Pierces Falls]] (17)
*[[Pixley Falls]] (15)
*[[Plattekill Falls]] (16)
*[[Pratts Falls]] (37)
*[[Rainbow Falls (Essex, New York)|Rainbow Falls 1]] (23)
*[[Rainbow Falls (Essex, New York)|Rainbow Falls 2]] (43)
*[[Rainbow Falls (Schuyler, New York)|Rainbow Falls]] (31)
|
*[[Red Mill Falls]] (24)
*[[Rensselaerville Falls]] (18)
*[[Roaring Brook Falls (New York)|Roaring Brook Falls]] (87)
*[[Salmon River Falls]] (34)
*[[Santa Cruz Falls]] (84)
*[[Shadow Falls (New York)|Shadow Falls]] (55)
*[[Sheldon Falls]] (38)
*[[Shequaga Falls]] (50)
*[[Shumla Falls]] (30)
*[[Silver Thread Falls]] (37)
*[[Sixteen Falls]] (23)
*[[South Twin Glens Falls]] (18)
*[[Springstead Creek Falls]] (19)
*[[Stepmother Cascade]] (84)
*[[Stockbridge Falls]] (18)
*[[Stony Kill Falls]] (27)
*[[Stuyvesant Falls]] (22)
*[[T Lake Falls]] (93)
*[[Taughannock Falls]] (64)
*[[Tenant Creek Falls]] (34)
*[[The Cascades (New York)|The Cascades]] (52)
*[[The Flume Fall]] (15)
*[[Trenton Falls]] (40)
*[[Triphammer Falls]] (17)
*[[Upper Buttermilk Falls]] (23)
*[[Upper Genesee Falls]] (21)
*[[Upper Taughannock Falls]] (18)
*[[Verkeerderkill Falls]] (26)
*[[Wagener Glen Falls]] (23)
*[[Wappingers Falls]] (23)
*[[Warsaw Falls]] (26)
*[[Whetstone Falls]] (15)
*[[Wildcat Falls (New York)|Wildcat Falls]] (27)
*[[Youngest Stepsister Cascade]] (81)
|}
===={{North Carolina}}====
[[File:Corbin Creek Falls, NC.jpg|thumb|[[File:Flag of North Carolina.svg|20px|North Carolina]] Corbin Creek Falls]]
[[File:Linville Falls-27527-4.jpg|thumb|[[File:Flag of North Carolina.svg|20px|North Carolina]] Linville Falls]]
[[File:RainbowFallsRutherfordCounty.jpg|thumb|[[File:Flag of North Carolina.svg|20px|North Carolina]] Rainbow Falls (Rutherford)]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bald Springs Falls]] (30)
*[[Bead and Lace Falls]] (30)
*[[Big Crabtree Falls]] (24)
*[[Big Deep Ford Falls]] (23)
*[[Big Falls (North Carolina)|Big Falls]] (15)
*[[Bird Falls]] (47)
*[[Boone Falls]] (18)
*[[Bradley Branch Falls]] (27)
*[[Bradley Falls]] (24)
*[[Bridal Veil Falls (DuPont))|Bridal Veil]] (33)
*[[Bridal Veil Falls (Transylvania)|Bridal Veil]] (18)
*[[Buckner Branch Falls]] (43)
*[[Burnthouse Branch Falls]] (37)
*[[Carter Falls (North Carolina)|Carter Falls]] (15)
*[[Catawba Falls]] (46)
*[[Catheys Creek Falls]] (30)
*[[Catstairs Falls]] (30)
*[[Chastine Creek Falls]] (34)
*[[Cold Water Creek Falls]] (15)
*[[Connestee Falls]] (26)
*[[Corbin Creek Falls]] (183)
*[[Cove Creek Falls]] (15)
*[[Crabtree Falls]] (21)
*[[Cullasaja Falls]] (50)
*[[Cullowhee Creek Falls]] (24)
*[[Daniel Ridge Falls]] (37)
*[[Darnells Creek Falls]] (85)
*[[Dill Falls]] (18)
*[[Discovery Falls]] (15)
*[[Dismal Falls]] (46)
*[[Douglas Falls]] (21)
*[[Dry Falls]] (20)
*[[Dunns Rock Falls]] (40)
*[[Dutch Creek Falls]] (24)
*[[Eden Falls (North Carolina)|Eden Falls]] (18)
*[[Elmo Falls]] (37)
*[[Falling Creek Falls]] (3237)
*[[Flat Creek Falls]] (96)
*[[Fodder Stack Falls]] (30)
*[[Glassmine Falls]] (75)
*[[Glen Falls (North Carolina)|Glen Falls]] (66)
*[[Glen Marie Falls]] (18)
*[[Grassy Creek Falls]] (18)
*[[Greasy Cove Prong Falls]] (24)
*[[Hebron Colony Falls]] (30)
*[[Hickory Nut Falls]] (111)
*[[High Falls (DuPont, North Carolina)|High Falls]] (32)
*[[High Falls (Jackson, North Carolina)|High Falls]] (37)
*[[High Falls (Transylvania, North Carolina)|High Falls]] (43)
*[[High Shoals Falls]] (23)
*[[Hilliard Falls]] (18)
*[[Indian Camp Creek Falls]] (15)
*[[Indian Creek Falls]] (46)
*[[Indian Ford Falls]] (37)
*[[Ivestor Ridge Falls]] (18)
*[[John Brown Branch Falls]] (85)
*[[Key Falls]] (15)
*[[Kuykendall Falls]] (11)
*[[Laughing Falls (North Carolina)|Laughing Falls]] (15)
*[[Laurel Branch Falls]] (42)
*[[Laurel Creek Falls]] (26)
*[[Laurel Fork Falls]] (15)
*[[Leland Falls]] (21)
*[[Linville Falls]] (37)
*[[Little Beartrap Branch Falls]] (61)
*[[Little Creek Falls (Rutherford, North Carolina)|Little Creek Falls]] (18)
*[[Little Creek Falls (Swain, North Carolina)|Little Creek Falls]] (17)
*[[Little Deep Ford Falls]] (30)
*[[Little River Falls]] (61)
*[[Long Hope Falls]] (61)
*[[Looking Glass Falls]] (27)
*[[Lower Laurel Falls]] (15)
*[[Lower Little Lost Cove Creek Falls]] (18)
*[[Lower Sam Branch Falls]] (18)
*[[Lower Satulah Falls]] (67)
*[[Luner Falls]] (20)
*[[Maple Spring Branch Falls]] (24)
|
*[[Merry Falls]] (18)
*[[Mill Creek Falls (North Carolina)|Mill Creek Falls]] (104)
*[[Mingo Falls]] (37)
*[[Moore Cove Falls]] (15)
*[[Moses Creek Falls]] (23)
*[[Mount Hardy Falls]] (30)
*[[Mount Toxaway Falls]] (130)
*[[Pacolet Falls]] (24)
*[[Pearsons Falls]] (23)
*[[Puncheon Camp Creek Falls]] (21)
*[[Queens Falls]] (27)
*[[Rainbow Falls (Rutherford, North Carolina)|Rainbow Falls]] (49)
*[[Rainbow Falls (Transylvania, North Carolina)|Rainbow Falls]] (39)
*[[Raven Cliff Falls (North Carolina)|Raven Cliff Falls]] (43)
*[[Roan Falls]] (61)
*[[Roaring Spout Falls]] (24)
*[[Rock Creek Falls (North Carolina)|Rock Creek Falls]] (18)
*[[Roten Creek Falls Falls]] (73)
*[[Rufus Morgan Falls]] (20)
*[[Satulah Falls]] (30)
*[[Scotsman Creek Falls]] (17)
*[[Second Falls (North Carolina)|Second Falls]] (17)
*[[Secret Falls (North Carolina)|Secret Falls]] (16)
*[[Setrock Creek Falls]] (17)
*[[Shunkawauken Falls]] (46)
*[[Silver Slip Falls]] (23)
*[[Silvervale Falls]] (30)
*[[Sky Falls]] (46)
*[[Slatten Falls]] (50)
*[[Slick Falls]] (61)
*[[Slippery Witch Falls]] (24)
*[[Sols Creek Falls]] (38)
*[[Somey Creek Falls]] (18)
*[[South Harper Creek Falls]] (37)
*[[Stairway Falls]] (17)
*[[Steels Creek Falls]] (21)
*[[Steeltrap Creek Falls]] (21)
*[[Stone Mountain Falls]] (49)
*[[Taylor Creek Falls]] (24)
*[[Teacups Falls]] (37)
*[[The Cascades (North Carolina)|The Cascades]] (15)
*[[The Narrows]] (55)
*[[Thompson Falls (North Carolina)|Thompson Falls]] (90)
*[[Tom Branch Falls]] (23)
*[[Toms Creek Falls]] (18)
*[[Toms Falls]] (85)
*[[Toxaway Falls]] (88)
*[[Triple Falls (North Carolina)|Triple Falls]] (30)
*[[Tumblin Fun Falls]] (56)
*[[Turley Falls]] (49)
*[[Turnbreeches Creek Falls]] (37)
*[[Twin Falls (Jackson, North Carolina)|Twin Falls]] (30)
*[[Twin Falls 1 (Transylvania, North Carolina)|Twin Falls]] (24)
*[[Twin Falls 2 (Transylvania, North Carolina)|Twin Falls]] (37)
*[[Upper Bearwallow Falls]] (43)
*[[Upper Buck Creek Falls]] (30)
*[[Upper Catawba Falls]] (21)
*[[Upper Creek Falls]] (15)
*[[Upper Grassy Creek Falls]] (30)
*[[Upper Harper Creek Falls]] (24)
*[[Upper Mouse Creek Falls]] (20)
*[[Upper Sols Creek Falls]] (27)
*[[Upper Whitewater Falls]] (125)
*[[Upper Wintergreen Falls]] (21)
*[[Violet Falls]] (21)
*[[Whitewater Falls]] (103)
*[[Wildcat Falls (North Carolina)|Wildcat Falls]] (18)
*[[Wilderness Falls (North Carolina)|Wilderness Falls]] (20)
*[[Windy Falls]] (96)
*[[Wintergreen Falls]] (82)
*[[Wolf Creek Falls (North Carolina)|Wolf Creek Falls]] (21)
*[[Woodfin Cascades]] (61)
*[[Wright Creek Falls (North Carolina)|Wright Creek Falls]] (20)
*[[Yellowstone Falls]] (38)
*[[Zen Falls]] (24)
*[[Zigzag Falls (North Carolina)|Zigzag Falls]] (37)
|}
===={{Ohio}}====
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Ash Cave Falls]] (26)
*[[Big Spring Hollow Falls]] (32)
*[[Brandywine Falls]] (20)
*[[Cantwell Falls]] (24)
|
*[[Cascade Falls (Ohio)|Cascade Falls]] (15)
*[[Cedar Falls (Ohio)|Cedar Falls]] (15)
*[[Deans Falls]] (15)
*[[Devils Den Falls]] (18)
|
*[[Edison Hollow Falls]] (24)
*[[Hosaks Cave Falls]] (15)
*[[Little Known Falls]] (15)
*[[Rose Hollow Falls]] (24)
|
*[[Twin Falls (Ohio)|Twin Falls]] (27)
*[[Twin Sisters Falls]] (21)
*[[Whispering Falls (Ohio)|Whispering Falls]] (24)
|}
===={{Oklahoma}}====
{|
|-
|
*[[Dripping Springs Falls]] (23)
|
*[[Turner Falls (Oklahoma)|Turner Falls]] (23)
|}
===={{Oregon}}====
[[File:Double Falls.JPG|thumb|[[File:Flag of Oregon.svg|20px|Oregon]] Double Falls]]
[[File:Latourell Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Oregon.svg|20px|Oregon]] Latourell Falls]]
[[File:Multnomah Falls on 2 August 2012.jpg|thumb|[[File:Flag of Oregon.svg|20px|Oregon]] Multnomah Falls]]
[[File:Watson Falls, view from below.jpg|thumb|[[File:Flag of Oregon.svg|20px|Oregon]] Watson Falls]]
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abiqua Falls]] (28)
*[[Alkali Falls]] (148)
*[[Angel Falls (Oregon)|Angel Falls]] (20)
*[[Annie Falls]] (16)
*[[Apparition Falls]] (38)
*[[Ayers Creek Falls]] (24)
*[[Beauty Falls]] (18)
*[[Beaver Falls (Oregon)|Beaver Falls]] (15)
*[[Barr Creek Falls]] (73)
*[[Bible Creek Falls]] (17)
*[[Big Creek Falls]] (21)
*[[Billy Chinook Falls]] (49)
*[[Black Bear Falls]] (46)
*[[Bluff Falls]] (61)
*[[Bluff Falls]] (61)
*[[Bridal Veil Falls (Oregon)|Bridal Veil Falls]] (36)
*[[Bridge Creek Falls]] (20)
*[[Burnt Creek Falls]] (38)
*[[Butte Creek Falls]] (24)
*[[Bybee Falls]] (37)
*[[Cabib Creek Falls]] (67)
*[[Camp Benson Falls]] (26)
*[[Cascade Creek Falls]] (23)
*[[Cedar Creek Falls]] (43)
*[[Chush Falls]] (20)
*[[Coe Falls]] (67)
*[[Columnar Canyon Falls]] (38)
*[[Conley Creek Falls]] (24)
*[[Coopey Creek Falls]] (46)
*[[Copper Creek Falls (Union, Oregon)|Copper Creek Falls]] (70)
*[[Copper Creek Falls (Clackamas, Oregon)|Copper Creek Falls]] (54)
*[[Coquille River Falls]] (35)
*[[Crater Creek Cascades]] (20)
*[[Crater Creek Falls]] (25)
*[[Dalton Falls]] (107)
*[[Dead Point Falls]] (23)
*[[Diamond Creek Falls]] (37)
*[[Dome Rock Falls]] (76)
*[[Double Falls (Deschutes, Oregon)|Double Falls]] (27)
*[[Double Falls (Marion, Oregon)|Double Falls]] (56)
*[[Drift Creek Falls]] (20)
*[[Dry Creek Falls (Oregon)|Dry Creek Falls]] (70)
*[[Duwee Falls]] (30)
*[[East Fork Falls (Oregon)|East Fork Falls]] (40)
*[[East Idiot Creek Falls]] (37)
*[[Ecola Falls]] (18)
*[[Elk Creek Falls (Coos, Oregon)|Elk Creek Falls]] (46)
*[[Elk Creek Falls (Siskiyou, Oregon)|Elk Creek Falls]] (58)
*[[Elowah Falls]] (90)
*[[Fall Creek Falls (Lane, Oregon)|Fall Creek Falls]] (26)
*[[Fall Creek Falls (Douglas, Oregon)|Fall Creek Falls]] (37)
*[[Final Falls]] (24)
*[[Fishhawk Falls]] (22)
*[[Four Mile Falls]] (29)
*[[French Basin Falls 4]] (40)
*[[Frenchie Falls]] (15)
*[[Freya Falls]] (91)
*[[Gatch Falls]] (23)
*[[Golden Falls]] (77)
*[[Gooch Falls]] (24)
*[[Gorton Creek Falls]] (45)
*[[Grotto Falls]] (24)
*[[Harrison Falls]] (20)
*[[Henline Falls]] (38)
*[[Hewett Falls]] (24)
*[[Hole-In-The-Wall Falls]] (29)
*[[Horseshoe Falls (Marion, Oregon)|Horseshoe Falls]] (15)
*[[Horseshoe Falls (Multnomah, Oregon)|Horseshoe Falls]] (66)
*[[Howlaak Falls]] (21)
*[[Huckleberry Creek Falls]] (69)
*[[Hurry Up Falls]] (18)
*[[Ice Falls]] (135)
*[[Idiot Creek Falls]] (43)
|
*[[Indian Holes Falls]] (36)
*[[Jack Falls (Columbia, Oregon)|Jack Falls]] (21)
*[[Jack Falls (Douglas, Oregon)|Jack Falls]] (61)
*[[Kaluwas Falls]] (68)
*[[Kilchis Falls]] (30)
*[[Kwanesum Falls]] (44)
*[[Lake Creek Falls (Oregon)|Lake Creek Falls]] (15)
*[[Lancaster Falls]] (125)
*[[Latourell Falls]] (68)
*[[Lemolo Falls]] (50)
*[[Lindsey Creek Falls]] (16)
*[[Linton Falls (Oregon)|Linton Falls]] (143)
*[[Little Black Bear Falls]] (30)
*[[Little Frustration Falls]] (61)
*[[Loowit Falls]] (27)
*[[Lower Adam Creek Falls]] (84)
*[[Lower Clarence Creek Falls]] (17)
*[[Lower Crater Creek Falls]] (26)
*[[Lower Diamond Creek Falls]] (55)
*[[Lower Kentucky Falls]] (36)
*[[Lower Linton Falls]] (34)
*[[Lower Mesa Falls]] (47)
*[[Lower Soda Falls]] (41)
*[[Lower South Falls]] (28)
*[[Marion Falls]] (23)
*[[Marten Buttes Falls]] (111)
*[[Memaloose Falls]] (24)
*[[Metlako Falls]] (25)
*[[Miami Falls]] (43)
*[[Middle Adam Creek Falls]] (30)
*[[Middle Crater Creek Falls]] (16)
*[[Middle Fall Creek Falls]] (16)
*[[Middle Fork Tumalo Falls]] (16)
*[[Middle Hemlock Falls]] (37)
*[[Middle Mesa Falls]] (21)
*[[Middle Mimie Falls]] (15)
*[[Middle Mountain Creek Falls]] (24)
*[[Middle North Falls]] (32)
*[[Middle Ruckel Creek Falls]] (21)
*[[Middle Stafford Falls]] (27)
*[[Middle Whale Creek Falls]] (21)
*[[Mill Creek Falls (Oregon)|Mill Creek Falls]] (53)
*[[Mimie Falls]] (23)
*[[Mist Falls (Oregon)|Mist Falls]] (158)
*[[Moon Falls]] (58)
*[[Mosier Falls]] (24)
*[[Mosquito Falls]] (95)
*[[Multnomah Falls]] (193)
*[[Munra Falls]] (21)
*[[Munson Creek Falls]] (97)
*[[Newton Creek Falls]] (84)
*[[Niagara Falls (Oregon)|Niagara Falls]] (41)
*[[North Falls]] (41)
*[[North Fork Falls]] (38)
*[[North Fork Tumalo Falls]] (26)
*[[Northeast Fork Rock Creek Falls]] (30)
*[[Oneonta Falls]] (30)
*[[Opal Falls]] (84)
*[[Paradise Branch Falls]] (122)
*[[Paulina Creek Falls]] (24)
*[[Pheasant Creek Falls]] (38)
*[[Phoenix Falls]] (34)
*[[Pinard Falls]] (32)
*[[Pinnacle Peak Falls]] (44)
*[[Platinum Falls]] (30)
*[[Plympton Creek Falls]] (16)
*[[Polallie Creek Falls]] (84)
*[[Ponytail Falls]] (25)
*[[Prospect Falls]] (15)
*[[Proxy Falls]] (69)
*[[Pup Creek Falls]] (72)
*[[Rainbow Falls (Oregon)|Rainbow Falls]] (99)
*[[Round Butte Falls]] (61)
|
*[[Royal Terrace Falls]] (36)
*[[Sahale Falls]] (24)
*[[Sahalie Falls]] (22)
*[[Salt Creek Falls]] (87)
*[[Sandstone Falls]] (26)
*[[Separation Creek Falls]] (58)
*[[Sevenmile Falls]] (16)
*[[Shadow Falls (Oregon)|Shadow Falls]] (23)
*[[Shady Creek Falls]] (55)
*[[Shellburg Falls]] (30)
*[[Shepperds Dell Falls]] (67)
*[[Shotgun Falls]] (29)
*[[Silver Falls (Oregon)|Silver Falls]] (79)
*[[Skoonichuk Falls]] (15)
*[[Slick Rock Falls]] (30)
*[[Slide Creek Falls (Oregon)|Slide Creek Falls]] (42)
*[[Soda Fork Falls]] (69)
*[[Sorenson Falls]] (30)
*[[South Falls (Oregon)|South Falls]] (54)
*[[Stafford Falls]] (30)
*[[Stair Creek Falls]] (20)
*[[Starvation Creek Falls]] (82)
*[[Stranahan Falls]] (86)
*[[Sullivan Creek Falls]] (49)
*[[Sweet Creek Falls (Oregon)|Sweet Creek Falls]] (21)
*[[Tamanawas Falls]] (33)
*[[Tamolitch Falls]] (15)
*[[Terwilliger Falls]] (30)
*[[Testament Falls]] (21)
*[[Three Lynx Falls]] (27)
*[[Tish Creek Falls]] (60)
*[[Toketee Falls]] (27)
*[[Triple Falls (Oregon)|Triple Falls]] (27)
*[[Tumala Falls]] (76)
*[[Tumble Falls]] (69)
*[[Tunnel Falls (Oregon)|Tunnel Falls]] (49)
*[[Twister Falls (Oregon)|Twister Falls]] (41)
*[[Umbrella Falls (Hood River, Oregon)|Umbrella Falls]] (18)
*[[University Falls]] (17)
*[[Upper Bridal Veil Falls]] (24)
*[[Upper Elk Creek Falls]] (37)
*[[Upper Kentucky Falls]] (27)
*[[Upper Latourell Falls]] (37)
*[[Upper Loowit Falls]] (28)
*[[Upper Mccord Creek Falls]] (17)
*[[Upper Mesa Falls]] (27)
*[[Upper North Falls]] (20)
*[[Upper Oneonta Falls]] (20)
*[[Upper Proxy Falls]] (39)
*[[Upper Ruckel Creek Falls]] (30)
*[[Upper Sru Creek Falls]] (18)
*[[Upper Wahe Falls]] (30)
*[[Upper Whale Creek Falls]] (79)
*[[Vidae Falls]] (35)
*[[Wah Gwin Gwin Falls]] (63)
*[[Wahclella Falls]] (39)
*[[Wahe Falls]] (23)
*[[Wahkeena Falls]] (79)
*[[Wallalute Falls]] (54)
*[[Warm Springs Falls]] (18)
*[[Watson Falls]] (89)
*[[Wauna Falls]] (46)
*[[White River Falls]] (23)
*[[Wiesendanger Falls]] (16)
*[[Wilson Falls (Oregon)|Wilson Falls]] (61)
*[[Winter Falls]] (41)
*[[Wolf Creek Falls (Oregon)|Wolf Creek Falls]] (53)
*[[Wy'east Falls]] (48)
*[[Yakso Falls]] (18)
*[[Yocum Ridge Falls]] (107)
*[[Youngs River Falls]] (16)
|}
===={{Pennsylvania}}====
[[File:Dingmans Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Pennsylvania.svg|20px|Pennsylvania]] Dingmans Falls]]
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bridal Veil Falls (Pennsylvania)|Bridal Veil Falls]] (18)
*[[Buck Hill Falls]] (24)
*[[Bucks Falls]] (15)
*[[Bushkill Falls]] (20)
*[[Devil's Falls (Pennsylvania)|Devil's Falls]] (24)
*[[Dingmans Falls]] (31)
*[[Fall Brook Falls (Pennsylvania)|Fall Brook Falls]] (15)
|
*[[Ganoga Falls]] (27)
*[[Hinckston Falls]] (18)
*[[Howard Falls]] (15)
*[[Leavitt Falls (Pennsylvania)|Leavitt Falls]] (20)
*[[Lower Little Fourmile Run Falls]] (18)
*[[Moon Valley Falls]] (24)
*[[Ozone Falls (Pennsylvania)|Ozone Falls]] (17)
|
*[[Paupack Falls]] (24)
*[[Pigeon Run Falls]] (17)
*[[Pinchot Falls]] (30)
*[[Raymondskill Falls]] (37)
*[[Silverthread Falls]] (44)
*[[Upper Little Fourmile Run Falls]] (15)
*[[Wickham Falls]] (15)
|}
===={{South Carolina}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Andrew Ramey Falls]] (17)
*[[Ashmore Falls]] (46)
*[[Bee Cove Falls]] (37)
*[[Blue Hole Falls]] (23)
*[[Blueless Falls]] (17)
*[[Bluff Branch Falls]] (43)
*[[Brasstown Falls]] (37)
*[[Cheohee Falls]] (41)
*[[Crane Creek Falls]] (17)
*[[Double Branch Falls]] (17)
*[[Estatoe Falls]] (23)
*[[Eastern Stream Falls]] (15)
*[[Falls Creek Falls (South Carolina)|Falls Creek Falls]] (66)
|
*[[Hidden Falls (South Carolina)|Hidden Falls]] (18)
*[[Issaqueena Falls]] (30)
*[[Jones Gap Falls]] (15)
*[[Kings Creek Falls]] (21)
*[[Laurel Fork Falls]] (24)
*[[Lee Falls]] (27)
*[[Lohrs Falls]] (17)
*[[Long Creek Falls]] (15)
*[[Lower Miuka Falls]] (18)
*[[Lower Whitewater Falls]] (116)
*[[Mashbox Falls]] (24)
*[[Misty Cavern Falls]] (29)
*[[Misty Falls]] (34)
|
*[[Oil Camp Falls]] (21)
*[[Pinnacle Mountain Falls]] (43)
*[[Rachael Creek Falls]] (17)
*[[Rainbow Falls (South Carolina)|Rainbow Falls]] (43)
*[[Raven Cliff Falls (South Carolina)|Raven Cliff Falls]] (105)
*[[Secret Falls (South Carolina)|Secret Falls]] (105)
*[[Sids Falls]] (17)
*[[Slickum Falls]] (23)
*[[Spoonauger Falls]] (15)
*[[Station Cove Falls]] (18)
*[[Upper Wildcat Branch Falls]] (30)
*[[Yellow Branch Falls]] (15)
|}
===={{South Dakota}}====
*[[Sioux Falls (lamm-dour)|Sioux Falls]] (15)
===={{Tennessee}}====
[[File:Fall Creek Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Tennessee.svg|20px|Tennessee]] Fall Creek Falls]]
[[File:Ozone-falls-tennessee2.jpg|thumb|[[File:Flag of Tennessee.svg|20px|Tennessee]] Ozone Falls]]
[[File:Virginfallstn.JPG|thumb|[[File:Flag of Tennessee.svg|20px|Tennessee]] Virgin Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Anderson Falls]] (20)
*[[Bailey Falls (South Dakota)|Bailey Falls]] (15)
*[[Bald River Falls]] (24)
*[[Basin Creek Falls (Tennessee)|Basin Creek Falls]] (15)
*[[Benton Falls]] (20)
*[[Big Sunk Cane Falls]] (21)
*[[Bridal Veil Falls (Grundy)|Bridal Veil Falls]] (18)
*[[Bridal Veil Falls (Franklin)|Bridal Veil Falls]] (15)
*[[Bruce Creek Falls]] (19)
*[[Buckeye Falls]] (120)
*[[Burgess Falls]] (31)
*[[Buzzard Roost Falls]] (40)
*[[Camp Creek Falls (Tennessee)|Camp Creek Falls]] (46)
*[[Cane Creek Falls]] (26)
*[[Chilhowee Cascades]] (24)
*[[Clear Branch Falls]] (23)
*[[Coon Creek Falls]] (58)
*[[Coon Den Falls]] (30)
*[[Cul-Car-Mac Falls]] (27)
*[[Cummins Falls (Tennessee)|Cummins Falls]] (23)
*[[Deer Lick Falls]] (17)
*[[Delsatch Falls]] (26)
*[[Dome Cascade]] (27)
*[[Dry Creek Falls (Tennessee)|Dry Creek Falls]] (16)
*[[Elrod Falls]] (44)
*[[Evins Mill Falls]] (32)
*[[Fall Branch Falls(Tennessee)|Fall Branch Falls]] (15)
*[[Fall Creek Falls (Tennessee)|Fall Creek Falls]] (62)
*[[Falling Water Falls]] (34)
*[[Falls Branch Falls]] (17)
*[[Fern Branch Falls]] (18)
*[[Flat Woods Falls]] (17)
*[[Fort Harry Falls]] (27)
*[[Foster Falls]] (18)
|
*[[Gar Island Cascade]] (15)
*[[Gentry Creek Falls]] (24)
*[[Greeter Falls]] (16)
*[[Hen Wallow Falls]] (27)
*[[Hideout Falls]] (15)
*[[Horsehair Falls]] (37)
*[[Huskey Branch Falls]] (15)
*[[Indian Flats Falls]] (18)
*[[Jake Best Creek Cascade]] (30)
*[[Johns Creek Falls]] (15)
*[[Jones Falls]] (30)
*[[Joy Falls]] (21)
*[[Julia Falls]] (29)
*[[Jumpoff Falls]] (27)
*[[Laurel Falls (Carter)|Laurel Falls]] (17)
*[[Laurel Falls (Rhea)|Laurel Falls]] (24)
*[[Laurel Falls (Sevier)|Laurel Falls]] (17)
*[[Laurel Falls (Marion)|Laurel Falls]] (15)
*[[Lawson Hollow Cascade]] (23)
*[[Little Falls]] (18)
*[[Little Laurel Branch Falls]] (15)
*[[Lost Creek Falls (Tennessee)|Lost Creek Falls]] (18)
*[[Lower Higgins Creek Falls]] (30)
*[[Lower Turtletown Falls]] (17)
*[[Machine Falls]] (18)
*[[Margarette Falls]] (18)
*[[Mikes Branch Falls]] (18)
*[[Mill Creek Cascades]] (15)
*[[Miller Mine Falls]] (30)
*[[Miry Branch Cascade]] (17)
*[[North Fork Citico Falls]] (18)
*[[Northrup Falls]] (19)
*[[Overlook Cascade]] (24)
*[[Ozone Falls]] (34)
|
*[[Piney Creek Falls]] (29)
*[[Plummeting Springs Falls]] (27)
*[[Possum Falls]] (24)
*[[Powder House Falls]] (16)
*[[Pryor Cove Cascade]] (15)
*[[Rainbow Falls (Sevier)|Rainbow Falls]] (23)
*[[Rainbow Falls (Hamilton)|Rainbow Falls]] (34)
*[[Ramsay Cascades]] (26)
*[[Rattlesnake Falls]] (15)
*[[Rock Creek Falls (Tennessee)|Rock Creek Falls]] (30)
*[[Rockhouse Falls]] (38)
*[[Ruby Falls]] (44)&lt;ref name=&quot;DZ&quot;&gt;Danzouar.&lt;/ref&gt;
*[[Sheep Falls (Tennessee)|Sheep Falls]] (27)
*[[Sheer Falls]] (15)
*[[Silver Falls (Tennessee)|Silver Falls]] (61)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Slave Falls]] (21)
*[[Spivey Falls]] (21)
*[[Spruce Thicket Falls]] (35)
*[[Stillhouse Hollow Falls]] (23)
*[[Stinging Fork Falls]] (18)
*[[Suter Falls]] (15)
*[[Trickling Falls]] (18)
*[[Triple Falls (Tennessee)|Triple Falls]] (34)
*[[Turkey Creek Mountain Cascade]] (30)
*[[Twin Falls (Sevier )|Twin Falls]] (43)
*[[Twin Falls (Warren )|Twin Falls]] (24)
*[[Upper Cannon Creek Falls]] (37)
*[[Upper Piney Falls]] (24)
*[[Upper Sill Branch Falls]] (15)
*[[Verble Hollow Falls]] (30)
*[[Virgin Falls]] (34)
*[[War Branch Cascade]] (21)
*[[Wheeler Falls]] (37)
|}
===={{Texas}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Bryans Falls]] (133)
*[[Cascade Caverns Falls]] (27)
*[[Copper Plaque Falls]] (27)
*[[Gorman Plaque Falls]] (30)
*[[Hamilton Pool Falls]] (18)
|
*[[Laguna Falls]] (76)
*[[Madrid Falls]] (46)
*[[Mexicano Falls]] (30)
*[[Pedernales Falls]] (15)
*[[Pine Canyon Falls]] (73)
|
*[[Post Oak Falls]] (73)
*[[Rancherias Falls]] (24)
*[[Window Falls]] (67)
|}
===={{Utah}}====
[[File:Beautiful Cascade, Timpanogos River Canon - NARA - 305644.jpg|thumb|[[File:Flag of Utah.svg|20px|Utah]] Bridal Veil Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Birch Creek Falls]] (189)
*[[Bridal Veil Falls (Utah)|Bridal Veil Falls]] (131)
*[[Emerald Pools Falls (Utah)|Emerald Pools Falls]] (30)
*[[Lisa Falls]] (23)
|
*[[Lower Calf Creek Falls]] (38)
*[[Malan Falls]] (98)
*[[Provo River Falls]] (30)
*[[Sinawava Falls]] (229)
|
*[[Stewarts Cascades]] (145)
*[[Upper Calf Creek Falls]] (27)
*[[Upper Emerald Pools Falls]] (152)
*[[Upper Falls (Utah)|Upper Falls]] (46)
|}
===={{Vermont}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abbey Pond Cascades]] (23)
*[[Bailey Falls (Vermont)|Bailey Falls]] (20)
*[[Bingham Falls]] (28)
*[[Carwash Falls]] (23)
*[[Cascade Falls (Vermont)|Cascade Falls]] (26)
*[[Cavendish Gorge]] (15)
*[[Crystal Lake Falls]] (26)
*[[Duck Brook Cascades]] (38)
*[[East Calais Cascades]] (17)
*[[East Putney Falls]] (18)
*[[Fairfax Falls]] (20)
*[[Falls of Lana]] (42)
*[[Glen Falls (Vermont)|Glen Falls]] (23)
|
*[[Great Falls (Vermont)|Great Falls]] (23)
*[[Hamilton Falls (Vermont)|Hamilton Falls]] (32)
*[[Hell Brook Cascades]] (55)
*[[Honey Hollow Falls]] (22)
*[[Jefferson Falls]] (25)
*[[Jeudevine Falls]] (23)
*[[Little Moss Glen Falls]] (23)
*[[Lower Bully Brook Falls]] (15)
*[[Lye Brook Falls]] (65)
*[[Marshfield Falls]] (35)
*[[Mill Brook Cascades ]] (24)
*[[Milton Falls]] (30)
*[[Mollys Falls]] (48)
|
*[[Moss Glen Falls (Addison )|Moss Glen Falls]] (21)
*[[Moss Glen Falls (Lamoille)|Moss Glen Falls]] (34)
*[[North Bristol Cliffs Falls]] (122)
*[[Smugglers Falls]] (87)
*[[South Bristol Cliffs Falls]] (70)
*[[Sterling Falls]] (32)
*[[Stetson Hollow Falls]] (17)
*[[Stevens Falls]] (27)
*[[Sutherland Falls (Vermont)|Sutherland Falls]] (30)
*[[The Bolton Potholes]] (16)
*[[Thundering Brook Falls]] (41)
|}
===={{Virginia}}====
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abrams Falls]] (24)
*[[Barnard Creek Falls]] (30)
*[[Bent Mountain Falls]] (85)
*[[Blue Suck Falls]] (15)
*[[Dark Hollow Falls]] (44)
*[[Davis Mill Creek Falls]] (30)
*[[Falling Spring Falls]] (21)
|
*[[Fallingwater Cascades]] (30)
*[[Falls Hollow Falls]] (24)
*[[Falls Runs Falls (Virginia)|Falls Runs Falls]] (18)
*[[Lands Runs Falls]] (18)
*[[Lewis Spring Falls]] (25)
*[[Logan Falls]] (21)
*[[Lower Doyles River Falls]] (19)
|
*[[Middle Cedar Run Falls]] (15)
*[[Overall Run Falls]] (28)
*[[Roaring Run Falls]] (18)
*[[Rose River Falls]] (27)
*[[Rowland Creek Falls]] (15)
*[[South River Falls]] (25)
*[[Stony Run Falls]] (15)
|
*[[The Cascades (Virginia)|The Cascades]] (20)
*[[Upper Crabtree Falls]] (67)
*[[Whiteoak Canyon Falls 1]] (26)
*[[Whiteoak Canyon Falls 2]] (18)
*[[Whiteoak Canyon Falls 5]] (15)
*[[Whiteoak Canyon Falls 6]] (18)
|}
===={{Washington (Stad)}}====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;240px&quot;&gt;
2023-05-20, Bridal Veil Falls (Snohomish County, Washington), 01.jpg|[[File:Flag of Washington.svg|20px|Washington]] Bridal Veil Falls (Snohomish)
Comet Falls (2844917672).jpg|[[File:Flag of Washington.svg|20px|Washington]] Comet Falls
Myrtle Falls (9432568960).jpg|[[File:Flag of Washington.svg|20px|Washington]] Myrtle Falls
Mount Rainier National Park Narada Falls Panorama-part3.jpg|[[File:Flag of Washington.svg|20px|Washington]] Narada Falls
&lt;/gallery&gt;
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Affi Falls]] (22)
*[[Agathot Falls]] (37)
*[[Alpental Falls]] (76)
*[[Alta Basin Falls]] (35)
*[[Ancient Lake Falls]] (30)
*[[Anderson Creek Falls]] (112)
*[[Anderson Falls]] (52)
*[[Angel Falls (Lewis, Washington)|Angel Falls]] (80)
*[[Angel Falls (Skagit, Washington)|Angel Falls]] (39)
*[[Angeline Falls]] (139)
*[[Ape Canyon Falls]] (213)
*[[Apron Falls]] (21)
*[[Archer Falls]] (66)
*[[Aristine Creek Falls]] (27)
*[[Asbestos Creek Falls]] (244)
*[[Asbestos Falls]] (17)
*[[Babyshoe Falls]] (61)
*[[Bacon Lake Falls]] (136)
*[[Bald Mountain Falls]] (140)
*[[Beanstalk Falls]] (37)
*[[Beaver Creek Falls (Pacific)|Beaver Creek Falls]] (34)
*[[Beaver Creek Falls (Pend Oreille)|Beaver Creek Falls]] (30)
*[[Beaverdale Falls]] (43)
*[[Berdeen Falls]] (274)
*[[Berry Creek Falls]] (18)
*[[Bertha May Falls]] (30)
*[[Big Blowout Falls]] (33)
*[[Big Creek Falls (King)|Big Creek Falls]] (73)
*[[Big Creek Falls (Skamania)|Big Creek Falls]] (34)
*[[Big Creek Falls (Snoqualmie)|Big Creek Falls]] (35)
*[[Big Devil Falls]] (107)
*[[Big Four Falls]] (91)
*[[Big Heart Falls]] (369)
*[[Big Spring Creek Falls]] (15)
*[[Bishop Falls (Washington)|(Bishop Falls]] (27)
*[[Blanca Lake Falls]] (363)
*[[Blockhouse Falls]] (17)
*[[Bloucher Falls]] (38)
*[[Blue Glacier Falls]] (122)
*[[Blueberry Falls]] (16)
*[[Blum Basin Falls]] (305)
*[[Boise Creek Falls]] (18)
*[[Boston Creek Falls]] (496)
*[[Bouck Falls]] (305)
*[[Boundary Creek Falls]] (22)
*[[Box Canyon Lake Falls]] (114)
*[[Brennegan Creek Falls]] (40)
*[[Bridal Veil Falls (Snohomish, Washington)|Bridal Veil Falls]] (394)
*[[Bridal Veil Falls (Lewis, Washington)|Bridal Veil Falls]] (57)
*[[Bridal Veil Falls (Whatcom, Washington)|Bridal Veil Falls]] (55)
*[[Brotherhood Falls]] (17)
*[[Bryson Falls]] (42)
*[[Bulson Creek Falls]] (20)
*[[Bunch Creek Falls]] (18)
*[[Burnboot Creek Falls]] (15)
*[[Buster Brown Falls]] (50)
*[[Calligan Creek Falls]] (48)
*[[Camp Creek Falls (Washington)|Camp Creek Falls]] (17)
*[[Camp Robber Cascades]] (23)
*[[Cape Horn Falls]] (183)
*[[Carbon Falls]] (62)
*[[Careno Falls]] (23)
*[[Carter Falls (Washington)|Carter Falls]] (16)
*[[Cathedral Falls (Washington)|Cathedral Falls]] (76)
*[[Cave Falls (Washington)|Cave Falls]] (98)
*[[Cave Ridge Falls]] (107)
*[[Cayada Creek Falls]] (45)
*[[Cedar Falls (Washington)|Cedar Falls]] (29)
*[[Cedar Hollow Falls]] (38)
*[[Chambers Creek Falls]] (19)
*[[Change Creek Falls]] (109)
*[[Chase Draw Falls]] (46)
*[[Chenuis Falls]] (87)
*[[Cherry Lake Falls]] (24)
*[[Chickoon Creek Falls]] (24)
*[[Chimney Rock Falls]] (244)
*[[Chinook Creek Falls]] (67)
*[[Chinook Falls]] (19)
*[[Chinook Pass Falls]] (16)
*[[Christine Falls]] (21)
*[[Clark Creek Falls]] (15)
*[[Clear Creek Falls (Washington)|Clear Creek Falls]] (69)
*[[Clear Lake Falls]] (16)
*[[Cleopatra Falls]] (61)
*[[Cloudcap Falls]] (732)
*[[Coldwater Falls]] (23)
*[[Cole Creek Falls (Washington)|Cole Creek Falls]] (21)
*[[Colonial Creek Falls]] (783)
*[[Columnar Falls]] (198)
*[[Comet Falls]] (141)
*[[Confusion Falls]] (41)
*[[Cooper Falls (Washington)|Cooper Falls]] (16)
*[[Copper Lake Falls]] (47)
*[[Cora Falls]] (18)
*[[Cougar Creek Falls]] (34)
*[[Cougar Falls (Washington)|Cougar Falls]] (31)
*[[Covell Creek Falls]] (24)
*[[Coyote Basin Falls]] (259)
*[[Craig Lakes Falls]] (168)
*[[Crater Creek Falls (King)|Crater Creek Falls]] (183)
*[[Crater Creek Falls (Pierce)|Crater Creek Falls]] (24)
*[[Crater Falls]] (29)
*[[Crooked Creek Falls]] (15)
*[[Crowder Falls]] (402)
*[[Crown Point Falls]] (184)
*[[Crystal Falls (Washington)|Crystal Falls]] (18)
*[[Crystal Mountain Falls]] (30)
*[[Curly Creek Falls]] (24)
*[[Curtis Glacier Falls]] (61)
*[[Dark Creek Falls]] (55)
*[[Davis Creek Falls]] (34)
*[[Davis Mountain Falls]] (34)
*[[Deadhorse Falls]] (120)
*[[Deception Falls (Washington)|Deception Falls]] (29)
*[[Deer Creek Falls (Pierce)|Deer Creek Falls]] (19)
*[[Deer Creek Falls (Snohomish)|Deer Creek Falls]] (46)
*[[Deer Falls]] (26)
*[[Delate Creek Falls]] (29)
*[[Deming Glacier Falls]] (84)
*[[Denman Falls]] (43)
*[[Depot Creek Falls]] (289)
*[[Depot Valley Falls]] (129)
*[[Deschutes Falls]] (15)
*[[Devil Creek Falls]] (23)
*[[Devil's Maw Falls]] (32)
*[[Dewey Creek Falls]] (98)
*[[Diablo Falls]] (74)
*[[Dickerson Falls]] (15)
*[[Dingford Creek Falls]] (30)
*[[Domke Falls]] (15)
*[[Dosewallips Falls]] (30)
*[[Drury Falls]] (386)
*[[Duncan Creek Falls]] (15)
*[[Dutch Henry Falls]] (34)
*[[East Creek Falls]] (39)
*[[East Smith Creek Falls]] (66)
*[[Echo Chamber Falls]] (19)
*[[Eldridge Falls]] (73)
*[[Elk Falls (Washington)|Elk Falls]] (63)
*[[Emerald Pool Falls]] (18)
*[[Eagle Falls (Washington)|Eagle Falls]] (149)
*[[Ennis Falls]] (23)
*[[Escondido Falls (Washington)|Escondido Falls]] (55)
*[[Ethania Falls]] (39)
*[[Explorer Falls]] (15)
*[[Fairy Falls (Washington)|Fairy Falls]] (207)
*[[Fall Creek Falls]] (24)
*[[Falls Creek Falls (Lewis, Washington)|Falls Creek Falls]] (51)
*[[Falls Creek Falls (Mason, Washington)|Falls Creek Falls]] (46)
*[[Falls Creek Falls (Okanogan, Washington)|Falls Creek Falls]] (25)
*[[Falls Creek Falls (Pierce, Washington)|Falls Creek Falls]] (31)
*[[Falls Creek Falls (Snohomish, Washington)|Falls Creek Falls]] (16)
*[[Falls Creek Falls (Skamania, Washington)|Falls Creek Falls]] (102)
*[[Falls Lake Falls]] (235)
*[[Falls View Falls]] (78)
*[[Faraway Falls]] (122)
|
*[[Feature Show Falls]] (79)
*[[Fir Creek Falls]] (69)
*[[First Falls]] (15)
*[[Fish Ladder Falls]] (36)
*[[Fletcher Creek Falls]] (29)
*[[Fletcher Falls]] (305)
*[[Florence Falls (Washington)|Florence Falls]] (43)
*[[Fly Creek Falls]] (25)
*[[Franklin Falls]] (46)
*[[Frenchman Falls]] (61)
*[[Fryingpan Creek Falls]] (35)
*[[Fryingpan Glacier Falls]] (140)
*[[Gable Falls]] (59)
*[[Galena Creek Falls]] (27)
*[[Garfield Creek Falls]] (107)
*[[Gatton Creek Falls]] (27)
*[[Giant Falls]] (111)
*[[Gibson Falls]] (33)
*[[Gilbert Falls]] (128)
*[[Gill Creek Falls]] (30)
*[[Glacier Falls]] (78)
*[[Glisan Falls]] (61)
*[[Goat Falls (Whatcom, Washington)|Goat Falls]] (86)
*[[Goat Falls (Lewis, Washington)|Goat Falls]] (122)
*[[Goblin Falls]] (91)
*[[Gold Run Falls]] (90)
*[[Golden Gate Falls]] (36)
*[[Gorge Creek Falls (Washington)|Gorge Creek Falls]] (74)
*[[Gossamer Falls]] (31)
*[[Granite Falls (Washington)|Granite Falls]] (79)
*[[Granite Gorge Falls]] (67)
*[[Grant Purcell Falls]] (35)
*[[Great Falls (Washington)|Great Falls]] (98)
*[[Green Lake Falls]] (299)
*[[Green Mountain Falls]] (42)
*[[Greenleaf Falls]] (24)
*[[Greenwood Falls]] (34)
*[[Greider Creek Falls]] (87)
*[[Hall Creek Falls]] (31)
*[[Hall Creek Falls]] (31)
*[[Hamma Hamma Falls]] (25)
*[[Happy Creek Falls]] (25)
*[[Hard Creek Falls]] (53)
*[[Hardy Falls]] (27)
*[[Headlight Basin Falls]] (30)
*[[Heart Lake Falls]] (30)
*[[Hearty Falls]] (28)
*[[Heather Creek Falls]] (16)
*[[Hemlock Creek Falls]] (84)
*[[Hidden Creek Falls]] (46)
*[[Hidden Falls (Clark, Washington)|Hidden Falls]] (30)
*[[Hidden Falls (Grays Harbor, Washington)|Hidden Falls]] (40)
*[[Hilding Falls]] (34)
*[[Hilt Creek Falls]] (55)
*[[Hinter Falls]] (89)
*[[Hog Canyon Falls]] (15)
*[[Hogsback Falls]] (40)
*[[Holden Creek Falls]] (143)
*[[Hopkins Creek Falls]] (87)
*[[Horseshoe Creek Falls]] (17)
*[[Horseshoe Point Falls]] (24)
*[[Horsetail Falls (Washington)|Horsetail Falls]] (17)
*[[Huckleberry Falls (Pierce, Washington)|Huckleberry Falls]] (28)
*[[Huckleberry Falls (Skagit, Washington)|Huckleberry Falls]] (162)
*[[Hundred Step Falls]] (71)
*[[Hyas Creek Falls]] (46)
*[[Illinois Creek Falls]] (36)
*[[Imperfection Falls]] (16)
*[[Imperial Falls]] (20)
*[[Ipsut Falls]] (27)
*[[Irene Creek Falls]] (76)
*[[Iron Creek Falls]] (111)
*[[Iron Horse Falls]] (46)
*[[Isabel Falls]] (76)
*[[Jackpot Falls]] (49)
*[[Jagged Ridge Falls]] (457)
*[[Jeanette Falls]] (67)
*[[Jennings Falls]] (49)
*[[Johannesburg Falls]] (751)
*[[John Pierce Falls]] (20)
*[[Jordan Creek Falls]] (179)
*[[Jug Lake Falls]] (59)
*[[Jumbo Mountain Falls]] (61)
*[[Junction Falls]] (36)
*[[June Lake Falls]] (23)
*[[June Lake Falls]] (23)
*[[Kamikaze Falls]] (126)
*[[Kanim Falls]] (85)
*[[Kautz Creek Falls]] (122)
*[[Keekwulee Falls]] (52)
*[[Kelley Creek Falls]] (28)
*[[Ketchum Creek Falls]] (49)
*[[Klahanie Falls]] (18)
*[[Klinger Grotto Falls]] (18)
*[[Kulshan Falls]] (66)
*[[La Follette Falls]] (87)
*[[Ladder Creek Falls]] (33)
*[[Lake Creek Falls (Washington)|Lake Creek Falls]] (51)
*[[Lake Fork Falls]] (91)
*[[Langfield Falls]] (18)
*[[Laramie Creek Falls]] (18)
*[[Larrupin Falls]] (41)
*[[Laughingwater Falls]] (17)
*[[Laura Falls]] (23)
*[[Lava Canyon Falls]] (40)
*[[Lava Creek Falls]] (110)
*[[Lava Divide Falls]] (302)
*[[Layng Falls]] (82)
*[[Lazy Bear Falls]] (23)
*[[Lemah Creek Falls]] (50)
*[[Lennox Ridge Falls]] (33)
*[[Leroy Creek Falls]] (53)
*[[Lila Falls]] (51)
*[[Lillian Falls]] (88)
*[[Linton Falls (Washington)|Linton Falls]] (47)
*[[Little Goose Creek Falls]] (16)
*[[Little Mashel Falls]] (28)
*[[Little Mineral Falls]] (27)
*[[Little Niagara Falls]] (23)
*[[Little Trixie Falls]] (30)
*[[Little Weber Falls]] (29)
*[[Little Wenatchee Falls]] (18)
*[[Lone Tree Falls]] (64)
*[[Loomis Mountain Falls]] (74)
*[[Loowit Falls]] (61)
*[[Lost Creek Falls (Washington)|Lost Creek Falls]] (16)
*[[Louis Creek Falls]] (507)
*[[Lover's Lane Falls]] (16)
*[[Lower Alpine Creek Falls]] (23)
*[[Lower Bishop Falls]] (23)
*[[Lower Box Mountain Lakes Falls]] (44)
*[[Lower Chinook Creek Falls]] (41)
*[[Lower Chocwich Falls]] (40)
*[[Lower Cold Springs Butte Falls]] (23)
*[[Lower Copper Creek Falls]] (40)
*[[Lower Copper Falls]] (20)
*[[Lower Cougar Creek Falls]] (62)
*[[Lower Dalles Creek Falls]] (85)
*[[Lower Deadhorse Creek Falls]] (24)
*[[Lower Denny Creek Cascades]] (16)
*[[Lower Dock Butte Falls]] (15)
*[[Lower Fan Lake Falls]] (21)
*[[Lower Forest Glen Falls]] (21)
*[[Lower Foss River Falls]] (90)
*[[Lower French Cabin Falls]] (23)
*[[Lower Galena Creek Falls]] (30)
*[[Lower Hopkins Creek Falls]] (42)
*[[Lower Huckleberry Falls]] (21)
*[[Lower James Creek Falls]] (32)
*[[Lower Klahanie Falls]] (22)
*[[Lower Ladds Creek Falls]] (32)
*[[Lower Lava Canyon Falls]] (35)
*[[Lower Lila Falls]] (21)
*[[Lower Lillian Creek Falls]] (58)
*[[Lower Marmot Creek Falls]] (28)
*[[Lower Morovitz Falls]] (15)
|
*[[Lower North Fork Falls]] (20)
*[[Lower Penoyer Falls]] (20)
*[[Lower Quartz Canyon Falls]] (18)
*[[Lower Rock Creek Falls]] (93)
*[[Lower Sattler Falls]] (37)
*[[Lower SMC Falls]] (15)
*[[Lower Step Falls]] (37)
*[[Lower Sunbeam Falls]] (37)
*[[Lower Three Corner Falls]] (16)
*[[Lower Twin Falls]] (72)
*[[Lower Wallace Falls]] (65)
*[[Lower Yozoo Creek Falls]] (19)
*[[Mackintosh Falls]] (81)
*[[Madison Falls]] (23)
*[[Malachite Falls]] (175)
*[[Maple Falls]] (18)
*[[Marble Creek Falls]] (28)
*[[Margaret Falls (Washington)|Margaret Falls]] (411)
*[[Marietta Falls (Skagit, Washington)|Marietta Falls]] (46)
*[[Marietta Falls (Cowlitz, Washington)|Marietta Falls]] (38)
*[[Marmot Creek Falls]] (37)
*[[Marsh Creek Falls]] (27)
*[[Marten Creek Falls]] (43)
*[[Martha Falls]] (204)
*[[Martin Falls]] (124)
*[[Mary Belle Falls]] (35)
*[[Marymere Falls]] (36)
*[[May Creek Falls]] (24)
*[[Mazama Falls]] (158)
*[[McClellan Falls]] (44)
*[[McNeely Falls]] (41)
*[[Meade Glacier Falls]] (23)
*[[Meditation Falls]] (29)
*[[Merritt Falls]] (61)
*[[Mesachie Falls]] (32)
*[[Mesatchee Creek Falls]] (24)
*[[Middle Affi Falls]] (18)
*[[Middle Anderson Creek Falls]] (33)
*[[Middle Berdeen Falls]] (26)
*[[Middle Big Creek Falls]] (41)
*[[Middle Cataract Falls]] (19)
*[[Middle Copper Falls]] (22)
*[[Middle Cougar Creek Falls]] (24)
*[[Middle Erith Creek Falls]] (18)
*[[Middle Falls Creek Falls]] (17)
*[[Middle Fork Nooksack Falls]] (25)
*[[Middle Fryingpan Creek Falls]] (23)
*[[Middle Lava Canyon Falls]] (25)
*[[Middle Lemah Creek Falls]] (33)
*[[Middle Miller River Falls]] (17)
*[[Middle Murhut Falls]] (24)
*[[Middle Quartz Creek Falls]] (29)
*[[Middle Riley Creek Falls]] (27)
*[[Middle Swamp Creek Falls]] (31)
*[[Middle Three Corner Falls]] (23)
*[[Miller Creek Falls]] (20)
*[[Milt Creek Falls]] (244)
*[[Mineral Creek Falls]] (20)
*[[Mohawk Falls]] (106)
*[[Monument Falls (Washington)|Monument Falls]] (44)
*[[Morning Star Falls]] (402)
*[[Mossy Rock Falls]] (44)
*[[Mowich Glacier Falls]] (107)
*[[Mowich Falls]] (15)
*[[Multnomah Falls]] (24)
*[[Murhut Falls]] (47)
*[[Myrtle Falls]] (22)
*[[Mystery Falls (Washington)|Mystery Falls]] (32)
*[[Nahunta Falls]] (84)
*[[Nameless Lake Falls]] (15)
*[[Narada Falls]] (54)
*[[Necktie Falls]] (91)
*[[Needle Creek Falls]] (229)
*[[Nellie Falls]] (46)
*[[Newhalem Creek Falls]] (51)
*[[Newhalem Falls]] (85)
*[[Nisqually Valley Falls]] (91)
*[[Noname Falls]] (26)
*[[Nooksack Falls]] (27)
*[[North Davis Mountain Falls]] (52)
*[[North Fork Falls]] (18)
*[[North Fork Rock Creek Falls]] (17)
*[[North Union Falls]] (26)
*[[Ogilvie Falls]] (28)
*[[Ohanapecosh Falls]] (15)
*[[Old Government Falls]] (25)
*[[Old Guard Falls]] (107)
*[[Old Spur Falls]] (29)
*[[Olney Falls]] (20)
*[[Otter Falls]] (366)
*[[Otter Lake Falls]] (48)
*[[Outlet Falls]] (21)
*[[Oxalis Falls]] (39)
*[[Palouse Falls]] (57)
*[[Panhandle Falls]] (305)
*[[Panther Creek Falls (Washington)|Panther Creek Falls]] (41)
*[[Paradise Falls (Washington)|Paradise Falls]] (38)
*[[Paradise Glacier Falls]] (61)
*[[Paradise Lakes Falls]] (61)
*[[Pass Falls]] (15)
*[[Paynes Gulch Falls]] (87)
*[[Pearl Falls]] (94)
*[[Pebble Creek Falls]] (61)
*[[Perfection Falls]] (20)
*[[Periwee Falls]] (71)
*[[Perry Creek Falls]] (31)
*[[Petticoat Falls]] (76)
*[[Pheeny Creek Falls]] (20)
*[[Pinnacle Falls]] (55)
*[[Pitchfork Falls (Washington)|Pitchfork Falls]] (244)
*[[Pocket Falls]] (17)
*[[Pole Falls]] (18)
*[[Powerhouse Falls]] (20)
*[[Puff Falls]] (41)
*[[Purdue Falls]] (34)
*[[Purgatory Falls]] (71)
*[[Purvis Falls]] (123)
*[[Pyroclast Falls]] (72)
*[[Racehorse Falls]] (42)
*[[Rachel Lake Falls]] (27)
*[[Rachor Falls]] (94)
*[[Railroad Creek Falls]] (33)
*[[Rainbow Falls (Whatcom)|Rainbow Falls]] (45)
*[[Rainbow Falls (Lewis)|Rainbow Falls]] (49)
*[[Rainy Lake Falls]] (259)
*[[Rampart Falls]] (196)
*[[Ranger Falls]] (52)
*[[Rat Trap Falls]] (35)
*[[Rattlesnake Falls]] (28)
*[[Red Rock Falls]] (113)
*[[Rhode Creek Falls]] (47)
*[[Riley Creek Falls]] (34)
*[[Roaring Creek Falls]] (15)
*[[Rock Creek Falls (Mason, Washington)|Rock Creek Falls]] (38)
*[[Rock Creek Falls (King, Washington)|Rock Creek Falls]] (331)
*[[Rock Creek Falls (Cowlitz, Washington)|Rock Creek Falls]] (33)
*[[Rock Gnome Falls]] (23)
*[[Rockflow Canyon Falls]] (61)
*[[Rocky Brook Falls]] (105)
*[[Rocky Run Falls]] (56)
*[[Rodney Falls]] (24)
*[[Roosevelt Falls]] (122)
*[[Rotten Log Falls]] (18)
*[[Roush Creek Falls]] (610)
*[[Royal Basin Falls]] (19)
*[[Ruby Falls]] (16)
*[[Rucker Falls]] (305)
*[[Rush Creek Falls]] (61)
*[[Rusho Creek Falls]] (154)
*[[Russell Glacier Falls]] (209)
*[[San Juan Falls]] (223)
*[[Sarvant Falls]] (198)
*[[Sattler Falls]] (30)
*[[Scenic Falls (Washington)|Scenic Falls]] (34)
*[[Schoeffel Creek Falls]] (46)
*[[Seahpo Peak Falls]] (671)
|
*[[Sequestered Falls]] (17)
*[[Seymour Peak Falls]] (28)
*[[Sheep Canyon Falls]] (27)
*[[Shoestring Falls]] (291)
*[[Sholes Creek Falls]] (50)
*[[Shooting Stars Falls]] (61)
*[[Shriner Falls]] (52)
*[[Shriner Fork Cascades]] (38)
*[[Signal Peak Falls]] (91)
*[[Silver Falls (Lewis, Washington)|Silver Falls]] (29)
*[[Silver Falls (Chelan, Washington)|Silver Falls]] (37)
*[[Silver Falls (Whatcom,Washington)|Silver Falls]] (32)
*[[Skookum Falls]] (112)
*[[Slip And Slide Falls]] (37)
*[[Sluiskin Falls]] (47)
*[[SMC Falls]] (99)
*[[Smith Creek Falls (Washington)|Smith Creek Falls]] (49)
*[[Snoqualmie Falls]] (82)
*[[Snoquera Falls]] (146)
*[[Snow Creek Falls (Washington)|Snow Creek Falls]] (17)
*[[Snow Gulch Falls]] (22)
*[[Snowgrass Falls]] (83)
*[[Snowshed Falls]] (47)
*[[Snowshoe Falls (Washington)|Snowshoe Falls]] (46)
*[[Sol Duc Falls]] (15)
*[[Source Lake Falls]] (37)
*[[South Clear Creek Falls (Washington)|South Clear Creek Falls]] (27)
*[[South Dog Mountain Falls]] (39)
*[[Spectacle Basin Falls]] (20)
*[[Spectacle Lake Falls]] (16)
*[[Spencer Creek Falls]] (15)
*[[Spoon Creek Falls]] (28)
*[[Spray Falls (Washington)|Spray Falls]] (108)
*[[St. Louis Falls]] (30)
*[[Steamboat Falls]] (18)
*[[Steeep Creek Falls]] (16)
*[[Step Falls (Washington)|Step Falls]] (21)
*[[Stevens Creek Falls]] (48)
*[[Straight Creek Falls]] (20)
*[[Strandberg Falls]] (36)
*[[Strawberry Mountain Falls]] (76)
*[[Sudden Valley Falls]] (28)
*[[Suiattle Falls]] (244)
*[[Sulphide Basin Falls]] (305)
*[[Sulphide Creek Falls]] (665)
*[[Sulphur Creek Falls]] (57)
*[[Summer Falls]] (28)
*[[Sunbeam Falls]] (41)
*[[Sunday Falls]] (114)
*[[Swamp Creek Falls (Chelan)|Swamp Creek Falls]] (84)
*[[Swamp Creek Falls (Whatcom)|Swamp Creek Falls]] (198)
*[[Swampy Meadows Falls]] (16)
*[[Sweet Creek Falls (Washington)|Sweet Creek Falls]] (18)
*[[Switchback Cascades]] (36)
*[[Switchback Falls]] (16)
*[[Sydney Falls]] (59)
*[[Tahoma Cascades]] (18)
*[[Taos Creek Falls]] (27)
*[[Tato Falls]] (18)
*[[Tatoosh Falls]] (84)
*[[Teeley Falls]] (45)
*[[Teepee Falls]] (16)
*[[Tennant Falls]] (47)
*[[Third Beach Falls]] (36)
*[[Thunder Falls (Washington)|Thunder Falls]] (25)
*[[Tillicum Point Falls]] (51)
*[[Tilton River Falls]] (18)
*[[Timonium Creek Falls]] (23)
*[[Timonium Falls]] (37)
*[[Tin Cup Joe Falls]] (141)
*[[Tin Mine Falls]] (18)
*[[Tokaloo Falls]] (122)
*[[Tolmie Creek Falls]] (50)
*[[Torment Falls]] (439)
*[[Trappers Peak Falls]] (93)
*[[Tribulation Falls]] (84)
*[[Triple Creek Falls]] (26)
*[[Triple Falls (Washington)|Triple Falls]] (17)
*[[Trixie Falls]] (26)
*[[Troublesome Falls]] (34)
*[[Twin Creek Falls (Washington)|Twin Creek Falls]] (28)
*[[Twin Falls (Clark)|Twin Falls]] (20)
*[[Twin Falls (King)|Twin Falls]] (70)
*[[Twin Falls (Skamania)|Twin Falls]] (16)
*[[Twin Falls (Snohomish)|Twin Falls]] (42)
*[[Twin Falls (Whatcom)|Twin Falls]] (177)
*[[Twin Lakes Falls]] (76)
*[[Twist Falls]] (32)
*[[Tyee Falls]] (91)
*[[Union Creek Falls]] (20)
*[[Upper Alpine Creek Falls]] (364)
*[[Upper Anderson Creek Falls]] (40)
*[[Upper Blum Lakes Falls]] (84)
*[[Upper Boulder Creek Falls]] (30)
*[[Upper Cedar Falls]] (30)
*[[Upper Chinook Creek Falls]] (28)
*[[Upper Clear Creek Falls]] (23)
*[[Upper East Smith Creek Falls]] (40)
*[[Upper Eunice Lake Falls]] (22)
*[[Upper Falls (Washington)|Upper Falls]] (15)
*[[Upper Falls Creek Falls]] (47)
*[[Upper Foss River Falls]] (122)
*[[Upper French Cabin Falls]] (24)
*[[Upper Green Lake Falls]] (28)
*[[Upper Hilt Creek Falls]] (46)
*[[Upper John Pierce Falls]] (48)
*[[Upper Lava Canyon Falls]] (17)
*[[Upper Lemah Valley Falls]] (46)
*[[Upper Lewis River Falls]] (18)
*[[Upper Margaret Falls]] (110)
*[[Upper Martin Creek Falls]] (45)
*[[Upper Pin Creek Falls]] (38)
*[[Upper Quartz Creek Falls]] (30)
*[[Upper Sheep Canyon Falls]] (31)
*[[Upper Snow Creek Falls (Washington)|Upper Snow Creek Falls]] (46)
*[[Upper Stevens Creek Falls]] (114)
*[[Upper Straight Creek Falls]] (16)
*[[Upper Sunbeam Falls]] (23)
*[[Upper Three Corner Falls]] (29)
*[[Upper Wallace Falls]] (79)
*[[Upper Walupt Creek Falls]] (19)
*[[Valkyrie Falls]] (183)
*[[Van Trump Falls]] (58)
*[[Veta Creek Falls]] (52)
*[[Victor Falls]] (21)
*[[Vincent Creek Falls]] (76)
*[[Virginia Falls (Washington)|Virginia Falls]] (15)
*[[Viviane Falls]] (61)
*[[Vortex Falls]] (49)
*[[Wallace Falls]] (119)
*[[Walrupt Creek Falls]] (67)
*[[Warm Creek Falls]] (183)
*[[Washington Cascades Falls]] (28)
*[[Washington Falls]] (16)
*[[Washout Falls]] (42)
*[[Weeks Falls]] (23)
*[[Wells Creek Falls]] (28)
*[[West Quartz Creek Falls]] (38)
*[[Whinnimic Falls]] (102)
*[[White Chuck Glacier Falls]] (76)
*[[White Glacier Falls]] (434)
*[[Wild Dare Falls]] (119)
*[[Wildcat Falls (Washington)|Wildcat Falls]] (69)
*[[Williwakas Falls]] (52)
*[[Willow Creek Falls (Washington)|Willow Creek Falls]] (49)
*[[Wilson Glacier Falls]] (96)
*[[Windy Gap Falls]] (15)
*[[Wise Falls]] (26)
*[[Wolf Creek Falls (Washington)|Wolf Creek Falls]] (37)
*[[Wonder Falls]] (20)
*[[Wright Creek Falls (Washington)|Wright Creek Falls]] (18)
*[[Yakima Park Falls]] (63)
*[[Yawning Falls]] (38)
*[[Zenith Falls]] (29)
*[[Zigzag Falls (Washington)|Zigzag Falls]] (27)
|}
===={{West Virginia}}====
[[File:Blackwater Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of West Virginia.svg|20px|West Virginia]] Blackwater Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Batman Dome Falls]] (94)
*[[Blackwater Falls]] (17)
*[[Bowen Falls (West Virginia)|Bowen Falls]] (43)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Cathedral Falls (West Virginia)|Cathedral Falls]] (24)
*[[Craig Branch Falls]] (24)
|
*[[Crookshank Pit Falls]] (30)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Dowdy Creek Falls]] (27)
*[[Falls Runs Falls (West Virginia)|Falls Runs Falls]] (21)
*[[Lower Hills Creek Falls]] (19)
*[[Monster Falls]] (32)
|
*[[Perseverance Dome Falls]] (163)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Philosopher Dome Falls]] (118)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
*[[Suicide Falls]] (42)
*[[Tunnelton Falls]] (21)
*[[Waterfall Room Falls]] (15)&lt;ref name=&quot;DZ&quot; /&gt;
|}
===={{Wisconsin}}====
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Big Manitou Falls]] (50)
*[[Long Slide Falls]] (15)
*[[Morgan Falls]] (21)
|
*[[Potato River Falls]] (27)
*[[Smalley Falls]] (15)
|}
===={{Wyoming}}====
[[File:YellowstonefallJUN05.JPG|thumb|[[File:Flag of Wyoming.svg|20px|Wyoming]] Lower Yellowstone Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Albright Falls]] (32)
*[[Anniversary Falls]] (50)
*[[Beartooth Falls]] (24)
*[[Birdseye Falls]] (32)
*[[Bridal Veil Falls (Wyoming)|Bridal Veil Falls]] (30)
*[[Brooks Lake Creek Falls]] (37)
*[[Bucking Mule Falls]] (55)
*[[Citadel of Asgard Falls]] (41)
*[[Colonnade Falls]] (31)
*[[Columbine Cascade]] (44)
*[[Confirmation Falls]] (21)
*[[Crazy Creek Falls (Wyoming)|Crazy Creek Falls]] (37)
*[[Crecelius Cascade]] (27)
*[[Crystal Falls (Wyoming)|Crystal Falls]] (24)
*[[Dunanda Falls]] (35)
*[[Enchantress Falls]] (29)
*[[Fairy Falls (Wyoming)|Fairy Falls]] (70)
*[[Fox Creek Falls]] (37)
*[[Fraternal Falls]] (15)
*[[Gates of Valhalla Falls]] (32)
*[[Gibbon Falls]] (20)
*[[Golden Fleece Falls]] (30)
|
*[[Granite Falls (Wyoming)|Granite Falls]] (15)
*[[Hidden Falls (Wyoming)|Hidden Falls]] (56)
*[[Ishawooa Falls]] (24)
*[[Kepler Cascades]] (18)
*[[Looking Glass Falls]] (20)
*[[Lost Creek Falls (Wyoming)|Lost Creek Falls]] (16)
*[[Lower Lewis Canyon Falls]] (17)
*[[Lower Yellowstone Falls]] (94)
*[[Mist of the Trident Falls]] (37)
*[[Morning Falls]] (27)
*[[Mystic Falls (Wyoming)|Mystic Falls]] (23)
*[[Odin Falls]] (16)
*[[Osprey Falls]] (54)
*[[Ouzel Falls]] (69)
*[[Park Rapids]] (49)
*[[Plateau Falls (Wyoming)|Plateau Falls]] (29)
*[[Popo Agie Falls]] (37)
*[[Porcupine Falls]] (37)
*[[Rapunzel Falls]] (171)
*[[Recherche Falls]] (53)
*[[Shoal Falls]] (49)
*[[Shoshoka Falls]] (73)
|
*[[Silver Cord Cascade]] (158)
*[[Silver Scarf Falls]] (61)
*[[Slide Creek Falls (Wyoming)|Slide Creek Falls]] (114)
*[[Sweetwater Creek Falls]] (49)
*[[Tempest Falls]] (42)
*[[Terraced Falls]] (39)
*[[Tower Fall]] (34)
*[[Twilight Falls]] (61)
*[[Twin Falls (Wyoming)|Twin Falls]] (50)
*[[Twister Falls (Wyoming)|Twister Falls]] (17)
*[[Undine Falls]] (21)
*[[Union Falls]] (45)
*[[Upper Dawn Cascades]] (21)
*[[Upper Falls (Wyoming)|Upper Falls]] (37)
*[[Upper Lewis Canyon Falls]] (34)
*[[Upper Yellowstone Falls]] (33)
*[[Vest Falls]] (50)
*[[Virginia Cascade]] (23)
*[[Wilderness Falls (Wyoming)|Wilderness Falls]] (85)
*[[Zephyr Falls]] (73)
|}

==[[Okeania]]==
==={{Aostralia}}===
====[[File:Flag of New South Wales.svg|20px|border|New South Wales]] [[Sukembre-Nevez|New South Wales]]====
[[File:A371, Oxley Wild Rivers National Park, Australia, Wollomombi Falls, 2007.JPG|thumb|[[File:Flag of New South Wales.svg|20px|New South Wales]] Wollomombi Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Allans Falls]] (27)
*[[Annie Sawtell Cascades]] (16)
*[[Apsley Falls]] (50)
*[[Basket Swamp Falls]] (30)
*[[Bean Creek Falls]] (25)
*[[Belmore Falls]] (160)
*[[Bindook Falls]] (200)
*[[Black Gangs Falls]] (30)
*[[Bona Vista Falls]] (38)
*[[Bong Bong Waterfall]] (40)
*[[Boonoo Boonoo Falls]] (140)
*[[Boundary Creek Falls]] (335)
*[[Box Creek Falls]] (105)
*[[Breretons Falls]] (152)
*[[Bridal Veil Falls (New South Wales)|Bridal Veil Falls]] (51)
*[[Bulga Falls]] (168)
*[[Bungonia Falls]] (70)
*[[Burrows Falls]] (168)
*[[Canyon Falls (Aostralia)|Canyon Falls]] (50)
*[[Carrington Falls]] (82)
*[[Casuarina Falls]] (210)
*[[Chaelundi Falls]] (168)
*[[Clover Falls]] (35)
*[[Crystal Shower Falls]] (35)
*[[Curracurrong Creek Falls]] (80)
*[[Dangar Falls]] (30)
*[[Dangars Falls]] (120)
*[[Den Fenella Waterfall]] (20)
|
*[[Dilgry Falls]] (183)
*[[Doughboy Creek Falls]] (244)
*[[Dundungra Falls]] (34)
*[[Dungeon Falls]] (100)
*[[Ebor Falls]] (115)
*[[Ellenborough Falls]] (160)
*[[Endrick River Falls]] (55)
*[[Fitzroy Falls]] (117)
*[[Gap Creek Falls]] (40)
*[[Gerringong Falls]] (180)
*[[Gleniffer Falls]] (247)
*[[Gordon Falls]] (152)
*[[Govetts Leap]] (164)
*[[Grove Creek Falls]] (70)
*[[Horseshoe Falls (New South Wales)|Horseshoe Falls]] (153)
*[[Katoomba Falls]] (165)
*[[Kellys Falls]] (100)
*[[Lady Hordern Falls]] (76)
*[[Last Effort Falls]] (25)
*[[Last Effort Falls]] (25)
*[[Leaning Rock Falls]] (213)
*[[Leura Falls]] (43)
*[[Lower Apsley Falls]] (50)
*[[Manandoo Falls]] (122)
*[[Marengo Falls]] (261)
*[[Mihi Falls]] (125)
*[[Millnigang Falls]] (149)
*[[Minnamurra Falls]] (75)
|
*[[Mirrong Falls]] (50)
*[[Morong Falls]] (219)
*[[Morong Falls]] (219)
*[[Mulangong Falls]] (20)
*[[Newell Falls]] (122)
*[[Norfolk Falls]] (35)
*[[Oaky Falls]] (101)
*[[Protesters Falls]] (30)
*[[Protesters Falls]] (30)
*[[Rob Roy Falls]] (61)
*[[Rockhill Creek Falls]] (100)
*[[Second Falls (New South Wales)|Second Falls]] (22)
*[[Sherrard Falls]] (25)
*[[Silver Cascades]] (20)
*[[Sixty Foot Falls (Sukembre-Nevez)|Sixty Foot Falls]] (18)
*[[Stockyard Creek Falls]] (107)
*[[Tianjara Falls]] (64)
*[[Tinebank Creek Falls]] (85)
*[[Tomat Falls]] (213)
*[[Tristania Falls]] (20)
*[[Tuntable Falls]] (98)
*[[Uloola Falls]] (15)
*[[Undercliffe Falls]] (61)
*[[Upper Falls (New South Wales)|Upper Falls]] (66)
*[[Valentine Falls]] (122)
*[[Wentworth Falls (New South Wales)|Wentworth Falls]] (187)
*[[Wollomombi Falls]] (225)
|}
====[[File:Flag of the Northern Territory.svg|20px|border|Northern Territory]] [[Tiriad an Norzh|Northern Territory]]====
*[[Jim Jim Falls]] (213)
===={{Queensland}}====
[[File:A223, Girringun National Park, Australia, Wallaman Falls, 2007.JPG|thumb|upright 1.4|[[File:Flag of Queensland.svg|20px|Queensland]] Wallaman Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Adeline Falls]] (250)
*[[Annan River Falls]] (30)
*[[Attie Creek Falls]] (25)
*[[Barron Falls]] (125)
*[[Blencoe Falls]] (320)
*[[Bloomfield Falls]] (73)
*[[Bobbin Bobbin Falls]] (232)
*[[Bridal Veil Falls (Queensland)|Bridal Veil Falls]] (125)
*[[Cannabullen Falls]] (70)
*[[Daggs Falls]] (38)
*[[Dooloomai Falls]] (60)
*[[Emerald Creek Falls]] (131)
*[[Festoon Falls]] (25)
|
*[[Garrawalt Falls]] (122)
*[[Jourama Falls]] (213)
*[[Kiamba Falls]] (20)
*[[Larapinta Falls]] (79)
*[[Massey Falls]] (215)
*[[McGrory Falls]] (50)
*[[Mena Creek Falls]] (15)
*[[Millstream Falls]] (20)
*[[Millstream Falls]] (20)
*[[Morans Falls]] (79)
*[[Mungali Falls]] (90)
*[[Murray Falls]] (30)
*[[Nandroya Falls]] (50)
|
*[[Purling Brook Falls]] (109)
*[[Queen Mary Falls]] (40)
*[[Raspberry Falls]] (229)
*[[Roaring Meg Falls]] (50)
*[[Spring Creek Falls]] (75)
*[[Stony Creek Falls]] (122)
*[[Surprise Creek Falls]] (219)
*[[Tully Falls]] (160)
*[[Vine Creek Falls]] (30)
*[[Vine Creek Falls]] (30)
*[[Wallaman Falls]] (268)
*[[Zoe Falls]] (30)
|}
===={{Tasmania}}====
[[File:Montezuma Falls.jpg|thumb|[[File:Flag of Tasmania.svg|20px|Tasmania]] Montezuma Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Abscida Falls]] (100)
*[[Adamson Falls]] (73)
*[[Angel Falls (Tasmania)|Angel Falls]] (213)
*[[Arndell Falls]] (61)
*[[Billy Brown Falls]] (50)
*[[Blushrock Falls]] (61)
*[[Bridal Veil Falls (Tasmania)|Bridal Veil Falls]] (17)
*[[Bridal Veil Falls (Tasmania)|Bridal Veil Falls]] (17)
*[[Champagne Falls (Tasmania)|Champagne Falls]] (15)
*[[Commonwealth Creek Falls]] (91)
*[[D'Alton Falls]] (30)
*[[Delaneys Falls]] (25)
*[[Dip Falls]] (24)
*[[Feather Falls]] (85)
*[[Georges Falls]] (46)
*[[Grail Falls]] (49)
*[[Harridge Falls]] (30)
*[[Hartnett Falls]] (21)
*[[Havelock Falls]] (18)
*[[Heises Falls]] (107)
*[[Horeb Falls]] (137)
*[[Horsetail Falls (Tasmania)|Horsetail Falls]] (50)
*[[Hutchinsons Falls]] (168)
|
*[[Judd's Falls]] (183)
*[[Kiernans Falls]] (15)
*[[Lomatia Falls]] (55)
*[[Lost Falls]] (94)
*[[Lovers Falls]] (30)
*[[Lower Hartz Falls]] (158)
*[[Mathinna Falls]] (68)
*[[McLean Falls]] (91)
*[[Meander Falls]] (130)
*[[Meetus Falls]] (40)
*[[Milligan Falls]] (94)
*[[Minnow Falls]] (162)
*[[Montezuma Falls]] (104)
*[[Narrawa Creek Falls]] (116)
*[[Nelson Falls]] (30)
*[[New Town Falls]] (40)
*[[Parsons Falls]] (21)
*[[Pelverata Falls]] (85)
*[[Plateau Falls (Tasmania)|Plateau Falls]] (183)
*[[Quaile Falls]] (90)
*[[Ralphs Falls]] (90)
*[[Reuben Falls]] (30)
*[[Reynold Falls]] (50)
|
*[[Rufus Falls]] (213)
*[[Russell Falls]] (50)
*[[Silver Falls (Wellington Park, Tasmania)|Silver Falls]] (61)
*[[Silver Falls (Lynch Reserve, Tasmania)|Silver Falls]] (34)
*[[Sir John Falls]] (30)
*[[Skew Falls]] (90)
*[[Slippery Falls]] (37)
*[[Smoko Falls]] (37)
*[[Snug Falls]] (27)
*[[Sprent Falls]] (26)
*[[St Columbia Falls]] (94)
*[[Tier Creek Falls]] (85)
*[[Upper Abscida Falls]] (70)
*[[Upper Holwell Falls]] (50)
*[[Upper Marriotts Falls]] (30)
*[[V C Falls]] (76)
*[[Vanishing Falls]] (90)
*[[Warners Falls]] (46)
*[[Waterfall Bay Falls]] (122)
*[[Wellington Falls]] (46)
*[[Willies Falls]] (40)
*[[Winterbrook Falls]] (200)
|}
===={{Victoria (Aostralia)}}====
*[[Piemans Falls]] (234)
===[[Restr:Flag of Hawaii.svg|20px|border|Hawaii]] [[Hawaii|Enezeg Hawaii (SUA)]]===
[[File:Akakafalls-hawaii.jpg|thumb|[[File:Flag of Hawaii.svg|20px|Hawaii]]  Akaka Falls]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[['Opaeka'a Falls]] (46)
*[[Akaka Falls]] (129)
*[[Alelele Falls]] (61)
*[[Alelele Falls]] (61)
*[[Boiling Pots]] (18)
*[[Hanakapiai Falls]] (91)
*[[Hawaii Falls]] (18)
*[[Hi'ilawe Falls]] (442)
*[[Hinalele Falls]] (61)
*[[Honomanu Falls]] (85)
|
*[[Hoolea Falls]] (15)
*[[Ka'au Crater Falls]] (73)
*[[Kaapahu Falls]] (61)
*[[Kahili Falls]] (76)
*[[Kahiwa Falls]] (660)
*[[Kaimu Falls]] (329)
*[[Kanahuali'i Falls]] (67)
*[[Lauiole Falls]] (30)
*[[Lower Hanawi Falls]] (30)
*[[Makahiku Falls]] (61)
|
*[[Manawaiopuna Falls]] (122)
*[[Manoa Falls]] (50)
*[[Oloʻupena Falls]] (900)&lt;ref&gt;An uhelañ en SUA hag ar 4{{vet}} uhelañ er bed.&lt;/ref&gt;
*[[Papalaua Falls]] (501)
*[[Pu'uka'oku Falls]] (840)&lt;ref&gt;An 8{{vet}} uhelañ er bed.&lt;/ref&gt;
*[[Punalulu Falls]] (828040)
*[[Rainbow Falls (Hawaii)|Rainbow Falls]] (24)
*[[Waihīlau Falls]] (792)
*[[Wailua Falls]] (53)
|}
==={{Zeland-Nevez}}===
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Acheron Passage Falls]] (90)
*[[Acland Falls]] (15)
*[[Alice Falls]] (56)
*[[Anticline Creek Falls]] (24)
*[[Arch Falls]] (2184)
*[[Barrier Falls]] (70)
*[[Bascand Falls]] (144)
*[[Basin Creek Falls (Zeland-Nevez)|Basin Creek Falls]] (24)
*[[Bells Falls]] (31)
*[[Bent Burn Falls]] (84)
*[[Big Cascade Creek Falls]] (8404)
*[[Billy Goat Falls]] (180)
*[[Blacklock Stream Falls]] (66)
*[[Bluff Stream Falls]] (15)
*[[Boulder River Falls]] (64)
*[[Boundary Stream Falls]] (16)
*[[Bowen Falls (Zeland-Nevez)|Bowen Falls]] (162)
*[[Bowmar Falls]] (425)
*[[Bridal Veil Falls (Gisborne, Zeland-Nevez)|Bridal Veil Falls]] (15)
*[[Bridal Veil Falls (Otago, Zeland-Nevez)|Bridal Veil Falls]] (25)
*[[Bridal Veil Falls (Zeland-Nevez)|Bridal Veil Falls]]&lt;ref&gt;Anvet Linton Falls ivez.&lt;/ref&gt; (260)
*[[Bridal Veil Falls (Waikato|Bridal Veil Falls]] (55)
*[[Brides Veil Waterfall]] (80)
*[[Browne Falls]] (836)
*[[Burn Creek Falls]] (30)
*[[Cabin Boy Falls]] (701)
*[[Camera Flat Falls]] (105)
*[[Candlestick Stream Falls]] (35)
*[[Cannibal Falls]] (22)
*[[Caples River Falls]] (46)
*[[Carew Falls]] (30)
*[[Cascade Creek Falls]] (100)
*[[Chamois Stream Falls]] (40)
*[[Cleve Garth Falls]] (365)
*[[Cloudmaker Falls]] (47)
*[[Crawshaw Falls]] (84)
*[[Dale Creek Falls]] (112)
*[[Dart Stream Falls]] (25)
*[[Dawson Falls (Zelans-Nevez)Dawson Falls]] (16)
*[[De Lambert Falls]] (59)
*[[Dead Horse Creek Falls]] (20)
*[[Detour Rivulet Falls]] (2780)
*[[Devil's Punchbowl Creek Falls]] (23)
*[[Devil's Punchbowl Falls (Zeland-Nevez)|Devil's Punchbowl Falls]] (112)
*[[Diana Falls]] (15)
*[[Discovery Stream Falls]] (30)
*[[Dog Stream Waterfall]] (41)
*[[Dorothy Falls]] (64)
*[[Double Falls (Waikato)|Double Falls]] (30)
*[[Dudleigh Falls]] (30)
*[[Durwards Falls]] (50)
*[[Edwards River Falls]] (20)
*[[Elizabeth Stream Falls]] (50)
*[[Eugenie Stream Falls]] (50)
*[[Fairy Falls (Zeland-Nevez)|Fairy Falls]] (61)
*[[Falls Creek Falls (West Coast,Zeland-Nevez)|Falls Creek Falls]] (27)
*[[Falls Creek Falls (Northland, Zeland-Nevez)|Falls Creek Falls]] (100)
*[[Fantail Falls]] (23)
*[[Five Mile Creek Falls]] (40)
*[[Flower Falls]] (76)
*[[Foster Stream Falls]] (35)
*[[Front Basin Stream Falls]] (40)
*[[Giant Gate Falls]] (30)
*[[Gilkison Falls]] (518)
*[[Glacier Burn Falls]] (579)
*[[Gorge Creek Falls (Tasman, Zeland-Nevez)|Gorge Creek Falls]] (50)
*[[Good Luck Creek Falls]] (70)
*[[Green Gate Creek Falls]] (28)
*[[Griffin Creek Falls 1]] (41)
*[[Griffin Creek Falls 2]] (48)
*[[Gully Falls]] (20)
*[[Halpin Creek Falls]] (76)
*[[Hanging Valley Creek Falls]] (43)
*[[Heads Leap]] (200)
*[[Heruheru Stream Falls]] (70)
*[[Hidden Falls (Zeland-Nevez)|Hidden Falls]] (31)
*[[Hinakiwawahia Stream Falls]] (35)
*[[Hoodoo Creek Falls]] (15)
*[[Houheria Stream Falls]] (15)
*[[Hukanui Stream Falls]] (19)
*[[Humboldt Falls]] (275)
*[[Hunter Creek Falls]] (86)
*[[Hunua Falls]] (30)
*[[Hut Stream Falls]] (224)
*[[Ida Falls]] (57)
*[[Ihumeka Stream Falls]] (27)
*[[Iris Burn Waterfall]] (15)
*[[Isis Stream Falls]] (30)
*[[Jervois Glacier Falls]] (150)
*[[Jumping Creek Falls]] (200)
*[[Kaimonona Stream Falls]] (59)
*[[Kaipowhata Creek Falls]] (24)
*[[Kaitangataa Stream Falls]] (26)
*[[Kaiwhakauka Falls]] (16)
*[[Kakahotoa Stream Falls]] (3500)
*[[Kakariki Stream Falls]] (50)
*[[Karamatura Falls]] (30)
*[[Karekare Falls]] (57)
|
*[[Katie Creek Falls]] (160)
*[[Kitakita Falls]] (75)
*[[Korako Falls]] (300)
*[[Korokoro Falls]] (22)
*[[Lake Browning Falls]] (10022)
*[[Lake Quill Falls]] (351)
*[[Lake Unknown Falls]] (680)
*[[Larkins Creek Falls]] (28)
*[[Lily Falls]] (21)
*[[Little Homer Falls]] (60)
*[[Lower Bent Burn Falls]] (62)
*[[Lower Hot Spring Creek Falls]] (86)
*[[Lower Mangapapa Stream Falls]] (24)
*[[Lower Mangarangiora Stream Falls]] (30)
*[[Lower Mangatawai Stream Falls]] (15)
*[[Lower Pyke Creek Falls]] (36)
*[[Lower Takahe Stream Falls]] (50)
*[[Lower Te Kei Stream Falls]] (23)
*[[Lower Tindill Stream Falls]] (53)
*[[Lower Tui Creek Falls]] (69)
*[[Lower Waihua River Falls]] (15)
*[[Lower Waitakere Falls]] (19)
*[[Lower Whirling Water Falls]] (62)
*[[Mac Falls]] (15)
*[[Mackay Falls]] (25)
*[[Makaretu Stream Falls]] (21)
*[[Makuriwao Stream Falls]] (36)
*[[Mangakapua Stream Falls]] (18)
*[[Mangamate Falls]] (15)
*[[Mangaone Stream Falls]] (31)
*[[Mangatahae Stream Falls]] (34)
*[[Marjorie Falls]] (150)
*[[Marokopa Falls]] (35)
*[[Martyr River Falls]] (36)
*[[Mason River Falls]] (40)
*[[Matapeka Falls]] (37)
*[[Matawai Falls]] (290)
*[[McKenzie Falls]] (53)
*[[McLean Falls]] (22)
*[[McLeod Stream Falls]] (92)
*[[Mid Basin Stream Falls]] (50)
*[[Middle Halpin Creek Falls]] (42)
*[[Middle Takahe Creek Falls]] (50)
*[[Middle Tui Creek Falls]] (30)
*[[Middle Waipaoa Stream Falls]] (30)
*[[Middle Whirling Water Falls]] (32)
*[[Mike River Falls 1]] (65)
*[[Mike River Falls 2]] (35)
*[[Mokau Falls]] (37)
*[[Momahaki Falls]] (15)
*[[Montgomerys Creek Falls]] (52)
*[[Morgan River Falls]] (35)
*[[Morrison Stream Falls]] (32)
*[[Mount Damper Falls]] (74)
*[[Mount Taurus Falls]] (400)
*[[Murdoch Falls]] (20)
*[[Nimblewill Falls]] (244)
*[[Nimrod Stream Falls]] (15)
*[[Nob Creek Falls]] (58)
*[[Nuhaka River Falls]] (26)
*[[Okoeke Stream Falls]] (34)
*[[Olivine Falls]] (71)
*[[Omanawa Falls]] (35)
*[[Omaru Falls]] (45)
*[[Opau Stream Falls]] (20)
*[[Orataura Stream Falls]] (48)
*[[Outlaw Stream Falls]] (43)
*[[Overshot Waterfall]] (262)
*[[Owhiritoa Stream Falls]] (50)
*[[Papakorito Falls]] (20)
*[[Paradise Creek Falls]] (55)
*[[Paranui Falls]] (24)
*[[Parson Stream Falls]] (25)
*[[Parsons Waterfall]] (66)
*[[Pegleg Creek Falls]] (40)
*[[Percy Waterfall]] (20)
*[[Perehia Stream Falls]] (190)
*[[Pine Creek Falls (Zeland-Nevez)|Pine Creek Falls]] (20)
*[[Piroa Falls]] (20)
*[[Price Falls]] (75)
*[[Prospectors Creek Falls]] (7525)
*[[Pukeko Stream Falls]] (50)
*[[Pungahuru Falls]] (25)
*[[Purakaunui Falls]] (20)
*[[Rainbow Falls (Zeland-Nevez)|Rainbow Falls]] (25)
*[[Raumanga Falls]] (15)
*[[Restless Torrent Falls]] (72)
*[[Ridge Creek Falls]] (52)
*[[Roaring Billy Falls]] (30)
*[[Roaring Billy Falls]] (30)
*[[Rope Creek Cascades]] (17)
*[[Saint James Falls]] (17110
*[[Saints Creek Falls]] (165)
*[[Seven Mile Creek Falls]] (55)
*[[Shine Falls]] (58)
*[[Slip Stream Falls]] (20)
*[[Snow White Glacier Falls]] (247)
*[[Solitary Falls]] (680)
|
*[[South Branch Blue River Falls]] (33)
*[[South Fork Rough Creek Falls]] (118)
*[[Sphinx Creek Falls]] (20)
*[[Spray Creek Falls]] (100)
*[[Stag Creek Falls]] (25)
*[[Stella Falls]] (128)
*[[Stewart Falls]] (90)
*[[Stirling Creek Falls]] (60)
*[[Stirling Falls]] (151)
*[[Strata Falls]] (58)
*[[Sutherland Falls (Zeland-Nevez)|Sutherland Falls]] (580)
*[[Taheke Falls]] (46)
*[[Talc Creek Falls]] (33)
*[[Tangoio Falls]] (25)
*[[Tar Pot Creek Falls]] (95)
*[[Tarawera Falls]] (65)
*[[Tarn Creek Falls]] (18)
*[[Tauranga Taupo River Falls]] (50)
*[[Tauwhare Falls]] (41)
*[[Tawarau Falls]] (25)
*[[Te Ana Falls]] (20)
*[[Te Kahukuri Stream Falls]] (70)
*[[Te Korokoroowhaitiri Stream Falls]] (31)
*[[Te Pohue Waterfall]] (17)
*[[Te Reinga Falls]] (35)
*[[Te Rerehautai Falls]] (24)
*[[Te Rerepahupahu Falls]] (60)
*[[Terror Falls]] (750)
*[[The Cascades (Zeland-Nevez)|The Cascades]] (20)
*[[Third Mate Falls]] (50)
*[[Thunder Creek Falls]] (96)
*[[Tieke Falls]] (37)
*[[Topsy Falls]] (37)
*[[Totarapapa Falls]] (43)
*[[Travers Falls]] (15)
*[[Tuawhai Stream Falls]] (33)
*[[Tumbling Torrent Falls]] (162)
*[[Turner Falls (Zeland-Nevez)|Turner Falls]] (384)
*[[Twin Creek Falls 1 (Zeland-Nevez)|Twin Creek Falls]] (25)
*[[Twin Creek Falls 2 (Zeland-Nevez)|Twin Creek Falls]] (38)
*[[Twin Falls (Canterbury, Zeland-Nevez)|Twin Falls]] (70)
*[[Twin Falls (Otago, Zeland-Nevez)|Twin Falls]] (251)
*[[Twin Falls (Southland, Zeland-Nevez)|Twin Falls]] (140)
*[[Unser Fritz Falls]] (410)
*[[Upper Alexander McKay Falls]] (50)
*[[Upper Halpin Creek Falls]] (35)
*[[Upper Hot Spring Creek Falls]] (26)
*[[Upper Kings Drive Stream Falls]] (15)
*[[Upper Morrison Stream Falls]] (72)
*[[Upper Ngaere Stream Falls]] (44)
*[[Upper Saints Creek Falls]] (24)
*[[Upper South Snowball Creek Falls]] (15)
*[[Upper Takahe Stream Falls]] (24)
*[[Upper Te Kei Stream Falls]] (26)
*[[Upper Twin Creek Falls]] (75)
*[[Upper Waihua River Falls]] (23)
*[[Upper Waikarekare Stream Falls]] (23)
*[[Upper Waipaoa Stream Falls]] (35)
*[[Upper Wesley Creek Falls]] (56)
*[[Upper Whirling Water Falls]] (46)
*[[Waiariki Stream Falls]] (55)
*[[Waiarua Stream Falls]] (30)
*[[Waiarua Stream Falls]] (40)
*[[Waihirere Waterfall]] (55)
*[[Waimakariri Falls]] (50)
*[[Waimakariri River Falls]] (80)
*[[Waimata Stream Falls]] (18)
*[[Waingaro River Falls]] (17)
*[[Waiotemarama Falls]] (20)
*[[Waipapa River Falls]] (19)
*[[Waipori Falls]] (25)
*[[Waipunga Falls]] (40)
*[[Wairakau Falls]] (100)
*[[Wairau River Falls]] (35)
*[[Wairere Falls]] (153)
*[[Wairereata Falls]] (25)
*[[Wairere Stream Falls]] (2205)
*[[Waitakere Falls]] (95)
*[[Waitangitaona River Falls]] (57)
*[[Waitanguru Falls]] (15)
*[[Waitehetehe Stream Falls]] (24)
*[[Waiti Stream Falls]] (15)
*[[Waitutu Stream Falls]] (35)
*[[Walker Stream Falls]] (21)
*[[Wardens Creek Falls]] (30)
*[[Waterfall Creek Falls (Canterbury, Zeland-Nevez)|Waterfall Creek Falls]] (15)
*[[Waterfall Creek Falls (Southland)|Waterfall Creek Falls]] (76)
*[[Waterfall Creek Falls ((Tasman)|Waterfall Creek Falls]] (20)
*[[Wentworth Falls (Waikato)|Wentworth Falls]] (40)
*[[Whangarei Falls]] (24)
*[[Whataroa Falls]] (15)
*[[White Creek Falls]] (15)
*[[Wilkin River Falls]] (125)
*[[Wilson Falls]] (63)
*[[Winter Creek Falls]] (72)
*[[Winton Falls]] (25)
*[[Wisely Falls]] (415)
|}
==={{Polinezia C'hall}}===
{|
|-
|
*[[Cascade de Fachoda]]&lt;ref&gt;E [[Tahiti]].&lt;/ref&gt; (300)
|
*[[Cascade de Vaipo]]&lt;ref&gt;Anvet Cascades d'Ahuii ivez ; en enezenn [[Nuku Hiva]].&lt;/ref&gt; (350)
|
*[[Chutes de Vai'e'enui]]&lt;ref&gt;En enezenn Fatu Iva en [[Inizi Markiz]].&lt;/ref&gt; (91)
|}

==[[Suamerika]]==
==={{Arc'hantina}}===
[[File:Argentina Cataratas del Iguazu 2.JPG|thumb|[[File:Flag of Argentina.svg|20px|Arc'hantina]] Cataratas del Iguazú]]
[[File:A s incríveis cataratas do Iguaçu.jpg|thumb|[[File:Flag of Brazil.svg|20px|Brazil]] Cataratas do Iguaçu]]
{|
|- valign=&quot;top&quot;
|
*[[Cascada de Castaño Overo]] (366)
*[[Cascada de Garganta del Diablo]] (213)
|
*[[Cataratas del Iguazú]] (82)&lt;ref&gt;An harzoù etre Arc'hantina ha Brazil eo ar stêr Iguazú.&lt;/ref&gt;
|}
==={{Brazil}}===
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Casca d'Anta]] (245)
*[[Cachoeira da Fumaça]] (340)
|
*[[Cachoeira Veu de Noiva]] (288)
*[[Cataratas do Iguaçu]] (82)
|}
==={{Chile}}===
{|
|-
|
*[[Cascada de Ventisquero Colgante]] (549)
|
*[[Salto del Laja]] (35)
|}
===[[File:Flag of Colombia.svg|20px|Colombia]] [[Kolombia|Colombia]]===
{|
|-
|
*[[El Salto de Candelas]] (300)
|
*[[Salto de Tequendama]] (139)
|}
==={{Guyana}}===
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Kaieteur Falls]] (226)
*[[Kamarang Meru]] (160)
|
*[[King Edward VIII Falls]] (256)
*[[Salto Oshi]] (160)
|}
==={{Paraguay}}===
*[[Saltos del Monday]] (40)
==={{Perou}}===
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Catarata Gocta]] (771)
*[[Catarata de Parijaro]] (267)
|
*[[Catarata las Tres Hermanas]] (914)
*[[Catarata Yumbilla]] (895)
|}
==={{Venezuela}}===
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|
*[[Chinak Merú]] (105)
*[[Churún Merú]] (400)
|
*[[Churún Vena]] (400)
*[[Kerepakupai]] (807)
|
*[[Salto Kukenaam]] (674)
*[[Salto Roraima]] (610)
|
*[[Salto Yutajé]] (715)
|}
==Liammoù diavaez==
*{{en}} [https://www.worldwaterfalldatabase.com/ ''World Waterfall Database'']
*{{en}} [https://www.europeanwaterfalls.com/all-waterfalls/ ''Europeans Waterfalls'']
*{{en}} [https://www.world-of-waterfalls.com/ ''World of Waterfalls'']

==Notennoù==
{{daveoù|bannoù=2}}

[[Rummad:Lammoù-dour]]</text>
      <sha1>l3bmf3jrhxk6x52aci0uxtavcwnvhs2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68533</id>
    <revision>
      <id>2199448</id>
      <parentid>2159606</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17520" sha1="niebg5jnkczejjqyh2drbtbiia9655t" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:American Civil War Collage.jpg|thumb|upright=2|]]
'''Brezel digevrediñ''' pe '''Brezel diabarzh amerikan''', anvet ''&quot;the Civil War&quot;'' er [[Stadoù-Unanet]] hag a-wechoù ''&quot;the War of Northern Aggression&quot;'' pe ''&quot;Second war of independence&quot;'' gant an dud a-du gant stadoù ar su, a zo ur [[brezel diabarzh]] c'hoarvezet etre [[1861]] ha [[1865]], hag a emplegas Stadoù-Unanet an &quot;[[Unvaniezh (brezel-diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]]&quot;, renet gant [[Abraham Lincoln]], ha &quot;[[Stadoù Kengevreet Amerika]]&quot;, renet gant [[Jefferson Davis]], a gevrede unnek Stad eus su ar vro hag o doa digevredet diouzh ar [[Stadoù-Unanet]].

An Unaniezh a oa enni an holl stadoù a-enep ar sklaverezh ha pemp stad sklaver, renet gant [[Abraham Lincoln]] hag ar strollad republikan. Hemañ a oa a-enep emled ar sklaverezh (hep bezañ a-enep ar sklaverezh end-eeun) war douaroù ar Stadoù-Unanet, ha trec'h ar republikaned e dilennadegoù prezidantel ar Stadoù-Unanet e 1860 a zegasas ur digevrediñ a-berzh seizh Stad eus ar su, a-raok na vije kemeret e sez gant Lincoln.

Pevar bloaz brezel drastus a voe gant 620 000 betek 750 000 soudard lazhet, un niver uheloc'h evit sammad kolloù soudarded [[Stadoù-Unanet Amerika]] e-pad ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-bed]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Distrujet e voe darn eus frammadurioù Su SUA. E-fin ar brezel e voe roet lamm d'ar C'hengevread ha difennet ar sklavelezh er vro a-bezh. Mare an adsavidigezh (ar [[Reconstruction Era|''Reconstruction Era'']]) (1863–1877) goude ar brezel, gant ar pal pennañ da adunaniñ ar vro, a roas un nerzh kreñvoc'h d'ar gouarnamant war an holl Stadoù kevredet en unaniezh.
== Istor ==
E 1860, bloaz dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika, ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Republikaned]], en o fenn [[Abraham Lincoln]], o devoa lakaet anat war-raok e oa ret lammañ ar sklavelezh en holl diriadoù eus ar vro. E su Stadoù Unanet Amerika e oa gwelet kement-mañ evel un doare da dagañ gwirioù bonreizhel o stadoù. Ar strollad republikan, a oa kreñvoc'h e norzh ar vro, a zeuas a-benn da dapout muioc'h a vouezhioù hag a gannaded, ar pezh a lakaas Lincoln da vezañ dilennet evel ar kentañ prezidant republikan ar vro. Met a-raok ma vije tu dezhañ bezañ degemeret evel prezidant, 7 stad eus ar Su, dezho ekonomiezhoù diazezet war kenwerzh ar c'hotoñs, a savas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]].

Kroget e voe gant an emgannoù d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa voe [[Emgann Fort Sumter|kanoliet]] [[Fort Sumter]] gant an nerzhioù lu kengevreet. War tachenn kornôg, ar brezel an Unaniezh a yae war-raok dizehan. War tachenn reter ar brezel, an emgannoù a oa hep trec'h anat a bep tu e 1861–1862. E miz Gwengolo 1862, Lincoln a embannas an [[Emancipation Proclamation|''Emancipation Proclamation'']], a lakae fin ar sklavelezh evel unan eus pennaennoù ar brezel. Er c'hornôg, e-pad an hañv 1862, an Unaniezh a zistrujas ar [[Confederate States Navy|Morlu Kengevreet stêr]], ouzhpenn darn an nerzhioù lu douar, ha lakaet e voe ar seziz war [[New Orleans]]. Trec'h an Unaniezh e-pad [[Seziz Vicksburg]] e 1863 a rannas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]] e div lodenn tro-dro d'ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. E 1863, tagadenn an Norzh gant [[Robert E. Lee]] a voe harzet da vare [[Emgann Gettysburg]]. An trec'hioù er C'hornôg gant [[Ulysses S. Grant]] a lakaas anezhañ evel penn an holl luioù eus an Unaniezh e 1864. Ur seziz strizh ha strategiezh an douar devet a voe lakaet da dalvezout war ar C'hengevread. An tagadennoù a-bep tu gant an Unaniezh a lakaas [[Kouezhadenn Atlanta|Atlanta]] da gouezhañ e-tal [[William T. Sherman]] e-pad ar [[Baleadeg Sherman betek ar mor|valedadeg betek ar mor]]. 

An emgannoù bras ziwezhañ a voe e-pad [[Seziz Petersburg]]. Lee a glaskas tec'hout met rediet e voe da godianañ en [[Kodianidigezh Lee en Appomattox Court House|Appomattox Court House]], d'an [[9 a viz Ebrel]] [[1865]]. Echuet e oa gant an emgannoù, met ret e voe adsevel un unaniezh eus ar vroad, ar pezh a gemeras 12 vloaz c'hoazh. Ar mare-se a vez graet [[Reconstruction Era]] anezhañ.
=== Mammennoù ar brezel diabarzh ===
* {{main|Mammennoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika}}
Meur a abeg a zo bet kavet d'ar c'hoant kuitaat an unvaniezh gant stadoù 'zo eu Su ar vro. Diaes eo gouzout resis, ha tabutoù drastus a zo tro-dro d'ar respontoù posubl. Darn an istorourien a laka war-wel memestra e oa ar sklavelezh ar gudenn diazez a roe nerzh a-walc'h d'ar choaz digevreañ. En dielloù 'zo eus stadoù ar su er mare-se e vez kaoz alies eus ar sklavelezh evel un abeg. Lod istorourien a ouzhpennañ mammennoù all d'ar brezel, ar sklavelezh a chom evito un diazez d'ar stourm politikel a oa kroget etre ar stadoù stadunanat abaoe ar bloavezhioù 1850, hag a oa o fonusaat. Ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Strollad Republikan]] a oa mennet mat gant ar mennozh chom hep gwelet ar sklavelezh o emledañ war tiriadoù all eus ar vro. Ar pal a oa dreist-holl da chom hep gwelet ar [[Slave states and free states|stadoù dieub]] hep sklavelezh bet degemeret en unaniezh o kaout muioc'h a bouez politikel er [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet|C'hendalc'h stadunanat]] hag er skolaj dilennel dre treiñ da stadoù sklavelezh. Meur a benn eus stadoù ar Su a oa bet dija o embann e oant prest da guitaat an Unvaniezh ma vije ar c'handidat Republikan, Lincoln, da vezañ trec'h e [[Dilennadegoù prezidantel Stadoù-Unanet Amerika 1860]]. Ur wech aet ar maout gant Lincoln, meur a benn eus ar Su a oa kendrec'het e oant rediet digevreañ. Aon o devoa koll an nerzh politikel a roe an tu dezho da bouezañ war politikerezhioù ha lezennoù a-du gant ar sklavelezh. En e eil gomzadenn lid-digeriñ e1865, Lincoln en doa embannet:

{{Quotation|&quot;[...]slaves constituted a peculiar and powerful interest. All knew that this interest was, somehow, the cause of the war. To strengthen, perpetuate, and extend this interest was the object for which the insurgents would rend the Union, even by war; while the government claimed no right to do more than to restrict the territorial enlargement of it.|}}

=== Ar Sklavelezh ===
* {{main|Sklavelezh e Stadoù-Unanet Amerika}}
An tabutoù tro-dro d'ar sklavelezh er vro a oa bet mammenn diazez an digevreañ hag ar brezel diabarzh stadunanat. Ar sklavelezh a oa bet dija ur mammenn tabut pa oa bet savet Bonreizh 1787, hag a oa bet, dre forzh marc'hata, unan kemmesk etre a-du gant ar sklavelezh hag a-enep war ar memes-tro. An tabut tro-dro d'ar sklavelezh a oa deuet da vezañ kenkrouer an nasion abaoe ar grouidigezh ha gant an amzer o redek e oa bet gwasoc'h-gwasañ an traoù o welet un disrann etre ar [[Slave states and free states|Su gant sklavelezh hag an Norzh dieub]].

An disoc'h a oa bet gwasaet gant emled bliv ar vro war tiriadoù nevez, ar pezh en doa lakaet an dalc'h-se da vezañ diazez. Daoust hag an tiriadoù nevez a vo reoù gant sklavelezh pe reoù dieub. An dalc'h a oa bet an hini pennañ e politikerezh ar vro war degadoù a vloavezhioù a-raok ar brezel diabarzh. An diskoulmoù a oa bet kinniget a oa bet ar [[Missouri Compromise]] hag ar [[Compromise of 1850]], met ar re-se ne oant bet nemet gounid amzer war dalc'h ar sklavelezh hag a vo mammenn d'ar brezel dibarzh gwadus.

Atiz darn ar stadunaniz ne oant ket liammet dre ret gant unan eus al luskadoù (sokial pe douaroniel); lod tud eus an Norzh dreist-holl e-touez ar soudarded ne raent forzh eus ar sklavelezh ha stad ar sklaved zu, met un diaz a chom memestra. Gant ma pade ar brezel, muioc'h-mui e oa ar re a-du gant an Unaniezh o treiñ a-du gant lammadur ar sklavelezh, dre abegoù moral pe evel doare da baouez ar brezel buanoc'h ha da reiñ un taol d'ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]]. Ar soudard eus ar C'hengevread a oa o stourm dreist-holl evit gwareziñ Kevredigezh ar Su hag ar sklavelezh ne oa gwelet evel ul lodenn eus an hengounioù nemetken. Darn an enebourien d'ar sklavelezh a wele ar sklavelezh evel un doare d'ober diamzeriet, spontus hag [[Republikanerezh er Stadoù-Unanet Amerika|enep-republikan]]. Strategiezh an nerzhioù enep-sklavelezh a oa da gentañ da dalañ ouzh emled ar sklavelezh war an tiriadoù nevez. Goude-se  e oa da vougañ goustadik ar sklavelezh. Evit perc'hennerien sklaved ar Su e oa gwelet ar strategiezh-se evel un dagadenn enep-bonreizhel eus o gwirioù. Gant ul lodenn eus poblañs stadoù ar Su o vezañ sklaved, an dud gwenn a wele lamm ar sklavelezh evel un darvoud dibosubl hag a grede e vije dieubidigezh ar sklaved un distruj eus gwirioù familhoù ar Su, ar gevredigezh, hag an ekonomiezh, rak un darn mat eus arc'hant a oa bet postet er sklavelezh hag abaoe pell e oa un aon rak ar boblañs zu.

Gwasaet e oa bet an traoù dre ma oa deuet da vezañ birvidik ur sorc'henn, un a welje un emsavadeg sklaved evel [[Lazhadegoù Haiti 1804]] (lesanvet en amzer-se &quot;''the horrors of Santo Domingo''&quot;), ar sklaved o emsevel er Su ivez. En [[Republik Haiti|Haiti]] e oa bet ar sklaved o emsevel hag o lazhadegañ gwadus ha chivous an dud gwenn a oa o vevañ en enezenn goude an emsavadeg trec'hus. An istorour [[Thomas Fleming]] a ra gant ar frazenn istorel &quot;ur c'hleñved er spered foran&quot; &lt;ref&gt;''a disease in the public''&lt;/ref&gt; tro spered an dud er Su en doa harpet kalz an [[disparti gouennel e Stadoù-Unanet Amerika|disparti gouennel]] e-kerzh marevezh Jim Crow goude dishualded ar sklaved. An aon-se a oa bet gwasaet e [[Kerc'hadenn John Brown war Harpers Ferry|1859]] pa oa bet [[John Brown (enep-sklavelezh)|John Brown]] o klask lakaat emsevel ar sklaved gant armoù er Su.

== Red an darvoudoù ==
* [[1860]]
** [[20 a viz Kerzu]] : disrann [[South Carolina|Carolina ar Su]]

* [[1861]]
** [[3 a viz Genver]] : disentez e parlamant [[Delaware]], a-enep an disrann. Bec'h etre an dud a-zivout an diviz-se.
** [[9 a viz Genver]] : disrann [[Mississippi (Stad)|Mississippi]]
** [[10 a viz Genver]] : disrann [[Florida]]
** [[11 a viz Genver]] : disrann [[Alabama]]
** [[26 a viz Genver]] : disrann [[Louisiana|Louiziana]]
** [[29 a viz Genver]] : disrann [[Georgia]]
[[Restr:Lincoln(wojna secesyjna).jpg|thumb|right|200px|Lincoln ha jeneraled an Norzh, goude [[emgann Antietam]], e  1862]]
** [[1añ a viz C'hwevrer]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Texas]] 
** [[23 a viz C'hwevrer]] : referendom e Texas : disrann votet 
** [[11 a viz Meurzh]] : bonreizh degemeret gant ar seizh Stad kevredet kentañ
** [[12 a viz Ebrel]] : [[Emgann Fort Sumter]]. Penn-kentañ ar Brezel
** [[17 a viz Ebrel]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Virginia]]
** [[29 a viz Ebrel]] : dileuridi [[Maryland]] a ziviz chom en Unvaniezh, met votet zo un disentez a-du gant ar Stadoù kengevredet, hag a-enep ar brezel
** [[28 a viz Mae]] : gouarnour [[Kentucky]] a embann e chomo Kentucky en Unvaniezh, hag e chomo neptu
** [[6 a viz Mae]] : disrann [[Arkansas]]
** [[6 a viz Mae]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Tennessee]] 
** [[20 a viz Mae]] : disrann [[North Carolina|Carolina an Norzh]]
** [[23 a viz Mae]] : referendom e [[Virginia]] : disrann votet
** [[8 a viz Even]] : referendom e [[Tennessee]] : disrann votet
** [[21 a viz Gouere]] : [[Kentañ emgann Bull Run]]

* [[1862]]

** [[6 a viz Ebrel]] : [[Emgann Shiloh]]
** [[1añ a viz Mae]] : [[New Orleans]] aloubet
** [[25 a viz Even]] : [[Emgann Seizh Devezh]]
** [[30 a viz Eost]] : [[Eil emgann Bull Run]]
** [[17 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Antietam]]
** [[13 a viz Kerzu]] : [[Emgann Fredericksburg]]

* [[1863]]
[[Restr:Battle of Spottsylvania.png|thumb|[[Emgann Spotsylvania]], 1864]]
** [[31 a viz Kerzu]][[1862]]- [[2 a viz Genver]] 1863 : [[Emgann Stones River]]
** [[27 a viz Ebrel]] : [[Emgann Chancellorsville]]
** 1añ - [[3 a viz Gouere]] : [[Emgann Gettysburg]]
** [[4 a viz Gouere]] : [[Ergerzh-brezel Vicksburg]]
** [[19 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Chickamauga]]
** [[25 a viz Du]] : [[Emgann Chattanooga]]

* [[1864]]
[[Restr:USA Map 1864 including Civil War Divisions.png|thumb|right|300px|Stad an traoù e [[1864]]. E glas: Stadoù an Unvaniezh. E glas sklaer: Stadoù an Unvaniezh ma veze aotreet ar sklavelezh. E roz, ar Stadoù kengevredet. E gwenn an tiriadoù ne oant ket Stadoù c'hoazh. Al lod brasañ anezho a oa dindan dalc'h an Unvaniezh]] 
** [[5 a viz Mae]] - [[7 a viz Mae]] : [[Emgann Wilderness]]
** [[8 a viz Mae]] - [[21 a viz Mae]] : [[Emgann Spotsylvania]]
** miz Gouere : argadenn ziwezhañ ar Re gengevredet e [[Washington]]
** miz Gwengolo : [[Atlanta]] tapet gant [[William Tecumseh Sherman|Sherman]]
[[Restr:To the End by William Gilbert Gaul.jpg|thumb|To the End ([[Brezhoneg]]: Betek penn) ur sell gant [[Gilbert William Gaul]] war brezel diabarzh Amerika]]
* [[1865]] 
** [[9 a viz Ebrel]] : daskor [[Robert Lee|Lee]] da-geñver [[Emgann Appomattox]]. Fin ar Brezel
** [[14 a viz Ebrel]] : muntr [[Abraham Lincoln]]
[[Restr:Abraham Lincoln seated, Feb 9, 1864.jpg|thumb|right|200px|[[Abraham Lincoln]]]]
** [[26 a viz Ebrel]] : kodianidigezh ar bagadoù a nac'he en em zaskor
** [[23 a viz Mezheven]] : an [[Amerindianed]], hag a oa a-du gant ar Stadoù kengevredet, en em zaskor 
** [[6 a viz Kerzu]] : peurwiriekaet 13vet reizhadenn Bonreizh ar Stadoù-Unanet (sklavelezh dilamet)

== Tud dibar an Unvaniezh ==
* [[Abraham Lincoln]], prezidant an Unvaniezh
* ar jeneral [[George B. McClellan]], danvez-prezidant demokrat e 1864
* ar jeneral [[Ulysses Grant|Ulysses S. Grant]]
* ar major jeneral [[George G. Meade]]
* ar jeneral [[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]]
* ar jeneral [[George Henry Thomas]]
* ar jeneral [[George Armstrong Custer]] 
* ar jeneral [[Joseph Hooker]]

== Tud dibar ar C'hengevread ==
* [[Jefferson Davis]], prezidant ar C'hengevread
* ar jeneral [[Robert E. Lee]]
* ar jeneral [[Stand Watie]] (penntiern Cherokee)
* ar jeneral [[Joseph E. Johnston]]
* ar jeneral [[Braxton Bragg]]
* ar jeneral [[Pierre Gustave Toutant de Beauregard]]
* ar jeneral [[John Bell Hood]]
* ar jeneral [[Stonewall Jackson|Thomas Jonathan Jackson]] (lesanvet ''Stonewall'')
* ar jeneral [[James Longstreet]]
* ar jeneral [[Albert Sidney Johnston]]
* brigader jeneral [[Lawrence O'Bryan Branch]]
* brigader jeneral [[J. E. B. Stuart]]

== Nerzhioù lu ==
==== Union Army ====
Ar re c'hlas, dre liv o unwisk soudard. [[Union Army]] a oa anv hollek nerzhioù lu an Norzh war zouar. Skourr ar morlu a oa an [[Union Navy]].

==== Lu Stadoù Kengevreet Amerika ====
Ar re griz, dre liv o unwisk soudard. [[Lu Stadoù Kengevreet Amerika]] (Confederate States Army) a oa hollad nerzhioù lu ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|Stadoù Kengevreet]]. Ar morlu a oa graet [[Confederate States Navy]] anezhi.

== Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika ==
* ''Pennad spisoc'h: [[Listenn armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]''
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ur brezel o welet an armoù neveshaet ha reoù nevez o tont etrezek an tachennoù emgann.

== Adsevel istorel ==
E-leizh a [[adsevel istorel]] a vez er Stadoù-Unanet gant tem brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Adsavet e vez emgannoù pennañ ar brezel. E su ar Stadoù-Unanet ez eo kreñv-tre an adsevel istorel dre al liamm karantezus a vez bev birvidik c'hoazh hiziv-an-deiz evit an ez- [[Stadoù Kengevreet Amerika]].
== Adkemer er sevenadur ==
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
=== Lennegezh ===
* ar barzh stadunanat [[Walt Whitman]] a yeas ouzh troad gwele ar re c'hloazet ha duañ a reas karnedoù diwar-benn an dra-se.
* ''Nord contre Sud'' (1887), ha ''Bag ar Frankiz '' (''Les Forceurs de blocus'' e galleg, 1865), romantoù gant [[Jules Verne]].
* ''Gone with the wind'' (1936), romant gant [[Margaret Mitchell]].
* ''Absalom, Absalom !'', romant gant [[William Faulkner]]  embannet e 1953.

=== Filmoù ===
* [[The Battle of Bull Run|''The Battle of Bull Run'']], [[Francis Ford]], [[18 a viz Meurzh]] [[1913]]
* [[Gods and Generals (film)|''Gods and Generals'']], [[Ronald F. Maxwell]], embanner Warner Bros. Pictures, 2003
=== Bandennoù-treset ===
* [[Les Tuniques bleues|''Les Tuniques bleues :'']] ''Bull Run'' (albom 27), gant [[Lambil]] ha [[Cauvin]], embannadurioù Dupuis, 1987
* ''[[Blueberry|La jeunesse de Blueberry]]''.
* ''[[Mac Coy]]'', kabiten ar Su.
* ''[[Les Passagers du vent]]'' (eil prantad - ''[[La Petite Fille Bois-Caïman]]'') gant [[François Bourgeon]].
* ''Le combat d'Henry Fleming'' diwar romant [[Stephen Crane]], gant [[Steve Cuzor]]

=== Sonerezh ===
* ''[[Dixie (kanaouenn)|Dixie]]'' (anvet ivez Dixie's Land), a zo ur ganaouenn pobl a orin amerikan.
* ''[[When Johnny Come Marching Home]]'' kanaouenn pobl amerikan savet e-pad ar brezel.
* ''[[The Night They Drove Old Dixie Down]]'' kanaouenn gant ar strollad [[The Band]]

== Aozadurioù digorvo ==
* [[Civil War Trust]]

== Livadurioù ==
Lod arzourien a zo arbenikaet war ar brezel-se:
* [[Don Troiani]]
* [[Gilbert William Gaul]]
=== Liammoù diavaez ===
* [http://www.loc.gov/rr/print/list/picamer/paCw1864.html Skeudennoù war lec'hienn Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]
== Gwelet ivez ==
* [[Lost Cause of the Confederacy]]
{{commons|Category:American Civil War}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor SUA]]
[[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]]
[[Rummad:Brezelioù Stadoù-Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezelioù diabarzh|Stadoù Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>niebg5jnkczejjqyh2drbtbiia9655t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199450</id>
      <parentid>2199448</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T16:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18840" sha1="bdwb3on5ox1qsdl9d0ew6n7g1sylgff" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:American Civil War Collage.jpg|thumb|upright=2|]]
'''Brezel digevrediñ''' pe '''Brezel diabarzh amerikan''', anvet ''&quot;the Civil War&quot;'' er [[Stadoù-Unanet]] hag a-wechoù ''&quot;the War of Northern Aggression&quot;'' pe ''&quot;Second war of independence&quot;'' gant an dud a-du gant stadoù ar su, a zo ur [[brezel diabarzh]] c'hoarvezet etre [[1861]] ha [[1865]], hag a emplegas Stadoù-Unanet an &quot;[[Unvaniezh (brezel-diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]]&quot;, renet gant [[Abraham Lincoln]], ha &quot;[[Stadoù Kengevreet Amerika]]&quot;, renet gant [[Jefferson Davis]], a gevrede unnek Stad eus su ar vro hag o doa digevredet diouzh ar [[Stadoù-Unanet]].

An Unaniezh a oa enni an holl stadoù a-enep ar sklaverezh ha pemp stad sklaver, renet gant [[Abraham Lincoln]] hag ar strollad republikan. Hemañ a oa a-enep emled ar sklaverezh (hep bezañ a-enep ar sklaverezh end-eeun) war douaroù ar Stadoù-Unanet, ha trec'h ar republikaned e dilennadegoù prezidantel ar Stadoù-Unanet e 1860 a zegasas ur digevrediñ a-berzh seizh Stad eus ar su, a-raok na vije kemeret e sez gant Lincoln.

Pevar bloaz brezel drastus a voe gant 620 000 betek 750 000 soudard lazhet, un niver uheloc'h evit sammad kolloù soudarded [[Stadoù-Unanet Amerika]] e-pad ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-bed]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Distrujet e voe darn eus frammadurioù Su SUA. E-fin ar brezel e voe roet lamm d'ar C'hengevread ha difennet ar sklavelezh er vro a-bezh. Mare an adsavidigezh (ar [[Reconstruction Era|''Reconstruction Era'']]) (1863–1877) goude ar brezel, gant ar pal pennañ da adunaniñ ar vro, a roas un nerzh kreñvoc'h d'ar gouarnamant war an holl Stadoù kevredet en unaniezh.
== Istor ==
E 1860, bloaz dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika, ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Republikaned]], en o fenn [[Abraham Lincoln]], o devoa lakaet anat war-raok e oa ret lammañ ar sklavelezh en holl diriadoù eus ar vro. E su Stadoù Unanet Amerika e oa gwelet kement-mañ evel un doare da dagañ gwirioù bonreizhel o stadoù. Ar strollad republikan, a oa kreñvoc'h e norzh ar vro, a zeuas a-benn da dapout muioc'h a vouezhioù hag a gannaded, ar pezh a lakaas Lincoln da vezañ dilennet evel ar kentañ prezidant republikan ar vro. Met a-raok ma vije tu dezhañ bezañ degemeret evel prezidant, 7 stad eus ar Su, dezho ekonomiezhoù diazezet war kenwerzh ar c'hotoñs, a savas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]].

Kroget e voe gant an emgannoù d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa voe [[Emgann Fort Sumter|kanoliet]] [[Fort Sumter]] gant an nerzhioù lu kengevreet. War tachenn kornôg, ar brezel an Unaniezh a yae war-raok dizehan. War tachenn reter ar brezel, an emgannoù a oa hep trec'h anat a bep tu e 1861–1862. E miz Gwengolo 1862, Lincoln a embannas an [[Emancipation Proclamation|''Emancipation Proclamation'']], a lakae fin ar sklavelezh evel unan eus pennaennoù ar brezel. Er c'hornôg, e-pad an hañv 1862, an Unaniezh a zistrujas ar [[Confederate States Navy|Morlu Kengevreet stêr]], ouzhpenn darn an nerzhioù lu douar, ha lakaet e voe ar seziz war [[New Orleans]]. Trec'h an Unaniezh e-pad [[Seziz Vicksburg]] e 1863 a rannas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]] e div lodenn tro-dro d'ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. E 1863, tagadenn an Norzh gant [[Robert E. Lee]] a voe harzet da vare [[Emgann Gettysburg]]. An trec'hioù er C'hornôg gant [[Ulysses S. Grant]] a lakaas anezhañ evel penn an holl luioù eus an Unaniezh e 1864. Ur seziz strizh ha strategiezh an douar devet a voe lakaet da dalvezout war ar C'hengevread. An tagadennoù a-bep tu gant an Unaniezh a lakaas [[Kouezhadenn Atlanta|Atlanta]] da gouezhañ e-tal [[William T. Sherman]] e-pad ar [[Baleadeg Sherman betek ar mor|valedadeg betek ar mor]]. 

An emgannoù bras ziwezhañ a voe e-pad [[Seziz Petersburg]]. Lee a glaskas tec'hout met rediet e voe da godianañ en [[Kodianidigezh Lee en Appomattox Court House|Appomattox Court House]], d'an [[9 a viz Ebrel]] [[1865]]. Echuet e oa gant an emgannoù, met ret e voe adsevel un unaniezh eus ar vroad, ar pezh a gemeras 12 vloaz c'hoazh. Ar mare-se a vez graet [[Reconstruction Era]] anezhañ.
=== Mammennoù ar brezel diabarzh ===
* {{main|Mammennoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika}}
Meur a abeg a zo bet kavet d'ar c'hoant kuitaat an unvaniezh gant stadoù 'zo eu Su ar vro. Diaes eo gouzout resis, ha tabutoù drastus a zo tro-dro d'ar respontoù posubl. Darn an istorourien a laka war-wel memestra e oa ar sklavelezh ar gudenn diazez a roe nerzh a-walc'h d'ar choaz digevreañ. En dielloù 'zo eus stadoù ar su er mare-se e vez kaoz alies eus ar sklavelezh evel un abeg. Lod istorourien a ouzhpennañ mammennoù all d'ar brezel, ar sklavelezh a chom evito un diazez d'ar stourm politikel a oa kroget etre ar stadoù stadunanat abaoe ar bloavezhioù 1850, hag a oa o fonusaat. Ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Strollad Republikan]] a oa mennet mat gant ar mennozh chom hep gwelet ar sklavelezh o emledañ war tiriadoù all eus ar vro. Ar pal a oa dreist-holl da chom hep gwelet ar [[Slave states and free states|stadoù dieub]] hep sklavelezh bet degemeret en unaniezh o kaout muioc'h a bouez politikel er [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet|C'hendalc'h stadunanat]] hag er skolaj dilennel dre treiñ da stadoù sklavelezh. Meur a benn eus stadoù ar Su a oa bet dija o embann e oant prest da guitaat an Unvaniezh ma vije ar c'handidat Republikan, Lincoln, da vezañ trec'h e [[Dilennadegoù prezidantel Stadoù-Unanet Amerika 1860]]. Ur wech aet ar maout gant Lincoln, meur a benn eus ar Su a oa kendrec'het e oant rediet digevreañ. Aon o devoa koll an nerzh politikel a roe an tu dezho da bouezañ war politikerezhioù ha lezennoù a-du gant ar sklavelezh. En e eil gomzadenn lid-digeriñ e1865, Lincoln en doa embannet:

{{Quotation|&quot;[...]slaves constituted a peculiar and powerful interest. All knew that this interest was, somehow, the cause of the war. To strengthen, perpetuate, and extend this interest was the object for which the insurgents would rend the Union, even by war; while the government claimed no right to do more than to restrict the territorial enlargement of it.|}}

=== Ar Sklavelezh ===
* {{main|Sklavelezh e Stadoù-Unanet Amerika}}
An tabutoù tro-dro d'ar sklavelezh er vro a oa bet mammenn diazez an digevreañ hag ar brezel diabarzh stadunanat. Ar sklavelezh a oa bet dija ur mammenn tabut pa oa bet savet Bonreizh 1787, hag a oa bet, dre forzh marc'hata, unan kemmesk etre a-du gant ar sklavelezh hag a-enep war ar memes-tro. An tabut tro-dro d'ar sklavelezh a oa deuet da vezañ kenkrouer an nasion abaoe ar grouidigezh ha gant an amzer o redek e oa bet gwasoc'h-gwasañ an traoù o welet un disrann etre ar [[Slave states and free states|Su gant sklavelezh hag an Norzh dieub]].

An disoc'h a oa bet gwasaet gant emled bliv ar vro war tiriadoù nevez, ar pezh en doa lakaet an dalc'h-se da vezañ diazez. Daoust hag an tiriadoù nevez a vo reoù gant sklavelezh pe reoù dieub. An dalc'h a oa bet an hini pennañ e politikerezh ar vro war degadoù a vloavezhioù a-raok ar brezel diabarzh. An diskoulmoù a oa bet kinniget a oa bet ar [[Missouri Compromise]] hag ar [[Compromise of 1850]], met ar re-se ne oant bet nemet gounid amzer war dalc'h ar sklavelezh hag a vo mammenn d'ar brezel dibarzh gwadus.

Atiz darn ar stadunaniz ne oant ket liammet dre ret gant unan eus al luskadoù (sokial pe douaroniel); lod tud eus an Norzh dreist-holl e-touez ar soudarded ne raent forzh eus ar sklavelezh ha stad ar sklaved zu, met un diaz a chom memestra. Gant ma pade ar brezel, muioc'h-mui e oa ar re a-du gant an Unaniezh o treiñ a-du gant lammadur ar sklavelezh, dre abegoù moral pe evel doare da baouez ar brezel buanoc'h ha da reiñ un taol d'ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]]. Ar soudard eus ar C'hengevread a oa o stourm dreist-holl evit gwareziñ Kevredigezh ar Su hag ar sklavelezh ne oa gwelet evel ul lodenn eus an hengounioù nemetken. Darn an enebourien d'ar sklavelezh a wele ar sklavelezh evel un doare d'ober diamzeriet, spontus hag [[Republikanerezh er Stadoù-Unanet Amerika|enep-republikan]]. Strategiezh an nerzhioù enep-sklavelezh a oa da gentañ da dalañ ouzh emled ar sklavelezh war an tiriadoù nevez. Goude-se  e oa da vougañ goustadik ar sklavelezh. Evit perc'hennerien sklaved ar Su e oa gwelet ar strategiezh-se evel un dagadenn enep-bonreizhel eus o gwirioù. Gant ul lodenn eus poblañs stadoù ar Su o vezañ sklaved, an dud gwenn a wele lamm ar sklavelezh evel un darvoud dibosubl hag a grede e vije dieubidigezh ar sklaved un distruj eus gwirioù familhoù ar Su, ar gevredigezh, hag an ekonomiezh, rak un darn mat eus arc'hant a oa bet postet er sklavelezh hag abaoe pell e oa un aon rak ar boblañs zu.

Gwasaet e oa bet an traoù dre ma oa deuet da vezañ birvidik ur sorc'henn, un a welje un emsavadeg sklaved evel [[Lazhadegoù Haiti 1804]] (lesanvet en amzer-se &quot;''the horrors of Santo Domingo''&quot;), ar sklaved o emsevel er Su ivez. En [[Republik Haiti|Haiti]] e oa bet ar sklaved o emsevel hag o lazhadegañ gwadus ha chivous an dud gwenn a oa o vevañ en enezenn goude an emsavadeg trec'hus. An istorour [[Thomas Fleming]] a ra gant ar frazenn istorel &quot;ur c'hleñved er spered foran&quot; &lt;ref&gt;''a disease in the public''&lt;/ref&gt; tro spered an dud er Su en doa harpet kalz an [[disparti gouennel e Stadoù-Unanet Amerika|disparti gouennel]] e-kerzh marevezh Jim Crow goude dishualded ar sklaved. An aon-se a oa bet gwasaet e [[Kerc'hadenn John Brown war Harpers Ferry|1859]] pa oa bet [[John Brown (enep-sklavelezh)|John Brown]] o klask lakaat emsevel ar sklaved gant armoù er Su.
=== Emgann Fort Sumter ===
{{Main|Emgann Fort Sumter}}

[[Restr:Sumter.jpg|alt=Artwork Despite him stone fort at center surrounded by water. The fort is on fire, and shells explode in the air above it.|thumb|[[Emgann Fort Sumter]], evel gwelet gant [[Currier and Ives]].]]

Kroget e oa ar brezel-diabarzh stadunanat d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa oa bet lu ar Stadoù Kengevreet o tennañ war Kreñvlec'h, e-dalc'h an Unvaniezh. Ar c'hreñvlec'h a oa lec'hiet war arvor [[Charleston e-kerzh ar brezel diabarzh|Charleston]], e [[Sukarolina]]. Abaoe mizioù e oatabut war piv a rankje bezañ mestr war al lec'h. Kaset e oa bet nerzhioù harpañ gant ar prezidant  Buchanan, hag a oa renet gant ar major [[Robert Anderson (ofiser eus an Unvaniezh))|Robert Anderson]]. Anderson en doa kemmet plas an nerzhioù e-kerzh noz ar 26 a viz Kerzu 1860, ha tennet e oa bet ar soudarded diouzh [[Fort Moultrie]] betek enezenn stalwart lec'h ma oa Kretvlec'h Sumter. Obererezhioù Anderson en doa lakaet anezhañ da vezañ un dudenn harozel en Norzh. Klasket e oa bet da bourveziñ ar c'hreñvlec'h d'an 9 a viz Genver 1861, ur c'hwitadenn e oa bet ha darbet e oa bet ar brezel da darzhañ. A-benn ar fin e oa bet dalc'het gant ur peoc'h. D'ar 5 a viz Meurzh, Lincoln a oa bet kelaouet e oa berr ar pourvezioù war an enezenn.


== Red an darvoudoù ==
* [[1860]]
** [[20 a viz Kerzu]] : disrann [[South Carolina|Carolina ar Su]]

* [[1861]]
** [[3 a viz Genver]] : disentez e parlamant [[Delaware]], a-enep an disrann. Bec'h etre an dud a-zivout an diviz-se.
** [[9 a viz Genver]] : disrann [[Mississippi (Stad)|Mississippi]]
** [[10 a viz Genver]] : disrann [[Florida]]
** [[11 a viz Genver]] : disrann [[Alabama]]
** [[26 a viz Genver]] : disrann [[Louisiana|Louiziana]]
** [[29 a viz Genver]] : disrann [[Georgia]]
[[Restr:Lincoln(wojna secesyjna).jpg|thumb|right|200px|Lincoln ha jeneraled an Norzh, goude [[emgann Antietam]], e  1862]]
** [[1añ a viz C'hwevrer]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Texas]] 
** [[23 a viz C'hwevrer]] : referendom e Texas : disrann votet 
** [[11 a viz Meurzh]] : bonreizh degemeret gant ar seizh Stad kevredet kentañ
** [[12 a viz Ebrel]] : [[Emgann Fort Sumter]]. Penn-kentañ ar Brezel
** [[17 a viz Ebrel]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Virginia]]
** [[29 a viz Ebrel]] : dileuridi [[Maryland]] a ziviz chom en Unvaniezh, met votet zo un disentez a-du gant ar Stadoù kengevredet, hag a-enep ar brezel
** [[28 a viz Mae]] : gouarnour [[Kentucky]] a embann e chomo Kentucky en Unvaniezh, hag e chomo neptu
** [[6 a viz Mae]] : disrann [[Arkansas]]
** [[6 a viz Mae]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Tennessee]] 
** [[20 a viz Mae]] : disrann [[North Carolina|Carolina an Norzh]]
** [[23 a viz Mae]] : referendom e [[Virginia]] : disrann votet
** [[8 a viz Even]] : referendom e [[Tennessee]] : disrann votet
** [[21 a viz Gouere]] : [[Kentañ emgann Bull Run]]

* [[1862]]

** [[6 a viz Ebrel]] : [[Emgann Shiloh]]
** [[1añ a viz Mae]] : [[New Orleans]] aloubet
** [[25 a viz Even]] : [[Emgann Seizh Devezh]]
** [[30 a viz Eost]] : [[Eil emgann Bull Run]]
** [[17 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Antietam]]
** [[13 a viz Kerzu]] : [[Emgann Fredericksburg]]

* [[1863]]
[[Restr:Battle of Spottsylvania.png|thumb|[[Emgann Spotsylvania]], 1864]]
** [[31 a viz Kerzu]][[1862]]- [[2 a viz Genver]] 1863 : [[Emgann Stones River]]
** [[27 a viz Ebrel]] : [[Emgann Chancellorsville]]
** 1añ - [[3 a viz Gouere]] : [[Emgann Gettysburg]]
** [[4 a viz Gouere]] : [[Ergerzh-brezel Vicksburg]]
** [[19 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Chickamauga]]
** [[25 a viz Du]] : [[Emgann Chattanooga]]

* [[1864]]
[[Restr:USA Map 1864 including Civil War Divisions.png|thumb|right|300px|Stad an traoù e [[1864]]. E glas: Stadoù an Unvaniezh. E glas sklaer: Stadoù an Unvaniezh ma veze aotreet ar sklavelezh. E roz, ar Stadoù kengevredet. E gwenn an tiriadoù ne oant ket Stadoù c'hoazh. Al lod brasañ anezho a oa dindan dalc'h an Unvaniezh]] 
** [[5 a viz Mae]] - [[7 a viz Mae]] : [[Emgann Wilderness]]
** [[8 a viz Mae]] - [[21 a viz Mae]] : [[Emgann Spotsylvania]]
** miz Gouere : argadenn ziwezhañ ar Re gengevredet e [[Washington]]
** miz Gwengolo : [[Atlanta]] tapet gant [[William Tecumseh Sherman|Sherman]]
[[Restr:To the End by William Gilbert Gaul.jpg|thumb|To the End ([[Brezhoneg]]: Betek penn) ur sell gant [[Gilbert William Gaul]] war brezel diabarzh Amerika]]
* [[1865]] 
** [[9 a viz Ebrel]] : daskor [[Robert Lee|Lee]] da-geñver [[Emgann Appomattox]]. Fin ar Brezel
** [[14 a viz Ebrel]] : muntr [[Abraham Lincoln]]
[[Restr:Abraham Lincoln seated, Feb 9, 1864.jpg|thumb|right|200px|[[Abraham Lincoln]]]]
** [[26 a viz Ebrel]] : kodianidigezh ar bagadoù a nac'he en em zaskor
** [[23 a viz Mezheven]] : an [[Amerindianed]], hag a oa a-du gant ar Stadoù kengevredet, en em zaskor 
** [[6 a viz Kerzu]] : peurwiriekaet 13vet reizhadenn Bonreizh ar Stadoù-Unanet (sklavelezh dilamet)

== Tud dibar an Unvaniezh ==
* [[Abraham Lincoln]], prezidant an Unvaniezh
* ar jeneral [[George B. McClellan]], danvez-prezidant demokrat e 1864
* ar jeneral [[Ulysses Grant|Ulysses S. Grant]]
* ar major jeneral [[George G. Meade]]
* ar jeneral [[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]]
* ar jeneral [[George Henry Thomas]]
* ar jeneral [[George Armstrong Custer]] 
* ar jeneral [[Joseph Hooker]]

== Tud dibar ar C'hengevread ==
* [[Jefferson Davis]], prezidant ar C'hengevread
* ar jeneral [[Robert E. Lee]]
* ar jeneral [[Stand Watie]] (penntiern Cherokee)
* ar jeneral [[Joseph E. Johnston]]
* ar jeneral [[Braxton Bragg]]
* ar jeneral [[Pierre Gustave Toutant de Beauregard]]
* ar jeneral [[John Bell Hood]]
* ar jeneral [[Stonewall Jackson|Thomas Jonathan Jackson]] (lesanvet ''Stonewall'')
* ar jeneral [[James Longstreet]]
* ar jeneral [[Albert Sidney Johnston]]
* brigader jeneral [[Lawrence O'Bryan Branch]]
* brigader jeneral [[J. E. B. Stuart]]

== Nerzhioù lu ==
==== Union Army ====
Ar re c'hlas, dre liv o unwisk soudard. [[Union Army]] a oa anv hollek nerzhioù lu an Norzh war zouar. Skourr ar morlu a oa an [[Union Navy]].

==== Lu Stadoù Kengevreet Amerika ====
Ar re griz, dre liv o unwisk soudard. [[Lu Stadoù Kengevreet Amerika]] (Confederate States Army) a oa hollad nerzhioù lu ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|Stadoù Kengevreet]]. Ar morlu a oa graet [[Confederate States Navy]] anezhi.

== Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika ==
* ''Pennad spisoc'h: [[Listenn armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]''
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ur brezel o welet an armoù neveshaet ha reoù nevez o tont etrezek an tachennoù emgann.

== Adsevel istorel ==
E-leizh a [[adsevel istorel]] a vez er Stadoù-Unanet gant tem brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Adsavet e vez emgannoù pennañ ar brezel. E su ar Stadoù-Unanet ez eo kreñv-tre an adsevel istorel dre al liamm karantezus a vez bev birvidik c'hoazh hiziv-an-deiz evit an ez- [[Stadoù Kengevreet Amerika]].
== Adkemer er sevenadur ==
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
=== Lennegezh ===
* ar barzh stadunanat [[Walt Whitman]] a yeas ouzh troad gwele ar re c'hloazet ha duañ a reas karnedoù diwar-benn an dra-se.
* ''Nord contre Sud'' (1887), ha ''Bag ar Frankiz '' (''Les Forceurs de blocus'' e galleg, 1865), romantoù gant [[Jules Verne]].
* ''Gone with the wind'' (1936), romant gant [[Margaret Mitchell]].
* ''Absalom, Absalom !'', romant gant [[William Faulkner]]  embannet e 1953.

=== Filmoù ===
* [[The Battle of Bull Run|''The Battle of Bull Run'']], [[Francis Ford]], [[18 a viz Meurzh]] [[1913]]
* [[Gods and Generals (film)|''Gods and Generals'']], [[Ronald F. Maxwell]], embanner Warner Bros. Pictures, 2003
=== Bandennoù-treset ===
* [[Les Tuniques bleues|''Les Tuniques bleues :'']] ''Bull Run'' (albom 27), gant [[Lambil]] ha [[Cauvin]], embannadurioù Dupuis, 1987
* ''[[Blueberry|La jeunesse de Blueberry]]''.
* ''[[Mac Coy]]'', kabiten ar Su.
* ''[[Les Passagers du vent]]'' (eil prantad - ''[[La Petite Fille Bois-Caïman]]'') gant [[François Bourgeon]].
* ''Le combat d'Henry Fleming'' diwar romant [[Stephen Crane]], gant [[Steve Cuzor]]

=== Sonerezh ===
* ''[[Dixie (kanaouenn)|Dixie]]'' (anvet ivez Dixie's Land), a zo ur ganaouenn pobl a orin amerikan.
* ''[[When Johnny Come Marching Home]]'' kanaouenn pobl amerikan savet e-pad ar brezel.
* ''[[The Night They Drove Old Dixie Down]]'' kanaouenn gant ar strollad [[The Band]]

== Aozadurioù digorvo ==
* [[Civil War Trust]]

== Livadurioù ==
Lod arzourien a zo arbenikaet war ar brezel-se:
* [[Don Troiani]]
* [[Gilbert William Gaul]]
=== Liammoù diavaez ===
* [http://www.loc.gov/rr/print/list/picamer/paCw1864.html Skeudennoù war lec'hienn Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]
== Gwelet ivez ==
* [[Lost Cause of the Confederacy]]
{{commons|Category:American Civil War}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor SUA]]
[[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]]
[[Rummad:Brezelioù Stadoù-Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezelioù diabarzh|Stadoù Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>bdwb3on5ox1qsdl9d0ew6n7g1sylgff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199452</id>
      <parentid>2199450</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T16:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bandennoù-treset */ Les Tuniques bleues (ar rummad a-bezh zo diwar-benn ar brezel diabarzh). A galon,</comment>
      <origin>2199452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18806" sha1="ouqh5ofnhs6dkc66btvnf4pff6fm1sr" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:American Civil War Collage.jpg|thumb|upright=2|]]
'''Brezel digevrediñ''' pe '''Brezel diabarzh amerikan''', anvet ''&quot;the Civil War&quot;'' er [[Stadoù-Unanet]] hag a-wechoù ''&quot;the War of Northern Aggression&quot;'' pe ''&quot;Second war of independence&quot;'' gant an dud a-du gant stadoù ar su, a zo ur [[brezel diabarzh]] c'hoarvezet etre [[1861]] ha [[1865]], hag a emplegas Stadoù-Unanet an &quot;[[Unvaniezh (brezel-diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]]&quot;, renet gant [[Abraham Lincoln]], ha &quot;[[Stadoù Kengevreet Amerika]]&quot;, renet gant [[Jefferson Davis]], a gevrede unnek Stad eus su ar vro hag o doa digevredet diouzh ar [[Stadoù-Unanet]].

An Unaniezh a oa enni an holl stadoù a-enep ar sklaverezh ha pemp stad sklaver, renet gant [[Abraham Lincoln]] hag ar strollad republikan. Hemañ a oa a-enep emled ar sklaverezh (hep bezañ a-enep ar sklaverezh end-eeun) war douaroù ar Stadoù-Unanet, ha trec'h ar republikaned e dilennadegoù prezidantel ar Stadoù-Unanet e 1860 a zegasas ur digevrediñ a-berzh seizh Stad eus ar su, a-raok na vije kemeret e sez gant Lincoln.

Pevar bloaz brezel drastus a voe gant 620 000 betek 750 000 soudard lazhet, un niver uheloc'h evit sammad kolloù soudarded [[Stadoù-Unanet Amerika]] e-pad ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-bed]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Distrujet e voe darn eus frammadurioù Su SUA. E-fin ar brezel e voe roet lamm d'ar C'hengevread ha difennet ar sklavelezh er vro a-bezh. Mare an adsavidigezh (ar [[Reconstruction Era|''Reconstruction Era'']]) (1863–1877) goude ar brezel, gant ar pal pennañ da adunaniñ ar vro, a roas un nerzh kreñvoc'h d'ar gouarnamant war an holl Stadoù kevredet en unaniezh.
== Istor ==
E 1860, bloaz dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika, ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Republikaned]], en o fenn [[Abraham Lincoln]], o devoa lakaet anat war-raok e oa ret lammañ ar sklavelezh en holl diriadoù eus ar vro. E su Stadoù Unanet Amerika e oa gwelet kement-mañ evel un doare da dagañ gwirioù bonreizhel o stadoù. Ar strollad republikan, a oa kreñvoc'h e norzh ar vro, a zeuas a-benn da dapout muioc'h a vouezhioù hag a gannaded, ar pezh a lakaas Lincoln da vezañ dilennet evel ar kentañ prezidant republikan ar vro. Met a-raok ma vije tu dezhañ bezañ degemeret evel prezidant, 7 stad eus ar Su, dezho ekonomiezhoù diazezet war kenwerzh ar c'hotoñs, a savas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]].

Kroget e voe gant an emgannoù d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa voe [[Emgann Fort Sumter|kanoliet]] [[Fort Sumter]] gant an nerzhioù lu kengevreet. War tachenn kornôg, ar brezel an Unaniezh a yae war-raok dizehan. War tachenn reter ar brezel, an emgannoù a oa hep trec'h anat a bep tu e 1861–1862. E miz Gwengolo 1862, Lincoln a embannas an [[Emancipation Proclamation|''Emancipation Proclamation'']], a lakae fin ar sklavelezh evel unan eus pennaennoù ar brezel. Er c'hornôg, e-pad an hañv 1862, an Unaniezh a zistrujas ar [[Confederate States Navy|Morlu Kengevreet stêr]], ouzhpenn darn an nerzhioù lu douar, ha lakaet e voe ar seziz war [[New Orleans]]. Trec'h an Unaniezh e-pad [[Seziz Vicksburg]] e 1863 a rannas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]] e div lodenn tro-dro d'ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. E 1863, tagadenn an Norzh gant [[Robert E. Lee]] a voe harzet da vare [[Emgann Gettysburg]]. An trec'hioù er C'hornôg gant [[Ulysses S. Grant]] a lakaas anezhañ evel penn an holl luioù eus an Unaniezh e 1864. Ur seziz strizh ha strategiezh an douar devet a voe lakaet da dalvezout war ar C'hengevread. An tagadennoù a-bep tu gant an Unaniezh a lakaas [[Kouezhadenn Atlanta|Atlanta]] da gouezhañ e-tal [[William T. Sherman]] e-pad ar [[Baleadeg Sherman betek ar mor|valedadeg betek ar mor]]. 

An emgannoù bras ziwezhañ a voe e-pad [[Seziz Petersburg]]. Lee a glaskas tec'hout met rediet e voe da godianañ en [[Kodianidigezh Lee en Appomattox Court House|Appomattox Court House]], d'an [[9 a viz Ebrel]] [[1865]]. Echuet e oa gant an emgannoù, met ret e voe adsevel un unaniezh eus ar vroad, ar pezh a gemeras 12 vloaz c'hoazh. Ar mare-se a vez graet [[Reconstruction Era]] anezhañ.
=== Mammennoù ar brezel diabarzh ===
* {{main|Mammennoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika}}
Meur a abeg a zo bet kavet d'ar c'hoant kuitaat an unvaniezh gant stadoù 'zo eu Su ar vro. Diaes eo gouzout resis, ha tabutoù drastus a zo tro-dro d'ar respontoù posubl. Darn an istorourien a laka war-wel memestra e oa ar sklavelezh ar gudenn diazez a roe nerzh a-walc'h d'ar choaz digevreañ. En dielloù 'zo eus stadoù ar su er mare-se e vez kaoz alies eus ar sklavelezh evel un abeg. Lod istorourien a ouzhpennañ mammennoù all d'ar brezel, ar sklavelezh a chom evito un diazez d'ar stourm politikel a oa kroget etre ar stadoù stadunanat abaoe ar bloavezhioù 1850, hag a oa o fonusaat. Ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Strollad Republikan]] a oa mennet mat gant ar mennozh chom hep gwelet ar sklavelezh o emledañ war tiriadoù all eus ar vro. Ar pal a oa dreist-holl da chom hep gwelet ar [[Slave states and free states|stadoù dieub]] hep sklavelezh bet degemeret en unaniezh o kaout muioc'h a bouez politikel er [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet|C'hendalc'h stadunanat]] hag er skolaj dilennel dre treiñ da stadoù sklavelezh. Meur a benn eus stadoù ar Su a oa bet dija o embann e oant prest da guitaat an Unvaniezh ma vije ar c'handidat Republikan, Lincoln, da vezañ trec'h e [[Dilennadegoù prezidantel Stadoù-Unanet Amerika 1860]]. Ur wech aet ar maout gant Lincoln, meur a benn eus ar Su a oa kendrec'het e oant rediet digevreañ. Aon o devoa koll an nerzh politikel a roe an tu dezho da bouezañ war politikerezhioù ha lezennoù a-du gant ar sklavelezh. En e eil gomzadenn lid-digeriñ e1865, Lincoln en doa embannet:

{{Quotation|&quot;[...]slaves constituted a peculiar and powerful interest. All knew that this interest was, somehow, the cause of the war. To strengthen, perpetuate, and extend this interest was the object for which the insurgents would rend the Union, even by war; while the government claimed no right to do more than to restrict the territorial enlargement of it.|}}

=== Ar Sklavelezh ===
* {{main|Sklavelezh e Stadoù-Unanet Amerika}}
An tabutoù tro-dro d'ar sklavelezh er vro a oa bet mammenn diazez an digevreañ hag ar brezel diabarzh stadunanat. Ar sklavelezh a oa bet dija ur mammenn tabut pa oa bet savet Bonreizh 1787, hag a oa bet, dre forzh marc'hata, unan kemmesk etre a-du gant ar sklavelezh hag a-enep war ar memes-tro. An tabut tro-dro d'ar sklavelezh a oa deuet da vezañ kenkrouer an nasion abaoe ar grouidigezh ha gant an amzer o redek e oa bet gwasoc'h-gwasañ an traoù o welet un disrann etre ar [[Slave states and free states|Su gant sklavelezh hag an Norzh dieub]].

An disoc'h a oa bet gwasaet gant emled bliv ar vro war tiriadoù nevez, ar pezh en doa lakaet an dalc'h-se da vezañ diazez. Daoust hag an tiriadoù nevez a vo reoù gant sklavelezh pe reoù dieub. An dalc'h a oa bet an hini pennañ e politikerezh ar vro war degadoù a vloavezhioù a-raok ar brezel diabarzh. An diskoulmoù a oa bet kinniget a oa bet ar [[Missouri Compromise]] hag ar [[Compromise of 1850]], met ar re-se ne oant bet nemet gounid amzer war dalc'h ar sklavelezh hag a vo mammenn d'ar brezel dibarzh gwadus.

Atiz darn ar stadunaniz ne oant ket liammet dre ret gant unan eus al luskadoù (sokial pe douaroniel); lod tud eus an Norzh dreist-holl e-touez ar soudarded ne raent forzh eus ar sklavelezh ha stad ar sklaved zu, met un diaz a chom memestra. Gant ma pade ar brezel, muioc'h-mui e oa ar re a-du gant an Unaniezh o treiñ a-du gant lammadur ar sklavelezh, dre abegoù moral pe evel doare da baouez ar brezel buanoc'h ha da reiñ un taol d'ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]]. Ar soudard eus ar C'hengevread a oa o stourm dreist-holl evit gwareziñ Kevredigezh ar Su hag ar sklavelezh ne oa gwelet evel ul lodenn eus an hengounioù nemetken. Darn an enebourien d'ar sklavelezh a wele ar sklavelezh evel un doare d'ober diamzeriet, spontus hag [[Republikanerezh er Stadoù-Unanet Amerika|enep-republikan]]. Strategiezh an nerzhioù enep-sklavelezh a oa da gentañ da dalañ ouzh emled ar sklavelezh war an tiriadoù nevez. Goude-se  e oa da vougañ goustadik ar sklavelezh. Evit perc'hennerien sklaved ar Su e oa gwelet ar strategiezh-se evel un dagadenn enep-bonreizhel eus o gwirioù. Gant ul lodenn eus poblañs stadoù ar Su o vezañ sklaved, an dud gwenn a wele lamm ar sklavelezh evel un darvoud dibosubl hag a grede e vije dieubidigezh ar sklaved un distruj eus gwirioù familhoù ar Su, ar gevredigezh, hag an ekonomiezh, rak un darn mat eus arc'hant a oa bet postet er sklavelezh hag abaoe pell e oa un aon rak ar boblañs zu.

Gwasaet e oa bet an traoù dre ma oa deuet da vezañ birvidik ur sorc'henn, un a welje un emsavadeg sklaved evel [[Lazhadegoù Haiti 1804]] (lesanvet en amzer-se &quot;''the horrors of Santo Domingo''&quot;), ar sklaved o emsevel er Su ivez. En [[Republik Haiti|Haiti]] e oa bet ar sklaved o emsevel hag o lazhadegañ gwadus ha chivous an dud gwenn a oa o vevañ en enezenn goude an emsavadeg trec'hus. An istorour [[Thomas Fleming]] a ra gant ar frazenn istorel &quot;ur c'hleñved er spered foran&quot; &lt;ref&gt;''a disease in the public''&lt;/ref&gt; tro spered an dud er Su en doa harpet kalz an [[disparti gouennel e Stadoù-Unanet Amerika|disparti gouennel]] e-kerzh marevezh Jim Crow goude dishualded ar sklaved. An aon-se a oa bet gwasaet e [[Kerc'hadenn John Brown war Harpers Ferry|1859]] pa oa bet [[John Brown (enep-sklavelezh)|John Brown]] o klask lakaat emsevel ar sklaved gant armoù er Su.
=== Emgann Fort Sumter ===
{{Main|Emgann Fort Sumter}}

[[Restr:Sumter.jpg|alt=Artwork Despite him stone fort at center surrounded by water. The fort is on fire, and shells explode in the air above it.|thumb|[[Emgann Fort Sumter]], evel gwelet gant [[Currier and Ives]].]]

Kroget e oa ar brezel-diabarzh stadunanat d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa oa bet lu ar Stadoù Kengevreet o tennañ war Kreñvlec'h, e-dalc'h an Unvaniezh. Ar c'hreñvlec'h a oa lec'hiet war arvor [[Charleston e-kerzh ar brezel diabarzh|Charleston]], e [[Sukarolina]]. Abaoe mizioù e oatabut war piv a rankje bezañ mestr war al lec'h. Kaset e oa bet nerzhioù harpañ gant ar prezidant  Buchanan, hag a oa renet gant ar major [[Robert Anderson (ofiser eus an Unvaniezh))|Robert Anderson]]. Anderson en doa kemmet plas an nerzhioù e-kerzh noz ar 26 a viz Kerzu 1860, ha tennet e oa bet ar soudarded diouzh [[Fort Moultrie]] betek enezenn stalwart lec'h ma oa Kretvlec'h Sumter. Obererezhioù Anderson en doa lakaet anezhañ da vezañ un dudenn harozel en Norzh. Klasket e oa bet da bourveziñ ar c'hreñvlec'h d'an 9 a viz Genver 1861, ur c'hwitadenn e oa bet ha darbet e oa bet ar brezel da darzhañ. A-benn ar fin e oa bet dalc'het gant ur peoc'h. D'ar 5 a viz Meurzh, Lincoln a oa bet kelaouet e oa berr ar pourvezioù war an enezenn.


== Red an darvoudoù ==
* [[1860]]
** [[20 a viz Kerzu]] : disrann [[South Carolina|Carolina ar Su]]

* [[1861]]
** [[3 a viz Genver]] : disentez e parlamant [[Delaware]], a-enep an disrann. Bec'h etre an dud a-zivout an diviz-se.
** [[9 a viz Genver]] : disrann [[Mississippi (Stad)|Mississippi]]
** [[10 a viz Genver]] : disrann [[Florida]]
** [[11 a viz Genver]] : disrann [[Alabama]]
** [[26 a viz Genver]] : disrann [[Louisiana|Louiziana]]
** [[29 a viz Genver]] : disrann [[Georgia]]
[[Restr:Lincoln(wojna secesyjna).jpg|thumb|right|200px|Lincoln ha jeneraled an Norzh, goude [[emgann Antietam]], e  1862]]
** [[1añ a viz C'hwevrer]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Texas]] 
** [[23 a viz C'hwevrer]] : referendom e Texas : disrann votet 
** [[11 a viz Meurzh]] : bonreizh degemeret gant ar seizh Stad kevredet kentañ
** [[12 a viz Ebrel]] : [[Emgann Fort Sumter]]. Penn-kentañ ar Brezel
** [[17 a viz Ebrel]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Virginia]]
** [[29 a viz Ebrel]] : dileuridi [[Maryland]] a ziviz chom en Unvaniezh, met votet zo un disentez a-du gant ar Stadoù kengevredet, hag a-enep ar brezel
** [[28 a viz Mae]] : gouarnour [[Kentucky]] a embann e chomo Kentucky en Unvaniezh, hag e chomo neptu
** [[6 a viz Mae]] : disrann [[Arkansas]]
** [[6 a viz Mae]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Tennessee]] 
** [[20 a viz Mae]] : disrann [[North Carolina|Carolina an Norzh]]
** [[23 a viz Mae]] : referendom e [[Virginia]] : disrann votet
** [[8 a viz Even]] : referendom e [[Tennessee]] : disrann votet
** [[21 a viz Gouere]] : [[Kentañ emgann Bull Run]]

* [[1862]]

** [[6 a viz Ebrel]] : [[Emgann Shiloh]]
** [[1añ a viz Mae]] : [[New Orleans]] aloubet
** [[25 a viz Even]] : [[Emgann Seizh Devezh]]
** [[30 a viz Eost]] : [[Eil emgann Bull Run]]
** [[17 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Antietam]]
** [[13 a viz Kerzu]] : [[Emgann Fredericksburg]]

* [[1863]]
[[Restr:Battle of Spottsylvania.png|thumb|[[Emgann Spotsylvania]], 1864]]
** [[31 a viz Kerzu]][[1862]]- [[2 a viz Genver]] 1863 : [[Emgann Stones River]]
** [[27 a viz Ebrel]] : [[Emgann Chancellorsville]]
** 1añ - [[3 a viz Gouere]] : [[Emgann Gettysburg]]
** [[4 a viz Gouere]] : [[Ergerzh-brezel Vicksburg]]
** [[19 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Chickamauga]]
** [[25 a viz Du]] : [[Emgann Chattanooga]]

* [[1864]]
[[Restr:USA Map 1864 including Civil War Divisions.png|thumb|right|300px|Stad an traoù e [[1864]]. E glas: Stadoù an Unvaniezh. E glas sklaer: Stadoù an Unvaniezh ma veze aotreet ar sklavelezh. E roz, ar Stadoù kengevredet. E gwenn an tiriadoù ne oant ket Stadoù c'hoazh. Al lod brasañ anezho a oa dindan dalc'h an Unvaniezh]] 
** [[5 a viz Mae]] - [[7 a viz Mae]] : [[Emgann Wilderness]]
** [[8 a viz Mae]] - [[21 a viz Mae]] : [[Emgann Spotsylvania]]
** miz Gouere : argadenn ziwezhañ ar Re gengevredet e [[Washington]]
** miz Gwengolo : [[Atlanta]] tapet gant [[William Tecumseh Sherman|Sherman]]
[[Restr:To the End by William Gilbert Gaul.jpg|thumb|To the End ([[Brezhoneg]]: Betek penn) ur sell gant [[Gilbert William Gaul]] war brezel diabarzh Amerika]]
* [[1865]] 
** [[9 a viz Ebrel]] : daskor [[Robert Lee|Lee]] da-geñver [[Emgann Appomattox]]. Fin ar Brezel
** [[14 a viz Ebrel]] : muntr [[Abraham Lincoln]]
[[Restr:Abraham Lincoln seated, Feb 9, 1864.jpg|thumb|right|200px|[[Abraham Lincoln]]]]
** [[26 a viz Ebrel]] : kodianidigezh ar bagadoù a nac'he en em zaskor
** [[23 a viz Mezheven]] : an [[Amerindianed]], hag a oa a-du gant ar Stadoù kengevredet, en em zaskor 
** [[6 a viz Kerzu]] : peurwiriekaet 13vet reizhadenn Bonreizh ar Stadoù-Unanet (sklavelezh dilamet)

== Tud dibar an Unvaniezh ==
* [[Abraham Lincoln]], prezidant an Unvaniezh
* ar jeneral [[George B. McClellan]], danvez-prezidant demokrat e 1864
* ar jeneral [[Ulysses Grant|Ulysses S. Grant]]
* ar major jeneral [[George G. Meade]]
* ar jeneral [[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]]
* ar jeneral [[George Henry Thomas]]
* ar jeneral [[George Armstrong Custer]] 
* ar jeneral [[Joseph Hooker]]

== Tud dibar ar C'hengevread ==
* [[Jefferson Davis]], prezidant ar C'hengevread
* ar jeneral [[Robert E. Lee]]
* ar jeneral [[Stand Watie]] (penntiern Cherokee)
* ar jeneral [[Joseph E. Johnston]]
* ar jeneral [[Braxton Bragg]]
* ar jeneral [[Pierre Gustave Toutant de Beauregard]]
* ar jeneral [[John Bell Hood]]
* ar jeneral [[Stonewall Jackson|Thomas Jonathan Jackson]] (lesanvet ''Stonewall'')
* ar jeneral [[James Longstreet]]
* ar jeneral [[Albert Sidney Johnston]]
* brigader jeneral [[Lawrence O'Bryan Branch]]
* brigader jeneral [[J. E. B. Stuart]]

== Nerzhioù lu ==
==== Union Army ====
Ar re c'hlas, dre liv o unwisk soudard. [[Union Army]] a oa anv hollek nerzhioù lu an Norzh war zouar. Skourr ar morlu a oa an [[Union Navy]].

==== Lu Stadoù Kengevreet Amerika ====
Ar re griz, dre liv o unwisk soudard. [[Lu Stadoù Kengevreet Amerika]] (Confederate States Army) a oa hollad nerzhioù lu ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|Stadoù Kengevreet]]. Ar morlu a oa graet [[Confederate States Navy]] anezhi.

== Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika ==
* ''Pennad spisoc'h: [[Listenn armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]''
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ur brezel o welet an armoù neveshaet ha reoù nevez o tont etrezek an tachennoù emgann.

== Adsevel istorel ==
E-leizh a [[adsevel istorel]] a vez er Stadoù-Unanet gant tem brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Adsavet e vez emgannoù pennañ ar brezel. E su ar Stadoù-Unanet ez eo kreñv-tre an adsevel istorel dre al liamm karantezus a vez bev birvidik c'hoazh hiziv-an-deiz evit an ez- [[Stadoù Kengevreet Amerika]].
== Adkemer er sevenadur ==
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
=== Lennegezh ===
* ar barzh stadunanat [[Walt Whitman]] a yeas ouzh troad gwele ar re c'hloazet ha duañ a reas karnedoù diwar-benn an dra-se.
* ''Nord contre Sud'' (1887), ha ''Bag ar Frankiz '' (''Les Forceurs de blocus'' e galleg, 1865), romantoù gant [[Jules Verne]].
* ''Gone with the wind'' (1936), romant gant [[Margaret Mitchell]].
* ''Absalom, Absalom !'', romant gant [[William Faulkner]]  embannet e 1953.

=== Filmoù ===
* [[The Battle of Bull Run|''The Battle of Bull Run'']], [[Francis Ford]], [[18 a viz Meurzh]] [[1913]]
* [[Gods and Generals (film)|''Gods and Generals'']], [[Ronald F. Maxwell]], embanner Warner Bros. Pictures, 2003
=== Bannoù-treset ===
* ''[[Les Tuniques bleues]]'', ur rummad gant [[Lambil]] ha [[Cauvin]], embannet gant Dupuis adalek 1968.
* ''[[Blueberry|La jeunesse de Blueberry]]''.
* ''[[Mac Coy]]'', kabiten ar Su.
* ''[[Les Passagers du vent]]'' (eil prantad - ''[[La Petite Fille Bois-Caïman]]'') gant [[François Bourgeon]].
* ''Le combat d'Henry Fleming'' diwar romant [[Stephen Crane]], gant [[Steve Cuzor]]

=== Sonerezh ===
* ''[[Dixie (kanaouenn)|Dixie]]'' (anvet ivez Dixie's Land), a zo ur ganaouenn pobl a orin amerikan.
* ''[[When Johnny Come Marching Home]]'' kanaouenn pobl amerikan savet e-pad ar brezel.
* ''[[The Night They Drove Old Dixie Down]]'' kanaouenn gant ar strollad [[The Band]]

== Aozadurioù digorvo ==
* [[Civil War Trust]]

== Livadurioù ==
Lod arzourien a zo arbenikaet war ar brezel-se:
* [[Don Troiani]]
* [[Gilbert William Gaul]]

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.loc.gov/rr/print/list/picamer/paCw1864.html Skeudennoù war lec'hienn Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]
== Gwelet ivez ==
* [[Lost Cause of the Confederacy]]
{{commons|Category:American Civil War}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor SUA]]
[[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]]
[[Rummad:Brezelioù Stadoù-Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezelioù diabarzh|Stadoù Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>ouqh5ofnhs6dkc66btvnf4pff6fm1sr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199464</id>
      <parentid>2199452</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Emgann Fort Sumter */</comment>
      <origin>2199464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18855" sha1="km3iv45j3wx1ydwiyfkwh090llubuax" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:American Civil War Collage.jpg|thumb|upright=2|]]
'''Brezel digevrediñ''' pe '''Brezel diabarzh amerikan''', anvet ''&quot;the Civil War&quot;'' er [[Stadoù-Unanet]] hag a-wechoù ''&quot;the War of Northern Aggression&quot;'' pe ''&quot;Second war of independence&quot;'' gant an dud a-du gant stadoù ar su, a zo ur [[brezel diabarzh]] c'hoarvezet etre [[1861]] ha [[1865]], hag a emplegas Stadoù-Unanet an &quot;[[Unvaniezh (brezel-diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]]&quot;, renet gant [[Abraham Lincoln]], ha &quot;[[Stadoù Kengevreet Amerika]]&quot;, renet gant [[Jefferson Davis]], a gevrede unnek Stad eus su ar vro hag o doa digevredet diouzh ar [[Stadoù-Unanet]].

An Unaniezh a oa enni an holl stadoù a-enep ar sklaverezh ha pemp stad sklaver, renet gant [[Abraham Lincoln]] hag ar strollad republikan. Hemañ a oa a-enep emled ar sklaverezh (hep bezañ a-enep ar sklaverezh end-eeun) war douaroù ar Stadoù-Unanet, ha trec'h ar republikaned e dilennadegoù prezidantel ar Stadoù-Unanet e 1860 a zegasas ur digevrediñ a-berzh seizh Stad eus ar su, a-raok na vije kemeret e sez gant Lincoln.

Pevar bloaz brezel drastus a voe gant 620 000 betek 750 000 soudard lazhet, un niver uheloc'h evit sammad kolloù soudarded [[Stadoù-Unanet Amerika]] e-pad ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-bed]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. Distrujet e voe darn eus frammadurioù Su SUA. E-fin ar brezel e voe roet lamm d'ar C'hengevread ha difennet ar sklavelezh er vro a-bezh. Mare an adsavidigezh (ar [[Reconstruction Era|''Reconstruction Era'']]) (1863–1877) goude ar brezel, gant ar pal pennañ da adunaniñ ar vro, a roas un nerzh kreñvoc'h d'ar gouarnamant war an holl Stadoù kevredet en unaniezh.
== Istor ==
E 1860, bloaz dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika, ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Republikaned]], en o fenn [[Abraham Lincoln]], o devoa lakaet anat war-raok e oa ret lammañ ar sklavelezh en holl diriadoù eus ar vro. E su Stadoù Unanet Amerika e oa gwelet kement-mañ evel un doare da dagañ gwirioù bonreizhel o stadoù. Ar strollad republikan, a oa kreñvoc'h e norzh ar vro, a zeuas a-benn da dapout muioc'h a vouezhioù hag a gannaded, ar pezh a lakaas Lincoln da vezañ dilennet evel ar kentañ prezidant republikan ar vro. Met a-raok ma vije tu dezhañ bezañ degemeret evel prezidant, 7 stad eus ar Su, dezho ekonomiezhoù diazezet war kenwerzh ar c'hotoñs, a savas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]].

Kroget e voe gant an emgannoù d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa voe [[Emgann Fort Sumter|kanoliet]] [[Fort Sumter]] gant an nerzhioù lu kengevreet. War tachenn kornôg, ar brezel an Unaniezh a yae war-raok dizehan. War tachenn reter ar brezel, an emgannoù a oa hep trec'h anat a bep tu e 1861–1862. E miz Gwengolo 1862, Lincoln a embannas an [[Emancipation Proclamation|''Emancipation Proclamation'']], a lakae fin ar sklavelezh evel unan eus pennaennoù ar brezel. Er c'hornôg, e-pad an hañv 1862, an Unaniezh a zistrujas ar [[Confederate States Navy|Morlu Kengevreet stêr]], ouzhpenn darn an nerzhioù lu douar, ha lakaet e voe ar seziz war [[New Orleans]]. Trec'h an Unaniezh e-pad [[Seziz Vicksburg]] e 1863 a rannas ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]] e div lodenn tro-dro d'ar stêr [[Mississippi (stêr)|Mississippi]]. E 1863, tagadenn an Norzh gant [[Robert E. Lee]] a voe harzet da vare [[Emgann Gettysburg]]. An trec'hioù er C'hornôg gant [[Ulysses S. Grant]] a lakaas anezhañ evel penn an holl luioù eus an Unaniezh e 1864. Ur seziz strizh ha strategiezh an douar devet a voe lakaet da dalvezout war ar C'hengevread. An tagadennoù a-bep tu gant an Unaniezh a lakaas [[Kouezhadenn Atlanta|Atlanta]] da gouezhañ e-tal [[William T. Sherman]] e-pad ar [[Baleadeg Sherman betek ar mor|valedadeg betek ar mor]]. 

An emgannoù bras ziwezhañ a voe e-pad [[Seziz Petersburg]]. Lee a glaskas tec'hout met rediet e voe da godianañ en [[Kodianidigezh Lee en Appomattox Court House|Appomattox Court House]], d'an [[9 a viz Ebrel]] [[1865]]. Echuet e oa gant an emgannoù, met ret e voe adsevel un unaniezh eus ar vroad, ar pezh a gemeras 12 vloaz c'hoazh. Ar mare-se a vez graet [[Reconstruction Era]] anezhañ.
=== Mammennoù ar brezel diabarzh ===
* {{main|Mammennoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika}}
Meur a abeg a zo bet kavet d'ar c'hoant kuitaat an unvaniezh gant stadoù 'zo eu Su ar vro. Diaes eo gouzout resis, ha tabutoù drastus a zo tro-dro d'ar respontoù posubl. Darn an istorourien a laka war-wel memestra e oa ar sklavelezh ar gudenn diazez a roe nerzh a-walc'h d'ar choaz digevreañ. En dielloù 'zo eus stadoù ar su er mare-se e vez kaoz alies eus ar sklavelezh evel un abeg. Lod istorourien a ouzhpennañ mammennoù all d'ar brezel, ar sklavelezh a chom evito un diazez d'ar stourm politikel a oa kroget etre ar stadoù stadunanat abaoe ar bloavezhioù 1850, hag a oa o fonusaat. Ar [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|Strollad Republikan]] a oa mennet mat gant ar mennozh chom hep gwelet ar sklavelezh o emledañ war tiriadoù all eus ar vro. Ar pal a oa dreist-holl da chom hep gwelet ar [[Slave states and free states|stadoù dieub]] hep sklavelezh bet degemeret en unaniezh o kaout muioc'h a bouez politikel er [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet|C'hendalc'h stadunanat]] hag er skolaj dilennel dre treiñ da stadoù sklavelezh. Meur a benn eus stadoù ar Su a oa bet dija o embann e oant prest da guitaat an Unvaniezh ma vije ar c'handidat Republikan, Lincoln, da vezañ trec'h e [[Dilennadegoù prezidantel Stadoù-Unanet Amerika 1860]]. Ur wech aet ar maout gant Lincoln, meur a benn eus ar Su a oa kendrec'het e oant rediet digevreañ. Aon o devoa koll an nerzh politikel a roe an tu dezho da bouezañ war politikerezhioù ha lezennoù a-du gant ar sklavelezh. En e eil gomzadenn lid-digeriñ e1865, Lincoln en doa embannet:

{{Quotation|&quot;[...]slaves constituted a peculiar and powerful interest. All knew that this interest was, somehow, the cause of the war. To strengthen, perpetuate, and extend this interest was the object for which the insurgents would rend the Union, even by war; while the government claimed no right to do more than to restrict the territorial enlargement of it.|}}

=== Ar Sklavelezh ===
* {{main|Sklavelezh e Stadoù-Unanet Amerika}}
An tabutoù tro-dro d'ar sklavelezh er vro a oa bet mammenn diazez an digevreañ hag ar brezel diabarzh stadunanat. Ar sklavelezh a oa bet dija ur mammenn tabut pa oa bet savet Bonreizh 1787, hag a oa bet, dre forzh marc'hata, unan kemmesk etre a-du gant ar sklavelezh hag a-enep war ar memes-tro. An tabut tro-dro d'ar sklavelezh a oa deuet da vezañ kenkrouer an nasion abaoe ar grouidigezh ha gant an amzer o redek e oa bet gwasoc'h-gwasañ an traoù o welet un disrann etre ar [[Slave states and free states|Su gant sklavelezh hag an Norzh dieub]].

An disoc'h a oa bet gwasaet gant emled bliv ar vro war tiriadoù nevez, ar pezh en doa lakaet an dalc'h-se da vezañ diazez. Daoust hag an tiriadoù nevez a vo reoù gant sklavelezh pe reoù dieub. An dalc'h a oa bet an hini pennañ e politikerezh ar vro war degadoù a vloavezhioù a-raok ar brezel diabarzh. An diskoulmoù a oa bet kinniget a oa bet ar [[Missouri Compromise]] hag ar [[Compromise of 1850]], met ar re-se ne oant bet nemet gounid amzer war dalc'h ar sklavelezh hag a vo mammenn d'ar brezel dibarzh gwadus.

Atiz darn ar stadunaniz ne oant ket liammet dre ret gant unan eus al luskadoù (sokial pe douaroniel); lod tud eus an Norzh dreist-holl e-touez ar soudarded ne raent forzh eus ar sklavelezh ha stad ar sklaved zu, met un diaz a chom memestra. Gant ma pade ar brezel, muioc'h-mui e oa ar re a-du gant an Unaniezh o treiñ a-du gant lammadur ar sklavelezh, dre abegoù moral pe evel doare da baouez ar brezel buanoc'h ha da reiñ un taol d'ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|C'hengevread]]. Ar soudard eus ar C'hengevread a oa o stourm dreist-holl evit gwareziñ Kevredigezh ar Su hag ar sklavelezh ne oa gwelet evel ul lodenn eus an hengounioù nemetken. Darn an enebourien d'ar sklavelezh a wele ar sklavelezh evel un doare d'ober diamzeriet, spontus hag [[Republikanerezh er Stadoù-Unanet Amerika|enep-republikan]]. Strategiezh an nerzhioù enep-sklavelezh a oa da gentañ da dalañ ouzh emled ar sklavelezh war an tiriadoù nevez. Goude-se  e oa da vougañ goustadik ar sklavelezh. Evit perc'hennerien sklaved ar Su e oa gwelet ar strategiezh-se evel un dagadenn enep-bonreizhel eus o gwirioù. Gant ul lodenn eus poblañs stadoù ar Su o vezañ sklaved, an dud gwenn a wele lamm ar sklavelezh evel un darvoud dibosubl hag a grede e vije dieubidigezh ar sklaved un distruj eus gwirioù familhoù ar Su, ar gevredigezh, hag an ekonomiezh, rak un darn mat eus arc'hant a oa bet postet er sklavelezh hag abaoe pell e oa un aon rak ar boblañs zu.

Gwasaet e oa bet an traoù dre ma oa deuet da vezañ birvidik ur sorc'henn, un a welje un emsavadeg sklaved evel [[Lazhadegoù Haiti 1804]] (lesanvet en amzer-se &quot;''the horrors of Santo Domingo''&quot;), ar sklaved o emsevel er Su ivez. En [[Republik Haiti|Haiti]] e oa bet ar sklaved o emsevel hag o lazhadegañ gwadus ha chivous an dud gwenn a oa o vevañ en enezenn goude an emsavadeg trec'hus. An istorour [[Thomas Fleming]] a ra gant ar frazenn istorel &quot;ur c'hleñved er spered foran&quot; &lt;ref&gt;''a disease in the public''&lt;/ref&gt; tro spered an dud er Su en doa harpet kalz an [[disparti gouennel e Stadoù-Unanet Amerika|disparti gouennel]] e-kerzh marevezh Jim Crow goude dishualded ar sklaved. An aon-se a oa bet gwasaet e [[Kerc'hadenn John Brown war Harpers Ferry|1859]] pa oa bet [[John Brown (enep-sklavelezh)|John Brown]] o klask lakaat emsevel ar sklaved gant armoù er Su.
=== Emgann Fort Sumter ===
{{Main|Emgann Fort Sumter}}

[[Restr:Sumter.jpg|alt=Artwork Despite him stone fort at center surrounded by water. The fort is on fire, and shells explode in the air above it.|thumb|[[Emgann Fort Sumter]], evel gwelet gant [[Currier and Ives]].]]

Kroget e oa ar brezel-diabarzh stadunanat d'an [[12 a viz Ebrel]] [[1861]], pa oa bet lu ar Stadoù Kengevreet o tennañ war Kreñvlec'h Sumter, e-dalc'h an [[Unvaniezh (Brezel diabarzh stadunanat)|Unvaniezh]]. Ar c'hreñvlec'h a oa lec'hiet war arvor [[Charleston e-kerzh ar brezel diabarzh|Charleston]], e [[Sukarolina]]. Abaoe mizioù e oatabut war piv a rankje bezañ mestr war al lec'h. Kaset e oa bet nerzhioù harpañ gant ar prezidant  Buchanan, hag a oa renet gant ar major [[Robert Anderson (ofiser eus an Unvaniezh))|Robert Anderson]]. Anderson en doa kemmet plas an nerzhioù e-kerzh noz ar 26 a viz Kerzu 1860, ha tennet e oa bet ar soudarded diouzh [[Fort Moultrie]] betek enezenn stalwart lec'h ma oa Kretvlec'h Sumter. Obererezhioù Anderson en doa lakaet anezhañ da vezañ un dudenn harozel en Norzh. Klasket e oa bet da bourveziñ ar c'hreñvlec'h d'an 9 a viz Genver 1861, ur c'hwitadenn e oa bet ha darbet e oa bet ar brezel da darzhañ. A-benn ar fin e oa bet dalc'het gant ur peoc'h. D'ar 5 a viz Meurzh, Lincoln a oa bet kelaouet e oa berr ar pourvezioù war an enezenn.

== Red an darvoudoù ==
* [[1860]]
** [[20 a viz Kerzu]] : disrann [[South Carolina|Carolina ar Su]]

* [[1861]]
** [[3 a viz Genver]] : disentez e parlamant [[Delaware]], a-enep an disrann. Bec'h etre an dud a-zivout an diviz-se.
** [[9 a viz Genver]] : disrann [[Mississippi (Stad)|Mississippi]]
** [[10 a viz Genver]] : disrann [[Florida]]
** [[11 a viz Genver]] : disrann [[Alabama]]
** [[26 a viz Genver]] : disrann [[Louisiana|Louiziana]]
** [[29 a viz Genver]] : disrann [[Georgia]]
[[Restr:Lincoln(wojna secesyjna).jpg|thumb|right|200px|Lincoln ha jeneraled an Norzh, goude [[emgann Antietam]], e  1862]]
** [[1añ a viz C'hwevrer]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Texas]] 
** [[23 a viz C'hwevrer]] : referendom e Texas : disrann votet 
** [[11 a viz Meurzh]] : bonreizh degemeret gant ar seizh Stad kevredet kentañ
** [[12 a viz Ebrel]] : [[Emgann Fort Sumter]]. Penn-kentañ ar Brezel
** [[17 a viz Ebrel]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Virginia]]
** [[29 a viz Ebrel]] : dileuridi [[Maryland]] a ziviz chom en Unvaniezh, met votet zo un disentez a-du gant ar Stadoù kengevredet, hag a-enep ar brezel
** [[28 a viz Mae]] : gouarnour [[Kentucky]] a embann e chomo Kentucky en Unvaniezh, hag e chomo neptu
** [[6 a viz Mae]] : disrann [[Arkansas]]
** [[6 a viz Mae]] : divizet aozañ ur referendom a-zivout an disrann e [[Tennessee]] 
** [[20 a viz Mae]] : disrann [[North Carolina|Carolina an Norzh]]
** [[23 a viz Mae]] : referendom e [[Virginia]] : disrann votet
** [[8 a viz Even]] : referendom e [[Tennessee]] : disrann votet
** [[21 a viz Gouere]] : [[Kentañ emgann Bull Run]]

* [[1862]]

** [[6 a viz Ebrel]] : [[Emgann Shiloh]]
** [[1añ a viz Mae]] : [[New Orleans]] aloubet
** [[25 a viz Even]] : [[Emgann Seizh Devezh]]
** [[30 a viz Eost]] : [[Eil emgann Bull Run]]
** [[17 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Antietam]]
** [[13 a viz Kerzu]] : [[Emgann Fredericksburg]]

* [[1863]]
[[Restr:Battle of Spottsylvania.png|thumb|[[Emgann Spotsylvania]], 1864]]
** [[31 a viz Kerzu]][[1862]]- [[2 a viz Genver]] 1863 : [[Emgann Stones River]]
** [[27 a viz Ebrel]] : [[Emgann Chancellorsville]]
** 1añ - [[3 a viz Gouere]] : [[Emgann Gettysburg]]
** [[4 a viz Gouere]] : [[Ergerzh-brezel Vicksburg]]
** [[19 a viz Gwengolo]] : [[Emgann Chickamauga]]
** [[25 a viz Du]] : [[Emgann Chattanooga]]

* [[1864]]
[[Restr:USA Map 1864 including Civil War Divisions.png|thumb|right|300px|Stad an traoù e [[1864]]. E glas: Stadoù an Unvaniezh. E glas sklaer: Stadoù an Unvaniezh ma veze aotreet ar sklavelezh. E roz, ar Stadoù kengevredet. E gwenn an tiriadoù ne oant ket Stadoù c'hoazh. Al lod brasañ anezho a oa dindan dalc'h an Unvaniezh]] 
** [[5 a viz Mae]] - [[7 a viz Mae]] : [[Emgann Wilderness]]
** [[8 a viz Mae]] - [[21 a viz Mae]] : [[Emgann Spotsylvania]]
** miz Gouere : argadenn ziwezhañ ar Re gengevredet e [[Washington]]
** miz Gwengolo : [[Atlanta]] tapet gant [[William Tecumseh Sherman|Sherman]]
[[Restr:To the End by William Gilbert Gaul.jpg|thumb|To the End ([[Brezhoneg]]: Betek penn) ur sell gant [[Gilbert William Gaul]] war brezel diabarzh Amerika]]
* [[1865]] 
** [[9 a viz Ebrel]] : daskor [[Robert Lee|Lee]] da-geñver [[Emgann Appomattox]]. Fin ar Brezel
** [[14 a viz Ebrel]] : muntr [[Abraham Lincoln]]
[[Restr:Abraham Lincoln seated, Feb 9, 1864.jpg|thumb|right|200px|[[Abraham Lincoln]]]]
** [[26 a viz Ebrel]] : kodianidigezh ar bagadoù a nac'he en em zaskor
** [[23 a viz Mezheven]] : an [[Amerindianed]], hag a oa a-du gant ar Stadoù kengevredet, en em zaskor 
** [[6 a viz Kerzu]] : peurwiriekaet 13vet reizhadenn Bonreizh ar Stadoù-Unanet (sklavelezh dilamet)

== Tud dibar an Unvaniezh ==
* [[Abraham Lincoln]], prezidant an Unvaniezh
* ar jeneral [[George B. McClellan]], danvez-prezidant demokrat e 1864
* ar jeneral [[Ulysses Grant|Ulysses S. Grant]]
* ar major jeneral [[George G. Meade]]
* ar jeneral [[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]]
* ar jeneral [[George Henry Thomas]]
* ar jeneral [[George Armstrong Custer]] 
* ar jeneral [[Joseph Hooker]]

== Tud dibar ar C'hengevread ==
* [[Jefferson Davis]], prezidant ar C'hengevread
* ar jeneral [[Robert E. Lee]]
* ar jeneral [[Stand Watie]] (penntiern Cherokee)
* ar jeneral [[Joseph E. Johnston]]
* ar jeneral [[Braxton Bragg]]
* ar jeneral [[Pierre Gustave Toutant de Beauregard]]
* ar jeneral [[John Bell Hood]]
* ar jeneral [[Stonewall Jackson|Thomas Jonathan Jackson]] (lesanvet ''Stonewall'')
* ar jeneral [[James Longstreet]]
* ar jeneral [[Albert Sidney Johnston]]
* brigader jeneral [[Lawrence O'Bryan Branch]]
* brigader jeneral [[J. E. B. Stuart]]

== Nerzhioù lu ==
==== Union Army ====
Ar re c'hlas, dre liv o unwisk soudard. [[Union Army]] a oa anv hollek nerzhioù lu an Norzh war zouar. Skourr ar morlu a oa an [[Union Navy]].

==== Lu Stadoù Kengevreet Amerika ====
Ar re griz, dre liv o unwisk soudard. [[Lu Stadoù Kengevreet Amerika]] (Confederate States Army) a oa hollad nerzhioù lu ar [[Stadoù Kengevreet Amerika|Stadoù Kengevreet]]. Ar morlu a oa graet [[Confederate States Navy]] anezhi.

== Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika ==
* ''Pennad spisoc'h: [[Listenn armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]''
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ur brezel o welet an armoù neveshaet ha reoù nevez o tont etrezek an tachennoù emgann.

== Adsevel istorel ==
E-leizh a [[adsevel istorel]] a vez er Stadoù-Unanet gant tem brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Adsavet e vez emgannoù pennañ ar brezel. E su ar Stadoù-Unanet ez eo kreñv-tre an adsevel istorel dre al liamm karantezus a vez bev birvidik c'hoazh hiziv-an-deiz evit an ez- [[Stadoù Kengevreet Amerika]].
== Adkemer er sevenadur ==
Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a zo ur vammenn difin er sevenadur, er Stadoù-Unanet pe dre ar bed.
=== Lennegezh ===
* ar barzh stadunanat [[Walt Whitman]] a yeas ouzh troad gwele ar re c'hloazet ha duañ a reas karnedoù diwar-benn an dra-se.
* ''Nord contre Sud'' (1887), ha ''Bag ar Frankiz '' (''Les Forceurs de blocus'' e galleg, 1865), romantoù gant [[Jules Verne]].
* ''Gone with the wind'' (1936), romant gant [[Margaret Mitchell]].
* ''Absalom, Absalom !'', romant gant [[William Faulkner]]  embannet e 1953.

=== Filmoù ===
* [[The Battle of Bull Run|''The Battle of Bull Run'']], [[Francis Ford]], [[18 a viz Meurzh]] [[1913]]
* [[Gods and Generals (film)|''Gods and Generals'']], [[Ronald F. Maxwell]], embanner Warner Bros. Pictures, 2003
=== Bannoù-treset ===
* ''[[Les Tuniques bleues]]'', ur rummad gant [[Lambil]] ha [[Cauvin]], embannet gant Dupuis adalek 1968.
* ''[[Blueberry|La jeunesse de Blueberry]]''.
* ''[[Mac Coy]]'', kabiten ar Su.
* ''[[Les Passagers du vent]]'' (eil prantad - ''[[La Petite Fille Bois-Caïman]]'') gant [[François Bourgeon]].
* ''Le combat d'Henry Fleming'' diwar romant [[Stephen Crane]], gant [[Steve Cuzor]]

=== Sonerezh ===
* ''[[Dixie (kanaouenn)|Dixie]]'' (anvet ivez Dixie's Land), a zo ur ganaouenn pobl a orin amerikan.
* ''[[When Johnny Come Marching Home]]'' kanaouenn pobl amerikan savet e-pad ar brezel.
* ''[[The Night They Drove Old Dixie Down]]'' kanaouenn gant ar strollad [[The Band]]

== Aozadurioù digorvo ==
* [[Civil War Trust]]

== Livadurioù ==
Lod arzourien a zo arbenikaet war ar brezel-se:
* [[Don Troiani]]
* [[Gilbert William Gaul]]

== Liammoù diavaez ==
* [http://www.loc.gov/rr/print/list/picamer/paCw1864.html Skeudennoù war lec'hienn Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]
== Gwelet ivez ==
* [[Lost Cause of the Confederacy]]
{{commons|Category:American Civil War}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor SUA]]
[[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]]
[[Rummad:Brezelioù Stadoù-Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezelioù diabarzh|Stadoù Unanet Amerika]]
[[Rummad:Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]]</text>
      <sha1>km3iv45j3wx1ydwiyfkwh090llubuax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reun ar Glev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79977</id>
    <revision>
      <id>2199423</id>
      <parentid>2199393</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:45:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48582-41</username>
        <id>93882</id>
      </contributor>
      <origin>2199423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2721" sha1="qgzr5m6nio81ymnjqo6pzrb1guo9a2h" xml:space="preserve">'''Reun ar Glev''', pe '''Ronan ar Glev''' (''René Le Gléau'' evit ar velestradurezh c'hall) a oa ur yezhour hag ur geriadurour brezhonek.

Ganet e oa bet d'ar [[5 Here]] [[1922]] e [[Lokournan]] ha marvet eo e [[Brest]] d'ar [[7 a viz Here]] [[2008]] da c'hwec'h vloaz ha pevar-ugent&lt;ref&gt;{{fr}} [https://abp.bzh/disparition-de-ronan-ar-glev-rene-le-gleau-12436 ''Agence Retagne Presse'', 7/10/2008]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ar brezhoneg e oa e yezh kentañ, yezh e dud, met meur a yezh all en deus studiet goude, peogwir eo bet o kelenn [[galleg]], [[latin]], [[gresianeg]] ha brezhoneg. Tapout a reas ar ''Certificat d’Aptitude au Professorat de l’Enseignement du Second degré'' (CAPES) war al lizhiri klasel ha dont da vezañ kelenner eil derez e [[Normandi]] da gentañ hag e Brest adalek [[1966]] betek [[1987]] pa'z eas war e leve. Ouzhpenn bezañ kelenner war al lizhiri klasel e voe ivez unan eus ar re a gelennas brezhoneg en eil derez e Brest. 

War-lerc'h an [[Eil brezel-bed]] e voe unan eus ar re a yae da werzhañ levrioù brezhonek war ar marc'hadoù e [[Bro-Leon]], evit ar gevredigezh [[Breuriezh al Levrioù Brezhonek]] (BALB). Goude-se e stagas da vat gant studiadennoù war geriaoueg hor yezh ha war hec'h ereadur. Ur marc'h-labour e oa ha dont a reas da vezañ unan eus ar gwellañ arbennigourien war ar brezhoneg. Kelenner war ar yezhadur e voe e [[Strollad An Deskadurezh Eil Derez]] (SADED)&lt;ref&gt;Preder, Kaier 66, Kerzu 1964, p. 5&lt;/ref&gt; er [[bloavezhioù 1960]].&lt;br&gt;
E [[1973]] e voe embannet gantañ e ''Syntaxe du breton moderne''. Er [[bloavezhioù 1990]] e voe embannet gantañ ''Études syntaxiques bretonnes'', adembannet e [[1999]] ha [[2000]]. E oberenn anavezetañ eo e c'heriadur e dek levrenn anvet ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', ma kaver miliadoù a skouerioù tennet eus skridoù brezhonek an [[XIXvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] hag an {{XXvet kantved}} da ziskouez penaos implij ar gerioù.

==Oberennoù==
* ''[[Syntaxe du breton moderne|Syntaxe du breton moderne : 1710 - 1972]]'', embannet war e anv, 1973.
* ''[[Études syntaxiques bretonnes]]'', peder levrenn, embannet war e anv hag adembannet e 1999 ha 2000. 
* ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', dek levrenn, embannet etre 1983 ha 1994 gant [[Embannadurioù Al Liamm]]. 

==Levrlennadur==
*[[Goulc'han Kervella]], ''Reun ar Glev'', [[Al Liamm]] niv. 371, Kerzu 2008, p. 38

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Glev, Reun ar}}
[[Rummad:Geriadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Yezhadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1922]]
[[Rummad:Marvioù 2008]]
[[Rummad:Priz Langleiz]]
[[Rummad:SADED]]</text>
      <sha1>qgzr5m6nio81ymnjqo6pzrb1guo9a2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199424</id>
      <parentid>2199423</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48582-41</username>
        <id>93882</id>
      </contributor>
      <comment>/* Levrlennadur */</comment>
      <origin>2199424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2783" sha1="d56kjleyeivcwnq81mmhldfhjh8ihpa" xml:space="preserve">'''Reun ar Glev''', pe '''Ronan ar Glev''' (''René Le Gléau'' evit ar velestradurezh c'hall) a oa ur yezhour hag ur geriadurour brezhonek.

Ganet e oa bet d'ar [[5 Here]] [[1922]] e [[Lokournan]] ha marvet eo e [[Brest]] d'ar [[7 a viz Here]] [[2008]] da c'hwec'h vloaz ha pevar-ugent&lt;ref&gt;{{fr}} [https://abp.bzh/disparition-de-ronan-ar-glev-rene-le-gleau-12436 ''Agence Retagne Presse'', 7/10/2008]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ar brezhoneg e oa e yezh kentañ, yezh e dud, met meur a yezh all en deus studiet goude, peogwir eo bet o kelenn [[galleg]], [[latin]], [[gresianeg]] ha brezhoneg. Tapout a reas ar ''Certificat d’Aptitude au Professorat de l’Enseignement du Second degré'' (CAPES) war al lizhiri klasel ha dont da vezañ kelenner eil derez e [[Normandi]] da gentañ hag e Brest adalek [[1966]] betek [[1987]] pa'z eas war e leve. Ouzhpenn bezañ kelenner war al lizhiri klasel e voe ivez unan eus ar re a gelennas brezhoneg en eil derez e Brest. 

War-lerc'h an [[Eil brezel-bed]] e voe unan eus ar re a yae da werzhañ levrioù brezhonek war ar marc'hadoù e [[Bro-Leon]], evit ar gevredigezh [[Breuriezh al Levrioù Brezhonek]] (BALB). Goude-se e stagas da vat gant studiadennoù war geriaoueg hor yezh ha war hec'h ereadur. Ur marc'h-labour e oa ha dont a reas da vezañ unan eus ar gwellañ arbennigourien war ar brezhoneg. Kelenner war ar yezhadur e voe e [[Strollad An Deskadurezh Eil Derez]] (SADED)&lt;ref&gt;Preder, Kaier 66, Kerzu 1964, p. 5&lt;/ref&gt; er [[bloavezhioù 1960]].&lt;br&gt;
E [[1973]] e voe embannet gantañ e ''Syntaxe du breton moderne''. Er [[bloavezhioù 1990]] e voe embannet gantañ ''Études syntaxiques bretonnes'', adembannet e [[1999]] ha [[2000]]. E oberenn anavezetañ eo e c'heriadur e dek levrenn anvet ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', ma kaver miliadoù a skouerioù tennet eus skridoù brezhonek an [[XIXvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] hag an {{XXvet kantved}} da ziskouez penaos implij ar gerioù.

==Oberennoù==
* ''[[Syntaxe du breton moderne|Syntaxe du breton moderne : 1710 - 1972]]'', embannet war e anv, 1973.
* ''[[Études syntaxiques bretonnes]]'', peder levrenn, embannet war e anv hag adembannet e 1999 ha 2000. 
* ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', dek levrenn, embannet etre 1983 ha 1994 gant [[Embannadurioù Al Liamm]]. 

==Levrlennadur==
*[[Goulc'han Kervella]], ''Reun ar Glev'', [[Al Liamm]] niv. 371, Kerzu 2008, p. 38

==Liamm diavaez==
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb119116270

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Glev, Reun ar}}
[[Rummad:Geriadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Yezhadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1922]]
[[Rummad:Marvioù 2008]]
[[Rummad:Priz Langleiz]]
[[Rummad:SADED]]</text>
      <sha1>d56kjleyeivcwnq81mmhldfhjh8ihpa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199425</id>
      <parentid>2199424</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48582-41</username>
        <id>93882</id>
      </contributor>
      <comment>/* Liamm diavaez */</comment>
      <origin>2199425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2790" sha1="tdfr40mf0h1ytb1up0edok03ndm2f42" xml:space="preserve">'''Reun ar Glev''', pe '''Ronan ar Glev''' (''René Le Gléau'' evit ar velestradurezh c'hall) a oa ur yezhour hag ur geriadurour brezhonek.

Ganet e oa bet d'ar [[5 Here]] [[1922]] e [[Lokournan]] ha marvet eo e [[Brest]] d'ar [[7 a viz Here]] [[2008]] da c'hwec'h vloaz ha pevar-ugent&lt;ref&gt;{{fr}} [https://abp.bzh/disparition-de-ronan-ar-glev-rene-le-gleau-12436 ''Agence Retagne Presse'', 7/10/2008]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;
Ar brezhoneg e oa e yezh kentañ, yezh e dud, met meur a yezh all en deus studiet goude, peogwir eo bet o kelenn [[galleg]], [[latin]], [[gresianeg]] ha brezhoneg. Tapout a reas ar ''Certificat d’Aptitude au Professorat de l’Enseignement du Second degré'' (CAPES) war al lizhiri klasel ha dont da vezañ kelenner eil derez e [[Normandi]] da gentañ hag e Brest adalek [[1966]] betek [[1987]] pa'z eas war e leve. Ouzhpenn bezañ kelenner war al lizhiri klasel e voe ivez unan eus ar re a gelennas brezhoneg en eil derez e Brest. 

War-lerc'h an [[Eil brezel-bed]] e voe unan eus ar re a yae da werzhañ levrioù brezhonek war ar marc'hadoù e [[Bro-Leon]], evit ar gevredigezh [[Breuriezh al Levrioù Brezhonek]] (BALB). Goude-se e stagas da vat gant studiadennoù war geriaoueg hor yezh ha war hec'h ereadur. Ur marc'h-labour e oa ha dont a reas da vezañ unan eus ar gwellañ arbennigourien war ar brezhoneg. Kelenner war ar yezhadur e voe e [[Strollad An Deskadurezh Eil Derez]] (SADED)&lt;ref&gt;Preder, Kaier 66, Kerzu 1964, p. 5&lt;/ref&gt; er [[bloavezhioù 1960]].&lt;br&gt;
E [[1973]] e voe embannet gantañ e ''Syntaxe du breton moderne''. Er [[bloavezhioù 1990]] e voe embannet gantañ ''Études syntaxiques bretonnes'', adembannet e [[1999]] ha [[2000]]. E oberenn anavezetañ eo e c'heriadur e dek levrenn anvet ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', ma kaver miliadoù a skouerioù tennet eus skridoù brezhonek an [[XIXvet kantved|&lt;span style=&quot;text-transform:lowercase;font-variant:small-caps&quot;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;small&gt;&lt;sup&gt;vet&lt;/sup&gt;&lt;/small&gt;]] hag an {{XXvet kantved}} da ziskouez penaos implij ar gerioù.

==Oberennoù==
* ''[[Syntaxe du breton moderne|Syntaxe du breton moderne : 1710 - 1972]]'', embannet war e anv, 1973.
* ''[[Études syntaxiques bretonnes]]'', peder levrenn, embannet war e anv hag adembannet e 1999 ha 2000. 
* ''[[Dictionnaire classique français-breton]]'', dek levrenn, embannet etre 1983 ha 1994 gant [[Embannadurioù Al Liamm]]. 

==Levrlennadur==
*[[Goulc'han Kervella]], ''Reun ar Glev'', [[Al Liamm]] niv. 371, Kerzu 2008, p. 38

==Liamm diavaez==
* {{fr}} http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb119116270

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Glev, Reun ar}}
[[Rummad:Geriadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Yezhadurourien vrezhonek]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1922]]
[[Rummad:Marvioù 2008]]
[[Rummad:Priz Langleiz]]
[[Rummad:SADED]]</text>
      <sha1>tdfr40mf0h1ytb1up0edok03ndm2f42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fanny Chauffin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80197</id>
    <revision>
      <id>2199414</id>
      <parentid>2199385</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T12:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48499-52</username>
        <id>93880</id>
      </contributor>
      <origin>2199414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11116" sha1="mfzgnmrjjdwacljpdhg1imsa8rzojd0" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Fanny Chauffin''', ganet e [[1962]], e [[Kemperle]], oa kelennerez war ar galleg e [[Diwan|skolaj Diwan Kemper ha lise Diwan Karaez]] hag er skolaj [[katolik]] Itron Varia Kerbertrand&lt;ref&gt;{{fr}} ''[https://www.letelegramme.fr/finistere/quimperle-29300/a-quimperle-les-6e-de-kerbertrand-font-parler-les-lettres-328050.php À Quimperlé, les 6e de Kerbertrand font parler les lettres]'', Le Télégramme, 16/09/2022 (lennet d'ar 24/08/2026)&lt;/ref&gt;, [[lennegezh|skrivagnerez]] brezhonek ha gallek, c'hoarierez ha [[sinema|filmaozourez]]. Stourm a ra evit ma vo diorroet an [[deskadurezh vrezhonek]] hag al [[lennegezh yaouankiz vrezhonek]], hag evit ma teufe an dud da vezañ Gallaoued.&lt;ref&gt;https://centpouruntoit.org/campaigns/frais-de-procedures-de-regularisation/&lt;/ref&gt; Bet eo bet buhezourez ha kelaouennerez atav ouzhpenn en ABP, Pobl Vreizh, radio Boa, youtuberez (Tv bro Kemperle, Tro dro dit, 7 pajenn facebook...{{Daveoù a vank}}. Ober a ra gant an arallanv ''Milena Krebs'' ivez.

== Buhez ==
Merc'h-vihan eo d'an ijinour parizian [[Paul-Édouard Paulet]], diazezet gantañ an embregerezh [[Petit navire]], ha d'al livourez [[Marguerite Paulet]]&lt;ref&gt;{{fr}} [https://www.ouest-france.fr/bretagne/marguerite-paulet-une-nouvelle-exposition-2668556 ''Marguerite Paulet : une nouvelle exposition'']&lt;/ref&gt;, merc'h d'an ijinour [[Arthur Krebs]], ganet e Vesoul,&lt;ref&gt;https://gw.geneanet.org/jmignon2?lang=en&amp;n=krebs&amp;p=arthur+constantin&lt;/ref&gt; rener an embregerezh [[Panhard]], savet gantañ keflusker tredan al lestr-spluj [[Gymnote]].&lt;ref&gt;{{fr}} [http://rbmn.free.fr/Krebs_Gymnote.html ''Arthur Krebs pionnier de la navigation sous-marine'']&lt;/ref&gt;
Merc'h-vihan eo ivez d'ar romantourez [[Yvonne Chauffin]], ganet e Lille.

Bet desavet e meur a vro (Radolfzell, Sarreburg, St Aubin du Cormier, Metz,Wittlich, Versailles) e teskas alamaneg e skol vamm Radolfzell, ha brezhoneg diwar ar [[kentel-noz brezhoneg|c'hentelioù-noz Kemperle]], a-raok kreñvaat anaouegezh ar yezh e Skol-veur Roazhon 2 ha gant bugale ha krennarded kreizennoù vakansoù aozet gant an Ubapar, hag e skolaj Diwan Kemper ivez. Kregiñ a reas gant ul labour buhezourez en [[UBAPAR]] hag ez eas da renerez ar stummadur&lt;ref&gt;Meneget e remzad en UBAPAR e troad ar [https://lepeuplebreton.bzh/2024/03/05/30-ans-enseignement-breton-quimperle/ pennad kaset d'ar ''Peuple breton''] e 2024.&lt;/ref&gt;. E 1995, pa veze diaesterioù bras evit arc'hantaouiñ [[Skol Diwan Kemperle]], ma veze skoliataet he bugale enni, e ijinas gant ur skipailh tud mennet sevel ur festival kreizennet war ar sevenadur breizhek, [[Taol Kurun]] e anv, hag e chomas ur penn araok anezhañ, asambles gant he fried, François-Gaël Rios, betek 2014&lt;ref&gt;{{fr}} ''[https://www.ouest-france.fr/bretagne/quimperle-29300/fanny-chauffin-la-passionnee-passe-la-main-1843605 Fanny Chauffin, la passionnée passe la main]'', Ouest-France, 09/01/2014&lt;/ref&gt;. Prezidantez ha besprezidantez Kuzul Skoazell Skol Diwan Kemperle eo bet e-pad tregont vloaz. Prezidantez ar gevredigezh féa (konkour haiku e-pad 20 vloaz, konkourioù skrivañ Priz ar vugale ha Priz ar Yaouankiz, c'hoarioù hengounel, kontadennoù evit ar vugale hag arvesterien dedennet e brezhoneg hag en galleg).

Pa voe krouet [[Skolaj Diwan Kemper]], e 1998, ez eas da gelennerez war al lennegezh c'hallek, izrenerez e oa bet ivez asambles gant Padrig an Habask, a-raok mont war ur post penngasourez ha kelennerez eilvet ha kentañ klas e [[Lise Diwan Karaez]].

Tapet eo bet ganti un doktorelezh d'an [[31 a viz Meurzh]] [[2015]] dindan renerezh [[Ronan ar C'hoadig]] e [[Skol-veur Roazhon 2]] : ''Diwan, pédagogie et créativité : approche critique des relations entre pédagogie, créativité et revitalisation de la langue bretonne dans les écoles associatives immersives Diwan''&lt;ref&gt;{{fr}} [https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-01144247/document Skrid an dezenn.]&lt;/ref&gt;.&lt;br&gt;

Kazetennerez amatour eo e ''[[Ya !]]'', e ''ArMen'', Pobl Vreizh, Musique bretonne, ... hag e kas pennadoù d'ar gelaouenn ''[[Al Liamm]]''.

== C'hoari, kanañ, filmañ ha kontañ ==
C'hoarierez eo er strollad &quot;Fubudenn&quot;, strollad [[Arz ar c'hoariva|c'hoariva]] e brezhoneg hag e galleg. Kanerez eo gant ar strollad FAMS,  er c'houblad Colomer/Chauffin hag er strollad [[Kaouenned]]. Kontañ a ra ra muioc'h mui istorioù tennet eus dastumadegoù Dastum, Jude le Paboul, Daniel Carré, Hindenoch, Gougaud, Grimm... asambles gant he fried a son fiddle ha fleüt. Seveniñ a ra filmoù evit ar vugale ha peder gwech he deus sevenet asambles gant Michael Bernadat pevar film e Kino festival Faltazi Kemper (2022-23-24-25)

== Engouestladurioù foran ==
Embann a ra he savboentoù diwar-benn kement tra a zo deur dezhi dre ar pennadoù hag ar pennadigoù niverus he doa kaset d'an Ajañs Breizh Pres (ABP-Agence Bretagne Presse) adalek 2009 (2 800 e 2026)&lt;ref&gt;[https://abp.bzh/monmur-porteparole.php?porteparole=Fanny+Chauffin Roll he fennadoù embannet war lec'hienn an Ajañs]&lt;/ref&gt;. Pa ne bled ket gant traoù deskadurel ha sevenadurel e laka da c'houzout m'emañ he mennozhioù tuet war an tu kleiz, tu ar [[Kleiz dizalc'hour|C'hleiz dizalc'hour]] hag e tispak he engouestladurioù evit ar gwirioù denel ha sokial, ar [[benelouriezh|venelouriezh]] hag ar savboentoù etrebroadel.Ha setu perak he deus paouezet da labouret gant an ABP (tu dehou, a nac'he pennadoù war ar repuidi, bro Palestinia, hag an agrobusiness Breizh).
Stourm a ra abaoe tri bloavezh gant ar strollad ''Liban Palestina traoñ Kerne'' evit ma vefe un dazont hag ur peoc'h padus a reizh e Palestina.

== Skoazell d'ar familhoù da zont da vezañ gallaoued ez ofisiel ==
Stourm a ra er gevredigezh ''Cent pour un toit'' da aesaat ha buanaat labour ar [[prefeti]] evit reiñ paperioù gall d'an dud, ha da reiñ bod dezho.

== Diorradur al lennegezh yaouankiz vrezhonek ==
Gant an ti-embann Keit Vimp bev he doa krouet [[Priz ar Vugale]] e 2006. Kenurzhiet e vez ar votadegoù en deskadurezh vrezhonek gant ar c'hevarzhe Féa, renet ganti. Asambles gant [[Mai Ewen]] e talc'h da  vroudañ ar re yaouank evit ma savint barzhonegoù berr-tre e brezhoneg en ur heuliañ reolennoù an [[haiku]]où japanek. Met echu an avañtur e 2024.
==Oberennoù==
=== brezhoneg ===
;Buhezouriezh
*''Levrig ar buhezour,'', asambles gant [[Katell Chantreau]], UBAPAR, 2004. Kresket hag adembannet e 2015.
*''Levrig an aozer'', asamblez gant Katell Chantreau, UBAPAR, 2007.
;Faltazi
*Asamblez gant Tinna Frakys (Krista Rios), ''Poupenn'', Keit Vimp Bev, 2007.
*''Un, div, teir'', asambles gant [[Mai-Ewen]] ha [[Riwanon Kervella]], Keit Vimp Bev, 2009. 
*Asamblez gant [[Denise Lefranc]], ''Pikez blev ruz'', Keit Vimp Bev, 2OO9, 44 p. {{ISBN|9782868241078}}. Priz ar Vugale 2009.
*''Yellowcake'', Keit Vimp Bev, 2010, 41 p. {{ISBN|9782868241276}}
*''Kroaz Hent'', 2011, asambles gant [[Moran Dipode]], Mai Ewen ha Tinna Frakys
*''Daou dre gant'', 2012
*''Gad Nenenn'', Keit Vimp Bev, 2012, 61 p. {{ISBN|9782868241795}}. Priz ar Vugale 2013.
* Milena Krebs, ''Haruto'', Keit Vimp Bev, [[2014]], 40 p. {{ISBN|9782868242174}}
* Milena Krebs asambles gant Marie-Françoise Castric, ''Tadig eizh brec'h'', Keit Vimp Bev, 2016, 11 p. {{ISBN|9782868242709}}. Priz ar vugale 2017.
*''Lizhiri Tetad'', Keit Vimp Bev, 2017. Priz ar Vugale 2018.
*''Rap ar saout'', Keit Vimp Bev, 2019. {{ISBN|978286824325}}. Priz ar Vugale 2020.
*Kenrenerezh an embann ''366 haiku'' : ugent bloaz a varzhoniezh: vingt ans de poeterie : vingt ans de concours de poésie : 2001-2020 , Keit Vimp Bev, 2020 . Teskad barzhonegoù brezhoneg-galleg-gallaoueg diwar an c'henstrivadegoù aozet gant ar gelaouenn [[Hopala!]]. {{ISBN|9782868243461}}.
*''Nul eo ar 6vet klas'', Embannadurioù Goater, 2024. 
;Pennadoù
*&quot;An dakennig c'hlav&quot;. E-barzh ''Al Liamm,'' niv. 364, 2007.
*&quot;Ma 400vet deiz-ha-bloaz&quot;. E-barzh ''Al Liamm,'' niv. 401, 2013.
*&quot;Bertsu ha kan-ha-diskan. Penaos adperc’hennañ (h)e yezh gant un arz poblek ?&quot;. E-barzh ''Al Liamm'', niv. 410, Mae-Even 2015. Studiadenn.
*&quot;An haiku : beñveg krouiñ ha doare da briziañ ul live yezh ?&quot;. E-barzh ''Al Liamm,'' niv. 411, Gwengolo-Here 2015. Studiadenn.
* &quot;Skrivañ a zo ur c'hoari&quot;. E-barzh ''Al Liamm,'' niv. 439, Meurzh-Ebrel 2023.
*&quot;Universitaires, ma revr!&quot;? E-barzh ''Al Liamm,'' niv. 440, Gouere-Eost 2023. Danevell.
;Filmoù
*''Ne ouie ket Lola = Lola ne savait pas'', 2015&lt;ref&gt;{{fr}} [http://sciences-en-courts-old.nicomaque.fr/les-courts-metrages/courts-metrages-2015/ne-ouie-ket-lola-lola-ne-savait-pas/ ''Sciences en courts'']&lt;/ref&gt;. Berrfilm.
*C'hoarioù / C'hoariva ; poelladennoù savet gant, Jakez ar Borgn, Fanny Chauffin, Tony Foricher,... [et al.] ; peurrenket gant, Goulc'han Kervella ; filmet gant Jean Berthélé, Saint-Brieg, TES, cop. 2011. CD-ROM + levrig 70 p. {{ISBN|9782355730689}}
;Troidigezhioù
*Asamblez gant Denise Le Franc, ''La pikez aux cheveux rouges'', Keit Vimp Bev, 2010.
*Marguerite Paulet, ''Troioù kaer Gondolo'', Lannarstêr, Embann Millefeuille , 2014. Diwar ''Les bêtises de Gondolo''. {{ISBN|9782916742755}}
* Denise Le Franc, ''Aventurioù Zett'', Keit Vimp Bev, 2015. {{ISBN|9782868242051.}}
;A-stroll
*''Kezeg an heol'', Embannadurioù Goater, 2025. {{ISBN|9782383670940}}. Degasadenn d'un teskad pennadoù e galleg pe e brezhoneg, asamblez gant 19 maouez vrezhoneger all.

===galleg===
;Faltazi
;Deskadurezh
* &quot;Entre rêves et réalités : les lycéens de Diwan. Revitalisation linguistique en breton et jeunes locuteurs&quot;. E-barzh ''Les langues régionales dans l’éducation à la diversité : les dispositifs à l’épreuve'', Pariz, L’Harmattan, 2016.
* ''Diwan : quarante ans déjà'', Fouenant, Yoran Embanner, 2017, 357 p. War ar golo-titl : ''Diwan, pédagogie et créativité : les écoles immersives en langue bretonne, quarante ans d'actions''. {{ISBN|9782916579962}}
=== gallaoueg ===
* Marie Chiff'mine,''Akina'', diwar un destenn savet gant Milena Krebs (Fanny Chauffin), Keit Vimp Bev, 2016. {{ISBN|9782868242600}}

== Levrlennadurezh ==
*{{br}}Mai Ewen, &quot;Fanny Chauffin&quot;. E-barzh Jean-Marie Goater, Gaëlle Pairel, Geneviève Roy, Claude Thomas (renerezh), ''Femmes de lettres en Bretagne'', [[Embannadurioù Goater]], 2021.

==Liammoù diavaez==
* {{Fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=oODV56PHbNo ''Ma thèse en 180 secondes'']
* ''[https://www.dailymotion.com/video/x6f4k57 Ar voest,]'' [https://www.dailymotion.com/video/x6f4k57 Trigone Productions]* ''[https://www.youtube.com/watch?v=2h3DpMyzPoI Ar voest, an teaser]''
* ''[https://www.youtube.com/watch?v=jiEaGaZ-R4o Miss Redadeg 2018]''[https://www.youtube.com/watch?v=jiEaGaZ-R4o , gant Fea ha Trigone Productions]
* ''[https://www.youtube.com/channel/UCyNL3_-ZMXv60cDdNciDEXg?view_as=subscriber Selaou tud ar vro o kaozeal]''
* ''[https://www.youtube.com/channel/UCIuJbcreH7MpAy7q8FocU9g TV bro Kemperle]''

==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Chauffin, Fanny}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1962]]
[[Rummad:Deskadurezh c'hallek]]
[[Rummad:Deskadurezh katolik]]
[[Rummad:Deskadurezh vrezhonek]]
[[Rummad:Skrivagnerezed Breizh]]
[[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]]
[[Rummad:Skrivagnerezed gallek Breizh]]</text>
      <sha1>mfzgnmrjjdwacljpdhg1imsa8rzojd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81241</id>
    <revision>
      <id>2199413</id>
      <parentid>2199411</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T12:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48499-52</username>
        <id>93880</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberennoù lakaet e brezhoneg */</comment>
      <origin>2199413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4193" sha1="ohf8ubohi5fsb53q6k9jglvspy2eqd5" xml:space="preserve">{{Infobox Skrivagner
 | anv              = 
 | skeudenn         =
 | ment             = 
 | alc'hwez         = 
 | anv mat          = [[Hector Hugh Munro]]
 | anv pluenn       = Saki
 | obererezh        = Daneveller, romantour, saver pezhioù-c'hoari, kazetenner
 | deiziad ganet    = e [[1870]]
 | lec'h ganet      = e [[Akyab]], {{Myanmar}}
 | deiziad marv     = e [[1916]]
 | lec'h marv       = e [[Beaumont-Hamel]], {{Bro-C'hall}}
 | yezh             = [[Saozneg]]
 | luskad           = 
 | rumm             = 
 | enorioù          = 
 | oberennoù pennañ = The Unbearable Bassington, Beasts and Super-beasts
 | traoù ouzhpenn   = 
 | sinadur          = 
 | ment sinadur     = 
 | lec'hienn        = }}

'''Hector Hugh Munro''' (ganet d'an [[18 a viz Kerzu]] 1870 ha marvet d'an [[13 a viz Du]] 1916), anavezet gwelloc'h dindan e [[anv-pluenn]] '''Saki''', a oa ur skrivagner saoz, a rae goap eus kevredigezh amzer ar roue [[Edouarzh]] gant e zanevelloù. Tremen a ra da vezañ mestr an danevelloù, ha keñveriet e vez alies gant [[O. Henry]] ha [[Dorothy Parker]]. Marteze eo &quot;The Open Window&quot; (Ar prenestr digor) e zanevell vrudetañ.

Ouzhpenn e zanevelloù (a oa bet embannet da gentañ e kelaouennoù, evel ma oa boaz d'ar mare-se, ha goude dastumet e meur a levrenn) e skrivas ivez ur pezh-c'hoari, ''The Watched Pot'', e kenlabour gant Charles Maude; daou bezh-c'hoari en un arvest; ur studiadenn istorel, ''The Rise of the Russian Empire'' (Savidigezh impalaeriezh Rusia), al levr nemetañ embannet dindan e wir anv; ur romant berr, ''The Unbearable Bassington''; al levr e lodennoù ''The Westminster Alice'' (ul luadenn eus Alis e Bro ar Marzhoù e Parlamant ar Rouantelezh Unanet), ha ''[[When William Came]]'', istitlet ''A Story of London Under the [[Hohenzollern]]s'' (istor Londrez dindan ar re Hohenzollern), ur skrid faltazi diwar-benn aloubadenn Breizh-Veur gant an Alamaned. Levezonet e voe gant [[Oscar Wilde]], [[Lewis Carroll]], ha [[Kipling]], ha levezonañ a reas [[A. A. Milne]], [[Noël Coward]], ha [[P. G. Wodehouse]].

==Anv==
Soñjet e vez e tave an anv ''Saki'' eus an douger-tasoù e ''[[Rubaiyat]] [[Omar Khayyam]]'', ur varzhoneg meneget a-wezhioù gant an dudenn bennañ e-barzh &quot;Reginald on Christmas Presents&quot; (Reginald diwar-benn profoù an Nedeleg) hag istorioù all c'hoazh. Koulskoude e c'hell dave diouzh ar marmouz Saki eus Amerika ar Su, &quot;ur marmouz bihan, hir e lost eus Kornôg an douar&quot; a zo un dudenn bennañ e-barzh [[&quot;The Remoulding of Groby Lington&quot;]].

==E vuhez==
Ganet e voe Hector Hugh Munro e Akyab, [[Birmania]] (anvet bremañ [[Sittwe, Myanmar]]). Mab e oa da Charles Augustus Munro ha Mary Frances Mercer. Ensellour meur e polis Birmania e oa e dad, pa oa ar vro ul lodenn eus [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] c'hoazh. E 1872 e voe arsailhet e vamm, a oa aet da Vro-Saoz da veajiñ, gant ur vuoc'h; diforc'hiñ he bugel a reas. Ne zeuas morse en-dro ha buan e varvas. Kas a reas Charles Munro e vugale, Saki a oad a zaou vloaz en o zouez, da Vro-Saoz, ma voent desavet gant o mamm-gozh hag o moerebezed en un diegezh strizh.

==Oberennoù lakaet e brezhoneg==
* [[1975]] : ''Ar chaseourien'', troet gant [[Rollen E. Surzhur]] diwar ''The Open Window'', [[Al Liamm]] niv. 169, pp. 108-111.
* [[2007]] : ''Ar prenestr digor'', troet gant [[Pierrette Kermoal]] diwar ''The Open Window'', Aber niv. 28, pp. 142-147.
* [[2009]] : ''Emellout'', troet gant [[Mari-Elen Maze]], [[Aber (kelaouenn)|Aber]] niv. 38, pp. 367-376.
* [[2010]] : ''Bleizi Cernogratz'', troet gant [[Jean-Michel Mahe]] diwar ''The wolves of Cernogratz'', Aber niv. 40, pp. 158-165.
* 2010 : ''Tigr Mrs Packletide'', troet gant Mari-Elen Maze diwar ''Mrs Packletide's tiger'', Aber niv. 41, pp. 291-297.
* [[2011]] : ''Delwenn an Ene Kollet'', troet gant Jean-Michel Mahe diwar ''The Image of the Lost Soul'', Aber niv. 43, pp. 20-23.
* 2011 : ''Lid an Te'', troet gant Jean-Michel Mahe diwar ''Tea'', Aber niv. 44, pp. 200-206.
* 2025 : ''Louise'', troet gant Jean-Michel Mahe diwar ''Louise'', Al Liamm niv. 473, p. 66.

[[Rummad:Ganedigezhioù 1870]]
[[Rummad:Marvioù 1916]]
[[Rummad:Skrivagnerien Bro-Saoz]]
[[Rummad:Skrivagnerien saoznek]]
[[Rummad:Tud LGBT]]</text>
      <sha1>ohf8ubohi5fsb53q6k9jglvspy2eqd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patrom:Degemer/Keleier</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84351</id>
    <revision>
      <id>2199427</id>
      <parentid>2199245</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2199427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="6hmnw6sczqc7lhl8oarji6ujiur6avt" xml:space="preserve">Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:Ülle Madise.jpg|150px|right|Ülle Madise]]
* [[6 a viz Gwengolo]] : gant ar strollad eus an tu-dehoù pellañ [[Alternative für Deutschland]] ez a ar maout, gant 43,8% eus ar mouezhioù, en dilennadeg evit al Landtag (ar parlamant rannvroel) e [[Sachsen-Anhalt]].
* [[2 a viz Gwengolo]] : dilennet eo [[Ülle Madise]] (''skeudenn'') gant parlamant [[Estonia]] da vezañ prezidantez ar vro-se.
* [[29 a viz Eost]] : en [[Island]] e sav 52,5% eus ar voterien a-enep adkregiñ da glask mont e-barzh [[Unvaniezh Europa]].
* [[28 a viz Eost]] : marv eo ar roue [[Harald V]] e [[Norvegia]] ; mont a ra e vab [[Haakon VIII Norvegia|Haakon VIII]] da vezañ roue ar vro en e lec'h.
* [[27 a viz Eost]] : marvet eo [[Ratko Mladić]], un ofiser bet e penn arme ar [[Republik Srpska (1992-1995)|Republika Srpska]] (Republik Serb, e [[Bosnia ha Herzegovina]]), e-pad [[Brezel Bosnia]] (1992-1996). 
* [[26 a viz Eost]] : [[dour-beuz]] war harzoù [[Nepal]] ha [[Tibet]] ; lazhet ez eus 939 den da nebeutañ ha 3900 all a zo dianket. 
* [[20 a viz Eost]] : dilennet eo [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] da brezidant [[Bangladesh]]. 
* [[15 a viz Eost]] : ur [[kren-douar|c'hren-douar]], 7,7 M&lt;sub&gt;w&lt;/sub&gt; e ampled, a c'hoarvez en enez [[Flores (Indonezia)|Flores]], en [[Indonezia]].
* [[13 a viz Eost]] : addilennet eo [[Hakainde Hichilema]] da brezidant [[Zambia]].
* [[12 a viz Eost]] : ur [[fallaenn (astronomiezh)|fallaenn heol]] a c'hoarvez ha steuziañ a ra gouloù an heol penn-da-benn en un darn eus [[Europa]].

{{diac'hubiñ}} 
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6hmnw6sczqc7lhl8oarji6ujiur6avt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199440</id>
      <parentid>2199427</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tennet ar germaneg diezhomm.</comment>
      <origin>2199440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1695" sha1="9he67xjmkp76p3s14nu6fkuwmfbk97s" xml:space="preserve">Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
&lt;!--### SKEUDENN ###--&gt;
[[Skeudenn:Ülle Madise.jpg|150px|right|Ülle Madise]]
* [[6 a viz Gwengolo]] : gant ar strollad eus an tu-dehoù pellañ [[Alternative für Deutschland|Dazeilad evit Alamagn]] ez a ar maout, gant 43,8% eus ar mouezhioù, en dilennadeg evit al Landtag (ar parlamant rannvroel) e [[Saks-Anhalt]].
* [[2 a viz Gwengolo]] : dilennet eo [[Ülle Madise]] (''skeudenn'') gant parlamant [[Estonia]] da vezañ prezidantez ar vro-se.
* [[29 a viz Eost]] : en [[Island]] e sav 52,5% eus ar voterien a-enep adkregiñ da glask mont e-barzh [[Unvaniezh Europa]].
* [[28 a viz Eost]] : marv eo ar roue [[Harald V]] e [[Norvegia]] ; mont a ra e vab [[Haakon VIII Norvegia|Haakon VIII]] da vezañ roue ar vro en e lec'h.
* [[27 a viz Eost]] : marvet eo [[Ratko Mladić]], un ofiser bet e penn arme ar [[Republik Srpska (1992-1995)|Republika Srpska]] (Republik Serb, e [[Bosnia ha Herzegovina]]), e-pad [[Brezel Bosnia]] (1992-1996). 
* [[26 a viz Eost]] : [[dour-beuz]] war harzoù [[Nepal]] ha [[Tibet]] ; lazhet ez eus 939 den da nebeutañ ha 3900 all a zo dianket. 
* [[20 a viz Eost]] : dilennet eo [[Mirza Fakhrul Islam Alamgir]] da brezidant [[Bangladesh]]. 
* [[15 a viz Eost]] : ur [[kren-douar|c'hren-douar]], 7,7 M&lt;sub&gt;w&lt;/sub&gt; e ampled, a c'hoarvez en enez [[Flores (Indonezia)|Flores]], en [[Indonezia]].
* [[13 a viz Eost]] : addilennet eo [[Hakainde Hichilema]] da brezidant [[Zambia]].
* [[12 a viz Eost]] : ur [[fallaenn (astronomiezh)|fallaenn heol]] a c'hoarvez ha steuziañ a ra gouloù an heol penn-da-benn en un darn eus [[Europa]].

{{diac'hubiñ}} 
&lt;noinclude&gt;
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9he67xjmkp76p3s14nu6fkuwmfbk97s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rocinante</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102652</id>
    <revision>
      <id>2199476</id>
      <parentid>1931270</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T22:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>81941</id>
      </contributor>
      <comment>Higher resolution version of image</comment>
      <origin>2199476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1516" sha1="aclmpt7ufu5f97xz88sn1ipip2j8369" xml:space="preserve">[[Restr:Don Quichotte Honoré Daumier.jpg|thumb|[[Don Quijote]] war e varc'h '''Rocinante'''&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Honoré Daumier]], ''c.'' [[1868]]&lt;/small&gt;]]
'''Rocinante''' eo anv marc'h [[Don Quijote]] e romant [[Miguel de Cervantes]]. Ur marc'h kalloc'h eo, ha n'eo ket ur gazeg, treut evel ur valuc'henn. 

''Rocín'' a o un anv roet d'ur marc'h a ouenn fall, ha d'un den dizesk. Kar eo d'ar ger [[portugalek]] ''Rossim''. E galleg e vez graet ''roussin'' pe ''rosse'' eus al loen ivez gant ar ster-se.&lt;br&gt;
Koulskoude, a-raok bezañ ur sac'h eskern ha netra ken, e oa ul loen a oa «&amp;nbsp;gwelloc'h marc'h eget [[Babieca]] ar [[Rodrigo Díaz de Vivar|Cid]] ha [[Bucéfalo]] [[Alesant Veur]]&amp;nbsp;», eme e berc'henn.

Deskrivet eo er pennad kentañ penaos eo bet choazet anv ar marc'h gant aked, o tremen pevar deiz war ar poent-se. 

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200px&quot; style=&quot;margin-top:20px;&quot;&gt;
Don Quixote and Sancho Panza by Gustave Dore (92687408).jpg|Rocinante kouezhet d'an douar, en abadenn ar milinoù-avel&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Gustave Doré]]&lt;/small&gt;
Monumento a Cervantes (Madrid) 10f.jpg|'''Rocinante''' er monumant da Cervantes&lt;br&gt;e [[Madrid]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;[[Lorenzo Coullaut Valera|L. Coullaut]], [[1930]]&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;

==Lennegezh==
*''Rocinante'' eo anv karr [[John Steinbeck]] en e veaj kontet el levr [[Travels with Charley]] e [[1960]].
*''Rocinante'' ha ''Clarín'' zo daou varc'h er romant &quot;Yo-Yo Boing!&quot; gant ar skrivagnerez [[puertorikoat]] [[Giannina Braschi]] e [[1998]]. 

[[Rummad:Loened brudet]]</text>
      <sha1>aclmpt7ufu5f97xz88sn1ipip2j8369</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alternative für Deutschland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130218</id>
    <revision>
      <id>2199451</id>
      <parentid>2083490</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T16:20:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2199451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="62r7mx3o57vbpyouplk8aoydpy1tr1o" xml:space="preserve">{{Databox}}
[[Restr:AfD Logo 2021.svg|thumb|Logo Alternative für Deutschland]]
'''Alternative für Deutschland''' (brezhoneg : ''Dazeilad evit Alamagn''), berraet en '''AFD''', a zo ur strollad politikel broadelour, mirour, diskredig d'an [[Unaniezh Europa|Unaniezh europat]] hag enep [[Islam]], a orin eus [[Alamagn]].

Krouet e voe d'ar [[6 a viz C'hwevrer]] [[2013]]. Ar strollad a dapas 4,7% eus ar mouezhioù evit dilennadegoù kevredadel 2013, tost e oa bet da dizhout ar 5% rediet evit kaout sezoù er [[Bundestag]]. Er bloavezh 2014 e tapas 7,1% eus ar mouezhioù gant 7 sez war 96 evit an dilennadegoù europat. Emezeliñ a reas ar strollad er c'hengevrad [[European Conservatives and Reformists]] (ECR) betek ma voe skarzhet e miz Ebrel 2016. E miz Gwengolo 2016, an AfD a oa deuet a-benn da dapout kannaded e 10 parlamant Stad alaman diwar 16. Ar strollad a zo kenrenet gant [[Tino Chrupalla]] hag [[Alice Weidel]].
== Istor ==
E miz Gwengolo 2012, [[Alexander Gauland]], sekretour stad eus [[Hessen]], [[Bernd Lucke]], un ekonomiour ha [[Konrad Adam]], un embanner evit ar [[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] etre 1979 ha 2000 ha penn rener [[Die Welt]] betek 2008, a savas ur c'hengevrad politikel e Bad Nauheim. O fal e oa enebiñ ouzh politikerezh kevredadel Alamagn da geñver krizenn an takad europat. Ar strollad ''Wahlalternative 2013'' (brezhoneg : Dazeilad mouezhierezh 2013) o pennad-stur a voe harpet gant 68 ekonomiour, kazetenner ha patron bras. An hanter anezho a oa kelennerien brudet hag an tri c'hard anezho a oa diplomidi uhel eus skolioù-meur. Ar strollad a embanne sklaer e oa an takad ekonomiel europat un dachenn diasur o lakaat broioù su Europa da vont etrezek hent ar baourentez dre bouez ar c'hevaezerezh diazezet war an [[euro]].

=== 2023-2024 ===
A feur ma kreske ar strollad er sontadegoù pe gant an niver a vouezhioù &lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-250-000-manifestants-dans-les-rues-contre-le-parti-d-extreme-droite-afd-en-tete-dans-les-sondages_6316374.html&lt;/ref&gt; e voe goulennet muioc'h-mui ma vije berzet gant al lezenn&lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-on-vous-explique-pourquoi-l-afd-puissant-parti-d-extreme-droite-est-menace-d-interdiction_6317547.html&lt;/ref&gt;.

Goude ma vije bet dilennidi o kemer perzh en un emvod war benaos skarzhañ 2 vilion a estrenien eus Alamagn e voe manifestadegoù kreñv o c'houlenn e vefe berzet ar strollad &lt;ref&gt; https://www.lejdd.fr/international/allemagne-manifestations-inedites-contre-lafd-parti-menace-dinterdiction-141391&lt;/ref&gt;. War ar memes tro e vez betek un 30% a dud en Alamagn reter hag a zo prest votiñ evit an AFD &lt;ref&gt; https://www.france24.com/fr/europe/20240121-en-allemagne-de-nouvelles-manifestations-massives-contre-l-extr%C3%AAme-droite ''L'AfD ne cesse de progresser dans les sondages, à quelques mois de trois importantes élections régionales dans l'est du pays où les intentions de vote sont encore plus élevées que dans le reste de l'Allemagne. Dans ses bastions de l'ex-RDA, l'AfD arrive même en tête des enquêtes d'opinion avec plus de 30 %''.&lt;/ref&gt;.

=== 2026 ===
D'ar 6 a viz Gwengolo 2026 eo erruet AfD e plas kentañ an dilennadegoù rannvroel e land [[Saks-Anhalt]], gant 43,8% a vouezhioù&lt;ref&gt;{{De}} ''[https://www.zdfheute.de/politik/deutschland/analyse-sachsen-anhalt-wahl-afd-cdu-siegmund-schulze-100.html AfD-Rekordergebnis bei maximaler Polarisierung im Land]'', ZDF Heute, 07/09/2026&lt;/ref&gt;. Ar wech kentañ eo e c'hoarvez d'ur strollad eus an tu dehou-pellañ ober kement-mañ abaoe dibenn an Eil Brezel-bed.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Strolladoù politikel Alamagn]]
[[Rummad:Strolladoù politikel broadelour]]
[[Rummad:Tu dehoù pellañ]]</text>
      <sha1>62r7mx3o57vbpyouplk8aoydpy1tr1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199469</id>
      <parentid>2199451</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T19:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>AFD → AfD</comment>
      <origin>2199469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3763" sha1="sh7mld1e82gsem5o1bicp0m1i3g5538" xml:space="preserve">{{Databox}}
[[Restr:AfD Logo 2021.svg|thumb|Logo Alternative für Deutschland]]
'''Alternative für Deutschland''' (brezhoneg : ''Dazeilad evit Alamagn''), berraet en '''AfD''', a zo ur strollad politikel broadelour, mirour, diskredig d'an [[Unaniezh Europa|Unaniezh europat]] hag enep [[Islam]], a orin eus [[Alamagn]].

Krouet e voe d'ar [[6 a viz C'hwevrer]] [[2013]]. Ar strollad a dapas 4,7% eus ar mouezhioù evit dilennadegoù kevredadel 2013, tost e oa bet da dizhout ar 5% rediet evit kaout sezoù er [[Bundestag]]. Er bloavezh 2014 e tapas 7,1% eus ar mouezhioù gant 7 sez war 96 evit an dilennadegoù europat. Emezeliñ a reas ar strollad er c'hengevrad [[European Conservatives and Reformists]] (ECR) betek ma voe skarzhet e miz Ebrel 2016. E miz Gwengolo 2016, an AfD a oa deuet a-benn da dapout kannaded e 10 parlamant Stad alaman diwar 16. Ar strollad a zo kenrenet gant [[Tino Chrupalla]] hag [[Alice Weidel]].
== Istor ==
E miz Gwengolo 2012, [[Alexander Gauland]], sekretour stad eus [[Hessen]], [[Bernd Lucke]], un ekonomiour ha [[Konrad Adam]], un embanner evit ar [[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] etre 1979 ha 2000 ha penn rener [[Die Welt]] betek 2008, a savas ur c'hengevrad politikel e Bad Nauheim. O fal e oa enebiñ ouzh politikerezh kevredadel Alamagn da geñver krizenn an takad europat. Ar strollad ''Wahlalternative 2013'' (brezhoneg : Dazeilad mouezhierezh 2013) o pennad-stur a voe harpet gant 68 ekonomiour, kazetenner ha patron bras. An hanter anezho a oa kelennerien brudet hag an tri c'hard anezho a oa diplomidi uhel eus skolioù-meur. Ar strollad a embanne sklaer e oa an takad ekonomiel europat un dachenn diasur o lakaat broioù su Europa da vont etrezek hent ar baourentez dre bouez ar c'hevaezerezh diazezet war an [[euro]].

=== 2023-2024 ===
A feur ma kreske ar strollad er sontadegoù pe gant an niver a vouezhioù &lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-250-000-manifestants-dans-les-rues-contre-le-parti-d-extreme-droite-afd-en-tete-dans-les-sondages_6316374.html&lt;/ref&gt; e voe goulennet muioc'h-mui ma vije berzet gant al lezenn&lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-on-vous-explique-pourquoi-l-afd-puissant-parti-d-extreme-droite-est-menace-d-interdiction_6317547.html&lt;/ref&gt;.

Goude ma vije bet dilennidi o kemer perzh en un emvod war benaos skarzhañ 2 vilion a estrenien eus Alamagn e voe manifestadegoù kreñv o c'houlenn e vefe berzet ar strollad &lt;ref&gt; https://www.lejdd.fr/international/allemagne-manifestations-inedites-contre-lafd-parti-menace-dinterdiction-141391&lt;/ref&gt;. War ar memes tro e vez betek un 30% a dud en Alamagn reter hag a zo prest votiñ evit an AfD &lt;ref&gt; https://www.france24.com/fr/europe/20240121-en-allemagne-de-nouvelles-manifestations-massives-contre-l-extr%C3%AAme-droite ''L'AfD ne cesse de progresser dans les sondages, à quelques mois de trois importantes élections régionales dans l'est du pays où les intentions de vote sont encore plus élevées que dans le reste de l'Allemagne. Dans ses bastions de l'ex-RDA, l'AfD arrive même en tête des enquêtes d'opinion avec plus de 30 %''.&lt;/ref&gt;.

=== 2026 ===
D'ar 6 a viz Gwengolo 2026 eo erruet AfD e plas kentañ an dilennadegoù rannvroel e land [[Saks-Anhalt]], gant 43,8% a vouezhioù&lt;ref&gt;{{De}} ''[https://www.zdfheute.de/politik/deutschland/analyse-sachsen-anhalt-wahl-afd-cdu-siegmund-schulze-100.html AfD-Rekordergebnis bei maximaler Polarisierung im Land]'', ZDF Heute, 07/09/2026&lt;/ref&gt;. Ar wech kentañ eo e c'hoarvez d'ur strollad eus an tu dehou-pellañ ober kement-mañ abaoe dibenn an Eil Brezel-bed.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Strolladoù politikel Alamagn]]
[[Rummad:Strolladoù politikel broadelour]]
[[Rummad:Tu dehoù pellañ]]</text>
      <sha1>sh7mld1e82gsem5o1bicp0m1i3g5538</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199471</id>
      <parentid>2199469</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T20:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="kx3knncg69zqgvzu8pg8t0fm21tzuzc" xml:space="preserve">{{Databox}}
[[Restr:AfD Logo 2021.svg|thumb|Logo Alternative für Deutschland]]
'''Alternative für Deutschland''' (brezhoneg : ''Dazeilad evit Alamagn''), berraet en '''AfD''', a zo ur strollad politikel broadelour, mirour, diskredig d'an [[Unaniezh Europa|Unaniezh europat]] hag enep [[Islam]], a orin eus [[Alamagn]].

Krouet e voe d'ar [[6 a viz C'hwevrer]] [[2013]]. Ar strollad a dapas 4,7% eus ar mouezhioù evit dilennadegoù kevredadel 2013, tost e oa bet da dizhout ar 5% rediet evit kaout sezoù er [[Bundestag]]. Er bloavezh 2014 e tapas 7,1% eus ar mouezhioù gant 7 sez war 96 evit an dilennadegoù europat. Emezeliñ a reas ar strollad er c'hengevrad [[European Conservatives and Reformists]] (ECR) betek ma voe skarzhet e miz Ebrel 2016. E miz Gwengolo 2016, an AfD a oa deuet a-benn da dapout kannaded e 10 parlamant Stad alaman diwar 16. Ar strollad a zo kenrenet gant [[Tino Chrupalla]] hag [[Alice Weidel]].
== Istor ==
E miz Gwengolo 2012, [[Alexander Gauland]], sekretour stad eus [[Hessen]], [[Bernd Lucke]], un ekonomiour ha [[Konrad Adam]], un embanner evit ar [[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] etre 1979 ha 2000 ha penn rener [[Die Welt]] betek 2008, a savas ur c'hengevrad politikel e Bad Nauheim. O fal e oa enebiñ ouzh politikerezh kevredadel Alamagn da geñver krizenn an takad europat. Ar strollad ''Wahlalternative 2013'' (brezhoneg : Dazeilad mouezhierezh 2013) o pennad-stur a voe harpet gant 68 ekonomiour, kazetenner ha patron bras. An hanter anezho a oa kelennerien brudet hag an tri c'hard anezho a oa diplomidi uhel eus skolioù-meur. Ar strollad a embanne sklaer e oa an takad ekonomiel europat un dachenn diasur o lakaat broioù su Europa da vont etrezek hent ar baourentez dre bouez ar c'hevaezerezh diazezet war an [[euro]].

=== 2023-2024 ===
A feur ma kreske ar strollad er sontadegoù pe gant an niver a vouezhioù &lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-250-000-manifestants-dans-les-rues-contre-le-parti-d-extreme-droite-afd-en-tete-dans-les-sondages_6316374.html&lt;/ref&gt; e voe goulennet muioc'h-mui ma vije berzet gant al lezenn&lt;ref&gt; https://www.francetvinfo.fr/monde/europe/allemagne/allemagne-on-vous-explique-pourquoi-l-afd-puissant-parti-d-extreme-droite-est-menace-d-interdiction_6317547.html&lt;/ref&gt;.

Goude ma vije bet dilennidi o kemer perzh en un emvod war benaos skarzhañ 2 vilion a estrenien eus Alamagn e voe manifestadegoù kreñv o c'houlenn e vefe berzet ar strollad &lt;ref&gt; https://www.lejdd.fr/international/allemagne-manifestations-inedites-contre-lafd-parti-menace-dinterdiction-141391&lt;/ref&gt;. War ar memes tro e vez betek un 30% a dud en Alamagn reter hag a zo prest votiñ evit an AfD &lt;ref&gt; https://www.france24.com/fr/europe/20240121-en-allemagne-de-nouvelles-manifestations-massives-contre-l-extr%C3%AAme-droite ''L'AfD ne cesse de progresser dans les sondages, à quelques mois de trois importantes élections régionales dans l'est du pays où les intentions de vote sont encore plus élevées que dans le reste de l'Allemagne. Dans ses bastions de l'ex-RDA, l'AfD arrive même en tête des enquêtes d'opinion avec plus de 30 %''.&lt;/ref&gt;.

=== 2026 ===
D'ar 6 a viz Gwengolo 2026 eo erruet AfD e plas kentañ an dilennadegoù rannvroel e land [[Saks-Anhalt]], gant 43,8% a vouezhioù&lt;ref&gt;{{De}} ''[https://www.zdfheute.de/politik/deutschland/analyse-sachsen-anhalt-wahl-afd-cdu-siegmund-schulze-100.html AfD-Rekordergebnis bei maximaler Polarisierung im Land]'', ZDF Heute, 07/09/2026&lt;/ref&gt;. Ar wech kentañ eo e c'hoarvez d'ur strollad eus an tu dehou-pellañ ober kement-mañ abaoe dibenn an Eil Brezel-bed.

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Strolladoù politikel Alamagn]]
[[Rummad:Strolladoù politikel broadelour]]
[[Rummad:Tu dehoù pellañ]]
[[Rummad:Aozadurioù Völkisch]]
[[Rummad:Enep islam]]</text>
      <sha1>kx3knncg69zqgvzu8pg8t0fm21tzuzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lazhadeg Oradour-sur-Glane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132266</id>
    <revision>
      <id>2199415</id>
      <parentid>1975689</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T12:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2199415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="9s0224yxit1cegbo55ekk7flnij1369" xml:space="preserve">[[Restr:Oradour-sur-Glane-Hardware-1342.jpg|thumb|Oradour-sur-Glane, dalc'het evel ma oa da zevezh al lazhadeg]]
'''Lazhadeg Oradour-sur-Glane''' ([[galleg]] : ''Massacre d’Oradour-sur-Glane'') a vez graet eus distruj kêriadenn [[Oradour-sur-Glane]], en [[Haute-Vienne]], d'an [[10 a viz Even]] [[1944]] hag eus lazhadeg ar boblañs a-bezh (643 den lazhet&lt;ref&gt;GINESTET Alain ha VINCLAIR Thomas, Une 643ème victime, oubliée du massacre d'Oradour-sur-Glane, désormais officiellement répertoriée, France Bleu Limousin, 2/10/2020.&lt;/ref&gt;) gant soudarded ar 1añ batailhon eus ar 4e rejimant [[Panzergrenadier]] ''Der Führer'' eus ar [[2vet Panzerdivision SS Das Reich|Panzerdivision Das Reich]] eus ar [[Waffen-SS]].&lt;br&gt;
Al lazhadeg-se eo an hini washañ a oa bet sevenet gant al luioù alaman e [[Bro-C'hall]], damheñvel ouzh reoù [[Lazhadeg Marzabotto|Marzabotto]] en [[Italia]], pe [[Lazhadeg Distomo|Distomo]] e [[Gres]] d'an 10 a viz Even 1944 ivez.&lt;br&gt;
Evit an istorourien ez eo al lazhadegoù-se skouerius eus doareoù skrijus ar ''Gruppen führer'' [[Heinz Lammerding]], en devoa lakaet e pleustr war Talbenn ar Reter.

Chomet eo an darvoud-se don e memor an dud ; tabutoù bras a oa bet ivez gant an heuliadoù lezvarnel, pa voe distaolet torfedourien [[Elzas]]at an unvez en abeg ma oa « ''[[Malgré-nous]]'' » anezho. Abaoe [[1999]] ez eo dalc'het bev eñvorennoù an darvoud gant [[Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane|Kreizenn vemor Oradour-sur-Glane]], lec'hiet nepell diouzh ar gêriadenn distrujet ha dalc'het e memes stumm abaoe 1944.

== Kenarroud ==
Oradour, ur gêriadennig, zo un ugent kilometr bennak diouzh kêr [[Limoges]]. D'ar Sadorn, annezidi niverus eus Limoges a zeue d'ober prenadennoù er marc'had. Evit dont di ez implijent an tramway adal Limoges, un eurvezh hent zo. E [[1936]] e oa annezet ar gumun gant 1 574 den, 330 anezho er gêriadenn rik.

Deskrivet e vez ar gêriadenn evel-henn : « ''Qu'est-ce donc que cet Oradour qui baigne paisiblement dans sa campagne verdoyante ? Simplement un village de moyenne importance. Il est modeste et vit sans bruit, sans éclat.'' »&lt;ref&gt;Franck Delage, ''Oradour – Ville martyre'', Mellottée, Meurzh 1945, (ASIN : B003WPFZCS)&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Massacre d'Oradour-sur-Glane 10 juin 1944.jpg|Al lazhadeg displeget pazenn-ha-pazenn
Oradour-sur-Glane - Village-martyr 12.jpg|Plakenn e koun ul lod eus ar c'houzañvidi
Centre de la mémoire oradour.JPG|''Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane''
&lt;/gallery&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Oradour-sur-Glane}}

[[Rummad:Waffen-SS]]
[[Rummad:Torfedoù brezel]]</text>
      <sha1>9s0224yxit1cegbo55ekk7flnij1369</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199426</id>
      <parentid>2199415</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="qjohmio2q5ka7a3ap9unloxypbxdkj4" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Oradour-sur-Glane-Hardware-1342.jpg|thumb|Oradour-sur-Glane, dalc'het evel ma oa da zevezh al lazhadeg]]
'''Lazhadeg Oradour-sur-Glane''' ([[galleg]] : ''Massacre d’Oradour-sur-Glane'') a vez graet eus distruj kêriadenn [[Oradour-sur-Glane]], en [[Haute-Vienne]], d'an [[10 a viz Even]] [[1944]] hag eus lazhadeg ar boblañs a-bezh (643 den lazhet&lt;ref&gt;GINESTET Alain ha VINCLAIR Thomas, Une 643ème victime, oubliée du massacre d'Oradour-sur-Glane, désormais officiellement répertoriée, France Bleu Limousin, 2/10/2020.&lt;/ref&gt;) gant soudarded ar 1añ batailhon eus ar 4e rejimant [[Panzergrenadier]] ''Der Führer'' eus ar [[2vet Panzerdivision SS Das Reich|Panzerdivision Das Reich]] eus ar [[Waffen-SS]].&lt;br&gt;
Al lazhadeg-se eo an hini washañ a oa bet sevenet gant al luioù alaman e [[Bro-C'hall]], damheñvel ouzh reoù [[Lazhadeg Marzabotto|Marzabotto]] en [[Italia]], pe [[Lazhadeg Distomo|Distomo]] e [[Gres]] d'an 10 a viz Even 1944 ivez.&lt;br&gt;
Evit an istorourien ez eo al lazhadegoù-se skouerius eus doareoù skrijus ar ''Gruppen führer'' [[Heinz Lammerding]], en devoa lakaet e pleustr war Talbenn ar Reter.

Chomet eo an darvoud-se don e memor an dud ; tabutoù bras a oa bet ivez gant an heuliadoù lezvarnel, pa voe distaolet torfedourien [[Elzas]]at an unvez en abeg ma oa « ''[[Malgré-nous]]'' » anezho. Abaoe [[1999]] ez eo dalc'het bev eñvorennoù an darvoud gant [[Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane|Kreizenn vemor Oradour-sur-Glane]], lec'hiet nepell diouzh ar gêriadenn distrujet ha dalc'het e memes stumm abaoe 1944.

== Kenarroud ==
Oradour, ur gêriadennig, zo un ugent kilometr bennak diouzh kêr [[Limoges]]. D'ar Sadorn, annezidi niverus eus Limoges a zeue d'ober prenadennoù er marc'had. Evit dont di ez implijent an tramway adal Limoges, un eurvezh hent zo. E [[1936]] e oa annezet ar gumun gant 1 574 den, 330 anezho er gêriadenn rik.

Deskrivet e vez ar gêriadenn evel-henn : « ''Qu'est-ce donc que cet Oradour qui baigne paisiblement dans sa campagne verdoyante ? Simplement un village de moyenne importance. Il est modeste et vit sans bruit, sans éclat.'' »&lt;ref&gt;Franck Delage, ''Oradour – Ville martyre'', Mellottée, Meurzh 1945, (ASIN : B003WPFZCS)&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Massacre d'Oradour-sur-Glane 10 juin 1944.jpg|Al lazhadeg displeget pazenn-ha-pazenn
Oradour-sur-Glane - Village-martyr 12.jpg|Plakenn e koun ul lod eus ar c'houzañvidi
Centre de la mémoire oradour.JPG|''Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane''
&lt;/gallery&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Oradour-sur-Glane}}

[[Rummad:Waffen-SS]]
[[Rummad:Torfedoù brezel]]</text>
      <sha1>qjohmio2q5ka7a3ap9unloxypbxdkj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199442</id>
      <parentid>2199426</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kenarroud */</comment>
      <origin>2199442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2667" sha1="2w1n9wqgw0bdtglyogkeaakmialkmty" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:Oradour-sur-Glane-Hardware-1342.jpg|thumb|Oradour-sur-Glane, dalc'het evel ma oa da zevezh al lazhadeg]]
'''Lazhadeg Oradour-sur-Glane''' ([[galleg]] : ''Massacre d’Oradour-sur-Glane'') a vez graet eus distruj kêriadenn [[Oradour-sur-Glane]], en [[Haute-Vienne]], d'an [[10 a viz Even]] [[1944]] hag eus lazhadeg ar boblañs a-bezh (643 den lazhet&lt;ref&gt;GINESTET Alain ha VINCLAIR Thomas, Une 643ème victime, oubliée du massacre d'Oradour-sur-Glane, désormais officiellement répertoriée, France Bleu Limousin, 2/10/2020.&lt;/ref&gt;) gant soudarded ar 1añ batailhon eus ar 4e rejimant [[Panzergrenadier]] ''Der Führer'' eus ar [[2vet Panzerdivision SS Das Reich|Panzerdivision Das Reich]] eus ar [[Waffen-SS]].&lt;br&gt;
Al lazhadeg-se eo an hini washañ a oa bet sevenet gant al luioù alaman e [[Bro-C'hall]], damheñvel ouzh reoù [[Lazhadeg Marzabotto|Marzabotto]] en [[Italia]], pe [[Lazhadeg Distomo|Distomo]] e [[Gres]] d'an 10 a viz Even 1944 ivez.&lt;br&gt;
Evit an istorourien ez eo al lazhadegoù-se skouerius eus doareoù skrijus ar ''Gruppen führer'' [[Heinz Lammerding]], en devoa lakaet e pleustr war Talbenn ar Reter.

Chomet eo an darvoud-se don e memor an dud ; tabutoù bras a oa bet ivez gant an heuliadoù lezvarnel, pa voe distaolet torfedourien [[Elzas]]at an unvez en abeg ma oa « ''[[Malgré-nous]]'' » anezho. Abaoe [[1999]] ez eo dalc'het bev eñvorennoù an darvoud gant [[Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane|Kreizenn vemor Oradour-sur-Glane]], lec'hiet nepell diouzh ar gêriadenn distrujet ha dalc'het e memes stumm abaoe 1944.

== Kenarroud ==
Oradour, ur gêriadennig, zo un ugent kilometr bennak diouzh kêr [[Limoges]]. D'ar Sadorn, annezidi niverus eus [[Lemojez]] a zeue d'ober prenadennoù er marc'had. Evit dont di ez implijent an tramway adal Lemojez, un eurvezh hent zo. E [[1936]] e oa annezet ar gumun gant 1 574 den, 330 anezho er gêriadenn rik.

Deskrivet e vez ar gêriadenn evel-henn : « ''Qu'est-ce donc que cet Oradour qui baigne paisiblement dans sa campagne verdoyante ? Simplement un village de moyenne importance. Il est modeste et vit sans bruit, sans éclat.'' »&lt;ref&gt;Franck Delage, ''Oradour – Ville martyre'', Mellottée, Meurzh 1945, (ASIN : B003WPFZCS)&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;220px&quot;&gt;
Massacre d'Oradour-sur-Glane 10 juin 1944.jpg|Al lazhadeg displeget pazenn-ha-pazenn
Oradour-sur-Glane - Village-martyr 12.jpg|Plakenn e koun ul lod eus ar c'houzañvidi
Centre de la mémoire oradour.JPG|''Centre de la mémoire d'Oradour-sur-Glane''
&lt;/gallery&gt;

== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Oradour-sur-Glane}}

[[Rummad:Waffen-SS]]
[[Rummad:Torfedoù brezel]]</text>
      <sha1>2w1n9wqgw0bdtglyogkeaakmialkmty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>.22 Long Rifle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164226</id>
    <revision>
      <id>2199422</id>
      <parentid>2175034</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2199422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6840" sha1="2ynaq6hzcsmlrwcsph772nac5j0xw40" xml:space="preserve">{{Droukveskañ|.22 Long}}
{| class=&quot;infobox&quot;
|-
{{Infobox/Titl|.22 Long Rifle|b0c4de|talbenn defaut|000}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:22_short_22_long_rifle_22_magnum_22_hornet.JPG|liamm=Restr:22_short_22_long_rifle_22_magnum_22_hornet.JPG|alt=Skeudenn ar pennad .22 Long Rifle|frameless|313x313px]]A gleiz da zehou : kartouchennoù [[.22 Short]] - '''.22 Long Rifle''' - [[.22 WMR|.22 Magnum]] - [[.22 Hornet]]
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Doare
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Kalibr
|.22 / 5,56 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare douilhez
|bourled
|-
! scope=&quot;row&quot; |Doare skeiñ
|war an dro
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bro orin
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Muzulioù
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø bannadell
|5,56 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø trogleuziñ
|5,4 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø kolier
|5,7 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø korf an douilhez
|5,7 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Ø strad
|7,1 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tevder ar strad
|1,1 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder an douilhez
|15,6 mm
|-
! scope=&quot;row&quot; |Hirder ar gartouchenn
|25,4 mm
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Perzhioù all
|-
! scope=&quot;row&quot; |Pouez ar vannadell
|1,9 - 2,6 g&lt;br&gt;Boled implijetañ : 40 greunenn (2,6 g)
|-
! scope=&quot;row&quot; |Tizh mont e-maez V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|320 - 500 m/s
|-
! scope=&quot;row&quot; |Energiezh ar vannadell
|140 - 277 J
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; width=&quot;50%&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|}
An '''.22 Long Rifle''', '''.22 LR''' pe c'hoazh '''.22 lfB''' (''Lange für Büschen'') er broioù alamanek, anvet alies '''22''' (anv metrek : '''5.6 × 15 mmR''') zo ur stumm boutin [[Munision|munisionoù]] skoet war o zro, '''.22''' o c'halibr, da lavaret eo 22/100 ur meutad amerikan. Diazezet eo war ar c'halibroù [[.22 Short]] ha [[.22 Long]]. Implijet e vez e meur a seurt [[Fuzuilh|fuzuilhoù]], [[Karabinenn|karabinennoù]], [[Pistolenn|pistolennoù]] ha [[Revolver|revolverioù]]. Munisionoù marc'hadmat int, resis war [[Geriaoueg an armoù-tan#Hed-tenn|hedoù-tenn]] berr ha nebeud a [[Geriaoueg an armoù-tan#Argil|argil]] gante.

== Istor ha deskrivadur ==
Ijinet e oa bet e 1887 gant ar saver armoù [[Stevens Arms|J. Stevens Arms &amp; Tools Company]] p'en doa lakaet ur boled 40 [[Greunenn (unanenn)|greunenn]] (2,59 gram) war un douilhez [[.22 Long]]. E-touez ar c'hartouchennoù implijet ar muiañ hiziv an deiz eo an .22 LR hini vihanañ familh ar re 5,56 mm : munisionoù brezel evel ar [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] o dez ar memes kalibr met kalz galloudusoc'h int.

== Implij ==
Hervez an ''National Shooting Sports Foundation'', ur gevredigezh stag ouzh industrielezh an armoù-tan er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], ha meur a zen arbennik,&lt;ref&gt;{{En}} Evel Jim HARMER, ''[https://backfire.tv/popular-cartridges/ Top 15 most popular rifle cartridges]'', 13/02/2024&lt;/ref&gt; an .22 LR eo ar munision gwerzhet ar muiañ er bed. Ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]]-mañ a zo ouzhpenn an hanter deus ar c'hartouchennoù produet er Stadoù-Unanet, hag unan deus ar re boblekañ eno.

Implijet e vez er [[sportoù tennañ]] evit kelenn diazezoù an tennañ d'an deraouidi hag e kenstrivadegoù 'zo evel an [[Benchrest (sport)#Hunter|Hunter]], ar bistolenn 25 metr pe ar garabinenn 50 metr. Er [[biatlon]] e raer ivez gant ar c'halibr-mañ. Ne vez ket implijet en armoù-brezel, met stummoù .22 LR eus armoù hiniennel brezel a zo bet produet a-wechoù en istor evit deskiñ dornata an armoù ha diazezoù an tennañ d'ar soudarded yaouank oc'h implijout munisionoù marc'hadmatoc'h evit ar re orin, evel da skouer el [[Lee-Enfield]] breizhveurat pe er c'harabinennoù .wz 45, a oa kopiennoù polonat eus ar fuzuilhoù [[Mosin-Nagant]]. Kalz armoù brudet a-vremañ o dez stummoù e .22 Long Rifle : [[AR-15]] a bep seurt, [[Colt M1911]], [[CZ P-09]], [[Beretta 92]], pe ar [[Glock (pistolenn)|pistolennoù Glock]] en o zouez.

Implijet e vez gant ar [[Chaseal|chaseourien]] evit ar jiboez bihan hag evit lazhañ loened gwelet evel noazus evel an [[Avank-Spagn|avanked-Spagn]] e [[Bro-C'hall]] pe ar [[Koiot|c'hoioted]] e [[Norzhamerika]]. E Frañs e c'haller implijout anezhe evit lazhañ [[Avank-Spagn|avanked-Spagn]] da skouer, met evel e broioù all eo difennet evit chaseal al loened karnek ([[Karv|kirvi]], [[Yourc'h|yourc'hed]], [[Hoc'h-gouez|moc'h-gouez]] da skouer) abalamour d'o nerzh re izel.

== Variezonoù ==
[[Restr:Long rifles Guns Munition .22 LR RWS Dynamit Nobel 01.jpg|kleiz|thumb|Boestadoù kozh kartouchennoù .22 LR eus ar merk alaman RWS.]]

=== Pouez ===
'''40 greunenn''' (2,59 gram) eo pouez standard boledoù an .22 LR, met stummoù etre 20 ha 60 greunenn a zo anezhe. En Europa e kaver peurliesañ reoù 36, 38, 40 pe 45 greunenn da werzhañ.

=== Tizh ===
Disheñvelaet e vez peurliesañ pevar variezon .22 LR diwar o zizh :

* '''Subsonic''', da lavaret eo dindan 340 m/s (metr dre segondenn). Nebeutoc'h a drouz a reont evit ar re all, dreist-holl pa implijer anezhe asambles gant ur [[reduer-son]]. Diaes eo implijout anezhe en armoù daomaotomatek abalamour d'o nerzh izel.
* '''Standard''' : 341-369 m/s. Produerien 'zo evel [[RWS]] a renk e gwirionez munisionoù 320 pe 330 m/s e-touez ar re standard, daoust dezhe bezañ izeloc'h o zizh evit hini ar son.
* '''High-velocity''' : tizh uhel, 370-400 m/s, evel ar ''Blazer'' (CCI) pe ar ''[[Federal Ammunition|Federal]] Champion HV''. Ar re-mañ a implijer kentoc'h en armoù damaotomatek.
* '''Hyper-velocity''' pe '''Ultra-velocity''' : tizh uhel-kenañ, ouzhpenn 400 m/s, evel ar ''Stinger'' produet gant [[CCI (munisionoù)|CCI]] pe ar ''Viper'' gwerzhet gant [[Remington]]. Nebeut-implijet int.
=== Doare boled ===
Ar c'hartouchennoù .22 LR orin ha standard implijet er sportoù tennañ o dez boledoù plom ront o fenn ('''LRN''', '''''Lead Round Nose'''''). Kavout a raer ivez boledoù kouevr pe toull o fenn evit chaseal dreist-holl.[[Restr:LRN HP .22 Long Rifle.jpg|kleiz|thumb|Kartouchennoù .22 Long Rifle dezhe boledoù a bep seurt (a gleiz da zehou) : boled standart LRN (''Lead Round Nose'', ront e benn) e plom, boled HP (''Hollow Point'', toull e benn) e plom, boled LRN e kouevr, boled HP e kouevr.]]
== Liammoù diavaez ==
* {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-v/22-lr-fr.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]]

== Daveennoù ==
* [https://www.nssf.org/ lec'hienn an NSSF]
{{Daveoù}}

{{Porched:Armoù-tan}}
{{DEFAULTSORT:22 LR}}
[[Rummad:Kalibroù armoù-tan]]
[[Rummad:Munisionoù-chase]]
[[Rummad:Munisionoù SUA]]</text>
      <sha1>2ynaq6hzcsmlrwcsph772nac5j0xw40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Browning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169030</id>
    <revision>
      <id>2199418</id>
      <parentid>2197667</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:28:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Karabinennoù */</comment>
      <origin>2199418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5661" sha1="7l4j8q8a04fkpunsv3et202db41l1ka" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:John_M._Browning_with_his_Auto_5_shotgun_(2).jpg|thumb|John M. Browning gant ur fuzuilh Auto-5 (war-dro 1900)]] '''John Moses Browning''', ganet d'an 23 a viz Genver 1855 e [[Ogden (Utah)|Ogden]] ([[Tiriad Utah]], [[Stadoù-Unanet Amerika]]) ha marvet d'ar 26 a viz Du 1926 e [[Liège]] ([[Belgia]]), a oa un ijinour hag [[Armerezh|armeurer]] stadunanat en deus savet meur a seurt [[Arm-tan|armoù-tan]], mekanikerezhioù armoù-tan ha [[Munision|munisionoù]] implijet hiziv an deiz c'hoazh.

Savet en deus e arm kentañ da 13 vloaz e stal armoù-tan e dad, ha disklêriet en deus e vreved kentañ evit un arm-tan d'ar 7 a viz Here 1879, ha-eñ 24 bloaz. Gwelet eo evel unan eus [[:Rummad:Krouerien armoù-tan|krouerien armoù-tan]] donezonetañ an XIX{{Vet}} hag XX{{Vet}} kantved. Digoret en deus klaz da ziorren an armoù tennata, damaotomatek hag aotomatek modern a-drugarez d'ar 128 breved disklêriet gantañ.

== Ijinadennoù ==
E-touez e ijinadennoù brudetañ e kaver ar bistolenn [[Colt M1911]], bet kopiet meur a wech er bed abaoe ; ar [[Browning M1919|vindrailherez M1919]], ar [[BAR M1918]], hag ar [[Browning Auto-5]], ar [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilh-chase]] damaotomatek kentañ. Savet en deus ivez ar [[Winchester Model 1893]], ar [[fuzuilh-pomp]] kentañ. Labourat a reas gant an embregerezh stadunanat [[Winchester Repeating Arms Company]] eus 1883 betek 1898. Pa voe nac'het gant an embregerezh un emglev evit produiñ an Auto-5 nevez-savet gantañ ez eas da varc'hata gant an embregerezh belgiat [[FN Herstal]].

D'ar 26 a viz Du 1926 e varvas e Liège diwar un taol-kalon e savadurioù an FN Herstal. O labourat e oa war ur bistolenn [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm]] damaotomatek nevez, a deuas da vezañ an [[Browning HP|FN HP35]], brudet dindan e anv all, ''Browning Hi-Power'', ha war ur fuzuilh-chase dreistlakaet nevez a voe gwerzhet ouzhpenn 500.000 skouerenn anezhi adalek 1931, ar [[Browning B25|B25]]&lt;ref&gt;'''{{Fr}}''' ''[https://fr.browning.eu/blog/auto-5-bar-b2-hi-power-1900-focus-sur-5-armes-browning-vendues-a-plus-d-un-million-d-exemplaires.html Auto-5, BAR, B25, Hi-Power, 1900 : focus sur 5 armes Browning vendues à plus d’un million d’exemplaires]'', war lec'hienn an embregerezh Browning (lennet d'an 09/10/2024)&lt;/ref&gt;.

Kenlabourat a reas gant embregerezhioù all evit sevel pezhioù armoù pe mekanikerezhioù : [[Colt's Manufacturing Company|Colt]], [[Remington]], [[Savage Arms|Savage]] ha [[Stevens (embregerezh armoù-tan)|Stevens]].

== Produioù ==

=== Kartouchennoù ===
* [[6,35 mm Browning|.25 ACP]]
* [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]]
* [[.38 ACP]]
* [[.380 ACP]]
* [[.45 ACP]]
* [[12,7 × 99 mm NATO|.50 BMG]]
* [[9 mm Browning Long]]

=== Armoù-tan ===
[[Restr:Colt M1911 noBG.jpg|thumb|Ur bistolenn [[Colt M1911]] savet gant John Browning.]]

==== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ====
* [[Browning M1900|FN M1899/M1900]] (.32 ACP)
* [[Colt M1900|Colt Model 1900]] (.38 ACP)
* Colt Model 1902 (.38 ACP)
* Colt Model 1903 Pocket Hammer (.38 ACP)
* [[FN Model 1903]] (9 mm Browning Long)
* [[Colt M1903 Pocket Hammerless|Colt Model 1903 Pocket Hammerless]] (.32 ACP)
* [[Browning M1906|FN Model 1906]] (.25 ACP)
* Colt Model 1908 Vest Pocket (.25 ACP)
* [[Colt M1908 Pocket Hammerless|Colt Model 1908 Pocket Hammerless]] (.380 ACP)
* [[Browning M1910|FN Model 1910]] (.32 ACP, .380 ACP)
* [[Colt M1911]] (.45 ACP)
* [[FN Model 1922]] (.32 ACP, .380 ACP)
* [[Browning HP|Browning Hi-Power]] ([[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]])
* [[Colt Woodsman]] ([[.22 Long Rifle|.22 LR]])
[[Restr:Browning auto 5 catalog.png|thumb|Ar Browning Auto-5 treset war katalog 1909 ar ''[[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne|Manufacture Française d'Armes et Cycles Saint-Étienne]]''.]]

==== Fuzuilhoù-chase ha [[Fuzuilh-pomp|fuzuilhoù-pomp]] ====
* Stevens Model 520/620
* Winchester Model 1887
* [[Winchester Model 1893]]
* [[Winchester Model 1897]], diazez ar [[Winchester Model 1912]]
* [[Browning Auto-5]]
* [[Browning B25]]
* [[Remington Model 17]]
* Savage Model 720
* [[Ithaca 37]] (gwikefre diazez)
[[Restr:M1918 Browning Automatic Rifle (7351276550).jpg|thumb|Tresadennoù stummoù disheñvel an M1918 BAR.]]

==== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ====
* Winchester Model 1885, fuzuilh un-tenn ''falling-block''
* [[Winchester Model 1886]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn
* Winchester Model 1890, karabinenn tennata ([[.22 Long Rifle|.22 LR]])
* [[Winchester Model 1892]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn
* [[Winchester Model 1894]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn

* Winchester Model 1895, karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn

* Winchester Model 1900, karabinenn un-tenn dre vorailh (.22 LR)
* Remington Model 8, fuzuilh damaotomatek
* Browning 22, fuzuilh damaotomatek (.22 LR)
* Remington Model 24, fuzuilh damaotomatek (.22 LR)
* [[FN Trombone]], karabinenn-bomp (.22 LR)
* [[BAR M1918|U.S. M1918 Browning Automatic Rifle (BAR)]]
[[Restr:Colt-Browning M1895 machine gun mid-cycle.jpg|thumb|An M1895, ar vindrailherez vodern yenaet dre aer kentañ.]]

==== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ====
* [[Colt-Browning M1895]]
* [[Browning M1917]]
* [[Browning M1919]]
* [[M2 Browning]] (.50 BMG)
* U.S. M4

== Gwelet ivez ==
* {{En}} Video [https://www.youtube.com/watch?v=7j8UQNPlhsY mont en-dro ur vindrailherez M1895], lesanvet &quot;Potato Digger&quot; 

==Daveennoù==
* {{Fr}} [https://fr.browning.eu/a-propos.html Istor John Moses Browning] war lec'hienn an embregerezh Browning
&lt;references/&gt;
{{Porched:Armoù-tan}}{{DEFAULTSORT:Browning, John}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1855]]
[[Rummad:Marvioù 1926]]
[[Rummad:Krouerien armoù-tan]]
[[Rummad:Ijinourien SUA]]</text>
      <sha1>7l4j8q8a04fkpunsv3et202db41l1ka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199421</id>
      <parentid>2199418</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ijinadennoù */</comment>
      <origin>2199421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5641" sha1="fz9we24ryi9et8971r8csbhmaxyir4z" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:John_M._Browning_with_his_Auto_5_shotgun_(2).jpg|thumb|John M. Browning gant ur fuzuilh Auto-5 (war-dro 1900)]] '''John Moses Browning''', ganet d'an 23 a viz Genver 1855 e [[Ogden (Utah)|Ogden]] ([[Tiriad Utah]], [[Stadoù-Unanet Amerika]]) ha marvet d'ar 26 a viz Du 1926 e [[Liège]] ([[Belgia]]), a oa un ijinour hag [[Armerezh|armeurer]] stadunanat en deus savet meur a seurt [[Arm-tan|armoù-tan]], mekanikerezhioù armoù-tan ha [[Munision|munisionoù]] implijet hiziv an deiz c'hoazh.

Savet en deus e arm kentañ da 13 vloaz e stal armoù-tan e dad, ha disklêriet en deus e vreved kentañ evit un arm-tan d'ar 7 a viz Here 1879, ha-eñ 24 bloaz. Gwelet eo evel unan eus [[:Rummad:Krouerien armoù-tan|krouerien armoù-tan]] donezonetañ an XIX{{Vet}} hag XX{{Vet}} kantved. Digoret en deus klaz da ziorren an armoù tennata, damaotomatek hag aotomatek modern a-drugarez d'ar 128 breved disklêriet gantañ.

== Ijinadennoù ==
E-touez e ijinadennoù brudetañ e kaver ar bistolenn [[Colt M1911]], bet kopiet meur a wech er bed abaoe ; ar [[Browning M1919|vindrailherez M1919]], ar [[BAR M1918]], hag ar [[Browning Auto-5]], ar [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilh-chase]] damaotomatek kentañ. Savet en deus ivez ar [[Winchester Model 1893]], ar [[fuzuilh-pomp]] kentañ. Labourat a reas gant an embregerezh stadunanat [[Winchester Repeating Arms Company]] eus 1883 betek 1898. Pa voe nac'het gant an embregerezh un emglev evit produiñ an Auto-5 nevez-savet gantañ ez eas da varc'hata gant an embregerezh belgiat [[FN Herstal]].

D'ar 26 a viz Du 1926 e varvas e Liège diwar un taol-kalon e savadurioù an FN Herstal. O labourat e oa war ur bistolenn [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm]] damaotomatek nevez, a deuas da vezañ an [[Browning HP|FN HP35]], brudet dindan e anv all, ''Browning Hi-Power'', ha war ur fuzuilh-chase dreistlakaet nevez a voe gwerzhet ouzhpenn 500.000 skouerenn anezhi adalek 1931, ar [[Browning B25|B25]]&lt;ref&gt;'''{{Fr}}''' ''[https://fr.browning.eu/blog/auto-5-bar-b2-hi-power-1900-focus-sur-5-armes-browning-vendues-a-plus-d-un-million-d-exemplaires.html Auto-5, BAR, B25, Hi-Power, 1900 : focus sur 5 armes Browning vendues à plus d’un million d’exemplaires]'', war lec'hienn an embregerezh Browning (lennet d'an 09/10/2024)&lt;/ref&gt;.

Kenlabourat a reas gant embregerezhioù all evit sevel pezhioù armoù pe mekanikerezhioù : [[Colt's Manufacturing Company|Colt]], [[Remington]], [[Savage Arms|Savage]] ha [[Stevens Arms|Stevens]].

== Produioù ==

=== Kartouchennoù ===
* [[6,35 mm Browning|.25 ACP]]
* [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]]
* [[.38 ACP]]
* [[.380 ACP]]
* [[.45 ACP]]
* [[12,7 × 99 mm NATO|.50 BMG]]
* [[9 mm Browning Long]]

=== Armoù-tan ===
[[Restr:Colt M1911 noBG.jpg|thumb|Ur bistolenn [[Colt M1911]] savet gant John Browning.]]

==== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ====
* [[Browning M1900|FN M1899/M1900]] (.32 ACP)
* [[Colt M1900|Colt Model 1900]] (.38 ACP)
* Colt Model 1902 (.38 ACP)
* Colt Model 1903 Pocket Hammer (.38 ACP)
* [[FN Model 1903]] (9 mm Browning Long)
* [[Colt M1903 Pocket Hammerless|Colt Model 1903 Pocket Hammerless]] (.32 ACP)
* [[Browning M1906|FN Model 1906]] (.25 ACP)
* Colt Model 1908 Vest Pocket (.25 ACP)
* [[Colt M1908 Pocket Hammerless|Colt Model 1908 Pocket Hammerless]] (.380 ACP)
* [[Browning M1910|FN Model 1910]] (.32 ACP, .380 ACP)
* [[Colt M1911]] (.45 ACP)
* [[FN Model 1922]] (.32 ACP, .380 ACP)
* [[Browning HP|Browning Hi-Power]] ([[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]])
* [[Colt Woodsman]] ([[.22 Long Rifle|.22 LR]])
[[Restr:Browning auto 5 catalog.png|thumb|Ar Browning Auto-5 treset war katalog 1909 ar ''[[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne|Manufacture Française d'Armes et Cycles Saint-Étienne]]''.]]

==== Fuzuilhoù-chase ha [[Fuzuilh-pomp|fuzuilhoù-pomp]] ====
* Stevens Model 520/620
* Winchester Model 1887
* [[Winchester Model 1893]]
* [[Winchester Model 1897]], diazez ar [[Winchester Model 1912]]
* [[Browning Auto-5]]
* [[Browning B25]]
* [[Remington Model 17]]
* Savage Model 720
* [[Ithaca 37]] (gwikefre diazez)
[[Restr:M1918 Browning Automatic Rifle (7351276550).jpg|thumb|Tresadennoù stummoù disheñvel an M1918 BAR.]]

==== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ====
* Winchester Model 1885, fuzuilh un-tenn ''falling-block''
* [[Winchester Model 1886]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn
* Winchester Model 1890, karabinenn tennata ([[.22 Long Rifle|.22 LR]])
* [[Winchester Model 1892]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn
* [[Winchester Model 1894]], karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn

* Winchester Model 1895, karabinenn tennata dre loc'henn-grogenn

* Winchester Model 1900, karabinenn un-tenn dre vorailh (.22 LR)
* Remington Model 8, fuzuilh damaotomatek
* Browning 22, fuzuilh damaotomatek (.22 LR)
* Remington Model 24, fuzuilh damaotomatek (.22 LR)
* [[FN Trombone]], karabinenn-bomp (.22 LR)
* [[BAR M1918|U.S. M1918 Browning Automatic Rifle (BAR)]]
[[Restr:Colt-Browning M1895 machine gun mid-cycle.jpg|thumb|An M1895, ar vindrailherez vodern yenaet dre aer kentañ.]]

==== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ====
* [[Colt-Browning M1895]]
* [[Browning M1917]]
* [[Browning M1919]]
* [[M2 Browning]] (.50 BMG)
* U.S. M4

== Gwelet ivez ==
* {{En}} Video [https://www.youtube.com/watch?v=7j8UQNPlhsY mont en-dro ur vindrailherez M1895], lesanvet &quot;Potato Digger&quot; 

==Daveennoù==
* {{Fr}} [https://fr.browning.eu/a-propos.html Istor John Moses Browning] war lec'hienn an embregerezh Browning
&lt;references/&gt;
{{Porched:Armoù-tan}}{{DEFAULTSORT:Browning, John}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1855]]
[[Rummad:Marvioù 1926]]
[[Rummad:Krouerien armoù-tan]]
[[Rummad:Ijinourien SUA]]</text>
      <sha1>fz9we24ryi9et8971r8csbhmaxyir4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FN Herstal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169588</id>
    <revision>
      <id>2199417</id>
      <parentid>2197520</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fuzuilhoù ha fuzuilhoù-arsailh */</comment>
      <origin>2199417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13317" sha1="bhxlo8a5dgaxu2njar2j299k4s4bnzc" xml:space="preserve">{{Pennad zo|FN Browning Group}}
[[Restr:FN-Herstal-logo.svg|Logo an embregerezh.|dehou|220x220px]]
Ar '''Fabrique Nationale Herstal''', anvet '''FN Herstal''' ivez, zo un embregerezh [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel ha munisionoù [[Belgia|belgiat]] diazezet abaoe 1889 e kumun [[Herstal]], nepell diouzh [[Liège]]. Perc'henn eo war merkoù armoù brudet all evel [[Browning]] pe [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. Perzh eo er strollad [[FN Browning Group]], perc'hennet gant [[Wallonia|Rannvro Wallonia]] penn-da-benn.
{{databox}}
== Istor ==
Adalek ar XV{{Vet}} kantved ha deroù implij an armoù-tan en [[Europa (kevandir)|Europa]] e oa brudet Liège evit he [[Bombezerez|bombezerezioù]] hag hec'h [[Akebut|akebutoù]]. [[Kleze|Klezeoù]], bouc'haloù ha kontilli a veze graet eno a-raok dija. [[Poultr-tarzh|Poultr du]] a veze produet ivez e Liège abaoe 1595 er ''Maison Curtius''. E 1803 e tibabas [[Napoleon Iañ|Napoléon Bonaparte]] savadurioù ar ''Prieuré de Saint-Léonard'', hanter zistrujet, d'ober un deuzerez kanolioù enno, a zeuas goude da vezañ ar ''Fonderie Royale de Saint-Léonard'' (serret e 1945).

E 1889 e voe krouet e Liège ar '''Fabrique Nationale d'Armes de Guerre''' diwar intrudu bourc'hizien an trowardroioù, evit gellet respont d'ur goulenn {{formatnum:150000}} fuzuilh [[Mauser M1889|Mauser]] da bourveziañ an [[Arme Belgia|arme belgiat]]. Savet e voe uzinoù e kumun Herstal, nepell diouzh Liège. Implijet e voe an armoù gant arme ar vro ar Brezel-bed Kentañ, betek ar bloavezhioù 1930&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{En}} POOLE Eric, JAMES Garry, ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/the-untold-fn-story/248546 The Untold FN Story, Guns &amp; Ammo]'', 24/03/2016 (lennet d'an 19/05/2025)&lt;/ref&gt;.
[[Restr:Herstal - Entrée FN.jpg|kleiz|thumb|Mont e-barzh al labouradeg e Herstal.]]

=== Kenlabour gant John Browning ===
An ijinour armoù stadunanat [[John Browning|John M. Browning]] en doa krouet e 1898 an [[Browning Auto-5|Auto-5]], ar fuzuilh-chase damaotomatek modern kentañ. Nac'het e oa bet ar raktres gant Winchester a oa boas da labourat gantañ, ha mont a reas ar Stadunanad e 1902 da ginnig e arm d'an FN Herstal, a brodue dija ar bistolenn [[Browning M1900|Model 1900]] ijinet gantañ. Plijout a reas an Auto-5 d'an FN Herstal ha sinañ a reas ur gevrat gant Browning evit produiñ ar fuzuilh. Berzh a reas, ha {{formatnum:50000}} skouerenn anezhi a voe gwerzhet er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] er bloavezh kentañ. Penn-kentañ ur c'henlabour frouezhus e voe etre an ijinour hag an embregerezh. John M. Browning a roas an droad d'an FN da implijout e anv evel merk marilhet. E 1912 e oa bet produet ur milion a fuzuilhoù Auto-5 e Herstal dija. Un arm all, an [[Browning M1900|FN M1900]], a verkas ivez deroù berzh ar pistolennoù savet gant Browning evit an FN&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Un nebeud kirri-tan ha marc'hoù-houarn a voe produet ivez gant an FN Herstal e kard kentañ an XX{{Vet}} kantved, ha marc'hoù-tan betek 1965.

=== Eus an eil brezel d'egile ===
Aloubet e voe kêr Liège e deroù ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] gant an arme alaman. Savadurioù an FN Herstal a zeuas da vezañ un ospital evit ar soudarded c'hloazet. Ul lod deus implijdi an embregerezh a voe kaset just a-raok an aloubadeg da [[Bro-Saoz|Vro-Saoz]] e-lec'h ma kendalc'hjont da broduiñ fuzuilhoù evit pourveziañ an arme belgiat. John Browning en em lakaas neuze e servij arme ar Stadoù-Unanet.

Goude ar brezel e teuas ar bank ''Société Générale de Belgique'' da vezañ mestr war an FN Herstal. Ar bloavezhioù 1920 a voe diaes evit an embregerezh. E miz Du 1926 e voe digoret un atalier engravañ war vetal en uzin, ennañ 10 artizan o labourat. Er memes bloaz e varvas John M. Browning e Herstal pa oa o labourat war ar B25, ur fuzuilh-chase dezhi kanolioù an eil war egile, un nevezinti d'ar poent-se. E vab Val Allen, unan eus renerien ar produerezh abaoe 1920, a echuas al labour hag e 1930 e voe lakaet an arm war ar marc'had. Ur wech ouzhpenn e reas berzh hag e sikouras an FN Herstal da adsevel. Betek 1980 e voe produet {{formatnum:500000}} skouerenn eus an arm gant an embregerezh.
[[Restr:FN Hi Power.jpg|thumb|200x200px|Ur Browning HP (1935)]]
E 1930 e voe kemeret plas penn ijiner armoù-tan an FN Herstal gant ar Belgiad [[Dieudonné Saive]]. Hemañ a savas da skouer ar bistolenn [[Browning HP|GP 35]] (pe Hi-Power)&lt;ref&gt;'''{{En}}''' T. Logan Metesh, ''[https://web.archive.org/web/20250522093335/https://www.highcaliberhistory.com/post/brief-bio-dieudonn%C3%A9-saive Brief Bio: Dieudonné Saive]'', High Caliber History, 17/11/2022 (lennet d'an 19/05/2025)&lt;/ref&gt;, a voe unan eus an armoù-dorn implijetañ gant an armeoù en XX{{Vet}} kantved&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

E 1940 e voe aloubet Liège gant an Alamaned adarre. Ul lod deus an implijdi a guitaas an uzin, Saive en zouez. Steuñvioù armoù evel reoù ar Browning HP a voe kaset da [[Breizh-Veur|Vreizh-Veur]], hag alese betek [[Kanada]], e-lec'h ma kenlabouras skipailhoù an FN Herstal gant [[John Inglis and Company|Inglis]] evit produiñ pistolennoù e uzin [[Toronto]]. Klask a reas ar [[Wehrmacht]] produiñ enni pistolennoù dindan aotre Browning. Tarvet e voe meur a arm gant al labourerien. Troc'het e voe da vat an darempred etre ar familh Browning hag an FN Herstal e fin 1941 pa zisklêrias ar Stadoù-Unanet ar brezel a-enep d'an [[Trede Reich]].

E miz Gwengolo 1944 e voe dieubet Liège gant Stadunaniz. Bombezadegoù alaman kalet a zistrujas neuze ul lod deus savadurioù an FN.

=== Kresk eil hanter an XX{{Vet}} kantved ===
E dibenn ar bloavezhioù 1940, goude ar brezel, e voe krouet gant Dieudonné Saive evit ezhommoù an arme belgiat an [[SAFN 49]] (evit ''Semi-Automatique FN''), ur fuzuilh-emgann, ha dreist-holl an [[FN FAL]] (''Fusil d'Assaut Léger'')&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;, evit heuliañ meizad ar [[Fuzuilh-arsailh|fuzuilhoù-arsailh]] [[Sturmgewehr 44]] ijinet en Alamagn e dibenn ar brezel. Berzh a reas an arm diwezhañ-mañ e broioù all eus [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] hag adsevel a reas an FN Herstal a-drugarez dezhañ ha gant sikour an ezporzhioù war-zu ar Stadoù-Unanet.

Er bloavezhioù 1960 e c'hoarvezas harzoù-labour ha manifestadegoù kalet e Wallonia. Pevar labourer a varvas en emgannoù. Ar familh Browning a zivizas lakaat produiñ ul lodenn eus e armoù e [[Japan]]. En arvar e oa an FN Herstal da vont da get ma kolle ar marc'had stadunanat dre ma teue 60% eus e werzhoù alese.

E fin ar bloavezhioù 1970 e cheñchas an traoù avat : bresk e oa deuet da vezañ an embregerezh Browning eno abalamour d'an enkadenn ekonomikel ha da gudennoù justis gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet. E 1977 e tivizas an FN Herstal prenañ [[Browning Arms Company|Browning USA]] evit 20 milion $. Ne felle ket da Veljiz e kouezhfe ar merk etre daouarn o c'hevezerien. Ul lod deus ar produerezh a chomas memestra e Japan. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe klasket ledanaat oberioù Browning ha gwerzhet produioù a bep seurt dindan e anv : dafar pesketa, golf, sportoù dour... Ne badas ket an traoù ha dilaosket e voe tamm-ha-tamm ar rannoù-mañ. Tro {{formatnum:10000}} den a laboure evit an FN Herstal er bloavezhioù 1970. E 1979 e voe krouet FN America, skourr an embregerezh er Stadoù-Unanet, evit produiñ an M240 eno, un adstumm eus ar vindrailherez [[FN MAG]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://fnamerica.com/press-releases/fn-announces-second-facility-in-pickens-county-south-carolina/ FN Announces Second Facility in Pickens County, South Carolina]'', war lec'hienn FN America, 26/04/2023 (lennet d'ar 14/11/2024)&lt;/ref&gt;. Savet e voe an uzin e [[Columbia (South Carolina)|Columbia]] ([[South Carolina]])&lt;ref&gt;{{En}} SAGI Guy J., ''[https://www.americanrifleman.org/content/fn-breaks-ground-on-second-south-carolina-factory/ FN Breaks Ground On Second South Carolina Factory]'', American Rifleman, 31/10/2023 (lennet d'ar 14/11/2024)&lt;/ref&gt;.

Er bloavezhioù 1980 e oa en arvar ivez ar produer armoù [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]], un embregerezh istorel all er Stadoù-Unanet. An FN Herstal a brenas anezhañ. Postañ a reas kalz arc'hant da adsevel un uzin nevez e [[New Haven (Connecticut)|New Haven]], nepell diouzh an hini gozh. Divizet e voe produiñ armoù a rummad uhel dindan an anv Browning ha reoù a rummad etre dindan hini Winchester.

=== Goude ar bloavezhioù 1990 ===
Goude diskar [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|URSS]] e kouezhas ar goulenn war an armoù er bed. Ar garabinenn Maral, gwerzhet adalek 2013, a reas berzh e bed ar chaseourien. E 2022 e tigreskas gwerzhoù munisionoù an FN deus 30% goude ehan ar produiñ evit an [[Arabia Saoudat]]. Ar [[Brezel etre Ukraina ha Rusia|brezel en Ukraina]] en deus adsavet ar goulenn war ar munisionoù abaoe 2023 ha tennañ a ra an FN Herstal gounid deus se. {{formatnum:2300}} den a labour evit an embregerezh hiziv an deiz. E miz Ebrel 2023 en deus kemennet FN America e oa o vont da sevel un eil uzin e kêr [[Liberty (South Carolina)|Liberty]] ([[kontelezh Pickens]], South Carolina) evit gellet respont da gresk marc'had an armoù-tan hiniennel eno&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

E 2024 he deus sinet arme Belgia un emglev gant an FN Herstal evit ma produfe he holl vunisionoù. 100 den ouzphenn zo bet implijet ha 100 milion a euroioù zo bet postet evit dont a-benn d'en ober&lt;ref&gt;{{fr}} Olivier THUNUS, ''[https://www.rtbf.be/article/la-fn-herstal-remporte-un-important-marche-de-munitions-pour-l-armee-francaise-11758664 La FN Herstal remporte un important marché de munitions pour l’armée française]'', RTBF, 16/07/2026 (lennet d'an 23/07/2026)&lt;/ref&gt;. Bro-C'hall, evel broioù all, he deus merzhet e oa e dalc'h embregerezhioù estren e-keñver produioù strategel goude ar [[bedreuziad COVID-19]]. E hanterenn gentañ ar bloavezhioù 2020 en deus an [[Pennrenerezh an Armerezh (Bro-C'hall)|DGA]] galvet da ginnigoù evit adproduiñ munisionoù milourel bihan o c'halibr er vro. An FN Herstal, asambles gant an embregerezhioù Chedditte ha Nobelsport, en deus gounezet e miz Gouere 2026 ar marc'had evit produiñ 75 milion a gartouchennoù [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] ha [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]], ar re implijetañ en [[Arme Frañs|arme c'hall]], adalek 2029&lt;ref&gt;{{fr}} Mia Goasguen-Rodeno, ''[https://www.usinenouvelle.com/aero-spatial/defense/financement-capacite-de-production-exclusion-du-9-mm-comment-letat-veut-relancer-la-production-de-munitions-de-petit-calibre-en-france.X6ZUXKMOQFBJPIQCEXT7IWN6GY.html Financement, capacité de production, exclusion du 9 mm… Comment l’État veut relancer la production de munitions de petit calibre en France]'', L'Usine Nouvelle, 22/07/2026 (lennet d'an 23/07/2026)&lt;/ref&gt;.

An [[FN Minimi]], [[FN MAG]], hag ar rummad modernoc'h [[FN SCAR]] zo e-touez an armoù hiniennel gwerzhet ar muiañ hiziv-an-deiz gant an FN Herstal.

== Armoù produet gant an FN Herstal ==
=== Fuzuilhoù ha fuzuilhoù-arsailh ===
{|border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Mauser 1889]]
* [[Browning Auto-5|FN/Browning Auto-5]] (1905)
* [[Remington Model 8]] (1910), dindan an anv FN Modèle 1900
* [[FN Trombone]] (1921)
* [[Browning B25|FN/Browning B25]] (1931)
* Mauser 1935
* Mauser 1936
* [[SAFN 49]] (1947)
* [[FN FAL]] (1953)
|
* [[FN CAL]]
* [[FN FNC]] (1977)
* FN SPR
* [[FN F2000]] (2001)
* [[FN SCAR]] (2004)
* [[FN FNAR]] (2008)
* [[FN ARKA]] (2026)
|
[[Restr:FN FAL rifle.JPG|thumb|Ur fuzuilh-arsailh FN FAL.|kreizenn]]
|}

=== Fuzuilhoù-mindrailher ===
* [[FN Minimi]] (1974)

=== Pistolennoù-mindrailher ===
* [[Uzi|FN Uzi]]
* Beretta M12
* [[FN P90]]

=== Pistolennoù ===
{|border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
* [[Browning M1900]]
* [[Browning M1906]]
* [[Browning M1910|Browning M1910 / M1922]]
* [[Browning HP|Browning HP / Browning GP 35]]
* Browning HP-DA
* FN Forty-Nine
|
* Rummad [[FN FNP|FNP]] (2003-2011)
* FN FNS
* FN Five-seven
* Rummad [[FN FNX|FNX]] (2009 - bremañ)
* [[FN 509]] (&amp; FN 545, FN 510, [[FN 502]]) : abaoe 2017
|
[[Restr:FN High Power.png|thumb|Ur bistolenn FN Browning GP 35.|kreizenn]]
|}

=== Revolver ===
* [[FN Barracuda]]

=== Banner-greunadennoù ===
* FN40GL

=== Mindrailherezioù ===
* [[FN MAG]] (1958)
* [[M2 Browning|M2 Browning QCB]]
* [[FN EVOLYS]]

=== Armoù nann-varvus ===
* [[FN 303]]

== En Istor ==
* Implijet e voe ur bistolenn [[Browning M1910]] produet en FN Herstal gant [[Gavrilo Princip]] e [[gwalldaol Sarajevo]], d'an [[28 a viz Mezheven]] [[1914]]. 

== Levrlennadur ==
* {{Fr}} FRANCOTTE Auguste &amp; GAIER Claude, ''FN 100 ans, Histoire d'une grande entreprise liégeoise'', Didier Hatier, 1989, EAN 9782870886441
* {{en}} Auguste Francotte, Claude Gaier, Robert Karlshausen, ''Ars mechanica. Le grand livre de la FN'', Herstal Group / La Renaissance du Livre, 2008, 250 p., ISBN 978-2874158773

== Liammoù diavaez ==
* {{En}} [https://fnherstal.com/en/ Lec'hienn an FN Herstal]
* {{Fr}} ''[https://www.youtube.com/watch?v=suoDKRsJiS4 La Fabrique Nationale]'' war ''Liège ma ville'', 2023
* {{Fr}} ''[https://www.youtube.com/watch?v=O2XKNtakoNM Browning, une marque qui a révolutionné les armes à feu],'' 16/11/2022

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]]
[[Rummad:Embregerezhioù Belgia]]
[[Rummad:Embregerezhioù savet e 1889]]</text>
      <sha1>bhxlo8a5dgaxu2njar2j299k4s4bnzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Porched:Armoù-tan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>170211</id>
    <revision>
      <id>2199419</id>
      <parentid>2199358</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T13:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Armoù (hervez o bro) */</comment>
      <origin>2199419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36058" sha1="nc1gb9srh3rksm0m1iye8nitq581dsi" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]]  • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] ===
[[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 14]] • [[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer &amp; Sohn :''' [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 64]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron hag ispisial ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&amp;R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] •  ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[John Rigby &amp; Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Dafar all ====
[[Lee Precision]] • [[Schmidt &amp; Bender]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>nc1gb9srh3rksm0m1iye8nitq581dsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199472</id>
      <parentid>2199419</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T20:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp */</comment>
      <origin>2199472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36085" sha1="n9iop2x284xzvvlnv7at0y9ecpjfxwi" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]]  • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] ===
[[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer &amp; Sohn :''' [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 64]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron hag ispisial ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&amp;R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] •  ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[John Rigby &amp; Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Dafar all ====
[[Lee Precision]] • [[Schmidt &amp; Bender]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>n9iop2x284xzvvlnv7at0y9ecpjfxwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199473</id>
      <parentid>2199472</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T21:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2199473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36107" sha1="8okahpf1y1u85kb4d39e0tsxsxznkta" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]]  • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] ===
[[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer &amp; Sohn :''' [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 64]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron hag ispisial ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&amp;R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] •  ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[John Rigby &amp; Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Dafar all ====
[[Lee Precision]] • [[Schmidt &amp; Bender]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[John Pedersen]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>8okahpf1y1u85kb4d39e0tsxsxznkta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199474</id>
      <parentid>2199473</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T21:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <origin>2199474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36146" sha1="n1yrr6u6og5mr1neoh992sp570pnsoh" xml:space="preserve">__NOTOC__
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&amp;Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]]
| align=&quot;left&quot; valign=&quot;center&quot;|
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !'''
&lt;/div&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;
An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis.

'''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.'''
&lt;/div&gt;
| align=&quot;right&quot; valign=&quot;center&quot;|
[[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]]
|}&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''ARMOÙ'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] ==

=== [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] ===
[[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] •  [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]]  • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]]

=== [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] ===
[[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]]

=== [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] ===
[[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]]

=== [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ===
[[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]]

=== [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] ===
[[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]]

=== [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] ===
[[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]]

=== [[Karabinenn|Karabinennoù]] ===
[[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]]

=== [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] ===
[[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]]

=== [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] ===
[[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger &amp; Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]]


| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
== [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] ==

=== [[Pistolenn|Pistolennoù]] ===
'''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]]  • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] •  '''SACM :'''  [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer &amp; Sohn :''' [[Sauer &amp; Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 41]] • [[Smith &amp; Wesson Model 52]] • [[Smith &amp; Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] •  [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]]

=== [[Revolver|Revolverioù]] ===
[[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast &amp; Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith &amp; Wesson :''' [[Smith &amp; Wesson Model 3]] • [[Smith &amp; Wesson Model 10]] • [[Smith &amp; Wesson Model 14]] • [[Smith &amp; Wesson Model 17]] • [[Smith &amp; Wesson Model 19]] • [[Smith &amp; Wesson Model 27]] • [[Smith &amp; Wesson Model 28]] • [[Smith &amp; Wesson Model 29]] • [[Smith &amp; Wesson Model 36]] • [[Smith &amp; Wesson Model 53]] • [[Smith &amp; Wesson Model 60]] • [[Smith &amp; Wesson Model 64]] • [[Smith &amp; Wesson Model 460]] • [[Smith &amp; Wesson Model 500]] • [[Smith &amp; Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] 

== Armoù eneptank ==
''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]]

== [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] ==
[[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]]

== [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] ==
[[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]]

== [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] ==
[[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]]

== Doareoù armoù-tan kozh ==
[[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]]

== Armoù hiron hag ispisial ==
[[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]]
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]]

=== Evit ar c'hanolioù flour ===
[[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]]

=== Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) ===

* {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 Winchester Rimfire|.22 WRF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&amp;R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&amp;W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&amp;W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&amp;W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&amp;W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&amp;W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&amp;W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&amp;W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]]
* {{Alamagn}} :  [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]]  • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]]
* {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]]  • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]]
* {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]]
* {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&amp;H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&amp;H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]]
* {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} :  [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]]
* {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]]
* {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]]
* {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 &lt;abbr&gt;mm&lt;/abbr&gt; B]]
* {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]]
* {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]]
* {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]]
* {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]]
* {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]]
* {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]]
|}
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;

|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TEKNIK'''&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]]

=== Elfennoù armoù ha munisionoù ===
[[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] •  [[Buker poent ruz]] •  [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]]

=== Mont en-dro ha teknikoù tennañ ===
[[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] •  ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]''
|}
&lt;br&gt;
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |
=== Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] ===

==== Armoù (hervez o bro) ====
[[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler &amp; Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe &amp; Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer &amp; Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] •  {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] •  [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis &amp; Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland &amp; Holland]] • [[James Purdey &amp; Sons|Purdey]] • [[John Rigby &amp; Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley &amp; Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg &amp; Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith &amp; Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger &amp; Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger &amp; Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]]

==== Munisionoù ha dafar adkargañ ====
[[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier &amp; Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]

==== Dafar all ====
[[Lee Precision]] • [[Schmidt &amp; Bender]]

==== Kenwerzh ====
[[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage &amp; Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]]

=== Krouerien hag embregererien ===
[[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[John Pedersen]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]]
| style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;&quot; valign=&quot;top&quot; width=&quot;33%&quot; |

=== Istor, lezenn ha kevredigezh ===
[[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]]

==== Mediaoù hag embann ====
''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns &amp; Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]''

==== Tennerien ha tennerezed en Istor ====
[[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] •  [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]]

=== Er sevenadur ===
[[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' •  [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]''

=== [[Sportoù tennañ]] ===
[[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]]

==== Tennerien ha tennerezed sport ====
[[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]]

|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;&quot; bgcolor=&quot;#DFEFC7&quot; valign=&quot;top&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''RUMMADOÙ'''&lt;/div&gt;

[[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]]

==== Armoù dre zarvoud istorel ====
'''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]]

'''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]]

'''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]]

==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ====
[[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]]

|}
&lt;br&gt;
{{Porchedoù roll}}

[[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]]
[[Rummad:Armoù]]</text>
      <sha1>n1yrr6u6og5mr1neoh992sp570pnsoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wajd Natsheh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177670</id>
    <revision>
      <id>2199436</id>
      <parentid>2181271</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61915</id>
      </contributor>
      <comment>O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2199436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1947" sha1="g0dp6diz4aqj9zmiolfpqgqitv0kles" xml:space="preserve">{{LabourAChom}}
'''Wajd Natsheh''', bet ganet e  [[2001]], zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Palestina|palestinian]].&lt;br/&gt;
''Woman Candidate Master'' (WCM) eo abaoe 2024 ha Tredeog broadel ivez abaoe 2022&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/11507748 FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
[[Renk Elo]] e miz Du 2025: 1 735 ''Standard'', 1 709 ''Fonnapl'' ha 1 737 ''Luc'hedenn''    &lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/11507748 FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
1 739 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Natsheh_Wajd/628091 Chess Base]&lt;/ref&gt;.&lt;br/&gt;
== Kevezadegoù ==
=== Tournamant ''Luc'hedenn'' ===
Trec'h e voe e miz Mae 2020 e tournamant ar maouezi aozet gant Djerba Chess Festival evit ar Balestinianed&lt;ref&gt;{{en}}[https://web.archive.org/web/20251223004147/https://djerbachessfestival.com/news/150 Djerba Chess Festival]&lt;/ref&gt;.
=== Kampionad palestinian (Maouezi) ===
Pedervet e voe e 2023&lt;ref&gt;{{en}}[https://s3.chess-results.com/tnr730717.aspx?lan=1&amp;SNode=S0 Chess Results]&lt;/ref&gt;.
== Kampionad arab (Maouezi) ==
C'hoari a reas e miz Du 2024 e [[Charjah]] ([[Emirelezhioù Arab Unanet]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Natsheh_Wajd/628091 Chess Base]&lt;/ref&gt;.
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù echedoù (Maouezi)]] ===
C'hoari a reas e skipailh Palestina e 2024 e [[Budapest]] ([[Hungaria]]), 5/10 (+ 5, = 0, - 5). Ar skipailh a erruas re ziwezhat evit gellet kemer perzh er rodenn gentañ
&lt;ref&gt;{{de}}[https://www.wikiwand.com/de/articles/Mannschaftsaufstellungen_der_Schacholympiade_der_Frauen_2024 Mannschaftsaufstellungen der Schacholympiade der Frauen 2024]&lt;/ref&gt;.

== Daveoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/11507748 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Natsheh_Wajd/628091 He c'hoari e Chess Base]
{{DEFAULTSORT:Natsheh, Wajd}}
[[Rummad:C'hoarierien echedoù palestinian]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 2001]]</text>
      <sha1>g0dp6diz4aqj9zmiolfpqgqitv0kles</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kord (mindrailherez)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180943</id>
    <revision>
      <id>2199430</id>
      <parentid>2198562</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2199430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5931" sha1="ql4k6tg5by0utrf3vxlyd2ryw146kkc" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|DChK|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:12,7-мм пулемет Корд - Технологии в машиностроении-2010 01.jpg|280px]] Ur vindrailherez '''Kord''' war un trebez
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro orin
|{{Rusia}}
|-
! Doare
|[[Mindrailherez]] ponner
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest gazoù, dre biston hir e red, yenaet dre aer
|-  
! [[Munision|Munisionoù]]
|[[12,7 × 108 mm]]&lt;br&gt;[[12,7 × 99 mm NATO]] (evit an ezporzh)
|-
! Mare krouidigezh
|1994 - 1997
|-
! Produer
|[[Uzin Degtyaryov]]
|-
! Mare produiñ
|Abaoe 2001 (a-yoc'h)
|-
! Mare servij
|Abaoe 1998 (arme Rusia)
|-
! [[Meneger GRAU]]
|Gwelet an destenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;''Stumm troadegiezh 6P50''
|-
! Mas
|25,5 kg (mindrailherez)&lt;br&gt;+ 16 kg (trebez 6T7)&lt;br&gt;+ 7 kg (daoubez 6T19)
|-
! Hirder
|{{formatnum:1625}} mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|{{formatnum:1070}} mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Lusk-tennañ
|600-750 tenn/mn
|-
! Hed-tenn efedus
|{{formatnum:2000}} m
|-
! Tizh ar boledoù V&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;
|820-860 m/s
|-
! Endalc'h
|Gourizoù metalek 50 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! Rummad e Bro-C'hall
|A
|}
Ar '''Kord''' (e [[rusianeg]] '''Корд''', berradur '''ковровские оружейники-дегтярёвцы''', tamm pe damm &quot;produ Degtyaryov e Kovrov&quot;) zo ur [[Mindrailherez|vindrailherez]] ponner rusian, produet gant [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] ha lakaet e servij en [[Nerzhioù lu Rusia|arme Rusia]] adalek deroù ar bloavezhioù 2000.

Savet e voe evit kemer plas an [[NSV (mindrailherez)|NSV]], a veze produet e Kazakhstan, ar pezh a zeuas da vezañ kudennek evit emrenerezh milourel Rusia goude [[Freuzadenn an Unaniezh Soviedel|diskar an URSS]]. Ur skipailh ijinourien e ZiD a oa kroget da labourat war ur vindrailherez ponner nevez e 1987 dija, met ne voe echuet o labour nemet e 1998 abalamour da drubuilhoù ekonomikel er vro. Ar Kord a zo diazezet war an NSV dre vras, met gwellaet eo bet he resisted e hedoù-tenn pell. Ur sistem [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|tennata dre biston hir e red]] he deus, ha pourveziet eo gant gourizoù metalek 50 tenn. Kambret eo e [[12,7 × 108 mm]], met gwerzhet e vez ivez e [[12,7 × 99 mm NATO|12,7 × 99 mm]], kalibr standart an AFNA, evit an ezporzhiañ&lt;ref&gt;{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/machineguns/russia-machineguns/kord-12-7-eng/ Kord 12.7]'', Modern Firearms (lennet d'ar 24/08/2026)&lt;/ref&gt;. Savet eo bet evit bezañ efedus a-enep sibloù hobregonet skañv pe tud betek {{formatnum:2000}} metr, pe a-enep aerlistri betek {{formatnum:1500}} metr&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[http://zid.ru/eng/products/261138/4597/ 12.7 mm Kord tank mounted machine-gun (index 6P49 (6P51))]'', war lec'hienn Uzin Degtyaryov ([https://web.archive.org/web/20201105094916/http://zid.ru/eng/products/261138/4597/ diellet], lennet d'ar 24/08/2026)&lt;/ref&gt;. Gellout a ra bezañ implijet gant troadeien koulz ha savet e-bourzh karbedoù, hervez he stumm&lt;ref&gt;{{en}} Ian McCollum, ''[https://www.forgottenweapons.com/kord-russias-new-50-cal-heavy-machine-gun/ Kord: Russia’s New .50 Cal Heavy Machine Gun]'', Forgotten Weapons, 10/06/2024 (lennet d'ar 25/08/2026)&lt;/ref&gt;.

=== Stummoù ===
Ar stummoù disheñvel zo anvet gant o [[meneger GRAU]].
* '''6P49''' : stumm evit ar c'harbedoù. Entanañ tredan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
* '''6P49MT''' : stumm evit bezañ savet war an tankoù [[T-90|T-90M]].
* '''6P50''' : mindrailherez troadegiezh.
* '''6P51''' : mindrailherez evit an tankoù, pourveziet dre an tu kleiz.
* '''6P50-1''' (pe '''6P57''') : stumm troadegiezh savet war un [[daoubez]] 6T19.
* '''6P50-2''' (pe '''6P58''') : stumm evit ar c'harbedoù, savet war ur fust hag a dro penn-da-benn&lt;ref&gt;{{En}} ''[http://zid.ru/eng/products/261138/4595/ 12,7 mm Kord machine-gun on the mounting 6U16 (index 6P58)]'', V.A.Degtyarev Plant ([https://web.archive.org/web/20201107095221/http://zid.ru/eng/products/261138/4595/ diellet], lennet d'ar 25/08/2026)&lt;/ref&gt;.
* '''6P50-3''' (pe '''6P59''') : stumm dezhañ ur fust 6U16 uhel, savet war bigi hag otoioù da skouer, evit ma c'hallfe an tenner chom en e sav&lt;ref&gt;{{En}} ''[http://zid.ru/eng/products/261138/4596/ 12,7 mm Kord machine-gun on the mounting 6U16 and stand (index 6P59)]'', V.A.Degtyarev Plant ([https://web.archive.org/web/20201106194927/http://zid.ru/eng/products/261138/4596/ diellet], lennet d'ar 25/08/2026)&lt;/ref&gt;.
* '''6P60''' : stumm troadegiezh, savet war un trebez 6T20&lt;ref&gt;{{En}} ''[http://zid.ru/eng/products/261138/4594/ 12.7 mm Kord machine-gun on infantry mount 6Т20 (index 6P60)]'', V.A.Degtyarev Plant ([https://web.archive.org/web/20201104041936/http://zid.ru/eng/products/261138/4594/ diellet], lennet d'ar 25/08/2026)&lt;/ref&gt;.

== Er sevenadur ==
Ar vindrailherez Kord a c'haller implijout e c'hoarioù video eus an heuliad ''[[Battlefield (heuliad c'hoarioù video)|Battlefield]]'', e stummoù savet war garbedoù peurliesañ&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/Kord_heavy_machine_gun Kord heavy machine gun]'', IMFDB (lennet d'ar 24/08/2026)&lt;/ref&gt;.

== Levrlennadur ==
* {{en}} Leroy Thompson, ''Russian Machine Guns since 1945'', 2025, 80 p., ISBN 978-1-4728675-99

== Liamm diavaez ==
* {{en}} Jonathan Ferguson, ''[https://sadefensejournal.com/nsv-kord-machine-guns-identification-differences/ NSV &amp; Kord Machine Guns Identification &amp; Differences]'' (Small Arms Defense Journal), evit disheñvelout stummoù ar mindrailherezioù NSV ha Kord.

== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Mindrailherezioù]]
[[Rummad:Armoù Rusia]]
[[Rummad:Armoù brezel Ukraina]]</text>
      <sha1>ql4k6tg5by0utrf3vxlyd2ryw146kkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wargames Illustrated</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180946</id>
    <revision>
      <id>2199431</id>
      <parentid>2198575</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2199431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2464" sha1="f7ck9zd5lohwlcg0zz4ej7lym4v8c42" xml:space="preserve">{{Stumm an titl|''Wargames Illustrated''}}
{{databox}}
'''''Wargames Illustrated''''' zo ur [[kazetenn|gazetenn]] a bled gant ar [[c'hoari brezel gant delwennoùigoù]] dreist-holl ar re istorel. Embannet e vez en un doare miziek, koulz war baper ha gant ur stumm niverel ha diazezet eo e [[Nottingham]], e [[Bro-Saoz]]&lt;ref name=&quot;wgi&quot;&gt;{{cite web |title=About us / what we do |url=https://www.wargamesillustrated.net/info/ |website=Wargames Illustrated |access-date=22 a viz Gouhere 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;arcane&quot;&gt;{{cite web |title=Wargames Illustrated Magazine |url=https://arcanesceneryandmodels.co.uk/shop/wargames-illustrated-magazine-427-july-2023-w-free-cruel-seas-sprue/ |website=Arcane Scenery and Models |access-date=22 a viz Gouhere 2023}}&lt;/ref&gt;.

Ar gelaouenn zo unan gant burutelladennoù produioù nevez, a ginnig doareoù evit livañ an delwennoùigoù, a embann doareoù da c'hoari troioù-brezel, hag enklaskoù war emgannoù istorel. Darn eus an danvez zo kinnigoù graet gant tud hag a zo sot gant ar c'hoarioù brezel doare-se eus ar bed a-bezh&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hard Talk? Interview with Dan Faulconbridge UK Editor of Wargames Illustrated |url=http://leagueofaugsburg.blogspot.com/2013/08/hard-talk-interview-with-dan.html |website=The League of Augsburg |access-date=5 Aug 2013}}&lt;/ref&gt;.

''Wargames Illustrated'' a oa bet savet da gentañ hag embannet gant Duncan Macfarlane (bet manager e [[Games Workshop]]). E miz Genver 2009, Macfarlane en doa gwerzhet ar gelaouenn da Battlefront Miniatures eus [[Zeland-Nevez]]. Battlefront en doa lakaet Dan Faulconbridge e penn an embann e [[Breizh-Veur]] ha Dave Taylor e penn an embann er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. E Mae 2015, Battlefront Miniatures en doa gwerzhet ''Wargames Illustrated Limited'' d'an embanner breizhveuriat Dan Faulconbridge, hag a zo abaoe ar perc'henn hag embanner nemetañ&lt;ref&gt;{{cite web |title=The world's premier tabletop gaming magazine |url=http://theminiaturespage.com/mags/?id=997611 |website=TMP |access-date=22 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;partizan&quot;&gt;{{cite web |title=Duncan Macfarlane |url=https://thepartizanshow.blogspot.com/2021/06/duncan-macfarlane-1948-2021.html |website=The Partizan Show Blog |date=5 June 2021 |access-date=22 July 2023}}&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [http://www.wargamesillustrated.net/ Lec'hienn ofisiel]

[[Rummad:Kelaouennoù Bro-Saoz]]
[[Rummad:Kelaouennoù saoznek]]</text>
      <sha1>f7ck9zd5lohwlcg0zz4ej7lym4v8c42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoppers Crossing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180949</id>
    <revision>
      <id>2199432</id>
      <parentid>2198601</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Llydawr</username>
        <id>145</id>
      </contributor>
      <origin>2199432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6027" sha1="r2lokuq2atysftl679vemc12n1btzhy" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Hoppers Crossing''' zo ur bannlev e [[Melbourne]], e [[Victoria (Aostralia)|Victoria]], en [[Aostralia]], 24 km er mervent da zistrig kreiz an aferioù e Melbourne, lec'hiet e-barzh tachenn gouarnamant lec'hel City of Wyndham. E niveradeg 2021 e oa {{formatnum:37216}} a dud o chom e Hoppers Crossing&lt;ref name=&quot;ABS&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL21203|title=Australian Bureau of Statistics|accessdate=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

Lec'hiet war harzoù kêr emañ Hoppers Crossing ; en em astenn a ra war-du an norzh adalek ar gourhent Princes Highway betek ar bannlevioù [[Tarneit]] ha [[Truganina]], a zo o kreskiñ.

== Istor ==
Hoppers Crossing zo ur bannlev e distrig Wyndham, un takad pinvidik ha liesseurt he istor henvroat hag a oa annezet gant ar pobladoù Boonwurrung ha Wathaurong, eus ar vroad Kulin. Pemp yezh disheñvel zo er vroad Kulin hag a zo dibar d'ar rannvro-mañ.

O harzoù dezho o doa ar pobladoù-se. Koulskoude, gant dilec'hiadur an harzoù naturel a-hed ar bloavezhioù ha kresk poblañs Aostralia, harzoù kozh ar pobladoù n'int ket anavezet ken. En em astenn a ra tiriad hengounel ar vroad Kulin tro-dro da Port Phillip ha Western Port, betek ar Great Dividing Range ha traoñiennoù ar stêrioù Loddon ha Goulburn. Ar c'hlan Kurang-jang-balluk a oa o chom er reter da stêr Werribee ha betek Kororoit Creek. O anv a denn d'an douar ruz, liv plaenennoù volkanek Iramoo. Goude diskar kentañ an trevadenniñ [[Bro-Saoz|saoz]], an nemorant eus izili ar Woiwurrung a yeas gant strolladoù kulin kenyezh all da g-Coranderrk e [[1864]]. Gant-se e voe torret ar c'homenadoù sevenadurel a oa bet dalc'het a rumm da rumm. E [[1924]] evoe dilec'hiet ar c'hlan dre nerzh adarre. En distrig ledanoc'h ez eus lec'hioù anvet diwar anvioù tud henvroat pe diwar loened : Truganina en enor d'ar vaouez Palawa Truganini ; Mambourin, un den eus ar bobladBarrabool ;  Balliang (askell-groc'hen), Cocoroc (ran), Parwan (pig), hag all.

Anvet eo bet lec'h Hoppers Crossing diwar anv Elizabeth Hopper, a oa diwallerez ar c'hroashent-houarn el linenn-houar anvet Werribee Line hiziv. He c'harg a oa serriñ ha digeriñ en-dro ur rummad klouedoù bras e koad bewech ma tremene un tren. Hi hag he gwaz, Stephen Hopper ([[1832]]–[[1908]]), ur mestr-micherour war an hentoù-houarn e-pad 33 bloaz, a oa o chom nepell gant o unnek a vugale. Ur c'houer ivez e oa Stephen Hopper, a oa deuet da Victoria e [[1856]] eus ur gêriadenn e [[Dover (Kent)|Dover]], e Bro-Saoz. Oadet a 24 bloaz e oa d'ar mare-se ha davit [[aour]] e oa deuet moarvat. Adalek [[1910]] e teuas an anv &quot;Hoppers Crossing&quot; da vezañ implijet&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://bigbuild.vic.gov.au/news/level-crossing-removal-project/in-a-nod-to-history-the-hoppers-take-a-tour|title=In a nod to history, the Hoppers take a tour|access-date=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

Anvioù all e Hoppers Crossing a zeu ivez eus stor an drevadennerien. An hentoù &quot;Heaths&quot;, &quot;Hogans&quot; ha &quot;Morris&quot; zo anvet diwar anvioù familhoù labourerien-douar. &quot;Baden&quot; and &quot;Powell Drives&quot; zo anvet diwar anv Harold Llewellyn Baden Powell, a oa bet un touzer deñved a-raok lodennaouiñ douaroù evit sevel tiez er [[bloavezhioù 1960]]. Un harper d'ar c'hleub [[mell-droad]] ''Richmond Football Club'' e oa-eñ, setu m'eo anvet kalz eus ar straedoù en domani diwar anvioù c'hoarierien, en o zouez Jack Dyer, Frank Hughes ha Kevin Bartlett. Betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 e oa al lec'h douaroù labour-douar digor dreist-holl, ha stal hollek Frank Kopacka e oa ar savadur heverk nemetañ e Hoppers Crossing. E [[1963]] e voe graet an isrannadur kentañ eus an douaroù gant H. L. Baden Powell. Pemp bloaz diwezhatoc'h e voe staliet an aveadurioù diavaez evel ar [[pellgomz]], ar reizhiad-skarzhañ ha zoken ar boestoù-post war ribl ar straedoù, kement-se a-c'houde ul lobiañ gant Kevredigezh Truajidi Hoppers Crossing&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=Hoppers Crossing|url=http://wyndhamhistory.net.au/items/show/1159|accessdate=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.
[[File:Pacific Werribee.jpg|thumb|Ar greizenn genwerzh Pacific Werribee]]
Buan e kreskas Hoppers Crossing adalek ar [[bloavezhioù 1970]]. E [[1970]] e voe digoret ur skol kentañ-derez hag er bloaz-se ivez e voe digoret ar [[porzh-houarn]]. Nebeut goude e voe savet ar greizenn genwerzh kentañ, Woodville Park&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Hoppers Crossing |url=https://www.victorianplaces.com.au/hoppers-crossing ||access-date=25/08/2026}}&lt;/ref&gt; hag e [[1975]] e voe digoret an ti-post&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|title=Post Office List|url=https://www.phoenixauctions.com.au/cgi-bin/wsPhoenix.sh/Viewpocd.w?|access-date=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

E dibenn ar [[bloavezhioù 1980]] e oa bet digoret Werribee Plaza, ur mell kreizenn genwerzh hag a voe brasaet hag adstummet etre [[2000]] ha [[2006]] a-raok bezañ adanvet Pacific Werribee.

== Poblañs ==
E niveradeg [[2021]] e oa {{formatnum:38701}} a dud e Hoppers Crossing ; 58,8% anezho zo bet ganet en Aostralia, ar re all en [[India]] (5,9%), e [[Zeland-Nevez]] (2,7%), e [[Filipinez]] (2,6%), e Bro-Saoz (2,2%), e [[Myanmar]] (1,8%).
;Yezhoù
A-fet yezhoù, 60,5% eus an dud ne gomzent nemet [[saozneg]] en o zi ; yezhoù all a vez komzet er gêr e Hoppers Crossing : [[arabeg]] (2,6%), [[pandjabeg]] (2,0%), [[italianeg]] (1,9%), [[mandarineg]] (1,7%) hag [[hindeg]] (1,6%).
;Relijionoù
A-fet relijion, annezidi Hoppers Crossing a zisklêrias bezañ hep relijion (26,4%), [[katoligiezh|katolik]] (23,2%), [[Islam|muzulmat]] (8,9%), hag [[Hindouegezh|hindou]] (6,3%)&lt;ref name=&quot;ABS&quot; /&gt;

== Parkoù ==
Meur a bark zo e Hoppers Crossing, en o zouez tachennoù c'hoari ha tachennoù dudi, dre vras war gorread 2 dakad tiez pe 4, e straedoù annezet. Tachennoù dudi zo ivez a-hed ar pezh a oa ur stêrioù pe ur richer gwechall, ha a zo mirlec'hioù evit ar skarzhañ hiziv, hag a-hed ar wazh-dour Skeleton Waterholes Creek,.

==Notennoù==
{{Daveoù}}

[[Category:Kêriadennoù Melbourne]]
[[Category:Kêr-benn kêr Wyndham]]</text>
      <sha1>r2lokuq2atysftl679vemc12n1btzhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199446</id>
      <parentid>2199432</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>benel eo « bannlev »</comment>
      <origin>2199446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6027" sha1="bkcyqup286prtrjwav9vi2761t6p38t" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''Hoppers Crossing''' zo ur vannlev e [[Melbourne]], e [[Victoria (Aostralia)|Victoria]], en [[Aostralia]], 24 km er mervent da zistrig kreiz an aferioù e Melbourne, lec'hiet e-barzh tachenn gouarnamant lec'hel City of Wyndham. E niveradeg 2021 e oa {{formatnum:37216}} a dud o chom e Hoppers Crossing&lt;ref name=&quot;ABS&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/SAL21203|title=Australian Bureau of Statistics|accessdate=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

Lec'hiet war harzoù kêr emañ Hoppers Crossing ; en em astenn a ra war-du an norzh adalek ar gourhent Princes Highway betek ar bannlevioù [[Tarneit]] ha [[Truganina]], a zo o kreskiñ.

== Istor ==
Hoppers Crossing zo ur vannlev e distrig Wyndham, un takad pinvidik ha liesseurt he istor henvroat hag a oa annezet gant ar pobladoù Boonwurrung ha Wathaurong, eus ar vroad Kulin. Pemp yezh disheñvel zo er vroad Kulin hag a zo dibar d'ar rannvro-mañ.

O harzoù dezho o doa ar pobladoù-se. Koulskoude, gant dilec'hiadur an harzoù naturel a-hed ar bloavezhioù ha kresk poblañs Aostralia, harzoù kozh ar pobladoù n'int ket anavezet ken. En em astenn a ra tiriad hengounel ar vroad Kulin tro-dro da Port Phillip ha Western Port, betek ar Great Dividing Range ha traoñiennoù ar stêrioù Loddon ha Goulburn. Ar c'hlan Kurang-jang-balluk a oa o chom er reter da stêr Werribee ha betek Kororoit Creek. O anv a denn d'an douar ruz, liv plaenennoù volkanek Iramoo. Goude diskar kentañ an trevadenniñ [[Bro-Saoz|saoz]], an nemorant eus izili ar Woiwurrung a yeas gant strolladoù kulin kenyezh all da g-Coranderrk e [[1864]]. Gant-se e voe torret ar c'homenadoù sevenadurel a oa bet dalc'het a rumm da rumm. E [[1924]] evoe dilec'hiet ar c'hlan dre nerzh adarre. En distrig ledanoc'h ez eus lec'hioù anvet diwar anvioù tud henvroat pe diwar loened : Truganina en enor d'ar vaouez Palawa Truganini ; Mambourin, un den eus ar bobladBarrabool ;  Balliang (askell-groc'hen), Cocoroc (ran), Parwan (pig), hag all.

Anvet eo bet lec'h Hoppers Crossing diwar anv Elizabeth Hopper, a oa diwallerez ar c'hroashent-houarn el linenn-houar anvet Werribee Line hiziv. He c'harg a oa serriñ ha digeriñ en-dro ur rummad klouedoù bras e koad bewech ma tremene un tren. Hi hag he gwaz, Stephen Hopper ([[1832]]–[[1908]]), ur mestr-micherour war an hentoù-houarn e-pad 33 bloaz, a oa o chom nepell gant o unnek a vugale. Ur c'houer ivez e oa Stephen Hopper, a oa deuet da Victoria e [[1856]] eus ur gêriadenn e [[Dover (Kent)|Dover]], e Bro-Saoz. Oadet a 24 bloaz e oa d'ar mare-se ha davit [[aour]] e oa deuet moarvat. Adalek [[1910]] e teuas an anv &quot;Hoppers Crossing&quot; da vezañ implijet&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://bigbuild.vic.gov.au/news/level-crossing-removal-project/in-a-nod-to-history-the-hoppers-take-a-tour|title=In a nod to history, the Hoppers take a tour|access-date=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

Anvioù all e Hoppers Crossing a zeu ivez eus stor an drevadennerien. An hentoù &quot;Heaths&quot;, &quot;Hogans&quot; ha &quot;Morris&quot; zo anvet diwar anvioù familhoù labourerien-douar. &quot;Baden&quot; and &quot;Powell Drives&quot; zo anvet diwar anv Harold Llewellyn Baden Powell, a oa bet un touzer deñved a-raok lodennaouiñ douaroù evit sevel tiez er [[bloavezhioù 1960]]. Un harper d'ar c'hleub [[mell-droad]] ''Richmond Football Club'' e oa-eñ, setu m'eo anvet kalz eus ar straedoù en domani diwar anvioù c'hoarierien, en o zouez Jack Dyer, Frank Hughes ha Kevin Bartlett. Betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 e oa al lec'h douaroù labour-douar digor dreist-holl, ha stal hollek Frank Kopacka e oa ar savadur heverk nemetañ e Hoppers Crossing. E [[1963]] e voe graet an isrannadur kentañ eus an douaroù gant H. L. Baden Powell. Pemp bloaz diwezhatoc'h e voe staliet an aveadurioù diavaez evel ar [[pellgomz]], ar reizhiad-skarzhañ ha zoken ar boestoù-post war ribl ar straedoù, kement-se a-c'houde ul lobiañ gant Kevredigezh Truajidi Hoppers Crossing&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=Hoppers Crossing|url=http://wyndhamhistory.net.au/items/show/1159|accessdate=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.
[[File:Pacific Werribee.jpg|thumb|Ar greizenn genwerzh Pacific Werribee]]
Buan e kreskas Hoppers Crossing adalek ar [[bloavezhioù 1970]]. E [[1970]] e voe digoret ur skol kentañ-derez hag er bloaz-se ivez e voe digoret ar [[porzh-houarn]]. Nebeut goude e voe savet ar greizenn genwerzh kentañ, Woodville Park&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Hoppers Crossing |url=https://www.victorianplaces.com.au/hoppers-crossing ||access-date=25/08/2026}}&lt;/ref&gt; hag e [[1975]] e voe digoret an ti-post&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web|title=Post Office List|url=https://www.phoenixauctions.com.au/cgi-bin/wsPhoenix.sh/Viewpocd.w?|access-date=26/08/2026}}&lt;/ref&gt;.

E dibenn ar [[bloavezhioù 1980]] e oa bet digoret Werribee Plaza, ur mell kreizenn genwerzh hag a voe brasaet hag adstummet etre [[2000]] ha [[2006]] a-raok bezañ adanvet Pacific Werribee.

== Poblañs ==
E niveradeg [[2021]] e oa {{formatnum:38701}} a dud e Hoppers Crossing ; 58,8% anezho zo bet ganet en Aostralia, ar re all en [[India]] (5,9%), e [[Zeland-Nevez]] (2,7%), e [[Filipinez]] (2,6%), e Bro-Saoz (2,2%), e [[Myanmar]] (1,8%).
;Yezhoù
A-fet yezhoù, 60,5% eus an dud ne gomzent nemet [[saozneg]] en o zi ; yezhoù all a vez komzet er gêr e Hoppers Crossing : [[arabeg]] (2,6%), [[pandjabeg]] (2,0%), [[italianeg]] (1,9%), [[mandarineg]] (1,7%) hag [[hindeg]] (1,6%).
;Relijionoù
A-fet relijion, annezidi Hoppers Crossing a zisklêrias bezañ hep relijion (26,4%), [[katoligiezh|katolik]] (23,2%), [[Islam|muzulmat]] (8,9%), hag [[Hindouegezh|hindou]] (6,3%)&lt;ref name=&quot;ABS&quot; /&gt;

== Parkoù ==
Meur a bark zo e Hoppers Crossing, en o zouez tachennoù c'hoari ha tachennoù dudi, dre vras war gorread 2 dakad tiez pe 4, e straedoù annezet. Tachennoù dudi zo ivez a-hed ar pezh a oa ur stêrioù pe ur richer gwechall, ha a zo mirlec'hioù evit ar skarzhañ hiziv, hag a-hed ar wazh-dour Skeleton Waterholes Creek,.

==Notennoù==
{{Daveoù}}

[[Category:Kêriadennoù Melbourne]]
[[Category:Kêr-benn kêr Wyndham]]</text>
      <sha1>bkcyqup286prtrjwav9vi2761t6p38t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neptuegezh karbon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180953</id>
    <revision>
      <id>2199483</id>
      <parentid>2198926</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48661-87</username>
        <id>93896</id>
      </contributor>
      <origin>2199483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="79n1ujjkxd9goswqtvkypa57mwhaayu" xml:space="preserve">Er [[Hinadouriezh|c'hlimatologel]] hag er politikerezh hin eo '''an neptuegezh karbon''' ur stad a gempouez hollek etre dilaoskadennoù gazoù [[efed ti-gwer]] (GET) degaset gant an dud hag o tennañ eus an aergelc'h gant pe abalamour d'an dud. Dre ma'z eo par da zero neuze an diforc'h etre ar gazoù skignet hag ar re tennet, e vez graet anv eus '''neptuegezh ar c'harbon''' ivez gant an displegadenn &quot; '''dilaoskadennoù'''  '''nevez ebet''' » pe c’hoazh « '''net null''' » (e saozneg net zero ).
[[Restr:Neptuegezh-karbon.webp|thumb|508x508px]]
E-barzh ar stourm a-enep tommadur an hin e vez kinniget tizhout an neptuegezh karbon war al live hollek a-raok 2050 gant meur a ensavadur ( [[Strollad Etregouarnementel evit priziañ Emdroadur an Hin (SEEH)|SEEH]], [https://unfccc.int/fr UNFCCC] , h.a. ) evel ret evit bevenniñ ar c'hresk gwrezverk  +2 °C, pe  +1,5 °C e-keñver a-raok ar marevezh greantel . Unan eus palioù pennañ Emglev Pariz&lt;ref&gt;https://fr.wikipedia.org/wiki/Accord_de_Paris_sur_le_climat&lt;/ref&gt; 2015 eo, a oa an emglev etrebroadel kentañ o implijout ar mennozh savet e 2005.

Asantiñ a ra ar skiantourien e ranker, da gentañ-penn, digreskiñ kalz ha buan an dilaoskadennoù gazoù [[efed ti-gwer]] evit tizhout an neptuegezh karbon dre ar bed. 

==== Bro-C'hall ====
Palioù pennañ Bro-C'hall evit an hin

Engouestlet he deus Bro-C'hall tizhout an neptuegezh karbon a-benn 2050. Evit dont a-benn eus se e fiz war ar strategiezh broadel izel-karbon (SNBC :stratégie nationale bas-carbone &lt;ref&gt;https://www.ecologie.gouv.fr/strategie-nationale-bas-carbone/feuille-route-climatique-francaise&lt;/ref&gt;), ur gartenn-hent a ra war-dro an tremen dre an hin en un doare kempoell, araokaet ha stroll. Gant he 3de strategiezh broadel izel-karbon he deus lakaet Bro-C'hall seizh pal strategel :

# digreskiñ dre hanterouriezh an ezporzhiadurioù tiriadel (hep ar skarzhadegoù karbon) a-benn 2030 ;
# tizhout an neptuegezh karbon a-benn 2050 ;
# gwarantiñ ar souvereniezh energiezh ha skarzhañ an treloskoù fosil tamm-ha-tamm ;
# digreskiñ ar beveziñ energiezh ;
# kreñvaat an trapoù karbon naturel ;
# gwarantiñ un treuzkemm reizh ha skoazellus war an tachennoù sokio-ekonomikel  
# digreskiñ ar roud karbon.
[[Restr:SNBC3.webp|thumb|610x610px]]</text>
      <sha1>79n1ujjkxd9goswqtvkypa57mwhaayu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Ginea spagnol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180954</id>
    <revision>
      <id>2199478</id>
      <parentid>2198633</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T08:43:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2199478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="drjp5yvwee2dpq4wxqts2m3w30idjrn" xml:space="preserve">[[File:Stamp Spanish Guinea 1924 20c.jpg| thumb|left|upright 1.0| Ti ar Gouarnour (1924)]]

[[File:Guinea Espanola 5 Ptas.jpg|thumb|right|upright 1.0|Den eus ar vro o seniñ (1952)]]

[[File:Territorios Espanoles Del Golfo de Guinea.jpg| thumb|right|upright 1.0| [[Francisco Franco|Franco]] hag aodoù Fernando Poo (1950)]]

''Ginea spagnol'' a oa un hollad trevadennoù afrikan ennañ tri ziriad :
*Rio Muni, tiriad enklozet etre [[Kameroun]] ha [[Gabon]].
*An inizi Elobey, Annobón ha Corrisco.
*Enez Fernando Poo ([[Bioko]] hiriv)

Gant melestradurezh Spagn e oa bet embannet timbroù evit an tiriadoù-se eus 1902 da 1959, dre vras dindan an anv '''Guinea Española''' pe Guinea Contial Española (e 1907) pe c’hoazh '''Territorios Españoles del Golfo de Guinea''' (1909-1950). Eus 1956 da 1959 e teuas Rio Muni ha Fernando Poo da vezañ ur proviñs eus Spagn.

E 1959 eo rannet ar broviñs e div rann velestradurel : Rio Muni ha Fernando Poo.

Dont a reas an tiriadoù da vezañ emren e 1964 hag en em strollañ a reont en dro da sevel '''Republik [[Ginea ar C'heheder]]''' e 1968.

An heuliad timbroù boutin kentañ (8 talvoud-gwerzh) a ziskoueze dremm ar roue [[Alfonso XIII]] pa oa bugel, en un doare disheñvel diouzh ar poltred a weler war an timbroù spagnol. Evel ma veze kustum e Spagn e veze moullet un niverenn kontroll ouzh kein an timbroù.

Betek 1924 e tiskoueze tost holl dimbroù Ginea Spagn poltred ar roue, disheñvel diouzh ar bloavezhioù.

E 1926 ha 1929 ez eo timbroù spagnol a vez dreistmoullet gant GUINEA ESPAÑOLA pe zoken GUINEA hepken.

Pa voe embannet republik Spagn e 1931 e voe ouzhpennet ar gerioù REPUBLICA ESPAÑOLA (gant pennlizherennoù pe get) war timbroù ar rummadoù heuliadoù kent. [[An timbroù kemedel|Timbroù kemedel]] a voe implijet e-pad [[Brezel diabarzh Spagn]]. E 1940 ez eo poltred an diktatour [[Francisco Franco|Franco]] a voe danvez ur rummad timbroù-boutin.

== Danvez an timbroù ==
*[[Timbroù madoberus]] : evit mat an henvroidi, sanset. Diskouezet e veze paotred ha maouezed Ginea taolennet ma soñje tud Europa ha trevadennerien Spagn : tud oc’h ober sonerezh, re all o chaseal un olifant, oc’h ober sportoù (1958)… 
*Plantennoù pe loened gouez (un olifant, ur vaot, ur peroked...)
*« Devezh an timbroù an trevadennoù »
*Perzh ar relijion gristen : kantved deiz-ha-bloaz krouidigezh prefeti abostolek Fernando Poo (1955), 75vet deiz-ha-bloaz donedigezh ar visionerien er vro (1958)

Kavout a reer ivez tresadenn [[Mirdi ar Prado]] e [[Madrid]] ha penn [[Manuel Iradier]], ergerzher euskarat.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Ginea ar C’heheder]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Fernando Poo]]
*[[Timbroù Rio Muni]]


[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Ginea spagnol]]
[[Rummad:Ginea]]</text>
      <sha1>drjp5yvwee2dpq4wxqts2m3w30idjrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199482</id>
      <parentid>2199478</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>v-k</comment>
      <origin>2199482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2783" sha1="84soovaccbtusmk3p532vixyk3t9zfi" xml:space="preserve">[[File:Stamp Spanish Guinea 1924 20c.jpg|thumb|left|Ti ar Gouarnour (1924)]]
[[File:Guinea Espanola 5 Ptas.jpg|thumb|Den eus ar vro o seniñ (1952)]]
[[File:Territorios Espanoles Del Golfo de Guinea.jpg| thumb|[[Francisco Franco|Franco]] hag aodoù Fernando Poo (1950)]]
''Ginea spagnol'' a oa un hollad trevadennoù afrikan ennañ tri ziriad :
*Rio Muni, tiriad enklozet etre [[Kameroun]] ha [[Gabon]] ;
*an inizi Elobey, Annobón ha Corrisco ;
*Enez Fernando Poo ([[Bioko]] hiriv).

Gant melestradurezh [[Spagn]] e oa bet embannet [[timbr]]où evit an tiriadoù-se eus 1902 da 1959, dre vras dindan an anv '''Guinea Española''' pe '''Guinea Contial Española''' (e 1907) pe c’hoazh '''Territorios Españoles del Golfo de Guinea''' (1909-1950). Eus 1956 da 1959 e teuas Rio Muni ha Fernando Poo da vezañ ur proviñs eus Spagn.

E 1959 e voe rannet ar proviñs etre div rann velestradurel : Rio Muni ha Fernando Poo.

Dont a reas an tiriadoù da vezañ emren e 1964 hag en em strollañ a reont en-dro da sevel '''Republik [[Ginea ar C'heheder]]''' e 1968.

An heuliad timbroù boutin kentañ (8 talvoud-gwerzh) a ziskoueze dremm ar roue [[Alfonso XIII]] pa oa bugel, en un doare disheñvel diouzh ar poltred a weler war an timbroù spagnol. Evel ma veze kustum e Spagn e veze moullet un niverenn kontroll ouzh kein an timbroù.

Betek 1924 e tiskoueze tost holl dimbroù Ginea Spagn poltred ar roue, disheñvel hervez ar bloavezhioù.

E 1926 ha 1929 ez eo timbroù spagnol a veze dreistmoullet gant GUINEA ESPAÑOLA pe zoken GUINEA hepken.

Pa voe embannet Republik Spagn e 1931 e voe ouzhpennet ar gerioù REPUBLICA ESPAÑOLA (gant pennlizherennoù pe get) war timbroù ar rummadoù heuliadoù kent. [[Timbroù kemedel]] a voe implijet e-pad [[Brezel diabarzh Spagn]]. E 1940 ez eo poltred an diktatour [[Francisco Franco|Franco]] a voe danvez ur rummad timbroù-boutin.

== Danvez an timbroù ==
*[[Timbroù madoberus]] : evit mat an henvroidi, sañset. Diskouezet e veze paotred ha maouezed Ginea taolennet evel ma soñje da dud [[Europa (kevandir)|Europa]] ha trevadennerien Spagn : tud oc’h ober sonerezh, re all o chaseal un olifant, oc’h ober sportoù (1958)… 
*Plantennoù pe loened gouez (un olifant, ur vaot, ur peroked...)
*« Devezh timbroù an trevadennoù »
*Perzh ar relijion gristen : kantvet deiz-ha-bloaz krouidigezh prefeti abostolek Fernando Poo (1955), 75{{vet}} deiz-ha-bloaz donedigezh ar visionerien er vro (1958).

Kavout a reer ivez tresadenn [[Mirdi ar Prado]] e [[Madrid]] ha penn [[Manuel Iradier]], un ergerzher [[euskarat]].

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Ginea ar C’heheder]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Fernando Poo]]
*[[Timbroù Rio Muni]]


[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Ginea spagnol]]
[[Rummad:Ginea]]</text>
      <sha1>84soovaccbtusmk3p532vixyk3t9zfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Budjed ar c'harbon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180989</id>
    <revision>
      <id>2199487</id>
      <parentid>2198929</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48661-87</username>
        <id>93896</id>
      </contributor>
      <origin>2199487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1818" sha1="5ncf90os2cptiobm3ogjtxa11feh1pd" xml:space="preserve">[[Restr:Global_CO2_Pathways_Using_Remaining_Carbon_Budgets.svg|thumb|350x350px| Ar skeudenn-mañ a ziskouez ar feur ma rank digreskiñ an dilaoskadennoù &lt;sub&gt;CO2&lt;/sub&gt; dre ar bed goude 2024 evit bevenniñ kresk an temperadur hollek da 1,5, 1,7 pe 2,0 derez Celsius hep mont war-zu an dilaoskadennoù negativel net.&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Global Carbon Project|date=2024-11-03|title=Global CO2 pathways using Remaining Carbon Budgets|url=https://robbieandrew.github.io/GCB2024/|publisher=University of Exeter|accessdate=2025-04-03}}&lt;/ref&gt;]]
Ur '''budjed karbon''' a zastum ar vevenn uhelañ eus an dilaoskadennoù dioksid karbon ( CO2 ) a zalc'hfe ac'hanomp dindan ur vevenn temperadur keitat hollek tarzh. Ur budjed karbon a c'hell bezañ liammet ivez ouzh argemmennoù hin all evel ar [[Kemm skinadurel|c'hemm skinadurel]].

Dre vras, ar '''budjed karbon''' a ra anv eus ar c'hementad rik a CO₂ a c'hall an dud skignañ c'hoazh en ur vevenniñ an tommadur hollek d'ul live resis.


Setu ur skeudenn embannet e-barzh ar 6vet rentañ-kont an [[Strollad Etregouarnementel evit priziañ Emdroadur an Hin (SEEH)|SEEH]] (GIEC), 03/2023[[Restr:Budjed-karbon-6-rentan-kont-SEEH.png|712x712px]]

'''E bro C'hall :'''

Budjedoù karbon dre gennad :

Gant ar strategiezh broadel izel-karbon (SNBC&lt;ref&gt;SNBC3, 11/02/2026 : https://www.ecologie.gouv.fr/strategie-nationale-bas-carbone/feuille-route-climatique-francaise&lt;/ref&gt; :stratégie nationale bas-carbone), evit ar bloavezhioù da zont, emañ Frañs o lakaat bevennoù da zilaoskadennoù na rankont ket bezañ tremenet, a-bennadoù pemp bloaz. Gant ar budjedoù-se e c'haller gwiriañ, war prantadoù amzer berroc'h, emañ Frañs war an hent mat.
[[Restr:SNBC3.webp|thumb|694x694px|Strategiezh izel karbon]]Mammennoù :
[[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]]</text>
      <sha1>5ncf90os2cptiobm3ogjtxa11feh1pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esther Epstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181031</id>
    <revision>
      <id>2199438</id>
      <parentid>2199412</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tournamant Halle (Alamagn) */</comment>
      <origin>2199438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="h42vlinjw0h4e6xl75leoa61cfufcm1" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 

{{EloChart|Q2005506}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>h42vlinjw0h4e6xl75leoa61cfufcm1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199439</id>
      <parentid>2199438</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Astenn.</comment>
      <origin>2199439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2264" sha1="4mru0ngx9w087y9077h4cxnamix6cz6" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 

{{EloChart|Q2005506}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>4mru0ngx9w087y9077h4cxnamix6cz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199447</id>
      <parentid>2199439</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kampionad stadunanat (Maouezi).</comment>
      <origin>2199447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="1oapmkrnb6ukwm28nhlclw51mo936sw" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 

{{EloChart|Q2005506}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>1oapmkrnb6ukwm28nhlclw51mo936sw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199449</id>
      <parentid>2199447</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T16:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Hungaria - URSS e 1968.</comment>
      <origin>2199449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="pgv7f1ehn9vtl0j6igj1pb494jb62v7" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.

{{EloChart|Q2005506}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>pgv7f1ehn9vtl0j6igj1pb494jb62v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199470</id>
      <parentid>2199449</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T19:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Olimpiadoù.</comment>
      <origin>2199470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4135" sha1="pju3d8ouq00rs16994qsb3f57s90ogu" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA. 
{| class=&quot;wikitable&quot; !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk ar skipailh||Medalenn ar skipailh||Notennoù ha daveennoù
|- 
|Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|- 
|Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|-
|Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|- 
|}

{{EloChart|Q2005506}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>pju3d8ouq00rs16994qsb3f57s90ogu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199479</id>
      <parentid>2199470</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Kevezadegoù hiniennel arall en URSS.</comment>
      <origin>2199479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4499" sha1="q2t9s11681wmsvcfa9hqglkwltaw5ks" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Kevezadegoù hiniennel arall ====
* Kentañ rampo e Tournamant [[Leningrad]] e 1972. 
* Teirvet-pedervet rampo e Tournamant [[Voronej]] e 1973.
* Kentañ e Tournamant [[Velikiy Novgorod]] e 1976.
* Eilvet e Tournamant [[Novorossiysk]] e 1977.
* Eilvet-pemvet rampo e Tournamant [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] e 1979.
* Pedervet e Tournamant [[Sotchi]] e 1980.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA. 
{| class=&quot;wikitable&quot; !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk ar skipailh||Medalenn ar skipailh||Notennoù ha daveennoù
|- 
|Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|- 
|Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|-
|Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|- 
|}

{{EloChart|Q2005506}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>q2t9s11681wmsvcfa9hqglkwltaw5ks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199480</id>
      <parentid>2199479</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kevezadegoù hiniennel arall */</comment>
      <origin>2199480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="6fqsgxjprz33jzffmvn1t5p9p061oea" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Kevezadegoù hiniennel arall en URSS ====
* Kentañ rampo e Tournamant [[Leningrad]] e 1972. 
* Teirvet-pedervet rampo e Tournamant [[Voronej]] e 1973.
* Kentañ e Tournamant [[Velikiy Novgorod]] e 1976.
* Eilvet e Tournamant [[Novorossiysk]] e 1977.
* Eilvet-pemvet rampo e Tournamant [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] e 1979.
* Pedervet e Tournamant [[Sotchi]] e 1980.

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA. 
{| class=&quot;wikitable&quot; !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk ar skipailh||Medalenn ar skipailh||Notennoù ha daveennoù
|- 
|Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|- 
|Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|-
|Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|- 
|}

{{EloChart|Q2005506}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>6fqsgxjprz33jzffmvn1t5p9p061oea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199481</id>
      <parentid>2199480</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Rummad.</comment>
      <origin>2199481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4548" sha1="ng9qnrq9xh9de8uktpph9ine8qcwywf" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Kevezadegoù hiniennel arall en URSS ====
* Kentañ rampo e Tournamant [[Leningrad]] e 1972. 
* Teirvet-pedervet rampo e Tournamant [[Voronej]] e 1973.
* Kentañ e Tournamant [[Velikiy Novgorod]] e 1976.
* Eilvet e Tournamant [[Novorossiysk]] e 1977.
* Eilvet-pemvet rampo e Tournamant [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] e 1979.
* Pedervet e Tournamant [[Sotchi]] e 1980.

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA. 
{| class=&quot;wikitable&quot; !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk ar skipailh||Medalenn ar skipailh||Notennoù ha daveennoù
|- 
|Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|- 
|Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|-
|Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|- 
|}

{{EloChart|Q2005506}}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>ng9qnrq9xh9de8uktpph9ine8qcwywf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199491</id>
      <parentid>2199481</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Olimpiadoù ar Maouezi */</comment>
      <origin>2199491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4570" sha1="eelrtxn9mf5hagmpibs1d7u6sbh1n5u" xml:space="preserve">[[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]]
'''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]&lt;ref&gt;{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622  Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.&lt;/br&gt;2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ====
C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Tournamant Halle (Alamagn) ====
Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ====
Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982.
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997&lt;ref&gt;{{en}}
[https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]&lt;/ref&gt;. 
==== Kevezadegoù hiniennel arall en URSS ====
* Kentañ rampo e Tournamant [[Leningrad]] e 1972. 
* Teirvet-pedervet rampo e Tournamant [[Voronej]] e 1973.
* Kentañ e Tournamant [[Velikiy Novgorod]] e 1976.
* Eilvet e Tournamant [[Novorossiysk]] e 1977.
* Eilvet-pemvet rampo e Tournamant [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] e 1979.
* Pedervet e Tournamant [[Sotchi]] e 1980.

=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ====
C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ====
C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]&lt;/ref&gt;.
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA. 
{| class=&quot;wikitable&quot; !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk ar skipailh||Medalenn ar skipailh||Notennoù ha daveennoù
|- 
|Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|- 
|Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]&lt;/ref&gt;. 
|-
|Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Gwengolo-Here 1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|-
|Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]&lt;/ref&gt;.
|- 
|}

{{EloChart|Q2005506}}

== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1954]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>eelrtxn9mf5hagmpibs1d7u6sbh1n5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FN Trombone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181040</id>
    <revision>
      <id>2199416</id>
      <timestamp>2026-09-07T13:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot;  {{Infobox/Titl|FN Trombone|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:FN Trombone.jpg |frameless|280x280px]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;Ur garabinenn '''FN Trombone'''    |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig |- ! Bro |{{Belgia}} |- ! Doare |[[Karabinenn]] |- ! Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre bomp |-   ! [[Munision]]où |[[.22 Long Rifle]]...&quot;</comment>
      <origin>2199416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2406" sha1="elqzjvf63xvyxmx6yfafckkgra4bt9p" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|FN Trombone|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:FN Trombone.jpg |frameless|280x280px]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;Ur garabinenn '''FN Trombone'''
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro
|{{Belgia}}
|-
! Doare
|[[Karabinenn]]
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre bomp
|-  
! [[Munision]]où
|[[.22 Long Rifle]]&lt;br&gt;[[.22 Long]]&lt;br&gt;[[.22 Short]]
|-
! Ijiner
|[[John Browning]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |Bloavezh krouidigezh
|1921
|-
! Produer
|[[FN Herstal]]
|-
! Mare produiñ
|1922-1974
|-
! Niver produet
|War-dro {{formatnum:150000}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|2 kg
|-
! Hirder
|{{formatnum:1000}} mm
|-
! Hirder ar c'hanol
|510 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Endalc'h
|Karger korzennek 11 kartouchenn
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
An '''FN Trombone''', anvet '''Browning Trombone''' a-wechoù, zo ur [[Karabinenn|garabinenn]] tennata dre [[Fuzuilh-pomp|bomp]], bet produet gant an [[FN Herstal]] e Belgia etre 1922 ha 1974.

Ijinet e voe gant ar Stadunanad [[John Browning]]&lt;ref&gt;{{en}} ''[https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30035267 FN (Fabrique Nationale) .22 calibre pump action ('trombone') rifle takedown]'', Imperial War Museums (lennet d’ar 07/09/2026)&lt;/ref&gt;. Awenet eo he sistem-pourveziañ gant hini ar [[Remington Model 12]]. He skoer hag he strinker zo tost ouzh reoù ar [[Marlin Model 1897]]. Kambret eo e [[.22 Long Rifle]], [[.22 Long]] pe [[.22 Short]], ha pourveziet eo gant ur c’harger korzennek 11 kartouchenn&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{En}} ''[https://www.thefirearmblog.com/blog/2024/04/15/rimfire-report-fn-trombone/ The Rimfire Report: Was the FN Trombone a Sour Note in Rimfire History?]'', The Firearm Blog, 15/04/2024 (lennet d'ar 07/09/2026)&lt;/ref&gt;.

Flour a-walc’h eo he gwikefre, met bresk e oa fustoù ha lammoù an FN Trombone kentañ a-wechoù. War-dro {{formatnum:150000}} skouerenn eus an arm zo bet produet en holl ; ar braz anezhe zo bet gwerzhet en Europa&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Karabinennoù]]
[[Rummad:Armoù Belgia]]</text>
      <sha1>elqzjvf63xvyxmx6yfafckkgra4bt9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Gabon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181041</id>
    <revision>
      <id>2199428</id>
      <timestamp>2026-09-07T14:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;Timbroù Gabon   Ur vro vihan eus kornôg Afrika eo Gabon, skoachet etre [[Ginea ar C'heheder]] ha [[Republik Kongo]] ([[Brazzaville]]), e-kichen [[pleg-mor Ginea]]. Trevadenn Bro-C’hall eo bet betek 1946, pa voe fiziet enni statud un tiriad tramor. D’ar 17 a viz Eost 1960 e voe embannet dizalc'hiezh Republik Gabon.  == An timbroù kentañ ==  [[File:Gabon 1889 Mi 15.jpg| thumb|left|upright 0.9|Timbr savet er vro (1889)]] E [[Libreville]] e voe savet an ti-post ke...&quot;</comment>
      <origin>2199428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5979" sha1="o075xfsdyjjx2it9t7jemfkm2xgnwoz" xml:space="preserve">Timbroù Gabon


Ur vro vihan eus kornôg Afrika eo Gabon, skoachet etre [[Ginea ar C'heheder]] ha [[Republik Kongo]] ([[Brazzaville]]), e-kichen [[pleg-mor Ginea]]. Trevadenn Bro-C’hall eo bet betek 1946, pa voe fiziet enni statud un tiriad tramor. D’ar 17 a viz Eost 1960 e voe embannet dizalc'hiezh Republik Gabon.

== An timbroù kentañ ==

[[File:Gabon 1889 Mi 15.jpg| thumb|left|upright 0.9|Timbr savet er vro (1889)]]
E [[Libreville]] e voe savet an ti-post kentañ e 1862. Kaset e veze al lizherennoù er-maez Gabon dre hanterouriezh melestradurezh postel ar [[Rouantelezh-Unanet]] e [[Bioko|Fernando Poo]].

A-raok 1886 e veze implijet timbroù boutin an Trevadennoù gall, hep an disterañ meneg ispisial. Dar 31 a viz Gouere e voent dreistmoullet gant al lizherennoù '''GAB''', e kreiz 13 pik e liv du, hag an talvoud-gwerzh (5, 10, 25, 50 ha 75 santim).

Gant an diouer a dimbroù a c’hoarvezas 1889 e rankas ar velestradurezh treiñ an [[timbroù-taos]] da dimbroù-post dre voullañ GABON TIMBRE hag ur priz nevez warno. 

[[File:Stamp Gabon 1904 10c.jpg|thumb|right|upright 0.7|Rummad Navigation et Commerce (1904)]]

Ar memes kudennoù pourveziñ a lakaas ar pennadurezhioù da sevel timbroù nevez, e tipografiezh, gant ar vojenn &quot;Gabon-Congo / POSTES&quot; en ur c'horn, hag, a-dreuz, an enskrivadur &quot;République Française&quot; (''Republik Bro-C'hall''). Resisaet e oa bet an talvoud-gwerzh (15 pe 25 santim) e trañ ar c’horn kleiz. Izel eo bet produadur an timbroù-se, rouez eo an timbroù neuze, seul vui ma oant bresk gant implij ur baperenn fin-tre.

E 1904 e teuas war-wel ar rummad [[Navigation et Commerce (timbroù)|Navigation &amp; Commerce]], savet a-ratozh evit trevadennoù gall. Dibar e oa an dresadenn - div dudenn alegorek - met ur skoedenn e traoñ an timbr a roe an tu da enskrivañ anv an tiriad. Skrivet e veze ar ger GABON e ruz pe e glas, hervez an talvoudegezhioù.

[[File:Stamp Gabon 1910 AE 5c.jpg|thumb|left|upright 0.7|Brezelour Fang (1910)]]

== Prantad-amzer Afrika ar C’heheder c’hall ==
Etre dibenn an {XIXvet} kantved ha deroù an {XXvet} kantved e cheñchas statud Gabon, ar Frañs o klask kevreañ melestradur ar vro-se gant hini ar C'hongo amezek.

Kenteuzet an div vro e 1888, dont a reas trevadenn Gabon-Kongo da vezañ ''Kongo Frañs'' e 1898. Dekred an 29 a viz Kerzu 1903 a savas div drevadenn dibar en-dro.

E 1910 avat e voe krouet [[Afrika ar C'heheder C'hall]] ha Gabon ul lodenn anezhi, asambles gant [[Republik Kongo|Kongo Frañs]], [[Oubangui-Chari]] ha [[Tchad]].

Er bloavezh-se e voe produet timbroù skeudennaouet bras o ment, gant div liv, o tiskouez ur brezelour [[Fang]], ur vaouez [[Bantou|Vantou]] hag ur gwel eus Libreville. Afrikaned dizanv, an tudennoù a gadarnae sell trevadennel hag egzotek Europiz an amzer-se. Heñvel-tre e voe an timbroù-taos eus ar bloazioù 1930-1932 : div vaouez eus ar vro ha poltred [[Pierre Savorgnan de Brazza|Savorgnan de Brazza]]. 

War timbroù eus ar rummad kentañ e lenner '''CONGO FRANÇAIS''' ha '''GABON''', met an eil rummad embannet diouzhtu war e lerc’h zo bet cheñchet an alc’hwez anezhañ : '''AFRIQUE ÉQUATORIALE – GABON'''. Liv paper en embannadur orin a oa gwenn zo aet da velen.

Adalek 1924 e voe dreistmoullet ar gerioù '''AFRIQUE ÉQUATORIALE FRANÇAISE''' war timbroù an heuliad bet savet e 1910 evit reiñ brud d’ar framm velestradurel. Ouzhpennet e voe alies prizioù nevez eus 1925 da 1931 evit mont gant kresk ar prizioù.

[[File:Stamp Gabon 1932 5c.jpg| thumb|right|upright 1.0|Ar stêr Ogogoue (1932)]]

Un heuliad nevez a zo bet embannet e 1932, ennañ 24 talvoudegezh a roe da welet tresadenn ur radellad-koad war ar stêr [[Ogoue]], poltred de Brazza ha kêriadenn Setta Kemma. Ne voe ket implijet rak buan e voe gwerzhet timbroù Afrika ar C’heheder C’hall e-lec’h re C'habon.

Eus 1934 da 1958 e veze implijet timbroù Afrika ar C'heheder C'hall. Unan anezho, eus ar rummad ''F.I.D.E.S.'' a ziskoueze Porzh [[Libreville]] (e 1956).

== Republik Gabon ==
Daoust ma oa bet embannet emrenerezh Gabon, ha c’hoazh ezel eus ar [[Gumuniezh Frañs-Afrika (Vvet Republik)|Gumuniezh Frañs-Afrika]]  e miz Du 1958, e kendalc'has ar C’haboniz d'ober gant timbroù Afrika ar C'heheder C’hall. D'an 28 a viz Du 1959 e teuas er-maez timbroù kentañ ar ''Republique Gabonaise''. Ar c’houblad timbroù a rente enor da [[Leon Mba]], Ministr kentañ ar vro, Prezidant da-zont.

[[File:Premier Ministre Léon Mba 25F.jpg| thumb|left|upright 0.8|Ar Ministr Kentañ Leon Mba (1959)]]

Awenet e veze timbroù ar bloavezhioù 1960 e Gabon gant re an trevadenner kozh : stumm skouergornek (a-serzh pe a-led), teknik an engravañ... E 1969 e teue war-wel timbroù-boutin o tiskouez ardamezioù kêrioù Gabon, war batrom an timbroù gall moullet etre 1958 ha 1966. 

Adkavet e vez tud brudet eus bed ar C’hornôg war an timbroù : ar bibien [[Yann XXIII]] ha [[Paol VI]], [[Abraham Lincoln]], ar vedisined [[Louis Pasteur]] ha [[Gerhard Armauer Hansen|Gerhard Hansen]], [[John F. Kennedy]], [[Winston Churchill]]… Meur a dimbroù a zo bet embannet evit lidañ [[Albert Schweitzer]], ha hennezh annezad e [[Lambarene]].

Puilh e oa ar produiñ timbroù ar postoù-nij. Ar bloavezhioù 1970 o deus gwelet muioc’h-mui timbroù savet evit marc'had an dastumerien amerikan hag europat. Timbroù a vent vras, uhel o friz, gouestltet e oant d’an egor, da livourien Europa, da vuhez [[Napoleon Iañ|Napoleon]] da loreidi ar Priz Nobel (e 1995),…

Gwech ha gwech e voe moullet timbroù war follenn aour : e 1965 (Albert Schweitzer), e 1969 (Mab-Den war al loar), e 1970 (diskouezadeg etrebroadel [[Osaka]]), e 1971 (Apollo XV) ...

== Levrlennadur ==
*Stone, Robert G. The diverse world of postal markings of Gabon/Congo/A.E.F. New York: France and Colonies Philatelic Society, 1987.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Afrika ar C'heheder C'hall]]

[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Gabon]]
[[Rummad:Gabon]]</text>
      <sha1>o075xfsdyjjx2it9t7jemfkm2xgnwoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karter an aferioù</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181042</id>
    <revision>
      <id>2199433</id>
      <timestamp>2026-09-07T14:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Lañs disterig</comment>
      <origin>2199433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="3h4m52jrxmx8ew2vyqqef56w4m29rs9" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Karter an aferioù''' ([[saozneg]]: '''central business district''' berraet en '''CBD''') eo an anv a vez roet da lodenn genwerzhel hag aferioù ar [[Kreiz-kêr|c'hreiz-kêr]]. Eno e vez kavet burevioù stalioù, hag er c'hêrioù pouezusañ e vez kavet ivez un distrig kenwerzhel. 
[[Rummad:Karter an aferioù]]</text>
      <sha1>3h4m52jrxmx8ew2vyqqef56w4m29rs9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199434</id>
      <parentid>2199433</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T14:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Central business district]] da [[Karter an aferioù]]</comment>
      <origin>2199433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="3h4m52jrxmx8ew2vyqqef56w4m29rs9" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Karter an aferioù''' ([[saozneg]]: '''central business district''' berraet en '''CBD''') eo an anv a vez roet da lodenn genwerzhel hag aferioù ar [[Kreiz-kêr|c'hreiz-kêr]]. Eno e vez kavet burevioù stalioù, hag er c'hêrioù pouezusañ e vez kavet ivez un distrig kenwerzhel. 
[[Rummad:Karter an aferioù]]</text>
      <sha1>3h4m52jrxmx8ew2vyqqef56w4m29rs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Central business district</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181043</id>
    <redirect title="Karter an aferioù" />
    <revision>
      <id>2199435</id>
      <timestamp>2026-09-07T14:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Dishual en deus kaset ar bajenn [[Central business district]] da [[Karter an aferioù]]</comment>
      <origin>2199435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="9hpk04ri6m0a4sphnohm7w5x8f92mit" xml:space="preserve">#ADKAS [[Karter an aferioù]]</text>
      <sha1>9hpk04ri6m0a4sphnohm7w5x8f92mit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Central business district</title>
    <ns>1</ns>
    <id>181044</id>
    <revision>
      <id>2199441</id>
      <timestamp>2026-09-07T15:35:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diverkañ ar bajenn */ rann nevez</comment>
      <origin>2199441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="bn3dy93dmkxlgun58hpq51crkvf0mzf" xml:space="preserve">== Diverkañ ar bajenn ==

Kinnig a ran diverkañ ar bajenn saoznek-mañ evit klotañ gant politikerezh yezh ar wikipedia brezhonek. A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:35 (UTC)</text>
      <sha1>bn3dy93dmkxlgun58hpq51crkvf0mzf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199443</id>
      <parentid>2199441</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diverkañ ar bajenn */ Respont</comment>
      <origin>2199443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="723" sha1="kgttoml5qki59scwxdsefif22zl429v" xml:space="preserve">== Diverkañ ar bajenn ==

Kinnig a ran diverkañ ar bajenn saoznek-mañ evit klotañ gant politikerezh yezh ar wikipedia brezhonek. A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:35 (UTC)

:Demat,
:Un adkas eo. An droienn CBD (Central Business District) a vez implijet e kalz yezhoù ha memes er skolioù, dreist-holl pa vez kaoz eus Norzhamerika.... Sell [https://geoconfluences.ens-lyon.fr/glossaire/cbd-central-business-district amañ] hag [https://junior.universalis.fr/encyclopedie/central-business-district amañ]
:Kasaus eo an enepsaozneg peogwir eo saozneg.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:41 (UTC)</text>
      <sha1>kgttoml5qki59scwxdsefif22zl429v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Karter an aferioù</title>
    <ns>1</ns>
    <id>181045</id>
    <revision>
      <id>2199444</id>
      <timestamp>2026-09-07T15:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Arko</username>
        <id>540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sav-poent stadunanat. */ rann nevez</comment>
      <origin>2199444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="457" sha1="jamev9hcc57zr3i4t2eqkbwhmo4qypi" xml:space="preserve">== Sav-poent stadunanat. ==

Karter an aferioù ur gêr n'emañ ket e kreiz-kêr dre-ret. Se vez gwir e Norzhamerika, met ne vez ket en Europa da skouer. Un dra all : perak resisaat an droidigezh e saozneg ? Ha ket e sineag, pe e galleg ? Ret eo stagañ gant ar brezhoneg er wikipedia brezhonek a n'eo ket ur geriadur brezhoneg/saoneg pe brezhoneg/galleg. A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:43 (UTC)</text>
      <sha1>jamev9hcc57zr3i4t2eqkbwhmo4qypi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199445</id>
      <parentid>2199444</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T15:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sav-poent stadunanat. */</comment>
      <origin>2199445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="rx9jhmyciwagf0qetg4z1vckmyee8ng" xml:space="preserve">== Sav-poent stadunanat. ==

Karter an aferioù ur gêr n'emañ ket e kreiz-kêr dre-ret. Se vez gwir e Norzhamerika, met ne vez ket en Europa da skouer. Un dra all : perak resisaat an droidigezh e saozneg ? Ha ket e sineag, pe e galleg ? Ret eo stagañ gant ar brezhoneg er wikipedia brezhonek a n'eo ket ur geriadur brezhoneg/saoneg pe brezhoneg/galleg. A galon. [[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:43 (UTC)

Adlakaet diouzh ar bajenn gaozeal CBD

:Demat,
:Un adkas eo. An droienn CBD (Central Business District) a vez implijet e kalz yezhoù ha memes er skolioù, dreist-holl pa vez kaoz eus Norzhamerika.... Sell [https://geoconfluences.ens-lyon.fr/glossaire/cbd-central-business-district amañ] hag [https://junior.universalis.fr/encyclopedie/central-business-district amañ]
:Kasaus eo an enepsaozneg peogwir eo saozneg.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 7 Gwengolo 2026 da 15:41 (UTC)</text>
      <sha1>rx9jhmyciwagf0qetg4z1vckmyee8ng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loig Cheveau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181046</id>
    <revision>
      <id>2199453</id>
      <timestamp>2026-09-07T17:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.  Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].  ==Labour skol== * [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh  ==Oberenn== * [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vanneta...&quot;</comment>
      <origin>2199453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="0fw5d3n2o0vnqz6jmpdo2rv62b1ueem" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberenn==
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label LN]]

==Liamm diavaez==
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]</text>
      <sha1>0fw5d3n2o0vnqz6jmpdo2rv62b1ueem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199454</id>
      <parentid>2199453</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oberenn */</comment>
      <origin>2199454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="ipft88nu7cozak0vohd4e8ea6pm0vgm" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberennoù==
;geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', [[Yoran embanner]].
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran embanner.
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;yezhadur
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label L.N.]]

==Liamm diavaez==
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]</text>
      <sha1>ipft88nu7cozak0vohd4e8ea6pm0vgm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199455</id>
      <parentid>2199454</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <origin>2199455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="mys5422rob9vqt9usu2hzti41eofun4" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberennoù==
;geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', [[Yoran embanner]].
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran embanner.
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;yezhadur
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label L.N.]]

==Liamm diavaez==
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]</text>
      <sha1>mys5422rob9vqt9usu2hzti41eofun4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199456</id>
      <parentid>2199455</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <origin>2199456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="ffj3vz8matl3uyge0wvj1zfc2nmzvo7" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberennoù==
;geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', [[Yoran embanner]].
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran embanner.
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;yezhadur
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label L.N.]]

==Liamm diavaez==
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]
[[Rummad:Yezhadurourien]]</text>
      <sha1>ffj3vz8matl3uyge0wvj1zfc2nmzvo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199457</id>
      <parentid>2199456</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <origin>2199457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="jys4uv8ztz5t5rtsw8caqxlioqunr8r" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Un DEUG war Istor an arz en deus tapet e skol-veur [[Paris I]].
Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberennoù==
;geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', [[Yoran embanner]].
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran embanner.
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;yezhadur
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label L.N.]]

==Liammoù diavaez==
* http://loic.cheveau.free.fr/
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]
[[Rummad:Yezhadurourien]]</text>
      <sha1>jys4uv8ztz5t5rtsw8caqxlioqunr8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199458</id>
      <parentid>2199457</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48373-95</username>
        <id>93886</id>
      </contributor>
      <origin>2199458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1296" sha1="433f4h75rjk09frfqm6vjb31t9db08l" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1976]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Un DEUG war Istor an arz en deus tapet e skol-veur [[Paris I]].

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh

==Oberennoù==
;geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', [[Yoran embanner]].
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran embanner.
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;yezhadur
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', [[Label L.N.]]

==Liammoù diavaez==
* http://loic.cheveau.free.fr/
* http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]
[[Rummad:Yezhadurourien]]</text>
      <sha1>433f4h75rjk09frfqm6vjb31t9db08l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199465</id>
      <parentid>2199458</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>bet ganet 1979</comment>
      <origin>2199465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1720" sha1="18ihj7alc1a4wa3ok732micdoeisokp" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1979]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/|title=HLBI Hanoiou-lec’hiou Breiz Izel|accessdate=07/09/2026}}&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Un DEUG war Istor an [[arzo]]ù en deus tapet e skol-veur [[Pariz]] 1 Panthéon-Sorbonne.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh.

==Oberennoù==
;Geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', Kledenn-Poc'hêr : [[Yoran Embanner]] {{ISBN|978-2-914855-52-5}}
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran Embanner
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;Yezhadurioù
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', La Chapelle-Erbrée : [[Label L.N.]] {{ISBN|978-2-915915-44-0}}

==Liammoù diavaez==
* {{br}} {{en}} {{fr}} {{ga}} {{cite web|url=http://loic.cheveau.free.fr/|title=Lec'hienn Loig Cheveau|accessdate=07/09/2026}} – &lt;small&gt;NANN SURAET&lt;/small&gt;
* {{fr}} {{cite web|url=http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r|title=Bibliothèque nationale de France|accessdate=07/09/2026}}

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]
[[Rummad:Yezhadurourien]]</text>
      <sha1>18ihj7alc1a4wa3ok732micdoeisokp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199467</id>
      <parentid>2199465</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T19:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48623-81</username>
        <id>93889</id>
      </contributor>
      <origin>2199467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1720" sha1="de0bjwgei7gr956iph6dj4h2eugbf47" xml:space="preserve">'''Loig Cheveau''' (Loïc Cheveau), ganet d'ar [[7 Mezheven]] [[1979]] er [[Seine-et-Marne]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web|url=https://hlbi.llawern.com/termes-de-collaboration/|title=HLBI Hanoiou-lec’hiou Breiz Izel|accessdate=07/09/2026}}&lt;/ref&gt;, zo kelenner war ar brezhoneg.

Un DEUG war Istor an [[arz]]où en deus tapet e skol-veur [[Pariz]] 1 Panthéon-Sorbonne.

Bet eo o teskiñ brezhoneg e skol-veur [[Roazhon]].

==Labour skol==
* [[2007]] : ''Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais)'', tezenn doktorelezh.

==Oberennoù==
;Geriadurioù bihan
* [[2009]] : ''Foclóir póca gaeilge-fraincis &amp; fraincis-gaeilge - Mini dico irlandais-français &amp; français-irlandais'', Kledenn-Poc'hêr : [[Yoran Embanner]] {{ISBN|978-2-914855-52-5}}
* [[2010]] : ''Foclóir póca gaeilge-briotáinis &amp; briotáinis-gaeilge - Geriadur-chakod iwerzhoneg-brezhoneg &amp; brezhoneg-iwerzhoneg'', Yoran Embanner
* [[2015]] : ''Faclair-pòca gàidhlig-fraingis &amp; fraingis-gàidhlig - Dico de poche gaélique d'Écosse-français &amp; français-gaélique d'Écosse'', Yoran embanner.
;Yezhadurioù
* [[2017]] : ''Nouvelle grammaire bretonne du dialecte de Vannes - vannetais standard'', La Chapelle-Erbrée : [[Label L.N.]] {{ISBN|978-2-915915-44-0}}

==Liammoù diavaez==
* {{br}} {{en}} {{fr}} {{ga}} {{cite web|url=http://loic.cheveau.free.fr/|title=Lec'hienn Loig Cheveau|accessdate=07/09/2026}} – &lt;small&gt;NANN SURAET&lt;/small&gt;
* {{fr}} {{cite web|url=http://ark.bnf.fr/ark:/12148/cb15997889r|title=Bibliothèque nationale de France|accessdate=07/09/2026}}

==Daveoù==
{{Daveoù}}

{{DEFAULTSORT:Cheveau, Loig}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1979]]
[[Rummad:Geriadurourien]]
[[Rummad:Yezhadurourien]]</text>
      <sha1>de0bjwgei7gr956iph6dj4h2eugbf47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonora Sansay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181047</id>
    <revision>
      <id>2199461</id>
      <timestamp>2026-09-07T18:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{{databox}} '''Leonora Sansay''', ganet d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1773]] ha beziet d'an [[12 a viz Du]] [[1821]], a oa ur skrivagnerez [[stadunanat]]. Skrivet he devoa ''Secret History; or, The Horrors of [[Saint-Domingue|St. Domingo]]'', heuliad lizhiri skrivet gant un [[itron]] e [[Cap-Haïtien|Cape Francois]] d'ar [[Aaron Burr|c'horonal Burr]], deuet goude-se da vezañ [[Besprezidant ar Stadoù-Unanet|besprezidant stadunanat]], dreist-holl e-kerzh ren Donatien-Ma...&quot;</comment>
      <origin>2199461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1874" sha1="ab6cbcuxlowlb1i9g3i7neilmnozwb7" xml:space="preserve">{{databox}}
'''Leonora Sansay''', ganet d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1773]] ha beziet d'an [[12 a viz Du]] [[1821]], a oa ur skrivagnerez [[stadunanat]]. Skrivet he devoa ''Secret History; or, The Horrors of [[Saint-Domingue|St. Domingo]]'', heuliad lizhiri skrivet gant un [[itron]] e [[Cap-Haïtien|Cape Francois]] d'ar [[Aaron Burr|c'horonal Burr]], deuet goude-se da vezañ [[Besprezidant ar Stadoù-Unanet|besprezidant stadunanat]], dreist-holl e-kerzh ren [[Donatien-Marie-Joseph de Vimeur, beskont Rochambeau|ar jeneral Rochambeau]]'' ([[Philadelphia]], 1808) ha ''Laura'' (Philadelphia, 1809). Marteze mat he dije skrivet ivez tri romant all: ''Zelica: The Creole'' (Londrez, 1820); ''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823); ha ''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe).
==Buhez==
Ganet e oa '''Honora Davern''' e [[Philadelphia]] d'an 11 a viz Kerzu 1773, da Rosa ha William Davern. Marvet e oa he zad kollet d'ar mor nebeut sizhunioù goude ma vije hi ganet, war e seblant e miz Genver 1774. Devezh [[Gouel Valantin]] 1779, e oa adimezet he mamm gant un tavarnour eus Philadelphia anvet William Hassel (raloc'h e vez graet eus outañ Hassal); tad-kaer Sansay en doa kendalc'het d'ober war-dro [[tavarn]] Hassal's (pe ''The Half Moon'' — un anv implijet alies evit an tavarnoù saoz), hag a oa lec'hiet nepell diouzh an ti Stad ([[Independence Hall]]), lec'h ma oa gwelet alies evel pratikoù politikourien hag izili eus ar C'hendalc'h evit eskemm etrezo.
==Oberennoù==
*''[http://www.gutenberg.org/ebooks/59533 Secret History; or, The Horrors of St. Domingo]'' (Philadelphia, 1808)
*''Laura'' (Philadelphia, 1809)
*''Zelica, the Creole'' (Londrez, 1820)
*''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823)
*''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe)
{{DEFAULTSORT:Sansay, Leonora}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1773]]
[[Rummad:Marvioù 1821]]
[[Rummad:Skrivagnerezed SUA]]</text>
      <sha1>ab6cbcuxlowlb1i9g3i7neilmnozwb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199462</id>
      <parentid>2199461</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2019" sha1="7vzx7689gvp3em38zd800skrjji2rw7" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:1800-John-Vanderlyn-mother-and-son.jpg|thumb|Poltred eus 1800 gant John-Vanderlyn, a vez soñjet da vezañ Leonora Sansay gant he mab.]]
'''Leonora Sansay''', ganet d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1773]] ha beziet d'an [[12 a viz Du]] [[1821]], a oa ur skrivagnerez [[stadunanat]]. Skrivet he devoa ''Secret History; or, The Horrors of [[Saint-Domingue|St. Domingo]]'', heuliad lizhiri skrivet gant un [[itron]] e [[Cap-Haïtien|Cape Francois]] d'ar [[Aaron Burr|c'horonal Burr]], deuet goude-se da vezañ [[Besprezidant ar Stadoù-Unanet|besprezidant stadunanat]], dreist-holl e-kerzh ren [[Donatien-Marie-Joseph de Vimeur, beskont Rochambeau|ar jeneral Rochambeau]]'' ([[Philadelphia]], 1808) ha ''Laura'' (Philadelphia, 1809). Marteze mat he dije skrivet ivez tri romant all: ''Zelica: The Creole'' (Londrez, 1820); ''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823); ha ''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe).
==Buhez==
Ganet e oa '''Honora Davern''' e [[Philadelphia]] d'an 11 a viz Kerzu 1773, da Rosa ha William Davern. Marvet e oa he zad kollet d'ar mor nebeut sizhunioù goude ma vije hi ganet, war e seblant e miz Genver 1774. Devezh [[Gouel Valantin]] 1779, e oa adimezet he mamm gant un tavarnour eus Philadelphia anvet William Hassel (raloc'h e vez graet eus outañ Hassal); tad-kaer Sansay en doa kendalc'het d'ober war-dro [[tavarn]] Hassal's (pe ''The Half Moon'' — un anv implijet alies evit an tavarnoù saoz), hag a oa lec'hiet nepell diouzh an ti Stad ([[Independence Hall]]), lec'h ma oa gwelet alies evel pratikoù politikourien hag izili eus ar C'hendalc'h evit eskemm etrezo.
==Oberennoù==
*''[http://www.gutenberg.org/ebooks/59533 Secret History; or, The Horrors of St. Domingo]'' (Philadelphia, 1808)
*''Laura'' (Philadelphia, 1809)
*''Zelica, the Creole'' (Londrez, 1820)
*''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823)
*''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe)
{{DEFAULTSORT:Sansay, Leonora}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1773]]
[[Rummad:Marvioù 1821]]
[[Rummad:Skrivagnerezed SUA]]</text>
      <sha1>7vzx7689gvp3em38zd800skrjji2rw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199463</id>
      <parentid>2199462</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2023" sha1="jvw4r3aedeglzqc3tdy0ye0gpteq0po" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:1800-John-Vanderlyn-mother-and-son.jpg|thumb|Poltred eus 1800 gant [[John-Vanderlyn]], a vez soñjet da vezañ Leonora Sansay gant he mab.]]
'''Leonora Sansay''', ganet d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1773]] ha beziet d'an [[12 a viz Du]] [[1821]], a oa ur skrivagnerez [[stadunanat]]. Skrivet he devoa ''Secret History; or, The Horrors of [[Saint-Domingue|St. Domingo]]'', heuliad lizhiri skrivet gant un [[itron]] e [[Cap-Haïtien|Cape Francois]] d'ar [[Aaron Burr|c'horonal Burr]], deuet goude-se da vezañ [[Besprezidant ar Stadoù-Unanet|besprezidant stadunanat]], dreist-holl e-kerzh ren [[Donatien-Marie-Joseph de Vimeur, beskont Rochambeau|ar jeneral Rochambeau]]'' ([[Philadelphia]], 1808) ha ''Laura'' (Philadelphia, 1809). Marteze mat he dije skrivet ivez tri romant all: ''Zelica: The Creole'' (Londrez, 1820); ''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823); ha ''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe).
==Buhez==
Ganet e oa '''Honora Davern''' e [[Philadelphia]] d'an 11 a viz Kerzu 1773, da Rosa ha William Davern. Marvet e oa he zad kollet d'ar mor nebeut sizhunioù goude ma vije hi ganet, war e seblant e miz Genver 1774. Devezh [[Gouel Valantin]] 1779, e oa adimezet he mamm gant un tavarnour eus Philadelphia anvet William Hassel (raloc'h e vez graet eus outañ Hassal); tad-kaer Sansay en doa kendalc'het d'ober war-dro [[tavarn]] Hassal's (pe ''The Half Moon'' — un anv implijet alies evit an tavarnoù saoz), hag a oa lec'hiet nepell diouzh an ti Stad ([[Independence Hall]]), lec'h ma oa gwelet alies evel pratikoù politikourien hag izili eus ar C'hendalc'h evit eskemm etrezo.
==Oberennoù==
*''[http://www.gutenberg.org/ebooks/59533 Secret History; or, The Horrors of St. Domingo]'' (Philadelphia, 1808)
*''Laura'' (Philadelphia, 1809)
*''Zelica, the Creole'' (Londrez, 1820)
*''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823)
*''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe)
{{DEFAULTSORT:Sansay, Leonora}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1773]]
[[Rummad:Marvioù 1821]]
[[Rummad:Skrivagnerezed SUA]]</text>
      <sha1>jvw4r3aedeglzqc3tdy0ye0gpteq0po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199468</id>
      <parentid>2199463</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T19:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>v-k</comment>
      <origin>2199468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="g0s7sk3412k9yt6t391r8k2llfgcaaz" xml:space="preserve">{{databox}}
[[Restr:1800-John-Vanderlyn-mother-and-son.jpg|thumb|''Mother and Son'', gant [[John Vanderlyn]] e 1800, a vije Leonora Sansay gant he mab.]]
'''Leonora Sansay''', ganet d'an [[11 a viz Kerzu]] [[1773]] ha beziet d'an [[12 a viz Du]] [[1821]], a oa ur skrivagnerez [[stadunanat]]. Skrivet he devoa ''Secret History; or, The Horrors of [[Saint-Domingue|St. Domingo]]'', heuliad lizhiri skrivet gant un [[itron]] e [[Cap-Haïtien|Cape Francois]] d'ar [[Aaron Burr|c'horonal Burr]], deuet goude-se da vezañ [[Besprezidant ar Stadoù-Unanet|besprezidant stadunanat]], dreist-holl e-kerzh ren [[Donatien-Marie-Joseph de Vimeur, beskont Rochambeau|ar jeneral Rochambeau]] ([[Philadelphia]], 1808) ha ''Laura'' (Philadelphia, 1809). Marteze mat he dije skrivet ivez tri romant all : ''Zelica: The Creole'' (Londrez, 1820), ''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823) ha ''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe).
==Buhez==
Ganet e oa '''Honora Davern''' e Philadelphia d'an 11 a viz Kerzu 1773, da Rosa ha William Davern. Marvet e oa he zad kollet d'ar mor un nebeud sizhunioù goude he ganedigezh, e miz Genver 1774 war a seblant. Da zevezh [[Gouel Valantin]] 1779 e oa addimezet he mamm gant un tavarnour eus Philadelphia anvet William Hassel (raloc'h e vez graet « Hassal » anezhañ) ; tad-kaer Sansay en doa kendalc'het d'ober war-dro [[tavarn]] Hassal (''The Half Moon'' — un anv implijet alies evit an tavarnioù saoz), hag a oa lec'hiet nepell diouzh an ti Stad ([[Independence Hall]]), e-lec'h ma oa gwelet alies pratikoù evel [[politikour]]ien hag izili eus ar C'hendalc'h evit eskemm etrezo.
==Oberennoù==
*[http://www.gutenberg.org/ebooks/59533 ''Secret History; or, The Horrors of St. Domingo''] (Philadelphia, 1808)
*''Laura'' (Philadelphia, 1809)
*''Zelica, the Creole'' (Londrez, 1820)
*''The Scarlet Handkerchief'' (Londrez, 1823)
*''The Stranger in Mexico'' (kollet abaoe)
{{DEFAULTSORT:Sansay, Leonora}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1773]]
[[Rummad:Marvioù 1821]]
[[Rummad:Skrivagnerezed SUA]]</text>
      <sha1>g0s7sk3412k9yt6t391r8k2llfgcaaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loïc Cheveau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181048</id>
    <redirect title="Loig Cheveau" />
    <revision>
      <id>2199466</id>
      <timestamp>2026-09-07T18:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48623-81</username>
        <id>93889</id>
      </contributor>
      <comment>Adkas war-du [[Loig Cheveau]]</comment>
      <origin>2199466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="hhhj3monh5zxdl1vpnqi4al9u49x6ug" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Loig Cheveau]]</text>
      <sha1>hhhj3monh5zxdl1vpnqi4al9u49x6ug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Remington Model 12</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181049</id>
    <revision>
      <id>2199475</id>
      <timestamp>2026-09-07T21:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kestenn</username>
        <id>14086</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;{| class=&quot;infobox&quot;  {{Infobox/Titl|Remington Model 12|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Remington Model 12a.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-pomp '''Remington Model 12A'''.    |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig |- ! Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! Doare |[[Karabinenn]] |- ! Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre [...&quot;</comment>
      <origin>2199475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2904" sha1="2yz1oibzbja8vmc310k9figxnyslz0z" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; 
{{Infobox/Titl|Remington Model 12|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; line-height: 1.5em;&quot; |[[Restr:Remington Model 12a.jpg|frameless|280x280px]] &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Ur fuzuilh-pomp '''Remington Model 12A'''.
   |-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Kinnig
|-
! Bro
|{{Stadoù-Unanet Amerika}}
|-
! Doare
|[[Karabinenn]]
|-
! Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre [[Fuzuilh-pomp|bomp]]
|-  
! [[Munision|Munisionoù]]
|[[.22 Long Rifle]]&lt;br&gt;[[.22 Short]]&lt;br&gt;[[.22 Long]]&lt;br&gt;[[.22 WRF]]
|-  
! Krouer
|[[John Pedersen]]
|-
! Produer
|[[Remington]]
|-
! Mare produiñ
|1909-1936
|-
! scope=&quot;row&quot; |Niver produet
|War-dro {{formatnum:832000}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Perzhioù teknikel&lt;br&gt;Stumm 12A
|-
! Mas (hep kartouchenn)
|2,04 kg
|-
! Hirder ar c'hanol
|22 meutad (559 mm)
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! Endalc'h
|[[Karger (armoù-tan)#Karger korzennek|Karger korzennek]]
* 15 kartouchenn (.22 Short)
* 12 kartouchenn (.22 Long)
* 10 kartouchenn (.22 Long Rifle)
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF&quot; |Lezenn
|-
! scope=&quot;row&quot; |Rummad e Bro-C'hall
|C
|-
|}
Ar '''Remington Model 12''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]] gant ur sistem tennata dre [[Fuzuilh-pomp|bomp]], bet ijinet gant ar Stadunanad [[John Pedersen]] ha produet etre 1909 ha 1936 gant [[Remington]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} ''[https://www.remarms.com/firearm-history/model-12 Model 12]'', Remington Arms (lennet d'ar 07/09/2026)&lt;/ref&gt;. Kambret er c'halibr .22, ha gellout a ra he c'harger korzennek degemer 15 kartouchenn [[.22 Short]], 12 munision [[.22 Long]] pe 10 kartouchenn [[.22 Long Rifle]]&lt;ref&gt;{{en}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, p. 249&lt;/ref&gt;.

== Stummoù ==
Kemmoù ha stummoù a bep seurt zo bet degaset, a-drugarez da labour G. H. Garrison ha C. C. Loomis peurgetket &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Guy J. SAGI, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-remington-model-12-best-selling-pump-action-rifle-of-2019/ The Remington Model 12: Best-Selling Pump-Action Rifle of 2019]'', American Rifleman, 01/04/2020 (lennet d'ar 07/09/2026)&lt;/ref&gt;:
* Model 12A : kanol 22&quot;.
* Model 12B : produet adalek 1910, kanol 24&quot;, karger evit 25 kartouchenn .22 Short hepken.
* Model 12C : ''Target Rifle'', adalek 1910.
* Model 12Cs : stumm kambret e [[.22 WRF]], karger 12 tenn.
* Model 12DS
* Model 12ES
* Model 12FS (1914) : kambret e .22 WRF.
* Model 12C NRA Target Grade (1923) : kouch gwellaet, kambret evit an .22 LR hepken.

War-dro {{formatnum:832000}} skouerenn eus ar Remington Model 12 zo bet produet en holl&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Karabinennoù-pomp]]
[[Rummad:Fuzuilhoù-pomp]]
[[Rummad:Armoù SUA]]</text>
      <sha1>2yz1oibzbja8vmc310k9figxnyslz0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Ginea ar C’heheder</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181050</id>
    <revision>
      <id>2199484</id>
      <timestamp>2026-09-08T10:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Pajenn krouet gant : &quot;[[File:Guinea Ecuatorial Trans Atlantica Cap 33.jpg|thumb|right|upright 1.4|Kib Trans Atlantica (1972)]]  Emañ [[Ginea ar C'heheder]] en Afrika ar C’hornôg, e-kichen pleg-mor Ginea. Div lodenn a ya d’ober Ginea ar C’heheder : an eil war an douar-bras, hag eben a zo savet gant div enezenn bennañ : enez [[Bioko]] (anvet gwechall Fernando Poo) hag enez Annobón.   Dindan dalc’h Spagn eo bet an tiriadoù-mañ adalek an {{XIXvet kantved}}. Implijet e voe eno tim...&quot;</comment>
      <origin>2199484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="0ghenhoiq9v9oqpqqyvtxai3jzxzbmj" xml:space="preserve">[[File:Guinea Ecuatorial Trans Atlantica Cap 33.jpg|thumb|right|upright 1.4|Kib Trans Atlantica (1972)]]

Emañ [[Ginea ar C'heheder]] en Afrika ar C’hornôg, e-kichen pleg-mor Ginea. Div lodenn a ya d’ober Ginea ar C’heheder : an eil war an douar-bras, hag eben a zo savet gant div enezenn bennañ : enez [[Bioko]] (anvet gwechall Fernando Poo) hag enez Annobón. 

Dindan dalc’h Spagn eo bet an tiriadoù-mañ adalek an {{XIXvet kantved}}. Implijet e voe eno timbroù [[Ginea spagnol]], re [[Rio Muni]], Fernando Poo pe [[Elobey, Annobón ha Corrisco]] hervez ar bloavezhioù.
Dont a reas Ginea ar C'heheder da vezañ ur republik dizalc'h d'an 12 a viz Here 1968 ha dilennet [[Francisco Macías Nguema]] da gentañ prezidant. 

E-pad an dek vloaz ma voe ar bet- kargad eus melestradurezh ar Postoù e penn ar vro e voe kaset da benn ur politikerezh embann timbroù diboell a-grenn. Tremen 1 500 timbr-post a zo bet embannet, eus 1968 da 1979, daoust d’ar vro bezañ troet warni hec’h-unan.

War-bouez ar peder rummad kentañ embannet e 1968 (an dizalc’hidigezh), e 1969 (deiz-ha-bloaz kentañ ar republik) hag e 1971 (an eil deiz-ha-bloaz), n'eo ket gwirheñvel e vefe deuet morse an timbroù produet etre 1972 ha 1979 betek Ginea ar C'heheder, hag hep mar ha marteze e vefent bet lakaet e gwerzh evit postañ lizhiri, pa ouezer e oa bet serret burev-post pennañ ar vro.

An timbroù-se, skeudennaouet hollgaer, a denne o zanvez da demoù liesseurt pell eus sevenadur Ginea ar C’heheder : an trenioù, an egor, livadurioù arzourien Europa, al loened… Kement ma vez graet skeudennoù evit ar vugale pe paper-mogerioù anezho gant lod. Gwerzhet e vezent en Europa e-barzh sac’higoù, ha profet unan evit netra zoken pa veze prenet ur voestad fourmaj !

An darn vrasañ eus ar c'hatalogoù a ro nebeut a ditouroù diwar-benn an timbroù-se, hag a laka en arvar o wiriegezh.

[[File:Equatorial Guinea botanical illustration postage stamp (51699349212).jpg| thumb|left|upright 0.8|Difenn an natur (1974)]]

E 1979 e varvas Francisco Macías Nguema goude un taol-stad. Digoret e voe ar burevioù-post en-dro, adkavout a reas an timbroù-post o zalvoudegezh kentañ.
Dibaoe e vez ijinet ha moullet an holl dimbroù gant ar ''Fábrica Nacional de Moneda y Timbre'' spagnol (FNMT). Tapet eo bet ar pleg moullañ ar bloaz war bep timbr ivez.

Ur politikerezh embann kempouezoc’h a zo bet kaset da benn abaoe an dekvloavezh 1980. Ne vir ket ouzh embann timbroù &quot;diouzh ar c'hiz&quot; (enoriñ ar briñsez [[Diana Spencer|Diana]] e1998) pe voullañ rummadoù tematek (gwiskamantoù kozh an arme, loened ragistorel, an ti-savouriezh romanek, an trenioù...)

Betek 1975 e oa ar peseta Ginea moneiz ar vro. E 1981 e voe savet an [[Ekwele]] (berradur BK) hag e penn-kentañ 1985 e voe kemeret Lurioù CFA da voneiz vroadel, ha skrivet FCFA war an timbroù.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Ginea spagnol]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Fernando Poo]]
*[[Timbroù Rio Muni]]


[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Ginea ar C’heheder]]
[[Rummad:Ginea ar C’heheder]</text>
      <sha1>0ghenhoiq9v9oqpqqyvtxai3jzxzbmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199485</id>
      <parentid>2199484</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tanjee en deus kaset ar bajenn [[Timbroù Ginea ar C’hededer]] da [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]</comment>
      <origin>2199484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3093" sha1="0ghenhoiq9v9oqpqqyvtxai3jzxzbmj" xml:space="preserve">[[File:Guinea Ecuatorial Trans Atlantica Cap 33.jpg|thumb|right|upright 1.4|Kib Trans Atlantica (1972)]]

Emañ [[Ginea ar C'heheder]] en Afrika ar C’hornôg, e-kichen pleg-mor Ginea. Div lodenn a ya d’ober Ginea ar C’heheder : an eil war an douar-bras, hag eben a zo savet gant div enezenn bennañ : enez [[Bioko]] (anvet gwechall Fernando Poo) hag enez Annobón. 

Dindan dalc’h Spagn eo bet an tiriadoù-mañ adalek an {{XIXvet kantved}}. Implijet e voe eno timbroù [[Ginea spagnol]], re [[Rio Muni]], Fernando Poo pe [[Elobey, Annobón ha Corrisco]] hervez ar bloavezhioù.
Dont a reas Ginea ar C'heheder da vezañ ur republik dizalc'h d'an 12 a viz Here 1968 ha dilennet [[Francisco Macías Nguema]] da gentañ prezidant. 

E-pad an dek vloaz ma voe ar bet- kargad eus melestradurezh ar Postoù e penn ar vro e voe kaset da benn ur politikerezh embann timbroù diboell a-grenn. Tremen 1 500 timbr-post a zo bet embannet, eus 1968 da 1979, daoust d’ar vro bezañ troet warni hec’h-unan.

War-bouez ar peder rummad kentañ embannet e 1968 (an dizalc’hidigezh), e 1969 (deiz-ha-bloaz kentañ ar republik) hag e 1971 (an eil deiz-ha-bloaz), n'eo ket gwirheñvel e vefe deuet morse an timbroù produet etre 1972 ha 1979 betek Ginea ar C'heheder, hag hep mar ha marteze e vefent bet lakaet e gwerzh evit postañ lizhiri, pa ouezer e oa bet serret burev-post pennañ ar vro.

An timbroù-se, skeudennaouet hollgaer, a denne o zanvez da demoù liesseurt pell eus sevenadur Ginea ar C’heheder : an trenioù, an egor, livadurioù arzourien Europa, al loened… Kement ma vez graet skeudennoù evit ar vugale pe paper-mogerioù anezho gant lod. Gwerzhet e vezent en Europa e-barzh sac’higoù, ha profet unan evit netra zoken pa veze prenet ur voestad fourmaj !

An darn vrasañ eus ar c'hatalogoù a ro nebeut a ditouroù diwar-benn an timbroù-se, hag a laka en arvar o wiriegezh.

[[File:Equatorial Guinea botanical illustration postage stamp (51699349212).jpg| thumb|left|upright 0.8|Difenn an natur (1974)]]

E 1979 e varvas Francisco Macías Nguema goude un taol-stad. Digoret e voe ar burevioù-post en-dro, adkavout a reas an timbroù-post o zalvoudegezh kentañ.
Dibaoe e vez ijinet ha moullet an holl dimbroù gant ar ''Fábrica Nacional de Moneda y Timbre'' spagnol (FNMT). Tapet eo bet ar pleg moullañ ar bloaz war bep timbr ivez.

Ur politikerezh embann kempouezoc’h a zo bet kaset da benn abaoe an dekvloavezh 1980. Ne vir ket ouzh embann timbroù &quot;diouzh ar c'hiz&quot; (enoriñ ar briñsez [[Diana Spencer|Diana]] e1998) pe voullañ rummadoù tematek (gwiskamantoù kozh an arme, loened ragistorel, an ti-savouriezh romanek, an trenioù...)

Betek 1975 e oa ar peseta Ginea moneiz ar vro. E 1981 e voe savet an [[Ekwele]] (berradur BK) hag e penn-kentañ 1985 e voe kemeret Lurioù CFA da voneiz vroadel, ha skrivet FCFA war an timbroù.

== Pennadoù kar ==
*[[Timbroù Ginea spagnol]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Fernando Poo]]
*[[Timbroù Rio Muni]]


[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Ginea ar C’heheder]]
[[Rummad:Ginea ar C’heheder]</text>
      <sha1>0ghenhoiq9v9oqpqqyvtxai3jzxzbmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Timbroù Ginea ar C’hededer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181051</id>
    <redirect title="Timbroù Ginea ar C’heheder" />
    <revision>
      <id>2199486</id>
      <timestamp>2026-09-08T10:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanjee</username>
        <id>563</id>
      </contributor>
      <comment>Tanjee en deus kaset ar bajenn [[Timbroù Ginea ar C’hededer]] da [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]</comment>
      <origin>2199486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="eqx292ju4e7e8e9iygvx6fvmeik7r5x" xml:space="preserve">#ADKAS [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]</text>
      <sha1>eqx292ju4e7e8e9iygvx6fvmeik7r5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oberiadur-brezel Spring High</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181052</id>
    <revision>
      <id>2199489</id>
      <timestamp>2026-09-08T10:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <comment>Lañs disterig</comment>
      <origin>2199489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="m1jxj8ejiqgv1bdj6u4ba8za5avr7go" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Oberiadur-brezel Spring High''' (saozneg: ''Operation Spring High'') a oa bet ur bombezadeg gant an [[United States Air Force|nijlu stadunanat]] d'ar 27 a viz Gouehere 1965 e-kerzh an [[Oberiadur-brezel Rolling Thunder]]. Ar pal a oa da zistrujañ bannerien misiloù [[misil douar-oabl|douar-oabl]] Norzhvietnamian e-kerzh [[Brezel Vietnam]]. An dagadenn a oa bet savet evel digoll goude ar c'hentañ karr-nij stadunanat pilet gant ur misil douar-oabl eus ar brezel. Pennoù bras Norzhvietnam a ouie en a-raok munudoù an oberiadur dre ur spier, ha prientet o devoa un trap evit an nijerezioù stadunanat. Da gentañ e oa bet dilec'hiet ar misiloù diouzh al lec'h. Ouzhpennet e oa bet betek 100 [[Brezel enepnijerez|kanol enepnijerez]]. C'hwec'h [[Republic F-105 Thunderchief|F-105 Thunderchief]] a voe distrujet e-kerzh an oberiadur, gant daou anezho hag a oa bet o stekiñ pa oant en oabl.  
[[Rummad:Emgannoù Brezel Vietnam]]
[[Rummad:Oberiadurioù brezel Vietnam]]</text>
      <sha1>m1jxj8ejiqgv1bdj6u4ba8za5avr7go</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199490</id>
      <parentid>2199489</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T10:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dishual</username>
        <id>612</id>
      </contributor>
      <origin>2199490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="992" sha1="1rg6i7ys5j2ztrp5i0toimar1z4tlli" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Oberiadur-brezel Spring High''' ([[saozneg]]: ''Operation Spring High'') a oa bet ur bombezadeg gant an [[United States Air Force|nijlu stadunanat]] d'ar 27 a viz Gouehere 1965 e-kerzh an [[Oberiadur-brezel Rolling Thunder]]. Ar pal a oa da zistrujañ bannerien misiloù [[misil douar-oabl|douar-oabl]] Norzhvietnamian e-kerzh [[Brezel Vietnam]]. An dagadenn a oa bet savet evel digoll goude ar c'hentañ karr-nij stadunanat pilet gant ur misil douar-oabl eus ar brezel. Pennoù bras Norzhvietnam a ouie en a-raok munudoù an oberiadur dre ur spier, ha prientet o devoa un trap evit an nijerezioù stadunanat. Da gentañ e oa bet dilec'hiet ar misiloù diouzh al lec'h. Ouzhpennet e oa bet betek 100 [[Brezel enepnijerez|kanol enepnijerez]]. C'hwec'h [[Republic F-105 Thunderchief|F-105 Thunderchief]] a voe distrujet e-kerzh an oberiadur, gant daou anezho hag a oa bet o stekiñ pa oant en oabl.  
[[Rummad:Emgannoù Brezel Vietnam]]
[[Rummad:Oberiadurioù brezel Vietnam]]</text>
      <sha1>1rg6i7ys5j2ztrp5i0toimar1z4tlli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2199494</id>
      <parentid>2199490</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T11:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>v-k</comment>
      <origin>2199494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="1y2ibsagtq9kyl5zea079r768bmlrzu" xml:space="preserve">{{databox}}
An '''Oberiadur-brezel Spring High''' ([[saozneg]]: ''Operation Spring High'') a oa bet ur vombezadeg gant an [[United States Air Force|nijlu stadunanat]] d'ar 27 a viz Gouehere 1965 e-kerzh an [[Oberiadur-brezel Rolling Thunder]]. Ar pal a oa distrujañ bannerien misiloù [[misil douar-oabl|douar-oabl]] [[Republik Demokratel Viêt Nam|norzhvietnamat]] e-kerzh [[Brezel Viêt Nam]]. An dagadenn a oa bet savet evel digoll goude ar c'hentañ karr-nij stadunanat pilet gant ur misil douar-oabl er brezel. Pennoù bras Viêt Nam an Norzh a ouie en a-raok munudoù an oberiadur dre ur spier, ha prientet o devoa un trap evit an nijerezioù stadunanat. Da gentañ e oa bet dilec'hiet ar misiloù diouzh al lec'h. Ouzhpennet e oa bet betek 100 [[Brezel enepnijerez|kanol enepnijerez]]. C'hwec'h [[Republic F-105 Thunderchief|F-105 Thunderchief]] a voe distrujet e-kerzh an oberiadur, daou anezho diwar mont a-benn an eil en egile en oabl.  
[[Rummad:Emgannoù Brezel Vietnam]]
[[Rummad:Oberiadurioù brezel Vietnam]]</text>
      <sha1>1y2ibsagtq9kyl5zea079r768bmlrzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anna Ac'hcharoumova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181053</id>
    <revision>
      <id>2199492</id>
      <timestamp>2026-09-08T11:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dakbzh</username>
        <id>58931</id>
      </contributor>
      <comment>+ Boulc'het.</comment>
      <origin>2199492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="2whgdcz4ep7q4jx4tx5d9qod8g1bnmh" xml:space="preserve">'''Anna Markovna Akhcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].&lt;/br&gt;Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''&lt;ref&gt;{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]&lt;/ref&gt;.&lt;/br&gt;2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988&lt;ref&gt;{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]&lt;/ref&gt;.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}} 
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess] 
{{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}} 
[[Rummad:Ganedigezhioù 1957]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]</text>
      <sha1>2whgdcz4ep7q4jx4tx5d9qod8g1bnmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaozeal:Anna Ac'hcharoumova</title>
    <ns>1</ns>
    <id>181054</id>
    <revision>
      <id>2199493</id>
      <timestamp>2026-09-08T11:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ar choler</username>
        <id>52661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Titl ar pennad */ rann nevez</comment>
      <origin>2199493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="9wqstu8jx8537tm9tzll0a39wpdhorv" xml:space="preserve">== Titl ar pennad ==

''Achšarumova'' eo en titl, ''Akhcharoumova'' er pennad. Ha ne vefe ket ''Ac'hcharoumova'' an treuzskrivadur evit Ахшарумова hervez al lizherenneg kirillek ? — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 8 Gwengolo 2026 da 11:41 (UTC)</text>
      <sha1>9wqstu8jx8537tm9tzll0a39wpdhorv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>