Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 11860 2199566 2181604 2026-09-09T18:43:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199566 wikitext text/x-wiki {{Infobox Departamant gall | anv = | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = ''Côtes-d'Armor'' | skeudenn = Côtes-d’Armor-Position.svg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason département fr Côtes-d’Armor.svg | logo =Flag of the Department of Côtes-d'Armor.svg | bro = {{Breizh}} | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | prefeti = [[Sant-Brieg]] | isprefetioù = [[Dinan]]<br />[[Gwengamp]]<br />[[Lannuon]] | prezidant = Christian Coail ([[Parti Socialiste (Frañs)|PS]]) | prefed = François de Keréver | ebbsa = 22 | kod2 = FR-22 | kod3 = FR521 | anvAnezidi = | hedred = 02/50/W | ledred = 48/20/N | gorread = 6878 | arondisamant = [[Arondisamantoù Aodoù-an-Arvor|4]] | pastell-vro = 5 | kanton = [[Kantonioù Aodoù-an-Arvor|27]] | etrekumuniezh = 8 | kumun = [[Kumunioù Aodoù-an-Arvor|356]] }} '''Aodoù-an-Arvor''' (''Côtes-d'Armor'' e [[galleg]] hag ent-ofisiel) a zo unan eus ar pemp [[departamant gall|departamant]] a oa bet savet e [[Breizh]] da heul ar [[Dispac'h gall|Reveulzi c'hall]]. E norzh ar vro emañ, [[Sant-Brieg]] eo ar pennlec'h anezhañ, hag an 22 an niverenn roet dezhañ. Betek 1990 e veze graet '''Kostezioù-an-Norzh'''<ref>"[http://devri.bzh/dictionnaire/k/kostez-an-nord-kosteziou-an-nord/ Kostez-an-Nord / Kostezioù-an-Nord]"'', Devri: le dictionnaire diachronique du breton''</ref>, '''Aodoù-an-Hanternoz'''<ref>War lec'hienn [https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/4234 KerOfis] (Ofis Publik ar Brezhoneg)</ref>''', Aodoù-Kreiznoz'''<ref>"[http://devri.bzh/dictionnaire/a/aodou-kreiznoz/ Aodoù-Kreiznoz]"'', Devri: le dictionnaire diachronique du breton''</ref> pe c'hoazh '''Arvorioù-an-Nord'''<ref>Meneget e 1793, gwelet "[http://devri.bzh/dictionnaire/a/arvoriou-an-nord/ Arvorioù-an-Nord]"'', Devri: le dictionnaire diachronique du breton''</ref> (''Côtes-du-Nord'' e galleg) anezhañ e [[brezhoneg]]. ==Istor== Dizunvan eo an departamant, bodet en-dro da gêr Sant-Brieg. An 3/5vedenn a zo e [[Breizh-Uhel]] hag an 2/5 e [[Breizh-Izel]]. Al lodenn vrasañ eus [[Bro-Sant-Brieg]] a zo aet d'ober anezhañ anat eo, met un nebeud parrezioù diouti a zo er [[Mor-Bihan]]. War-dro an hanter eus [[Bro-Sant-Maloù]] a zo e-barzh ivez, pa 'mañ ar peurrest anezhi en [[Il-ha-Gwilen]] hag er Mor-Bihan. Ul lodenn eus [[Bro-Zol]] er reter, [[Kerne-Uhel|Kernev-Uhel]], er mervent, hag al lodenn vrasañ eus [[Bro-Dreger]], er gwalarn, tammoù bihan eus [[Bro-Wened]] er mervent-su a ya d'ober ar peurrest. == Kêrioù brasañ == * [[Sant-Brieg]] * [[Dinan]] * [[Lambal]] * [[Loudieg]] * [[Lannuon]] * [[Gwengamp]] * [[Plerin]] == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-departamant a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. === Deskadurezh === * 21 gumun a oa skolioù [[Diwan]] pe skolioù divyezhek enno e 2009. 2,6% eus bugale an departamant a zo enno er c'hentañ derez<ref>[https://web.archive.org/web/20070211064034/http://www.ofis-bzh.org/bzh/services/observatoire/travaux.php?travail_id=82 Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref>. ==Liammoù etrebroadel== ===Keveleriñ=== {| class="wikitable" |- ! Bro ! Strollegezh ! Abaoe |- | {{Niger}} | [[Departamant Tchirozérine]] | 1987 |- | {{Tunizia}} | [[Gouarnelezh Gabès]] | 1989 |- | {{Polonia}} | [[Voivodelezh Mazury-Warmia]] | 1991 |- | {{Vietnam}} | Proviñsoù [[Nghệ An]] ha [[Hà Tĩnh]] | 1993 |- | {{Wallonia}} | [[Proviñs Liège]] | 1996 |} == Gwelet ivez == * [[Arondisamantoù Aodoù-an-Arvor]] * [[Kantonioù Aodoù-an-Arvor]] * [[Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] * [[Kuzulierion jeneral Aodoù-an-Arvor]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Côtes-d'Armor}} {{Wikeriadur}} * [http://cotesdarmor.fr Lec'hienn ar C'huzul-departamant] * [https://web.archive.org/web/20110514142253/http://www.cotes-darmor.pref.gouv.fr/ Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)] * [http://www.cotesdarmor.com Touristañ en Aodoù-an-Arvor] * [http://www.infobretagne.com/armor1.htm Anv kozh an departamant: Aodoù-an-Hanternoz] * [http://www.infobretagne.com/cotesdarmor.htm Anv nevez an departamant: Aodoù-an-Arvor] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} {{Navbox Breizh}} {{Departamantoù Frañs}} [[Rummad:Departamantoù Breizh]] [[Rummad:Aodoù-an-Arvor]] ja2yeidcet477xd8fk1bxkp0iorkfuv 0 17240 2199613 2197016 2026-09-10T10:37:21Z Dishual 612 2199613 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{databox}} [[Restr:WWI-re.png|thumb|upright 1.6|<div class="center">Perzhidi er Brezel-bed kentañ</div>{{legend|#00cd66|Kevredidi hag o zrevadennoù}}{{legend|Orange|Impalaeriezhioù Kreiz hag o zrevadennoù}} {{legend|#b5b5b5|Stadoù neptu}}]] [[Restr:Map 1914 WWI Alliances.jpg|thumb|upright 1.6|<div class="center">An emglevioù etre ar Stadoù</div>]] Ar '''Brezel-bed kentañ''', a anver '''Brezel Bras''' ivez, zo ur [[brezel]] hag a c'hoarvezas en [[Europa (kevandir)|Europa]] dreist-holl etre [[1914]] ha [[1918]]. Eno eo e c'hoarvezas an emgannoù brasañ met brezel a voe en holl [[kevandir|gevandirioù]] hag en holl gornioù ar bed, war zouar ha war vor, hag en oabl ivez evit ar wech kentañ. ''[[Brezel-bed]]'' a vez lavaret rak ar wech kentañ e voe gwelout kemend-all a [[Stad]]où o kemer perzh. Koulskoude, a-raok ma strakas an [[Eil Brezel-bed]] e veze anvet "ar Brezel Bras", ha soñjal a rae d'an dud e vije an hini diwezhañ. E galleg e oa bet savet al lesanv '''La Der des Ders''' ("an hini diwezhañ-holl"). [[Restr:W2296-Affiche14-18 PoiluType 7 Breton 94926.JPG|thumb|Ar "Poilus" breton skeudennet en ur gazetenn. "Yann-Vari, ur breton anezhañ, ’gomz ket kalz met marc'h labour eo."]] E-kerzh an hañv 1914 e strakas ar brezel-se da-heul [[Gwalldaol Sarajevo]] d'an [[28 a viz Mezheven]], drouklazh an arc'hdug [[Franz Ferdinand Aostria-Este|Franz Ferdinand von Österreich-Este]], pennhêr [[impalaeriezh Aostria-Hungaria]], hag e bried, an dugez Hohenberg, gant [[Gavrilo Princip]], ur broadelour [[Serbia|serb]] eus [[Bosnia]]. Er bloaz 1918, ar Galloudoù kreiz a oa krog da vont war ziskar, pa voe sinet arsavioù-brezel gant [[Rouantelezh Bulgaria]] d'an 29 a viz Gwengolo, an [[Impalaeriezh otoman]] d'an 31 a viz Here hag [[Aostria-Hungaria]] d'an 3 a viz Du. E-unan, gant an Dispac'h alaman o sevel hag ul lu o vont da emsevel, an [[Impalaeriezh alaman|impalaer alaman]] [[Gwilherm II (Alamagn)|Wilhelm II]] a zilezas an tron d'an 9 a viz Du, hag ar [[gouarnamant]] alaman nevez a sinas an arsav-brezel d'an 11 a viz Du 1918 e [[Compiègne]], o lakaat termen d'ar brezel ; d'an 28 a viz Mezheven [[1919]] e voe sinet ar peoc'h dre [[Feur-emglev Versailhez]]. Ar Brezel Bras zo bet unan eus gwashañ brezelioù Istor Mab-den, gant un 9 milion bennak a soudarded lazhet ha 23 milion gloazet ; ouzhpenn da 5 milion a drevourien a voe lazhet gant obererezhioù milourel, an naonegezh ha ar c'hleñvedoù. == Anvioù ar brezel == An anv "brezel-bed" zo bet goveliet e miz Gwengolo 1914 gant ar [[bevoniour]] ha [[Prederouriezh|prederour]] alaman [[Ernst Haeckel]], a embannas ''There is no doubt that the course and character of the feared 'European War' ... will become the first world war in the full sense of the word'' er gazetenn ''The Indianapolis Star'' d'an 20 a viz Gwengolo 1914. An droienn "Brezel-bed kentañ" a oa bet implijet gant al letanant-koronal [[Bro-Saoz|saoz]] Charles à Court Repington ([[1858]]-[[1925]]) evel titl e vuhezskrid ''The First Word War, 1914-1918'' embannet e [[1920]]. Skrivet en doa e oa bet o eskemm a-zivout an droienn-se gant ar Major Johnstone eus Skol-veur Harvard d'an 10 a viz Gwengolo 1918. A-raok an Eil Brezel-bed, an darvoudoù a yae d'ober brezel 1914–1918 a oa lesanvet ''ar Brezel Bras'' pe ''ar Brezel-bed''. E miz Eost 1914, ar gelaouenn ''The Independent'' e [[New York]] he devoa embannet ''This is the Great War. It names itself'' (Ar Brezel Bras eo. En anv emañ pep tra"). E miz Here 1914, ar gelaouenn [[Kanada|ganadian]] ''Maclean's'' he doa embannet, "Lod brezelioù a ro o anv o unan. Setu ar Brezel Bras". Europiz ar mare a rae ivez gant "ar brezel da echuiñ ar brezel" ha deskrivet e oa ivez evel "ar brezel da echuiñ an holl brezelioù" dre ma oa bet komprenet ganto dija en ampoent e oa ar brezel-se unan ledanoc'h, gant distrujoù brasoc'h, ha kolloù buhez ramzel eget re ar brezelioù all betek-henn. == Kenarroud == === Emglevioù diplomatek === E-kerzh darn an {{XIXvet kantved}}, nerzhioù galloudusañ Europa a oa deuet tamm-pe-damm a-benn da gavout ur c'hempouezh a-fed galloud, ar pezh a oa bet lesanvet "Sonadeg Europa". Goude [[1848]] e oa bet kemmet ar c'hempouezh dre ma oa bet ar [[Rouantelezh-Unanet]] o vont war-zu ur [[politikerezh]] digenveziñ anvet ''Splendid isolation'', "Digenveziñ kaer", diskar sioul an Impalaeriezh otoman, c'hoantoù impalaeriel nevez, hag enkadenn [[Prusia]] dindan ren [[Otto von Bismarck]]. Ar brezel Aostria-Prusia e [[1866]] en doa roet an nerzh da Brusia da vezañ mestr war ar Stadoù Alaman, goude-se an trec'h er brezel Gall-Prusian e [[1870]]-[[1871]]] en doa roet tro da Vismarck da sevel un Impalaeriezh alaman kreñv gant Prusia er penn. Goude 1871, pal pennañ Bro-C'hall a oa bet kaout un digoll goude bezañ bet trec'het garv ha gant mezh vras, met e penn-kentañ ar [[bloavezhioù 1890]] e oa tremenet an nerzh-se war-zu ledanaat [[Impalaeriezh trevadennel Frañs|trevadennoù c'hall an Impalaeriezh]]. E 1873, Bismarck en doa kevrataet [[Emglev an Tri Impalaer|Lig an Tri Impalaer]], gant [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]], [[Impalaeriezh Rusia|Rusia]] hag Alamagn. Goude ar [[Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)|brezel etre Rusia ha Turkia eus 1877–1878]], an emglev a voe lammet gant ma oa Aostria o vezañ kounnaret gant emled Rusia war-zu ar Balkanioù hag a oa gwelet evel un douar strategel dezho. Alamagn hag Aostria-Hungaria o doa savet goude-se an Unvaniezh daouel eus 1879, a oa deuet da vezañ an [[Aliañs tridoubl]] gant degemer [[Rouantelezh Italia (1861-1946)|Italia]] e 1882. Gant Bismarck, pal an emglev a oa digenveziñ ar Frañs ha reiñ an tu d'an izili da bouezañ a unvouez ha da gavout diskoulmoù etrezo. Pa oa bet gwelet gant ar Rouantelezh-Unanet hag ar Frañs evel un dañjer e 1880, e oa kroget klask marc'hatañ end eeun gant Rusia, adsavet e oa bet an Emglev e 1881, ha nevesaet e 1883 ha 1885. Ur wech echuet e 1887, Bismarck en doa savet ar Feur-Emglev adassurañs un emglev kuzh etre Alamagn ha Rusia a-benn chom neutral ma vije taget unan anezho pe gant ar Frañs pe gant Aostria-Hungaria. Evit Bismarck, ar peoc'h gant Rusia a oa diazez evit al liammoù gant an estrenvro eus Alamagn. E 1890, e voe rediet mont war e leve gant an impalaer [[Gwilherm II (Alamagn)|Gwilherm II]]. An hini-se a oa bet kendrec'het gant e c'hanseller nevez da adlañs ar Feur-Emglev adassurañs, [[Leo von Caprivi]]. Roet e oa bet an tu dre-se un digarez d'ar Frañs da sevel un emglev gant Rusia a voe anvet Emgev etre Rusia ha Frañs eus 1894, a voe heuliet e 1904 gant an Emglev [[Entente Cordiale]] gant ar Rouantlezh-Unanet. An [[Emglev tridoubl]] a voe echuet e 1907 pa oa bet sinet an Emglev Saoz-rusian. Ne oant ket emglevioù lezennel, met reiñ a raent an tu da gavout un emglev en trevadennoù en Azia hag Afrika, ar saozon o devoa embannet e vije posubl e sikourfent ar Frañs ha Rusia ma vije eus ur stourm da zont. Kreñvaet e oa bet c'hoazh an traoù pa oa bet ar saozon ha rusianed o reiñ harp d'ar Frañs a-enep Alamgn e 1911 e-kerzh [[Gwallzarvoud Agadir]]. === Redadeg d'an armoù === Nerzh greantel hag ekonomikel Alamagn a oa aet war-gresk kalz goude 1871. Harpet gant [[Gwilherm II (Alamagn)|Gwilhelm II]], an Amiral [[Alfred von Tirpitz]] en doa klasket implij an nerzh-se evit sevel [[Kaiserliche Marine|Morlu Impalaeriel Alamagn]], a vije da vezañ prest da geveziñ gant ar [[Royal Navy|Morlu Saoz]]. Ar politikerezh-se a oa diazezet war labourioù an aozour [[stadunanat]] [[Alfred Thayer Mahan]], en devoa embannet e oa ret da gaout ur [[Morlu uhelvor]] evit kaout un nerzh-kad a live bedel; Tirpitz en doa e levrioù troet en alamaneg, ouzhpenn-se an impalaer Alaman en doa urzhiet e vije lennet gant e guzulierien ha pennoù-uhel al lu. Ouzhpenn bezañ ur soñj awenet gant ur sell brezelour, bez e oa ivez ur sell trivliadel: an impalaer alaman Wilhelm a oa bamet gant ar Royal Navy ha bez e oa gantañ kemend all ur c'hoant bras da gaout ur morlu galloudusoc'h evit hini ar saozon. Bismarck en doa soñjet ne vije kat ar Saozon o kemer perzh er jeu europat, ma chomje ar vro gant an nerzh galloudusañ a-fed morlu ha ma chomje e surentez. Siwazh dre ma oa bet skarzhet e 1890 e oa bet kemmet politikerezh, hag ur redadeg d'an armañ mor a oa kroget etre Alamagn hag ar Rouantelezh-Unanet. En desped d'ar sammadoù arc'hant ramzel postet en [[Tirpitz (lestr-hobregonet)|Tirpitz]], lañs an [[HMS Dreadnought (1906)|HMS Dreadnought]] e 1906 en doa roet an tu d'ar saozon. Modern-tre e oa ar vag pa veze keñveriet ouzh ar bigi alaman. Ur gudenn arvarus a oa savet evit an Impalaeriezh alaman gant ar redadeg-se, rak lonket e oa bet kalz danvezoù diazez evit krouiñ ur flodad brezel alaman kreñv a-walc'h da geveziñ gant an hini saoz, met ne oa ket deuet a-benn Alamagn da vezañ kreñvoc'h a benn ar fin. E 1911, ar c'hañseller [[Theobald von Bethmann Hollweg]] en doa anzavet trec'h ar saozon, hag-eñ da reiñ lañs d'ar ''Rüstungswende'' pe 'kammdro an armamant', ha dre-se e oa bet paouezet gant postañ nerzh hag arc'hant en un doare diroll er morlu met kentoc'h e oa bet lakaet war an [[Deutsches Heer|tirlu]]. An diviz-se a oa bet soñjet n'eo ket gant ur c'hoant sioulaat an darempredoù politikel gant ar broioù tro-dro, met dreist-holl dre ma oa Rusia o adsevel prim diouzh an trec'h a oa bet warni e-kerzh ar [[Brezel etre Japan ha Rusia]] ha Reveulzi 1905 memes bloavezh. Adreizhoù ekonomikel bras a oa bet - emled al linennoù-tren ha frammoù dezougen adalek 1908, dreist-holl e Kornôg Europa. == Breizh er Brezel-bed kentañ== [[Restr:Paris - Les Invalides - Plaque commémorative - 011.jpg|thumb|upright 1.5|E Pariz - ''Les Invalides'' - Plakenn e koun ar soudarded vreton marvet e-kerzh ar Brezel-bed kentañ]] Drastus e voe ar Brezel bras evit Breizh war meur a zachenn, koulz sokial ha denel. ==== El lennegezh ==== Nebeut a oberennoù e brezhoneg zo bet a-ziwar ar C'hentañ Brezel-bed. * ''[[Dremm an Ankou]]'', gant [[Abeozen]] (Fañch Elies) : ur sell peoc'hgarour gant ur breton bet mac'hagnet gant ar [[gaz]]où-brezel. * ''[[Kammdro en Ankeu]]'', gant [[Loeiz Herrieu]] : un danevell a zeiz da zeiz eus ar brezel dre sell ur soudard re gozh evit bezañ en talbenn met kaset da gemer perzh er brezel foll-se memestra. * ''Ar en deulin'', ''Àr hentoù ar brezel'', gant [[Yann-Bêr Kalloc'h]] : sell ur c'hadour breton broadelour<ref><q> ''Waraok, Kelt mat! Ha tenn ha sko! Kouezh mar kouezezh, 'vit ar vro eo! Met sko, sko, sko! O breur, sko! Hep ehan, hep diskuizh, hep truez, tan dezhañ! Lazh ha tag, p'en deo ret! O breur lazh! Bez ar frailh hag a val, ar garreg hag a flastr, ar gurun a freuz, ar mor a veuz: bez ar C'hadour. Dalc'h koun e oa da gourdadoù kaored divent a grene Germania dirak sell o lagad.'' </q></ref>. * ''[[Dek devezh e Verdun]]'', gant [[Jules Gros]] : danevell ar brezel<ref><q> ''En kreizig-kreiz rannvro Arras, e-deroù miz Here 1914. Toullet hon devoa trañcheoù en derc'hent. Hag e oamp distroet a-drêk evit kousket er c'hraoù-foen. An deiz war-lerc'h e oamp prest da vont e-barzh hon trañcheoù. Reiñ a reas kement-se ar C'horonal gourc'hemenn deomp : «Baïonnette au canon, en avant!». «Ha ni neuze da vont war-raok. Ar blaenenn an hini e oa, parkeier ken plaen hag an dorn. O kregiñ da glevet ar boledoù o c'hwibanaat em divskouarn e oan pa welis a-daol-trumm brageier ruz o fontañ er pradoù beterabez. Redek hon devoa graet evel-henn e-pad un degad a vunutennoù kent kavout goudor a-drêk ur c'hleuzig. Steudennet e voemp koulskoude gant an Alamaniz ha setu an obuzioù oc'h arruout dre amañ. Klevout a ris unan dioute o lavarout : «Celui-là est pour moi, je vais mourir». Un aspedenn a ris neuze : «Santez Anna Wened, savetaet din ma buhez!». An amzer em boe bet da gas ma fal d'un dorn d'egile pa flastras un obuz daou vetrad ac'hane. Stekiñ a reas kement-mañ ma fal. Un frapadig amzer goude e saven hag e c'halven ma c'hamaladed. Den na respontas din : a-gleiz kement hag a-zehoù, bez' e oa pemp pe c'hwec'h den astennet, marv. An hini manet bev nemetañ e oan.'' </q></ref>. * ''Notennoù brezel'', gant [[Aogust Bôcher]]. * ''War hent ar ger. Istor tri brizonier breizat e-pad ar brezel bras 1914-1918 skrivet gant unan anê'', gant [[Pêr-Mari Lec'hvien]]. * ''Barzhonegoù war an talbenn'' gant Yann Mari Normand<ref>Dastumad embannet gant TIR, 2018.</ref>. == Talbennoù == * [[Talbenn an Ijzer]]. == Emgannoù == * e [[Belgia]] e [[1914]] : ** [[5 a viz Eost|5]]-[[16 a viz Eost]] : [[Seziz Liège]], ** [[12 a viz Eost]] : [[Emgann Halen]], ** [[21 a viz Eost|21]]-[[23 a viz Eost]] : [[Emgann Charleroi]], ** [[22 a viz Eost]] : [[Emgann Rossignol]], ** [[9 a viz Here|9]]-[[10 a viz Here]] : [[Emgann Melle]], ** [[16 a viz Here]]-[[10 a viz Du]] : [[Emgann Diksmuide]]. * e [[Bro-C'hall]] : ** [[Kentañ emgann ar Marne]], ** [[Eil emgann ar Marne]], ** [[Emgann Lorette]], ** [[Emgann Hartmannswillerkopf]], ** [[Emgann Verdun]], ** [[Emgann ar Somme]], ** [[Emgann Krec'h Vimy]], ** [[Emgann Chemin des Dames]] ** [[Argadenn an Nevezhañv]], ** [[Argadenn ar C'hant deiz]]. * e lec'hioù arall : ** [[26 a viz Eost|26]]-[[30 a viz Eost]] 1914 : [[Emgann Tannenberg (1914)|Emgann Tannenberg]], ** [[25 a viz Ebrel]] [[1915]]-[[9 a viz Genver]] [[1916]] : [[Emgann an Dardanelled]], ** [[24 a viz Here]]-[[9 a viz Du]] [[1917]] : [[Emgann Caporetto]]. == Levrlennadur == * [[Jeremi Kostiou|KOSTIOU Jeremi]], ''Quand Pontanezen révèle ses vestiges…'', e-barzh Les Cahiers de l’Iroise, 2017, niv. 225, pp. 176–190. * KOSTIOU Jeremi, ''Le deuil et la place des morts dans le [[Bro-Dreger|Trégor]] au sortir de la [[Brezel-bed kentañ|Grande Guerre]]: modes vestimentaires et pratiques culturelles'', Kreizenn enklaskoù istorel Bro-Leon, Brest, 2019<ref>[https://crhil.omeka.net/items/show/1683 Levraoueg niverel KEIBL]</ref>. == Abadennoù skingomz == * BLANCHARD Erwan, ''Derc'hel koun eus ar Brezel bras'', [[Arvorig FM]], 4 a viz Meurzh 2015. == Abadennoù skinwel == * SICOT Julie, ''La Bretagne au sortir de la Grande Guerre'', Tébéo/TébéSud, 2018, abadenn 56 munud. * JUIF Daniel, LAUGIER Gilles ha FRANÇOIS Julie, ''Bretagne. Le centenaire de la 1ère Guerre mondiale à Ploudaniel'', Chemins de traverse, Tébéo/TébéSud, 19 a viz Gwengolo 2018, kelaouadenn 5 munud. == Pennadoù kar == * [[Roll emgannoù ar Brezel-bed kentañ]]. ==Liammoù diavaez== * {{fr}} Le Gall, Erwan. ''Six mois en Champagne ou le « très long 1915 » du 47e régiment d’infanterie. 1er janvier – 25 juin 1916''. In : {{cite web|url=http://enenvor.fr/eeo_revue/numero_7/elg/six_mois_en_champagne_ou_le_tres_long_1915_du_47e_regiment_d_infanterie_1er_janvier_25_juin_1916.pdf|title=''Eñvor, revur d'histoire contemporaine en Bretagne'', niv. 7, Goañv 2016[accessdate=16 Even 24}} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Brezel-bed kentañ|*]] [[Rummad:Brezelioù-bed|Kentañ Brezel-bed]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] 13jl9sql581zurpz9ak89m2oqo2n60i 0 17270 2199564 2199550 2026-09-09T17:27:08Z Kestenn 14086 Adlakaet un distagadur zo roet gant an NALBB, evel lavaret en daveenn. 2199564 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Rostrenenn | anvOfisiel = ''Rostrenen'' | skeudenn = Ti-Kêr Rostrenenn.JPG | alc'hwez = Ti-kêr Rostrenenn. | ardamezioù = Blason Rostrenen.svg | bro = {{Bro-Gerne}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Kreiz Breizh]] | kanton = [[Kanton Rostrenenn|Rostrenenn]] | insee = 22266 | cp = 22110 | maer = Guillaume Robic | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2032]] | gorread = 32.17 | hedred = -3.318134 | ledred = 48.235436 | ubi = 152 | ubr = 262 | lec'hienn web = {{fr}} [http://www.rostrenen.fr Ti-kêr] }} '''Rostrenenn''' (distaget {{LFE|[(h)ʀosˈtʀen]}} ha {{LFE|[ˈ(h)ʀostʀen]}} er vro<ref>{{fr}} ''Nouvel atlas linguistique de la Basse-Bretagne'', 2001, kt 6.</ref>) zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]] hag unan eus [[kêr]]ioù brasañ Kreiz Breizh, 3 132 a dud enni e [[2020]]. Ur barrez eus [[Eskopti Kerne|Eskopti kozh Kernev]] a-raok [[1790]] ha [[kêr-benn]] ar Vro [[Fisel]] eo. ==Anv== *Bernard Tanguy (1992) ː ''Rostrenen'', 1248 ; ''Rostraenen'', 1254 ; ''Rostrenen'',1262, 1267, 1269 ; ''Rostraenen'', 1270, 1285 ; ''Rostrenein'', 1294 ; ''Rostrenen'', 1296 ; ''Rostrainen'', 1317 ; ''Rostraenein'', ''c''. 1330 ; ''Rosdrenen'', 1368 ; ''Rostrenen'', 1535-1536. *''Rostraenen'' e oa en {{XIIIvet kantved}}<ref>{{fr}} Tanguy, Bernard. ''Les noms de lieux bretons – 1. Toponymie descriptive'', Studi n° 3. Rennes : Centre Régional de Recherche et de Documentation Pédagogiques, Septembre 1975, p. 79.</ref>. *Erwan Vallerie (1995) ː ''Rostrenen'', 1267 ; ''Rostroenen'', 1270 ; ''Rostrenein'', 1294 ; ''Rostrenan'', 1306 ; ''Rotrelen'', ''Rotrelan'', 1320 ; ''Rostrenen'', 1328 ; ''Rostrenan'', 1352 ; ''Rostrenen'', 1354, 1368 ; ''Rosdrenen'', 1368 ; ''Castro de Rostrelehen'' ? ; ''Rostraenen'', 1371 ; ''Rostrenan'', 1379 ; ''Rosternen'', 1536 ; ''Rostrenan'', 1593 ; ''Rosternan'', ''Rosternen'', 1636 ; ''Rosternen'', 1731. *Dont a rafe an anv-se eus "roz" (un dorgenn) ha "drez/drezenn" : torgenn an drez(enn).<ref>http://www.infobretagne.com/rostrenen.htm</ref> ==Douaroniezh == === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Rostrenenn''|gwalarn=[[Mêl-Karaez]]|norzh=[[Kergrist-Moeloù]]|biz=[[Plounevez-Kintin]]|kornôg=[[Groñvel]]|reter=[[Plougernevel]]|gevred=''[[Bonen]]'', [[Melioneg]]|su=[[Groñvel]], ''[[Bonen]]'', [[Melioneg]]|mervent=[[Groñvel]]|enklozadur=}} === Dezougen === * War al linenn [[Hent-houarn Karaez Loudieg|hent-houarn Karaez Loudieg]], serret, emañ Rostrenenn. [[Skeudenn:RB-Rostrenen.jpg|center|thumb|upright|An ti-gar]] ==Ardamezioù== {| |- |[[Restr:Blason Rostrenen.svg|60px]] | :''En erminoù e deir zreustell en gul'' *Sturienn : ''Oultre'' ("Uheloc'h bepred"), tiegezh Rostrenenn. |} ==Istor== ===Deroù=== E-pad ar prantad galian-ha-roman eo deuet Rostrenenn da vezañ ur c'hroashent asambles gant Karaez (Vorgium) abalamour d'ar [[marc'had]] dreist-holl. Dont a ra da vezañ ur [[kêriadenn|gêriadenn]] da vat pa vez savet ur [[kastell-kreñv|c'hastellig]] e koad-[[prenn]] e-kichen ur [[stank]]. An [[ti-kêr]] a vez kavet bremañ er plas-se. Ar c'hastellig-se a oa bet savet gant ur [[baron]] er {{VIIvet kantved}} goude Jezuz-Krist. ===Baronelezh ha kastell=== En {{XIvet kantved}} e voe savet un [[tour-meur]] e plas ar c'hastellig. Galloudus e teuas [[baronelezh]] Rostrenenn da vezañ d'ar mare-se pa oa e varon ([[Riwalon]] aet da senesal [[Breizh]] e [[1068]]). En em ledañ a rae levezon baronelezh Rostrenenn war pevar c'hanton betek an [[Dispac'h gall]] e [[1789]]. Ar c'hastell a oa kelc'hiet gant [[moger-difenn|mogerioù-difenn]] uhel hag gant ar stank bepred. Lod eus baroned Rostrenenn o deus bet ur pouez bras en istor: [[Jafrez Rostrenenn]] e-pad an [[Eizhvet kroaziadeg]] (en {{XIIIvet kantved}}), ar baron [[Pêr VI Rostrenn|Pêr VI]] hag a vrezele gant [[Beltram Gwesklin]] (e 1370) hag ar baron [[Pêr VIII]], [[letanant armeoù ar Roue|letanant an armeoù]] gall, ivez, a skarzhas ar [[Brezel Kant Vloaz|Saozon]] eus [[Frañs]] kuit gant [[Janed Ark]]. E [[1581]], Toussaint de Beaumanoir, mestr-kamp armeoù ar Roue ha baron Rostrenenn a greñvaas an tour-meur. E [[1592]], e-pad tri bloavezh e talc'has ar c'hastell ouzh an enebourien. Met en trede bloavezh e kouezhas ar c'hastell en e boull ha distrujet e voe evit na c'hellje ket bezañ implijet ken. Distrujet e oe da vat diwar urzh ar roue gall [[Herri IV a Vro-C'hall|Herri IV]] e [[1601]], dindan Elena Rostrenn, merc'h Toussaint. Ur c'hastell nevez evit an [[annez]] a voe savet gant un embregour o chom e [[Kemper]] diwar c'houlenn an dugez Elbeuf, baronez Rostrenenn en {{XVIIIvet kantved}}. Ar varoned ziwezhañ a chomas er c'hastell-se betek an [[Dispac'h gall]]. Un [[toull-bac'h]] a voe graet gantañ (evel Kampostal), [[ti an archerien]] a vo staliet e-barzh da c'houde. [[Tudjentil]] ar vro a voe toullbac'het er c'hastell e-pad an Dispac'h. E-pad labourioù [[kanol Naoned-Brest]] e servije ar c'hastell da bareañ ar brizonidi bolitikel, un [[ospital]] e oa d'ar mare-se. Implijet eo bet ivez evel skol ar merc'hed betek [[1935]], skoliatet e voent goude en ur savadur nevez: ar skol Édouard Herriot. Ar c'hastell en deus servijet evit bezañ skol an holl vugale e-pad an [[Eil brezel-bed]], dre ma oa ar c'h[[kommandantur]] e skol ar merc'hed. Ar peurrest eus ar c'hastell a zo bet distrujet evit sevel an [[ti-post]]. === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 109 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,55 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22266&dpt=22&idsource=20837&table=bp&maxligne=145 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a voe lazhet e [[Bellefontaine]] e [[Belgia]] d'an [[22 a viz Eost]] [[Eost]] [[1914]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6245904 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan all e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]]<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6571254 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Yuzevion a gavas repu e Rostrenenn e-pad ar brezel; unan anezhe, dimezet gant ur plac'h eus ar vro, a voe flatret ha serret, mervel a reas en [[Auschwitz]]; ur vamm hag he div blac'hig a c'hellas chom kuzhet betek an Dieubidigezh<ref>{{fr}} "Le Télégramme", 29 a viz Ebrel 2013</ref>. * Kemeret e voe 36 000 Lur en ti-post ha 100 000 Lur er ''Banque populaire'', gant tri ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 25 a viz Ebrel 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}} Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajenn 207, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas 25 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas pevar milour eus ar gumun er [[Viêtnam]]. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun. ===== [[Tchad]] ===== * [[Oberiadenn Tacaud]]: un adjudant eus ar gumun a varvas d’an [[29 a viz Genver]] [[1978]] e [[Faya Largeau]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6373317 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Bonen ==== * E 1970 e voe staget kumun [[Bonen]] ouzh hini Rostrenenn. ===Diorroadur=== En em ledet eo ar gêr tro-dro d'ar c'hastell, dreist-holl war [[torgenn|dorgenn]] ar Minioù (263 metrad uhelder). A-raok an [[Dispac'h gall]] e veze [[korvo]]et ar [[koad|c'hoadeier]] a oa tro-war-dro, diorroet eo ar gêr dre-se. 900 annezad a oa da vare an [[Dispac'h gall]]. E [[1790]] e teu Rostrenenn da vezañ ur gumun. Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Rostrenenn da benn ur [[bann]]<ref>{{fr}} J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105</ref>. Krouet voe neuze un [[takad]] evit labourat an douar, Rostrenenn o vezañ e-kreiz. A-drugarez da ziorroadur ar c'hehentiñ e teu kêr da vezañ liammet ouzh an diavaez. Diorroet 'vez ar skoliata ivez, degas a ra skolidi ha studierien. Dont a ra da vezañ ur gêr [[artizanerezh|artizanel]] ha [[kenwerz]]hel. Da Veurzh e c'heller kavout ar [[marc'had]] e pep lec'h e kêr. Ur [[mediaoueg|vediaoueg]] brav-tre a zo bet savet e [[1993]]. ==Monumantoù ha traoù heverk== <gallery> Iliz Rostrenenn.JPG|An iliz katolik. Feunteun Rostrenenn.JPG|Ar feunteun. Chapel Lokmaria Rostrenenn.JPG|Chapel Lokmaria. Manoir de Campostal (1).jpg|Maner Kampostal. </gallery> * Iliz katolik ''Itron Varia an Draeneg'', savet er {{XIVvet}}-{{XVIIvet}}-{{XIXvet kantved}}. Bet chapel ar c'hastell-kreñv. * Feunteun ({{XVIvet kantved}}). * Chapel ''Sant Jakez'' ({{XVvet kantved}}). * Chapel Lokmaria ({{XVvet kantved}}). * Tiez kozh ({{XVIIvet kantved}}). * Maner Kampostal. * Monumant ar re varv el leurgêr e-kreiz ar vourc'h, luc'hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=20837 Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’an [[30 a viz Genver]] [[1921]]<ref>{{fr}} [https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/7014/rostrenen-place/ Université de Lille]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=106798 Memorial Genweb]</ref>. == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4000 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |bl9=2020 |p1=3554 |p2=3658 |p3=3875 |p4=3868 |p5=3664 |p6=3598 |p7=3397 |p8=3224 |p9=3132 |mammenn=EBSSA }} == Tud == === Tud bet ganet eno === * [[1761]] : [[Olivier Perrin]], [[engravour]] ha [[livouriezh|livour]]. * [[1855]] : [[Yann ar Fusteg]], drouiz-meur. * [[1857]] : [[Yann Vari Joanno]], saver pezhioù-c'hoari brezhonek. * [[1888]] : [[Eugène Bouché]], eskob [[Sant-Brieg]] ha Landreger. * [[1945]] : [[Marie-Renée Oget]], kannadez e Bodadenn Vroadel Pariz. * [[1956]] : [[Jañdo Robin]], skolaer ha stourmer politikel ha yezhel. * [[1958]] : [[Françoise Morvan]], skrivagnerez c'hallek. === Tud marvet eno === * [[1923]] : [[Filomena Kadored]], skrivagnerez vrezhonek. * [[1935]] : [[Yann Vari Joanno]], saver pezhioù c'hoari. * [[1973]] : [[Jules-Charles Le Bozec]], kizellour, d'ar [[24 a viz Here]]. * [[1986]] : [[Lomig Doniou]]. === Tud liammet ouzh Rostrenenn pe o deus bevet eno === *[[Christophe Honoré]], skrivagner ha den a sinema gallek. *[[Glenmor]], barzh ha kaner brezhonek ha gallek. *[[Gregor Rostren]]enn, geriadurour. *[[Pêr Bourdellez]], beleg ha skrivagner brezhonek. *[[Yann Talbot]], beleg ha skrivagner brezhonek. === Ardamezeg ar familhoù === {| |- |[[Restr:De Beaumanoir.gif|60px]] | :;Beaumanoir :Baroned ar barrez :''En glazur e unnek hanochenn en argant, 4, 3, 4.'' |- |[[Restr:Du Quélennec.gif|60px]] | :;du Quélenec :Baroned ar barrez :''En erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour'' |} ==Relijion== ===Burzhud miz Kerzu 1300 hag ar pirc'hirindedoù=== E miz Kerzu 1300 e vije bet kavet gant un den un [[delwenn]] eus ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez Vari]] e-kreiz un [[draeneg]]. Pa voe lakaet an delwenn e chapel ar c'hastell e voe pirc'hirined o tont da azeuliñ Itron Varia an Draeneg. [[Pardon]] ar Werc'hez a vez dalc'het bep [[15 a viz Eost]]. ==Brezhoneg== ===Ya d'ar brezhoneg=== *D'an 13 a viz Gwengolo [[2004]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. *D'an 19 a viz Here [[2007]] e oa bet roet d'ar gumun al live 2. *D'an 9 a viz Mezheven [[2016]] e oa bet roet d'ar gumun al live 3. *D'an 5 a viz Ebrel [[2024]] a bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg da dizhout al live 4. ===Deskadurezh=== * Ur skol divyezhek publik a zo eno abaoe [[1984]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 92 skoliad er c'hlasoù divyezhek (32,1 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez) <ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref>. == Ar festival Fisel== [[Skeudenn:Drapeau de Rostrenen.svg|left|180px|thumb|Banniel Rostrenenn]] Ur festival anavezet e [[Breizh]] a-bezh a vez bep bloaz e Rostrenenn, hini an [[dañs fisel]] evel-just. E 2007, da skouer, e oa bet dalc'het ar 35vet festival fisel, etre an 23 betek ar 26 a viz Eost 2007. E [[1969]] e oa dalc'het kenstrivadeg kentañ an dañs Fisel e [[Loudieg]] hag ar bloaz war-lerc'h e [[Bonen]]. Ac'halehont e oa bet kaset da [[Mêl-Karaez|Vêl-Karaez]] e [[1972]], met re vihan e oa deuet da vezañ sal ar gumun evit an dañserien. Goude-se e oa bet kaset da Rostrenenn. Hengounel eo an dañs fisel e Rostrenenn ha tro-war-dro, e [[Groñvel]], e [[Plougernevel]], [[Plevin]], hag all. {{clr|left}} == Gevelliñ == *[[Ceann Toirc]], {{Iwerzhon}} *[[Le Morne-Rouge]], {{Martinik}} == Pennad kar == * [[Bonen]] == Liammoù diavaez == *{{fr}} [http://www.rostrenen.fr Lec'hienn kumun Rostrenenn] *{{br}} [https://www.geobreizh.bzh/br/?s=Rostrenen Rostrenenn war lec'hienn Geobreizh] *{{fr}} [http://www.fisel.org/ Lec'hienn Festival Fisel] *{{fr}} [https://abp.bzh/rostrenenn-en-tete-de-course-8369 Rostrenenn hag ar brezhoneg, pennad ABP (25/10/2007)] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] q2sfevnghn47521lmrwnnb8tpl0yvjv 0 20232 2199607 2169042 2026-09-10T05:35:57Z Kestenn 14086 2199607 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Autoportrait Jeanne Malivel.jpg|thumb|Emboltred gant Jeanne Malivel]] '''Jeanne Malivel''' ([[15 a viz Ebrel]] [[1895]] e [[Loudieg]]<ref>[http://sallevirtuelle.cotesdarmor.fr/EC/ecx/consult.aspx?image=090275849143315 Akt ganedigezh, dielldi Aodoù-an-Arvor]</ref> - [[2 a viz Gwengolo]] [[1926]] e [[Roazhon]]) a oa un arzourez vreizhat ha kendiazezerez [[Unvaniez ar Seiz Breur]]. == Yaouankiz == Merc'h e oa da Albert Malivel ha da Anne Marie Victorine Hermange, kenwerzhourien anezhe. He zad a voe kuzulier-kêr Loudieg. Pa oa bihan Jeanne Malivel e plije dezhi tresañ. Ken troet war an arzoù e oa ma implije forzh peseurt danvez evit krouiñ : war he c'haieroù-skol e trese ingal ha kistin a gizelle. == Studierez ha klañvdiourez == Merzout a reas he zad hag he mamm he deus Jeanne Malivel un [[donezon]] evit an tresañ. Goulenn a reont alioù digant Louise Gicquel, kelennerez war an arzoù e [[Roazhon]]. Kinnig a ra-hi dezho reiñ kentelioù da Jeanne Malivel e-pad ar vakañsoù. Heuliañ a ra Jeanne Malivel he studioù en « Immaculée Conception » e Roazhon. Merket eo bet du-se gant he c'helennerez war an arzoù, Louise Gicquel. Mont da arzourez a-vicher a ziviz Jeanne Malivel. A-du oa he zud evit ma'z afe da [[Pariz|Bariz]] da genderc'hel gant he studioù war an arzoù-kaer. Koulskoude pa darzh ar [[Brezel-bed kentañ]] e fell dezhi distreiñ da [[Breizh|Vreizh]] da vezañ klañvdiourez en Ospitalioù milourel [[Loudieg]] ha Trestraou. Sevel a ra damdresadennoù niverus eus an dud gloazet he deus pareet. E [[1916]] he doa heuliet kentelioù an Akademiezh Julian e Pariz. Bloaz goude e tremen ar genstrivadeg evit mont e [[Skol Vroadel Uhel an Arzoù-Kaer Pariz|Skol Vroadel Uhel an Arzoù-Kaer]]. Dipitet e voe abalamour ma'z erru er 14{{vet}} plas. Gant ar 4^e plas e voe degemeret e [[1918]] goude bezañ prientet an arnodennoù gant Ferdinand Humbert. Hennezh a roe ar c'hentelioù nemeto digor d'ar merc'hed. == Hiraezh ouzh Breizh == E Pariz he deus tañvaet an aergelc'h arzel e Montparnasse. Kejet he deus ouzh kalz arzourien vreton harluet evel [[René Quillivic (kizeller)|René Quillivic]] (1879-1969), [[James Bouillé]] (1894-1945) ha [[Reun Kreston|René-Yves Creston]] (1898-1964) ha [[Suzanne Candé]]-Kreston (1899-1979). [[Maurice Denis]] a ginnig dezhi aozañ kentelioù engravañ en "Ateliers d'art sacré", atalieroù savet gantañ. Met ne zeu-hi ket a-benn d'en em gustumiñ gant Pariz. Ken dipitet eo gant buhez kêr-benn [[Bro-C'hall]] ma en em laka da zeskiñ brezhoneg. Labourat ha bevañ en he bro he deus c'hoant. E 1923 he doa bet tro da zistreiñ da Vreizh : kelenn a ra [[koadengravadur|koadengravañ]] e [[Skol rannvroel an Arzoù-Kaer Roazhon]]. == Raktres Unvaniez ar Seiz Breur == Obererezh brudetañ Jeanne Malivel eo krouidigezh Unvaniez ar Seiz Breur. Goude bezañ en em gavet gant Reun Kreston (1922) e talc'h Jeanne Malivel da sevel ur strollad mignoned hep skodenn na reolenn, hep prezidant na renkadurezh. Dont a ra anv ar strollad eus ur gontadenn bet dastumet ha troet e gallaoueg gant Jeanne Malivel : ''Ar Seiz Breur''. Un heklev diouzh ar Seiz Sant diazezer eo ivez. Ha diazez an arz a-vremañ e Breizh eo deuet da vezañ luskad arzel ar Seiz Breur. O c'hoant da vodernaat an arzoù breizhat hep treiñ kein diouzh an hengoun a zo bev c'hoazh e Breizh. Pal kentañ ar Seiz Breur a oa sevel ur raktres evit diskouezadeg 1925 Mirdi etrevroadel an arzoù kinklañ hag greantel modern e Pariz. Strollad ar Seiz Breur en doa labouret asambles gant ar priedoù Creston (René-Yves , Pierre-Abadie-Landel (1896-1972) hag artizaned evel [[Gaston Sébilleau]] (1894-1957) pe [[Christian Lepart]] (1902-1944). E fin 1923 hag e 1924 e oa dreist-holl ul labour a-stroll evit ar raktres. Jeanne Malivel a grou [[kinkladur]]ioù, [[arrebeuri]], [[Gwiaderezh|gwiad]]où, taolioù ha livañ mogerioù. Treset he doa ivez ur servij ha gwerennoù evit [[Feilhañserezh Henriot]]. E 1925 he doa anavezet strollad ar Seiz Breur stegnadurioù. Dibabet he doa Jeanne Malivel mont kuit deus ar strollad. Memestra e oa deuet a-benn ar strollad arzourien vreizhat da c'hounid prizioù kinkladur meur a-wech<ref name="test">[http://enenvor.fr/eeo_actu/entredeuxguerres/jeanne_malivel_une_carriere_artistique_courte_mais_une%20empreinte_durable.html], Lec'hienn "En eñvor".</ref> == Engravadur « La France protégeant la Bretagne », Istor hon Breizh == Engravadur brudetañ Jeanne Malivel a oa bet embannet en ''[[Istor hon Breizh]]'', ul levr bet skrivet gant [[Jeanne Coroller-Danio]], ur stourmerez vreizhat. Anaoudegezh o doa graet an eil gant eben en [[ospital milourel]]<ref>''Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918'', Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 18.</ref>. Savet he deus Jeanne Malivel 74 engravadur war goad evit skeudenniñ levr he mignonez. Burutellet kalz zo bet al levr evit he zestennoù, met an engravadurioù zo bet kavet brav-tre. Koulskoude e oa bet rebechet groñs da Jeanne Malivel bezañ savet un engravadur el lec'h ma vez gwelet Bro-C'hall o laerezh yalc'had Breizh, ''Union de la Bretagne à la France'', hec'h anv pe ''La France protégeant la Bretagne''. Adembannet eo bet al levr goude bezañ tennet engravadurioù Jeanne Malivel. Morse n'he deus dinac'het hec'h engravadur. == Bloaz 1925 : dimeziñ ha marv Jeanne Malivel == Dimeziñ a reas e 1925 gant Maurice Alphonse Hund ha mervel a reas bloaz goude da 31 bloaz digant un derzhienn-alter. == Ar gallaoueg == Skrivet ez eus bet e 1920 gant Jeanne Malivel ar gontadenn ''Ar Seiz Breur ha Breizh'', unan eus kentañ barzhonegoù gant klotennoù skrivet e gallo eo. Reiñ a raio an anv d'al luskad arzhel ar [[Seizh Breur]]. == Skeudennoù == <gallery mode="packed" heights="200" caption="Oberennoù Jeanne Malivel"> Restr:Nominoe triumphant.jpg|''Nominoë triomphant'', engravadur war goad evit ''L'Histoire de notre Bretagne'' (1922). Restr:Brittany of the future.jpg|Engravadur war goad evit ''L'Histoire de notre Bretagne'' (1922). Restr:Pontcallec.jpg|''L'exécution du marquis de Pontcallec.'' Restr:Saint-Aubin-Du-Cormier.jpg|''Bataille de Saint-Aubin-du-Cormier''. Restr:Quimper 71 Sainte Mère de Dieu Projet de Jeanne Malivel réalisée par Renée Trudon manufacture Henriot vers 1925.JPG|''Sainte Mère de Dieu'' (war-dro 1925), feilhañs<ref>Patrom gant Jeanne Malivel savet gant Renée Trudon, michererezh ar Feilhañserezh Henriot.</ref>, Mirdi ar feilhañs e Kemper. Restr:Musée de Bretagne - chaise de Jeanne Malivel 1.jpg|''Kador'', [[Roazhon]], mirdi Breizh. </gallery> == Er sevenadur == * Lise publik [[Pleiben]] zo bet anvet ''Jeanne Malivel'' e miz Gwengolo 2026<ref>{{Fr}} ''[https://www.lyceepleyben.fr/index.php?id_menu=45&id_article=214 Nouveau Nom pour le lycée !!! Lycée du Bâtiment Jeanne Malivel]'', war lec'hienn lise Pleiben (lennet d'an 10/09/2026)</ref>. == Levrlennadur == * [[Jeanne Coroller-Danio]] , ''Histoire de notre Bretagne'', Embannadurioù [[Elor]], [[Sant-Visant-an-Oud]], [[1922]], adembannet e [[1997]] ; * [[J.R. Rotté]], ''Ar Seiz Breur'', Embannadurioù Breizh Hor Bro ; * [[Octave-Louis Aubert]] ha [[Reun Kreston]], ''Jeanne Malivel, son œuvre et les 7 frères'', [[Embannadurioù Aubert]], 1929. Adembannet gant [[Les Presses Bretonnes]] e 1995 ; * Association Mémoire du Pays de [[Loudieg|Loudéac]], ''Jeanne Malivel'', ''poème des 7 frères''. * [[Daniel Le Couédic]] ha [[Yann-Cheun Veillard]], ''Ar Seiz Breur 1923-1947'', [[Terre de Brume]] ha [[Mirdi Breizh]], [[Éditions Palantines]], 2000. Embannet al [[levr kaer]]-se e galleg ivez. * [[Olivier Levasseur]], ''Jeanne Malivel'', [[Coop Breizh]], 2013 ==Liammoù diavaez== {{commonscat}} * {{br}} Nikolaz Graignic, [https://www.brezhoweb.bzh/Jeanne-malivel-seiz-breur-breizh-istor-livet_fiche_4283.html Jeanne Malivel : Ar Seiz Breur ha Breizh - An Istor Livet], ''[[Brezhoweb]]'', 14 a viz C'hwevrer 2024 (pe war [https://www.youtube.com/watch?v=Zc64WgovOFU YouTube]) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Malivel, Jeanne}} [[Rummad:Arzourien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1895]] [[Rummad:Marvioù 1926]] [[Rummad:Tud Breizh]] [[Rummad:Merc'hed Breizh]] [[Rummad:Izili ar Seiz Breur]] 4uikhhqya4s32xialezx3z16qij7feg 0 22126 2199608 2193623 2026-09-10T07:23:28Z TommyG 9514 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Man-man.png]] → [[File:NetBSD man page of man.png]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 2199608 wikitext text/x-wiki [[Restr:Unix history-simple.svg|thumb|upright 1.4|Hiladur reizhiadoù Unix ha Unix-heñvel]] '''Unix''' ('''UNIX®''' eo ar merk marilhet ent ofisiel, a vez skrivet a-wezhioù <span style="font-variant: small-caps;">Unix</span>, pe <span style="font-variant: small-caps;">Unix</span>® gant pennlizherennoù bihan) a zo ur [[reizhiad korvoiñ]] evit an urzhiataerioù diorroet da gentañ-penn adalek [[1969]] hag a-hed ar [[bloavezhioù 1970]] gant ur strollad implijidi eus ar c'hevredad [[AT&T]] en arnodvaoù [[Bell Labs]] Murray Hill en New Jersey ([[Stadoù Unanet]]), en o zouez [[Ken Thompson]], [[Dennis Ritchie]] ha [[Douglas McIlroy]]. Reizhiadoù Unix a-vremañ a zo dasparzhet etre skourroù diseurt, diorroet e-doug an amzer gant AT&T, war un dro gant lies pourvezer kenwerzhel hag aozadur hep pal kenwerzhel. Ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' a zo hiviziken (e 2007 bepred) perc'henniezh [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. Reizhiadoù kenglotus ha kempleg (pe kenstumm) ouzh [[Spizadur eeun UNIX]] eo ar re nemeto a c'haller ober "UNIX®" anezho (ar re all a reer "Reizhiadoù Unix-heñvel" pe "[[Unix-heñvel]]" anezho). E-kerzh dibenn ar [[bloavezhioù 1970]] ha derou ar [[bloavezhioù 1980]], levezon Unix er metoù skolveuriek en deus graet dezhañ bezañ degemeret a-vras(dreist-holl ar varienn [[Berkeley Software Distribution|BSD]], a zeu eus [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]) a-berzh plog embregerezhioù, [[Sun Microsystems]] eo an hini heverkañ anezho. Hiziv, pelloc'h eget ar reizhiadoù testeniekaet diouzh Unix, reizhiadoù korvoiñ "Unix-like" (Unix-heñvel) evel [[Linux]] ha [[Berkeley Software Distribution|BSD]] zo deuet da vezañ boutin-kenañ. A-wezhioù e c'haller implijout ar meneg ''Unix hengounel'' evit deskrivañ un Unix pe ur reizhiad korvoiñ dezhañ dezverkoù eus [[Unix Aozadenn 7]] pe [[UNIX System V]]. == Alberz == Reizhiadoù korvoiñ Unix a vez implijet stank ken war [[Servijer (urzhiataerezh)|servijerioù]] ken war [[stael labour|staeloù labour]]. An endro Unix hag ar patrom programmiñ [[arval-servijer]] a voe elfennoù kreiz evit diorren ar [[Kenrouedad|Genrouedad]] hag adframmañ an urzhiataerezh war-zu [[Rouedad stlennegel|rouedadoù]] kentoc'h eget war-zu urzhiataerioù hiniennel. Ken Unix ken al [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]] a voe diorroet gant AT&T ha dasparzhet da ensavadurioù gouarnamant ha skolveuriek, pezh a reas dezho o daou bezañ douget war muioc'h a seurtoù familhoù ardivinkoù eget forzh pe reizhiad korvoiñ all. Da heul ez eas Unix da gevatal eus "[[Reizhiad digor (urzhiataerezh)|reizhiadoù digor]]". Empentet eo bet Unix e seurt da vezañ [[dougen|hezoug]], [[lies-trevell (urzhiataerezh)|lies-trevell]] ha [[lies-implijer]] en ur c'hefluniadur [[amzer rannet]]. Dezverket eo ar reizhiadoù Unix gant kealioù liesseurt : implijout ar [[skrid plaen]] evit stokañ roadennoù ; ur [[reizhiad restroù]] urzhazel ; ober diouzh gwikefreoù ha seurtoù [[kehentiñ etre-argerzhoù]] (IPC) zo evel restroù ; hag ober gant un niver bras a brogrammoù bihan a c'haller ereañ etrezo dre-benn d'ur [[jubenner linenn urzhiañ]] en ur implijout [[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]], neket implijout ur programm unpezh enlakaet ennañ an holl arc'hwelioù war un dro. Ar c'healioù-se a reer [[Prederouriezh Unix]] anezho. Dindan Unix, ar "reizhiad korvoiñ" a zo ouzh e ober kalz eus ar mavegoù-se a-gevret gant ar programm reoliañ mestr, ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]]. Ar graoñell a bourchas servijoù evit loc'hañ ha paouez programmoù, embreger ar [[reizhiad restroù]] ha trevelloù boutin all a "live uhel" rannet gant ar bras eus ar programmoù, ha, pouezusat tra marteze, a steuñva diraez d'ar periant evit tremen hep enebiezh ma klask daou brogramm diraeziñ an hevelep danvez pe wikefre. E sell da hanterañ ar seurt diraez, e voe roet gwirioù dibar d'ar graoñell war ar reizhiad, pezh a vroudas d'an disparti etre ''egor an implijer'' hag ''egor ar graoñell''. Gant ar [[gorrgraoñell]] ez eus bet klasket eilpennañ kresk dizehan ment ar c'hraoñelloù ha distreiñ d'ur reizhiad e-lec'h ma vez sevenet ar bras eus an trevelloù gant mavegoù bihanoc'h. D'ur mare ma veze un urzhiataer "boas" ouzh e ober ur bladenn galet evit stokañ hag un [[Termenell roadennoù|dermenell roadennoù]] evit enkas ha diskas (E/D), ez ae madik a-walc'h ar patrom restroù Unix dre ma oa "lineel" ar bras eus an E/D. Padal, reizhiadoù modern a gaver enno gwikefreoù nevez rouedad hag all. Deskrivañ un etrefas implijer grakikel renet war-bouez ul logodenn en un doare "bleniet gant an degouezhioù" na gerzhe ket ken mat gant ar patrom kozh. Da heul al labour war reizhiadoù a enframme ar gwikefreoù nevez-se er bloavezhioù 1980 e tisoc'has peadra evit [[E/D nann-stoc'hus]], doareoù kehentiñ etre-argerzhoù all eget sanioù-stlenn hepken, war un dro gant eztennañ arc'hwelioù evel protokoloù rouedad diwar ar graoñell. == Istor == [[Restr:Unix-process-list.png|thumb|250 px|Ur roll diglok eus argerzhioù o seveniñ kevadek war ur reizhiad UNIX.]] Er [[bloavezhioù 1960]] ar [[Massachusetts Institute of Technology]], [[AT&T Bell Labs]], ha [[General Electrics]] a laboure war ur pikol raktres a [[reizhiad korvoiñ]], [[Multics]] e anv ('''Mult'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ervice). Tonket e oa ar reizhiad-se d'ar [[meururzhiataer]] [[GE-645]], e sell d'e werzhañ, met ne reas ket berzh. Multics a oa ur reizhad etregwezhiat ennañ nevezadennoù a-bouez, en o zouez ar surentez. Ar raktres a zisoc'has war aozadennoù produiñ, ar re gentañ anezho gwall dreut o barregezhioù avat. AT&T en em dennas hag a lakas e beadra war raktresoù all. Unan eus diorroerien skipailh arnodvaoù Bell, [[Ken Thompson]], a zalc'has da ziorren evit ar [[meururzhiataer]] GE-645, hag evitañ e skrivas ur c'hoari [[Space Travel (C'hoari)|Space Travel]] e anv<ref>{{cite web|first=Dennis M.|last=Ritchie|title=Space Travel: Exploring the solar system and the PDP-7|url=http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/spacetravel.html|accessdate=2007-03-11}}</ref>, anezhañ [[darvanañ|darvanerezh]] ur veaj a-dreuz [[koskoriad an Heol]]. Koulskoude e kave dezhañ ez ae re c'horrek ar c'hoari war an ardivink GE hag e kouste re ger, 75 $ evit un amzer seveniñ rouez<ref>[https://web.archive.org/web/20140402194704/http://www.bell-labs.com/history/unix/pdp7.html Bell Labs]</ref>. Neuze ec'h adskrivas Thompson ar c'hoari e [[lavar gronnañ]] evit ur c'hrennurzhiataer [[PDP-7]] digant [[Digital Equipment Corporation]] gant skoazell [[Dennis Ritchie]]. An ober-se, a-gevret gant e labour war ar raktres Multics, a vroudas Thompson da embreger ur reizhiad korvoiñ nevez evit ar PDP-7. Thompson ha Ritchie a rene war ul laz diorroerien er Bell Labs, en o zouez Rudd Canaday, ha pleustriñ a raent war ur reizhiad restroù war un dro gant ar reizhiad korvoiñ lies-trevell e-unan. Enlakaat a rejont ur jubenner linenn urzhiañ hag ur maveg bihan bennak<ref>[https://web.archive.org/web/20070715221820/http://www.bell-labs.com/history/unix/takeshape.html Bell Labs]</ref>. [[Restr:Unix-ed-shellscript.png|thumb|left|250 px|Oc'h aozañ ur skript shell gant an aozer ''[[ed]]''. An arouezenn dollar e laez ar skramm eo ar c'houvi diskwelet gant ar shell. Bizskrivet eo bet 'ed' evit loc'hañ an aozer, a lañs diwar ar poent-se war-zu traoñ ar skramm.]] === [[Bloavezhioù 1970]] === E 1970 e voe graet '''Unics''' eus ar raktres (berradenn '''Un'''iplexed '''I'''nformation and '''C'''omputing '''S'''ystem) hag ar reizhiad a c'helle degemer daou implijer kevadeg. [[Brian Kernighan]] a ijinas an anv en ur zaveiñ (hag enebiñ war un dro) da ''Multics'' — Unix ne rafe ken nemet un dra, hag hen ober mat, gwelloc'h bepred eget ar reizhiad hollek betek re ha stoc'het a oa eus Multics. Diwezhatoc'h e voe kemmet ar skrivadur da '''Unix'''. Betek ar mare-se ne oa ket bet a skor kellidel a-berzh ar Bell Labs. Pa fellas d'ar Strollad Imbourc'h war an Urzhiataerezh implijout Unix war un ardivink brasoc'h a galz eget ar PDP-7, Thompson ha Ritchie a dapas kevraouiñ ar bromesa da ouzhpennañ barregezhioù skridtreterezh da Unix en eskemm d'un ardivink [[PDP-11/20]]. Alese Bell a zeroas ur skor kellidel bennak. Evit ar wezh kentañ e 1970 e voe anvet ar reizhiad korvoiñ Unix ent ofisiel ha seveniñ a reas war ar PDP-11/20. Ouzhpennañ a raed ur programm furmadiñ skrid anvet [[roff]] hag un [[aozer skrid]]. An tri anezho a voe skrivet e lavar gronnañ PDP-11/20. Ar Bell Labs a implijas ar "reizhiad skridtreterezh" deraouiñ-se, a zegouezhe eus Unix, roff, hag an aozer, evit skridtreterezh ar goulennoù [[breou]]ioù. Roff a amdroas buan e [[troff]], ar programm embann elektronek kentañ gant ur varregezh [[skriverezañ]] gwirion. ''Dornlevr ar Programmer UNIX'' a voe embannet d'an [[3 Du|3 a viz Du]] [[1971]]. E 1973 e voe adskrivet Unix el [[C (lavar programmiñ)|lavar programmiñ C]], enep meno an holl d'an ampoent a gave dezho "un dra ken kemplezh hag ur reizhiad korvoiñ, hag en deus da blediñ gant darvoudoù arvarus a-fet amzer, n'haller e skrivañ ken nemet e lavar gronnañ".<ref name="Stallings">Stallings, William. "Operating Systems: Internals and Design Principles" 5th ed, page 91. Pearson Education, Inc. 2005.</ref>. Tremen eus al [[lavar gronnañ]] d'al [[lavar programmiñ a live uhel|lavar a live uhel]] C a zisoc'has gant ur meziant [[Perzhded ar Meziantoù#dougusted|hezougoc'h]] a-galz, e-lec'h ma ne chome ken ur c'hementad bihan a-walc'h a god diouzh an ardivink da erlec'hiañ pa veze douget Unix war ur [[Savenn (urzhiataerezh)|savenn]] all. AT&T a lakas Unix e kerz skolioù-meur ha kevredadoù kenwerzhel, war an dro gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] hervez kendivizadoù aotre. Ar c'hendivizadoù aotre a endalc'he ar c'hod tarzh en e bezh kontet ennañ al lodennoù eus ar graoñell diouzh an ardivink, hag a oa skrivet e lavar gronnañ PDP-11. Skouerennoù notennet eus ar graoñell Unix diouzh an ardivink a veze kavet stank e diwezh ar bloavezhioù 1970 dindan stumm ul levr eilet-kenañ gant [[John Lions]] eus the [[Skol-Veur Su-Kembre-Nevez]], al ''[[Lions' Commentary on UNIX 6th Edition, with Source Code]]'', a vroudas kalz da zegemer Unix evel reizhiad korvoiñ kelennadus. Aozadennoù eus ar reizhiad Unix a raed dave outo gant embannadurioù e dornlevr implijer, e seurt ma talveze (da skouer) "Pempvet Embannadur UNIX" kement ha "UNIX Aozadenn 5". War emledañ ez eas an diorren, gant Aozadennoù 4, 5, ha [[Unix Aozadenn 6|6]] a zeuas er-maez a-benn 1975. Gant an aozadennoù-mañ e teuas meiziad ar sanioù-stlenn (pipes), a gasas da ziorren un diaz kod muioc'h molladel, ha da heul un tizh diorren brasoc'h c'hoazh. Aozadenn 5 ha dreist-holl Aozadenn 6 a zisoc'has war ur yoc'h aozadennoù Unix disheñvel ken e-barzh ken e-maez Bell Labs, en o zouez [[PWB/UNIX]], [[INTERACTIVE Systems Corporation|IS/1]] (an Unix kenwerzhel kentañ), ha doug [[Skol-Veur Wollongong]] d'an [[Interdata 7/32]] (an Unix kentañ nann-PDP). E 1978 e voe embannet [[UNIX/32V]], evit ar reizhiad [[VAX]]. D'ar mare-hont, en tu-hont da 600 ardivink a sevene Unix en un tu bennak. [[Unix Aozadenn 7]], an aozadenn diwezhañ eus [[Research Unix]] da zont er-maez war ur skeul vras, a voe embannet in 1979. Aozadennoù [[Unix Aozadenn 8|8]], [[Unix Aozadenn 9|9]] ha [[Unix Aozadenn 10|10]] a voe diorroet e-kerzh ar bloavezhioù 1980 met kaset e voent d'un nebeud skolioù-meur hepken, petra bennak m'o deus ganet pennadoù evit deskrivañ al labour nevez. Disoc'hiñ a reas an imbourc'h-mañ war ziorren [[Plan 9 eus Bell Labs]], ur reizhiad hezoug dasparzhet nevez. === [[Bloavezhioù 1980]] === [[Restr:X-Window-System.png|thumb|right|250 px|Ur burev Unix e stil diwezh ar bloavezhioù 80 o lakaat mont en-dro an etrefas grafek implijer ''[[Reizhiad X Window System|Reizhiad X Window]]''. Diskouezet eo un toullad arloadoù arval boutin da zasparzhadenn MIT X Consortium, en o zouez [[Merour prenestroù Tom]], un [[Xterm|Termenell X]], [[Xbiff]], xload, hag ur merdeer grafikel [[pajennoù dornlevr]] ]] AT&T a werzhe aotre [[UNIX System III]], diazezet dre vras war an Aozadenn 7, evit un implij kenwerzhel. An embann kentañ anezhañ a zeuas er-maez e 1982, hag ennañ e kaved ivez skor evit ar VAX. AT&T a zalc'he da werzhañ aotreoù evit aozadennoù koshoc'h Unix. A-benn echuiñ gant ar c'hemmesk etre holl e aozadennoù diabarzh disheñvel, AT&T o c'hendeuzas e-barzh [[UNIX System V]] Embann 1. Ennañ e voe degaset un nebeud arc'hwelioù evel an aozer [[vi]] ha [[curses (levraoueg programmiñ)|curses]] digant skourr [[Berkeley Software Distribution]] eus Unix diorroet e [[Skol-Veur Kalifornia, Berkeley]]. Ouzhpennet e oa ivez skor evit ar rummad ardivinkoù [[Western Electric]] 3B. Dre ma ne oa ket an aozoù aotre kenwerzhel UNIX nevez ken spletus evit un implij skolveuriek eget gant aozadennoù koshoc'h Unix, imbourc'herien Berkeley a zalc'has da ziorren Unix BSD evel un dazeilad da UNIX System III ha V, da gentañ-penn war an adeiladerezh PDP-11 (an embannoù 2.xBSD, betek an hini 2.11BSD) ha diwezhatoc'h evit ar VAX-11 (an embannoù BSD 4.x). Degasadennoù niverus da Unix a voe gwelet da gentañ war embannoù BSD, pergen ar [[C shell]] gant [[kontroll an trevelloù]] (diwar batrom [[Incompatible Time Sharing|ITS]]). E-touez ar strivoù diorren BSD, bezañ ouzhpennet kod ar [[Rouedad urzhiataerioù|rouedad]] [[TCP/IP]] d'ar [[Kraoñell (stlenneg)|graoñell]] Unix pennañ a voe moarvat an hini heverkañ. Strivoù diorren BSD a zisoc'has war meur a embann talvoudus enno kod rouedad : 4.1cBSD, 4.2BSD, 4.3BSD, 4.3BSD-Tahoe (lec'h m'eo "Tahoe" lesanv adeiladerezh [[Computer Consoles Inc.]] Power 6/32, bet an embann kentañ nann-DEC eus ar graoñell BSD), Net/1, 4.3BSD-Reno (evit klotaat gant an anvadur "Tahoe", ha gant ma tenne an embann-se eus ur c'hlaoustre tamm pe damm), Net/2, 4.4BSD, ha 4.4BSD-lite. Ar c'hod rouedad enklozet en embannoù-se a zo an hendad eus kalzig eus ar c'hod rouedad TCP/IP en implij hiziv, en o zouez ar c'hod a voe embannet diwezhatoc'h en UNIX System V gant AT&T hag aozadennoù abred [[Windows|Microsoft Windows]]. An [[Etrefas programmiñ an arloadoù|API]] [[Socketoù Berkeley]] a zeu a-gevret a zo ur standard de facto evit APIoù rouedad hag eilet eo bet war meur a savenn. Kevredadoù all a grogas da ginnig aozadennoù kenwerzhel eus ar reizhiad UNIX evit o krennurzhiataerioù hag o staeloù labour dezho. Ar bras eus an argemmoù nevez-se a voe diorroet adalek un diaz System V hervez un aotre digant AT&T ; evelato, lod all a voe diazezet kentoc'h war BSD. Unan eus diorroerien pennañ BSD, [[Bill Joy]], a yeas da genziazezer [[Sun Microsystems]] e 1982 hag a grouas [[SunOS]] (bremañ [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]]) evit o [[staeloù labour]]. E 1980, [[Microsoft]] a gemennas e Unix kentañ evit korrurzhiataerioù [[16-bit]] [[Xenix]] e anv, a voe douget e 1983 war ar c'hewerier [[Intel 8086]] gant [[Santa Cruz Operation]] (SCO), hag a-benn an diwezh e troas Xenix da [[SCO UNIX]] e 1989. Un nebeud bloavezhioù-pad d'ar mare-se (a-raok na gemerfe urzhiataerioù [[kenglotus ouzh ar PC]] gant [[MS-DOS]] o c'hreñv), arsellerien ar greanterezh a oa engortoz ez afe UNIX da reizhiad korvoiñ standard ar c'horrurzhiaerioù, dre-benn d'e barregezhioù pinvidik ha gant an hezoug ma oa<ref>{{cite web|url=http://www.archive.org/details/UNIX1985|title=UNIX History|work=www.archive.org}}</ref>. E 1984 meur a gevredad a savas ar c'hengevread [[X/Open]] da bal dezhañ krouiñ spizadur ur reizhiad digor diazezet war UNIX. Goude an araogennoù abred, ar striv reolata a gouezhas e poull ar "[[brezelioù Unix]]", gant kevredadoù liesseurt o stummañ strolladoù reolata kevezer. Ar reolatadeg a reas ar berzh brasañ en diwezh a voe spizadur [[POSIX]] digant an [[IEEE]], empentet evel un [[Etrefas programmiñ an arloadoù|EPA]] (API) a dreuzemglev enkorfet didorr ken war savennoù BSD ken war re System V, embannet e [[1988]] ha dizale endalc'het gant [[Gouarnamant ar Stadoù Unanet]] evit kalz eus e reizhiadoù dezhañ. AT&T a ouzhpenas arc'hwelioù liesseurt e-barzh UNIX System V, evel [[prennañ ar restroù]], [[merañ ar reizhiad]], [[froudadoù standard|froudadoù]], stummoù nevez a [[kehentiñ etre-argerzhoù|KEA]], ar [[Reizhiad Restroù A-bell]] hag an [[Etrefas gwiskad an treuzdougen|EGT]]. Kenlabourat a reas AT&T gant Sun Microsystems hag etre 1987 ha 1989 e voe teuzet arc'hwelioù eus [[Xenix]], BSD, SunOS, ha System V e-barzh [[System V Release 4]] (SVR4), ent-dizalc'h diouzh X/Open. An embann nevez-se a sonnas an holl arc'hwelioù kent en ur pakad hepken, ha skeudenniñ a reas diwezh an aozadennoù kevezer. Kreskiñ a reas war un dro ar gounidoù aotren. E-pad ar mare-se e krogas meur a bourvezer en o zouez Digital Equipment, Sun, [[Addamax]] ha re all da sevel [[Reizhiad korvoiñ diogelet|aozadennoù diogel]] eus UNIX evit meziantoù uhel o surentez, empentet dreist-holl evit arloadoù milourel ha seveniñ al lezenn. [[Restr:Cdesol10.png|thumb|left|250 px|Ar [[Common Desktop Environment]] pe CDE, ur burev grafek evit Unix ken-diorroet er bloavezhioù 1990 gant HP, IBM, ha Sun e framm an intrudu COSE.]] === [[Bloavezhioù 1990]] === E 1990 ec'h embannas an [[Open Software Foundation]] OSF/1, lakaet e pleustr ennañ o Unix reolataet ; diazezet e oa war [[kraoñell Mach|Mach]] ha BSD. Ar Bonsavadur a zo bet roet lañs dezhañ e 1988 hag arc'hantaet e oa gant lies embregerezh liammet ouzh Unix ha mennet da zizarbenn kenlabour AT&T ha Sun war SVR4. Da heul, AT&T hag ur strollad aotreidi all a savas ar strollad "[[UNIX International]]" e sell da zizarbenn an OSF. Diwar ar maread-se ma kreske an enebiezh etre pourvezerien kevezer e reas berzh adarre an droienn "[[brezelioù Unix]]". E 1991, ur strollad a ziorroerien BSD (Donn Seeley, Mike Karels, Bill Jolitz, ha Trent Hein) a zilezas Skol-Veur Kalifornia evit diazezañ Berkeley Software Design, Inc ([[Berkeley Software Design|BSDI]]). BSDI a zanzeas un aozadenn genwerzhel hollarc'hwelek eus BSD Unix evit ar savenn Intel marc'hadmat hag hollvezant, pezh a lakaas ur mor a dud d'ober fed ouzh implij periantoù marc'hadmat en urzhiataerezh a genderc'h. Bill Jolitz a guitas BSDI nebeut goude ma voe bet diazezet, evit kendelc'her dasparzh [[386BSD]], anezhañ hendad meziantel digoust eus [[FreeBSD]], [[OpenBSD]], ha [[NetBSD]]. A-benn 1993 ar bras eus pourvezerien kenwerwhel UNIX o doa kemmet o argemmoù eus Unix evit o diazezañ war [[System V]] gant meur a arc'hwel BSD ouzhpennet war-c'horre. Krouidigezh eus an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]] er bloavezh-se gant aktourien pennañ Unix a verk diwezh maread heverkañ ar brezelioù Unix, hag heuliet e voe gant kendeuz UI hag OSF e 1994. An ensavadur kevredet nevez, hag a viras an anv OSF, a baouezas da labourat war OSF/1 er bloavezh-se. D'an ampoent a oa [[Digital Equipment Corporation|Digital]] ar pourvezer nemetañ en implije, hag a gendalc'has d'e ziorren evitañ e-unan, en ur gemmañ merk e brodu da [[Digital UNIX]] e deroù 1995. Nebeut goude bezañ kenderc'het UNIX System V Release 4 e werzhas AT&T he holl wirioù war UNIX da [[Novell]]. (Dennis Ritchie a geñverias kement-mañ gant istor [[Esau]] er Bibl a werzhas e wir a henaour evit ar "[[pladad fer]]" hollvrudet<ref>[http://groups.google.com/group/comp.unix.questions/browse_frm/thread/2f0b5e719fa3a3ec/3fa5e5fe4d58f96b Google]</ref>.) Novell a ziorroas hec'h aozadenn dezhi, [[UnixWare]], en ur deuziñ he [[NetWare]] gant UNIX System V Release 4. Klask a reas Novell implijout kement-mañ evit stourm ouzh [[Windows NT]], met gwallgaset spontus e voe he fennmarc'had. E 1993 e tivizas Novell da dreuzkas ar [[merk marilhet]] UNIX® hag ar gwirioù testeniekaat d'ar c'hengevread [[X/Open]]<ref name="groups.google.com">http://groups.google.com/group/comp.std.unix/msg/c9974cf0022884f8</ref>. E 1996 e teuzas X/Open gant an [[Open Software Foundation|OSF]] pezh a grouas [[The Open Group]]. Meur a reolad digant the Open Group a dermen bremañ petra eo ha petra n'eo ket ur reizhiad korvoiñ "UNIX", pergen an [[Spizadur eeun UNIX]] a-c'houde 1998. E 1995 e voe gwerzhet gant Novell da Santa Cruz Operation an obererezh merañ ha skoazellañ an aotreidi UNIX beziat, hag ar gwirioù da ziorren pelloc'h diaz kod System V.[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.html] Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro ar gwriroù eilañ, setu bremañ danvez ur breud (gwelet a-is). E 1997, [[Apple]] Computer a glaske un diazez nevez evit reizhiad korvoiñ e Macintosh ha dibab a reas [[NEXTSTEP]], ur reizhiad korvoiñ bet diorroet gant [[NeXT]]. Kalonenn ar reizhiad korvoiñ, a oa diazezet war [[BSD]] hag ar [[Kraoñell Mach|graoñell Mach]], a voe adanvet [[Darwin (reizhiad korvoiñ)|Darwin]] goude bezañ bet prenet gant Apple. Bezañ skignet Darwin e-barzh [[Mac OS X]] a ra eus hemañ diwezhañ, gouez da zislêriadur un implijad eus Apple dirak ur c'hendalc'h [[USENIX]], ar reizhiad diazezet war Unix ar muiañ implijet e marc'had an [[urzhiataer burev|urzhiataerioù burev]]. === 2000 betek hiziv === <!-- {{seealso|SCO-Linux controversies}} --> [[Restr:Java Desktop running on Solaris 10.png|thumb|250 px|Un endro burev Unix modern ([[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris 10]])]] E 2000 e werzhas SCO e obererezh UNIX hag e gaoudoù a-bezh da Caldera Systems, hag a gemmas diwezhatoc'h e anv da The SCO Group. An aktour nevez-mañ a grogas neuze gant un ensav gwiraouel enep da lies implijer ha pourvezer eus Linux. SCO a lakae en a-raok e vez kavet e-barzh Linux kod Unix miret strizh e wirioù ha perc'hennet bremañ gant The SCO Group. E-touez al lakadennoù all ez eus gwalladur sekredoù-kenwerzh gant [[IBM]], pe gwalladurioù kevrat a-berzh arvalien gozh Santa Cruz a zo tremenet da Linux dibaoe. Neoazh e savas Novell a-enep da SCO pa embanne hemañ edo en e gerz gwirioù eilañ diaz kod UNIX. Hervez Novell, SCO (ha da heul the SCO Group) a zo e gwirionez oberataerien frañchizet ouzh Novell ; en e berc'henniezh e vije ivez ar gwirioù eilañ pennañ, gwirioù veto war obererezhioù aotreiñ SCO da zont, ha 95% eus korvoder ar gwirioù aotre. Dinac'h a reas The SCO Group kement-se, ha dont a reas an dael da vezañ ar breud [[SCO vs. Novell]]. E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod e reizhiad Solaris (diazezet war [[UNIX System V]] Release 4) en ur raktres [[tarzhioù digor]] [[OpenSolaris]] e anv. Technologiezhoù Sun OS nevez evel ar reizhiad restroù [[ZFS]] a zo bremañ embannet da gentañ evel kod tarzhioù digor dre ar raktres OpenSolaris ; e 2006 hemañ diwezhañ en doa roet lañs da lies dasparzhadenn nann-Sun evel [[SchilliX]], [[Belenix]], [[Nexenta]] ha MartuX. Freuz ar [[Brokerezh war ar Genrouedad]] en deus bet da zisoc'h tolpañ ar raktresoù Unix. Diwar an argemmoù kenwerzhel niverus eus Unix a voe ganet er bloavezhioù 1980, n'eus ken [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[HP-UX]], hag [[reizhiad korvoiñ AIX|AIX]] hag a ra mui pe vui berzh c'hoazh er marc'had, daoust ma talc'has IRIX eus SGI evit ur pennadig c'hoazh. En o zouez eo lodenn Solaris an hini brasañ, ha galloud a rafe mont da vrudetoc'h dre-benn d'e skalfad arc'hwelioù hag ivez gant ma 'z eus bremañ un aozadenn [[tarzhioù digor]] anezhañ<ref>{{cite web | url = http://news.zdnet.com/2100-9584_22-5984747.html | title = Itanium: A cautionary tale | accessdate = 2006-10-04|author = Stephen Shankland|date = 7 Kerzu 2005 | work = Tech News | publisher = ZDNet | quote = In the third quarter of this year, 7,845 Itanium servers were sold, according to research by Gartner. That compares with 62,776 machines with Sun Microsystems' UltraSparc, 31,648 with IBM's Power, and 9,147 with HP's PA-RISC.}}</ref>. == Reoladoù == Un embregadeg evit reoliata ur reizhiad korvoiñ digor, loc'het e diwezh ar bloavezhioù 1980 hag anavezet bremañ dindan an anv [[POSIX]], a bourchasas un diaz boutin evit an holl reizhiadoù korvoiñ ; an [[IEEE]] a savas POSIX tro-dro d'ar framm boutin en argemmoù kevezer pennañ eus ar reizhiad Unix, hag a embannas ar reolad POSIX kentañ e 1988. E deroù ar bloavezhioù 1990 un embregadeg distag hogen heñvel-kenañ a voe loc'het gant ur c'hengevread greantel, an intrudu [[Common Open Software Environment|COSE]], a zeuas en diwezh da vezañ an [[Spizadur eeun UNIX]] meret gant [[The Open Group]]. Adalek 1998 the Open Group hag an IEEE a roas lañs da [[Strollad Austin]], a-benn pourchas un termenadur boutin eus POSIX hag an Spizadur eeun UNIX. En un embregadeg war-du ar c'hlotusder, e 1999 lies pourvezer reizhiadoù Unix en em glevas evit lakaat [[Executable and Linkable Format]] SVR4 (ELF) da reolad evit ar restroù binarel hag ar kod traezenn. Gant ar furmad boutin-mañ eo kenglotus restroù binarel diwar lies reizhiad Unix adal ma sevenont war ar memes adeiladurezh UKT. Krouet ez eus bet ar [[Reolad Urzhaz ar Reizhiad Restroù]] evit pourchas un aozadur kavlec'hioù dave evit ar reizhiadoù korvoiñ Unix-heñvel, Linux pergen. Ar seurt reolad-mañ a zo danvez daelerezh avat, ha n'eo ket degemeret gant an holl na dost e-ser kumuniezh Linux paneveken. == Parzhioù == Ar reizhiad Unix a zo ouzh e ober lies parzh a vez peurvuiañ pakadet a-gevret. En ur enlakaat — ouzhpenn ar [[Kraoñell (urzhiataetezh)|graoñell]] eus ar reizhiad korvoiñ — an endro diorren, al levraouegoù, an teulioù, hag ar c'hod-tarzh hezoug, hegemm evit an holl barzhioù-mañ, Unix a oa ur reizhiad meizantel emendalc'het. Kement-mañ a voe unan eus ar pennabegoù o deus graet dezhañ bezañ degemeret evel ur benveg kelenn ha deskiñ a-bouez ha bezañ bet ul levezon ken kreñv. Enlakaat ar parzhioù-se n'en deus ket graet d'ar reizhiad bezañ tolzennek — an dasparzhadur UNIX V7 orin, ouzh e ober eiladennoù eus ar restroù binarel kempunet mui ar c'hod tarzh hag an teuliadur klok a save e dolzennad da neubeutoc'h eget 10Mo, hag a veze kaset war ul lurell warellek 9-roudenn hepken. An teuliadur moullet, skridaozet diwar ar restroù tarzh en-linenn, a zalc'he e korf div levrenn. Kemmet eo bet forzhig anv parzhioù Unix hag o lec'hiadur er reizhiad restroù a-hed istor ar reizhiad. Evelato, an enkorfadur V7 a vez sellet outi gant paot-mat a dud evel an hini he deus ar framm kanonel abred : * '''Kernel''' — kod tarzh e /usr/sys, ouzh e ober lies is-parzh : ** ''conf'' — lodennoù kefluniañ ha diouzh an ardivink, en o zouez ar c'hod loc'hañ ** ''dev'' — sturieroù gwikefreoù evit reoliañ ar periant (hag un dam-beriant bennak) ** ''sys'' —"kraoñell" ar reizhiad korvoiñ, a intent eus merañ ar vemor, steuñviñ an argerzhoù, galvoù reizhiad, h. c'h. ** ''h'' (pe ''include'') — restroù reollin, a dermen etrefasoù pennañ gant ar reizhiad ha digemmennoù a-bouez dibar d'ar reizhiad * '''Endro Diorren''' — Aozadennoù abred eus Unix a gaved enno un endro diorren e-tailh da grouiñ en-dro ar reizhiad a-bezh diwar kod tarzh : ** ''cc'' — Kempuner al lavar C (deuet war wel gant Unix V3) ** ''as'' — Gronner e lavar-ardivink diouzh ar prosesor ** ''ld'' — Liammer, evit kenstrollañ restroù traezenn ** ''lib'' — Levraouegoù kod-traezenn (staliaet e /lib pe /usr/lib) ''libc'', al levraoueg reizhiad gant ar skor seveniñ C, a oa al levraoueg diazez, met a-viskoazh e eus bet levraouegoù ouzhpenn evit traoù evel kevrennoù matematik (''libm'') pe moned d'an diazoù roadennoù. Unix V7 a zegasas an aozadenn gentañ eus ''stdio'', al levraoueg modern "Standard I/O", evel lodenn eus al levraoueg reizhiad. En aozadennoù da-heul e voe lieskementet a-zevri an niver hag ar seurtoù levraouegoù. ** ''[[make (meziantoù)|make]]'' — Ar merour oberiañ (degaset gant [[PWB/UNIX]]), evit emgefren ent-efedus an argerzh oberiañ ** ''include'' — Restroù reollin evit diorren meziantoù, a dermen peurvuiañ etrefasoù reoliat ha digemmennoù ar reizhiad ** Lavaroù all — Unix V7 a gaved ennañ ur c'hempuner Fortran-77, ur jederez programmadus tidel e spister (''bc'', ''dc''), hag al lavar "skriptadus" [[awk]], hag aozadennoù ha enkorfadurioù diwezhatoc'h a endalc'h kempunerioù ha teskadoù ostilhoù evit meur a lavar all. Gant an embannadennoù abred BSD e kaved ostilhoù [[Pascal (lavar programmiñ)|Pascal]], ha kalz a reizhiadoù Unix modern a gaver ivez enno an [[dastumad kempunerioù GNU]] kement ha, pe e-lec'h, ur reizhiad kempunañ perc'henn. ** Ostilhoù all — en o zouez ur merour dielloù kod-traezenn (''ar''), ur roller taolenn-arouezoù (''nm''), ostilhoù evit diorren kempunierioù (da sk. ''lex'' & ''yacc''), hag ostilhoù dizraenañ. * '''Urzhiadoù''' — Unix ne zigej ket nemeur etre urzhiadoù (programmoù eus al live implijer) evit korvoiñ ha ratreañ ar reizhiad (da sk. ''cron''), urzhiadoù a dalvoudegezh hollek (da sk. ''grep''), hag arloadoù a zezev hollekoc'h evel ar pakadoù furmadiñ ha skriverezañ testenn. Evelato, ar rummadoù pennañ a zo : ** ''sh'' — Ar jubenner urzhiadoù programmadus "shell" ("krogenn"), an etrefas implijer diazez war Unix a-raok na zeufe reizhiadoù prenester war wel, ha zoken da c'houde (e framm ur "prenestr urzhiañ"). ** ''Mavegoù'' — boestad-ostilhoù kreiz eus teskad urzhiañ Unix, ennni ''cp'', ''ls'', ''grep'', ''find'' ha meur a hini all. E-touez an isrummadoù : *** ''Mavegoù reizhiad'' — osthiloù melestradurel evel ''mkfs'', ''fsck'', ha meur a hini all *** ''Mavegoù implijer'' — ostilhoù evit merañ an endro evel ''passwd'', ''kill'', hag all. ** ''Furmadiñ teulioù'' — reizhiadoù Unix a zo bet implijet adalek an deroù evit prientiñ ha skriverezañ teulioù, hag enno e kaved meur a brogramm liammet evel ''[[nroff]]'', ''[[troff]]'', ''[[tbl]]'', ''[[eqn]]'', ''[[refer (meziant)|refer]]'', ha ''[[pic]]''. Reizhadoù Unix modern zo a gaver ivez enno pakadoù evel [[TeX]] ha [[Ghostscript]]. ** ''Grafikoù'' — An isreizhiad ''plot'' a bourchase peadra da grouiñ tresadoù sturiadel eeun en ur furmad distag diouzh neb gwikefre, gant jubennerioù dibar d'ur gwikefre evit diskwel ar seurt restroù. Er reizhiadoù Unix modern e talvez ivez peurvuiañ [[X11]] da reizhiad prenestriñ reoliat ha da [[EIG]], ha kalz anezho a enkorf [[OpenGL]]. ** ''Kehentiñ'' — reizhiadoù Unix abred n'o doa ket a gehenterezh etre-reizhiad, met dont a raent gant ar programmoù kehentiñ etre-implijerien ''mail'' ha ''write''. Gant V7 e voe gwelet ar reizhiad kehentiñ etre-reizhiadoù abred ''[[UUCP]]'', ha reizhiadoù adalek BSD embannadenn 4.1c a gaved enno mavegoù [[TCP/IP]]. [[Restr:NetBSD man page of man.png|thumb|150px|Gant an urzhiad 'man' e c'hall an den diskwel ur 'bajenn dornlevr' evit kement urzhiad zo war ar reizhiad, zoken man e-unan.]] * '''Teuliadur''' — Unix a voe ar reizhiad korvoiñ kentañ a zalc'he ennañ e-unan e zeuliadur klok en-linenn en ur stumm lennadus gant an ardivink. An teuliadur a oa ouzh e ober : ** ''man'' — Pajennoù dornlevr evit pep urzhiad, parzh levraoueg, galv reizhiad, restr reollin, ha c'h. ** ''doc'' — Teuliadoù hiroc'h a zeskriv isreizhiadoù pennañ, evel al lavar C ha ''troff'' == Skog == Ur skog heverk en deus bet ar reizhiad Unix war reizhiadoù korvoiñ all. Skrivet eo bet en ul lavar a live uhel, neket en ul [[lavar gronnañ]] (pezh a soñjed e oa ret evit enkorfañ reizhiadoù war an urzhiataerioù abred). Petra bennak ma heulie kement-mañ skouer [[Multics]] ha [[reizhiadoù meur Burroughs|Burroughs]], Unix an hini eo en deus ledet ar mennozh. Ur patrom restroù eeunaet a-galz en doa Unix e-skoaz paot-mat a reizhiadoù korvoiñ kempred, en ur ober diouzh an holl seurtoù restroù evel taolennoù oktedoù, tra ken. En urzhaz ar reizhiad restroù e kaved servijoù ha gwikefreoù ardivink (evel [[moullerez urzhiataer|moullerezed]], [[termenell urzhiataer|termenello]]ù, pe [[lenner pladennoù|lennerioù pladennoù]]). Kement-mañ a bourchase un etrefas unvan, met eus un tu all e redias da gaoud diouzh an dro gwikefreoù ouzhpenn evel [[ioctl]] ha bannieloù mod a-benn haeziñ keweriusterioù ar periant na glotent ket gant ar patrom eeun "froudad oktedoù". Ar reizhad korvoiñ [[Plan 9 eus Bell Labs|Plan 9]] a gasas ar patrom-se pelloc'h c'hoazh, kement-mañ hep gwikefre ouzhpenn. Gant Unix e voe brudet ivez ar reizhiad restroù urzhazel gant iskavlec'hioù kempret ent tidel, a oa bet degaset en deroù gant Multics. Reizhiadoù korvoiñ boutin all eus ar maread a oa ganto doareoù evit rannañ un ardivink stokañ e meur a gavlec'h pe lodenn, met un niver digemm a liveoù o doa, alies ul live hepken. Lies reizhiad korvoiñ perc'henn a-bouez a ouzhpennas en diwezh un tu d'ober gant iskavlec'hioù askizel diazezet ivez war patrom Multics. An urzhaz "strollad, implijer" eus [[RSX-11]]M gant DEC a droas da gavlec'hioù [[Virtual Memory System|VMS]], pezhiennoù [[CP/M]] a droas da iskavlec'hioù [[MS-DOS]] 2.0+, hag an urzhaz group.account eus [[Multi-Programming Executive|MPE]] gant HP ha [[System Support Program|SSP]] ha reizhiadoù levraouegoù [[OS/400]] gant IBM a zisoc'has war reizhiadoù restroù POSIX galloudusoc'h. Ober eus ar jubenner urzhiadoù ur programm boutin eus al live implijer, gant urzhiadoù ouzhpenn pourvezet evel programmoù distag, a voe un nevezadenn all eus Multics brudet gant Unix. Ar [[Shell Unix]] a implije ar memes lavar evit urzhiadoù etregwezhiat hag evit skriptoù ([[skript shell|skriptoù shell]] — ne oa ket a lavar kontrollañ an dleadoù distag evel ar [[Job Control Language|JCL]] gant IBM). Gant ma oa eus ar shell hag an urzhiadoù RK "ur programm all, tra ken", e c'halle an implijer dibab (pe zoken skrivañ) e shell dezhañ. Urzhiadoù nevez a c'halled ouzhpennañ hep kemmañ ar shell e-unan. Ereadur nevezadus al linenn-urzhiañ Unix evit krouiñ chadennoù argerzhoù produer-bevezer ([[san-stlenn (Unix)|sanioù-stlenn]]) a reas d'ur paradigm programmañ galloudus ([[kedroudennad]]où) bezañ hegerz a-vras. Meur a jubenner urzhiadoù dre linenn urzhiañ krouet war-lerc'h a zo bet awenet gant ar shell Unix. Ur bennaenn ziazez eeunadus eus Unix a oa bezañ lakaet e pleustr an destenn ASCII evit tost an holl furmadoù restroù. Ne oa ket a aozer "binarel" en aozadennoù orinel eus Unix — ar reizhiad a-bezh a veze kefluniet en ur implijout skriptoù urzhiadoù shell mod-testenn. An anver boutin er reizhiad E/D a oa an okted — neket evel ar reizhiadoù restroù [[Reizhiad restroù dre enrolladenn|"dre enrolladenn"]]. Bezañ kreizennet war an destenn evit enkorfañ tost pep tra en deus graet d'ar sanioù Unix bezañ talvoudus-tre, ha broudet en deus da ziorren ostilhoù simpl hag hollek a c'hellfed kenstrollañ aes evit kas da benn trevelloù ''ad hoc'' luzietoc'h. Bezañ degemeret an destenn hag an okted en deus lakaet ar reizhiad e-tailh da vezañ kresket ha douget muioc'h eget reizhiadoù all. Gant red an amzer, an arloadoù diazezet war an destenn o deus graet berzh ivez e tachennoù evel al lavaroù moullañ ([[PostScript]]), hag e gwelead an arloadoù eus [[Protokoloù ar Genrouedad]], da sk. Telnet, FTP, SSH, SMTP, HTTP hag SIP. Gant Unix e voe brudet un ereadur evit an [[troiennoù reoliek]] en deus kavet un implij ledan. Etrefas programmiñ Unix zo deuet da vezañ sichenn ur reolad etrefas reizhiadoù korvoiñ lakaet e pleustr a-vras (POSIX, gwelet a-us). Al [[lavar programmiñ C]] na voe ket pell oc'h en em ledañ pelloc'h eget Unix, ha bremañ emañ hollvezant e programmadur ar reizhiadoù hag an arloadoù. Diorroerien abred Unix a voe bras o fouez evit degas damkaniezh ar [[Molladusted (programmiñ)|molladusted]] hag an [[adimplijusted]] e doareoù an [[ijin meziantel]], dihadet o deus ul luskad evit an "Ostilhoù Meziantel". Unix a bourchasas ar protokol rouedad TCP/IP war urzhiataerioù marc'hadmat a-walc'h, pezh a vroudas da gevreañ ardivinkoù ar bed-holl betek berzh marzhus ar [[Kenrouedad|Genrouedad]]. Talvezout a reas da ziazez evit hel lakaat e pleustr war meur a savenn all. (Gant se ivez e voe lakaet anat frailhoù surentez niverus en enkorfadurioù rouedad.) Tuadur Unix da bourchas an teuliadur klok en-linenn ha moned (bloavezhioù pad) ouzh kod tarzh ar reizhiad a-bezh a reas d'ar brogrammourien bezañ war-c'hed eus un endro gwelloc'h eget kent, ha disoc'h a reas da lañsañ [[luskad ar meziantoù frank]] e 1983. Gant red an amzer, diorrerien pennañ eus Unix (hag ar programmoù a ya en-dro warnañ) o deus savet un teskad a reoladoù sevenadurel evit diorren meziantoù, ha deuet eo ar reoladoù-se da gemer kement a bouez hag a levezon ha teknologiezh Unix e-unan ; kement-mañ eur boas d'ober ar [[Prederouriezh Unix|brederouriezh Unix]] anezhi. === Draen 2038 === <!-- {{main|Year 2038 problem }} --> Gant Unix e vez stoket variennoù [[eur ar reizhiad]] evel an niver a eilennoù tremenet abaoe hanternoz d'ar [[1añ Genver|1^añ a viz Genver]] [[1970]] (ar "[[Koulz Unix|c'houlz Unix]]") e variennoù eus ar seurt <code>[[time t]]</code>, termenet ent istorel evel "anterin 32-bit sinet". D'an [[19 Genver|19 a viz Genver]] [[2038]], an eur red a winto eus ur zero heuliet gant 31 unan (<code>01111111111111111111111111111111</code>) da un unan heuliet gant 31 zero (<code>10000000000000000000000000000000</code>), pezh a adderaouo an eur d'ar bloavezh 1901 pe 1970, diouzh an enkorfadur, dre ma eilpenno ar [[bit sin]]. O vezañ ma implij meur a arload roudennadoù eus levraouegoù ar RK evit jediñ an deiziad, skog kement-mañ a c'hellfe anadiñ kalz abretoc'h eget 2038 ; da skouer e c'hellfe ur prest war gampi 30 bloavezh-pad bezañ jedet direizh adalek ar bloavezh [[2008]]. O vezañ m'eo ral a wezh eztaolet e furmad an [[eur Unix]] deiziadoù a-raok 1970, un diskoulm posupl, hag a zo kenglotus ouzh ar furmadoù binarel bezant, a vefe adtermeniñ <code>time_t</code> evel "anterin 32-bit ansinet". Koulskoude, un [[talfasat|dalfasadenn]] evel-henn ne rafe ken nemet dreistlec'hiañ ar gudenn d'an [[7 C'hevrer|7 a viz C'hwevrer]] [[2106]], hag e c'hallfe silañ drein e meziantoù a genveria daou deskad eurioù. Aozadennoù zo eus Unix o deus pledet gant kement-mañ endeo. Da skouer, gant Solaris war reizhiadoù 64-bit, <code>time_t</code> a zo 64 bit e hed, da lavaret eo ar RK e-unan hag an arloadoù 64-bit a embrego reizh an deiziadoù 292 miliard a vloavezhioù-pad (meur a wezh muioc'h eget [[oad an hollved]]). Arloadoù 32-bit hag a implij un <code>time_t</code> 32-bit a zalc'ho da vont en-dro war reizhiadoù Solaris 64-bit, met techet ez vint c'hoazh d'an draen 2038. == Reizhiadoù korvoiñ frank Unix-heñvel == [[Restr:Kde35.png|thumb|250 px|Linux a zo ur reizhiad modern Unix-heñvel]] E 1983, [[Richard Stallman]] a gemennas ar raktres [[GNU]], ur striv youlek evit krouiñ ur reizhiad [[meziantoù frank]] [[Unix-heñvel]] ; "frank" e doare kement hini a resev ur skouerenn anezhañ a vije frankiz gantañ d'e implijout, studiañ, kemmañ, hag ingalañ pelloc'h. Pal GNU a voe sevenet e 1992. E raktres diorren ur graoñell, [[GNU Hurd]], ne oa ket disoc'h gant ur graoñell oberiant, met ur graoñell kenglotus [[Kraoñell Linux|Linux]] e anv a voe embannet evel meziant frank e 1992 hervez an [[Aotre Foran Hollek GNU]]. An daou a-gevret a vez graet aliesig "Linux" anezho, daoust ma ra ar Free Software Foundation ha [[Dasparzhadenn Linux|dasparzhadennoù Linux]], evel [[Debian GNU/Linux]], gant [[Daelerezh envel GNU/Linux|an anv kevredet GNU/Linux]]. Ouzhpenn o implij er reizhiad korvoiñ Linux, kalz a bakadoù GNU — evel an [[Dastumad Kempunerioù GNU]] (ha nemorant ar [[chadenn ostilhoù GNU]]), al [[glibc|levraoueg C GNU]] hag ar [[Coreutils|mavegoù kreiz GNU]] — o deus kendalc'het ivez da c'hoari ur roll kreiz e reizhiadoù Unix frank. Dasparzhadennoù Linux, a gaver enno Linux ha dastumadoù bras a veziantoù kenglotus, o deus tapet brud war un dro e metoù an amatourien hag e bed an aferioù. E-touez an dasparzhadennoù brudet emañ [[Red Hat Enterprise Linux]], [[Fedora (dasparzhadenn Linux)|Fedora]], [[SUSE Linux|SUSE Linux Enterprise]], [[SUSE Linux|openSUSE]], [[Debian GNU/Linux]], [[Ubuntu (dasparzhadenn Linux)|Ubuntu]], [[Mandriva Linux]], [[Slackware Linux]] ha [[Gentoo Linux|Gentoo]]. Un deveradenn frank eus Unix [[BSD]], [[386BSD]], a voe ivez embannet e 1992 ha disoc'h a reas gant ar raktresoù [[NetBSD]] ha [[FreeBSD]]. Hervez ar varnadenn douget e 1994 er breud savet gant [[UNIX Systems Laboratories]] enep da Skol-Veur Kalifornia ha Berkeley Software Design Inc. ([[USL v. BSDi]]), e voe lakaet sklaer edo gant Berkeley ar gwir da zasparzhañ Unix BSD — evit netra, ma venne kement-mañ. Dibaoe, Unix BSD zo bet diorroet hervez lies tuadur, en o zouez [[OpenBSD]] ha [[DragonFly BSD]]. Linux ha BSD a zo bremañ krog da aloubiñ fonnus kalz eus ar marc'had a oa betek-henn dindan dalc'h reizhadoù korvoiñ Unix perc'henn, ha war un dro emaint oc'h emledañ e marc'hadoù nevez evel re an ardivinkoù beveziñ burev, heloc'h hag entoueziet. A-drugarez d'an doare molladel m'eo bet empentet Unix, rannañ tammoù bitrakoù a zo boutin a-walc'h ; da heul, ar bras eus an holl reizhiadoù Unix hag Unix-heñvel a gaver enno da nebeutañ un tamm kod BSD, hag ar reizhiadoù modern a gaver ivez aliesig en o dasparzhadenn ur maveg GNU bennak. E 2005, [[Sun Microsystems]] a embannas ar bras eus kod tarzh e [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|reizhiad korvoiñ Solaris]], un argemm eus System V, dindan an anv [[OpenSolaris]], en ur ober anezhañ ar c'hentañ reizhiad Unix kenwerzhel diorroet da vat da vont [[tarzhioù digor]] (meur a vloaz abretoc'h, Caldera en doa embannet kalz eus ar reizhadoù Unix koshoc'h hervez un aotre kelenn ha diwezatoc'h [[aotre BSD|BSD]]). Da heul, ul lodenn vras eus ar c'hod bet perc'henniezh AT&T/USL eur bremañ frank da sellet outi. == Merañ ar merk == <!-- {{seealso|list of Unix systems}} --> E miz Here 1993, [[Novell]], ar c'hevredad a oa perc'henn da kod tarzh Unix System V d'an ampoent, a dreuzkasas [[merk marilhet]] Unix d'ar c'hevredad The X/Open Company (bremañ [[The Open Group]]),<ref name="groups.google.com"/> ha gwerzhañ a reas e 1995 an obererezh kenwerzhel kenstag da [[Santa Cruz Operation]]<ref>[http://www.novell.com/news/press/archive/1995/09/pr95220.htm Novelll]</ref>. Daoust ha Novell he doa gwerzhet war un dro [[gwriroù eilañ]] ar meziant a oa danvez ur breud kevreadel, [[SCO v. Novell]], a voe gounezet gant Novell ; galv a zo war ar breud.<!-- {{fact|date=October 2007}} galv da lakaat un daveenn --> Ar pourvezer Unix [[SCO Group|SCO Group Inc.]] a damall da [[Novell]] c'hwibañ e wirioù. Perc'henn a-vremañ d'ar [[merk marilhet]] ''UNIX®'' eo [[The Open Group]], ur c'hengevread reoladoù greantel. N'eus ken nemet reizhiadoù hollgenglotus ha testeniekaet diouzh [[Spizadur eeun UNIX]] a zoug an anv "UNIX®" (reoù all a reer "Reizhiad Unix-heñvel" pe "[[Unix-heñvel]]" anezho). Hervez un diferad eus The Open Group, an termen "UNIX®" a zave muioc'h d'ur renkad a reizhiadoù korvoiñ eget d'un enkorfadur dibar a reizhiad korvoiñ ; hiziv e c'hallfe ar reizhiadoù korvoiñ a wiria an [[Spizadur eeun UNIX]] digant The Open Group bezañ e-tailh da zougen ar merk marilhet [[UNIX 98|UNIX® 98]] pe [[UNIX 03|UNIX® 03]], goude m'en devo paet pourvezer ar reizhiad korvoiñ frejoù da The Open Group. E-touez ar reizhiadoù aotreet da implijout ar merk marilhet UNIX® emañ [[IBM AIX (reizhiad korvoiñ)|AIX]], [[HP-UX]], [[IRIX]], [[Solaris (reizhiad korvoiñ)|Solaris]], [[Tru64]] (gwezhall "Digital UNIX"), [[A/UX]], [[Mac OS X]] 10.5 war savennoù [[Intel Corporation|Intel]],<ref>{{cite web|author=The Open Group|title=Mac OS X Version 10.5 Leopard on Intel-based Macintosh computers certification|url=http://www.opengroup.org/openbrand/register/brand3555.htm|accessdate=2007-06-12}}</ref> hag ul lodenn eus [[z/OS]]. A-wezhioù e implijer berradurioù evel "Un*x", "*NIX", pe "*N?X" evit ober anv eus an holl reizhiadoù korvoiñ heñvel ouzh Unix. Dont a ra diwar implij an arouezennoù "*" ha "?" evel "meta-arouezenn" gant meur a vaveg. Implijet eo ivez an notadur-se evit deskrivañ reizhiadoù all Unix-heñvel, da sk. Linux, BSD, etc., na sevenont ket an divizoù evit ar merk UNIX® digant the Open Group. Goulenn a ra The Open Group e vije implijet atav "UNIX®" evel un anv gwan da heul un termen rummel evel "reizhiad" e seurt ne yafe ket ar merk marilhet da anv boutin. "Unix" a oa an doare-skrivañ orinel, met ledet a-walc'h e chom implij ar stumm "UNIX" o vezañ ma oa, gouez da [[Dennis Ritchie]] p'en doa distaget ar brezegenn Unix orinel d'an trede Kendalc'h ar Reizhiadoù Korvoiñ eus an [[Association for Computing Machinery]] stadunanat, « en em gavet ganeomp ur skriverez nevez ha troff a oa o paouez bezañ ijinet ha sordet e oamp dre ma c'hallemp produiñ pennlizherennoù bihan. »<ref>[http://catb.org/jargon/html/U/Unix.html CATB]</ref>. Kalz eus diaraogerien ha kempredidi ar reizhiad korvoiñ na implije ken nemet pennlizherennoù, da heul kalz a dud a skrivas an anv gant pennlizherennoù gant ar boazet ma oant. Meur a seurt liester eus Unix a zo en implij e saozneg pa reer dave da lies seurt reizhiad Unix hag Unix-heñvel. An hini boazetañ a zo an "'''Unixes'''" boutin, met ar [[sevenadur hacker]] hag a grouas Unix a zo tuet d'ober fent gant ar yezh, ha brudet eo ivez "'''Unices'''" (a sell ouzh Unix evel un anv [[Latin]] eus an trede troadur). Ar stumm liester [[Hensaozneg|hensaoznek]] "'''Unixen'''" a zo divoaz, daoust ma 'z er gweler gwezh an amzer. E brezhoneg eo ar stumm "'''Unixoù'''" an hini vo degemeret, emichañs. Anvioù merkoù a c'hell bezañ marilhet gant ensavadurioù disheñvel e broioù disheñvel, hag ar reolennadur war ar merkoù e broioù zo a aotre an hevelep merk da vezañ perc'hennet gant meur a ensavadur keit ha ma implij pep ensavadur ar merk e rummadoù aes da zigejañ. Se zo kaoz e weler Unix implijet da verk marilhet evit produioù liesseurt en o zouez stalikennoù levrioù, liv-skrivañ, peg e boutailhoù, trezhoù babiged, sec'herioù-blev hag endalc'herioù boued. [https://web.archive.org/web/20081109025250/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/who/dmr/otherunix.html]. == Urzhiadoù Unix boutin == <!-- {{wikibooks|Guide to Unix|Commands}} {{seealso|List of Unix utilities}} --> Urzhiadoù Unix implijet a-vras a zo en o zouez : <!-- this section was previously just a huge selection of links. It should be re-purposed to demonstrate common Unix concepts. --> * Krouiñ kavlec'hioù ha restroù, ha merdeiñ drezo : <code>''ls'' ''cd'' ''pwd'' ''mkdir'' ''rm'' ''rmdir'' ''cp'' ''find'' ''touch'' ''mv''</code> * Gwelet hag aozañ restroù : <code>''more'' ''less'' ''ed'' ''vi'' ''emacs'' '' head'' ''tail''</code> * Skridtreterezh : <code>''echo'' ''cat'' ''grep'' ''sort'' ''uniq'' ''sed'' ''awk'' ''cut'' ''tr'' ''split'' ''printf''</code> * Keñveriañ restroù : <code>''comm'' ''cmp'' ''diff'' ''patch''</code> * Ostilhoù shell diseurt : <code>''yes'' ''test'' ''xargs''</code> * Merañ ar reizhiad : <code>''chmod'' ''chown'' ''ps'' ''su'' ''w'' ''who''</code> * Kehentiñ : <code>''mail'' ''telnet'' ''ftp'' ''finger'' ''ssh''</code> * Dilesadur : <code>''su'' ''login'' ''passwd''</code> == Daveennoù == {{Daveoù}} * Ritchie, D.M.; Thompson, K., The UNIX Time-Sharing System (The Bell System Technical Journal, July-August 1978, Vol. 57, No. 6, Part 2) * [[Peter H. Salus|Salus, Peter H.]]: ''A Quarter Century of UNIX'', Addison Wesley, [[June 1]], [[1994]]; ISBN 0-201-54777-5 * {{cite web | url=http://www.levenez.com/unix/ | title=UNIX History | work=www.levenez.com | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }} * {{cite web | url=http://www.unixguide.net/ | title=AIX, FreeBSD, HP-UX, Linux, Solaris, Tru64 | work=UNIXguide.net | accessmonthday=17 March | accessyear= 2005 }} * {{cite web | url=http://lwn.net/2002/0221/bigpage.php3 | title=Linux Weekly News, 21/02/2002 | work=lwn.net | accessmonthday=7 April | accessyear = 2006 }} * [[John Lions|Lions, John]]: ''Lions' {{cite web | url=http://www.lemis.com/grog/Documentation/Lions/ | title=Commentary on the Sixth Edition UNIX Operating System}} with Source Code'', [[Par-ouzh-par (P2P)|Peer-to-Peer]] Communications, 1996; ISBN 1-57398-013-7 * UNIX Shell Programming, Yashawant Kanetkar == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20080217034155/http://minnie.tuhs.org/UnixTree/ Ar Wezenn Unix : restroù diwar embannoù istorel] * [https://web.archive.org/web/20081015161452/http://www.ugu.com/ The Unix Guru Universe] * [http://www.tuhs.org/ The Unix Heritage Society] * [http://www.unix.com/ The Unix and Linux Forums] * [https://web.archive.org/web/20120205132530/http://www.zwahlendesign.ch/images/screenshot/unix_desktop_linux_1600x1200.jpg Un tresad klokoc'h eus an Unixoù ha deveradoù disheñvel] * [http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec13/?ca=dgr-wikiaUnixStandard Petra eo UNIX, bepred ?] * [https://web.archive.org/web/20140402192351/http://www.bell-labs.com/history/unix/ Krouidigezh ar Reizhiad Korvoiñ UNIX] * [https://web.archive.org/web/20080209142527/http://www.ugu.com/sui/ugu/show?I=ugu.flavors En tu-hont da 50 argemm eus Unix @ Unix Guru Universe] * [https://web.archive.org/web/20120717002523/http://www.collyer.net/who/geoff/history.html Emdroadur UNIX] gant Ian F. Darwin ha Geoffrey Collyer * [https://web.archive.org/web/20080705220928/http://www.unix-systems.org/ Pennbajenn ar reizhiad UNIX gant The Open Group] * [http://www.softpanorama.org/History/Unix/index.shtml Istor Unix] * [http://www.roesler-ac.de/wolfram/acro/index.htm Roll an teskanvioù Unix] * [https://web.archive.org/web/20071230214355/http://www.thomasscoville.com/PCarticle.html Unix danvez Lennegezh] * [http://www.levenez.com/unix/history.html lstor Unix] Ur wezenn grafikel bras eus an Unixoù * [http://sdf.lonestar.org/ Reizhiad UNIX a ziraez foran SDF] * [http://www.unix.com/ Ar Foromoù Unix] * [http://www.unixpower.org/ Unix Power] * [https://web.archive.org/web/20080112180649/http://www.ece.uwaterloo.ca/~ece250/Online/Unix/ Un tutorial Unix dedennus-tre gant Douglas Wilhelm Harder, eus Skol-Veur Waterloo] * [http://research.microsoft.com/~daniel/uhh-download.html Dornlevr enebourien UNIX. Un antoligiezh nann-lubanus eus istor abred (ha kazi disoñjet) Unix evel m'en diskouez kemennadoù implijerien abred.] * [http://bp3.blogger.com/_r2XUlRoVDD4/Rtb_rMNDObI/AAAAAAAAAO8/sYxTzarC2Us/s1600-h/ Ur brastres hiladur Unix all] {{KinnigPM|oldid=281231|deiziad=14 Genver 2008}} [[Rummad:Reizhiadoù korvoiñ]] aiyb54jpgwyi2z05avth1atvzm63k13 0 44481 2199574 2076766 2026-09-09T19:17:06Z Dishual 612 2199574 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Blender''' a zo ur meziant digoust ma c'haller ober 3D gantañ. == Istor == Blender a zo ur meziant bet embannet d'an [[2 a viz Genver]] [[1998]] gant Ron R. a laboure en embregerezh NaN. Dre ma oa berr an arc’hant da arc'hantañ ar meziant e voe klasket 100 000 euro evit ma vije digoust ar meziant. Un nebeud amzer goude e kavas Ton Roosendaal an arc’hant hag e teu neuze ar meziant da vezañ digoust. == Ar pezh a c'haller ober == * [[Bliverezh]] dre ar framm(eskern) met ivez shape key, vertex weighting, korf soupl, korf dibleg, destrizh, vertex weighting, merañ ar c'henstok, darvanerezh ar berus, sistem ar rannenn. * Tu zo ivez ober war-dro ar modelekadur evel ar sistem lieskornek, isrannadur ar c'horreenn. Krommenn Bezier, gorre NURBS, meteballs ha skultadur niverel. * Ar goulaouerezh uhelet gant an ambiant occlusion hag ar radiozite * Gallout a reer lakaat meur a gefluskerevit ar rentañ evel Yafray ,Indigo, Povray, Kerkythea pe c’hoazh Mental Ray * Tu zo ober kenaozadur video gant ar son. * Gant ar nod ez eus tu degas meur a efedoù disheñvel envel lakaat an dipisted. * Bez' ez eus ivez ar sistem UV kreñv a-walc’h * Tu zo ivez d'ober c’hoarioù e 3D gant ar scripts python == Blender hiziv == [[Restr:Engine movingparts.jpg|thumb|right|250px]] Ar meziant en deus meur disheñvelderioù e kenver ar emeziantoù 3D all,ober a ra war dro 11 Mo ( muioc’h eget 1 Go evit 3dsmax pe Maya),e ketal a zo ispisial a drugarez d’ar sistem OpenGL ar pezh a ro d’ar re o krogiñ gant ar meziant, diasterioù rak ez eus kalzig a heptreug. O trement dre an Open Source,eo bet degaset kalzig an danvez d’ar meziant, rak eo gwelleet alies gant an dud hag gant chikour an implijerien da skouer pa vez graet ur filmig officiel gant an embregerezh ar pez o deu bet da gwellat pe da krouiñ evit ober ar film-se a zo degaset er handelv nevez e lec’h an holl tud a c’hello implij. == Blender hag ar sinema == Ar meziant a zo bet implijet e barzh meur an danvez evel e-barzh Spiderman-2. Vendredi ou un autre jour a zo bet ar c’hentañ o implij ar meziant evit an effet speciau eiluet un nebeudig an amzer gant ar film Le Masque de la Mort Rouge. :{{citation|En tant qu'artiste de l'animation travaillant dans la section [[scénarimage]] de Spider-Man 2, j'ai utilisé le modeleur 3D Blender et les outils d'animation de personnages pour améliorer la maquette, recréer le monde et les supports, et mettre en mouvement les actions et les déplacements de caméra dans l'espace 3D, afin de rendre limpide la vision de Sam aux autres départements.}} [https://web.archive.org/web/20070216065001/http://www.blender3d.org/cms/Testimonials.261.0.html] - [http://www.anthonyzierhut.com/ Anthony Zierhut], [[Los Angeles (Kalifornia)|Los Angeles]]. ==== Le projet Orange (Elephants Dream) ==== E 2005 eo bet kroget ur filmregad berr anvet Elephants Dream graet penn da benn gant ar meziant 3D ar 24 meurzh 2006 eo bet echuet ar ar film hag graet eobet un dvd gant ar film e HD hag gant an holl tarzhio a zo bet implijet. Ar film a zo bet lakaet digoust evel just war internet ==== Plumíferos ==== ''[[Plumíferos]]'' a zo ur film a nan digoust, ar meziant a zo bet implijet ivez penn da-benn. ==== raktres Pêche (Big Buck Bunny) ==== [[Big Buck Bunny]]; Kroget eo bet ur filmig nevez abaoe ar 1 a viz  here 2007, tu zo hiziv da bellgargañ anezhañ war ar lec’hien officiel BigBuckBunny Diwar benn ar film se eo bet kroget d’ober ur c’hoari abaoe ar 1 a viz c’hwevrer 2008 digoust eo evel just. ==== ar raktres Apricot ==== a zo ur c'hoari graet gant Big Buck Bunny gant ar memes istor hag ar memes [[loen]]. ==Liammoù diavaez== * [https://www.blender.org/ Lec'hienn ofisiel] *[http://www.blender.org/development/coding-guides/code-history/appendix/ Estimations des lignes de code de Blender]. *[http://users.skynet.be/mume//masque/index.html Le Masque de la Mort Rouge] [https://web.archive.org/web/20110227000529/http://www.digitalgraphics.be/ Digital Graphics] == Daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Meziantoù]] fb0ejbq4yeobgt2vn5uev4yt6cqemwy 0 45305 2199591 2017501 2026-09-09T21:14:01Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199591 wikitext text/x-wiki [[Image:Folquet de Marseilla.jpg|left|165px|thumb|Folquet de Marselha, en ul levr-kanaouennoù eus an XIIIvet kantved, en e sae eskob.]] '''Folquet de Marselha''' pe '''Folc de Tolosa''' (m. 1231) a oa [[trobador]] hag [[eskob]]. Mont a reas a-du gant ar brezel a-enep ar [[Katared|Gatared]]. Abalamour da se moarvat e voe lakaet da sant. Lidet e vez d'ar [[25 a viz Kerzu]]. == Levrlennadur == * [https://web.archive.org/web/20170302195027/http://www.trobar.org/troubadours/folquet/ E oberennoù en okitaneg] * Stanislaw Stronski, ''Le troubadour Folquet de Marseille''. Krakow: Académie des Sciences, 1910. * [https://web.archive.org/web/20060907072147/http://www.op.org/international/francais/Documents/documents_gen/approbation2.htm Sa lettre diocésaine d'approbation des prédicateurs de Dominique] * ''Biographies des troubadours'' ed. J. Boutière, A.-H. Schutz (Paris: Nizet, 1964) pp. 470-484. * Patrice Cabau, 'LES ÉVÊQUES DE TOULOUSE (IIIe-XIVe SIÈCLES) ET LES LIEUX DE LEUR SÉPULTURE' in ''Mémoires de la Société Archéologique du Midi de la France'' vol. 59 (1999). [https://web.archive.org/web/20061126194421/http://www.societes-savantes-toulouse.asso.fr/samf/memoires/T_59/cabau.htm] [[Rummad:Skrivagnerien okitanek]] [[Rummad:Trobadorien]] [[Rummad:Marvioù 1231]] 1tpkelerkx1zjzea0vbnhakikonsaep 0 47786 2199596 2098350 2026-09-10T02:40:45Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199596 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Federal Republic of Central America (orthographic projection).svg|250px|right|Kreizamerika e 1823-1841]] '''Proviñsoù Unanet Kreizamerika''' a oa ur stad dizalc’h etre miz Gouere [[1823]] ha dibenn ar bloavezh [[1841]]. Ober a reer ivez ''Stadoù Unanet Kreizamerika'' ha ''Kevread Kreizamerika'' eus ar stad-se. Savet e voe diwar an douaroù a oa e [[Rouantelezh Guatemala]] betek [[1820]], douaroù e dalc’h kurunenn Spagn. Hiziv an deiz int rannet etre meur a stad : [[Guatemala]], [[Honduras]], [[El Salvador]], [[Nicaragua]] ha [[Costa Rica]]. == Istor == Proviñsoù Kreizamerika a yae d’ober [[Rouantelezh Guatemala]], a oa un darn eus besrouantelezh [[Spagn Nevez]] e dalc’h Bro-[[Spagn]]. Embannet e voe dizalc’hiezh [[Mec'hiko]] e [[1821]], e stumm un [[impalaeriezh]]. Ar proviñsoù pelloc’h er c’hreisteiz a embannas e oant dizalc’h diouzh Spagn ivez d’ar [[15 Gwengolo|15 a viz Gwengolo]] [[1821]] hag unanet e voent ouzh Mec'hiko. Hogen pa voe savet ur republik e-lec’h an [[Impalaeriezh Mec'hiko|Impalaeriezh]], e [[1823]], en em zistagas proviñsoù Kreizamerika diouti da sevel etrezo ur c’hevread distag. [[Skeudenn:Flag_of_the_Federal_Republic_of_Central_America.svg|thumb|right|175px|Banniel ar C’hevread]] Ar frankizourien o doa spi e rafe berzh ar [[kevread|c’hevread]] stadoù, hag e teufe da vezañ ur stad vodern demokratel, o vevañ dreist-holl diwar ar c’henwerzh e kroashent ar [[Meurvor Atlantel]] hag ar [[Meurvor Habask]]. Hogen rankout a reas ar Proviñsoù Unanet talañ ouzh diaesterioù bras : diaes e oa an darempredoù etre ar proviñsoù hag enebet e oa ar [[mirouriezh|virourien]], an [[Iliz katolik roman|Iliz Katolik]] ha perc’henned vras al [[latifundia]] ouzh ar renad nevez, re zemokratel ha re frankizour evito. Goude ur brezel diabarzh e voe divodet ar c’hevread etre [[1838]] ha [[1840]]. Abaoe ez eus bet meur a daol-esae a-benn adunaniñ ar broioù bihan-se, en aner betek-henn. == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20100122030821/http://www.cervantesvirtual.com/portal/Constituciones/Rep_Fed_Centroamerica/rep_fed_centroamerica.shtml Bonreizh Kvread Kreizamerika ha taolioù-esae all da unaniñ broioù Kreizamerika] * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/cam-us.html Bannieloù Proviñsoù Unanet Kreizamerika] * [http://www.zum.de/whkmla/histatlas/centramerica/centram182140.gif Kartenn eus Proviñsoù Unanet Kreizamerika] [[Rummad:Broioù kozh Amerika]] [[Rummad:Kreizamerika]] lxhyz1fhp4lov9qxlx0gs44ysgakjf8 0 67460 2199573 2034244 2026-09-09T19:16:53Z Dishual 612 2199573 wikitext text/x-wiki {{Infobox poellad | anv = GIMP (GNU Image Manipulation Program) | logo = The GIMP icon - gnome.svg|200px | ment = 80px | skeudenn = | diorroer = The GIMP Development Team | kentañ = Miz Genver 1996 | diwezhañ = d'ar 7 a viz Here 2020 (2.10.22) | endro = Lies-savenn | skrivet = [[C (yezh)]] ([[GTK+]]) | yezh = Lies-yezh, 52 yezh evit GIMP 2.6 gant 37 troet penn da benn hag ar re all ul lodenn nemetken. | doare = Embanner skeudennoù | pouezh = | lañvaz = [[GNU General Public License]] | lec'hienn = www.gimp.org }} Ur meziant keweriañ ar skeudennoù bitmap eo '''GIMP''' (tresañ, daskemmañ, [[bliverezh]], h.a.). Kinnig ur benveg labour all, digoust, hag [[Adobe Photoshop]], gant ur c'hetal un tamm disheñvel a oa pal ar meziant-mañ. Talvezout a ra GIMP [[GNU]] Image Manipulation Program, da lavarout eo « goulev GNU da zornata skeudennoù », gwechall e veze lavaret General Image Manipulation Program. Krouet eo bet ar raktres gant Spencer Kimball ha Peter Mattis e 1995. Da gentañ penn e oa tonket d'ar reizhiadoù korvoiñ [[Unix]], [[GNU/Linux]] ha [[Darwin]] (diazez [[Mac OS X]]). Gant [[Microsoft Windows]] ez a en-dro ivez, avat. [[Wilber]] an hini eo hudellig GIMP. Evel ma 'z eo meneget gant e anv, emañ GIMP e-kreiz raktres GNU. == Pakad Skrammad == [[File:Gimp_br.png|600px|Gimp e brezhoneg]] == Liammoù diavaez == * Sellit Gimp war [http://www.drouizig.org/index.php?option=com_content&view=article&id=62:gimp&catid=46:gimp&Itemid=66&lang=br lec'hienn an Drouizig] * [https://web.archive.org/web/20150203033616/http://www.gimpppa.org/ GIMP Professional Presets Archives]{{en}} {{DEFAULTSORT:Gimp (Gnu Image Manipulation Program)}} [[Rummad:Meziantoù e brezhoneg]] [[Rummad:Meziantoù Linux]] [[Rummad:Meziantoù Mac OS]] [[Rummad:Meziantoù Mac OS X]] [[Rummad:Meziantoù Windows]] ci5traz9gzef2kaw1aaovyco5nji27y 0 100737 2199598 1479021 2026-09-10T05:14:42Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199598 wikitext text/x-wiki [[Restr:Unclesamwantyou.jpg|thumb|200px|''Uncle Sam'' treset gant James Montgomery Flagg e 1917.]] '''Uncle Sam''' (''Eontr Sam'') eo personadur [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Dont a raje e anv — hep ma vefed peursur — eus al lizherennoù U.S. (= ''United States'', Stadoù-Unanet). Tresoù [[Andrew Jackson]], 7{{vet}} [[Prezidant Stadoù-Unanet Amerika|Prezidant ar Stadoù-Unanet]] a zo bet roet dezhañ. E deroù an {{XIXvet kantved}} e oa bet savet an anv-se, ha treset evit ar wech kentañ gant [[Thomas Nast]] (1840-1902). ==Liammoù diavaez== {{Commons|Uncle Sam}} *[https://web.archive.org/web/20220107043410/http://www.sonofthesouth.net/uncle-sam/uncle-sam-pictures.htm dastumad skritelloù] [[Rummad:Skeudennoù broioù ha pobloù]] 5t7hzd6t2gyibwybjlaz9l8u2umv8k4 0 136626 2199565 1961756 2026-09-09T18:38:46Z Dishual 612 2199565 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Emgann an Harzoù''' zo un anv roet d'un toullad emgannoù e miz Eost 1914, etre ar 7 hag an 23, en Elzas, Loren, ha Belgia, ma voe trec'h an armeoù alaman renet gant [[Helmuth von Moltke]] war armeoù saoz, gall ha belgiat, renet gant [[Joseph Joffre]], [[John French]], hag ar roue [[Alberzh Iañ]]. 1 690 000 Alaman a gemeras perzh dirak 1 046 000 soudard gall, 70 000 Saoz, ha 117 000 Belgiad. 206 515 Gall a eas da goll (20 253 a voe lazhet, 78 468 gloazet, 107 794 steuziet e doare pe zoare), evit 136 417 Alaman (18 662 lazhet, 89 202 gloazet ha 28 553 steuziet kuit) [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Harzou]] 0x4dg30zhe15v5089oc2reec8l445fa 0 156010 2199609 2197916 2026-09-10T07:49:55Z ЛеоКот 93930 /* Lennoù */ 2199609 wikitext text/x-wiki [[File:Segrino mappa.jpg|thumb|[[Lenn Como]], gant an ''' Triangolo Lariano'''. ]] An '''Triangolo Lariano''' (pe '''Penisola Lariana''') eo ar beg-douar, anvet ivez "''Lario''", etre daou skourr [[lenn Como]], hag etre kêrioù [[Como]] ha [[Lecco]]; deverañ a ra anv an tric'horn eus an anv Lario-se. [[Canzo]] eo ar gêr bennañ. ===Lennoù=== Bevennet eo lodenn su an enezenn gant seizh lenn vihan: * Montorfano, Alserio, Segrino, Pusiano, Annone, Garlate, Olginate. ===Menezioù=== [[File:Monte San Primo.jpg|thumb|Ar [[Monte San Primo]]]] Sede menezioù uhelañ an Triangolo Lariano : * [[Monte San Primo]] - 1.682 m * [[Monte Palanzone]] - 1.436 m * [[Corni di Canzo]] - 1.373 m * [[Bollettone]] - 1.317 m * [[Moregallo]] - 1.276 m * [[Pizzo dell'Asino]] - 1.272 m * [[Monte Rai]] - 1.261 m * [[Cornizzolo]] - 1.241 m * [[Monte Boletto]] - 1.236 m * [[Punta Tre Termini]] - 1.140 m * [[Monte Broncino]] - 1.077 m * [[Monte Oriolo]] - 1.076 m * [[Barzaghino]] - 1.068 m [[Rummad:Proviñs Como]] [[Rummad:Douaroniezh Lombardia]] n0teh9o7izj39pwz25j3iei4n8myr5d 2199610 2199609 2026-09-10T09:40:02Z Ar choler 52661 kempenn 2199610 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; background-color:#f2f4f6;color:#000; border:1px solid #aaa;" |- | <div style="position: relative"> [[File:Segrino mappa.jpg|250px|center]] <div style="position: absolute; left:90px; top:143px">[[File:Red circle.svg|60px]]</div> </div> |} [[File:Monte San Primo.jpg|thumb|Monte San Primo]] An '''Triangolo Lariano''' , anvet '''Penisola Lariana''' ha '''Lario''' ivez, eo ar [[beg-douar]] en ||Italia]] a zo etre daou skourr [[lenn Como]] hag etre kêrioù [[Como]] ha [[Lecco]] ; deverañ a ra anv an tric'horn eus an anv Lario-se. [[Canzo]] eo ar gêr bennañ. == Lennoù == Bevennet eo lodenn su ar beg-douar gant seizh [[lenn (dour)|lenn]] vihan : Alserio, Annone, Garlate, Montorfano, Olginate, Pusiano ha Segrino. == Menezioù == Trizek [[menez]] uheloc'h eget {{formatnum:1000}} [[metr]] zo en Triangolo Lariano. * [[Monte San Primo]] ({{formatnum:1682}} m) * [[Monte Palanzone]] ({{formatnum:1436}} m) * [[Corni di Canzo]] ({{formatnum:1373}} m) * [[Bollettone]] ({{formatnum:1317}} m) * [[Moregallo]] ({{formatnum:1276}} m) * [[Pizzo dell'Asino]] ({{formatnum:1272}} m) * [[Monte Rai]] ({{formatnum:1261}} m) * [[Cornizzolo]] ({{formatnum:1241}} m) * [[Monte Boletto]] ({{formatnum:1236}} m) * [[Punta Tre Termini]] ({{formatnum:1140}} m) * [[Monte Broncino]] ({{formatnum:1077}} m) * [[Monte Oriolo]] ({{formatnum:1076}} m) * [[Barzaghino]] ({{formatnum:1068}} m) [[Rummad:Proviñs Como]] [[Rummad:Douaroniezh Lombardia]] nunpg5iz39zwl1289dqfvu2s6thwkhu 2199611 2199610 2026-09-10T09:45:01Z Ar choler 52661 + Commons 2199611 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; background-color:#f2f4f6;color:#000; border:1px solid #aaa;" |- | <div style="position: relative"> [[File:Segrino mappa.jpg|250px|center]] <div style="position: absolute; left:90px; top:143px">[[File:Red circle.svg|60px]]</div> </div> |} [[File:Monte San Primo.jpg|thumb|Monte San Primo]] {{Commonscat}} An '''Triangolo Lariano''' , anvet '''Penisola Lariana''' ha '''Lario''' ivez, eo ar [[beg-douar]] en ||Italia]] a zo etre daou skourr [[lenn Como]] hag etre kêrioù [[Como]] ha [[Lecco]] ; deverañ a ra anv an tric'horn eus an anv Lario-se. [[Canzo]] eo ar gêr bennañ. == Lennoù == Bevennet eo lodenn su ar beg-douar gant seizh [[lenn (dour)|lenn]] vihan : Alserio, Annone, Garlate, Montorfano, Olginate, Pusiano ha Segrino. == Menezioù == Trizek [[menez]] uheloc'h eget {{formatnum:1000}} [[metr]] zo en Triangolo Lariano. * [[Monte San Primo]] ({{formatnum:1682}} m) * [[Monte Palanzone]] ({{formatnum:1436}} m) * [[Corni di Canzo]] ({{formatnum:1373}} m) * [[Bollettone]] ({{formatnum:1317}} m) * [[Moregallo]] ({{formatnum:1276}} m) * [[Pizzo dell'Asino]] ({{formatnum:1272}} m) * [[Monte Rai]] ({{formatnum:1261}} m) * [[Cornizzolo]] ({{formatnum:1241}} m) * [[Monte Boletto]] ({{formatnum:1236}} m) * [[Punta Tre Termini]] ({{formatnum:1140}} m) * [[Monte Broncino]] ({{formatnum:1077}} m) * [[Monte Oriolo]] ({{formatnum:1076}} m) * [[Barzaghino]] ({{formatnum:1068}} m) [[Rummad:Proviñs Como]] [[Rummad:Douaroniezh Lombardia]] heprlss6gxhrzemtr0z4156akxlr5bn 0 169977 2199568 2156473 2026-09-09T18:55:12Z Kestenn 14086 2199568 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 12|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù-chase, a gleiz da zehou : [[Kalibr .410|.410]] - Kalibr 28 - [[Kalibr 20]] - '''Kalibr 12''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" width="50%" |Kalibr |12 / 18,5 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |18,5 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |20,20 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |20,60 mm |- ! scope="row" |Ø strad |22,45 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,85 mm |- ! scope="row" |Hirderioù ar gartouchenn |35 mm<br>44 mm<br>55 mm<br>60 mm<br>65 mm<br>67 mm<br>70 mm<br>73 mm<br>76 mm<br>89 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |28 - 44 g |- ! scope="row" |Tizh ar bannadelloù V₀ |360 - 600 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |{{formatnum:3000}} - {{formatnum:5000}} J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'hartouchennoù kalibr 12''' eo ar [[Munision|munisionoù]] implijetañ er [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanolioù. Poblek-tre int abaoe ar bloavezhioù 1950<ref> {{Fr}} ''[http://fcm25.canalblog.com/archives/2014/11/19/30989750.html Le calibre 12 n'est pas un 12 millimètres !]'' war ar blog FCM25, 19/11/2014 (lennet d'an 10/02/2024)</ref>. Liezimplij int ha gellet a reont bezañ karget gant drajez plom bihan, evit [[Labous|lapouseta]], chaseal [[Gad|gedon]], [[Louarn|lern]], pe gant drajez plom tev evit ar [[moc'h-gouez]]. Ur [[Slug|boled]] a c'haller lakaat e-barzh ivez evit ar moc'h-gouez pe an demmed. A-wechoù e vez staget an drajez plom etreze gant orjal a-benn brasaat galloud ar munision. Douilhez ar munision zo savet diwar ur strad metalek, e laton peurliesañ. Korf an douilhez, a oa e kartoñs gwechall, zo bremañ e plastek. == Stummoù == 18,5 mm eo treuzkiz un douilhez kalibr 12. Evit envel doare ur munision e ouzhpenner hirder e zouilhez : ur gartouchenn 12/76 a ra 76 mm hirder. Hirderioù liesseurt a gaver war ar marc'had. Ar re implijetañ e [[Bro-C'hall]] eo an '''12/65''' (32 g plom), an '''12/67''' (67,5 mm, etre 32 ha 36 g plom), '''12/70''' (40 g plom) ha muioc'h-mui an '''12/76''', anvet ivez «12 Magnum», enni 50 g plom. Hirderioù all a gaver : * 35 mm ; * 44 mm (pe ''Mini 12''), ral, produet gant [[Águila Ammunition|Aguila]]. * 50 mm : kartouchenn evit bannadelloù kaoutchoug ; * 55 mm ; * 60 mm : kartouchenn ral savet evit ar fuzuilh MAG-7. * 73 mm ; * 89 mm : kartouchenn nevez en em gavet e Frañs, anvet ivez ''Ultra Magnum'', enni etre 44 g ha 63 g plom. == Implijoù all == Ar c'hartouchennoù kalibr 12 a c'hell bezañ karget ivez gant ur fuzeenn alarm, ur boled kaoutchoug pe gaz lakrimojen evit bezañ implijet gant ar polis da skouer. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/12-55-fr.pdf Taolenn ar munision 12/76] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:12, kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] r90uo4jju9yzcfxwk3e2fdgnp25ftt7 0 170211 2199588 2199474 2026-09-09T20:06:58Z Kestenn 14086 /* Elfennoù armoù ha munisionoù */ 2199588 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] === [[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer & Sohn :''' [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 64]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron hag ispisial == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 Winchester Rimfire|.22 WRF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn kanol flour]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[John Rigby & Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[John Pedersen]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] k5xga190vlbddy2eccimuo1citcqek8 2199590 2199588 2026-09-09T20:22:16Z Kestenn 14086 /* Elfennoù armoù ha munisionoù */ 2199590 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Benelli M4]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] === [[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • '''SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer & Sohn :''' [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien a bep seurt :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Bren Ten]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] •• [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 64]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] •• [[Enfield No. 2]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron hag ispisial == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 Winchester Rimfire|.22 WRF]] • [[.22 WMR]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn kanol flour]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Plom (bannadell)|Plom]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[John Rigby & Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Sturm, Ruger & Co.]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Lee Precision]] • [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[John Pedersen]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] 6a2txclnihr0kpn9gkcnqb2p14de9sm 0 171112 2199580 2156475 2026-09-09T19:46:52Z Kestenn 14086 2199580 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 20|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|liamm=Restr:Shotgun shell comparison.jpg|alt=Skeudenn ar pennad Kalibr 20|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù chase, a gleiz da zehou : [[Kalibr .410]] - [[Kalibr 28]] - '''Kalibr 20''' - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" width="50%" |Kalibr |20<br>15,6 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm<br>15,6 mm (boled) |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |15,6 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |17,35 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |17,7 mm |- ! scope="row" |Ø strad |19,4 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Ø bourled |19,4 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |58 mm<br>65 mm<br>67 mm<br>70 mm<br>76 mm<br>89 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |18 - 36 g |- ! scope="row" |Tizh o vont e-maez V₀ |370 - 550 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |1.660 - 2.370 J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'halibr 20''' zo ur [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] kartouchennoù implijet er [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanol. == Deskrivadur == En [[Europa (kevandir)|Europa]] ez eo 67, 70 pe 76 mm hirder boas douilhezioù ar [[Kartouchenn (arm-tan)|c'hartouchennoù]], evel evit ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]]. [[Geriaoueg an armoù-tan#Drajez|Drajez]], drajez bihan pe ur [[Slug|boled]] a c'haller lakaat e-barzh. Peurliesañ e vez karget ar c'halibr 20 gant : * 24 gramm drajez evit an douilhezioù 65 mm * 26 gramm drajez evit an douilhezioù 67 mm * 28 pe 30 gramm drajez evit an douilhezioù 70 mm * 34 pe 36 gramm drajez evit an douilhezioù 76 mm Douilhezioù 58 mm ha 89 mm a zo anezhe ivez. == Implij == Nebeutoc'h a [[argil]] a vez krouet gant ar c'halibr 20 evit gant ar [[Kalibr 16|c'halibroù 16]] pe 12. Gwelloc'h eo neuze evit an dud vihanoc'h pe wanoc'h. Mat eo ar c'halibr 20 evit chaseal loened bihan abalamour ne zistruj ket kement o c'hig bresk. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabvii-20-fr.pdf Taolenn ar munision 20/70] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:20, Kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] 02r6kosygs85z0r1m5115bfxwxzy1fv 2199582 2199580 2026-09-09T19:49:19Z Kestenn 14086 2199582 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 20|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù chase, a gleiz da zehou : [[Kalibr .410]] - [[Kalibr 28]] - '''Kalibr 20''' - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" width="50%" |Kalibr |15,6 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm<br>15,6 mm (boled) |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |15,6 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |17,35 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |17,7 mm |- ! scope="row" |Ø strad |19,4 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Ø bourled |19,4 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |58 mm<br>65 mm<br>67 mm<br>70 mm<br>76 mm<br>89 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |18 - 36 g |- ! scope="row" |Tizh o vont e-maez V₀ |370 - 550 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |{{formatnum:1660}} - {{formatnum:2370}} J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'halibr 20''' zo ur [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] kartouchennoù implijet er [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanol. == Deskrivadur == En [[Europa (kevandir)|Europa]] ez eo 67, 70 pe 76 mm hirder boas douilhezioù ar [[Kartouchenn (arm-tan)|c'hartouchennoù]], evel evit ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]]. [[Geriaoueg an armoù-tan#Drajez|Drajez]], drajez bihan pe ur [[Slug|boled]] a c'haller lakaat e-barzh. Peurliesañ e vez karget ar c'halibr 20 gant : * 24 gramm drajez evit an douilhezioù 65 mm * 26 gramm drajez evit an douilhezioù 67 mm * 28 pe 30 gramm drajez evit an douilhezioù 70 mm * 34 pe 36 gramm drajez evit an douilhezioù 76 mm Douilhezioù 58 mm ha 89 mm a zo anezhe ivez. == Implij == Nebeutoc'h a [[argil]] a vez krouet gant ar c'halibr 20 evit gant ar [[Kalibr 16|c'halibroù 16]] pe 12. Gwelloc'h eo neuze evit an dud vihanoc'h pe wanoc'h. Mat eo ar c'halibr 20 evit chaseal loened bihan abalamour ne zistruj ket kement o c'hig bresk. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabvii-20-fr.pdf Taolenn ar munision 20/70] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:20, Kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] 17ac9vbzzubjd0lz1wgsllh7f5u7zbs 2199584 2199582 2026-09-09T19:52:41Z Kestenn 14086 2199584 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 20|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù chase, a gleiz da zehou : [[Kalibr .410]] - [[Kalibr 28]] - '''Kalibr 20''' - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" width="50%" |Kalibr |15,6 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm<br>15,6 mm (boled) |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |15,6 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |17,35 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |17,7 mm |- ! scope="row" |Ø strad |19,4 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Ø bourled |19,4 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |58 mm<br>65 mm<br>67 mm<br>70 mm<br>76 mm<br>89 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |18 - 36 g |- ! scope="row" |Tizh ar bannadelloù V₀ |370 - 550 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |{{formatnum:1660}} - {{formatnum:2370}} J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'halibr 20''' zo ur [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] kartouchennoù implijet er [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanol. == Deskrivadur == En [[Europa (kevandir)|Europa]] ez eo 67, 70 pe 76 mm hirder boas douilhezioù ar [[Kartouchenn (arm-tan)|c'hartouchennoù]], evel evit ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]]. [[Geriaoueg an armoù-tan#Drajez|Drajez]], drajez bihan pe ur [[Slug|boled]] a c'haller lakaat e-barzh. Peurliesañ e vez karget ar c'halibr 20 gant : * 24 gramm drajez evit an douilhezioù 65 mm * 26 gramm drajez evit an douilhezioù 67 mm * 28 pe 30 gramm drajez evit an douilhezioù 70 mm * 34 pe 36 gramm drajez evit an douilhezioù 76 mm Douilhezioù 58 mm ha 89 mm a zo anezhe ivez. == Implij == Nebeutoc'h a [[argil]] a vez krouet gant ar c'halibr 20 evit gant ar [[Kalibr 16|c'halibroù 16]] pe 12. Gwelloc'h eo neuze evit an dud vihanoc'h pe wanoc'h. Mat eo ar c'halibr 20 evit chaseal loened bihan abalamour ne zistruj ket kement o c'hig bresk. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabvii-20-fr.pdf Taolenn ar munision 20/70] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:20, Kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] sd1ibk358kxxv72k5w2zmdmxpkn9tns 0 171113 2199585 2156483 2026-09-09T20:02:01Z Kestenn 14086 Resisaat 2199585 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr .410|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù chase, a gleiz da zehou : '''.410''' - [[Kalibr 28]] - [[Kalibr 20]] - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! scope="row" |Bro-orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1874 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm<br>10,4 mm (boled) |- ! scope="row" |Ø kolier |11,75 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |12 mm |- ! scope="row" |Ø strad |13,60 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Hirderioù ar gartouchenn |50,7 / 63,5 / 65 / 70 / 73 / 76 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |7 g - 23 g |- ! scope="row" |Tizh ar bannadelloù V₀ |335 - 550 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |948 - {{formatnum:1780}} J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] '''.410''', anvet '''36''' ivez, zo un doare [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchennoù]] [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilhoù-chase]] 12 mm treuzkiz o c'horf. Peurliesañ e raer gant ''.410'' evit envel ar c'hartouchennoù kambret e 76 mm, da lavaret eo magnum ; e gwirionez ez eus eus kartouchennoù .410 o c'halibr gant hirderioù douilhezioù all, eus 50,7 da 73 mm. == Implij == Ur c'halibr bihan eo, dezhañ nebeut a [[argil]]. Implijet e vez peurliesañ evit [[chaseal]] ar jiboez bihan tost (dindan 35 metr). Memes ma n'eo ket ken galloudus hag ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]] e c'hall lazhañ ur [[yourc'h]] pe ul [[louarn]] ma vez implijet gant ur boled ha n'eo ket gant drajez. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr 28]] == Liamm diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/410-fr-6.pdf Taolenn ar munision .410 Magnum] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:410, Kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] [[Rummad:Munisionoù ar Rouantelezh-Unanet]] bv9phwxpgk8nwd9jwdbut6m35gud2m5 2199587 2199585 2026-09-09T20:03:54Z Kestenn 14086 2199587 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr .410|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù chase, a gleiz da zehou : '''.410''' - [[Kalibr 28]] - [[Kalibr 20]] - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! scope="row" |Bro-orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1874 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm<br>10,4 mm (boled) |- ! scope="row" |Ø kolier |11,75 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |12 mm |- ! scope="row" |Ø strad |13,60 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Hirderioù ar gartouchenn |50,7 / 63,5 / 65 / 70 / 73 / 76 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |7 g - 23 g |- ! scope="row" |Tizh ar bannadelloù V₀ |335 - 550 m/s |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |948 - {{formatnum:1780}} J |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] '''.410''', anvet '''36''' ivez, zo un doare [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchennoù]] [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] 12 mm treuzkiz o c'horf. Peurliesañ e raer gant ".410" evit envel ar c'hartouchennoù kambret e 76 mm, da lavaret eo magnum ; e gwirionez ez eus eus kartouchennoù .410 o c'halibr dezhe hirderioù douilhezioù all, eus 50,7 da 73 mm. == Implij == Ur c'halibr bihan eo, dezhañ nebeut a [[argil]]. Implijet e vez peurliesañ evit [[chaseal]] ar jiboez bihan tost (dindan 35 metr). Memes ma n'eo ket ken galloudus hag ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]] e c'hall lazhañ ur [[yourc'h]] pe ul [[louarn]] ma vez implijet gant ur boled ha n'eo ket gant drajez. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr 28]] == Liamm diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/410-fr-6.pdf Taolenn ar munision .410 Magnum] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:410, Kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] [[Rummad:Munisionoù ar Rouantelezh-Unanet]] kvfq73rvptixwh1f7m27chxq772i89r 0 172190 2199579 2156484 2026-09-09T19:43:30Z Kestenn 14086 2199579 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 16|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Cartuchos de escopeta calibre 16.jpg|frameless|313x313px]]Kartouchennoù-chase '''kalibr 16''', karget gant 32 c'hram drajez-plom, n°4 o ment |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000;" |Doare |- ! Kalibr |16 / 16,8 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000;" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |16,8 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |18,55 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |18,90 mm |- ! scope="row" |Ø strad |20,64 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,65 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |65 / 67 / 70 / 76 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000;" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'hartouchennoù kalibr 16''' zo [[Munision|munisonoù]]-chase evit ar [[Fuzuilh#Fuzuilh-chase|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanolioù. Gellet a reont bezañ karget gant drajez plom pe boledoù. Hirder an douilhez a c'hall bezañ 65 mm, 67 mm, 70 mm pe 76 mm. Karget e vezont peurliesañ gant ur pouez bannadelloù etre 26 ha 32 gram. == Implij == Poblek-tre e oa ar c'halibr-mañ e [[Bro-C'hall|Frañs]] eus deroù an XX{{Vet}} kantved betek ar bloavezhioù 1950-1970, e-lec'h ma veze implijet evit chaseal lapoused pe jiboez bihan dreist-holl. Ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]] zo komañset da gemer e blas tamm-ha-tamm goude an [[Eil Brezel-bed]]. Loened brasoc'h evel ar [[Yourc'h|yourc'hed]] pe ar [[Hoc'h-gouez|moc'h-gouez]] a c'haller chaseal gant munisionoù kalibr 16 karget gant boledoù. Kalz a fuzuilhoù er c'halibr 16 a chom e dafar chaseourien e Frañs, ha kartouchennoù a gaver aes er vro-se, kambret e 16/67 dreist-holl. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabviical-fr-page6.pdf Taolenn ar munision 16/67] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:16, kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] bhjgdrnh76qazzb2x18m0753apd449z 2199581 2199579 2026-09-09T19:48:14Z Kestenn 14086 2199581 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 16|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Cartuchos de escopeta calibre 16.jpg|frameless|313x313px]]Kartouchennoù-chase '''kalibr 16''', karget gant 32 c'hram drajez-plom, n°4 o ment |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000;" |Doare |- ! Kalibr |16 / 16,8 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000;" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |16,8 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |18,55 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |18,90 mm |- ! scope="row" |Ø strad |20,64 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,65 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |65 / 67 / 70 / 76 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000;" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''c'hartouchennoù kalibr 16''' zo [[Munision|munisonoù]]-chase evit ar [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanolioù. Gellet a reont bezañ karget gant drajez plom pe boledoù. Hirder an douilhez a c'hall bezañ 65 mm, 67 mm, 70 mm pe 76 mm. Karget e vezont peurliesañ gant ur pouez bannadelloù etre 26 ha 32 gram. == Implij == Poblek-tre e oa ar c'halibr-mañ e [[Bro-C'hall|Frañs]] eus deroù an XX{{Vet}} kantved betek ar bloavezhioù 1950-1970, e-lec'h ma veze implijet evit chaseal lapoused pe jiboez bihan dreist-holl. Ar [[Kalibr 12|c'halibr 12]] zo komañset da gemer e blas tamm-ha-tamm goude an Eil Brezel-bed. Loened brasoc'h evel ar [[Yourc'h|yourc'hed]] pe ar [[Hoc'h-gouez|moc'h-gouez]] a c'haller chaseal gant munisionoù kalibr 16 karget gant boledoù. Kalz a fuzuilhoù er c'halibr 16 a chom e dafar chaseourien e Frañs, ha kartouchennoù a gaver aes er vro-se, kambret e 16/67 dreist-holl. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr 28]] * [[Kalibr .410]] == Liammoù diavaez == * {{Fr}} [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabviical-fr-page6.pdf Taolenn ar munision 16/67] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:16, kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Chase]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] 12rwu8ka2sdfbhpq4ihu32fjv576zwc 0 172947 2199583 2176192 2026-09-09T19:52:17Z Kestenn 14086 2199583 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |- {{Infobox/Titl|Kalibr 28|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Shotgun shell comparison.jpg|liamm=Restr:Shotgun shell comparison.jpg|alt=Skeudenn ar pennad Kalibr 28|frameless|313x313px|]] <br /><br />Pevar c'halibr kartouchennoù-chase, a gleiz da zehou : [[Kalibr .410|.410]] - '''Kalibr 28''' - [[Kalibr 20]] - [[Kalibr 12]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" width="50%" |Kalibr |28 / 14,70 mm |- ! scope="row" |Doare douilhez |bourled |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù |- ! scope="row" |Ø bannadelloù |Etre 1 hag 8,5 mm |- ! scope="row" |Ø trogleuziñ |13,84 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |15,55 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |15,85 mm |- ! scope="row" |Ø strad |17,40 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,55 mm |- ! scope="row" |Hirderioù ar gartouchenn |58,50 mm<br>63,50 mm<br>65 mm<br>70 mm<br>76 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Pouez ha perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar bannadelloù |22 - 28 g |- ! scope="row" |Tizh ar bannadelloù V₀ |410 - 440 m/s |- ! scope="row" |Gwask ar gazoù d'ar muiañ |830 - {{formatnum:1050}} bar hervez hirder ar gartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |}Ar '''c'hartouchennoù kalibr 28''' zo [[Munision|munisionoù]] evit ar [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]] flour o c'hanolioù. Ur c'halibr etre eo, nebeutoc'h a [[argil]] hag a drouz gantañ evit ar c'halibroù [[Kalibr 12|12]] pe [[Kalibr 20|20]]<ref name=":0">{{En}} ''[https://www.gunmart.net/ammunition/shotgun-cartridges/28-gauge-cartridge-review 28 Gauge Cartridge Review]'', Gun Mart, 27/09/2017 (lennet d'ar 07/12/2024)</ref>, met fonnusoc'h e goumoulenn-blomoù hag uheloc'h e dizh mont er-maez evit ar [[Kalibr .410|.410]]<ref name=":1">{{Fr}} TISON Frank, ''[https://blog.airetnature.fr/calibre-28-contre-410-le-duel/ Calibre 28 contre 410, le duel !]'', Air & Nature, 03/06/2022 (lennet d'ar 07/12/2024)</ref>. Boaz e vez kambret e 70 mm, met gellet a raer kavout hirderioù kartouchennoù all evel 65 pe 76 mm. Kalz produerien a ginnig kartouchennoù ispisial er c'halibr 28 ([[Brenneke (bannadell)|brenneke]], [[ball-trap]], klujar en o zouez). Gounit a ra tachenn e bed ar chase abaoe un nebeud bloavezhioù<ref name=":0" /><ref name=":1" />. == Gwelet ivez == * [[Kalibr 12]] * [[Kalibr 16]] * [[Kalibr 20]] * [[Kalibr .410]] == Liamm diavaez == * [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-vii/tabvii-28-fra-2.pdf Taolenn ar munision 28/65] war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:28, kalibr}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Munisionoù-chase]] pkf2551gtk1ts9tub9k2imz1ijbvu71 0 175946 2199589 2183003 2026-09-09T20:18:33Z Kestenn 14086 2199589 wikitext text/x-wiki [[Restr:BDFAuswerfer900.jpg|thumb|Fuzuilh dezhi daou ganol flour dreistlakaet. Digor eo an arm evit bezañ karget gant kartouchennoù (e du).]] Ur '''fuzuilh flour he c'hanol''' zo un arm-skoaz dezhañ unan pe meur a ganol flour, hep rizennoù, savet evit tennañ [[Munision#Kartouchennoù chase evit ar fuzuilhoù flour o c'hanol|kartouchennoù-chase]]. Ar braz eus ar fuzuilhoù-mañ a zo fuzuilhoù-chase anezhe, met lod a vez implijet e bed ar [[polis]] pe an [[Armeoù|arme]]. Betek kreiz an XIX{{Vet}} kantved e oa kanolioù flour da dost an holl armoù-tan hiniennel, ne vern o [[Platinenn (arm-tan)|flatinenn]] (mechenn, rod, kailhastr...). == Deskrivadur == === Doare === Ar fuzuilhoù flour o c'hanol a c'hall bezañ : * un-tenn, gant ur c'hanol hepken. Ral eo deuet an doare-mañ da vezañ hiziv-an-deiz ; * gant daou ganol un-tenn pep hini, hag a c'hall bezañ kichen-ha-kichen pe dreistlakaet (an eil a-us egile) ; * gant ur c'hanol hepken hag ur sistem tennata dre zorn dre bomp ([[fuzuilh-pomp]]) ; * gant ur c'hanol hepken, gant ur [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|sistem tennata damaotomatek]], dre argil peurliesañ. E kalz broioù evel [[Bro-C'hall]] eo endalc'h an armoù-mañ teir c'hartouchenn hepken abalamour d'al [[Lezennoù war an armoù e Frañs|lezenn]]. [[Restr:Cal12 N°8.jpg|kleiz|thumb|210x210px|Ur gartouchenn [[kalibr 12]], enni plomoù n°8, graet evit bezañ tennet gant ur fuzuilh flour he c'hanol.]] === Kalibr ha munisionoù === Eztaolet e vez kalibr ar fuzuilhoù flour o c'hanol gant un niver etre 4 ha 36. Ar c'halibr implijetañ hiziv-an-deiz, e bed ar chase koulz hag an nerzhioù surentez, eo an [[Kalibr 12|12]]. E bed ar chase, ar bannadelloù er c'hartouchennoù a c'hall bezañ plomoù, dezhe mentoù a bep seurt, pe reoù unpezh anvet ''[[slug]]'' (pe ''brenneke'' diwar [[Gwreskanv|wreskanvadur]]). E bed an nerzhioù surentez e c'hall bezañ kavet bannadelloù all : bouligoù kaoutchoug e-lec'h ar plomoù, boulenn gaoutchoug nemeti, bannadelloù lakrimojen, da verkañ, pe tarzh (poultr bouret evit lakaat elfennoù-stagañ an dorioù hep risk dazlamm)...<ref>{{Fr}} LAMOTHE Arnaud, ''Guide pratique des armes à feu'', 2025, p. 64, ISBN 979-10-415-6214-5</ref> == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Seurtoù armoù-tan]] [[Rummad:Fuzuilhoù]] gnl78eaoh3otjauz2j16iwf11bvopzs 2199616 2199589 2026-09-10T11:50:38Z Kestenn 14086 /* Kalibr ha munisionoù */ 2199616 wikitext text/x-wiki [[Restr:BDFAuswerfer900.jpg|thumb|Fuzuilh dezhi daou ganol flour dreistlakaet. Digor eo an arm evit bezañ karget gant kartouchennoù (e du).]] Ur '''fuzuilh flour he c'hanol''' zo un arm-skoaz dezhañ unan pe meur a ganol flour, hep rizennoù, savet evit tennañ [[Munision#Kartouchennoù chase evit ar fuzuilhoù flour o c'hanol|kartouchennoù-chase]]. Ar braz eus ar fuzuilhoù-mañ a zo fuzuilhoù-chase anezhe, met lod a vez implijet e bed ar [[polis]] pe an [[Armeoù|arme]]. Betek kreiz an XIX{{Vet}} kantved e oa kanolioù flour da dost an holl armoù-tan hiniennel, ne vern o [[Platinenn (arm-tan)|flatinenn]] (mechenn, rod, kailhastr...). == Deskrivadur == === Doare === Ar fuzuilhoù flour o c'hanol a c'hall bezañ : * un-tenn, gant ur c'hanol hepken. Ral eo deuet an doare-mañ da vezañ hiziv-an-deiz ; * gant daou ganol un-tenn pep hini, hag a c'hall bezañ kichen-ha-kichen pe dreistlakaet (an eil a-us egile) ; * gant ur c'hanol hepken hag ur sistem tennata dre zorn dre bomp ([[fuzuilh-pomp]]) ; * gant ur c'hanol hepken, gant ur [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|sistem tennata damaotomatek]], dre argil peurliesañ. E kalz broioù evel [[Bro-C'hall]] eo endalc'h an armoù-mañ teir c'hartouchenn hepken abalamour d'al [[Lezennoù war an armoù e Frañs|lezenn]]. [[Restr:Cal12 N°8.jpg|kleiz|thumb|210x210px|Ur gartouchenn [[kalibr 12]], enni plomoù n°8, graet evit bezañ tennet gant ur fuzuilh flour he c'hanol.]] === Kalibr ha munisionoù === {{Pennañ|Kartouchenn-chase}} Eztaolet e vez kalibr ar fuzuilhoù flour o c'hanol gant un niver etre 4 ha 36. Ar c'halibr implijetañ hiziv-an-deiz, e bed ar chase koulz hag an nerzhioù surentez, eo an [[Kalibr 12|12]]. E bed ar chase, ar bannadelloù er c'hartouchennoù a c'hall bezañ plomoù, dezhe mentoù a bep seurt, pe reoù unpezh anvet ''[[slug]]'' (pe ''brenneke'' diwar [[Gwreskanv|wreskanvadur]]). E bed an nerzhioù surentez e c'hall bezañ kavet bannadelloù all : bouligoù kaoutchoug e-lec'h ar plomoù, boulenn gaoutchoug nemeti, bannadelloù lakrimojen, da verkañ, pe tarzh (poultr bouret evit lakaat elfennoù-stagañ an dorioù hep risk dazlamm)...<ref>{{Fr}} LAMOTHE Arnaud, ''Guide pratique des armes à feu'', 2025, p. 64, ISBN 979-10-415-6214-5</ref> == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Seurtoù armoù-tan]] [[Rummad:Fuzuilhoù]] 4whh6tr0agf1dyi5erlntypedxtkz3m 0 179588 2199597 2185782 2026-09-10T04:24:10Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199597 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Smith & Wesson Model 460|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:.460 S&W customisé 'wiki.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Smith & Wesson Model 460''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] un-ober/daou-ober |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.460 S&W Magnum]]<br>[[.454 Casull]]<br>[[.45 Colt]]<br>[[.45 Schofield]] |- ! scope="row" |Produer |[[Smith & Wesson]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 2005 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>''Stumm 460 XVR kanol 8⅜'' |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |2,041 kg (''stumm 460 XVR kanol 8⅜'') |- ! scope="row" |Hirder |381 mm (''stumm 460 XVR kanol 8⅜'') |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Eus 2,75' (69 mm) betek 8⅜' (211 mm) |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 5 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Smith & Wesson Model 460''' zo ur [[revolver]] [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|un-ober ha daou-ober]] savet gant an embregerezhioù stadunanat [[Smith & Wesson]] ha [[Cor-Bon]], ha gwerzhet abaoe 2003. Unan eus revolverioù galloudusañ an Smith & Wesson eo, asambles gant ar Model 500. Savet int o-daou diwar framm X an embregerezh. Un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] 5 tenn en deus ar Model 460. Meur a hirder kanol a vez kinniget eus 2,75' betek 8'⅜. Gellet a ra bezañ kambret evit kartouchennoù [[.460 S&W Magnum]], [[.454 Casull]], [[.45 Colt]] pe [[.45 Schofield]]. Ar revolver dezhañ an tizh boled uhelañ eo war ar marc'had. Soñjet eo bet evit chaseal pe en em zifenn a-enep loened bras en Alaska hag en Afrika<ref>{{fr}} ''Le Smith & Wesson, Modèle 460'', e ''[https://web.archive.org/web/20260313180429/https://museemab.com/histoire-les-armes-puissantes-de-smith-wesson/ Histoire – Les armes puissantes de Smith & Wesson]'', Musée Canadien de l'Arme et du Bronze]'', 05/05/2021 (lennet d'an 22/03/2026)</ref>. == Er sevenadur == An arm a c'haller gwelet etre daouarn an aktour [[Ron Perlman]] e koulzad 5 ar stirad ''[[Sons of Anarchy]]'', ha gant [[John Malkovich]] er filmoù ''[[Red (film, 2010)|Red]]'' ha ''[[Red 2 (film, 2013)|Red 2]]''<ref>{{En}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/Smith_%26_Wesson_Model_460 Smith & Wesson Model 460]'', IMFDB (lennet d'an 22/03/2026)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù SUA]] icdrsf4241inb9iqbtag8mw59weq8hh 0 180656 2199592 2197524 2026-09-09T21:28:15Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2199592 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- | colspan="2"| {| width="100%" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.9em; padding-top:10px;"| Gouennlazh e Gaza&emsp;[[Restr:Flag of Palestine.svg|48px]] |- | colspan="2"| [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg|300px|center]] |- | [[File:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 36.jpg|150px]] || [[File:Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg|150px]] |- | [[File:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 18.jpg|150px]] || [[File:Displaced Palestinians in Deir el-Balah line up to receive food provided by charitable organizations (cropped).jpg|150px]] |} |- | colspan="2"| ---- |- | '''Lec'hiadur''' || [[Bandenn Gaza|Strizhenn Gaza]] aloubet gant [[Israel]]<br>{{Palestina}} |- | '''Deiziad''' || 07/10/2023 – bremañ |- | '''Pal''' || Distrujañ pobl Stad Palestina |- | '''Doareoù''' || Gouennlazh, torfedoù-brezel, torfedoù enep mab-den, lazhadegoù, riñs kenelel, deportadegoù dre ret, bombezadegoù, kaeladur, poblazh, muntroù buket, naonegezh, jahinerezh, gwallerezh ha feulster revel, argadennoù war an danframmoù yec'hedel, harz ouzh ar genel bugale, ekolazh, kêrlazh |- | '''Marvioù''' || • {{formatnum:72900}} den lazhet war-eeun (enrollet, 06/2026)<br>• 463 diwar naonegezh (kadarnaet, 11/2025)<br>• ~{{formatnum:10000}}+ diwar naonegezh<br>• ~{{formatnum:10000}} beziet dindan dismantroù |- | '''Gloazidi''' || {{formatnum:173200}} d'an nebeutañ |- | '''Tordefourez''' || {{Israel}} |- | '''Arguzoù''' || {{Suafrika}} enep Israel<br>{{Nicaragua}} enep {{Alamagn}} |} '''Gouennlazh e Gaza''' a reer eus distruj pobl [[Palestina]], a-ratozh hag en un doare reizhiadel, a vez sevenet gant [[Israel]] e [[Bandenn Gaza|Strizhenn Gaza]] a-hed Brezel Gaza abaoe ar {{Deiziad|7|Here|2023}}<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |title=Israel's genocide against Palestinians 'not over' despite ceasefire - new Amnesty briefing • Amnesty International, 27/11/2025|accessdate=05/07/2026}}<br>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |title=The genocide in Gaza is far from over • The Guardian, 28/11/2025|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-expert-warns-torture-has-become-state-doctrine-israel-making-prisons |title=UN expert warns torture has become 'state doctrine' in Israel, making prisons instruments of genocide and torture • United Nations, 23/03/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://easternherald.com/2026/04/08/gaza-genocide-children-hunger-global-silence/ |title=Injured Children, Starvation Fears and Global Fallout Intensify Scrutiny • The Eastern Herald, 08/04/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.msf.org/not-ceasefire-life-gaza-continues-be-suffocated-six-months |title=This is not a ceasefire: Life in Gaza continues to be suffocated six months on • Médecins Sans Frontières, 10/04/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/israel-opt-israels-systematic-destruction-of-high-rise-buildings-must-be-investigated-as-war-crimes-of-wanton-destruction-and-collective-punishment/ |title=Israel/OPT: Israel's systematic destruction of high-rise buildings must be investigated as war crimes of wanton destruction and collective punishment • Amnesty International, 12/05/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En obererezh-se gant [[gouarnamant]] Israel ha [[Tsahal]] ez eus lazhadegoù, naonegezh vennet, droug grevus koulz korfel ha speredel, harz ouzh ar genel bugale, kaeladur, argadennoù enep takadoù nann-soudardel gwarezet ha distruj savadurioù nann-soudardel ivez, lazhañ izili eus ar c'hoskor yec'hedel, distrujañ ospitalioù ha skolioù, lazhañ tud a c'houlenn skoazell, distrujañ savadurioù relijiel ha glad sevenadurel, kement-se holl o tegas divroadegoù ret, torfedoù revel <ref name="UNCommissionGenocide">{{en}} {{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds • United Nations, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Anzavet eo bet ar gouennlazh gant ur c'hengor arbennik en [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] (ABU)<ref name="UNCommitteeHeadGenocide">{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inactionlast=Pieris |title=A genocide is unfolding before our eyes: History will not forgive our inaction, UN Special Committee warns General Assembly in report • United Nations, 19/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, gant an ''United Nations Human Rights Council'' (UNHRC)<ref name="UNCommissionGenocide" />, gant an ''International Association of Genocide Scholars'' (IAGS)<ref name="IAGSReuters">{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-is-committing-genocide-gaza-scholars-association-says-2025-09-01/ |title=Israel is committing genocide in Gaza, scholars' association says • ''Reuters, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="IAGSResolution">{{en}} {{cite web|url=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2025/08/IAGS-Resolution-on-Gaza-FINAL.pdf |title=IAGS Resolution on the Situation in Gaza • IAGS, 31/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, gant meur a aozadur a bled gant [[gwirioù mab-den]] (''Amnesty International'', ''Médecins Sans Frontières'', ''B'Tselem''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/ |title=B'Tselem|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Physicians for Human Rights – Israel''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250728161018/https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |title=For first time, two leading Israeli human rights groups accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ar ''Fédération Internationale pour les Droits Humains''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231216191823/https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |title=FIDH, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag all, gant [[Stad]]où ha gant [[alvokaded]] ar [[gwir (lezenn)|gwir]] etrebroadel<ref name="growing_agreement">Sultany 2024, p. 4 ; Swart 2025, p. 3 ; Lederman 2025, p. 1 ; Shaw 2025b, p. 3 ; Gessen 2024 ; Bouranova 2024.</ref>. E miz Kerzu [[2025]] e konted d'an nebeutañ {{formatnum:70117}} den lazhet e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-3-december-2025 |title=Reported impact snapshot – Gaza Strip (3/12/2025) • UN-OCHA|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="theguardian-70000">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/30/israel-military-gaza-death-toll-broadly-accurate |title=Israel accepts health authorities' Gaza death toll is broadly accurate, saying 70,000 have died • The Guardian, 30/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; trevourien e oa an darn vuiañ anezho<ref>Schwarz, 2024</ref><ref name="TGH">Tantesh & Graham-Harrison, 2024.</ref>, ha war-dro 50% a oa maouezi ha bugale<ref name="Spagat 2024a">{{en}} {{cite web|url=https://aoav.org.uk/2024/gaza-ministry-of-health-releases-detailed-new-casualty-amidst-confusion-of-uns-death-numbers-in-gaza/ |title=Gaza Ministry of Health releases detailed new casualty data amidst confusion of UN's death numbers in Gaza • Action On Armed Violence, 28/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Graham-Harrison, 2024a</ref>. E-touez ar re uhelañ er brezelioù nevez eo an niver anavezet a [[kazetennerezh|gazetennerien]], a labourerien dengar pe yec'hedel, hag a vugale a zo bet lazhet<ref>{{en}} Amnesty International report, 2024, p. 16 ; Buschek & al., 2024 ; Save the Children, 10/10/2024</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.net/news/gaza-least-3100-children-aged-under-five-killed-others-risk-famine-looms |title=Gaza: At Least 3,100 Children Aged Under Five Killed With Others at Risk as Famine Looms • Save the Children, 10/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Salzenstein, 2024 ; Fayyad, 2024.</ref>. War a hañval ez eus miliadoù a gorfoù-marv dindan atredoù ar savadurioù a zo bet diskaret<ref name="TGH" /><ref>Massoud & Fick, 2023.</ref>. Hervez ur pennad embannet er gazetenn [[mezegiezh|vezegel]] ''The Lancet'' e vije bet kontet e miz Even [[2024]] nebeutoc'h a dud marvet eget ma 'z eus bet e gwirionez, ha muioc'h c'hoazh a varvioù ameeun a vije bet<ref>Jamaluddine & al., 2025.</ref>. Uheloc'h eget {{formatnum:171000}} a dud zo bet gloazet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-10-june-2026 |title=Reported impact snapshot, Gaza Strip (10 June 2026 • UN-OCHA|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Burke 2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/27/children-make-up-third-of-outpatients-in-msf-hospitals-in-gaza-statistics-show |title=A third of outpatients treated for wounds at MSF's Gaza hospitals in 2024 were children, figures show • The Guardian, 27/08/2025|accessdate=05/07/20265}}</ref><ref>Gómez-Ugarte & al., 2025, p. 13.</ref>. E Gaza emañ ar brasañ niver a vugale ambidek er bed<ref name="Amputee stats">Moor, 2025 ; Harghandiwal, 2025, pp. 1–20 ; Abodahab & Elsergany, 2025, pp. 1705–1710 ; Muthumani, 2024, p. e000719 ; Sherwani & al., 2025, pp. 1840–1845 ; Shatali & al., 2025, pp. 219–225 ; Aftab & al., 2025, pp. 226–227.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.un.org/unispal/document/convention-personswithdisabilities-15aug25/ |title=Percentage of Persons with Disabilities in Gaza Has Increased because of Excessive Use of Force by Israel, State of Palestine Tells Committee on Rights of Persons with Disabilities • United Nations, 15/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/20250709_israel_denying_thousands_of_amputees_in_gaza_including_children_proper_care |title=Israel denying treatment to thousands of Gazans who lost limbs in Israeli attacks, almost 1,000 of them children • B'Tselem, 09/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, tremen {{formatnum:21000}} bugel zo bet mac'hagnet en abeg d'ar brezel e Gaza<ref name="Guardian_3_September_2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/sep/03/gaza-graveyard-international-humanitarian-law-unrwa-israel-middle-east-crisis-latest-updates-news |title=Middle East crisis: at least 21,000 children disabled in Gaza during war, says UN committee – as it happened • The Guardian, 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, {{formatnum:18457}} bugel a voe kontet e-mesk an dud varv gant pennadurezhioù yec'hedel Gaza, hep kontañ ar marvioù ameeun hag ar re a vije beziet dindan atredoù<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/oct/08/young-lives-cut-short-on-an-unimaginable-scale-the-18457-children-on-gazas-list-of-war-dead |title=Young lives cut short on an unimaginable scale: the 18,457 children on Gaza's list of war dead • The Guardian, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur c'haeladur gant Israel ouzh Gaza abaoe 2023 a bouezas kreñv evit degas naonegezh en tiriad. E miz Eost 2025 e oa war-dro {{formatnum:641000}} a dud eno o c'houzañv kernezh<ref>{{en}} IPC Report August, 2025, p. 1.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/famine-determined-parts-gaza-500000-experiencing-catastrophic-hunger/story?id=124843218 |title=Famine determined in parts of Gaza, 500,000 experiencing 'catastrophic' hunger: Report • ABC News, 23/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E deroù ar brezel, Israel a droc'has an dour hag an tredan e Gaza ; diwezhatoc'h e lakaas ul lodenn eus an dour da redek en-dro<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.axios.com/2023/10/15/israel-resumes-water-supply-to-southern-gaza-after-us-pressure |title=Israel resumes water supply to southern Gaza after U.S. pressure • Axios, 15/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2024 e konted e oa bet distrujet pe wastet 84% eus ar savadurioù yec'hedel e Gaza<ref>Neuman & al., 2024.</ref>. Gant Israel ivez e voe distrujet meur a lec'hienn eus glad sevenadurel ar vro, en o mesk an holl skolioù-meur ha 80% eus ar skolioù<ref name="scholasticide">{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/04/un-experts-deeply-concerned-over-scholasticide-gaza |title=UN experts deeply concerned over 'scholasticide' in Gaza • UN-OHCHRaccessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Stack & Shbair, 2024 ; Kansara & Nour, 2024 ; Saber, 2024 ; Moutafa, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-palestinians-hold-ramadan-prayers-by-ruins-mosque-2024-03-15/ |title=In Gaza, Palestinians hold Ramadan prayers by ruins of mosque • Reuters, 15/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tremen 1,9 milion a Balestiniz, eleze 85% eus ar boblañs, a voe divroet dre ret<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/13/un-refugee-chief-says-gaza-war-leading-to-catastrophic-displacement |title=UN: Gaza 'catastrophe' threatens to raise record global displacement • Al Jazeera, 13/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An endro ivez zo bet gwallgaset gant bombezadegoù Israel en tiriad a-bezh<ref name="Ahmed et al.">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2024/mar/29/gaza-israel-palestinian-war-ecocide-environmental-destruction-pollution-rome-statute-war-crimes-aoe |title='Ecocide in Gaza': does scale of environmental destruction amount to a war crime? • The Guardian, 29/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, gouarnamant [[Suafrika]] a voulc'has ur prosez a-enep Israel el Lez-varn Etrebroadel (ICJ) e [[Den Haag]] en abeg da dorridigezh ar C'hendivizad a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh (CPPCG), ur c'henemglev etrebroadel a voe sinet e [[1948]] e [[Pariz|Paris]] dindan gwarez ABU<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/index.php/node/203394 |title=Application instituting proceedings and request for the indication of provisional measures • ICJ|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, al Lez-varn a c'hourc'hemennas da Israel kemer kement disentez a zo rekis evit dizarbenn kement gouennlazh, dizarbenn ha kastizañ kement atizerezh d'ar gouennlazh, hag aotren an aozadurioù dengar da vont tre e Gaza<ref>{{en}} {{fr}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf |title=Application de la convention pour la prévention et la répression du crime de gñocide dans la bande de Gaza (Afrique du Sud c. Israël), mesures conservatoires, ordonnance du 26 janvier 2024, C.I.J. Recueil 2024, p. 3 • ABU, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Diwezhatoc'h, al Lez-varn a c'hourc'hemennas ma vefe kresket ar skoazell zengar e Gaza ha ma vefe paouezet da arsailhañ kêr Rafah, e su ar strizhenn<ref>Casciani, 2024b ; Marsi & al., 2024.</ref>. Israel ne sentas ket penn-da-benn da urzhioù al Lez-varn<ref name="Amnesty International Blockade">{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/israel-defying-icj-ruling-to-prevent-genocide-by-failing-to-allow-adequate-humanitarian-aid-to-reach-gaza/ |title=Israel defying ICJ ruling to prevent genocide by failing to allow adequate humanitarian aid to reach Gaza • Amnesty International, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Human Rights Watch Blockade">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2024/02/26/israel-not-complying-world-court-order-genocide-case |title=Israel Not Complying with World Court Order in Genocide Case • Human Rights Watch, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://arabcenterdc.org/resource/israeli-non-compliance-with-icj-provisional-orders/ |title=Israeli Non-Compliance with ICJ Provisional Orders • Arab Center, Washington DC, 20/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Palestiniz o deus pouezet war al liamm a zo etre gouennlazh Gaza ha feulster politikel ar [[sionouriezh]], ouzh e lakaat da gendalc'h an ''nakba'' ([[arabeg]] : '''النَّكْبَة''', "ar gwallreuz"), da lavaret eo divroadeg Palestiniz a-c'houde an aloubadeg gant Israel e 1948. Hervez Stad Israel hag hec'h aduidi avat, n'eo ar brezel e Gaza na kendalc'h an ''nakba'' nag ur gouennlazh<ref>Casciani, 2024a.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-counter-genocide-accusations-world-court-2024-01-12/ |title=Israel rejects genocide charges, tells World Court it must defend itself • Reuters, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ur respont da [[Tagadennoù ar 7 a viz Here 2023|dagadennoù ar 7 a viz Here 2023]] eo, ar pal dezhañ distrujañ [[Hamas]] ha lakaat gouestlidi israelat en o frankiz en-dro<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64">UN Commission of Inquiry report, 2025, p.64.</ref><ref>Casciani, 2024a.</ref><ref name="TOI3-11-23">{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldiers-fend-off-nighttime-hamas-ambush-as-battalion-commander-killed-in-gaza/ |title=IDF soldiers fend off nighttime Hamas ambush, as battalion commander killed in Gaza • The Times of Israel, 03/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Brasoc'h-brasañ avat eo ar c'henglev etre arbennigourien war ar gwir etrebroadel evit lakaat brezel Israel d'ur gouennlazh<ref name="growing_agreement" /><ref>Sultany 2024, p. 4 ; Swart 2025, p. 3 ; Lederman 2025, p. 1 ; Shaw 2025b, p. 3 ; Gessen 2024 ; Bouranova 2024.</ref>, daoust ma sav lod gouezieien ha lod Stadoù a-enep<ref>Moses, 2025, pp.1 ha 10–13.</ref><ref name="Ayad 2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/07/27/is-there-a-genocide-in-gaza-why-legal-experts-are-split_6743780_23.html |title=Is there a genocide in Gaza? Why legal experts are split • Le Monde, 27/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="ICJ_2026_6">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260313-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by Namibia, the United States of America, Hungary and Fiji • ICJ, 13/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Diagentoù == [[File:OCHA OpT September 2023 map of the Gaza Strip.pdf|thumb|Kartenn Gaza (ABU, 09/2023), enni an harzoù gant Israel hag al lec'hioù-gwiriañ (''checkpoints'') etre Israel hag [[Egipt]], koulz hag an takad morel a zo berzet gant Israel, kement-se holl oc'h ober ar c'haeladur.]] E-kerzh ar [[Brezel C'hwec'h Devezh]] e [[1967]] e voe aloubet strizhenn Gaza. E [[2005]], Tsahal em dennas a-c'houde emglevioù [[Oslo]] etre Stad Israel ha [[Aozadur evit Dieubidigezh Palestina]], bet sinet e [[Washington, D.C.]] e [[1993]], ha da heul an eil emsavadeg (arabeg : '''الانتفاضة الثانية''' ''al-Intifāḍa aṯ-Ṯāniya'') palestinat enep an aloubadeg ([[2000]]-2005)<ref>{{en}} Stern-Weiner, Jamie. ''Deluge: Gaza and Israel from Crisis to Cataclysm''. New York : OR Books, 2024 {{ISBN|978-1-68219-619-9}}</ref>. Goude-se, al Lez-varn Etrebroadel a embannas edo c'hoazh Stad Israel e Strizhenn Gaza en desped da Dsahal bout aet kuit, p'he devoa staliet ur c'haeladur eno<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjerjzxlpvdo |title=UN top court says Israeli occupation of Palestinian territories is illegal • BBC News, 19/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe [[2007]] e vez Hamas o ren Strizhenn Gaza, tra ma 'z eo chomet [[Sisjordania|ar C'hlann Gornaouek]] dindan beli [[Aotrouniezh Vroadel Palestina]]. Pa zeuas Hamas er galloud, Israel a greñvaas ar c'haeladur war zigarez he surentez<ref>Perry & McDowall, 2023 ; Kane & al., 2023 ; Salam, 2023a.</ref><ref name="Meakem">{{en}} {{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2023/10/10/israel-palestine-conflict-gaza-hamas-war-geography-history/ |title=The Geopolitics of Palestine, Explained • Foreign Policy, 10/10/2023 |accessdate=05/07/2026}}</ref> ; lod aozadurioù hag a bled gant ar gwir etrebroadel o deus lakaet ar c'haeladur d'ur "c'hastiz hollek"<ref>Nebehay, 2011.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/5670/2023/en/ |title=Amnesty International Report 2022/23: The State of the World's Human Rights • London : Amnesty International, 2023, pp. 206-211|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2009/01/13/deprived-and-endangered-humanitarian-crisis-gaza-strip |title=Deprived and Endangered: Humanitarian Crisis in the Gaza Strip • Human Rights Watch, 13/01/2009|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-38955499 |title=Hamas hardliner Yahya Sinwar elected as Gaza leader • BBC News, 13/02/2017|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20240105010623/https://jacobin.com/2024/01/IRON-WALL-GAZA-ISRAEL-DEFENSE-FORCES-REALPOLITIK-PALESTINE-HISTORY?MC_CID=3B53D49205&MC_EID=B7EDF81030 |title=There was an Iron Wall in Gaza • Jacobin, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231024053734/https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/gaza-blockade-israel.html |title=Gaza Has Suffered Under 16-Year Blockade • The New York Times, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ofis ABU ar Skoazell hag al Labourioù evit ar Repuidi Balestinat er Reter-Nesañ (''United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East'', UNRWA) a zisklêrias e 2023 e oa 81% eus Palestiniz o vevañ izeloc'h eget treuzoù ar baourentez en abeg d'ar c'haeladur, ha 63% n'o deveze boued nemet dre ar skoazell etrebroadel<ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/palestinian-civilians-suffer-israel-hamas-crossfire-death-toll/story?id=103828889 |title=Palestinian civilians suffer in Israel–Gaza crossfire as death toll rises • ABC News, 11/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unicef.org/mena/documents/gaza-strip-humanitarian-impact-15-years-blockade-june-2022 |title=The Gaza Strip: The humanitarian impact of 15 years of blockade • UNICEF |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe 2007 e vez brete etre Israel ha Hamas (ha bezinoù palestinat all e Gaza)<ref name="Meakem" /><ref>Kane & al., 2023</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza |title=Why did Hamas invade Israel? • Vox, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; pevar brezel zo bet : e [[2008]]-2009, e [[2012]], e [[2014]] hag e [[2021]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2023-11-20/six-charts-that-show-the-scale-of-human-loss-in-israel-gaza-war/103074196 |title=These six charts show the scale of human loss in the Israel–Gaza war • ABC News (Australia), 20/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cnbc.com/2023/11/12/israel-hamas-war-data-shows-human-cost-of-conflict-through-the-years.html |title=Charts show a stark difference in the human cost of Israeli-Palestinian conflicts over the years • CNBC, 12/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Here 2023, Hamas a gasas tud eus Gaza da argadiñ Israeliz<ref>Shaw, 2024, p.1.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2387276/middle-east |title=Hamas leader Haniyeh: Battle 'will spread to West Bank, Jerusalem' • Arab News, 08/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/gaza-israel-rockets-attack-hamas-1.6990209 |title=Hundreds dead as war erupts after surprise Hamas attack catches Israel off guard • CBC News, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; da vihanañ {{formatnum:1139}} a dud a voe lazhet<ref>Semerdjian; 2024a, p. 1 ; Marsi & Siddiqui, 2024.</ref>, trevourien ar braz anezho, p'edont o kemer perzh en ur festival<ref name="F24231215">{{en}} {{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20231215-israel-social-security-data-reveals-true-picture-of-oct-7-deaths |title=Israel social security data reveals true picture of Oct 7 deaths • France 24, 15/12/2023accessdate=05/07/2026}}</ref>. Feuls-meurbet e voe an argadeg, ha torfedoù revel a voe sevenet<ref>B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>. Strolladoù palestinat a skrapas 251 den eus Israel ha o c'hasas da Strizhenn Gaza<ref>Sherwood, 2023 ; Vinograd & Kershner, 2023 ; Kellman, 2023 ; Jones & Fidler, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2023/10/kidnappings-israel-hamas-photographs/675593 |title=Images of the Mass Kidnapping of Israelis by Hamas • The Atlantic, 09/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Israel a respontas dre ur vombezadeg drastus-spontus<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/israel-gaza-bombing-hamas-civilian-casualties-1.7068647 |title=Israel's Gaza bombing campaign is the most destructive of this century, analysts say • CBC News, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> kent aloubiñ Strizhenn Gaza d'ar 27 a viz Here<ref>Segal & Daniele, 2024, p. 6.</ref>. Pennadurezhioù Hamas a zisklêrias e oa an argadeg ur respont da aloubadeg ar C'hlann Gornaouek, da zisakradur [[moskeenn]] Al-Aqsa e [[Jeruzalem]], da gaeladur Strizhenn Gaza, da feulster Israel a-enep Palestiniz ha da vac'hadur kantadoù a Balestiniz gant Israel, a vije lakaet en o frankiz en eskemm ouzh an 251 gouestlad<ref>McKernan & al., 2023.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/world-is-watching-fears-grow-of-a-massive-gaza-invasion-by-israel |title=Fears of a ground invasion of Gaza grow as Israel vows 'mighty vengeance' • Al Jazeeran, 07/10/2023|access-date=}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/hamas-deputy-chief-anticipates-hostages-will-be-swapped-for-palestinian-prisoners/ |title=Hamas deputy chief anticipates hostages will be swapped for Palestinian prisoners • The Times of Israel, 7/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Un niver bras a zisplegerien o deus lakaet an aloubadeg gant Israel da bennabeg ar brezel<ref>Matar, 2023 ; Schenker, 2023 ; Barghouti, 2023 ; Federman & Adwan, 2023.</ref>. Meur a aozadur dengar, en o zouez ''Amnesty International''<ref>Amnesty International, 2022, pp. 266–267.</ref>, ''B'Tselem''<ref>B'Tselem, 2021.</ref> ha ''Human Rights Watch''<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/israel-committing-crime-apartheid-human-rights-watch |title=Israel is committing the crime of apartheid, rights group says • The Guardian, 27/04/2021accessdate=05/07/2026}}</ref> o deus lakaet an aloubadeg gant Israel a-live gant an ''[[apartheid]]'', ar pezh a zo nac'het gant skorerien Stad Israel<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/israel-l-assemblee-nationale-rejette-une-resolution-communiste-denoncant-un-regime-d-apartheid-20230504 |title=Israël: l'Assemblée nationale rejette une résolution communiste dñonçant un "régime d'apartheid" • ''Le Figaro'', 04/05/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/house-vote-resolution-israel-racist-apartheid-state/story?id=101410569 |title=House passes resolution saying Israel isn't a 'racist or apartheid state' • ABC News,19/07/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Al Lez-varn Etrebroadel a embannas e miz Gouere 2024 e oa an aloubadeg e-maez lezenn, pa dorre ar C'hendivizad etrebroadel a-zivout raskañ an holl zoareoù da zisparzhañ dre [[gouennelouriezh|c'houennelouriezh]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/19/israels-settlement-policies-break-international-law-court-finds |title=UN court orders Israel to end its occupation of Palestinian territories • The Guardian,19/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Gouarnamant Israel a zisklêrias e oa obererezhioù milourel Tsahal ur respont da argadeg ar 7 a viz Here, hag e oa mennet da zistrujañ Hamas, diskar e c'halloud war Strizhenn Gaza ha lakaat an holl c'houestlidi israelat en o frankiz. Nac'het en deus e vefe ur gouennlazh eus e obererezhioù milourel<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref>Casciani, 2024a.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldiers-fend-off-nighttime-hamas-ambush-as-battalion-commander-killed-in-gaza/ |title=IDF soldiers fend off nighttime Hamas ambush, as battalion commander killed in Gaza • The Times of Israel, 02/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Gouennlazh ha breutadeg lezennel == [[File:The Genocide Word by Raphael Lemkin.ogv|thumb|{{en}} ''The origin of the word genocide'', gant Raphael Lemkin, CBS News, 1949.]] E Kendivizad ABU a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh, bet sinet e 1948, e lenner termenadur ar ger "gouennlazh" : "''forzh pe hini a-douez an oberoù amañ da-heul sevenet gant ar mennozh da zistrujañ, a-zarn pe a-bezh, ur strollad broadel, kenelel, gouennel pe relijiel : lazhañ izili eus ar strollad, gwallgwas en doare grevus korf pe spered izili eus ar strollad, degas a-ratozh-kaer d'ar strollad aozioù bevañ jedet evit e zistruj ent-fizikel, mirout ouzh izili ar strollad a c'henel bugale, rediañ bugale ur strollad da vont d'ur strollad all''."<ref>United Nations, 2014.</ref><ref name="Genocide Prevention">{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231201103920/https://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml |title=United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect • United Nations|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Biskoazh n'he deus ar Lez-varn Etrebroadel tamallet gouennlazh da Stad pe Stad<ref name="RSIL2024">{{en}} {{cite web|url=https://rsilpak.org/2024/is-the-icjs-standard-of-proof-for-genocide-unattainable/ |title=Is the ICJ's standard of proof for genocide unattainable? • Research Society of International Law, 16/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/11/icj-case-against-israel-could-finally-empower-the-genocide-convention |title=ICJ case against Israel could finally empower the genocide convention • The Guardian, 11/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> rak n'eus treuzoù lezennel ebet a gasje da vennad ur gouennlazh ha d'ur prosez. Lod helenneien o deus savet termenadurioù ledanoc'h war dachenn ar gevredadouriezh ha hini ar sevenadur, a zo disheñvel diouzh termenadur lezennel Kendivizad ABU hep sevel a-enep dezhañ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.un.org/en/un-chronicle/global-challenges-defining-genocide-responses-renewed-debates |title=The Global Challenges of Defining Genocide: Responses to Renewed Debates • UN Chronicle, 10/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Novic, 2016, p. 8.</ref>. Ledanoc'h ivez eget an termenadur lezennel eo ar ster a vez roet d'ar ger "gouennlazh" gant an dud dre vras<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cfr.org/articles/any-other-name-thoughts-us-genocide-determinations |title=By Any Other Name: Thoughts on U.S. Genocide Determinations • Council on Foreign Relations, 17/04/2019|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Mouezhioù zo savet evit ledanaat pe resisaat an termenadur lezennel, ha mouezhioù all evit lezel Kendivizad ABU evel m'emañ peogwir ez eo un heuliad d'ar [[Shoah]]<ref>Grigor, 2025, p. 97.</ref><ref>{{en}} Stahn, Carsten. ''A Critical Introduction to International Criminal Law''. Cambridge : Cambridge University Press, 2019, pp. 50–51 {{ISBN|978-1-108-43639-7}}</ref>. Ledanoc'h eget hini ar C'hendivizad e oa an termenadur orin, a oa bet goveliet gant an alvokad [[Yuzevien|yuzev]] [[Polonia|polonat]] Raphael Lemkin ([[1900]]-[[1959]]), pa venege distruj ur gevredigezh hag he sevenadur. A-zargemm eo savboent aduidi ABU, pa ne sellont nemet ouzh treuzvuhez fizikel ar strollad<ref>Semerdjian, 2024b, p.14 ; McDoom, 2024, p. 3.</ref>. N'eus ket bet termenet un niver izek resis ha rekis a c'houzañvidi (met ret eo e vefe niverus a-walc'h an dud war var o buhez evit ma vefe lakaet ar strollad a-bezh en arvar mar bijent distrujet<ref>UNHR, 2024, pp. 24–25</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://iimm.un.org/legal-concepts/ |title=Legal concepts and questions • UN Independent Investigative Mechanism for Myanmar|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://cld.irmct.org/notions/show/508/large-number-of-victims# |title=Large number of victims • ICTR/ICTY/IRMCT Case Law Database|accessdate=05/07/2026}}</ref>) pe a dud en arvar<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/israel-s-twelve-tactics-of-denial |title=Israel's Twelve Tactics of Denial • Genocide Watch, 06/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref> evit anzav an torfed a c'houennlazh, ha distrujañ ar strollad n'eo ket dre ret ur gouennlazh ivez<ref>Ohlin, 2009.</ref>. == Ratozh gouennlazhañ hag atizerezh == [[File:Palestinians under the rubble after Israeli airstrike of homes in the Gaza Strip.jpg|thumb|Palestiniz dindan atredoù goude ur vombezadeg gant Israel.]] {{Boest bomm|"״הוריתי להטיל מצור מוחלט על רצועת עזה. לא יהיה חשמל, לא יהיה מזון, לא יהיה דלק הכל סגור. אנחנו נלחמים בחיות אדם ואנחנו נוהגים בהתאם״"»<br>"Urzhiet em eus ur c'haeladur peurglok ouzh Strizhenn Gaza. Ne vo tredan ebet, boued ebet, trelosk ebet, serr eo pep tra. Emaomp o stourm ouzh loened denel, ha diouzh kement-se e reomp." | author = – Yoav Gallant, Maodiern an Difenn Israel, d'an 9 a viz Here 2023.<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.icj.org/resource/gaza-occupied-palestinian-territory-states-have-a-duty-to-prevent-genocide/ |title=Gaza/Palestine: States have a Duty to Prevent Genocide • International Commission of Jurists, 2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> | align = right | width = 220px }} Arbennigourien a lavar start e tiskouez disklêriadennoù pennoù milourel ha politikel Israel<ref>Segal & Daniele, 2024, pp.1–2 ; Lederman, 2024, pp. 1–2.</ref><ref name="Asem2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/israel-gaza-why-experts-say-genocide-international-law |title=Israel's war on Gaza: Why do legal experts say it's genocide? • Middle East Eye, 14/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> – a-gevret gant disklêriadennoù raskour ar [[media]] hag emzalc'h Israel e Gaza – ratozh ha atizerezh ur gouennlazh a-enep pobl Palestina e Gaza<ref name="Asem2025" />. Pennadurezhioù Stad Israel ha kazetennerien<ref>Segal & Daniele, 2024, pp. 1–2 ; Kulkarni, 2023 ; B'Tselem, 2025, p. 67.</ref> o deus, dre gomz, lakaet Palestiniz da "[[loen]]ed en Israel" en ur atizañ ha reizhwiriañ pe veuliñ an euzhusterioù a zo bet graet dezho evel izili ur bobl<ref>Kulkarni, 2023 ; Gessen, 2024 ; Amnesty International report, 2024, pp. 26–35 ; UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 54.</ref>. Lakaet da anat eo ar ratozh gouennlazhañ gant skeul ha reizhiatadur an obererezhioù a vez kaset da benn, dreist kement pal milourel reizhwir a vefe<ref>Al-Waheidi, 2025 ; Gurmendi & Dunkelberg, 2025, p. 21 ; Jamshidi, 2024b.</ref><ref name="Asem2025" /> – hep disoñjal bukañ war vugale a-vras<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref name="Asem2025" /><ref name="IAGSResolution" />, feulster revel a-vras ivez<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 25</ref>, distrujañ glad sevenadurel<ref>Amnesty International report, 2024, p. 32</ref><ref name="whywecall" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.museumsassociation.org/museums-journal/news/2024/01/widescale-destruction-of-cultural-heritage-in-gaza/ |title=Widescale destruction of cultural heritage in Gaza • Museums Association, 30/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha degas dre ret aozioù bevañ drastus an drastusañ<ref>Amnesty International report, 2024, p. 213</ref><ref>Quigley, 2024a.</ref> – a-gevret gant padelezh an oberezhioù-se en desped d'an atebeien bout emskiant ervat eus efedoù gwallreuzius ar pezh a reont<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 62.</ref><ref>Lederman, 2025, p. 2.</ref>. Koulz ABU hag ''Amnesty International'' o deus kavet ur "reizhiad emzalc'h" e pennadurezhioù Israel, ar pezh o c'hasas da zisklêriañ ez eo mennad ar gouennlazh "an disoc'h nemetañ" a c'heller dezastum diouzh ar pezh a zo anat<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref>Amnesty International report, 2024, p. 35.</ref>. Aozadurioù all o deus lakaet obererezhioù Stad Israel d'ur gouennlazh mennet, en o zouez Poellgor ABU a-zivout gwirioù didorrus pobl Palestina (CEIRPP)<ref>Kulkarni, 2023 ; Condon, 2024.</ref> ha ''Genocide Watch''<ref>Stanton, 2025b ; Condon, 2024 ; Kulkarni, 2023.</ref><ref name="twailr">"Public Statement: Scholars Warn", 2023.</ref>. E-kerzh ar prosez ''Defense for Children International – Palestine vs. Biden'' boulc'het en ul lez-varn e [[Kalifornia]] e 2023, Barry Trachtenberg, un istorour yuzev stadunanat arbennigour war Istor ar Yuzevien, a lavaras ez eo disklêriadennoù pennadurezhioù Israel an diazez d'ar c'henemglev a zo etre an istorourien arbennigour war ar gouennlazhoù evit ober "gouennlazh" end-eeun eus ar blegenn m'emañ Gaza<ref>Gessen, 2024.</ref>. Unan eus izili Poellgor ABU a hevelebas disklêriadennoù politikerien Israel ouzh an atizerezh d'ar gouennlazh e [[Rwanda]] e [[1994]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20251105173449/https://www.theguardian.com/world/2025/nov/04/world-must-fight-israel-genocide-gaza-like-aparthied-navi-pillay |title=World must fight Israel's genocide in Gaza like it did apartheid, pioneering South African judge says • The Guardian, 03/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2025, CEIRPP a zisklêrias o devoa [[Benyamin Netanyahou]] (Kentañ ministr Israel abaoe 2022), Isaac Herzog (Prezidant Israel abaoe 2021) ha Yoav Gallant (Ministr an Difenn etre 2022 ha 2024) boulc'het un atizerezh war-eeun ha foran d'ar gouennlazh<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, pp. 64–67.</ref>. Meur a wezh o deus graet pennadurezhioù Stad Israel dave da ''Amalek'' an [[Tanac'h]], eleze ur bobl a zo enebourez touet ouzh Israeliz hag a rank bout distrujet hervez youl an [[doue]] Yahweh, ar pezh a brou, hervez meur a zispleger ha Stad Suafrika, e venn Stad Israel seveniñ ur gouennlazh e Gaza<ref>Bartov, 2023 ; Jones, 2024 ; Levene, 2024, pp. 4–5 ; Coghill, 2024 ; Marin & West, 2024 ; Bybelezer, 2023 ; Jones, 2024 ; Netanyahu, 2023.</ref<ref>Goldenberg, 2024 ; Schmitz, 2024 ; Coghill, 2024 ; Bartov, 2023.</ref><ref name="McGreal 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/13/biden-lawsuit-alleged-failure-prevent-genocide-israel-palestine |title=US rights group sues Biden for alleged 'failure to prevent genocide' in Gaza • The Guardian, 13/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Deroù == ''B'Tselem'', ar prosez ''Suafrika vs. Israel'', ha lod helenneien hag a lavar emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza a laka ar 7 a viz Here 2023 d'e zeroù<ref>Jamshidi, 2024a, pp. 1–4 ; Semerdjian, 2024a, pp. 3–4 ; B'Tselem, 2025, p. 82.</ref>. Hervez ''B'Tselem'', "ne c'heller ket kompren en argadeg-gouennlazhañ ouzh annezidi Gaza, hag ouzh an holl Balestiniz evel strollad, hep anzav pouez ar 7 a viz Here war gevredigezh Israel. Ar stroñs, an aon hag ar vezhekadenn degaset gant an argadeg, hag an emsavadeg kevredigezhel a zeuas diwarni, a dalvezas da nerzhekaat ur c'hemm e politikerezh ar gouarnamant e-keñver Palestiniz — eus ar mac'homerezh hag ar c'hontroll d'an distrujañ ha d'an netraiñ."».<ref>B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>. E-pad 48 eurvezh kentañ argadeg Israel, Herzi Malevi, anezhañ penn Tsahal, a lavaras e voe arsailhet {{formatnum:1000}} bukenn. Hervez e wreg e lavaras dezhi e vije distrujet Gaza. Hervez ar c'heloù, Benyamin Netanyahou a lavaras pelloc'h e felle dezhañ e vefe argadet {{formatnum:5000}} bukenn, zoken pa ne oa ket bet kadarnaet gant Tshaal e vefe {{formatnum:5000}} bukenn enebour. [[Naouegezh artifisiel]] a voe implijet evit sevel ul listennad bukennoù, diazezet alies war ditouroù na oant na solius na hizivaet. War-dro {{formatnum:10000}} Palestinad a voe lazhet dindan ur mizvezh, familhoù a-bezh en o mesk. An istorour israelat Shmuel Lederman a reas "barr an torfederezh" eus kement-se<ref>Lederman, 2025, p. 7.</ref>. Daou arbennigour war ar gouennlazhañ, ar c'hevredadour [[Breizh-Veur|breizhveurat]] Martin Shaw hag an enklasker [[aostralia]]n A. Dirk Moses a lavar ez eo diaes krediñ e krogas ar gouennlazh goude argadeg kentañ Israel ouzh Gaza pa weler kement a feulster krak en deroù<ref>Shaw, 2025b, p. 3 ; Moses, 2025, p. 12.</ref>. D'an 13 a viz Here 2023, an istorour israelat Raz Segal a lavaras edo Stad Israel o seveniñ "ur gouennlazh hervez an dornlevr"<ref>Klein, 2025.</ref>. Helenneien all a lavar e oa reizhwir ar brezel en deroù, ha diwezhatoc'h e troas d'ur gouennlazh, e 2024 pe 2025<ref>Shaw, 2025b, p. 3 ; Moses, 2025, p. 12.</ref>. E miz Gwengolo 2024, ur poellgor eus ABU karget da ensellout obererezhioù Israel e-keñver gwirioù denel Palestiniz a embannas e kenglote politikerezh hag oberoù Israel e-pad ar prantad (Here 2023 – Gouere 2024) ouzh termenadur ur gouennlazh<ref>OHCHR, 2024d, pp. 1, 25–26.</ref>. == Oberoù-gouennlazhañ == {{Multiple image| | perrow = 1/1/2 | total_width = 300 | image1 = A newborn baby was killed as a result of the Israeli airstrike of Nuseirat camp, Gaza Strip.jpg | image2 = Palestinians injured by an Israeli airstrike in Deir el-Balah, Gaza Strip 2.jpg | image3 = An injured child receives treatment at Al-Aqsa Martyrs Hospital after Israeli airstrike of the Nuseirat refugee camp, Gaza Strip.jpg | image4 = Tasnim News Agency - Report from child casualties in Gaza.webm | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ hervez tro an heol''' : * Ur babig lazhet gant ur vombezenn. * Palestiniz gloazet gant ur vombezadeg e Deir el-Balah, Strizhenn Gaza. * Ur bugel gloazet goude un argadenn ouzh kamp ar repuidi e Nouseirat e miz Kerzu 2024. * {{ar}} Atersadennoù meur a zen chomet bev goude bombezadeg Nouseirat. </div> }} === Lazhadegoù ha gloazadegoù === ;• Lazhoù war-eeun "Peurlazhadeg" zo bet graet eus oberoù Stad Israel e Gaza gant ABU hag aozadurioù dengar<ref>Condon, 2024 ; Bayoumi, 2025 ; Murphy, 2025 ; Nashed, 2025.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2024/12/19/israels-crime-extermination-acts-genocide-gaza |title=Israel's Crime of Extermination, Acts of Genocide in Gaza • Human Rights Watch, 9/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ar pezh a zo un torfed enep mab-den. E-pad an daou vizvezh kentañ, Israel a vannas {{formatnum:25000}} tonennad [[danvez-tarzh]] war Strizhenn Gaza. Kalz anezho a oa bombezennoù na oant ket bleinet ha bannet war dakadoù ma oa stank ar boblañs ; karterioù a-bezh a voe kaset da get<ref>Albanese, 2024a, pp. 6–7.</ref>. Abaoe ar 7 a viz Here 2023 ez eo bet tamallet da Dsahal lazhañ Palestiniz dizarm, en desped d'al lezennoù etrebroadel<ref>{{en}} {{cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-detained-israel-hamas-gaza-war-0ecbc338e4024add059b87b38022086d |title=Hungry, thirsty and humiliated: Israel's mass arrest campaign sows fear in northern Gaza • Associated Press, 14/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-west-bank-gaza-war-east-jerusalem-shooting-army-23338c903c08bdd3e5fade3e2a048ab1 |title=Israeli military opens probe after videos show Israeli forces killing 2 Palestinians at close range • Associated Press, 16/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha labourerien yec'hedel<ref name="Salman & Khadder 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.cnn.com/2023/12/23/middleeast/kamal-adwan-hospital-gaza-israel-abuse-allegations-intl-cmd/index.html |title=Doctors accuse Israeli troops of desecrating bodies and shooting civilians at hospital Israel says was Hamas 'command center' • CNN, 23/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Soudarded Israel o deus lazhet Palestiniz trevour en ospitalioù ; hervez un danevell gant ABU e miz Kerzu 2023 e vijent bet lazhet a-wel d'o ziegezh<ref>UNHR, 2024, pp. 37–38.</ref>. E miz Genver 2024, soudarded Israel a dennas war drevourien a oa o hejañ bannieloù gwenn ; unan a voe lazhet<ref>UNHR, 2024, pp. 37-38.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/video/video-shows-gaza-civilian-shot-and-killed-in-group-waving-white-flag-202880581884 |title=Video shows Gaza civilian shot and killed in group waving white flag • NBC News, 24/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Mezeien o deus kavet un niver bras a Balestiniz lazhet gant ur boled hepken en o fenn pe o bruched, ar pezh a genglot gant ur ratozh lazhañ a-berzh Tsahal<ref name="volkskrant">{{en}} {{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2025/gunshot-palestine-children-israel-war~v1819649/ |title=What the Wounds Are Telling Us • De Volkskrant, 13/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2024 e voe kavet karnelioù e Strizhenn Gaza, tremen 300 korf-marv enno<ref>UNHR, 2024, p. 40.</ref>, en o zouez tud kozh, maouezi, tud c'hloazet ha tud ereet o daouarn<ref name="un-1148876">{{en}} {{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2024/04/1148876 |title=Mass graves in Gaza show victims' hands were tied, says UN rights office • UN News, 23/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. "Diziazez ha disol" eo tamall al lazhoù-se da Dsahal, hervezi<ref name="toi-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-rejects-baseless-claim-it-dug-mass-graves-at-gaza-hospital-analysts-also-doubt-charge/ |title=IDF rejects 'baseless' claim it dug mass graves at Gaza hospital; analysts also doubt charge • The Times of Israel, 23/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha disklêriañ a reas e oa bet ensellet korfoù-marv a oa bet beziet gant Palestiniz, kement-se evit kavout engouestlidi ha tud diank e karter ospital Nasser Hospital ; ouzhpenn se e lavaras e voe distroet ar c'horfoù-marv na oant ket re engouestlidi israelat<ref name="cnn-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/04/22/middleeast/khan-younis-nasser-hospital-mass-grave-intl/index.html |title=More than 300 bodies found in mass grave at Gaza hospital, says Gaza Civil Defense • CNN, 22/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="nytimes-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/04/23/world/middleeast/gaza-mass-grave.html |title=U.N. Calls for Inquiry Into Mass Graves at 2 Gaza Hospitals • The New York Times, 23/04/2024 |access-date=}}</ref>. Hervez ur gont e miz Kerzu 2023, d'an nebeutañ {{formatnum:14000}} Palestinad a voe lazhet e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-authorities-identify-gaza-hostages-dead-captivity-2023-12-01/ |title=Israeli authorities identify Gaza hostages dead captivity • Reuters, 01/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E dibenn ar bloaz 2024, ur studiadenn ha ne gemere e kont nemet an niver a c'houzañvidi bet kadarnaet gant da vihanañ teir mammenn dizalc'h, hag etre miz Du 2023 ha miz Kerzu 2024 nemetken, a gadarnaas ar c'heleier a oa bet embannet gant ABU ha lod media : 70% eus ar c'houzañvidi a oa maouezi ha bugale<ref>Associated Press, 2023a ; Burga, 2023 ; Sawafta & Fick, 2023 ; Thomas, 2023 ; Faddoul & al., 2024, pp. 25–26 ; Saric, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://euromedmonitor.org/en/article/6035/Nearly-25,000-Palestinians-killed-during-70-day-Israeli-genocide-in-Gaza |title=Nearly 25,000 Palestinians killed during 70-day Israeli genocide in Gaza • Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, 15/12/2023|access-date=}}</ref>. Hervez Maodiernezh ar Yec'hed ha Burev an Ditouriñ er gouarnamant e Gaza, d'an 3 a viz Genver 2024, e oa bet kontet tremen {{formatnum:22300}} a dud varv<ref name="cas1tmp4">{{cite web|url=https://www.barrons.com/news/health-ministry-in-hamas-run-gaza-says-war-death-toll-hits-22-313-584e999b?refsec=topics_afp-news |title=Health Ministry In Hamas-run Gaza Says War Death Toll Hits 22,313 • Barron's, 03/01/2024|access}}</ref>. D'an 31 a viz Eost 2024 e voe anavet war-dro {{formatnum:34000}} a dud varv, 60% anezho kozhidi, maouezi ha bugale<ref>Graham-Harrison, 2024b.</ref>. D'an 31 a viz Gouere 2025 e savas an niver da {{formatnum:60199}}, 52.6% anezho kozhidi, maouezi ha bugale<ref>{{en}} {{cite web|url=https://data.techforpalestine.org/ar/updates/killed-in-gaza-update-2025-08-17/ |title=Killed in Gaza • Tech for Palestine, 17/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.un.org/unispal/document/unrwa-sitrep-184-15aug25/ |title=UNRWA Situation Report #184 • United Nations, 15/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 14 a viz Genver 2024, tremen {{formatnum:23900}} a dud a oa bet kavet marv<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/longform/2024/1/14/israels-100-days-of-relentless-war-on-gaza |title=Israel's 100 days of relentless war on Gaza • Al Jazeera, 14/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; d'an 10 a viz Mae, niver ar marvioù a dizhas {{formatnum:35000}}, un drederenn anezho dianav, ha tremen {{formatnum:10000}} ouzhpenn beziet en atredoù hep mar ebet<ref name="K&a.">Khatib & al., 2024.</ref>. E-pad teir sizhun gentañ an argadeg, Israel a lazhas muioc'h a vugale e Gaza eget na oa bet lazhet er bed a-bezh en holl vrezelioù abaoe 2019<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.net/news/gaza-3195-children-killed-three-weeks-surpasses-annual-number-children-killed-conflict-zones |title=Gaza: 3,195 Children Killed in Three Weeks Surpasses Annual Number of Children Killed in Conflict Zones Since 2019 • Save the Children, 29/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Qutami, 2023, p. 531.</ref>. Tremen {{formatnum:52000}} a dud zo bet gloazet a-raok miz Kerzu 2023<ref>Thomas, 2023 ; Associated Press, 2023a.</ref> ha da dremen {{formatnum:77700}} e savas an niver-se e miz Mae 2024<ref>United Nations in Palestine, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/5/5/israels-war-on-gaza-live-neither-side-willing-to-budge-in-truce-talks?update=2880155 |title=Israel's war on Gaza live: Netanyahu accused of 'sabotaging' truce talks – Gaza death toll reaches 34,683 as Israeli offensive continues • Al Jazeera, 05/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 10 a viz Here 2025, Maodiernezh ar Yec'hed e Gaza (MYG) a embannas e oa bet lazhet da nebeutañ {{formatnum:67194}} a dud e Gaza, eleze war-dro 3,5% eus ar boblañs<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/18/gaza-tracker |title=Gaza tracker • Al Jazeera, 18/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar c'helaouennoù israelat ''+972 Magazine'' ha ''Sikha Mekomit'' ("Galvadenn lec'hel") a embannas e tivizas abred Tsahal aotren ma vefe lazhet betek 15-20 trevour dre emsaver a renk izel, ha tremen 100 trevour dre emsaver a renk uhel. Hervez c'hwec'h ofiser israelat en ditouroù, an abeg pennañ d'an niver bras a lazhoù eo boaz Tsahal da skeiñ war vukennoù en o annez hag e-ser o ziegezh, ar re-se o vezañ dibabet evit darn gant reizhiadoù ditouriñ emgefreek a laka an annezioù-se da vout kavet aesoc'h<ref>Abraham, 2024.</ref>. Un ofiser all en ditouroù a lavaras ne implije Israel nemet bombezennoù divleinerezh, a c'hall distrujañ savadurioù a-bezh, evit lazhañ emsaverien yaouank "kuit a zispign bombezennoù ker war dud dister"»<ref>Abraham, 2024.</ref>. E miz Meurzh 2024, ar pemdezieg israelat ''Haaretz'' a embannas e oa bet lod komandanted israelat o termeniñ "takadoù-peurlazhañ"» ma veze urzhiet d'ar soudarded lazhañ kement den a welent, zoken pa veze dizarm<ref>Kubovich, 2024a ; Sultany, 2024, p.11.</ref>. Hervez un ofiser israelat, "en un doare pleustrek e reer "[[sponterezh|sponter]]" eus kement den a zo bet lazhet gant Tsahal en takadoù ma vez o labourat"<ref>Kubovich, 2024.</ref>. [[File:IDF-D9-Zachi-Evenor-001.jpg|thumb|Un tourter ''Caterpillar D9'']] E miz Even e kavas ''Associated Press'' edo taol-brezel Israel o lazhañ lignezoù palestinat a-bezh, d'ul live na oa bet biskoazh gwelet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/investigation-identifies-entire-palestinian-families-killed-by-israeli-strikes-in-gaza |title=Investigation identifies entire Palestinian families killed by Israeli strikes in Gaza • PBS News Hour, 17/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez testenioù bet roet da [[Kneset|Barlamant Israel]] e oa bet roet urzh da soudarded o vleinañ [[tourter]]ioù hobregonet ''Caterpillar D9'' da "redek war sponterien, marv pe vev, a-gantadoù"<ref>Cook, 2024 ; Ebrahim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-825955 |title=Israeli soldiers returning from war struggle with trauma and suicide • The Jerusalem Post, 24/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/israeli-soldier-can-no-longer-eat-meat-after-killing-gaza |title=Not the Onion: CNN highlights 'suffering' of Israeli army bulldozer driver who ran over so many people in Gaza it made him turn vegetarian • The New Arab, 24/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[File:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|thumb|Sac'hadoù ''achla'' ('''أشلاء''', "tammoù eus ar c'horf")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.culanth.org/fieldsights/ashlaa-and-the-genocide-in-gaza |title=Ashlaa' and the Genocide in Gaza: Livability against Fragmented Flesh • Society for Cultural Anthropology, 31/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.culanth.org/fieldsights/the-character-of-settler-colonial-violence |title=The Character of Settler-Colonial Violence • Society for Cultural Anthropology, 31/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> a-c'houde ur vombezadeg d'an 10 a viz Eost 2024 war ur skol a oa o c'houdoriñ repuidi palestinat]] Breud zo a-zivout an dregantad a vaouezi hag a vugale a zo bet lazhet<ref name="Horton et al.">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-69014893 |title=Gaza war: Why is the UN citing lower death toll for women and children? • BBC News, 16/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.vox.com/world-politics/2024/5/17/24159263/aza-deaths-israel-hamas-hospital-ministry-health |title=The controversy over Gaza's death toll, explained • Vox, 17/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> met anavezet hag embannet eo anv, jener hag oad tremen {{formatnum:60000}} den lazhet<ref name="techforpalestine-kills">{{en}} {{cite web |url=https://data.techforpalestine.org/docs/killed-in-gaza/ |title=Killed in Gaza • Tech for Palestine, 17/05/2024|accessdate=05/07/2026</ref>. D'ar 7 a viz Mae 2024 e venegas ABU {{formatnum:34735}} a dud lazhet en holl ; {{formatnum:24686}} anezho zo bet anavezet : 52% a vaouezi ha bugale, 8% a dud kozh a bep jener, ha 40% a wazed<ref name="Horton et al." />. E miz Du 2024, ABU a embannas un dielfennadenn diwar-benn {{formatnum:8119}} a dud varv hag a voe gwiriekaet gant da nebeutañ teir mammenn dizalc'h, etre miz Du 2023 ha miz Ebrel 2024, 70% anezho o vout maouezi ha bugale<ref>Saric, 2024.</ref>. D'an 31 a viz Eost 2024, hervez Ministrerezh ar Yezc'hed e Gaza, e oa savet an niver a dud varv da {{formatnum:40691}} ; {{formatnum:34344}} zo anavezet dre o anv : {{formatnum:17652}} (51%) zo maouezi ha bugale, {{formatnum:2955}} (9%) zo tud kozh (tremen 60 vloaz) a bep jener, ha {{formatnum:13737}} (40%) zo gwazed<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html |title=Gaza's Health Ministry reveals names of several thousand dead, over 11,355 of them are minors • Le Monde, 21/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Graham-Harrison, 2024b.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240831-health-official-says-polio-vaccine-campaign-begins-in-war-torn-gaza |title=Health official says polio vaccine campaign begins in war-torn Gaza • France 24, 31/08/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Bloaz diwezhatoc'h (31 a viz Gouere 2025), hervez Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza, ec'h anavezed {{formatnum:60199}} a dud : {{formatnum:28728}} (48%) a vaouezi ha bugale, {{formatnum:2928}} (5%) a oa kozhidi a beb jener ha {{formatnum:28543}} (47%) a oa gwazed. D'an nebeutañ {{formatnum:18457}} bugel a oa bet lazhet abaoe miz Here 2023<ref name="techforpalestine-kills" />. E miz Du 2024, MYG a embannas e oa bet diverket {{formatnum:1410}} tiegezh diouzh marilhoù kêr a-c'houde bombezadegoù Stad Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/2024-12-05/ty-article-magazine/.premium/entire-families-crushed-in-gaza-by-israeli-airstrikes-not-even-memories-remain/00000193-92bf-dfe8-a5db-fbff98170000 |title=Entire Families Were Crushed in Gaza by Israeli Airstrikes. Not Even Memories Remain • Haaretz, 05/12/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Diaesoc'h-diaesañ ez eo bet d'ar Ministrerezh dastum roadennoù en abeg ma oa bet distrujet danframmoù<ref name="K&a." />. Ret e voe erlerc'hiañ mammennoù all ouzh re an ospitalioù<ref name="K&a." />, evel keleier digant ar media, digant an dud a oa war al lec'hioù, koulz ha digant ar familhoù hag an intañvezed, a rank disklêriañ marv o fried evit bout skoazellet gant ar gouarnamant<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.sky.com/story/israel-hamas-war-health-system-collapse-in-gaza-leaves-authorities-struggling-to-count-the-dead-13107279 |title=Israel-Hamas war: Gaza's morgue network has effectively collapsed – how are they recording their dead? • Sky News, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar c'helenner hag enklasker stadunanat-ha-breizhveurat Michael Spagat e kavas dezhañ e oa mallus kaout un hentenn solius ha dizalc'h evit lakaat niver hollek ar marvioù — {{formatnum:34535}} d'an 30/04/2024 — da genglotañ gant ar roadennoù dastumet dre ar munud, en ur gemer hepken re an dud a oa anavezet dre anv hag all, an hollad o vout {{formatnum:24653}} d'an 30/04/2024 ivez<ref name="Spagat 2024a" />. E miz Eost 2025 e voe krennet an toull etre an niver a c'houzañvidi hag an niver a dud anavezet (war-dro {{formatnum:62000}} e-lec'h {{formatnum:60000}}), pa voe anavezet muioc'h a dud<ref>{{en}} {{cite web| url=https://english.wafa.ps/Pages/Details/160545 |title=Gaza death toll surges to 62,192 as Israel continues the genocide • Wafa, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Stad Israel a savas enep sifroù Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza, hogen degemeret e voent gant servijoù israelat an ditouroù, gant ABU ha gant [[Aozadur Bedel ar Yec'hed]] (ABY)<ref name="K&a." />. Nevesoc'h zo, ar gazetenn vreizhveurat ''The Guardian'' a embannas un diaz-ditouroù rummataet gant Tsahal hag a gont {{formatnum:8900}} emsaver lazhet. Kement-se ha roadennoù MYG a c'houlavar e oa trevourien eus 83% eus ar c'houzañvidi, ar pezh a zo dreist kement niver e kement brezel a zo bet abaoe [[1989]], war-bouez seziz Srebrenica (1992-1995), ar gouennlazh a voe e Rwanda (1994) ha [[Seziz Marioupol]] (2022)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/aug/21/revealed-israeli-militarys-own-data-indicates-civilian-death-rate-of-83-in-gaza-war |title=Revealed: Israeli military's own data indicates civilian death rate of 83% in Gaza war • The Guardian, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tsahal a nac'has kement-se holl, dre lavaret e oa dispis ar sifroù ha digempoell p'o c'heñverier gant he roadennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-report-claiming-that-its-own-database-found-that-vast-majority-of-gaza-dead-were-civilians/ |title=IDF denies report claiming that its own database found that vast majority of Gaza dead were civilians • The Times of Israel, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E 2025, ur pennad a-zivout ar brezel e Gaza a vrasjedas {{formatnum:64260}} den marvet diwar c'hloazioù grevus etre miz Here 2023 hag an 30 a viz Even 2024, un niver hag a dremenas hep mar dreist {{formatnum:70000}} e miz Here 2024, 59,1% anezho o vout maouezed, bugale ha tud kozh ; diwar kement-se e kendastumas e oa bet 41% re izel sifroù MYG a-fet marv diwar gwall c'hloazioù, ha war an dro e verkas e oa re izel e sifroù-eñ hep mar ebet, pa ne gemerent ket e kont holl heuliadoù oberoù Tsahal e Gaza : ar marvioù diwar ziouer a zanframmoù mezegel, diouer a voued, dour fall ha yec'hedouriezh ker fall all<ref>Jamaluddine & al., 2025.</ref>. Ur vrasjedadenn damheñvel a-fet marvioù a-c'houde gwall c'hloazioù a embannas {{formatnum:80000}} e miz Genver 2025<ref>Bloxham, 2025, p. 23.</ref> ; e miz C'hwevrer, ur studiadenn e ''The Lancet'' a vrasjedas e oa bet un digresk a 39,9 bloaz en hoali e Strizhenn Gaza etre miz Here 2023 ha miz Gwengolo 2024, hep kontañ ar marvioù ameeun ; diwar ar renabloù hag ar marilhoù e kadarnaas sifroù Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza<ref>Guillot & al., 2025, pp. 478-485.</ref>. E miz Mae 2025, Bezalel Smotrich, ministr israelat an arc'hant, a zisklêrias edo Israel oc'h argadiñ labourerien trevourel Hamas, en ur lavaret "emaomp o peurlazhañ ministred, burevidi, pinvidien – kement den hag a skor beli Hamas war ar gevredigezh trevourel"<ref>Shpigel, 2025.</ref>. E-maez al lezennoù etrebroadel eo lazhañ izili trevourel Hamas<ref>Jamshidi, 2024b.</ref>. Adalek miz Even 2025 e lavaras soudarded Tsahal e oa bet roet urzh dezho da dennañ war engroezioù Palestiniz e-kichen al lec'hioù ma ro ar ''Gaza Humanitarian Foundation'' he skoazell<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-27/ty-article-magazine/.premium/idf-soldiers-ordered-to-shoot-deliberately-at-unarmed-gazans-waiting-for-humanitarian-aid/00000197-ad8e-de01-a39f-ffbe33780000 |title='It's a Killing Field': IDF Soldiers Ordered to Shoot Deliberately at Unarmed Gazans Waiting for Humanitarian Aid • Haaretz, 27/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; tremen {{formatnum:1000}} den a voe lazhet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/07/23/nx-s1-5477365/israel-gaza-aid-casualties |title=Israeli forces have killed over 1,000 aid-seekers in Gaza since May, the U.N. says • NPR, 23/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''Amnesty International'', Israel a oa o klask krennañ war ar skoazell evit degas kernezh d'ar Balestiniz hag o gouennlazhañ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/gaza-evidence-points-to-israels-continued-use-of-starvation-to-inflict-genocide-against-palestinians/ |title=Gaza: Evidence points to Israel's continued use of starvation to inflict genocide against Palestinians • Amnesty International, 03/07/2025|access-date=}}</ref>. E miz Du 2025, ur studiadenn gant ar ''Max Planck Institute for Demographic Research'' (MPIDR) e [[Rostock]] a vrasjedas niver ar marvioù diwar feulster e Gaza : etre {{formatnum:100000}} ha {{formatnum:126000}}, 27% anezho o vout bugale yaouankoc'h eget 15 vloaz ha 24% o vout maouezi<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.mpg.de/25778228/1125-defo-gaza-study-reveals-unprecedented-losses-of-life-and-life-expectancy-154642-x |title=Gaza: study reveals unprecedented losses of life and life expectancy • Max-Planck-Gesellschaft, 25/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2025-11/kriegstote-gazastreifen-opferzahlen-schaetzung |title=Mehr als 100.000 Tote im Gazakrieg ("Tremen {{formatnum:100000}} den marvet e Gaza") • Die Zeit, 24/11/32025 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.freitag.de/autoren/hanno-hauenstein/max-planck-institut-zaehlt-126-000-gaza-tote-was-heisst-das-fuer-den-genozid |title=Max-Planck-Institut zählt 126.000 Gaza-Tote: Was heißt das für den Genozid? ("MPI a gont {{formatnum:126000}} den marv e Gaza – petra eo an emplegad ar gouennlazh ?") • Der Freitag, 01/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ''Amnesty International'' ha ''B'Tselem'' o deus roet da wir edo ar gouennlazh war seveniñ bepred, pa gendalc'hed da lazhañ Palestiniz<ref name="Alj">{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/inside-story/2026/2/12/is-genocide-still-happening-in-gaza |title=Is genocide still happening in Gaza? • Al Jazeera, 12/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tremen {{formatnum:1000}} den zo bet lazhet gant Israel etre deroù an harz-tennañ (miz Here 2025) ha miz Even 2026<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/video/newsfeed/2026/6/18/these-are-the-palestinians-that-israel-has-killed-during-gazas |title= These are the Palestinians that Israel has killed during Gaza's 'ceasefire' • Al Jazeera, 18/06/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>, tremen 100 bugel en o zouez<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unicef.org/press-releases/during-gazas-ceasefire-children-keep-being-killed |title=During Gaza's Ceasefire, Children Keep Being Killed • UNICEF, 13/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez un enklask gant ar medium [[Katar|qatari]] ''Al Jazeera Media Network'' ('''شبكة الجزيرة الإعلامية''') diazezet war testenioù tud ha dielfennadennoù gant arbennigourien, ez eus war-dro {{formatnum:3000}} Palestinad(ez) a zo bet lazhet hep na c'hellfed kavout o c'horfoù, kement-se abalamour ma ra Tsahal e Gaza gant tennoù gwrezel ha tennoù gwrezel-ha-gwaskel, pourchaset o-daou gant [[Stadoù-Unanet Amerika]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2026/2/10/israel-used-weapons-in-gaza-that-made-thousands-of-palestinians-evaporate |title=Israel used weapons in Gaza that made thousands of Palestinians evaporate • Al Jazeera,10/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Lazhoù ameeun [[File:Mother cries for her 4-year-old daughter, who lost her life due to malnutrition and lack of treatment due to the war on Gaza, Gaza Strip.jpg|thumb|Ur vamm o leñvañ d'he merc'h 4 bloaz marvet diwar naonegezh ha kleñved.]] Ar vezeien Rasha Khatib, Martin McKee ha Salim Yusuf o deus embannet e miz Gouere 2024 un niver brasjedet a varvioù eeun pe ameeun devoudet gant ar brezel, a oa c'hoarvezet dija pe a c'hoarvezje er mizioù ha bloazioù da zont. Hep mar e vo ur c'hresk bras war ar marvioù ameeun en abeg da greñvder ar brezel dre vras, da zistruj danframmoù yec'hedel, d'an diouer a voued, ha d'ar c'hrennañ war arc'hantaouiñ UNRWA. Hervezo e c'hellfe an niver a Balestiniz lazhet e Gaza bout 16 gwezh brasoc'h eget an niver a zo bet jedet betek-henn ; pa lieskementer an niver diwezhañ-se dre 5 e c'hellfe sevel da dremen {{formatnum:186000}} den marv<ref>Khatib & al., 2024.</ref>. Michael Spagat a skrivas e oa ar vrasjedadenn-se "disolius ha diwirheñvel"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://aoav.org.uk/2024/a-critical-analysis-of-the-lancets-letter-counting-the-dead-in-gaza-difficult-but-essential-professor-mike-spagat-reviews-the-claim-the-total-gaza-death-toll-may-reach-upwards-of-186000/ |title=A critical analysis of The Lancet's letter "Counting the Dead in Gaza: Difficult but Essential". Professor Mike Spagat reviews the claim the total Gaza death toll may reach upwards of 186,000 • Action On Armed Violence, 10/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Bigg 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/07/11/world/middleeast/gaza-war-death-toll-lancet.html |title=Fighting Isn't the Only Killer of Gazans Amid the War, Researchers Say • The New York Times, 11/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> met "reizh e oa reiñ da c'houzout ne voe ket an holl varvioù reoù eeun ha feuls", ha lakaaat a reas an niver a varvioù de "uhel-meurbet"<ref name="Horton et al." /><ref name="Bigg 2024" />. An istorour [[Bro-Saoz|saoz]] Donald Bloxham a verk ivez ez eo bet ameeun ar braz eus ar marvioù e meur a vrezel, met Israel o sparlañ an hent d'ar skoazell evit Gaza a zegas marvioù ivez na c'heller ket lakaat da ameeun<ref name="Bloxham_2025">Bloxham, 2025, pp 23–24.</ref>. En ul lizher e miz Here 2024, 99 labourer stadunanat er yec'hed e Gaza hag o devoa labouret eno abaoe ar 7 a viz Here 2023 a glaskas brasjediñ an niver a Balestiniz a oa marvet diwar naonegezh, diazezet war danevelloù foran embannet gant an aozadur ''Integrated Food Security Phase Classification'' (IPC)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.gazahealthcareletters.org/usa-letter-oct-2-2024 |title=USA Letter / Gaza Healthcare Letters • 02/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervezo e oa d'an nebeutañ {{formatnum:62413}} a dud e Gaza a oa marvet diwar naonegezh, bugale yaouank ar braz anezho ; diazezet eo ar vrasjedadenn-se war ar fed ma tegas ur gernezh a live 5 ur feur a 2 zen marv diwar {{formatnum:10000}} bemdez. Ar vezeien a vasjedas ivez e oa marvet {{formatnum:5000}} den d'an nebeutañ diwar ziouer a breder pa oant gant ur c'hlenved henek<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2024/10/us-israel-funding-gaza-palestine-deaths-october-100000-17-billion/ |title=Report: In One Year, More Than 100,000 Deaths in Gaza—Aided by $17.9 Billion From the US|Mother Jones, 08/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="WatsonInstituteEstimatedDeaths">Stamatopoulou & Robbins, 2024.</ref><ref name="GazaHealthcareLettersEstimatedDeaths">{{en}} {{cite web |url=https://static1.squarespace.com/static/66e083452b3cbf4bbd719aa2/t/66fcd754b472610b6335d66f/1727846228615/Appendix+20241002.pdf |title=Appendix to letter of October 2, 2024 re: American physicians observations from the Gaza Strip since October 7, 2023 • Gaza Healthcare Letters, 02/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Div studiadenn embannet gant ar gelaouenn ''The Economist'' a ziskouez un digresk a 35 bloaz en hoali e Gaza, a-live gant ar gouennlazh e Rwanda e 1994<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2025/08/06/how-much-of-gaza-is-left-standing |title=How much of Gaza is left standing? • The Economist, 06/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.smh.com.au/world/middle-east/how-much-of-gaza-is-left-standing-true-toll-may-be-even-greater-than-official-reports-suggest-20250808-p5mlhn.html |title=How much of Gaza is left standing? True toll may be even greater than official reports suggest • The Sydney Morning Herald, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Droug korfel ha speredel {{Multiple image| | perrow = 1/1 | total_width = 300 | image1 = Yamen was injured in his leg during his sixth displacement in Jabalia refugee camp, and he was forced to flee while wounded.jpg | image2 = A Palestinian refugee carries his injured grandchildren from the Israeli bombing of Nuseirat Camp, Gaza Strip.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ''' : * Gloazet e voe Yamen en e c'har e-kerzh e 6{{vet}} divroadenn e kamp repuidi Jabalia, ha ret e voe dezhañ tec'hel evelato. * Ur repuad palestinad zo o tougen e vugale-vihan a zo bet gloazet gant bombezadeg kamp Nuseirat e Gaza. </div> }} Brasoc'h eget {{formatnum:170000}} eo an niver a dud a zo bet gloazet gant taol-brezel Stad Israel abaoe ar 7 a viz Kerzu 2023<ref name="Burke 2025" />, hag e Gaza emañ ar brasañ niver a vugale vac'hagnet e-keñver ar boblañs, er bed a-bezh<ref name="Amputee stats" />. En hevelep prantad, tremen {{formatnum:1040}} Palestinad a voe lazhet er C'hlann Gornaouek<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-205-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem |title=UNRWA Situation Report #200 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the occupied West Bank, including East Jerusalem • UNRWA, 21/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, war-dro {{formatnum:17000}} bugel a oa gloazet hag hep familh ebet ken, aleze un termen mezegel nevez : ''wounded child, no surviving family'' (WCNSF)<ref>Haidar, 2023 ; Horn, 2023 ; Ali, 2024 ; O'Reilly, 2023 ; Grim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20231107-gaza-coins-a-new-acronym-wcnsf-wounded-child-no-surviving-family/ |title=Gaza coins a new acronym: WCNSF – Wounded Child No Surviving Family • Middle East Monitor, 07/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="volkskrant" />. Hervez ABU e miz Gwengolo 2025, tremen {{formatnum:21000}} bugel zo bet mac'hagnet en abeg d'ar brezel e Gaza<ref name="Guardian_3_September_2025" />. D'ar 25 a viz Eost 2024 e vrasjedas ABU e oa miret ar braz eus poblañs Gaza – 2,2 vilion a dud – war un takad 39 km² e c'horread, bihanoc'h eget hini [[Lannuon]], ar pezh a zegas un diouer bras a servijoù diazez evel dour yac'hus, ha kleñvedoù evel an hepatit C a red buan<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/gaza-humanitarian-zones-smaller-than-manhattan-rcna167056 |title=Gaza's 2.2 million people are confined to a humanitarian area smaller than Manhattan • NBC News, 25/08/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Boureverezh ha feulster revel Bac'hadurioù hollek hag a-vras zo bet tamallet da Stad Israel e brezel Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/14/israels-war-on-gaza-live-rafah-attack-coming-soon-despite-pressure?update=2771884 |title=Israeli forces detain 20 Palestinians in occupied West Bank • Al Jazeera, 14/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/032/34/pdf/g2403234.pdf?token=7vgSXpmdnRsfIeetwu&fe=true |title=Written statement submitted by Al-Haq, Law in the Service of Man, a non-governmental organisation in special consultative status • United Nations, 27/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha bac'hidi a zisklêrias e vezent mac'hagnet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/01/11/gaza-detainees-israel-prisons-hamas/ |title=Gazan prisoners describe abuse at secretive Israeli detention sites • The Washington Post, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag e c'houzañvent marvioù, tanioù-gwall, gwalladennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2024/1/10/threatened-with-rape-lama-khater-recalls-horrors-while-in-israeli-jails |title='Threatened with rape': Lama Khater recalls horrors while in Israeli jails • Al Jazeera, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha Palestiniz boureviet hep tamalladenn ebet<ref>Masarwa & Osman, 2023 ; Kottasová & al., 2023, Doucet, 2024 ; Cordall & Pedrosa, 2024.</ref>. E miz Eost 2024, UN-OHCHR a embannas testenioù gant Palestiniz a oa bac'het e kamp-bac'h Sde Teiman e [[Negev]], tost d'an harzoù gant Strizhenn Gaza : gwalladennoù hag arsailhadennoù revel a veze sevenet enep ar vac'hidi<ref>OHCHR, 2024d</ref>. Hervez an aozadur ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'', kement-se ha keleier damheñvel a ziskouez feulster revel e-kerzh ur gouennlazh<ref name="lemkin">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/the-genocidal-dimensions-of-israel%E2%80%99s-use-of-sexual-and-gender-based-violence-(sgbv)-against-palestinians |title=The Genocidal Dimensions of Israel's Use of Sexual and Gender-Based Violence (SGBV) against Palestinians • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 11/09/2024|accessdate=05/07/2026.}}</ref>. ''Amnesty International'' a embannas e tiskoueze doare ar gwallgaserezh en toulloù-bac'h israelat an dizenekaat reizhiadel koulz hag ar gwallaoz speredel ha korfel gouzañvet gant Palestiniz Gaza, ha gallout a reer kemer an doare-se e kont evit dezastum ur ratozh-gouennlazhañ<ref>Amnesty International report, 2024, p. 296.</ref>. Hervez ABU, oberoù feulster revel ha diazezet war ar jener a voe sevenet "evit aotrouniekaat, mac'homañ ha distrujañ ar bobl balestinat, a-zarn pe a-bezh"<ref name="Independent_International_Commission_Inquiry_2025_sex_vio">{{en}} Independent International Commission of Inquiry, 2025, p. 1.</ref>. Un danevell gant Francesca Albanese eus ABU e miz Meurzh 2026 a lakaas ar voureveri a-berzh Israel enep Palestiniz d'ur "perzh frammadurel er gouennlazh a zo war ober hag en ''apartheid'' en astenn an [[trevadenniñ]]". Hervezi e c'hoarvez ar boureverezh koulz en toulloù-bac'h israelat hag e Palestina aloubet en he fezh, kement-se dre "zivroadegoù, berzañ skoazell ha boued, feulster diharz a-berzh Tsahal hag an drevadennerien, ha kontroll ha spont e pep lec'h"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session61/advance-version/a-hrc-61-71-aev.pdf |title=Torture and genocide • OHCHR, 23/03/2026, p. 2|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Naonegezh, divroadeg ha distruj an aozioù bevañ === ;Naonegezh ha kaeladur {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = A 4-year-old Palestinian girl, lost her life due to malnutrition and lack of treatment due to the war on Gaza.jpg | image2 = Displaced Palestinians receive food from charitable Tekiya during Ramadan in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg | image3 = Displaced Palestinians gather to receive food from a charity in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ hervez tro an heol''' : * Ur plac'h 4 bloaz marvet diwar naonegezh ha diouer a breder mezegel. * Palestiniz divroet o kaout boued digant Tekiya e-kerzh [[ramadan]] e Deir el-Balah, Strizhenn Gaza. * Palestiniz divroet bodet evit kaout boued digant un aozadur a garitez e Deir el-Balah. </div> }} E miz C'hwevrer 2024, ''Human Rights Watch'' hag ''Amnesty International'' a zisklêrias n'he devoa ket Israel heuliet an disentez a oa bet kemeret gant al Lez-varn Etrebroadel d'ar 26 a viz Genver evit mirout na gasfe kaeladur Strizhenn Gaza d'ur gouennlazh<ref name="Human Rights Watch Blockade" /><ref name="Amnesty International Blockade" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/has-israel-complied-with-icj-order-in-gaza-genocide-case |title=Has Israel complied with ICJ order in Gaza genocide case? • Al Jazeera, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur ''Refugees International'' a stadas he devoa Stad Israel "atav hag hep abeg ebet skoilhet an oberoù skoazellañ e Gaza"<ref>Johnson, 2024b.</ref>. An istorourez stadunanat Melanie Tanielian a lavar e rankfed lakaat an naonegezh hag ar c'haeladur da hentennoù-gouennlazhañ evel ar bombezadegoù a-yoc'h<ref>Tanielian, 2024, pp. 3–4.</ref>. E miz Ebrel, ''B'Tselem'' a lakaas an naonegezh a oa o kreskiñ da "zisoc'h politikerezh mennet hag emskientek Israel"<ref>Sultany, 2024, p. 7.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/publications/202404_manufacturing_famine |title=Manufacturing Famine: Israel is Committing the War Crime of Starvation in the Gaza Strip • B'Tselem, miz Ebrel 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez an istorourez Elyse Semerdjian emañ Israel o seveniñ "ur gouennlazh dre daravat"<ref>Semerdjian, 2024b.</ref>. E miz Here 2023, an aozadur ''World Food Programme'' a c'houzavas a-zivout an digresk war ar pourchas boued<ref>Tanielian, 2024, pp. 6–7.</ref>, hag e miz Kerzu, a-gevret gant ABU, ec'h embannas edo tremen an hanter eus poblañs Gaza "naonek", nebeutoc'h eget 1 den diwar 10 a zebre bemdez, ha 48% eus an dud a oa "naonek-meurbet"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-gaza-war-palestinians-starving-un-wfp-b2461488.html |title=UN says half of Gaza's population is now starving • The Independent, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/12/10/israel-hamas-war-live-no-safe-place-in-gaza-as-severe-hunger-spreads |title=Israel-Hamas war updates: Fierce battles rage in southern and northern Gaza • Al Jazeera, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2023/12/05/middleeast/gaza-bakery-hunger-israel-hamas-war-intl/index.html |title='It's chaos': Starving Gazans dig for food, supplies under the rubble • CNN, 05/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Riyad al-Maliki, anezhañ Maodiern an Aferioù estren e Palestina, a lavaras edo "Israel oc'h implijout a-ratozh-kaer an naonegezh evel un arm-brezel a-enep ar bobl he deus aloubet" ; hervez Israel e oa an disklêriadenn-se "par da damall ur muntr lidel"<ref>"Muntr lidel" : an [[enepyuzevegezh]] a damall d'ar Yuzevien lazhañ bugale nann-yuzev en o lidoù evit implijout gwad ar vugale-se da fardañ o bara kan da Bask.</ref> ha "hudur"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinian-foreign-minister-accuses-israel-deliberately-starving-gazans-2023-12-12/ |title=Palestinian minister accuses Israel of starving Gazans; Israel says charge 'obscene' • Reuters, 13/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, ''Human Rights Watch'' a gavas edo Israel oc'h implijout an naonegezh evel un arm-brezel pa verze a-ratozh an diraez d'ar boued hag an dour<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2023/12/18/israel-starvation-used-weapon-war-gaza |title=Israel: Starvation Used as Weapon of War in Gaza • Human Rights Watch, 18/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, ABU a damallas da Israel "distrujañ reizhiad ar boued e Gaza ha lakaat ar boued d'un arm enep pobl Palestina"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/01/over-one-hundred-days-war-israel-destroying-gazas-food-system-and |title=Over one hundred days into the war, Israel destroying Gaza's food system and weaponising food, say UN human rights experts • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 16/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2024, maodiern israelat an arc'hant, Bezalel Smotrich, a viras e-unan ouzh bleud kaset gant Stadoù-Unanet Amerika a vont tre e Gaza, o terriñ dre-se ar promesa a oa bet graet Stad Israel da SUA<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/finance-minister-blocks-flour-shipments-from-reaching-gaza/ |title=Smotrich blocks flour shipments from reaching Gaza, in breach of Israeli pledge to US • The Times of Israel, 14/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E deroù 2024, ABU a zisklêrias edo Israel o seveniñ ur gouennlazh peogwir he devoa embannet bout "mennet da zistrujañ pobl Palestina, a-zarn pe a-bezh, hepken peogwir e oa Palestiniz anezhi" ha peogwir edo Israel o nac'hañ boued da Balestiniz dre herzel ouzh ar skoazell zengar hag o tistruj a-raozh-kaer "skafoù-pesketa, broutioù ha frouezhegi e Gaza ... Biskoazh n'hon eus gwelet ur boblañs trevourel lakaet ker buan da vout ken naonek en un doare ker klok, eme an arbennigourien war an naonegezh. E-kichen bukañ war drevourien emañ Israel o klask daoniñ dazont Palestiniz dre wallgas o bugale"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/27/un-israel-food-starvation-palestinians-war-crime-genocide |title=Israel is deliberately starving Palestinians, UN rights expert says • The Guardian, 27/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Un digresk a 40% e niver ar sammgirri-skoazell aotret da vont tre e Gaza a c'hoarvezas goude disentez al Lez-varn Etrebroadel (ICJ)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/27/israels-war-on-gaza-live-biden-comments-turn-focus-back-to-gaza-ceasefire?update=2735412 |title=How much aid has entered Gaza? • Al Jazeera, 27 February 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh, an ICJ a gadarnaas he disentez en ur bouezañ war "live digent ar gernezh gouzañvet gant Palestiniz e Strizhenn Gaza er sizhunvezhioù diwezhañ, koulz hag ar c'hresk war ar riskl a gleñvedoù-red"<ref>Sultany, 2024, p. 5.</ref>, en ur anzav n'he devoe ket Israel "sentet ouzh urzh" al Lez-varn e miz Genver, ar pezh en deus degaset "aozioù bevañ gwallreuzus" da washaat c'hoazh muioc'h<ref>Sultany, 2024, p. 6.</ref>. E miz Meurzh 2024, daouzek aozadur dengar en Israel a sinas ul lizher digor ma tamalljont d'ar Stad na sentiñ ouzh urzh al Lez-varn da virout ouzh ur gouennlazh dre aesaat deroadur ar skoazell zengar<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/11/israeli-human-rights-groups-icj-gaza-aid-ruling |title=Israeli human rights groups accuse country of failing to abide by ICJ's Gaza aid ruling • The Guardian, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Johnson, 2024a.</ref>. E miz Ebrel, ABU a zisklêrias edo Israel o "lazhañ Palestiniz trevourel hag oc'h ober droug dirapar dezho gant he bombezadegoù", en ur ouzhpennañ "emaint ivez o c'hourlakaat gant gouizidigezh hag a-ratozh-kaer un naonegezh" hag en ur damall "gouennlazh" da Israel<ref name="Al-Monitor-2024-04-22">{{en}} {{cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2024/04/gaza-health-system-completely-obliterated-un-expert |title=Gaza health system 'completely obliterated': UN expert • Al-Monitor, 22/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Here 2024, Israel a gemmas raktres ar jeneral Giora Eiland a-zivout Strizhenn Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/10/12/middleeast/israel-military-push-northern-gaza-intl/index.html |title=After mulling siege plan, Israel ramps up military push in northern Gaza • CNN, 12/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e82yy0wxno |title=Israeli attack on northern Gaza hints at retired general's 'surrender or starve' plan for war • BBC News, 12/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Er raktres-se e oa urzh da holl annezidi Gaza an hanternoz da zivroañ a-barzh ur sizhun ; kaeladur klok war an dour, ar boued hag an trelosk ; herzel pe lazhañ kement den a chomfe<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.972mag.com/northern-gaza-liquidation-scenario-eiland-rabi/ |title=A plan to liquidate northern Gaza is gaining steam • +972 Magazine, 17/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-821301 |title=North Gaza siege: Netanyahu considers plan to starve out Hamas fighters • The Jerusalem Post, 23/09/2024]]|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E kreiz miz Here 2024, Israel he devoa urzhiet skarzh annezidi Gaza an hanternoz ha miret ouzh ar skoazell zengar da vont tre e-pad tost da ziv sizhunvezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/10/09/israel-orders-new-evacuations-in-northern-gaza_6728770_4.html |title=Israel orders new evacuations in northern Gaza • Le Monde, 09/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/10/11/middleeast/food-northern-gaza-starvation-un-intl |title=UN says no food has entered northern Gaza since start of October, putting 1 million people at risk of starvation • CNN, 11/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez an ''Institute of Development Studies'', marvioù diwar naonegezh hag a c'hellje bout bet parraet outo zo "hogozik hep mar ebet un torfed-brezel hag un torfed enep mab-den"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ids.ac.uk/publications/was-there-a-famine-in-gaza-in-2024/ |title=Was There a Famine in Gaza in 2024? • Institute of Development Studies, 05/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 21 a viz Du 2024, al [[Lez-kastizañ Etrebroadel]] (''International Criminal Court'', ICC) a embannas urzhioù herzel etrebroadel enep Benyamin Netanyahou, anezhañ Pennmaodiern Israel, hag a-enep Yoav Gallant, Maodiern kozh an Difenn, en abeg ma oant o-daou "atebek war an torfed-brezel a naonegezh evel doare da vrezeliñ"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/nov/21/icc-issues-arrest-warrant-for-benjamin-netanyahu-israel |title=ICC issues arrest warrant for Benjamin Netanyahu for alleged Gaza war crimes • The Guardian, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ft.com/content/0b62f17a-97db-4817-90f8-f98adead79f0 |title=ICC issues arrest warrant for Israeli PM Benjamin Netanyahu • Financial Times, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="El Abdallah 2024">{{en}} {{cite web|url=https://www.icc-cpi.int/news/situation-state-palestine-icc-pre-trial-chamber-i-rejects-state-israels-challenges |title=Situation in the State of Palestine: ICC Pre-Trial Chamber I rejects the State of Israel's challenges to jurisdiction and issues warrants of arrest for Benjamin Netanyahu and Yoav Gallant • ICC, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver ha miz C'hwevrer 2025, Israel a lamas ar strishadurioù war ar skoazell e Gaza e-pad pazenn gentañ harz-tennañ miz Genver. D'an 2 a viz Meurzh avat ec'h embannas e vefe stanket an holl skoazelloù dengar en un doare dibenndermen nemet ec'h asantfe Hamas kemmañ divizoù an harz-tennañ, ar pezh a voe nac'het gant Hamas<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/2/live-israel-us-propose-terms-to-extend-gaza-ceasefire-hamas-yet-to-reply?update=3549776 |title=Updates: Israel blocks all aid into Gaza after first phase of truce ends • Al Jazeera, 02/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckgz7p85mdgo |title=Gaza ceasefire in peril as Israel and Hamas hit impasse • BBC News, 03/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En ur ober 4 devezh e oa bet un digresk bras ha prim er pourchas boued e Gaza, tra ma oa bet tremen daougementet ar prizioù. Aozadurioù dengar evel ''Oxfam International'' hag UNICEF a c'houzavas a-enep naonegezh a-yoc'h mar dalc'hfe skornadur ar skoazell. ''Oxfam'' a ziouganas "disac'hadur peurglok ar reizhiadoù a skor ar vuhez"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-gaza-aid-cutoff-netanyahu-hunger-war-940ceea2c2b754d197a4f07c0cad86de |title=Israel's cutoff of supplies to Gaza sends prices soaring as aid stockpiles dwindle • Associated Press, 05/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An alvokad Salah Abdel-Ati a lavaras e oa oberoù Israel enep [[Kenemglevioù Geneva]], a verz distrujañ pe genkizañ danvezioù hollret evel ar boued war an tachennoù-emgann<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/gazas-palestinians-fear-famine-over-israels-ramadan-aid-block |title=Palestinians in Gaza fear threat of famine over Israel's Ramadan aid blockade • The New Arab, 05/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2025, goude endevout stanket an enporzhiañ boued, louzeier ha trelosk e-pad 10 sizhunvezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/aid-trucks-gaza-world-food-program-israel-hamas/ |title=Aid trucks going into Gaza are a "drop in the bucket as to what's needed," WFP director says • CBS News, 25/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, B. Netanyahou a embannas ec'h aotrefe Israel "ur skoazell zengar izek" a-c'houde gwaskoù etrebroadel<ref>Shpigel, 2025.</ref>. Israel a ginnigas implijout embregerezhioù prevez evit dasparzhañ ar skoazell e Gaza ar Su hepken. Skoret eo ar raktres gant SUA, o deus savet an aozadur ''Gaza Humanitarian Foundation'' (GHF) evit pourchas skoazell hep na vije "Hamas o laerezh, preizhañ pe implijout ar skoazell-se evit e vennad-eñ". ABU a gavas abeg er raktres, pa zegasje muioc'h a zivroadegoù ret ha pa lakafe "ar skoazell dindan veli mennadoù politikel pe vilourel"<ref>Nichols, 2025a.</ref>. Kalz Palestiniz zo bet lazhet gant Tsahal p'edont o tostaat d'al lec'hioù m'edo GHF oc'h ingalañ skoazell<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/03/palestinians-killed-israeli-fire-aid-point-gaza-officials-say |title=At least 27 Palestinians killed by Israeli fire at food point, Gaza officials say • The Guardian, 03/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025 e voe danevellet e raktrese Israel kreñvaat ar skoazell e kornioù-bro all e Strizhenn Gaza en ur lemel kement skoazell da gêr [[Gaza|C'haza]] en Norzh evit rediañ hec'h annezidi da zivroañ endra edo Israel o kemer kêr<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-gaza-war-netanyahu-08-08-25#cme2gkxi000183b6tmv28m1yi |title=Here's what we know about Israel’s plan to take over Gaza City • CNN, 08/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ditouroù e miz Eost 2025 a ziskouezas edo ar boblañs en he fezh o c'houzañv kernezh, gant war-dro {{formatnum:641000}} a dud o c'houzañv naonegezh vras ; an IPC a gadarnaas edo an naonegezh o c'hoarvezout e Gouarnelezh Gaza<ref>IPC Report August, 2025, p. 1.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/famine-has-struck-gaza-says-global-hunger-monitor-2025-08-22/ |title=Famine has struck Gaza, says global hunger monitor • Reuters, 22/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Div sizhun goude deroù harz-tennañ miz Here 2025, daouzegadoù ag aozadurioù e-maez-gouarnamant (AMG) a embannas edo Israel o stankañ a-did o skoazell da C'haza. Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS/WHO) a lavaras e oa "gwallreuzus an traoù c'hoazh rak pezh a ya tre n'eo ket a-walc'h" ha "ned a ket an naonegezh war gil rak n'eus ket a-walc'h a voued"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.nrc.no/news/2025/october/mounting-alarm-as-israeli-authorities-reject-ngo-applications-to-transport-life-saving-aid-into-gaza |title=Mounting alarm as Israeli authorities reject NGO applications to transport life saving aid into Gaza • Norwegian Refugee Council, 23/10/2025 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/23/hunger-crisis-in-gaza-is-catastrophic-despite-ceasefire-who-chief-says |title=Hunger crisis in Gaza is catastrophic despite ceasefire, WHO chief says • Al Jazeera, 23/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2025 e wellaas stad ar boued pa ne voe mui naonegezh na diouer bras a voued ; evelato, 27% eus ar boblañs a c'houzañve c'hoazh un diouer mallus a voued ha 50% a c'houzañve un diouer grevus<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/humanitarian-situation-update-351-gaza-strip |title=Humanitarian Situation Update #351 • ReliefWeb, 31/12/2025|accessdate=05/07/202631/12/2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1159820/?iso3=PSE |title=Gaza Strip: Acute Food Insecurity Situation for 16 October - 30 November 2025 and Projection for 1/12/2025 - 15/04/2026 • IPC, 19/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E dibenn ar bloaz e savas aon rak an diouer a evezh hag a breder a-fet gwallvagadur, rak Israel he devoa skarzhet meur a AMG – ''Médecins Sans Frontières'' (MSF) en o zouez – eus Gaza ; an aozadurioù-se a sikoure da skañvaat ar gwallvagadur hag an naonegezh dre brederiañ bugale gwall naonek<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/inter-agency-standing-committee-iasc-statement-revoke-planned-international-ngo-ban-humanitarian-leaders-urge-israeli-authorities |title=Inter-Agency Standing Committee (IASC) Statement: Revoke planned international NGO ban, humanitarian leaders urge Israeli authorities • ReliefWeb, 01/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/en/news/53-international-ngos-warn-israels-recent-registration-measures-will-impede-critical-humanitarian-action/ |title=53 International NGOs warn Israel's recent registration measures will impede critical humanitarian action • Médecins du Monde, 02/01/2026 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ouzhpenn da gement-se, Israel a gendalc'he da stankañ ar pourchas lod louzeier<ref name="Alj" />. Goude tarzh [[Brezel Iran (2026)|brezel Iran]] e miz C'hwevrer 2026, Israel a c'hourlakaas en-dro meur a grennadur e Gaza : serriñ meur a zor ma tremene ar skoazell, ampellañ fiñvoù ABU, ampellañ distro an dud da C'haza, ampellañ ar skarzhañ gloazidi<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unocha.org/news/todays-top-news-middle-east-occupied-palestinian-territory-sudan |title=Today's top news: Middle East, Occupied Palestinian Territory, Sudan • UN OCHA, 02/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/israel-closes-gazas-rafah-crossing-amid-attacks-on-iran |title=Israel closes Gaza's Rafah crossing amid attacks on Iran • Aljazeera, 01/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Divroadegoù ret {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = Return of displaced people via Al-Rasheed Street after ceasefire, January 2025, Gaza Strip.jpg | image2 = An aerial view of Al-Mawasi area where displaced Palestinians live in tents, Gaza Strip.jpg | image3 = An aerial photo of displaced Palestinians waiting in northern Nuseirat to return to their homes in Gaza.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Tud divroet o tistreiñ da gêr C'haza. * Tud divroet o c'hedal e Nuseirat o distro d'ar gêr e Gaza. * Tud divroet o vevañ e teltennoù en Al-Mawasi. </div> }} Abaoe miz Here 2023 ez eus bet divroet 1,9 milion a dud, eleze tost da boblañs a-bezh Strizhenn Gaza, da heul urzhioù Israel da skarzhañ ; urzhioù digempoell, embannet e-kerzh bombezadegoù alies, o deus lezet trevourien hep hent pe bal. Meur a wezh ez eo bet arsailhet an takadoù dengar, endra edo Israel o stankañ ar skoazell hag o tistrujañ danframmoù, a pezh a zegasas naonegezh ha lec'hioù diannezadus. A-glev d'an holl, pennadurezhioù Israel a zisklêrias bout mennet da grennañ tiriad Gaza ha da skarzhañ Palestiniz anezhañ dre greñvaat lezennoù riñs kenelel ha skarzhañ dibaouez. An aozadur ''Human Rights Watch'' a lakaas politikerezh Israel a-fet divroadegoù ret d'un torfed-brezel ha d'un torfed enep mab-den<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/report/2024/11/14/hopeless-starving-and-besieged/israels-forced-displacement-palestinians-gaza |title="Hopeless, Starving, and Besieged" • Human Rights Watch, 14/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8ygyem84jo |title=Gaza: HRW accuses Israel of war crime with displacements • BBC News, 15/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Gómez & al., 2025, p. 13.</ref>. Suafrika ha Stadoù all a gavas abeg e skarzhañ Strizhenn Gaza evel un elfenn bennañ er gouennlazh<ref>Jamshidi, 2024a, pp. 14–16.</ref>}}. ''B'Tselem'' a veneg uhelidi Stad Israel o lavaret ez eo ar riñs kenelel "ur pal kreizel er brezel"<ref>B'Tselem, 2025, p. 47.</ref>. D'ar 6 a viz Here 2024, Israel a lakaas Gaza an Norzh d'un dachenn-emgann hag a urzhias d'an drevourien divroañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/10/06/world/israel-iran-hezbollah-lebanon |title=A new Israeli map labels nearly all of northern Gaza 'new evacuation zones • The New York Times, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-launches-new-offensive-in-northern-gaza-orders-mass-evacuation-786f2fff |title=Israel Launches New Offensive in Northern Gaza, Orders Mass Evacuation • The Wall Street Journal, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> Koulz an dielfennerien vilourel israelat hag an AMG ''Al Mezan Center for Human Rights'' e Jabaliya e Gaza a lavaras e oa kement-se pazenn gentañ raktres ar jeneral Giora Eiland evit rediañ Palestiniz da guitaat Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://inews.co.uk/news/world/evacuate-die-israel-generals-plan-north-gaza-3310922 |title='Evacuate or die': Israel moves towards 'general's plan' for north Gaza • The i Paper, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a lavaras e c'hellfe Israel bout atebek war "distrujañ ar boblañs palestinat e rannvro hanternozelañ gouarnelezh Gaza dre varvioù ha divroadegoù"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/un-human-rights-office-concerned-over-potential-destruction-palestinian-population-north-gaza |title=UN Human Rights Office is concerned over the potential destruction of the Palestinian population in north Gaza • ReliefWeb, 20/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E-kerzh harz-tennañ miz Genver 2025 e c'hallas tud divroet distreiñ d'ar gêr e Gaza an Norzh. Pa dorras Israel an harz-tennañ e miz Meurzh ec'h adkrogas da ordren divroadegoù. A-c'houde an argadenn war gêr C'haza (15/09 – 04/10/2025) e voe c'hoazh 1,2 milion a dud divroet<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/gaza_strip/202512_no_place_under_heaven_forced_displacement_in_the_gaza_strip_2023_2025 |title='No Place Under Heaven': Forced displacement in the Gaza Strip, 2023-2025 • B'Tselem|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Adalek tarzh ar brezel betek dibenn ar bloaz 2025, war-dro {{formatnum:100000}} a dud a dec'has diouzh Strizhenn Gaza. Lakaet kevret gant ar marvioù, kement-se zo un digresk a 6% e poblañs an tiriad<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/1/gaza-population-falls-6-percent-since-start-of-war-statistics-agency-says |title=Gaza population falls 6 percent since start of war, statistics agency says • Al Jazeera, 01/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Ekolazh [[File:Tones of waste have accumulated near populated areas across Gaza posing catastrophic environmental and health risks. Children rummage through trash daily 7.jpg|thumb|Berniadoù lastez tost d'ar boblañs e Gaza a laka an endro hag ar yec'hed en arvar.]] Drastet e voe an endro e Gaza gant bombezadegoù Israel : glasvez aet da get ; aer, dour ha douar kontammet ; danframmoù an dour hag ar vezegiezh distrujet. ABU hag aozadurioù all a laka an drougoù-se d'un "ekolazh" : meneziadoù atredoù ha lastez, dourioù lous chomet hep bout yac'husaet, ha saotradur pistrius. En abeg da se ez eus bet kleñvedoù, kudennoù [[skevent]], ha riskloù yec'hedel war hir dermen<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://theconversation.com/israels-bombing-of-gaza-caused-untold-environmental-damage-recovery-will-take-effort-and-time-245311 |title=Israel's bombing of Gaza caused untold environmental damage − recovery will take effort and time • The Conversation, 27/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Ahmed et al." /><ref>{{en}} {{cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5021472 |title=From Ecocide to Genocide: A Call to Action for Scientists Globally to Address the Destruction in Gaza • Social Science Research Network, 18/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a zispleger en deus lavaret emañ an ekolazh mennet e kreiz ar gouennlazh gant Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/sep/27/israel-ecocide-gaza-bombs-agricultural-land-genocide |title=Israel's gecocide in Gaza sends this message: even if we stopped dropping bombs, you couldn't live here • The Guardian, 27/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tni.org/en/article/ecocide-imperialism-and-palestine-liberation |title=Ecocide, Imperialism and Palestine Liberation • Transnational Institute, 17/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/ecocide-israels-deliberate-and-systematic-environmental-destruction-gaza |title=Ecocide: Israel's Deliberate and Systematic Environmental Destruction in Gaza – occupied Palestinian territory • ReliefWeb, 30/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helenneien o deus lavaret ez eo distrujañ an endro a skor ur boblañs – he dour, he douar hag he reizhiad bevañs ennañ – un ober a c'houennlazh pa c'hourlaka aozioù bevañ a zo jedet evit kas ar strollad da get, a-zarn pe a-bezh<ref>Genocide Convention, Mellad 2.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol14/iss2/9/ |title=Ecocide Is Genocide: Decolonizing the Definition of Genocide • Genocide Studies and Prevention, 04/09/2020, levrenn 14, niverenn 2, pp. 104–121|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hhrjournal.org/2025/07/29/a-destruction-of-the-conditions-for-life-report-on-genocide-in-gaza/ |title=A destruction of the conditions of life: Report on Genocide in Gaza • Health and Human Rights, 29/07/2025|access=}}</ref>. ;• Distruj mennet danframmoù trevourel {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = An aerial view showing destruction in Rafah after Israeli forces withdrawal and as the ceasefire took hold, Gaza Strip.jpg | image2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023.jpg | image3 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Distrujoù e Rafah goude disparti Tsahal ha deroù an harz-tennañ. * Distrujoù goude ur vombezadeg e karter El-Remal e kêr C'haza, 09/10/2023. * Moged ha tan goude ma voe skoet un tour uhel e kêr C'haza. </div> }} An istorourien Mark Levene hag Elyse Semerdjian a laka distrujoù an danframmoù e "kelennadurezh Dahiya" Tsahal, da lavaret eo distrujañ un niver bras a zanframmoù trevourel evit gwaskañ gouarnamant an enebour ; abaoe 2006 e vez lakaet ar gelennadurezh e pleustr e Strizhenn Gaza ; "kêrlazh" eo hervez M. Levene, hag ur benveg evit gouennlazhañ<ref>Levene, 2024, pp. 6-7 ; Semerdjian, 2024, p. 2.</ref>. E miz Here 2024, ar strollad enklaskerien ''Forensic Architecture'' e [[London]] a embanas : "aozet, reizhiadet ha mennet eo taol-brezel Israel e Gaza evit distrujañ aozioù bevañ ha danframmoù ar vuhez"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://forensic-architecture.org/investigation/a-cartography-of-genocide |title=A Cartography of Genocide: Israel's Conduct in Gaza Since October 2023 • Forensic Architecture, 07/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, ar gazetenn vreizhveurat ''The Guardian'' a embannas e oa peurzistrujet pe gwall vazaouet war-dro 70% eus danframmoù Gaza. Hervez ar c'heleier, Israel a baee betek {{formatnum:5000}} chekel ({{formatnum:1462.50}} €) da embregerezhioù dre savadur distrujet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jul/09/bulldzoer-gaza-genocide-idf-meta |title=Seeking bulldozer drivers to demolish Gaza: how a genocide is being outsourced • The Guardian, 09/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2025 e voe embannet e oa marvet 15 bugel da vihanañ dre iswrester (re izel e oa gwrez o c'horf) e-kerzh ar goañv en abeg ma oa bet Israel o tistrujañ annezioù ha kreizennoù tredan<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-children-cold-death-3085913b482dc5e45edd221ceccb17b3 |title=Medics say 6 babies have died from the cold in Gaza as displaced people shelter in tents and rubble • Associated Press, 26/02/2025|accessdate=05/07/20265}}</ref>. E miz Mae 2025 e tisklêrias B. Netanyahou : "emaomp o tistrujañ muioc'h-mui ag annezioù, ha tud Gaza n'o deus lec'h ebet da zistreiñ dezhañ. An disoc'h nemetañ hag a zle c'hoarvezout eo e fello d'an dud kuitaat Strizhenn Gaza."<ref>B'Tselem, 2025, p. 47.</ref>. En un danevell e miz Kerzu 2024, ''Human Rights Watch'' a damallas da Israel seveniñ ur gouennlazh e Gaza dre dagañ danframmoù an dour hag e buradur ha dre zibourvezañ Palestiniz diouzh moned davit dour. Hervez an danevell, Israel a wastas a-ratozh panelloù-heol a vage purlec'hioù, ur virlenn hag etrepaouezioù, a stankas rikoù-kempenn ha trelosk evit ar ganerioù, a droc'has rouedadoù an tredan, hag a arsailhas labourerien<ref name="hrw-report">{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/report/2024/12/19/extermination-and-acts-genocide/israel-deliberately-depriving-palestinians-gaza |title=Extermination and Acts of Genocide: Israel Deliberately Depriving Palestinians in Gaza of Water • Human Rights Watch, 19/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Berg2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c75wqr0k3dyo |title=HRW accuses Israel of acts of genocide over Gaza water access • BBC News, 19/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''B'Tselem'', Israel he deus distrujet 84% eus rouedad an dour e Gaza<ref>B'Tselem, 2025, p.35</ref>, tra ma 'z embannas ar [[Bank-bed]], [[Unaniezh Europa]] hag ABU e oa bet distrujet pe wallgaset 89% eus danframmoù an dour hag ar yec'hederezh e Gaza<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thedocs.worldbank.org/en/doc/133c3304e29086819c1119fe8e85366b-0280012025/original/Gaza-RDNA-final-med.pdf |title=Gaza and West Bank Interim Rapid Damage and Needs Assessment • World Bank, UE hag ABU, 02/2025, p. 37|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a lakaas an argadennoù-se da "ur rann bouezus e strategiezh ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/11/israel-attacks-palestine-water |title=Israelis attacked Palestinian water sources over 250 times in five years, data reveals • The Guardian, 11/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[File:Hamas territorial control in Gaza, January 2026.jpg|thumb|upright|{{legend|#227724|Tiriad reoliet gant Hamas}}{{legend|#fcf02e|Linenn Velen}}{{legend|#20c600|Tiriad reoliet gant Israel}}]] Rezet eo bet Rafah, ur gêr e su Strizhenn Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-12/ty-article-magazine/.premium/rafah-is-gone-razed-to-the-ground-its-not-the-only-city-decimated-by-the-israeli-army/00000197-6506-db73-aff7-7d4ee6bb0000 |title=Rafah Is Gone. Razed to the Ground. And It's Not the Only City Wiped Out by the Israeli Army • Haaretz, 12/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; an darn vrasañ eus an drast zo bet kaset da benn dre dourtañ ha distruj mestroniet savadurioù kentoc'h eget dre vombezadegoù<ref name="nytrafah">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/interactive/2025/05/15/world/middleeast/rafah-gaza-israel-damage.html |title=Gazans Once Escaped to Rafah. Now Israel is Razing It • The New York Times, 15/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025 ec'h embannas ar ''BBC'' e oa krog Israel da ziskar danframmoù trevourel, o terriñ Kenemglevioù Geneva<ref name="BBCVerifyDemolitions">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-33fccfbe-abcc-4af1-bdd2-632b2787cf59 |title=Israel levelling thousands of Gaza civilian buildings in controlled demolitions • BBC News, 18/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ar ''BBC'' bepred, un degemennour eus Tsahal a lavaras edo "Hamas hag aozadurioù sponter all o kuzhat rikoù milourel e takadoù ma 'z eo stank ar boblañs trevourel. Tsahal a anavez hag a zistruj danframmoù sponter a zo kuzhet e savadurioù lec'hiet en takadoù-hont."<ref name="BBCVerifyDemolitions" />. E miz Du 2025, ar ''BBC'' a embannas e oa bet distrujet tremen {{formatnum:1500}} savadur all gant Tsahal e Gaza abaoe an harz-tennañ<ref name="BBCCeasfireDemolitions">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0mxylxw48yo |title=Israel has destroyed more than 1,500 more buildings in Gaza since ceasefire • BBC News, 12/11/2025|accessate=}}</ref>. Ur vouezh aotreet e Tsahal a lavaras edo-hi oc'h ober diouzh framm an harz-tennañ, peogwir e c'hoarveze an distrujoù a-drek al Linenn Velen, eleze 53% eus Strizhenn Gaza<ref name="BBCCeasfireDemolitions" />. ;• Mirout a c'henel bugale E miz Meurzh 2025, un enklask gant ABU a ziskouezas he devoa Stad Israel sevenet oberoù gouennlazhañ e Gaza dre zistrujañ en un doare reizhiadel an danframmoù genel bugale, en ur c'hourlakaat ur seziz a vire ouzh prederiañ brazezded, gwilioud ha bugale nevez-c'hanet, a pezh a zegas droug hep distro da gresk poblañs Palestiniz e Strizhenn Gaza. Kavet e voe ivez e oa bet distrujet a-ratozh gant Tsahal an ospital-frouezusted ''Al-Basma IVF Centre'', a sevene war-dro {{formatnum:2500}} hiliadur ''in vitro'' bep miz ; war-dro {{formatnum:4000}} krouell, {{formatnum:1000}} standilhon [[sper]] ha [[viell]]où a voe distrujet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/4000-ivf-embryos-destroyed-1-shelling-gazas-largest/story?id=109350404 |title=Over 4,000 IVF embryos destroyed in 1 shelling at Gaza's largest fertility center, director says • ABC News, 24/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/5000-lives-one-shell-gazas-ivf-embryos-destroyed-by-israeli-strike-2024-04-17/ |title=Gaza's IVF embryos destroyed by Israeli strike • Reuters, 17/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ne voe kavet prouenn ebet a-fet ratozhioù milourel. ABU a zedastumas e oa distrujañ an ospital "un darbar mennet da virout ouzh Palestiniz a c'henel bugale e Gaza, ar pezh a zo un oberezh-gouennalazhañ"<ref name="Independent_International_Commission_Inquiry_2025_births">Independent International Commission of Inquiry, 2025, p. 39.</ref><ref name="NDTV-March 13">{{en}} {{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/genocidal-acts-un-slams-israels-attacks-on-gaza-reproductive-centres-7915048 |title="Genocidal Acts": UN Slams Israel's Attacks On Gaza Reproductive Centres • NDTV, 13/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Le Poidevin 2025a">{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-experts-accuse-israel-genocidal-acts-sexual-violence-gaza-2025-03-13/ |title=UN experts accuse Israel of genocidal acts and sexual violence in Gaza • Reuters, 13/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a embannas e oa bet Israel o tistrujañ danframmoù yec'hedel evit ar maouezi en un doare reizhiadel hag implijet ar feulster reizhel evel ur strategiezh er brezel, ar pezh a oa oberoù gouennlazhañ enep Palestiniz<ref name="NDTV-March 13" /><ref name="Le Poidevin 2025a" />. Hervez stadegoù digant Maodiernezh ar Yec'hed e Gaza, skignet gant an aozadur ''Physicians for Human Rights'' ("Mezeien evit Gwirioù Mab-den"), un digresk a 41% er ganedigezhioù zo bet e miz Mae ha miz Even 2025 e-keñver an hevelep mizioù e 2022.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://phr.org/our-work/resources/destroying-hope-for-the-future-reproductive-violence-in-gaza/ |title=Destroying Hope for the Future: Reproductive Violence in Gaza • Physicians for Human Rights, 14/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Distruj reizhiadoù trevourel ha kevredigezhel === ;• Argadennoù ouzh ar prederioù yec'hedel {{Multiple image| | perrow = 1/1 | total_width = 300 | image1 = Destruction of UNRWA el-Sheikh Radwan health center, February 2024.jpg | caption1 = <div style="font-size:90%:">Distrujet e voe kreizenn yec'hedel Cheic'h Radwan an UNRWA, 02/2024.</div> | image2 = Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg | caption2 = <div style="font-size:90%:">Tud eus ar [[Luskad Etrebroadel ar Groaz Ruz hag ar C'hreskloar Ruz|C'hreskloar Ruz]] palestinat oc'h ensellout ur c'hlañvgarr e Deir el-Balah.</div> }} E miz Du 2023 e ''The Lancet'' hag e miz C'hwevrer 2024 e ''BMJ Global Health'', meur a vezeg a zisplegas dre ar munud penaos e oa ur gouennlazh eus distrujañ an danframmoù yec'hedel hag o labourerien e Gaza, kevret gant disklêriadennoù politikerien Israel<ref>Khwaja & al., 2023, p. 1975 ; Hanbali & al., 2024, p. e014942 ; Sathar, 2023, pp. 82–83 ; Sankar, 2024.</ref> Arbennigourien war ar gwir etrebroadel zo savet a-du ganto<ref>Mahomed, 2023, pp. 77–79 ; Sultany, 2024, p. 11.</ref>. Ret e voe da reizhiad yec'hedel Stad Palestina talañ ouzh enkadennoù denegour en abeg da argadegoù Israel : adalek an 23 a viz Here e krogas ospitalioù da serriñ o dorioù peogwir n'o devoa mui trelosk ebet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/24/gaza-hospital-generators-to-run-out-of-fuel-in-48-hours-health-ministry |title=Gaza hospital generators to run out of fuel in 48 hours: Health Ministry • Al Jazeera, 24/10/2023|accessdate=05/07/20262}}</ref>. Pa ne voe mui tredan en ospitalioù, meur a vabig a oa bet ganet a-raok an termen a varvas<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/live-updates/israel-gaza-hamas/3-premature-babies-die-at-gazas-alshifa-hospital-doctor-says-104834155?id=104617602 |title=3 premature babies die at Al-Shifa Hospital, doctor says • ABC News, 13/11/2023|accessdate=05/07/20261}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/dwindling-fuel-supplies-gazas-hospital-generators-put-premature-104211808 |title=Dwindling fuel supplies for Gaza's hospital generators put premature babies in incubators at risk • ABC News, 12/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Soni, 2023, p. 80.</ref>. Kalz labourerien yec'hedel zo bet lazhet gant bombezadegoù Israel ; klañvgirri ha savadurioù yec'hedel zo bet distrujet ivez<ref name="Healthcare destroyed">Romo, 2023 : Debre, 2023b ; Picheta& al., 2023 ; Baker, 2023 ; Kekatos & Beaule, 2023 ; Basu, 2023 ; Moolla & Jacub, 2024, p. e1691 ; Sultany, 2024, p. 11.</ref>. ''Médecins Sans Frontières'' a embannas e oa bet gwallgaset pe zistrujet un niver bras a glañvgirri hag a zanframmoù yec'hedel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-war-inflicts-catastrophic-damage-infrastructure-economy-2023-11-17/#:~:text=HOSPITALS%20AND%20SCHOOLS&text=OCHA%20said%2055%20ambulances%20in,of%20drugs%20and%20blood%20products |title=Gaza war inflicts catastrophic damage on infrastructure and economy • Reuters, 17/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/12/war-crime-gaza-medics-say-israel-targeting-ambulances-health-facilities |title=Gaza medics say Israel targeting ambulances, health facilities • Al Jazeera, 12/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha lazhet e oa bet skipailh MSF<ref>Médecins Sans Frontières, 2023, 2024b ; Khan & Tinua, 2024, pp. 805–806.</ref>. MYG a lavaras e oa aet ar reizhiad yec'hedel da get<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/24/10/2023/healthcare-system-in-gaza-has-totally-collapsed |title=Healthcare system in Gaza has 'totally collapsed' • The Peninsula Qatar, 24/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2024, ABU a zisklêrias e kendalc'he distruj ar reizhiad yec'hedel da sevel betek kementadoù a chome c'hoazh da vout muzuliet<ref name="Al-Monitor-2024-04-22" />. E miz C'hwevrer 2025, 160 labourer yec'hedel da vihanañ zo bac'het gant Israel hep mar ebet, ha 24 all zo diank goude bout bet dilamet diouzh ospitalioù e Gaza. Rener ospital Al-Shifa a voe bac'het e-pad 7 mizvezh ha lakaet en e frankiz hep tamall ebet ; displegañ a eure war ar gwallgaserezh en devoa gouzañvet, ha lavaret a reas ne doa devezh ebet hep boureverezh er bac'hoù israelat<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/feb/25/more-than-160-gazan-medics-held-in-israeli-prisons-amid-reports-of-torture |title=More than 160 Gazan medics held in Israeli prisons amid reports of torture • The Guardian, 25/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Distruj lec'hiennoù sevenadurel, relijiel ha desavadurel ==== {{Multiple image| | perrow = 1/2/2 | total_width = 300 | image1 = A mosque destroyed in the Jabalia area of the Gaza Strip.jpg | image2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 16.jpg | image3 = غزة، مركز رشاد الشوا (1) غزة بعد الحرب 23-25.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Ur voskeenn vombezet, 20/02/2025. * Distruj ar Rashad Shawa Cultural Center. * Ur voskeen e Khan Younis, 08/10/2023. </div> }} ''Amnesty International'' a verk kement-mañ : "evit bout ma n'emañ ket distrujañ glad pe hêrezh istorel, sevenadurel ha relijiel berzet gant ar CPPCG, al Lez-varn etrebroadel he deus stadet e c'hall hevelep distrujoù anataat e klasker distrujañ ar strollad pa vezont mennet"<ref>Amnesty International report, 2024, p. 32.</ref>. An ensavadur ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'' en deus lavaret ez eus diskouezet ur mennad da c'houennlazhañ gant distruj a-ratozh beredoù e Gaza peogwir e klask "diverkañ bezañs istorel ur bobl"<ref name="whywecall">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-why-we-call-the-israeli-attack-on-gaza-genocide |title=Statement on Why We Call the Israeli Attack on Gaza Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe ar 7 a viz Here 2023, tamallet ez eus bet da Dsahal ober gant re greñv un nerzh a-enep daouzegadoù a skolioù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/24/how-israel-has-destroyed-gazas-schools-and-universities |title=How Israel has destroyed Gaza's schools and universities • Al Jazeera, 24/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/10/gaza-un-experts-decry-bombing-hospitals-and-schools-crimes-against-humanity |title=Gaza: UN experts decry bombing of hospitals and schools as crimes against humanity, call for prevention of genocide • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 19/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, laerezh<ref>Kottasová & al., 2023.</ref>, disakrerezh, mac'hagn Palestiniz varv<ref name="Salman & Khadder 2023"/>, ha chom hep diforc'hañ etre soudarded Hamas ha trevourien<ref>B'Tselem, 2023 ; Gvaryahu, 2024 ; Marsi & Mohamed, 2024b ; Bateman, 2024 ; Sultany, 2024, pp. 11–12.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/10/damning-evidence-of-war-crimes-as-israeli-attacks-wipe-out-entire-families-in-gaza/ |title=Damning evidence of war crimes as Israeli attacks wipe out entire families in Gaza • Amnesty International, 20/10/2023|accessdate=05/07/20265 November 2023}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2024/06/1151196 |title=Laws of war likely 'consistently violated' in Israeli strikes on Gaza: UN rights office • UN News, 19/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Da oberoù gouennlazh ivez ez eo bet lakaet an tagañ lec'hiennoù sevenadurel ha desavadurel, koulz hag implijout [[fosfor]] gwenn (P₄, un danvez tangwaller)<ref>Üngör, 2024, p. 8.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/human-rights-watch-says-israel-used-white-phosphorous-gaza-lebanon-2023-10-12/ |title=Human Rights Watch says Israel used white phosphorus in Gaza, Lebanon • Reuters, 13/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 18 a viz ebrel 2024, ABU a gondaonas Israel en abeg d'he "''scholasticide''" – un [[nevezc'her]] evit "distrujañ an danframmoù desavadurel" – e Gaza, pa oa bet distrujet dreist 80% eus ar skolioù ha lazhet {{formatnum:5000}} skoliad(ez), 261 mestr(ez)-skol ha daouzegadoù a gelennerien ha kelennerezed<ref name="scholasticide" />. ''Amnesty International'' a gadarnaas da nebeutañ 4 darvoudenn ma ne oa ezhomm milourel hollret ebet da zistrujañ lec'hiennoù sevenadurel ha relijiel e Gaza<ref>Amnesty International report, 2024, p. 216.</ref> : distruj kampus Al-Mughraqa ar skol-veur Al-Azhar, kampus Al-Zahra ar skol-veur Israa, moskeenn Al-Dhilal ha bered Bani Suheila e Khan Younis, ha moskeenn Al-Istiqlal e Khan Younis ivez<ref>Amnesty International report, 2024, pp. 222–233.</ref>. E videoioù war ar media sokial, ''Amnesty International'' a ziskouezas emzalc'h soudarded israelat en distrujoù-se evit prouiñ e oa ur ratozh gouennlazh ; an aozadur a verkas ivez pegen niverus e oa al lec'hiennoù sevenadurel, istorel ha relijiel a zo bet freuzet e Gaza, an dielldi-kreiz en o zouez<ref>Amnesty International report, 2024, pp. 216–219.</ref>. E miz Genver 2025 e voe kontet e oa bet distrujet 815 moskeenn ha 19 bered gant Tsahal e brezel Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/nearly-1000-mosques-gaza-damaged-destroyed-israel |title=Nearly 1,000 mosques in Gaza damaged, destroyed by Israel • The New Arab, 05/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Even 2025, ABU a embannas he devoa Israel sevenet an torfed a ziouennañ, anezhañ un torfed a-enep mab-den, p'he devoa lazhet trevourien o devoa kavet repu e skolioù hag e lec'hiennoù relijiel ; hervez an danevell, Israel he devoa freuzet tremen 90% eus ar savadurioù desevadurel e Gaza<ref>Murphy, 2025.</ref>. === Bukañ strolladoù resis === ;• Desaverien Anzavet gant gouezeien evel un elfenn eus gouennlazh Gaza ez eo bet lazhañ desaverien ha distrujañ danframmoù desevadurel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14767724.2025.2577694 |title=The banality of scholasticide: the role of universities and academia in an age of genocide • Globalisation, Societies and Education, 11/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.e-ir.info/2025/11/25/scholasticide-in-gaza-settler-colonial-elimination-genocide-and-the-crisis-of-academic-responsibility/ |title=Scholasticide in Gaza: Settler Colonial Elimination, Genocide, and the Crisis of Academic Responsibility • E-International Relations, 25/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Da skorañ he ratozhiad e 2025, ma tisklêrie e kenglote politikerezh hag obererezh Israel e Gaza gant termenadur lezennel ur gouennlazh, an IAGS a skrivas "Israel he deus distrujet skolioù, skolioù-meur, levraouegoù, mirdioù ha dielloù, an holl anezho ret evit ma kendalc'hfe hevoud hag hevelebiezh holl Balestiniz"<ref name="IAGSResolution" />. ABU a c'houlakaas e oa "ur striv a-zevri evit distrujañ ar reizhiad desavadurel palestinat, un ober a anver "''scholasticide''". [An argadennoù] a ziskouez ur reizhiad feulster mennet da freuzañ diazez ar gevredigezh palestinat"<ref name="scholasticide" />. Er c'hlemm a lakaas el Lez-varn Etrebroadel ma tamallas gouennlazh da Stad Israel, Suafrika a venegas distruj peder skol-veur ha lazh ar c'helenner meur Sufian Tayeh – kadoriad ar Skol-veur [[Islam]]ek) e Gaza (SVIG), lazh Ahmed Hamdi Abo Absa – dean rann ar sevel [[meziant]]où e Skol-veur Palestina, lazh Muhammad Eid Shabir – kelenner war an immunologiezh hag ar virologiezh, ez-kadoriad SVIG, ha lazh Refaat Alareer – [[barzh]] ha kelenner war al [[lennegezh|c'heverata lizheregel]] hag ar c'hrouiñ skridoù er SVIG<ref name="ICJ-2023-12-29" />. Hervez enklaskerien e skol-veur Birzeit e Strizhenn Gaza a lavaras e oa "mennet ha reizhiadel [...] 94 kelenner a voe buket ha lazhet gant an aloubadeg israelat"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://pomeps.org/the-hidden-war-on-higher-education-unmasking-the-educide-in-gaza |title=The Hidden War on Higher Education: Unmasking the 'Educide' in Gaza • Project on Middle East Political Science, pp. 8–13|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;Kazetennerien {| class="infobox" style="width:230px; font-size:90%;" |- | [[File:Hossam_Shabat.jpg|220px|center]] |- | <hr>"Dre ar yezh e c'heller gwennañ ur gouennlazh. Unan eus an abegoù ma vezomp c'hoazh bombezet goude 243 devezh eo ''The New York Times'' hag ar braz eus media ar C'hornôg." – Hossam Shabat (2001-2025), ur c'hazetenner palestinat a voe tamallet dezhañ bout un ezel da Hamas hep prouenn ebet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.972mag.com/israel-gaza-journalists-hamas-hasbara/ |title=Israeli army unit tasked with linking Gaza journalists to Hamas • +972 Magazine, 2025/08/14|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha lazhet d'ar 24 a viz Meurzh 2025<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://cpj.org/2025/03/cpj-denounces-israels-killing-of-2-more-gaza-journalists-in-return-to-war/ |title=CPJ denounces Israel's killing of 2 more Gaza journalists in return to war • Committee to Protect Journalists, 24/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. |} Aozadurioù evit frankiz ar c'hazetennerezh ha strolladoù dengar o deus lakaet lazh reizhiadel kazetennerien e Gaza d'un elfenn eus ar gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://pchrgaza.org/pchr-launches-report-on-assassination-of-truth-killing-of-journalists-amid-genocide-in-gaza/ |title=PCHR Launches Report on "Assassination of Truth: Killing of Journalists amid Genocide in Gaza" • Palestinian Centre for Human Rights, 08/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An ''International Federation of Journalists'' (IFJ) a embannas e oa bet lazhet 56 labourer(ez) er media e 2025 hepken, un darn eus ar "brezel-gouennlazh e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ifj.org/media-centre/news/detail/category/press-releases/article/israel-two-years-of-killing-journalists-and-controlling-the-narrative-in-gaza |title=Israel: Two years of killing journalists and controlling the narrative in Gaza • International Federation of Journalists, 07/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Suafrika a venegas en he c'hlemm e veze lazhet "kalz muioc'h a gazetennerien balestinat eget e kement brezel a zo bet er 100 vloaz tremenet"<ref name="ICJ-2023-12-29" />. Tamallet ez eus bet da Dsahal bukañ war-eeun kazetennerien ha media en desped d'ur panellerezh anat ha da zarbaroù gwareziñ. ''Al Jazeera'' a embannas e oa bet lazhet 278 kazetenner(ez) ha 706 ezel eus o ziegezhioù a-kerzh ar "brezel-gouennlazh" abaoe miz Here 2023<ref>{{en }}{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/28/israel-kills-over-700-relatives-of-palestinian-journalists-in-gaza-report |title=Israel kills over 700 relatives of Palestinian journalists in Gaza: Report • Al Jazeera, 28/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Akila">{{en}}{{Cite web|url=https://pchrgaza.org/wp-content/uploads/2024/10/Report-on-the-Targeting-of-Journalists.pdf |title=Eliminating Witnesses on Genocide and Ethnic Cleansing Crimes in the Gaza Strip • Palestinian Center for Human Rights, 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En ur studiadenn gant ar skol-veur ''Brown University'' e [[Providence]] e lenner ez eo bet lazhet gant Israel muioc'h a gazetennerien e Gaza abaoe miz Here 2023 eget e [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]], er [[Brezel-bed kentañ]], en [[Eil Brezel-bed]], e [[Brezel Korea]], e [[Brezel Viêt Nam]], e brezelioù e [[Yougoslavia]] er [[bloavezhioù 1900]] ha [[bloavezhioù 2000|2000]] hag e brezhelioù [[Afghanistan]] goude [[gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001]], an holl lakaet a-gevret<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://costsofwar.watson.brown.edu/sites/default/files/papers/Turse_Costs-of-War_The-Reporting-Graveyard-4-2-25.pdf |title=News graveyards: How dangers to war reporters endanger the world. • Brown University, 2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/09/01/nx-s1-5521944/news-outlets-call-for-safety-of-journalists-covering-the-war-in-gaza |title=Media outlets demand Israel grant access to Gaza, halt attacks on journalists there • NPR, 01/09/2025|accessdate}}</ref>. Ar Poellgor evit Gwareziñ Kazetennerien (''Committee to Protect Journalists'', CPJ) a verkas e vez "Israel o seveniñ ar striv marvusañ ha mennetañ evit lazhañ kazetennerien hag o lakaat da devel a zo bet teuliaouet gant ar CPJ", hag e oa "kazetennerien e Gaza o lavaret e oant bet gourdrouzet a-raok ma vefe lazhet izili eus o familhoù"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://cpj.org/issue/israel-gaza-war/ |title=Israel-Gaza War • CPJ|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |title=Israeli military accused of targeting journalists and their families in Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2023/dec/21/israel-idf-accused-targeting-journalists-gaza • The Guardian, 21/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En un degouezh enrollet gant al Lez-kastizañ Etrebroadel (ICC), an aozadur ''Reporters Sans Frontières'' (RSF) a damallas da Dsahal bukañ ha lazhañ 7 kazetenner e Gaza etre an 22 a viz Here hag ar 15 a viz Kerzu 2023. Un torfed-brezel eo bukañ kazetennerien hervez mellad 8 Statud [[Roma]] al Lez-varn, bet sinet d'ar 17 a viz Gouere [[1998]] ha lakaet e pleustr e [[2002]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/22/rsf-files-second-war-crimes-complaint-with-icc-over-gaza-journalists-killed |title=RSF files second war crimes complaint with ICC over Gaza journalists killed • Al Jazeera, 22/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar Greizenn Balestinat evit Gwirioù Mab-den (''Palestinian Centre for Human Rights'', PCHR) a lavar ez eo al lazhoù-se un doare da abafaat ar gazetennerien ha d'o dibennadiñ a ziskuliañ ar pezh a vez o c'hoarvezout<ref name="Akila" />. ;• Labourerien yec'hedel Lakaet eo bet lazhañ labourerien yec'hedel d'un elfenn bouezus eus ar gouennlazh ; "''medicide''"" ("mezeglazh") a vez graet a-wezhioù eus kement-se : implijout nerzh milourel ha politikerezh ur Stad evit distrujañ en un doare reizhiadel danframmoù yec'hedel ur gevredigezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.map.org.uk/latest/news/1772-two-healthcare-workers-killed-every-day-on-average-during-israelas-genocide-in-gaza/ |title=Two healthcare workers killed every day on average during Israel's genocide in Gaza • Medical Aid for Palestinians, 07/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/two-healthcare-workers-killed-every-day-average-during-israels-genocide-gaza |title=Two healthcare workers killed every day on average during Israel's genocide in Gaza - occupied Palestinian territory • ReliefWeb, 06/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur ''Physicians for Human Rights – Israel'' ("Mezeien evit Gwrioù Mab-den", skourr Israel) en deus lavaret n'o deus lazh ha bac'hadur tremen {{formatnum:1800}} labourer yec'hedel efed ebet war ar brezel, hogen mennet int da stlabeziñ ar gouester mezegel ha da lakaat ar pareañ da hogozik dic'hallus, ha kement-se a genglot gant dezverkoù ur gouennlazj<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/b-tselem-and-physicians-for-human-rights-israel-israel-is-committing |title=B'Tselem and Physicians for Human Rights Israel: Israel is committing genocide in the Gaza Strip • International Federation for Human Rights, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a zisklêrias e oa ur "''medicide''""» eus an argadeg war an danframmoù yec'hedel e Gaza, hag un elfenn eus ur gouennalazh war seveniñ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://dirco.gov.za/statement-by-minister-ronald-lamola-minister-of-international-relations-and-cooperation-to-the-meeting-of-the-joint-portfolio-committee-on-international-relations-and-cooperation-and-the-portfolio-co/ |title=Statement by Minister Ronald Lamola, Minister of International Relations and Cooperation to the Meeting of the Joint Portfolio Committee on International Relations and Cooperation and the Portfolio Committee on Justice and Constitutional Development, Wednesday, 10 September 2025, Cape Town • DIRCO, 10/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://mg.co.za/thought-leader/2025-01-06-unmatched-cruelty-in-gaza-while-world-celebrates-the-new-year/ |title=Unmatched cruelty in Gaza while world celebrates the new year • The Mail & Guardian, 06/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prezeg akademek ha lezennel == {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- ! <div class="center">Respontoù d'ar goulenn : "Penaos e termenfec'h taol-brezel Israel e Gaza ?"<br><small>lakaet da helenneien arbennik war ar [[Reter-Nesañ]], 31 a viz Genver – 19 a viz C'hwevrer 2025</small><ref name="MESB 2025"/>.</div> ---- |- | * 46% : "Gouennlazh". * 36% : "Torfedoù-brezel kar d'ur gouennlazh". * 9% : "Torfedoù-brezel hogen n'int ket kar d'ur gouennlazh". * 4% : "Oberoù mezhus hogen n'int ket torfedoù-brezel". * 4% : "Oberoù reizh hervez ar gwir d'em zifenn". * 2% : "Ne ouzon ket". |- |<small>'''Notenn :''' 101 eo sammad an dregantadoù abalamour d'ar rontaat.</small> |} Kreskiñ a ra ar c'henglev e metoù arbennigourien war ar gouennlazhoù hag ar Shoah, arbennigourien war ar gwir etrebroadel, aozadurioù dengar ha gouarnamantoù evit lavaret ez eus ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza ; distroadañ an tamall a ra Israel hag hec'h aduidi<ref>Mohyeldin & Hamdan, 2024 ; Komnenic, 2023 ; Sultany, 2024, p. 4 ; Swart, 2025, p. 689 ; Bouranova, 2024.</ref><ref name="MESB 2025" />. === Gouennlazh, sionouriezh ha ''nakba'' === Palestiniz o deus gouverket a liamm a vefe etre ar gouennlazh e Gaza ha feulster politikel ar sionouriezh, ouzh e lakaat da heuliad an ''nakba'', a zo bepred o c'hoarvezout<ref>{{en}} Eghbariah, Rabea. ''Toward Nakba As A Legal Concept''. In : ''Columbia Law Review'', levrenn 124, niverenn 4, Mae 2024, {{Cite web|url=https://columbialawreview.org/wp-content/uploads/2024/06/May-2024-1-Eghbariah.pdf |title=pp. 887-991|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Khalidi, 2024 ; Al Jazeera English, 2024 ; Khalidi, 2023</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=SAjmHHt8Fk4 |title=Noura Erakat Addresses the UN in Commemoration of the 77th Anniversary of the Nakba • YouTube, 16/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nplusonemag.com/online-only/online-only/physical-destruction-in-whole-or-in-part/ |title=Physical Destruction in Whole or in Part • n+1, 14/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Massad, 2023, 2025a, 2025b</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556589 |title=Five Pillars of Zionist Genocidal Apparatus: A Palestinian Problematization of Genocide Studies • Journal of Genocide Research, 2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} El-Kurd, Mohammed. ''Perfect Victims and the Politics of Appeal''. Chicago : Haymarket, 2025, p. 11 {{ISBN|979-8-88890-315-5}}.</ref>. Lod helenneien a lavar n'eo ar gouennlazh e Gaza nemet pazenn diwezhañ ur "gouennlazh gorrek" a voe boulc'het gant an ''nakba'' ha skarzhadur kantadoù a viliadoù a Balestiniz e 1948, pa voe staliet Stad Israel<ref>Shaw, 2025b, p. 2 ; LeVine, 2025, p. 2.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/four-facts-about-israel%E2%80%99s-genocide |title=Four Facts about Israel's Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 18/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''B'Tselem'' hag aozadurioù all e c'hoarvez ar gouennlazh e-kerzh 75 bloavezh a feulster a-berzh ar sionouriezh trevadenner hag an "dreistbeli yuzev" (ar gredenn ma 'z eo ar bobl yuzev trec'h da forzh pe bobl all)<ref>B'Tselem, 2025, p. 5 ; O'Brien, 2025 ; Nijim, 2024 ; Repo, 2024 ; Sorek, 2025 ; Lederman, 2024, pp. 1–2, 5.</ref>. Meur a helenneg a lavar ez eo an [[trevadennouriezh|drevadennouriezh]] ur broud pouezus en oberoù Israel<ref>Segal, 2023 ; Lederman, 2024, pp. 1–2, 5 ; Abdo, 2024, p. 1 ; Shaw, 2024, p. 1 ; Üngör, 2024, pp. 3–4, 5–6 ; Albanese, 2024a, p. 2.</ref>. An istorour israelat Raz Segal ha ''B'Tselem'' a c'houverk emañ levezon an dreistbeli yuzev o pouezañ mui-ouzh-mui war politikerezh Israel<ref>Segal, 2025, p. 182 ; B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>, pa c'houverk ivez Francesca Albanese eus ABU hag ar c'helenner Amos Goldberg eus Jeruzalem ar raktres anvet ''Greater Israel'' ([[hebraeg]] : '''ארץ ישראל השלמה''' ''Eretz Yisrael HaShlema'', "Tiriad klok Israel"), eleze eus an [[Nil]] er Su d'an [[Eufrates]] en Norzh<ref>Albanese, 2024a, p. 4 ; Albanese, 2024b, pp. 20–22 ; Goldberg, 2024, p. 9.</ref>. === Studiadennoù a-zivout Gouennlazh ha Shoah === E miz Mae 2025, ar gazetenn [[izelvroat]] ''NRC'' a embannas e oa souezhet gant unvouezh an helenneien bennañ arbennigour war ar gouennlazhoù o lavaret e veze sevenet ur gouennlazh gant Israel e Gaza<ref>van Laarhoven & al., 2025.</ref> ; lod helenneien all avat a lavaras n'edo ket Israel oc'h ober<ref>Goda & Herf, 2025 ; Cohen, 2024 ; Segal, 2024, pp. 62–66 ; Klein, 2025, pp. 1–7.</ref>. Lod all c'hoazh o deus lavaret e rankfed lakaat oberoù Israel d'ur gouennlazh<ref>van Laarhoven & al., 2025 ; Klein, 2025, pp. 1–7 ; Segal, 2024, pp. 62–66.</ref> en ur venegiñ a-douez traoù all an argadegoù ouzh an danframmoù, ar boued hag an dour<ref>Semerdjian, 2024a, p. 3 ; Samudzi, 2024, pp. 6–7 ; Stacey, 2023.</ref>. Omer Bartov, ur c'helenner war ar Shoah hag ar gouennlazhoù er ''Brown University'' hag un ez-ofiser e Tsahal, a lavaras "ar mennad zo bet embannet a-glev d'an holl gant meur a atebeg hag a vleiner. Ur mennad avat a c'hall bout dezastumet diwar ur reizhiad oberoù war an dachenn, ha splann e voe ar reizhiad-se e miz Mae 2024"<ref name="Bartov 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2025/07/15/opinion/israel-gaza-holocaust-genocide-palestinians.html |title=I'm a Genocide Scholar. I Know It When I See It. • The New York Times, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Daou istorour war ar Shoah e Jeruzalem a verkas kement-mañ : "an darn vuiañ eus an oberoù en ur gouennlazh zo evit o sevenerien oberoù evit em zifenn a-enep o gouzañvidi" hag "evel-henn eo ar brezel e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-01-30/ty-article-magazine/.highlight/theres-no-auschwitz-in-gaza-but-its-still-genocide/00000194-b8af-dee1-a5dc-fcff384b0000 |title=There's no Auschwitz in Gaza. But it's still genocide • Haaretz, 30/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 31 a viz Eost 2025, an IAGS a embannas ur ratozhiad ma lakaas Israel da c'houennlazherez e Gaza<ref name="IAGSReuters" /><ref name="IAGSResolution" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/01/israel-committing-genocide-in-gaza-worlds-top-scholars-on-the-say |title=Israel committing genocide in Gaza, world's top scholars on the crime say • The Guardian, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Arbennigourien war ar gwir ha war gwirioù mab-den === E miz Kerzu 2029, Luis Moreno Campo, anezhañ un ez-pennprokulor en ICC, a zisklêrias da ''Al Jazeera'' e oa seziz Gaza un doare gouennlazh pa c'hourlakae Israel aozioù bevañ a gasfe da varv Palestiniz<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/program/upfront/2023/12/1/former-icc-chief-prosecutor-israels-siege-of-gaza-is-a-genocide |title=Former ICC chief prosecutor: Israel's siege of Gaza is a 'genocide' • Al Jazeera, 01/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu, meur a arbennigour war ar vezegiezh etrebroadel hag ar skoazell zengar a embannas e ''The Lancet'' gouzavadennoù nevez a-zivout ar riskl a c'houennlazh, en ur zisplegañ dre ar munud penaos e vefe marvioù en abeg da Israel o stankañ pep skoazell zengar, ha penaos e kendalc'hfe feur ar marvioù da washaat. Goulenn a rejont digant sinerien ar CPPCG staliañ un harz-tennañ e Gaza<ref>Sultany, 2024, p. 4.</ref>. Meur a zisklêriadenn foran digant kazetennoù hag aozadurioù akademek o deus gouzavet a-zivout ur gouennlazh hag a savas a-enep dezhañ<ref name="twailr"/><ref>Segal & Daniele, 2024, pp. 5–6 ; Narea & Samuel, 2023 ; Johnson, 2023 ; Segal, 2023 ; International State Crime Initiative, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web||url=https://mesana.org/advocacy/letters-from-the-board/2024/03/11/mesa-board-joint-statement-with-caf-regarding-the-ongoing-genocidal-violence-against-the-palestinian-people-and-their-cultural-heritage-in-gaza |title=MESA Board Joint Statement with CAF regarding the ongoing genocidal violence against the Palestinian people and their cultural heritage in Gaza • Middle East Studies Association, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, meur a Israelad pennañ a gasas da Bennprokulor Israel ha da Brokulor ar Stad ul lizher digor ma rojont skouerioù eus "ar prezeg netraiñ, skarzhañ ha digoll"<ref name="Graham-Harrison & Kierszenbaum 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/03/israeli-public-figures-accuse-judiciary-of-ignoring-incitement-to-genocide-in-gaza |title=Israeli public figures accuse judiciary of ignoring incitement to genocide in Gaza • The Guardian, 03/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar sinerien a skrivas edo reizhiad barnerezhel Israel o tianavezout ar broudañ d'ar gouennlazh e Gaza<ref name="Graham-Harrison & Kierszenbaum 2024" />. E miz Genver 2024, an helenneg stadunanat John Mearsheimer, a zo un arbennigour war ar politikerezh hag an darempredoù etrebroadel, a skrivas e oa bet o krediñ e oa Israel atebek war dorfedoù-brezel sirius e-pad daou vizvezh kentañ ar brezel betek diwezh an harz-tennañ e 2023, pa voe anat dezhañ edo pennadurezhioù Israel o klask distrujañ un darn heverk eus ar boblañs palestinat<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://mearsheimer.substack.com/p/genocide-in-gaza |title=Genocide in Gaza • John's Substack, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar [[Kanada|C'hanadian]] William Schabas, a zo un arbennigour war ar gwir kastizel etrebroadel<ref>Currie, 2011</ref>, a lavaras e oa klemm Suafrika an degouezh kreñvañ a-fet gouennlazh el Lez-varn Etrebroadel a-douez an holl zegouezhioù nevez, en ur venegiñ freuz danframmoù e Gaza, politikerien Israel o lakaat Palestiniz da "loened denel" ha mennad Israel da zilemel an tredan, an dour hag ar prederioù mezegel diganto<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/radio/ideas/genocide-convention-william-schabas-1.7249721 |title=International laws against genocide exist: so why don't they work? • CBC/Radio-Canada, 28/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.ledevoir.com/monde/moyen-orient/821121/y-il-genocide-gaza |title=Le déchirement autour du mot « génocide » • Le Devoir, 04/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.itv.com/news/2024-01-10/south-africa-accuses-israel-of-genocide-everything-we-know-about-the-case |title=South Africa accuses Israel of genocide: Everything we know about the landmark court case • ITV, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 26 a viz Genver 2024, al Lez-varn Etrebroadel a embannas ur rakdisentez ma lavaras e oa gwirheñvel ar gwirioù meneget gant Suafrika, hag urzh a roas da Israel da gemer kement diarbenn a c'hall evit mirout na c'hoarvezfe ur gouennlazh, evit herzel ouzh pep atiz d'ar gouennlazh hag e gastizañ, ha da aotren ar skoazell zengar e Gaza<ref name="Donoghue">Donoghue, 2024, 5:10.</ref>. Barner lez-varn uhelañ Israel a savas enep ar muianiver a lakae ar gouennlazh da wirheñvel pa skrivas ne oa ket bet prouet gant Suafrika e oa mennet Israel da seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/case/192 |title=Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip (South Africa v. Israel), Separate Opinion of Judge ad hoc Barak • ICJ, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 15 a viz Mae 2024, un danevell gant 5 skol-veur (4 e SUA hag 1 e Suafrika) a gavas e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ e Gaza<ref name="Bouranova">Bouranova, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.humanrightsnetwork.org/publications/genocide-in-gaza |title=Genocide in Gaza: Analysis of International Law and its Application to Israel's Military Actions since October 7, 2023 • University Network for Human Rights, 15/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En un atersadenn e miz Mae 2024 ivez, unan eus kendiazezerien ''Human Rights Watch'' a zisplegas penaos e c'heller kendastum ur gouennlazh eus ar skoazell zengar berzet gant Israel hag an naonegezh a c'hoarvezas da-heul e Gaza<ref>Zakaria, 2024.</ref>. D'ar 1{{añ}} a viz Even 2024, ar c'helenner Daniel-Erasmus Khan war ar gwir etrebroadel a lavaras ne oa ket anat e oa mennet Israel da seveniñ ur gouennlazh<ref>{{de}} {{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20250125155540/https://www.zdf.de/nachrichten/politik/ausland/israel-vorwurf-voelkermord-palaestinenser-gericht-gazastreifen-100.html |title=Krieg in Gaza: Was Gerichte zum Völkermord-Vorwurf sagen ("Brezel e Gaza : ar pezh a lavar al lezioù-barn a-fed an tamall a c'houennlazh") • ZDF heute, 01/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En hevelep miz, un danevell gant an ''University Network for Human Rights'' hag ar ''Boston University School of Law'' a gavas e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ gant Israel<ref name="Bouranova" />. E komzoù frank bet embannet e miz Eost 2024, an alvokad stadunanat Eli M. Rosenbaum, ez-rener Burev an Enklaskoù arbennik e Maodiernezh ar Justis e SUA, a skrivas ne oa ket ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza peogwir e klaskent "mirout ouzh Hamas a seveniñ ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nydailynews.com/2024/08/11/the-big-lie-of-genocide-gaza-seven-experts-on-nazi-genocide-expose-the-canard-of-israeli-crimes/ |title=The big lie of genocide & Gaza: Seven experts on Nazi genocide expose the canard of Israeli 'crimes' • 11/08/2024|accessdate}}</ref>. E miz Here 2024, an arbennigour [[iwerzhon]]at war ar gwir Conor Gearty a reas "gouennlazherez" eus Stad Israel en abeg d'an argadennoù ouzh skolioù hag ospitalioù ha d'an diouer a enklaskoù gant ar pennadurezhioù e diabarzh ar Stad evit gouzout ha torfedoù a oa bet sevenet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://conorgearty.co.uk/2024/10/homeland-insecurity-launch-lse-24-october-2024/ |title=Homeland Insecurity. Launch LSE 24 October 2024 • Conor Gearty, 26/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Grietje Baars ha José Manuel Barreto, daou alvokad etrebroadel e London, o deus disklêriet e oa bet gwallgaset an urzh hag al lezennoù etrebroadel gant ar fed m'he deus nac'het ar gumuniezh etrebroadel ober "gouennlazh" eus oberoù Israel ha respont en doare a zere, ar pezh en deus lakaet war wel gwander ar gouarnerezh etrebroadel<ref name="Baars 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://criticallegalthinking.com/2024/02/19/the-uses-of-marxist-theory-of-law-during-a-genocide/ |title=The uses of Marxist theory of law during a genocide • 19/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Barreto 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://opiniojuris.org/2024/10/08/rethinking-international-law-after-gaza-symposium-the-palestinian-genocide-and-the-colonial-core-of-international-law/ |title=Rethinking International Law After Gaza Symposium: The Palestinian Genocide and the Colonial Core of International Law • Opinio Juris, 08/10/2024|accessdate}}</ref>. J. M. Barreto a lavar ez eo bet bet "diskuliet gant gouennlazh Palestiniz ar framm trevadennour don a zo en urzh lezennel etrebroadel"<ref name="Barreto 2024" />. E miz Kerzu 2024 ec'h embannas ''Amnesty International'' un danevell hag a damalle ur gouennlazh da Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-rights-amnesty-genocide-19aa8fb76f7271942e73d5d7a42434e0 |title=Amnesty International says Israel is committing genocide in Gaza. Israel rejects the allegations • Associated Press, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2024/12/israel-genocide-gaza-amnesty-international-report/ |title=Amnesty International: Israel is guilty of genocide in Gaza • Mother Jones, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.justsecurity.org/105629/amnesty-international-gaza-genocide-report/ |title=The Amnesty International Report on Genocide in Gaza • Just Security,16/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Goude an danevell-se, ''Human Rights Watch'' a lavaras ivez e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ hag e c'helled kendastum mennad ur gouennlazh diwar disklêriadennoù penndadurezhioù Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-gaza-genocide-human-rights-watch-0cae5c250415975ebbfcfdab6808abc4 |title=Human Rights Watch says Israel's restriction of water supply in Gaza amounts to acts of genocide • Associated Press, 19/12/2024|accessdate=05/07/202620/12/2024}}</ref>. E miz Ebrel 2025, an alvokad saoz Michael Mansfield a lavaras e oa diarvar e c'hoarveze ur gouennlazh e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web||url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/16/top-uk-barrister-israel-is-carrying-out-destruction-of-humanity-in-gaza |title=Top UK barrister: Israel is carrying out 'destruction of humanity' in Gaza • Al Jazeera, 16/04/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2025, Luigi Daniele, ur mestr prezegenner en ''Nottingham Law School'', a verkas ul liamm etre digarezioù Tsahal evit hec'h oberoù e Gaza ha re an Nerzhioù-Skorañ Prim (''Rapid Support Forces'') e [[Brezel diabarzh Soudan (2023-bremañ)]], "ar pezh a ziskwel emeur o sevel ur patrom evit un netraiñ a-yoc'h, hag ur gouennlazh zoken", emezañ<ref>Nashed, 2025</ref> – e miz Mae 2024, Nimer Sultany a oa savet a-du gant ''Forensic Architecture'' pa lavare e oa bet Israel o treiñ ar gwir etrebroadel dengar d'ur "feulster dengar"<ref>Sultany, 2024, pp. 10-11.</ref> ; daou arbennigour all a lavaras edo Israel oc'h implijout al lezenn end-een evit ur benveg da reizhwiriañ ar gouennlazh<ref>Perugini & Gordon, 2024.</ref>. E miz Even 2025, daou arbennigour en [[Alamagn]] a skrivas e oa deuet diaesoc'h nac'hañ e ve ur gouennlazh mennet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://verfassungsblog.de/genocide-in-gaza/ |title=Genocide in Gaza? • Verfassungsblog, 04/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, {{formatnum:1300}} den e metoù ar yec'hed foran, ar prederioù mezegel hag ar skiantoù sokial a sinas ul lizher ma anzavjont e oa ur gouennlazh e Gaza<ref>De Vogli & al., 2025, p. 1.</ref>. Hervez studiadennoù ar c'helenner stadunanat war ar [[peoc'h]] Ernesto Verdeja, zoken an termenadur strishañ a laka oberoù Israel d'ur gouennlazh<ref>Verdeja, 2025, p. 8.</ref>. E miz Gouere 2025, ar gazetenn ''Le Monde'' a embannas e oa dizemglev etre an arbennigourien war ar gwir a-zivout ar gudenn, lod oc'h anzav edo Israel o seveniñ ur gouennlazh ha lod all o soñjal e oa re skañv skor an damalladenn<ref name="Ayad 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/07/27/is-there-a-genocide-in-gaza-why-legal-experts-are-split_6743780_23.html |title=Is there a genocide in Gaza? Why legal experts are split • Le Monde, 27/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Omer Bartov a skrivas e oa tav meur ag arbennigour war ar Shoah hag o diskred war ar fed ma c'hellfe Israel seveniñ torfedoù-brezel, torfedoù enep mab-den, riñs kenelel pe ur gouennlazh zo ur gourdrouz e-keñver ar studiadennoù a-zivout ar Shoah hag e gounlidoù, hag e c'hellfe kas d'un diskar e talvoudegezh ar c'helennadurezh a-zivout ar Shoah<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.democracynow.org/2025/7/17/omer_bartov |title="I'm a Genocide Scholar. I Know It When I See It": Prof. Omer Bartov on the Growing Consensus on Gaza • Democracy Now!, 17/07/2025|accessdate}}</ref><ref name="Bartov 2025" />. Ar c'hazetenner Colin Jones a atersas alvokaded emezelet en [[Arme ar Stadoù-Unanet]] ; gwelet a reont Gaza evel un taol-arnod a-zivout petore emzalc'h milourel a vije dereat en ur brezel etre SUA hag ur galloud evel[[Sina]]<ref name="Jones 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.newyorker.com/news/the-lede/whats-legally-allowed-in-war |title=What's Legally Allowed in War • The New Yorker, 25/04/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025, ar gelennerez suafrikat war ar gwir etrebroadel Mia Swart a zisklêrias e oa ur c'henglev o sevel e metoù ar gwir etrebroadel evit lavaret emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>Swart, 2025, p. 3.</ref>. Craig Mokhiber, un ez-alvokad war gwirioù mab-den en ABU, a skrivas : "Biskoazh en hon amzer n'hon eus gwelet ker anat un dorridigezn – mellad goude mellad – eus Kendivizad ar Broioù Unanet a-zivout ar gouennlazhañ, nag ur c'henglev ken ec'hon a-zivout anaout an torfed"<ref name="Mokhiber">{{en}} {{cite web|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10624-025-09764-0 |title=Law on trial: Gaza and the future of the international legal order • Dialectical Anthropology, levrenn 49, niverenn 1, 03/2025, pp. 121–144|accessdate=05/07/2026}}</ref> === Arbennigourien all === E miz Meurzh 2024, ar ''Middle East Studies Association'' a gondaonas "ar c'hresk a zo war ampled ar feulster-gouennlazhañ a vez roet da Balestiniz Gaza" en ur lavaret e oa emzalc'h Israel ur gouennlazh sevenadurel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/11/israels-war-on-gaza-live-ramadan-begins-with-no-end-to-israels-siege?update=2766040 |title=Middle East Studies Association denounces Israel's 'cultural genocide' in Gaza • Al Jazeera, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pan atersas ar ''Brookings Institution'' 758 arbennigour war ar [[Reter-Kreiz]] e kavas e kreske ar c'henglev war ar fed ma oa ur gouennlazh eus taol-brezel Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/gloom-about-the-day-after-the-gaza-war-pervasive-among-mideast-scholars/ |title=Gloom about the 'day after' the Gaza war pervasive among Mideast scholars • Brookings Institution, 20/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://criticalissues.umd.edu/middle-east-scholar-barometer |title=2021 Middle East Scholar Barometer #7 (May 23 – June 6, 2024) • Critical Issues Poll, 21/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="MESB 2025">{{en}} {{cite web|url=https://criticalissues.umd.edu/sites/criticalissues.umd.edu/files/Questionnaire_MESB2025.pdf |title=Middle East Scholar Barometer #8 (January 31–February 19, 2025) • University of Maryland Critical Issues Poll, 21/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E 2025, John Spencer, rener ar studiadennoù a-zivout ar brezel-kêr er ''Modern War Institute'' en Akademiezh an U.S. Army, a lavaras n'he devoa ket Israel diskouezet bout mennet da c'houennlazhañ, peogwir e oa "anat ar pezh a ra Israel evit gwareziñ an danframmoù, ar vuhez trevourel, evit pourchas servijoù"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/07/29/nx-s1-5478643/war-scholar-discusses-why-he-does-not-think-there-is-a-genocide-in-gaza |title=War scholar discusses why he does not think there is a genocide in Gaza • NPR, 29/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An istorour Robert Satloff en ''Institute for Near East Policy'' e [[Washington, D.C.]] a savas a-enep kendivizad an IAGS en abeg d'e vammennoù nad int ket enklaskoù dizalc'h, en ur verkañ e voe degemeret gant 1/5 eus izili an aozadur, met skrivas a eure ivez ne oa ket varnadenn-se un asant da strategiezh hag oberoù Israel e Gaza pe digasted ouzh an niver spontus a varvioù er brezel-se<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/charade-academic-garb |title=A Charade in Academic Garb • Washington Institute for Near East Policy, 02/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prosezoù == === Lez-varn Etrebroadel ar Justis === [[File:International stances on South Africa v. Israel lawsuit.svg|thumb|upright=1.4| {| |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| Ali lod Stadoù a-zivout ''South Africa vs. Israel'' |- | {{legend|#3f612d|Suafrika}}||{{legend|#6da84d|A-du gant Suafrika}} |- | {{legend|#3d62a4|Stadoù a-enep Suafrika}}||{{legend|#213659|Israel}} |} ]] E miz Kerzu 2023, Suafrika a savas klemm e Lez-varn Etrebroadel ar Justis (ICJ) dre nerzh Kendivizad ar Gouennlazh, o tamall da Israel seveniñ ur gouennlazh, torfedoù-brezel ha torfedoù enep gwirioù mab-den ouzh Palestiniz e Gaza<ref name="Chao-Fong et al. 2023">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/dec/29/israel-gaza-war-live-updates-hamas-egypt-delegation-ceasefire-cairo |title=Israel-Gaza war live: Israel hits back at South Africa after it launches genocide case at UN's top court • The Guardian, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="ICJ-2023-12-29">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20231228-app-01-00-en.pdf |title=Application Instituting Proceedings, Application of Convention on Prevention and Punishment of Crime of Genocide (S. Afr. v. Isr.), No. 192 • ICJ, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="AP 2023">{{en}}{{Cite web|url=https://apnews.com/article/south-africa-israel-un-court-palestinians-genocide-ffe672c4eb3e14a30128542eaa537b21 |title=South Africa launches case at top UN court accusing Israel of genocide in Gaza • Associated Press, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Cyril RamaphosaS, Prezidant Suafrika, a geñverias oberoù Israel ouzh an ''apartheid''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2023/12/29/world/middleeast/south-africa-israel-genocide.html |title=South Africa accuses Israel of genocide in a U.N. court • The New York Times, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a Stad hag a aozadur etrebroadel a savas a-du gant klemm Suafrika<ref>Roelf & Sterling, 2023 ; Rifai, 2024 ; Conley, 2024 ; Jimoh, 2024 ; Shamim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.palestinechronicle.com/south-africas-icj-case-against-israel-backed-by-over-1000-organizations/ |title=South Africa's ICJ Case Against Israel Backed by Over 1,000 Organizations • Palestine Chronicle, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Progressive International 2024">{{en}} {{cite web|url=https://progressive.international/wire/2024-01-08-we-support-south-africas-genocide-convention-case-against-israel/en/ |title=We Support South Africa's Genocide Convention Case Against Israel • Progressive International, 08/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E skrid he c'hlemm, Suafrika a zisklêrias e oa "perzh ur gouennlazh en oberoù Israel peogwir ez int mennet da zevoudañ distruj ul lodenn vras eus strollad broadel, gouennel ha kenelel Palestiniz" ; Suafrika a c'houlennas ma embannfe al Lez-varn un urzh da c'hortoz (''interim order'') a redife Israel da baouez diouzhtu gant oberoù milourel e Gaza hag enep Gaza<ref name="ICJ-2023-12-29" /><ref>Corder, 2024.</ref>. D'ar 26 a viz Genver 2024, an ICJ a embannas ur c'hemennadur da c'hortoz a gave e oa gwirheñvel ar gwirioù meneget e goulenn Suafrika, hag un urzh da Israel da gemer kement diarbenn a c'helle evit mirout na c'hoarvezfe ur gouennlazh, evit herzel ouzh pep atiz d'ar gouennlazh hag e gastizañ, ha da aotren ar skoazell zengar e Gaza<ref name="Donoghue" />. Pelloc'h er bloaz, Suafrika a c'houlennas digant al Lez-varn ordren diarbennoù ouzhpenn a-enep Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/south-africa-asks-world-court-more-measures-against-israel-2024-03-06/ |title=South Africa asks World Court for more measures against Israel • Reuters, 06/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag e miz Mae ec'h embannas an ICJ un urzh a zo bet lakaet da forc'hek gant lod arbennigourien, hogen a zo bet meizet dre vras evel rediañ Israel da baouez diouzhtu gant e argadenn e Rafah<ref>Taub, 2024 ; Wintour, 2024a ; Clayton, 2024a ; Haque, 2024a.</ref>. Israel a zistaolas an deveizadur-se hag a gendalc'has gant hec'h argadenn<ref>Casciani, 2024b.</ref>. Mouezh aotreet gouarnamant Israel a zistaolas "gant heug" al lavaroù-se<ref name="AP 2023" /> hag a damallas da Suafrika kenlabourat gant Hamas<ref name="Chao-Fong et al. 2023" />, en ur lakaat klemm Suafrika d'un "tamall muntr lidel"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.heraldscotland.com/news/national/24018477.south-africa-launches-case-hague-accusing-israel-genocide-gaza/ |title=South Africa launches case at The Hague accusing Israel of genocide in Gaza • The Herald (Glasgow)|accessdate=05/07/20262}}</ref>. D'an 2 a viz Genver 2024, Israel a zivizas mont d'an ICJ evit respont da Suafrika, daoust dezhi en devout dianavezet an holl lezioù-barn etrebroadel a-hed hec'h Istor<ref>Corder, 2024</ref>. D'an 13 a viz Genver, B. Netanyahou a lavaras : "Den ebet n'hon harzo. Na Den Haag, nag [[Ahel ar Rezistañs|Ahel an Droug]], den ebet"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-presses-with-gaza-offensive-approaching-100-days-war-2024-01-13/ |title=Israel pushes ahead with Gaza offensive approaching 100 days of war • Reuters, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pennadurezhioù Israel a damallas enepyuzevegezh d'al Lez-varn<ref name="McKernan 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/26/israeli-officials-accuse-international-court-of-justice-of-antisemitic-bias |title=Israeli officials accuse international court of justice of antisemitic bias • The Guardian, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/video/netanyahu-rejects-outrageous-icj-charges-of-gaza-genocide-203021381942 |title='Not only false, it's outrageous': Netanyahu rejects Gaza genocide charges • NBC News, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Israel a roas da wir he devoa graet he seizh gwellañ evit gwareziñ an drevourien e Gaza e-pad he zaol-brezel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-rafah-un-world-court-2f739ad4f64ff3a8186a423ad8f350e8 |title=Israel insists it is doing all it can to protect civilians in Gaza and denies genocide charges • Associated Press, 07/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>McDoom, 2024, pp. 5–6.</ref>; Lod politikerien eus an tu-kleiz en Israel a savas a-du gant Suafrika<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-781194 |title=MK Ofer Cassif joins lawsuit against Israel in the ICJ • The Jerusalem Post, 07/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar wiraourez [[ouganda]]t Julia Sebutinde, besprezidantez Lez-varn Etrebroadel ar Justis, a oa unan eus ar 17 barner a zivize war darbaroù da c'hortoz a-zivout ''South Africa vs. Israel''. Mouezhiañ a-enep an holl zarbaroù-se a reas, hec'h-unan e-mesk holl varnerien an ICJ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/27/why-icj-judge-sebutinde-faces-calls-to-quit-from-israel-genocide-case |title=Why ICJ Judge Sebutinde faces calls to quit from Israel genocide case • Al Jazeera, 27/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name=jta-20240126>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jta.org/2024/01/26/politics/international-court-of-justice-rules-that-some-allegations-of-israel-committing-genocide-are-plausible |title=International Court of Justice rules that some allegations of Israel committing genocide are 'plausible' • Jewish Telegraphic Agency, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E displegadenn he savboent e skrivas ar varnerez : "meur a ober fetis zo bet lakaet e pleustr gant Israel evit aesaat pourchas skoazell zengar da boblañs trevourel Gaza"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/node/204092 |title=Dissenting opinion of Vice-President Sebutinde • ICJ, 04/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tamallet e voe da J. Sebutinde en devout goubreizhet lodennoù bras eus he skrid diwar mammennoù a zo a-du gant Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/icj-president-accused-plagiarism-dissenting-opinion-israeli-occupation |title=ICJ president accused of plagiarism in dissenting opinion on Israeli occupation • Middle East Eye, 27/01/2025}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://today.lorientlejour.com/article/1445412/icj-president-julia-sebutinde-accused-of-plagiarism-in-opposing-opinion-on-israeli-occupation.html |title=ICJ President Julia Sebutinde accused of 'plagiarism' in opposing opinion on Israeli occupation • L'Orient Today, 28/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, diwar [[Wikipedia]] ha diwar ar ''BBC''. Hervez ar skiantour politikel stadunanat Norman Finkelstein, "da nebeutañ 32% eus enebiezh Sebutinde zo bet goubreizhet", en o zouez skridoù gant an alvokad Douglas Feith, a voe is-sekretour Politikerezh an Difenn dindan [[George Walker Bush]] adalek 2001 betek 2009<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/fresh-allegations-emerge-plagiarism-icj-president-israel-opinion |title=ICJ president 'plagiarised 32 percent of pro-Israel dissenting opinion' • Middle East Eye, 03/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2026, meur a Stad a lakaas disklêriadurioù-emell dindan mellad 63 statudoù an ICJ, ar pezh a gasas an niver a Stadoù oc'h emellout da 18. Hervez ar c'heloù, an Izelvroioù a lavaras e oa ar redi da virout ouzh ur gouennlazh "ur redi poellek a zifrae", ha kadarnaat a rejont e c'helle an divroadegoù rediet hag an nac'hadenn vennet da zegas pep skoazell zengar "diskouez e oa ur ratozh gouennlazhañ"<ref name="HelsinkiTimes_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/28653-netherlands-and-iceland-join-icj-genocide-case-against-israel.html |title=Netherlands and Iceland join ICJ genocide case against Israel • Helsinki Times, 23/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="TheNational_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/news/uk/2026/03/13/six-countries-intervene-in-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Six countries intervene in ICJ genocide case against Israel • The National (Abu Dhabi), 13/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Island]] ha [[Namibia]] a skoras Suafrika ivez, Island o lavaret e c'helled dezastum ar ratozh diwar reizhiadoù en emzalc'h Israel, hep na vefe kement-se an dezastum poellek nemetañ<ref name="HelsinkiTimes_2026" /><ref name="ICJ_2026_5">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260312-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by the Netherlands and by Iceland • ICJ, 12/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En enep, SUA, [[Hungaria]] ha [[Fidji]] a lakaas disklêriadurioù-emell evit skorañ Israel. SUA a nac'has ar gouennlazh hag a lavaras e vez "treuzimplijet" an aozadurioù etrebroadel en ur c'habalerezh mennet da "zireizhwiriañ" Israel<ref name="TheNational_2026" /><ref name="ICJ_2026_6">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260313-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by Namibia, the United States of America, Hungary and Fiji • ICJ, 13/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hungaria a lavaras e oa an degouezh an arvar da "ledanaat termenadur ar gouennlazh" hag a c'houzavas enep treiñ al lezioù-barn etrebroadel d'ur "stourmva politikel" ; Fidji a lakaas ar "c'hemperzh a vrezel-kêr" d'un elfenn bouezus e diviz al Lez-varn<ref name="TheNational_2026" /><ref name="Jurist_March_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.jurist.org/news/2026/03/4-countries-file-to-intervene-in-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Four countries file to intervene in ICJ genocide case against Israel • Jurist, 14/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E-kerzh ar c'houlz-se, Alamagn a zilamas he raktres kent, a oa emellout war anv Israel<ref name="HelsinkiTimes_2026" />. Israel a lakaas hec'h enep-kounskrid d'an 12 a viz Meurzh 2023 goude bout bet daou astenn adalek an deiziad orin, 28 a viz Gouere 2025, digant an iCJ. Gouarnamant Suafrika a verkas e c'hoarveze kement-se endra gendalc'he Palestiniz da dalañ ouzh bombezadegoù hag ouzh un niver a varvioù na oa ket war zigresk daoust da urzhioù kent an ICJ, ha lavaret a eure e klaskfe gouzout ha rekis e oa goulenn skridoù ouzhpenn a-berzh Israel pe tremen d'an doare dre gomz<ref name="SA_Presidency_2026">{{en}} {{cite web|url=https://www.thepresidency.gov.za/south-africa-notes-israels-response-filing-icj |title=South Africa notes Israel's response filing to the ICJ • The Presidency of the Republic of South Africa, 15/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Lez-kastizañ Etrebroadel (ICC) === E miz Mae 2024, Daniel-Erasmus Khan a c'houlennas urzhioù herzel e-enep Benyamin Netayahou ha Yoav Gallant, o lavaret en devoa arguzennoù solius evit krediñ e oant atebek war dorfedoù-brezel ha torfedoù a-enep mab-den bet sevenet e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state |title=Statement of ICC Prosecutor Karim A.A. Khan KC: Applications for arrest warrants in the situation in the State of Palestine • ICC, 20/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ne oa meneg ebet eus gouennlazh el listennad torfedoù, ar gouennalezh o vezañ disheñvel e-keñver lezenn diouzh an torfed-netraiñ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.justsecurity.org/95985/icc-gaza-warrant-charges/ |title=What the ICC Prosecutor Charged – and Didn't Charge – in Gaza Warrants • Just Security, 22/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Du 2024 e voe embannet an urzhioù<ref name="El Abdallah 2024" />. En ul lodenn eus un danevell bet embannet e miz Kerzu 2024 hag a damalle ur gouennlazh da Israel, ''Amnesty International'' a c'houlennas digant an ICC "sellet buan ouzh an torfed a c'houennlazh bet sevenet gant pennadurezhioù Israel abaoe ar 7 a viz Here 2023, kement-se e-kerzh an enklask a zo war ober a-zivout stad an traoù e Stad Palestina"<ref name="AmnestyGenocideConclusion">{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/12/amnesty-international-concludes-israel-is-committing-genocide-against-palestinians-in-gaza/ |title=Amnesty International concludes Israel is committing genocide against Palestinians in Gaza • Amnesty International, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://english.elpais.com/international/2024-12-05/amnesty-international-investigation-concludes-that-israel-has-committed-genocide-in-gaza.html |title=Amnesty International investigation concludes that Israel has committed genocide in Gaza • El País, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2024 ivez, ar c'helenner israelat war ar gwir Omer Shatz a savas klemm en ICC en ur venegiñ 8 den eus ar politikerezh hag ar media en Israel, a lakae da atebek war atizañ d'ur gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-01-24/ty-article-magazine/.premium/the-israeli-lawyer-filing-a-landmark-genocide-case-against-israel-at-the-icc/00000194-59bf-d76e-a7dd-7bff42610000 |title=The Israeli Lawyer Filing a Landmark Incitement to Genocide Case Against Israel at the ICC • Haaretz, 24/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 1{{añ}} a viz Here 2024 e voe savet klemm en ICC o tamall gouennlazh da Bennvaodiernezh [[Italia]], [[Giorgia Meloni]], ha da bennadurezhioù all, abalamour ma skorent Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/8/italys-meloni-says-icc-complaint-accuses-her-of-gaza-genocide-complicity |title=Italy's Meloni says ICC complaint accuses her of Gaza genocide complicity • Al Jazeera, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/07/meloni-says-accused-of-complicity-in-genocide-at-world-court_6746197_4.html |title=Meloni says ICC complaint accuses her of complicity in Gaza genocide • Le Monde, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. SUA hag Israel o deus pouezet en un doare politikel war an ICC hag he c'hastizet en abeg d'he savboentoù e-pad ar brezel<ref>Iraqi, 2024 ; Davies & al., 2024 ; Team Zeteo & Hasan, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2025/02/07/us-trump-authorizes-international-criminal-court-sanctions |title=US: Trump Authorizes International Criminal Court Sanctions • Human Rights Watch, 07/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Prosezadurioù all === E miz Du 2023, an aozadur ''Center for Constitutional Rights'' (CCR) e [[New York]] a gasas Prezidant SUA [[Joe Biden]], e Vaodiern an Aferioù Estren [[Antony Blinken]] ha Maodiern an Difenn, Lloyd Austin, dirak ul lez-varn e Kalifornia<ref name="Mansoor 2023">{{en}} {{cite web|url=https://time.com/6337911/biden-israel-policy-palestine-pressure/ |title=Pro-Palestinian Americans Are Pushing Biden to Pivot • Time, 21/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jurist.org/news/2023/11/humanitarian-groups-sue-biden-and-administration-officials-for-involvement-in-israel-hamas-war/ |title=Humanitarian groups sue Biden and administration officials for involvement in Israel-Hamas war • Jurist, 15/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Segal & Daniele, 2024, p. 6.</ref>, war zigarez edo Israel o seveniñ lazhoù a-yoc'h, o vukañ danframmoù trevourel hag o rediañ tud da zivroañ, kement-se holl o tennañ d'ur gouennlazh<ref name="McGreal 2023" /><ref name="Mansoor 2023" />, ha ma oa gouest SUA da virout ouzh Israel a seveniñ an oberoù-se, pa oa darempredoù tost etre an div Stad<ref name="McGreal 2023" />. Ur barner kevreadel e SUA en deus distaolet an degouezh e miz Genver 2024, pan embannas ne oa ket aotreet e Lez-varn gant Bonreizh SUA da dermeniñ nep politikerezh estren, hogen skrivañ a eure : "evel m'eo bet kavet gant an ICJ, gwirheñvel eo e vefe ur gouennlazh eus emzalc'h Israel"<ref name="Hubler 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/01/31/world/middleeast/joe-biden-israel-support.html |title=A federal judge dismisses a suit to block U.S. support of Israel but urges Biden to re-examine his approach • The New York Times, 31/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar barner a zisplegas ivez e vije bet laouen oc'h embann ar gourc'hemenn hag o broudañ Joe Biden da zaskemmañ politikerezh SUA<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/01/genocide-gaza-israel-california-court |title=Israel's campaign in Gaza 'plausibly' amounts to genocide, US court finds • The Guardian, 01/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Hanson 2023">{{en}} {{Cite web|url=https://www.courthousenews.com/palestinians-file-lawsuit-accusing-biden-administration-of-violating-genocide-convention/ |title=Palestinians file lawsuit accusing Biden administration of violating Genocide Convention • Courthouse News Service, 13/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Mansoor 2023" />. E miz C'hwevrer 2024, alvokaded o komz en anv Palestiniz en Alamagn a savas klemm a-enep politikerien ar vro, en o zouez ar C'hanseller [[Olaf Scholz]], Maodiernez an Aferioù Estren, Annalena Baerbock, Maodiern an [[Armerzh]], Robert Habeck, ha Maodiern an Arc'hant, Christian Lindner, en abeg ma oant "kendorfedourien" ar gouennlazh e Gaza<ref name="Schaer 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/23/german-lawyers-sue-politicians-including-scholz-over-complicity-in-gaza |title=German lawyers sue Scholz, alleging complicity in Gaza 'genocide' • Al Jazeera, 23/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="mem-2024-02-23">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20240223-gaza-victims-sue-german-government-for-aiding-genocide-against-palestinians/ |title=Gaza victims sue German government for 'aiding genocide against Palestinians' • Middle East Monitor, 23/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pennprokulor Alamagn a zistaolas ar c'hlemm dre ziouer a ziskred poellek<ref name="lto-2025-09-20">{{de}} {{Cite web|url=https://www.lto.de/recht/hintergruende/h/waffen-waffenlieferungen-scholz-merz-strafantrag-beihilfe-gaza-israel-export |title=Waffenexporte: Merz, Scholz und Co. wegen Beihilfe strafbar? ("Ezporzhiañ armoù : ha Merz, Scholz ha tud all a c'hellfe bout atebek ha kastizet evel kenwallerien ?") • Legal Tribune Online, 20/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> E miz Gwengolo 2025, an alvokaded a savas ur c'hlemm damheñvel enep izili ar gouarnamant ha re ar gouarnamant kent<ref name="lto-2025-09-20" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://elsc.support/the-time-for-accountability-is-now-criminal-complaint-against-german-government-officials-for-aiding-and-abetting-israels-genocide-in-gaza/ |title=The Time for Accountability is Now: Criminal Complaint against German Government Officials for Aiding and Abetting Israel's Genocide in Gaza • European Legal Support Center, 19/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, gouarnamant [[Nicaragua]] a voulc'has ur prosezadur en ICJ enep Alamagn hervez ar C'hendivizad a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh (CPPCG) peogwir e save gouarnamant Alamagn a-du gant Israel e brezel Gaza<ref name="mee-2024-1-1">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/nicaragua-files-application-world-court-accusing-germany-complicity-gaza |title=Nicaragua files application to World Court, accusing Germany of complicity in Gaza genocide • Middle East Eye, 01/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>van den Berg, 2024.</ref>. Edo Nicaragua o c'houlenn ma vefe kemeret diarbennoù da c'hortoz evit gwareziñ Palestiniz, en o zouez adkregiñ da arc'hantaouiñ UNRWA ha paouez da bourchas armoù da Israel<ref>van den Berg, 2024.</ref>. En hevelep miz, ar c'huzulva alvokaded aostralian ''Birchgrove Legal'' en deus kelaouet al Lez-kastizañ Etrebroadel a-zivout Pennmaodiern Aostralia, Anthony Albanese, Maodiernez an Aferioù Estren, Penny Wong, penn ar gostezenn enep, Peter Dutton, ha tud all peogwir e vefent kendorfedourien er gouennlazh, e torfedoù-brezel hag e torfedoù enep mab-den, p'o deus dilamet ar skoazell da UNRWA, pourchaset armoù da Israel hag he skoret en un doare anat e-pad ar bezel e Gaza<ref name="Wedesweiler 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-dismisses-icc-war-crimes-allegations-experts-weigh-in-on-the-claims/xu4kueiql |title=Anthony Albanese dismisses ICC war crimes allegations: Experts weigh in on the claims • SBS News, 05/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Rothwell 2024">{{en}} {{Cite web|url=http://theconversation.com/why-have-anthony-albanese-and-other-politicians-been-referred-to-the-icc-over-the-gaza-war-225079 |title=Why have Anthony Albanese and other politicians been referred to the ICC over the Gaza war? • The Conversation, 05/03/2024|accessdate=05/07/20265 March 2024}}</ref>. E miz Du 2025, pennprokulor [[Turkia]] a embannas urzhioù herzel enep 37 Israelat o devije sevenet ur gouennlazh ha torfedoù enep gwirioù mab-den, en o zouez B. Netanyahou, e Vaodiern ar Surentez, e Vaodiern an Difenn ha penn Tsahal<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/11/07/middleeast/turkey-issues-genocide-arrest-warrant-against-netanyahu-intl-latam |title=Turkey issues 'genocide' arrest warrants against Netanyahu and other Israeli officials • CNN, 07/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Atebegezh Stadoù tredeour hag aozadurioù all == Ret eo d'an holl Stadoù eus ABU hag o deus sinet ar CPPCG "implijout gant poell kement doare o deus evit dizarbenn ur gouennlazh keit ha ma c'hallont", hag arabat eo dezho pourchas "dafar da voulc'hañ pe da aesaat seveniñ an torfed"<ref>{{en}} {{cite web|url=http://opiniojuris.org/2024/02/05/the-icjs-provisional-orders-measures-and-the-responsibility-of-third-states/ |title=The ICJ's Provisional Orders Measures and the Responsibility of Third States • Opinio Juris, 05/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur ag arbennigour a lavar e vez anataet didalvoudegezh ha gwander kelennadurezh an "atebegezh da wareziñ" (''Responsibility to Protect / R2P'') gant dizoberiantiz ar gumuniezh etrebroadel e-keñver an euzhusterioù a vez sevenet ha kadarnaet e Gaza<ref>Moses, 2024, pp. 211–215 ; Sirleaf, 2024, p. 182 ; Verdeja, 2025, pp. 16–18.</ref>. Meur a Stad er C'hornôg – SUA, Alamagn hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] pergen – a skor Israel dre reiñ skoazell diplomatek, milourel, ha ditouroù<ref>Shaw, 2025a, pp. 416–422.</ref>. Lod kazetennerien<ref>Scahill & Grim, 2024 ; Levitz, 2023.</ref> hag arbennigourien<ref>Beaklini, 2023 ; Ayyash, 2023.</ref><ref name="Lakhani & Niranjan 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/20/israel-war-gaza-fuel-war-crimes-warning |title=Countries fueling Israel's Gaza war may be complicit in war crimes, experts warn • The Guardian, 20/05/2024||accessdate=05/07/2026}}</ref>, displegerien<ref>Porras, 2023.</ref> ha pennadurezhioù en ABU<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/09/16/nx-s1-5543246/israel-genocide-gaza-united-nations |title=Israel is committing genocide in Gaza, a UN inquiry finds • NPR, 16/09/2025|accessdate}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://novaramedia.com/2024/02/05/former-unwra-spokesperson-says-uk-us-complicit-in-gaza-genocide/ |title=Former UNWRA Spokesperson Says UK & US Complicit in Gaza Genocide • Novara Media, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> a ziskleir ez eo troet Stadoù ar Chornôg da gendorfedourezed ur gouennlazh dre o oberoù. Kengor Enklask Etrebroadel Dizalc'h war an Tiriad Palestinat Aloubet (''Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory'' / 2ICIOPT, bet staliet e 2021 gant ABU) a lavaras : "Stadoù a c'hall bout kentorfedourezed dre na virout ouzh ur gouennlazh a c'hoarvezout pa ne reont ket diouzh urzhioù an ICJ pe pa skoazellont war-eeun e seveniñ ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.barrons.com/news/states-helping-israel-s-occupation-may-be-complicit-un-experts-570f4bfd |title=States Helping Israel's Occupation May Be 'Complicit': UN Experts • Barron's, 18/10/2024|accessdate}}</ref>. Ur c'hengor arbennik karget gant ABU da imbourc'hiñ oberoù Israel hag a dizh gwirioù mab-den ar bobl balestinat a skrivas : "Mar ne reer netra bremañ [...] e vo stlabezet diazez end-eeun ar gwir etrebroadel hon eus holl savet evit gwareziñ ar peoc'h, ar surentez, ha hevoud an holl. Hon dizoberiantiz hiziv zo o staliañ ur patrom arvarus evit an dazont"<ref name="UNCommitteeHeadGenocide" />. === Stadoù-Unanet Amerika === [[File:U_S_Air_Force_Airmen_supply_Israel_with_missile_defense_(8086168).jpg|thumb|Un nijerez eus an [[United States Air Force|USAF]] en Alamagn o vont da gas porvezioù brezel da Israel, 15/10/2023.]] Meur a andon a lavar ez eo SUA lodek er gouennlazh : helenneien<ref>Ayyash, 2023</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/18/israels-war-on-gaza-live-palestinians-fleeing-rafah-face-israeli-strikes?update=2716692 |title=Biden is said to be angry at Netanyahu, but US rewards keep coming • Al Jazeera, 18/02/2024|accessdate}}</ref>, kazetennerien<ref>Levitz, 2023</ref>, bodadoù prederiañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://quincyinst.org/research/mind-the-gap-u-s-preferences-and-israels-war-conduct/#h-introduction |title=Mind the Gap: U.S. Preferences and Israel's War Conduct • Quincy Institute for Responsible Statecraft, 22/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/14/israels-war-on-gaza-live-afraid-to-leave-as-israel-fires-on-hospital?update=2708406 |title=In Gaza, Biden administration complicit: Lemkin Institute for Genocide Prevention • Al Jazeera, 14/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Human Rights Watch''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/29/israel-war-crimes-gaza-us-military |title=US soldiers could be liable for war crimes in Gaza. Will they be prosecuted? • The Guardian, 29/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag all<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/20/israels-war-on-gaza-live-un-fears-explosion-in-child-deaths-in-gaza?update=2721122 |title=Cuba: US 'accomplices' in devastation of Gaza • Al Jazeera, 20/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pouezus eo bet SUA er pourchas skoazell ziplomatek ha dafar, a-raok hag e-pad ar brezel e Gaza<ref>Joyce & al., 2025, p. 1 ; Wezeman & al., 2024, pp. 11–12.</ref>. Paeañ a reont war-dro 15% eus kellidsteuñv milourel Israel, hag int a bourvez ar muiañ ag armoù dezhi ; tremen 22,8 milmilion a zollaroù zo bet postet ganto e kentañ bloavezh ar brezel<ref>Bachman & Ruiz, 2025, p. 5.</ref>. Koulz melestradurezh J. Biden hag eil melestradurezh [[Donald Trump|D. Trump]] o deus nac'het e vefe ur gouennlazh e Gaza<ref name="newlines">{{en}} {{cite web|url=https://newlinesmag.com/essays/by-rejecting-evidence-of-genocide-in-gaza-the-us-is-following-a-familiar-pattern/ |title=By Rejecting Evidence of Genocide in Gaza, the US Is Following a Familiar Pattern • New Lines Magazine, 20/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, met e miz Gwengolo 2025 e voe anzavet ar gouennlazh gant c'hwec'h ezel eus [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]]<ref name="Sanders092025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/sep/17/bernie-sanders-israel-gaza-genocide |title=Bernie Sanders becomes first US senator to say Israel committing genocide in Gaza • The Guardian, 17/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An admiral John Kirby, a oa mouezh aotreet an ''U.S. National Security Council'' hag a veze lakaet gant ar medium israelat ''Ynet'' – a zo stumm en-linenn ar gazetenn ''Yedioth Ahronoth'' ("Keleier nevesañ") — d'un "alvokad israelat peurvat-dreist"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ynetnews.com/magazine/article/rjwja2hlt |title=How John Kirby became one of Israel's leading spokespeople • Ynet, 18/12/2023|accessdate=05/07/202621/12/2023 |access-date=}}</ref>, a lavaras : "Emañ Israel o klask em zifenn enep ur gourdrouz-spontañ gouennlazhañ. Neuze, mar krogomp da implijout ar ger-se, mat, implijomp-eñ en doare a zere"<ref name="Forbes">{{en}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RpiceCp2Cp0 |title=White House Asked Point Blank About Pro-Ceasefire Protesters Calling Biden 'Genocide Joe' • Forbes, 20/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Du 2023, ar prezidant Joe Biden a voe lesanvet "''Genocide Joe''" abalamour ma oa savet a-du gant Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/04/30/us/politics/biden-columbia-protests-israel-antisemitism.html |title=A Bystander to '60s Protests, Biden Now Becomes a Target • The New York Times, 30/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Forbes" />. D'an 13 a viz Du 2023, an aozadur ''Center for Constitutional Rights'' e New York a savas prosez ouzh J. Biden abalamour m'en devoa c'hwitet war e zever lezennel da virout ouzh Israel a seveniñ ur gouennlazh e brezel Gaza<ref name="McGreal 2023" /><ref name="Mansoor 2023" />. Er prosez, William Schabas, un arbennigour war ar gouennlazhoù, a skrivas e vanke SUA ouzh o endalc'h hervez Kendivizad 1948 hag ar gwir etrebroadel<ref name="Mansoor 2023" /><ref name="Hanson 2023"/>. E miz Genver 2024, ur barner kevreadel a zistaolas an degouezh ''Defense for Children International – Palestine & al. vs. Biden & al.'' en ur lavaret e vire Bonreizh SUA ouzh e lez-varn a dermeniñ pep politikerezh etrebroadel, ar pezh a zo e-kerz skourroù politikel ar gouarnamant stadunanat, daoust m'en devije kavet gwell en devout embannet an urzh ha broudet J. Biden da zaskemmañ politikerezh SUA<ref name="Hubler 2024" />. D'ar 4 a viz Genver, gouarnamant SUA a anzavas ne ouie ket ez-ofisiel hag-eñ edo Israel o terriñ ar gwir etrebroadel a-fed gwirioù mab-den<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.politico.com/newsletters/national-security-daily/2024/01/04/us-hasnt-formally-assessed-if-israel-violating-human-rights-00133799 |title=US hasn't formally assessed if Israel violating human rights • Politico, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2024 e voe danevellet e oa bet melestradurezh J. Biden o tianavezout pe o tilemel meur a notenn digant he servijoù-hi hag a zeskrive gwirioù ma-den gwallgaset e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.propublica.org/article/gaza-palestine-israel-blocked-humanitarian-aid-blinken |title=Israel Deliberately Blocked Humanitarian Aid to Gaza, Two Government Bodies Concluded. Antony Blinken Rejected Them. • ProPublica, 24/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/early-warning-apocalyptic-wasteland-gaza-blocked-by-us-envoys-israel-2026-01-30/ |title=US envoys blocked early warning of Gaza 'Apocalyptic Wasteland' • Reuters, 30/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2025, ar prezidant D. Trump a ginnigas ma vefe kemeret Gaza ha divroet an dud a zo o vevañ eno<ref name="newlines" />. === Rouantelezh-Unanet === [[File:Reminding Keir Starmer that he's could be complicit in genocide (53334628181).jpg|thumb|Ur vanifesterez o tamall d'ar Pennmaodiern skorañ ar gouennlazh]] Aotreoù da ezporzhiañ armoù da Israel zo bet roet gant gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet<ref name="Holden & James 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/uk/uk-says-it-is-suspending-30-its-350-arms-export-licences-israel-2024-09-02/ |title=UK suspends 30 of its 350 arms export licences to Israel • Reuters, 03/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> Meur a andon a lavar ez eo ar R-U lodek er gouennlazh peogwir e kendalc'h da embann aotreoù da ezporzhiañ armoù da Israel en desped d'he emzalc'h e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2023/12/12/selling-weapons-israel-could-make-uk-complicit-war-crimes |title=Selling Weapons to Israel Could Make UK Complicit in War Crimes • Human Rights Watch, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.org.uk/news/media-centre/press-releases/conditions-to-provide-humanitarian-assistance-to-children-in-gaz |title=STATEMENT: 'We are failing the Children of Gaza' • Save the Children, 08/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.sky.com/story/uk-is-breaching-international-law-by-continuing-to-arm-israel-sunak-warned-13107474 |title=UK is breaching international law by continuing to arm Israel, Sunak warned • Sky News, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/4/4/israels-war-on-gaza-live-israel-accused-of-ai-assisted-genocide-in-gaza?update=2817755 |title='The risk must be taken into account now' • Al Jazeera, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Holden & James 2024" /><ref>Lawless, 2024</ref>. E miz Kerzu 2023, Pennmaodiern [[Bro-Skos]], [[Humza Yousaf]], a gondaonas anvouezhiañ an R-U pa voe mouezhiet a-zivout raktres ur ratozhiad en ABU hag a c'halve d'un harz-tennañ, en ur lavaret e kasfe an anvouezhiañ-se da vuioc'h a vugale lazhet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/humza-yousaf-says-uk-complicit-killing-gaza-children |title=Humza Yousaf says UK 'complicit' in killing Gaza children • The New Arab, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 2 a viz Gwengolo 2024, Maodiern an Aferioù Estren a embannas edo oc'h astalañ war-dro 30 atre da ezporzhiañ armoù da Israel goude ma oa bet kavet gant ar gouarnamant e oa ur riskl bras ma vefe implijet an armoù-se evit terriñ ar gwir etrebroadel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/uk-arms-exports-israel-gaza-hamas-david-lammy-b1179628.html |title=UK suspends 30 arms export licences to Israel over Gaza war including for fighter aircraft and drone spares • Evening Standard, 02/09/2024[accessdate=05/07/2026}}</ref>. War-dro 350 aotre da ezporzhiañ armoù da Israel a oa er Rouantelezh-Unanet da vare an astel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-suspends-around-30-arms-export-licences-to-israel-for-use-in-gaza-over-international-humanitarian-law-concerns |title=UK suspends around 30 arms export licences to Israel for use in Gaza over International Humanitarian Law concerns • UK Government, 02/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> D'an 2 a viz Gwengolo 2025, gouarnamant [[Bro-Skos]] a embannas e verze an arc'hantaouiñ "embregerezhioù armoù a bourchas dafar pe sevijoù da Stadoù ma'z eus prouennoù gwirheñvel a c'houennlazh", Israel en o zouez<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenational.scot/news/25438714.scottish-government-announces-range-measures-israel/ |title=Scottish Government announces range of measures against Israel • The National (Scotland), 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Parlamant Bro-Skos]] ivez a vouezhias a-du gant boikotiñ Israel ha kement embregerezh a pourchasfe ur skoazell vilourel dezhi<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenational.scot/news/25439517.msps-vote-full-boycott-israel/ |title=Scottish Parliament votes for immediate boycott of Israel • The National (Scotland), 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2026, an c'huzulva alvokaded stadunanat ''Public Interest Law Centre'' e [[Philadelphia]] a verkas e oa bet tremen {{formatnum:2000}} Breizhveurat o servijout e Tsahal e-pad ar gouennlazh ; neuze e tisklêrias e oa ret d'ar Rouantelezh-Unanet enklask ha sevel prosezioù pa'z eus trawalc'h a brouennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://novaramedia.com/2026/02/12/over-2000-brits-have-served-in-idf-during-gaza-genocide/ |title=Over 2,000 Brits Have Served in IDF During Gaza Genocide • Novara Media, 12/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, ar strolladoù dengar ''Al-Haq'' ha ''Global Legal Action Network'' a savas prosez ouzh gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet en abeg ma lakae Kendivizad 1948 en arvar pa roe aotreoù da ezporzhiañ dafar milourel da Israel. E miz Even 2025, al Lez-varn Uhelañ e London a zistaolas an degouezh dre embann e oa reizh hervez lezenn e kendalc'hfe ar R-U da gemer perzh er raktres [[Lockheed Martin F-35 Lightning II|F-35]] – petra bennak ma veze lod elfennoù anezhañ oc'h erruout en Israel dre ur yoc'had bedel a bezhioù erlec'hiañ – hag e oa lod eus an degouezh e-maez eus kembeli lezioù-barzh ar Rouantelezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/dec/06/uk-government-faces-legal-challenge-over-arms-exports-to-israel |title=UK government faces legal challenge over arms exports to Israel • The Guardian, 06/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2025/may/12/uks-f-35-exports-more-important-than-stopping-genocide-lawyers-to-argue |title=UK's F-35 exports more important than stopping genocide, lawyers to argue • The Guardian, 12/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/uk-will-argue-f-35-exports-outweighs-gaza-genocide-risk |title=UK to argue F-35 exports outweighs Gaza genocide risk in landmark case • The New Arab, 12/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.judiciary.uk/judgments/al-haq-v-secretary-of-state-for-business-and-trade-2/ |title=Al-Haq -v- Secretary of State for Business and Trade • Courts and Tribunals Judiciary, 30/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Unaniezh Europa === Tamallet e voe da Unaniezh Europa bout lodek marteze, pa n'he devoa ket astalet ar c'henemglev (''European Union Association Agreement'') gant Israel a oa bet sinet er bloaz 2000. Pennsekretourez ''Amnesty International'' a lavaras e oa UE o reiñ ur "gouloù gwer" da Israel da genderc'hel gant he gouennlazh hag e oa en arvar da vout ur genwallerez en oberoù Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thejournal.ie/eu-israel-trade-deal-6763140-Jul2025/ |title='Political cowardice': EU foreign ministers refuse to suspend trade agreement with Israel • TheJournal.ie, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/european-unions-refusal-suspend-eu-israel-association-agreement-cruel-and-unlawful |title=European Union's refusal to suspend the EU-Israel Association Agreement is a 'cruel and unlawful betrayal' • Amnesty International, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur dengar ''The Rights Forum'' en [[Amsterdam]] a lavaras e oa an disentez "ur c'henwallerezh divezh en ur gouennlazh"<ref>{{nl}} {{Cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/07/15/morele-faillissement-van-onze-buitenlandpolitiek-organisaties-woedend-over-uitblijven-eu-sancties-tegen-israel-a4900375 |title='Moreel faillissement van onze buitenlandpolitiek': organisaties woedend over uitblijven EU-sancties tegen Israël ("Freuz buhezel hor politikerezh estren : aozadurioù fuloret gant an diouer a gastiz digant UE enep Israel") • NRC, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, an aozadurioù e-maez gouarnamant ''Oxfam'', ''Amnesty International'', ''Mellemfolkeligt Samvirke'' hag ''Al-Haq'' a embannas un disklêriadenn ma tisplegjont e oant mennet da sevel prosez ouzh [[Danmark]] evit ma ne vefe ket gwerzhet armoù da Israel rak "bout lodek e terriñ lezennoù dengar etrebroadel hag en ur gouennlazh gwirheñvel" e vefe ober kement-se<ref>Oxfam, 2024</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/12/israels-war-on-gaza-live-2000-medical-staff-starving-in-north-ministry?update=2767974 |title=Aid organisations sue Denmark to stop arms sales to Israel • Al Jazeera, 12/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Alamagn E miz Here 2023, an dielfennerez politikel alaman Lena Obermaier a zisklêrias e oa Alamagn lodek e torfedoù-brezel Israel enep Gaza<ref name="Obermaier 2023">{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2023/10/germany-israel-war-crimes-gaza-palestine-international-law |title=Germany Is Complicit in Israel's War Crimes in Gaza • Jacobin, 23/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Displegañ a eure penaos e oa chomet mut ar braz eus ar media pouezusañ en Alamagn a-zivout politikerezh Israel a-fet gouennlazh ; diskouez a reas ivez e oa bet nullet gant ar polis ar manifestadegoù a-du gant Palestina<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/berlin-police-break-up-banned-pro-palestinian-rally/a-67104373 |title=Berlin police break up banned pro-Palestinian rally • Deutsche Welle, 16/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/police-in-berlin-ban-pro-palestinian-new-year-rally/a-67858991 |title=Police in Berlin ban pro-Palestinian New Year rally • Deutsche Welle, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Jamal, 2023 ; Sharma, 2023 ; Marsh, 2023 ; Schaer, 2023 ; Boffey, 2023.</ref>, ar pezh a lakae d'ur brouenn anat eus kenwallerezh ar Stad<ref name="Obermaier 2023" />. Reizh hervez lezenn en Alamagn eo tamall ur gouennlazh da Israel, hogen ur manifester da vihanañ a oa bet herzet gant ar polis<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/legal-pressures-mount-on-germany-to-cut-aid-to-israel/a-68790287 |title=Legal pressures mount on Germany to cut aid to Israel • DW, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.fr.de/kultur/gesellschaft/gaza-und-das-grundgesetz-93373670.html |title=Gaza und das Grundgesetz ("Gaza hag al lezenn-diazez") • Frankfurter Rundschau, 14/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar C'homiser kevreadel alaman karget da ober war-dro ar stourm ouzh an enepyuzevegezh en deus lavaret e oa enepyuzevour an tamalloù da Israel peogwir e kasent da ziaoulekaat ha da zireizhwiriañ ar Stad-se<ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/antisemitismusbeauftragter-felix-klein-zu-israels-vorgehen-in-gaza-und-zur-staatsraeson-110495529.html |title=Antisemitismusbeauftragter Felix Klein zu Israels Vorgehen in Gaza und zur "Staatsräson" ("Felix Klein, komiser an enepyuzevegezh, a gomz a-zivout oberoù Israel e Gzaz ha meiziad G&nbsp;sigur a Stad&nbsp;»") • Frankfurter Allgemeine Zeitung, 24/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/panorama/archiv/2025/antisemitismus-hilft-leichtfertiger-umgang-bei-der-bekaempfung-manuskript,panoramamanuskript-118.html |title=Antisemitismus: Hilft leichtfertiger Umgang bei der Bekämpfung? (Manuskript) • NDR, 14/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2024, alvokaded o komz en anv Palestiniz en Alamagn a savas prosez dirak ar Pennprokulor enep meur a bolitiker, Olaf Scholz en o zouez, en abeg m'o devoa "skoazellet ha tommet ar gouennlazh e Gaza"<ref name="Schaer 2024" /><ref name="mem-2024-02-23" />. D'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 2024, Nicaragua a savas prosez en ICJ enep skoazell Alamagn da Israel e brezel Gaza, kement-se hervez Kendivizad 1948<ref name="mee-2024-1-1" /><ref>van den Berg, 2024.</ref>. ;• Italia E miz Mae 2025 e oa Italia an trede pourvezer armoù da Israel gant 1% eus enporzhiadurioù dafar milourel ar Stad<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://unipd-centrodirittiumani.it/en/news/italys-quiet-role-in-arming-israel-amid-conflict |title=Italy's Quiet Role in Arming Israel Amid Conflict • Centro di Ateneo per i Diritti Umani, 26/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Wezeman & al., 2024.</ref>. Daoust da c'houarnamant Italia lavaret e oa bet troc'het ar pourchas armoù da Israel, an embregerezh ''Leonardo'', unan eus an embregerezhioù brasañ e metoù an armoù, a gadarnaas edo c'hoazh ar gouarnamant hag an embregerezhioù oc'h ezporzhiañ armoù da Israel<ref>{{it}} {{Cite web|url=https://altreconomia.it/leonardo-ammette-lexport-di-armi-in-israele-e-fa-cadere-la-maschera-del-governo/ |title=Leonardo ammette l'export di armi in Israele e fa cadere la maschera del governo ("Leonardo a anzav ezporzhiañ armoù da Israel hag a zivaskl ar gouarnamant") • Altreconomia, 01/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Dirak ABU, Francesca Albanese a lakaas war-eeun Italia da genwallerezh e gouennlazh Gaza<ref>{{it}} {{Cite web|url=https://www.corriere.it/esteri/25_ottobre_30/francesca-albanese-genocidio-bufera-4948dc1d-2d3f-4ccd-a5e2-7e74be19dxlk.shtml |title=Francesca Albanese, nuova bufera. In un report accusa l'Italia all'Onu: «Complice di genocidio» ("F. Albanese, ur rendael nevez. En un danevell gant ABU e tamall «&nbsp;kenwallerezh er gouennlazh&nbsp;» da Italia") • Corriere della Sera, 31/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Here 2025, Giorgia Meloni a lavaras er chadenn [[skinwel]] ''Radiotelevisione italiana'' (RAI) e oa bet-hi, a-gevret gant Maodiern an Difenn, hini an Aferioù Estren, ha rener ''Leonardo'', ditouret d'an ICC gant ur strollad a-du gant Palestiniz en abeg d'ur c'henwallerezh er gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/italy-pm-meloni-says-been-denounced-icc-complicity-genocide-2025-10-07/ |title=Italy's Meloni says she has been denounced to ICC for complicity in genocide • Reuters, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://today.lorientlejour.com/article/1480226/meloni-says-accused-of-complicity-in-genocide-at-world-court.html |title=Meloni says accused of 'complicity in genocide' at world court • L'Orient Today, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Egipt === Egipt zo bet tamallet dezhi bout lodek er gouennlazh abalamour m'he deus lakaet kaeladur Strizhenn Gaza e pleustr dre nac'hañ digeriñ an tremen tre e Rafah<ref name="Mahmoud 2024">{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2024/06/egypt-palestine-gaza-genocide-al-sisi |title=Why Egypt Is Complicit in the Genocide in Gaza • Jacobin, 20/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/opinion/icj-rule-egypt-end-complicity-israel-starving-gaza-will |title=After ICJ rule, will Egypt end its complicity with Israel starving Gaza? • Middle East Eye, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An hevelep tamall a voe en abeg m'he devoa Egipt moustret, diwar c'houlenn Israel, ar Gerzhadeg Vedel War-du Gaza e miz Even 2025<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/trending/egypt-slammed-treatment-foreign-nationals-joining-global-march-gaza |title=Egypt slammed for its treatment of foreign nationals doing Global March for Gaza • Middle East Eye, 12/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2025, an aozadur dengar ''Cage International'' e London, a-gevret gant pemp aozadur all en Afrika, a lakaas klemm ouzh an ''African Commission on Human and Peoples' Rights'' ("Kengor Afrikat a-zivout Gwirioù Mab-den hag ar Pobloù", CADHP) en [[Addis Abeba]]<ref>Cage, 2025.</ref> : Egipt n'he deus ket gwir da gas tud war o c'hiz war he harzoù mard int lakaet war var o buhez pe e-tailh da vout kastizet a-stroll, rak kement-se a dorrfe ar C'henemglev etrebroadel a-zivout ar gwirioù trevourel ha politikel ([[1966]]) koulz ha Kendivizad ABU a-enep ar jahinerezh ([[1984]])<ref>{{en}} {{cite web|url=https://verfassungsblog.de/trapped-in-gaza/ |title=Trapped in Gaza • Verfassungsblog, 25/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://foreignpolicy.com/2024/04/30/gaza-refugees-egypt-border-palestine/ |title=Egypt Is Obliged to Let Gaza Refugees In • ,Foreign Policy 30/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Egipt a lavaras he devoa klozet ar vevenn da Rafah evit sevel enep raktres Israel da zivroañ Palestiniz<ref name="Mahmoud 2024" />. Nac'hañ a reas ur c'hinnig gant Israel da zistreiñ Strizhenn Gaza da Egipt e-pad meur a vloavezh, betek 15 vloaz<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eurasiareview.com/17032025-why-egypt-refuses-to-administer-gaza-oped/ |title=Why Egypt Refuses To Administer Gaza – OpEd • Eurasia Review, 17/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag en un doare ofisiel e savas a-du gant prosez Suafrika a-enep Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20240512-🔴-live-israel-steps-up-strikes-in-gaza-after-issuing-new-rafah-evacuation-order |title=Egypt to support South Africa's genocide case against Israel at ICJ • France 24|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Stadoù all === E miz Meurzh 2024, ar c'huzulva alvokaded aostralian ''Birchgrove Legal'' e [[Sydney]] a ditouras Pennmaodiern Aostralia, e Vaodiern an Aferioù Estren, penn an enebiezh ha tud all d'an ICC evel kenwallerien er gouennlazh, e torfedoù-brezel hag e torfedoù enep mab-den, kement-se en abeg ma oa bet dilamet arc'hant digant UNRWA, ma oa bet pourchaset ur skoazell vilourel ha roet ur skor politikel anat da oberoù Israel e brezel Gaza<ref name="Wedesweiler 2024" /><ref name="Rothwell 2024" />. Hervez an aozadur ''Canadian Centre for Policy Alternatives'' (CCPA), Kanada zo lodek er gouennlazh abalamour m'he deus aotreet ezporzhiañ dafar milourel da Israel evit kenderc'hel gant aotreoù kent, petra bennak m'he devoa disklêriet ne vije mui gwerzhet armoù ha ma n'he deus lakaet embargo klok ebet war an armoù, ar pezh a lez frailhoù evel treuzkasadennoù da Stadoù all<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.policyalternatives.ca/news-research/to-stop-gaza-genocide-canada-must-escalate-pressure-on-israel/ |title=To stop Gaza genocide, Canada must escalate pressure on Israel • CCPA, 30/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Gennad prevez ha media === Meur a embregerezh zo bet tamallet dezho tennañ splet eus ar gouennlazh e Gaza<ref>Albanese, 2025, pp. 1-2</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.thenation.com/article/economy/gaza-war-profiteers-corporations/ |title=These Corporations Are the True "Winners" of the War on Gaza • The Nation, 09 July 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Renerien an embregerezhioù ''General Dynamics'' ([[lestrsaverezh]], ''Lockheed Martin'' hag ''RTX Corporation'' ([[aerlestr]]erezh hag armoù o-daou) o deus lavaret e oa kresket o gounidoù a-drugarez d'ar brezel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2023/10/18/investing/premarket-stocks-trading/index.html |title=What the Israel-Hamas war means for defense stocks • CNN, 18/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2024/03/gaza-profits-bds-weapons-corporations/ |title=The Obscene US Profiteering From Israeli War and Occupation • Jacobin, 16/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Adalek miz Here 2023 betek miz Gouere 2025 e voe ur c'hresk a 77% war dalvoudegezh lodennoù RTX en eskemmdi New York<ref>{{en}} Mattei, Clara. ''Escape from Capitalism: An Intervention''. New York : Simon & Schuster, 2026, p. 153 {{ISBN|978-1-6680-8514-1}}.</ref>. D'an 20 a viz Even 2024, arbennigourien en ABU a c'halvas da baouez diouzhtu gant an treuzkas dizehan armoù da Israel peogwir e c'hellfed terriñ lezennoù etrebroadel ha lakaat Stadoù hag embregerezhioù da gendorfedourien en ur gouennlazh ; embregerezhioù hag ensavadurioù a bost arc'hant en treuzkas-se a voe gouzavet ivezg<ref>OHCHR, 2024c.</ref>. E miz Even 2025, un danevell gant ABU a venegas ar c'hompagnunezhioù ''Alphabet Inc.'' (ez-[[Google]]), [[Amazon (embregerezh)|''Amazon'']], ''[[Microsoft]]'' hag ''International Business Machines Corporation'' (IBM) evel "e-kreiz binvioù-evezhiañ Israel hag an distrujoù a zo war ober e Gaza", hag an embregerezh ''Palantir Technologies'' (meziantoù ditouriñ, polis ha surentez) evel mammenn ar binvioù [[naouegezh artifisiel|naouegezh kalvezadel]] a vez implijet gant Tsahal<ref name=UN-corporate-report>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/lucrative-business-deals-help-sustain-israels-gaza-campaign-un-expert-says-2025-07-01/ |title='Lucrative' business deals help sustain Israel's Gaza campaign, UN expert says • Reuters, 01/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meneget ivez eo ar bankoù ''Allianz'', ''Barclays'', ''BlackRock'' ha ''BNP Paribas'' peogwir o deus isskridet ha prenet endalc'hennoù digant gouarnamant Israel, ar pezh a zo andon bennañ da arc'hantaouiñ ar brezel e Gaza<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/07/01/british-companies-profiting-israeli-genocide-un-gaza-shamed/ |title=British companies named and shamed by UN for profiting from Israeli 'genocide' • The Daily Telegraph, 01/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helenneien, kazetennerien, dielfennerien ar media hag alvokaded gwirioù mab-den a deus tamallet da veur a vedium bout kenwallerien dre o [[impalaerouriezh]]<ref>Moallem, 2023, pp. 542–543 ; Qutami, 2023, p. 532 ; Khouri, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/experts-say-western-media-enabling-gaza-genocide-and-rewriting-history |title=Western media enabling Gaza genocide and rewriting history, say experts • Middle East Eye, 29/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur c'hazetenner [[brazil]]at a damallas da vedia en e vro bout savet a-du gant ar gouennlazh<ref>Beaklini, 2023.</ref>. Un dielfenner media a skrivas ne vije ket padet ar gouennlazh e Gaza hep skoazell dizehan digant ar media stadunanat<ref>{{en}} Johnson, Adam H. ''How to Sell a Genocide: The Media's Complicity in the Destruction of Gaza''. London : Pluto Press, 2026, pp. 1-7, 201-204 {{ISBN|978-0-7453-5165-0}}.</ref>. == Anaoudegezh politikel == === Gouarnamantoù === {| class="infobox" style="width:410px;" |- ! colspan="4" style="text-align:center;"|Savboent ar Stadoù e-keñver anzavout<br>ez eus ur gouennlazh e Gaza (2024) ---- |- | colspan="4"| [[File:International recognition of Gaza genocide.svg|center]] ---- |- | {{Legend|#4cb149|A-du}} || {{Legend|#000|A-enep}} || {{Legend|#ff00b9|A-du gant ICJ}} || {{Legend|#00ffc0|Dispis}} |} Meur a Stad er C'hornôg (SUA, ar Rouantelezh-Unanet hag Alamagn pergen) o deus nac'het ober "gouennlazh" eus oberoù Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/us-says-genocide-charges-unfounded-rejects-israeli-claim-south-africa-serving-hamas/ |title=US says genocide charges 'unfounded,' rejects Israeli claim South Africa serving Hamas • The Times of Israel, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/canadian-uk-leaders-reject-premise-of-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Canadian, UK leaders reject premise of ICJ genocide case against Israel • The Times of Israel, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/germany-rejects-un-genocide-charge-against-israel-6af01195 |title=Germany Rejects UN 'Genocide' Charge Against Israel • Barron's], 12/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Belgia]], [[Norvegia]] ha Kanada o deus lavaret e c'hedfent ali an ICJ a-raok kemer disentez pe zisentez<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/23/why-has-belgium-vowed-to-back-the-icjs-verdict-on-gaza-genocide |title=Why has Belgium vowed to back the ICJ's verdict on Gaza 'genocide'? • Al Jazeera, 23/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{no}} {{Cite web|url=https://www.utrop.no/nyheter/verden/358554/ |title=Barth Eide: Vi må lytte til Sør-Afrika ("Barth Eide: Ret eo dimp selaou Sufrika") • Utrop, 02/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/israel-gaza-genocide-international-court-justice-hague-south-africa-1.7084682 |title=After days of confusion, Trudeau government says it will abide by ICJ on genocide case against Israel • CBC News, 16/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur strollad bras a Stadoù, er bed [[islam]]ek dreist-holl, an darn vrasañ eus Afrika, [[Amerika latin]] ha lod Stadoù en [[Europa (kevandir)|Europa]] a lavar didro ez eus ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza ; lod zo savet a-du gant Suafrika er prosez dirak an ICJ<ref>{{en}} {{Cite web|url-status=live |url=https://apnews.com/article/genocide-israel-palestinians-gaza-court-fbd7fe4af10b542a1a4e2c7563029bfb |title=Genocide case against Israel: Where does the rest of the world stand on the momentous allegations? • Associated Press, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En o zouez emañ [[Ghana]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/re-israeli-ambassador-to-ghana-rejects-ablakwas-gaza-genocide-tag/ |title=Re: Israeli Ambassador to Ghana rejects Ablakwa's 'Gaza genocide' tag • MyJoyOnline, 04/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Turkia<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/9/israels-war-on-gaza-live-fear-in-rafah-as-israel-prepares-ground-attack |title=Netanyahu orders military to submit action plan for Rafah assault • Al Jazeera, 09/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Malaysia]],<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/talk-to-al-jazeera/2024/5/19/malaysian-pm-cant-deny-us-complicity-in-gaza-genocide |title=Malaysian PM: Can't deny US complicity in Gaza genocide • Al Jazeera, 19/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Egipt<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2025/8/5/president-of-egypt-accuses-israel-of-systematic |title=President of Egypt accuses Israel of 'systematic genocide' • Al Jazeera, 05/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Brazil<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/politica/noticia/2023-10/president-lula-says-war-middle-east-genocide |title=President Lula says war in the Middle East is genocide • Agência Brasil, 25/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Chile]]<ref>{{es}} {{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/america-latina/2024/09/25/gabriel-boric-me-rebelo-ante-quienes-pretenden-que-elijamos-entre-el-terrorismo-de-hamas-y-el-genocidio-de-israel/ |title=Gabriel Boric: "Me rebelo ante quienes pretenden que elijamos entre el terrorismo de Hamas y el genocidio de Israel" • Infobae, 25/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Kolombia]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/2/genocide-colombia-says-as-latin-american-states-condemn-israel-over-gaza |title='Genocide', Colombia says as Latin American states condemn Israel over Gaza • Al Jazeera, 02/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Spagn]]<ref>{{en}} {{Cite web|url-status=live |url=https://apnews.com/article/spain-israel-icj-genocide-case-67d4d9b8ecf6fd88e718319a5d93465a |title=Spain applies to join South Africa's case at top UN court accusing Israel of genocide • Associated Press, 06/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Iwerzhon<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/micheal-martin-ireland-irish-south-africa-gaza-b2643121.html |title=Irish parliament passes motion that Israel is 'perpetrating genocide in Gaza' • The Independent, 07/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha [[Slovenia]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://sloveniatimes.com/43569/president-calls-out-israel-for-genocide |title=President calls out Israel for genocide • Slovenia Times, 21/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Du 2025, Turkia a embannas urzhioù herzel en abeg da c'houennlazh enep B. Netanyahou ha 36 eus e genlabourerien<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/07/turkey-issues-genocide-arrest-warrant-against-benjamin-netanyahu |title=Turkey issues genocide arrest warrant against Benjamin Netanyahu • The Guardian, 07/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Aozadur ar C'hevelerezh Islamek]] (OIC), [[Kevre ar Stadoù Arab]] hag [[Unaniezh Afrika]] o deus a-unvouezh lakaet oberoù Israel da c'houennlazh ha galvet evit ma vefe daskoret kontoù ha kemeret diarbennoù evel lakaat paouez gant an treuzkas armoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/islamic-cooperation-denounces-gaza-genocide-urges-sanctions-against-israel-c8c7ac87 |title=Islamic Cooperation Denounces Gaza 'Genocide', Urges Sanctions Against Israel • Barron's, 05/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/16/arab-islamic-countries-condemn-netanyahus-greater-israel-remark |title=Arab, Islamic countries condemn Netanyahu's 'Greater Israel' remark • Al Jazeera, 05/05/2024|accessdate=05/07/202621 August 2025}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://au.int/en/pressreleases/20240228/african-union-delivered-its-oral-statement-international-court-justice |title=The African Union Delivered its Oral Statement Before the International Court of Justice for the Palestine Advisory Opinion Proceedings • African Union, 28/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Maina, 2025.</ref>. E miz Genver 2025, Strollad Den Haag (''Hague Group''<ref>{{ar}} {{pt}} {{en}} {{es}} {{fr}} [https://thehaguegroup.org/ lec'hienn ofisiel].</ref>) em vodas e [[Bogotá]] e sell da lakaat da zoujañ d'an disentezioù etrebroadel a-zivout Gaza, lakaat termen d'an dereiñ armoù da Israel, ha sevel un hent evit ledanaat anavezadur Stad Palestina<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/law/2025/jan/31/south-africa-and-malaysia-to-launch-campaign-to-protect-justice |title=South Africa and Malaysia to launch campaign to protect international justice • The Guardian, 31/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Aozadurioù e-maez gouarnamant hag aozadurioù etre gouarnamantel === Meur a AMG hag a aozadur etregouarnamantel o deus tamallet gouennlazhañ da Israel. E-touez ar re gentañ a sachas evezh e kreiz miz Here 2023 war ur gouennlazh galloudel edo ''Genocide Watch'' hag al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-alert-israel-and-gaza |title=Genocide Emergency Alert: Israel and Gaza • Genocide Watch, 19/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/active-genocide-alert-1/active-genocide-alert---israel-palestine%3A-there-is-no-justification-for-genocide |title=Active Genocide Alert – Israel-Palestine: There is No Justification for Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 13/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a strollad dengar palestinat, evel ''Defence for Children International'' (DCI)<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/11/1/israel-hamas-war-live-anger-grows-over-israeli-attack-on-gaza-refugee-camp?update=2455675 |title=Rights group accuses US of complicity in children's deaths in Gaza • Al Jazeera, 01/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Al-Haq'', ''Al Mezan'' hag ar ''Palestinian Centre for Human Rights'', o deus savet prosezioù a-zivout ur gouennlazh<ref name="sccoip">{{en}} {{Cite web|url=https://english.wafa.ps/Pages/Details/138509 |title=Scholars, civil society call on ICC Prosecutor to issue arrest warrants, investigate Israeli crimes in Gaza • Wafa, 21/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/9/three-rights-groups-file-icc-lawsuit-against-israel-over-gaza-genocide |title=ICC receives lawsuit over Israel's 'apartheid', 'genocide' in Gaza • Al Jazeera, 09/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.addameer.org/news/5172 |title=Reprint of the full letter and signatories • Addameer, 20/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Al-Haq & al., 2023.</ref>. Lod aozadurioù dengar israelat evel ''B'Tselem'' o deus embannet danevelloù ma reont "gouennlazh" eus taol-brezel Israel e Gaza<ref name="Kottasová & Salman">{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |title=For first time, two leading Israeli human rights groups accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.phr.org.il/wp-content/uploads/2025/07/Genocide-in-Gaza-PHRI-English.pdf |title=Genocide in Gaza • Physicians for Human Rights–Israel, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>B'Tselem, 2025, p. 87.</ref>. E-mesk an aozadurioù etregouarnamantel hag o deus kondaonet Israel en abeg d'ar gouennlazh emañ an ''International Federation for Human Rights''<ref name="FIDH 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |title=The unfolding genocide against the Palestinians must stop immediately • International Federation for Human Rights, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Euro-Mediterranean Human Rights Monitor''<ref name="MEE-2023-12-26">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20231226-euro-med-submits-findings-on-israeli-army-executions-in-gaza-to-icc-un-calling-them-genocide/ |title=Euro-Med submits findings on Israeli army executions in Gaza to ICC, UN, calling them 'genocide' • Middle East Monitor, 26/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Amnesty International''<ref name="AmnestyGenocideConclusion" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/12/04/world/amnesty-international-israel-genocide-gaza-intl/index.html |title=Amnesty International says there is 'sufficient evidence' to accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Amnesty International report, 2024.</ref>, an ''European Center for Constitutional and Human Rights''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ecchr.eu/en/press-release/gaza-and-the-matter-of-genocide/ |title=Gaza and the matter of genocide • European Center for Constitutional and Human Rights, 10/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag ''Human Rights Watch''<ref name="Berg2024" />. E miz Here 2024, ''Oxfam'' ha 37 aozadur dengar all a ditouras n'edo ket Israel o toujañ da Gendivizad 1948 p'edo o "tiverkañ Gaza an Norzh diouzh ar gartenn"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.oxfam.org/en/press-releases/urgent-joint-statement-northern-gaza-being-erased-global-leaders-must-act-now-end |title=Northern Gaza is being erased – global leaders must act now to end Israel's atrocities • Oxfam International, 15/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ''Médecins Sans Frontières'' o deus kavet ivez emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>Médecins Sans Frontières, 2024c, p. 5. ha 202}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2025-01/the-middle-east-including-the-palestinian-question-19.php |title=The Middle East, including the Palestinian Question • Security Council Report, 30/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar strollad stadunanat ''Jewish Voice for Peace'' en deus lavaret emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.jewishvoiceforpeace.org/2023/10/11/statement23-10-11/ |title=Jewish Voice for Peace calls on all people of conscience to stop imminent genocide • Jewish Voice for Peace, 11/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://jewishchronicle.timesofisrael.com/jewish-voice-for-peace-retools-to-focus-on-swaying-elections/ |title=Jewish Voice for Peace retools to focus on swaying elections • The Times of Israel, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://time.com/7061772/jewish-voice-for-peace-oct-7-anniversary-essay/ |title=I Run Jewish Voice for Peace. These Are My Reflections on a Year of Unthinkable Horror • Time, 08/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2025, ABU a embannas un danevell ma tezastume edo Israel o seveniñ ur gouennlazh enep Palestiniz e Gaza ; trawalc'h a elfennoù solius a gavas evit lavaret e oa bet pennadurezhioù Israel hag o nerzhioù surentez o seveniñ, hag edont c'hoazh o seveniñ, pevar ober gouennlazhañ diwar ar pemp a zo termenet e Kendivizad 1948 : lazhañ izili eus ar strollad, ober droug bras koulz fizikel ha speredel, gourlakaat a-ratozh aozioù bevañ a zo jedet evit distruj ar strollad a-zarn pe a-bezh, ha gourlakaat dafaroù e sell da virout a c'henel bugale<ref name="UNCommissionGenocide" /><ref>{{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/16/israel-committed-genocide-in-gaza-says-un-inquiry |title=Israel has committed genocide in Gaza, says UN commission of inquiry • The Guardian, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prezeg sevenadurel == Dael a vez er prezeg sevenadurel a-zivout gouennlazh Israel enep ar bobl balestinat. Tud vrudet, atletourien, kefredourien, difretourien, ensavadurioù sevenadurel ha tud voutin o deus lavaret o soñj a-zivout an darvoudoù e Gaza hag an heuliadoù koulz sevenadurel ha kevredigezhel a vez pa lakaer an darvoudoù-se d'ur gouennlazhañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/opinion/gazas-genocide-has-forced-many-celebrities-out-silence |title=Gaza's genocide has forced many celebrities out of silence • The New Arab, 14/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Meno foran === Meur a sontadeg o deus diskouezet e sav ar braz eus Yuzevien Israel (82%) a-du gant politikerezh ar gouarnamant e-keñver Gaza<ref name="HaaretzTransferPoll">{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-28/ty-article-magazine/.premium/yes-to-transfer-82-of-jewish-israelis-back-expelling-gazans/00000197-12a4-df22-a9d7-9ef6af930000 |title=Yes to transfer: 82% of Jewish Israelis back expelling Gazans • Haaretz, 28/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="HaaretzFaminePoll">{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-08-05/ty-article/.premium/large-majority-of-israeli-jews-untroubled-by-reports-of-famine-in-gaza-poll-finds/00000198-7ab3-d0ce-a5de-fbb374f30000 |title=Large majority of Israeli Jews untroubled by reports of famine in Gaza, poll finds • Haaretz, 05/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-783849 |title=Jewish, Arab Israelis disagree on IDF use of force in Gaza • The Jerusalem Post, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025, ur sontadeg gant ''Accord Center'' a gavas e 76% eus Yuzevien Israel a-du evit lavaret "n'eus den digablus ebet e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.i24news.tv/en/news/israel-at-war/artc-poll-62-of-israelis-say-there-are-no-innocent-people-in-gaza |title=Poll: 62% of Israelis say "there are no innocent people in Gaza" • i24NEWS, 25/08/2025|access-date=}}</ref>. E miz Mae 2025, un sontadeg a gavas 82% a dud a-du gant divroañ tud Gaza ha 56% ivez a-du gant skarzhañ Palestiniz eus Israel<ref name="HaaretzTransferPoll" /> E miz Eost, ur sontadeg all a gavas 78% eus Yuzevien Israel na oant ket direnket gant an naonegezh e Gaza<ref name="HaaretzFaminePoll" />. Hervez al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'', "an darn vrasañ eus Israeliz a sav a-du gant [...] raktres Israel hag hep mar ebet e skorint forzh petra evit ma vefe kaset da benn – adalek un ''apartheid'' d'un netraiñ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/four-facts-about-israel%E2%80%99s-genocide |title=Four Facts about Israel's Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 18/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025 c'hoazh, ur sontadeg a gavas e krede da 50% eus ar vouezherien en SUA edo Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza, ha 60% a save a-enep muioc'h a skoazell vilourel da Israel<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/28/half-of-us-voters-believe-israel-committing-genocide-in-gaza-poll-says |title=Half of US voters believe Israel committing genocide in Gaza, poll says • Al Jazeera, 28/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo, ur sontadeg gant ''Associated Press'' hag an ''National Opinion Research Center'' (NORC) e skol-veur [[Chicago]] a gavas ur c'hresk en niver a Stadunaniz e soñje dezho e oa aet Israel "re bell ganti" en he oberoù milourel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/more-americans-feel-israel-has-gone-too-far-in-gaza-ap-norc-poll-shows |title=More Americans feel Israel has 'gone too far' in Gaza, AP-NORC poll shows • PBS News, 18/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Here 2025, ur sontadeg gant ar gazetenn ''Washington Post'' a gavas e soñje d'ar braz eus ar Yuzevien stadunanat edo Israel o seveniñ torfedoù-brezel, ha 39% anezho a soñje edo o seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/10/06/jewish-americans-israel-poll-gaza/ |title=Many American Jews sharply critical of Israel on Gaza, Post poll finds • The Washington Post, 04/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur sontadeg gant ''Quinnipiac University'' a gavas 50% eus ar vouezherien stadunanat o soñjal edo Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza, en o zouez 77% a [[Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)|zemokrated]], en enep da 64% a [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|republikaned]]. Ouzhpenn da se, 60% eus ar vouezhierien a save a-enep kas muioc'h a skoazell vilourel stadunanat da Israel, 37% o kenduiñ gant Palestiniz ha 36% gant Israeliz<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/28/half-of-us-voters-believe-israel-committing-genocide-in-gaza-poll-says |title=Half of US voters believe Israel committing genocide in Gaza, poll says • Al Jazeera, 28/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Skog == [[File:Palestine Rally End The Siege, Stop the War on Gaza (53264903858).jpg|thumb|Aduidi gant Palestiniz o vanifestiñ e [[Melbourne]], 15/10/2023.]] Ar c'hevredadour breizhveurat Martin Shaw en deus graet "ar gouennlazh hag a gemmas ar bed" eus ar gouennlazh e Gaza abalamour d'an emluskañ a-yoc'h a zo bet dre ar bed a-enep an ober-se. Merket en deus ivez un nebeud gounidoù politikel gant Israel, hogen "ker-ruz e-keñver he reizhwir er bed ha hini ar C'hornôg"<ref>Shaw, 2025b, pp. 4, 14.</ref>. Ar c'hazetenner israelat Gideon Levy a skrivas ur pennad en ''Haaretz'' ma pouezas war ar fed ma ne c'hello biken tud Gaza ankouaat al lazhadegoù, ar bombezadegoù, an distrujoù hag an traoma<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/opinion/2025-10-05/ty-article-opinion/.premium/do-cry-over-spilt-blood-generations-will-go-by-before-gaza-forgets-the-genocide/00000199-afd4-d5a6-afff-efdff5560000 |title=Do Cry Over Spilt Blood: Generations Will Go by Before Gaza Forgets the Genocide • Haaretz, 05/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helennien, arbennigourien ha displegerien all o deus deskrivet ar gouennlazh evel "bered ar gwir etrebroadel"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://english.elpais.com/international/2025-09-01/unrwa-chief-gaza-is-becoming-the-graveyard-of-international-humanitarian-law.html |title=UNRWA chief: 'Gaza is becoming the graveyard of international humanitarian law' • El País, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://verfassungsblog.de/in-the-graveyard-of-international-law/ |title=In the Graveyard of International Law • Verfassungsblog, 16/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://brill.com/view/journals/pyio/25/1/article-p3_1.xml |title=Is Gaza the Graveyard of International Law? • The Palestine Yearbook of International Law Online, 27/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Lod helenneien, dreist-holl ar re a studi ar gwir etrebroadel a-fet an Trede-bed, o deus lavaret e oa bet gwallgaset an urzh hag ar gwir etrebroadel gant gouzañvadezh ar gumuniezh etrebroadel e-keñver lakaat oberoù Israel e Gaza d'ur gouennlazh, ha diskouezet e oa bet skorted ar gouarnerezh etrebroadel<ref name="Baars 2024" /><ref name="Barreto 2024" /><ref>Englert & Bhattacharyya, 2024.</ref>. Da lavar an alvokad José Manuel Barreto, "gouennlazh Palestiniz en deus diskuliet framm trevadennour don an urzh lezennel etrebroadel", hag eñ lakaat gouennlazh Gaza en ul listennad hir a c'houennlazhoù trevadennel a zo bet asantet mui-pe-vui gant ar reizhiad etrebroadel<ref name="Barreto 2024" />. Hervez an istorour stadunanat Mark LeVine, oberoù Israel o deus distrujet pep doujañs d'ar gwir etrebroadel ha gwanaet an ''tabou'' enep ar feulster a-yoc'h evel respont d'ur gourdrouz martezeet<ref>LeVine, 2025, p. 5.</ref>. An alvokad izelvroat ha kelenner war ar gwir etrebroadel André Nollkaemper en deus lavaret ez eo distaol ar gwir etrebroadel gant Stadoù-Unanet Amerika ur perzh unel d'ar brezel e Gaza<ref>{{nl}} {{Cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/06/is-het-internationaal-recht-nog-relevant-na-gaza-we-gaan-een-donker-decennium-tegemoet-a4908607 |title=Is het internationaal recht nog relevant na 'Gaza'? 'We gaan een donker decennium tegemoet' ("Ha perzhek eo ar gwir etrebroadel goude Gaza ? Emaomp o vont war-du un dekvloaziad teñval") • NRC, 06/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Goude en devout aterset alvokaded liammet ouzh an US Army, ar c'hazetenner Colin Jones a zastumas e welont Gaza evel un taol-arnod da welet petore emzalc'h milourel a vije dereat mar bije brezel etre SUA hag ur galloud kevatal evel Sina<ref name="Jones 2025" />. E-kerzh brezel Iran e 2026, Benjamin Netanyahou hag Itamar Ben-Gvir, anezhañ penn al luskad politikel ''Otzma Yehudit'' ("Galloud Yuzev", tu dehou pellañ) a reas dave da Amalek, da lavaret eo enebour hêrezhel Israel hervez ar [[Bibl]] ([[Levr ar C'heneliezh|Gen 36:12]] ha [[Kentañ Levr an Danevelloù|Chr]] 1:36)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/israeli-minister-invokes-genocidal-amalek-call-amid-war-iran |title=Israeli minister invokes genocidal Amalek call amid war on Iran • Middle East Eye, 28/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Malekafzali">{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenation.com/article/world/israel-iran-holy-war-amalek-haman/ |title=Israel Is Using Its Genocidal Gaza Playbook on Iran • The Nation, 06/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ar c'hazetenner [[liban]]at Séamus Malekafzali, a zo un arbennigour war ar Reter-Kreiz, kement-se zo un astenn da "reizhpoell gouennlazhañ" Israel adalek Gaza betek Iran<ref name="Malekafzali" />. E ''The Guardian'' e miz Meurzh 2026, ar c'hazetenner breizhveurat Ben Reiff a c'houzavas : "goude c'hwitadenn ar bed war mirout ouzh ur gouennlazh a c'hoarvezout e Gaza, Israel a implijo ur c'haderezh damheñvel er brezel emañ o kas e Liban"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/mar/18/israel-gaza-model-lebanon-international-reaction-sanctions |title=As Israel prepares to implement the 'Gaza model' in Lebanon, where is the international reaction? • The Guardian, 18/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar gelennerez spagnat Sonia Boulos (gwirioù mab-den) hag an istorour israelat Raz Segal o deus skrivet e tiskouez brezel SUA hag Israel en Iran "penaos emañ ar bed a-bezh gourdrouzet gant renoù gouennlazher"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://jacobin.com/2026/05/review-bartov-gaza-genocide-zionism |title=A Future Beyond Israeli Genocide in Palestine • Jacobin, 10/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} == Mammennoù == <div style="column-count:2;"> <div class="center">'''A'''</div> * Abdon Nahla. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07078552.2024.2325298 ''Israel's settler colonialism and the genocide in Gaza: Alternatives'' • Studies in Political Economy, 105:1, 2024, pp. 94–106]. * Abodahab, Ahmad Mokhtar ; Elsergany, AbdelAzim Nagdy. [https://web.archive.org/web/20251114111254/https://ejhm.journals.ekb.eg/article_423789.html ''Children Disabilities, The Current and Upcoming Medical & Humanity Catastrophe in Gaza: Review Article'' • The Egyptian Journal of Hospital Medicine, #99, 04/2025, pp. 1705–1710]. * Abraham, Yuval. [https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/ '''Lavender': The AI machine directing Israel's bombing spree in Gaza'' • +972 Magazine, 03/04/2024]. * Aftab, Shiza ; Yaqoob, Eesha ; Khan, Shahzad Ali ; Javed, Saad. [https://www.emro.who.int/emhj-volume-31-2025/volume-31-issue-4/addressing-emergency-trauma-care-needs-in-the-gaza-strip.html ''Addressing emergency trauma care needs in the Gaza Strip'' • Eastern Mediterranean Health Journal, 31:4, 04/2025, pp. 226–227]. * (Albanese, 2024a) Albanese, Francesca. [https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf ''Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories, 25/03/2024]. * (Albanese, 2024b) Albanese, Francesca. [https://docs.un.org/en/A/79/384 ''Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese: Genocide as colonial erasure'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories, 01/10/2024]. * Albanese, Francesca. [https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/ahrc5923-economy-occupation-economy-genocide-report-special-rapporteur ''From economy of occupation to economy of genocide – Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories]. * (Al-Haq et al.,2023) Al-Haq, Al Mezan Center for Human Rights & al. [https://web.archive.org/web/20231031174452/https://www.addameer.org/sites/default/files/icc-letter-1697782247-pdf.pdf ''Urgent: Issue Arrest Warrants, Investigate Israeli Crimes and Intervene to Deter Incitement to Commit Genocide in Gaza'' • ''Addameer''] – [https://www.mezan.org/public/en/post/46295 ''Reprint of the full letter and signatories'' • Al Mezan Center for Human Rights]. * (Al Jazeera, 2024) Al Jazeera. [https://www.youtube.com/watch?v1_SkF1-rDl0 ''Rashid Khalidi: This genocide 'worse than any phase of Palestinian history''' • Al Jazeera ''via'' YouTube]. * Al-Waheidi, Majd. [https://www.npr.org/2025/09/25/g-s1-89678/israel-gaza-genocide-debates-united-nations ''A question of intent: Is what's happening in Gaza genocide?'' • NPR, 25/09/2025]. * Ali, Soraya. [https://english.elpais.com/international/2024-04-20/gaza-hospitals-coin-wcnsf-acronym-wounded-child-no-surviving-family.html ''Gaza hospitals coin WCNSF acronym: Wounded child, no surviving family'' • El País, 20/04/2024]. * (Amnesty International, 2022) Amnesty International. [https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf ''Israel's Apartheid Against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime Against Humanity'']. * (Amnesty International report, 2024) Amnesty International. [https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf ''«You Feel Like You Are Subhuman»: Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza'']. * Antonio, Raymund. [https://mb.com.ph/2023/10/23/civilians-not-a-target-envoy-decries-genocide-tag-of-israel-hamas-war ''Civilians not a target: Envoy decries 'genocide' tag of Israel–Hamas war'' • Manila Bulletin, 23/10/2023]. * (Associated Press, 2023a) Associated Press. [https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-12-2-2023-f300e8dac70d5309bf5f5a75bace7689 ''Israeli offensive shifts to crowded southern Gaza, driving up death toll despite evacuation orders'', 02/12/2023]. * Ayyash, M. Muhannad. [https://ww.aljazeera.com/opinions/2023/11/2/a-genocide-is-under-way-in-palestine# ''A genocide is under way in Palestine'' • Al Jazeera, 02/11/2023]. <div class="center">'''B'''</div> * Bachman, Jeffrey S. ; Ruiz, Esther Brito. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556592 ''From East Timor to Gaza: How the United States Contributes to and Distances Itself from the Atrocities of Others (and How Genocide Studies Lets the United States Get Away with It)'' • Journal of Genocide Research, 18/09/2025, pp. 1–15]. * Baker, Graeme. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67401064 ''Israel Gaza: Hospitals caught on front line of war'' • BBC News, 13/11/2023]. * Barghouti, Mariam. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/14/on-october-7-gaza-broke-out-of-prison ''On/10/7, Gaza broke out of prison'' • Al Jazeera, 14/10/2023]. * Bartov, Omer. [https://www.nytimes.com/2023/11/10/opinion/israel-gaza-genocide-war.html ''Opinion: What I Believe as a Historian of Genocide'' • The New York Times, 10/11/2023]. * Basu, Brishti. [https://www.cbc.ca/news/world/hospitals-supplies-gaza-aid-ceasefire-1.7014512 ''Dwindling supplies, damaged hospitals in Gaza prompt growing calls for aid, ceasefire'' • CBC News, 01/11/2023]. * Bateman, Tom. [https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-68984999 ''US says Israel may have breached international law with American weapons in Gaza'' • BBC News, 11/05/2024]. * Bayoumi, Moustafa. [https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2025/jul/06/destruction-of-palestine-is-breaking-the-world ''The destruction of Palestine is breaking the world • The Guardian, 06/07/2025]. * Beaklini, Bruno Lima Rocha. [http://institute.aljazeera.net/en/ajr/article/2393 '''War propaganda' – Brazil's media has abandoned journalistic standards over Gaza'' • Al Jazeera Media Institute, 25/10/2023]. * Berg, Stephanie van den. [https://www.reuters.com/world/nicaragua-files-case-world-court-against-germany-aiding-israel-2024-03-01/ ''Nicaragua files case at World Court against Germany for aiding Israel'' • Reuters, 01/03/2024]. * Bishara, Marwan. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/12/israel-is-manufacturing-a-case-for-genocide ''Israel is manufacturing a case for genocide'' • Al Jazeera, 12/10/2023]. * Bloxham, Donald. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2483546 ''The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities'' • Journal of Genocide Research, 03/04/2025]. * Boffey, Daniel. [https://www.theguardian.com/world/2023/nov/17/why-are-european-governments-clamping-down-right-to-protest ''Why are European governments clamping down on the right to protest?'' • The Guardian, 17/11/2023]. * Bouranova, Alene. [https://www.bu.edu/articles/2024/is-israel-committing-genocide-in-gaza/ ''Is Israel Committing Genocide in Gaza? New Report from BU School of Law's International Human Rights Clinic Lays Out Case'' • Boston University, 06/06/2024]. * (B'Tselem, 2021) B'Tselem. [https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid ''A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid'' • B'Tselem, 12/01/2021]. * B'Tselem. [https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/israel-not-fighting-against-hamas-against-civilians-implementing-criminal-policy-bombings-enarhe ''Israel is not fighting against Hamas but against civilians, implementing a criminal policy of bombings [EN/AR/HE]'' • Reliefweb, 06/12/2023]. * B'Tselem. [https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf ''Our Genocide'' • B'Tselem, 07/2025]. * Burga, Solcyré. [https://web.archive.org/web/20231125022352/https://time.com/6334409/is-whats-happening-gaza-genocide-experts/ ''Is What's Happening in Gaza a Genocide? Experts Weigh In'' • Time, 13/11/2023]. * Buschek, Christo ; Christoph, Maria ; Kalisch, Muriel ; Kollig, Dajana ; Obermaier, Frederik ; Retter, Maria. {{de}} [https://www.spiegel.de/ausland/journalisten-in-gaza-arbeiten-in-der-todeszone-a-449a6940-b3ad-40ef-ab7a-d746c01ef0eb ''(S+) The Gaza Project: Sie berichten aus der Todeszone – viele kostet das ihr Leben'' ("Danevelliñ a reont adalek «&nbsp;takad ar marv&nbsp;» – kalz anezho a goll o buhez") • Der Spiegel, 25/06/2024]. * Bybelezer, Charles. [https://www.jns.org/letter-from-netanyahu-to-idf-soldiers-fighting-hamas/ ''Netanyahu writes to IDF soldiers ahead of Shabbat'' • Jewish News Syndicate, 03/11/2023]. <div class="center">'''C'''</div> * (Cage, 2025) Cage. [https://www.cage.ngo/articles/african-commission-urged-to-refer-egypt-to-court-for-complicity-in-gaza-blockade ''African Commission Urged to Refer Egypt to Court for Complicity in Gaza Blockade • Cage, 23/04/2025]. * (Casciani,2024a) Casciani, Dominic. [https://www.bbc.com/news/articles/c3g9g63jl17o ''Israel-Gaza: What did the ICJ ruling really say?'' • BBC News, 16/05/2024]. * (Casciani,2024b) Casciani, Dominic. [https://www.bbc.com/news/articles/c722zv1r5yro ''Israel-Gaza: What does ICJ ruling on Israel's Rafah offensive mean?'' • BBC News, 28/05/2024]. * Chacar, Henriette. [https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-revises-death-toll-oct-7-hamas-attack-around-1200-2023-11-10/ ''Israel revises Hamas attack death toll to 'around 1,200''' • Reuters, 10/11/2023]. * (Clayton, 2024a) Clayton, Freddie. [https://www.nbcnews.com/news/world/israel-icj-order-halt-rafah-offensive-what-next-rcna154102 ''Isolated Israel argues U.N. court ruling leaves door open to Rafah offensive'' • NBC News, 27/05/2024]. * Coghill, Arianna. [https://www.motherjones.com/politics/2024/01/south-africa-israel-amalek-netanyahu/ ''As It Formally Accuses Israel of Genocide, South Africa Condemns Netanyahu's Amalek Reference'' • Mother Jones, 11/01/2024]. * Cohen, Mari. [https://jewishcurrents.org/can-genocide-studies-survive-a-genocide-in-gaza ''Can Genocide Studies Survive a Genocide in Gaza?'' • Jewish Currents, 19/12/2024]. * Condon, Grace ; Condon, Frankie. [https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-is-never-justifiable-israel-and-hamas-in-gaza ''Genocide is Never Justifiable: Israel and Hamas in Gaza'' • Genocide Watch, 20/02/2024]. * Conley, Julia. [https://www.commondreams.org/news/support-south-africa-icj ''100+ Global Rights Groups Urge Support for South Africa's Genocide Case Against Israel at ICJ'' • Common Dreams, 03/01/2024]. * Cook, Jonathan. [https://www.middleeasteye.net/opinion/gaza-israel-kills-journalists-western-media-killing-truth-genocide ''Israel kills the journalists. Western media kills the truth of genocide in Gaza'' • Middle East Eye, 25/10/2024]. * Cordall, Simon Speakman ; Pedrosa, Veronica. [https://www.aljazeera.com/news/2024/3/13/after-the-unrwa-report-more-accounts-of-israels-torture-in-gaza ''Not just the UNRWA report: Countless accounts of Israeli torture in Gaza'' • Al Jazeera, 13/03/2024]. * Corder, Mike. [https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-africas-genocide-case-israel-sets-high-stakes-106055104 ''South Africa's genocide case against Israel sets up a high-stakes legal battle at the UN's top court'' • ABC News, 02/01/2024]. * Currie, Robert J.. [https://www.cambridge.org/core/journals/canadian-yearbook-of-international-law-annuaire-canadien-de-droit-international/article/abs/international-criminal-court-a-commentary-on-the-rome-statute-by-william-a-schabas-oxford-oxford-university-press-2010-1336-pages/9FB63B595925840FF3D978C8E5503E7D ''The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute. By William A. Schabas. Oxford: Oxford University Press, 2010. 1336 pages'' • Canadian Yearbook of International Law/Annuaire Canadien de Droit International 2011, #48, pp. 579–584]. <div class="center">'''D'''</div> * Davies, Harry ; McKernan, Bethan ; Abraham, Yuval ; Rapoport, Meron. [https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/28/spying-hacking-intimidation-israel-war-icc-exposed ''Spying, hacking and intimidation: Israel's nine-year 'war' on the ICC exposed'' • The Guardian, 28/05/2024]. * De Vogli, Roberto ; Montomoli, Jonathan ; Abu-Sittah, Ghassan ; Pappé, Ilan. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)01541-7/fulltext ''Break the selective silence on the genocide in Gaza'' • The Lancet, 406:10504, pp. 688–689]. * (Debre, 2023b) Debre, Isabel. [https://apnews.com/article/israel-hamas-war-gaza-hospitals-be55b16dd18e55be1b8ad395163ca19b ''Hospitals have special protection under the rules of war. Why are they in the crosshairs in Gaza?'' • Associated Press, 11/11/2023]. * Donoghue, Joan. [https://www.bbc.co.uk/programmes/m001yplc ''Joan Donoghue – Former President of the International Court of Justice'' • BBC, 25/04/2024]. * Doucet, Lyse. [https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68514816 • BBC News, 09/03/2024]. * Dumper, Michael ; Badran, Amneh. [https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781003031994/routledge-handbook-palestine-michael-dumper-amneh-badran ''Routledge Handbook on Palestine 2024'']. <div class="center">'''E'''</div> * Ebrahim, Nadeen. [https://edition.cnn.com/2024/10/21/middleeast/gaza-war-israeli-soldiers-ptsd-suicide-intl/index.html '''He got out of Gaza, but Gaza did not get out of him': Israeli soldiers returning from war struggle with trauma and suicide'' • CNN, 21/10/2024]. * Englert, Sai ; Bhattacharyya, Gargi. [https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/hlps.2024.0337 ''Capital's Genocide: A Conversation on Racial Capitalism, Settler Colonialism, and Possible Worlds after Gaza'' • Journal of Holy Land and Palestine Studies, 23:2, 01/10/2024, pp. 165–186]. * El Chamaa, Mohamad. [https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/30/gaza-library-palestinian-culture/ ''Gazans mourn loss of their libraries: Cultural beacons and communal spaces'' • The Washington Post, 01/12/2023]. <div class="center">'''F'''</div> * Faddoul,Alix ; Shannon, Geordan ; Asghar, Khudejha ; Boukari, Yamina ; Smith, James ; Neilson, Amy. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(23)02751-4/fulltext ''The health dimensions of violence in Palestine: a call to prevent genocide'' • The Lancet, 403:10421, pp. 25–26, 01/2024]. * Fassin, Didier. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2308941 ''The Rhetoric of Denial: Contribution to an Archive of the Debate about Mass Violence in Gaza'' • , Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, pp. 1–7, 05/02/2024]. * Fayyad, Huthifa. [https://www.middleeasteye.net/news/nearly-1000-palestinian-health-workers-killed-israeli-forces-gaza-named ''Nearly 1,000 Palestinian health workers killed by Israeli forces in Gaza named'' • Middle East Eye, 17/09/2024]. * Federman, Josef ; Adwan, Issam. [https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-rockets-airstrikes-tel-aviv-11fb98655c256d54ecb5329284fc37d2 ''Hamas militant group has started a war that 'Israel will win,' defense minister says'' • Associated Press, 07/10/2023]. <div class="center">'''G'''</div> * Gessen, Masha. [https://www.newyorker.com/news/our-columnists/the-limits-of-accusing-israel-of-genocide-under-international-law ''The Limits of Accusing Israel of Genocide • The New Yorker, 07/02/2024]. * Goda, Norman ; Herf, Jeffrey. [https://www.washingtonpost.com/opinions/2025/06/03/israel-gaza-genocide-allegations/ ''Why it's wrong to call Israel's war in Gaza a 'genocide''' • The Washington Post, 03/06/2025]. * Goldberg, Amos. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2413175 ''The Problematic Return of Intent'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, pp. 1–10, 15/10/2024]. * Goldenberg, Tia. [https://apnews.com/article/israel-palestinians-south-africa-genocide-hate-speech-97a9e4a84a3a6bebeddfb80f8a030724 ''Harsh Israeli rhetoric against Palestinians becomes central to South Africa's genocide case'' • Associated Press, 18/01/2024]. * Gómez-Ugarte, Ana C. ; Chen, Irena ; Acosta, Enrique ; Basellini, Ugofilippo ; Alburez-Gutierrez, Diego. [https://link.springer.com/article/10.1186/s12963-025-00422-9 ''Accounting for uncertainty in conflict mortality estimation: an application to the Gaza War in 2023-2024'' • Population Health Metrics, 23:55, pp. 1–15, 13/10/2025]. * (Graham-Harrison, 2024a) Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/2024/feb/25/gaza-death-toll-set-to-pass-30000-as-israel-prepares-assault-on-rafah ''Gaza death toll set to pass 30,000, as Israel prepares assault on Rafah'' • The Guardian, 25/02/2024]. * (Graham-Harrison, 2024b) Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/2024/sep/17/gaza-publishes-identities-of-34344-palestinians-killed-in-war-with-israel''Gaza publishes identities of 34,344 Palestinians killed in war with Israel'' • The Guardian, 17/09/2024]. * Grigor, Sabina-Andreea. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10758216.2024.2337944#d1e107 ''The Narrow Definition of Genocide & Its Role in Investigating and Prosecuting Charges of Genocide in Romania'' • Problems of Post-Communism, 72:1, pp. 97–111]. * Grim, Ryan. [https://theintercept.com/2024/03/02/gaza-flour-massacre-propaganda/ ''WCNSF: The Most Haunting Acronym the World Has Produced'' • The Intercept, 02/03/2024]. * Gritten, David. [https://www.bbc.com/news/articles/clyr154314vo • BBC News, 14/03/2025]. * Guillot, Michel ; Draidi, Mohammed ; Cetorelli, Valeria ; Monteiro Da Silva, José H. C. ; Lubbad, Ismail [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)02810-1/abstract ''Life expectancy losses in the Gaza Strip during the period October, 2023, to September, 2024'' • The Lancet, 405:10477, 02/2025, pp. 478–485]. * Gurmendi Dunkelberg, Alonso. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2454739 ''How to Hide a Genocide: Modern/Colonial International Law and the Construction of Impunity'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 22/01/2025, pp. 1–24]. * Gvaryahu, Avner. [https://www.foreignaffairs.com/israel/myth-israels-moral-army |''The Myth of Israel's "Moral Army": The Failure of the IDF's Targeting Protocols Is Producing Massive Civilian Casualties'' • Foreign Affairs, 04/03/2024]. <div class="center">'''H'''</div> * Haidar, Dalia. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67614139 '''Wounded child, no surviving family': The pain of Gaza's orphans'' • BBC News, 04/12/2023]. * Hanbali, Layth ; Kwong, Edwin Jit Leung ; Neilson, Amy ; Smith, James ; Hafez, Sali ; Khoury, Rasha. [https://gh.bmj.com/content/9/2/e014942 ''Israeli necropolitics and the pursuit of health justice in Palestine'' • BMJ Global Health, 9:2, p. e014942, 02/2024]. * (Haque, 2024a) Haque, Adil Ahmad. [https://www.justsecurity.org/96123/icj-gaza-israeli-operations/ ''Halt: The International Court of Justice and the Rafah Offensive'' • Just Security, 24/05/2024]. * Harghandiwal, Beheshta. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17441692.2025.2495326 ''Impact of the humanitarian crisis in Gaza on children's health: Evidence and recommendations for mitigation'' • Global Public Health, 20:1, pennad 2495326, 22/04/2025]. * Horn, Allyson. [https://www.abc.net.au/news/2023-12-06/inside-gaza-a-devastating-new-term-has-emerged-wcnsf/103161184 ''Inside Gaza's overwhelmed hospital system, doctors have coined a new term for wounded children arriving alone'' • ABC News (Australia), 05/12/2023]. <div class="center">'''I'''</div> * (Independent International Commission of Inquiry, 2025) IICI. [https://www.un.org/unispal/document/report-of-the-commission-of-inquiry-israel-gender-based-violence-13march2025/ '' 'More than a human can bear': Israel's systematic use of sexual, reproductive and other forms of gender-based violence since 7/10/2023'' • Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel, 12/03/2025]. * (ICJ-order-2024-01-26) ICJ. [https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf ''Order of 26 January 2024, Application of Convention on Prevention and Punishment of Crime of Genocide (S. Afr. v. Isr.), No. 192 • International Court of Justice, 26/01/2024]. * (International Federation for Human Rights, 2024) IFHR. [https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza ''One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza • International Federation for Human Rights, 12/12/2024]. * (International State Crime Initiative, 2023) ISCI. [http://statecrime.org/international-expert-statement-on-israeli-state-crime ''International Expert Statement on Israeli State Crime'' • International State Crime Initiative, 2023]. * (IPC Report August, 2025) IPC. [https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf ''GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand 1 July – 30/09/2025'' • Integrated Food Security Phase Classification, 22/08/2025]. * Iraqi, Amjad. [https://www.972mag.com/icc-israel-surveillance-investigation/ ''Surveillance and interference: Israel's covert war on the ICC exposed'' • +972 Magazine, 28/05/2024]. <div class="center">'''J'''</div> * Jamal, Hebh. [https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-germany-police-repress-palestine-solidarity-protests ''Israel-Palestine war: German police repress Palestine solidarity protests'' • Middle East Eye, 16/10/2023]. * Jamaluddine, Zeina ; Abukmail, Hanan ; Aly,Sarah ; Campbell, Oona M. R. ; Checchi, Francesco. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)02678-3/fulltext ''Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis'' • The Lancet, 405:10477, 09/01/2025, pp. 469–477]. * (Jamshidi, 2024a) Jamshidi, Maryam. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2348377 ''Genocide and Resistance in Palestine under Law's Shadow'' • Journal of Genocide Research, Forum: Gaza: International Humanitarian Law and Genocide, 06/05/2024, pp. 1–35]. * (Jamshidi, 2024b) Jamshidi, Maryam. [https://opiniojuris.org/2024/08/02/reflecting-on-genocidal-intent-in-the-icj-case/ ''Reflecting on Genocidal Intent in the ICJ Case'' • Opinio Juris, 02/08/2024]. * Jimoh, Abdullahi. [https://newscentral.africa/over-100-global-organisations-rally-for-south-africas-genocide-case-against-israel-at-icj/ ''Over 100 Global Organisations Rally for South Africa's Genocide Case Against Israel at ICJ'' • News Central TV, 04/01/2024]. * Johnson, Jake. [https://www.commondreams.org/news/legal-scholars-israel-genocide ''800+ Legal Scholars Say Israel/05/Be Perpetrating 'Crime of Genocide' in Gaza'' • Common Dreams, 18/10/2023]. * (Johnson, 2024a) Johnson, Jake. [https://www.salon.com/2024/03/07/finish-the-problem-answer-on-gaza-shows-hes-even-worse-than-biden-on-israel_partner/ ''"Finish the problem": Trump's answer on Gaza shows he's "even worse" than Biden on Israel • Salon, 07/03/2024]. * (Johnson, 2024b) Johnson, Jake. [https://www.commondreams.org/news/israeli-human-rights-groups-icj ''Israeli Groups Slam Netanyahu Government for Flouting ICJ Ruling'' • Common Dreams, 11/03/2024]. * Jones, Owen. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/13/israel-hamas-gaza-war-crimes ''The brutality and inhumanity of Israel's assault on Gaza is no surprise. It's just what was promised'' • The Guardian, 13/01/2024]. * Jones, Sam ; Fidler, Matt. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/18/who-are-hostages-taken-by-hamas-from-southern-israel ''Who are the hostages taken by Hamas from southern Israel?'' • The Guardian, 18/10/2023]. * Joyce, Richard ; Martel, James ; Pahuja, Sundhya. [https://academic.oup.com/lril/article/13/2/129/8262217?login=false ''International law and the challenge of populism'' • London Review of International Law, 13:2, 23/09/2025, pp. 129-134]. <div class="center">'''K'''</div> * Kane, Alex ; Cohen, Mari ; Shamir, Jonathan ; Scher, Isaac. [https://jewishcurrents.org/the-hamas-attacks-and-israeli-response-an-explainer ''The Hamas Attacks and Israeli Response: An Explainer'' • Jewish Currents, 10/10/2023]. * Kansara, Reha ; Nour, Ahmed. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67983018 ''Israel-Gaza war: Counting the destruction of religious sites'' • BBC News, 30/01/2024]. * Kekatos, Mary ; Beaule, Victoria. [https://abcnews.com/International/hospitals-gaza-attack-running-fuel-icu-patients/story?id=104785819 ''Hospitals in Gaza say they are under attack and running out of fuel for ICU patients'' • ABC News, 10/11/2023]. * Kellman, Laurie. [https://apnews.com/article/children-hostages-israel-palestinians-gaza-orphan-c8e9f6dd703a9c14161eeb6ca9e25417 ''About 30 children were taken hostage by Hamas militants. Their families wait in agony'' • Associated Press, 27/10/2023]. * Khalidi, Rashid. [https://www.thenation.com/article/world/its-time-to-confront-israels-version-of-from-the-river-to-the-sea/ ''It's Time to Confront Israel's Version of "From the River to the Sea"'' • The Nation, 22/11/2023]. * Khalidi, Rashid. [https://www.theguardian.com/world/2024/apr/11/a-new-abyss-gaza-and-the-hundred-years-war-on-palestine '''A new abyss': Gaza and the hundred years' war on Palestine'' • The Guardian, 11/04/2024]. * Khan, Mishal S. ; Tinua, Alu Tacon. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)00043-6/fulltext ''Israel–Palestine: dehumanisation and silencing'' • The Lancet, 403:10429, 02/03/2024, pp. 805–806]. * Khatib, Rasha ; McKee, Martin ; Yusuf, Salim. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)01169-3/fulltext ''Counting the dead in Gaza: difficult but essential'' • The Lancet, 404:10449, 20/07/2024, pp. 237–238]. * Khouri, Rami G.. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/12/15/watching-the-watchdogs-media-law-and-gaza-genocide ''Watching the watchdogs: Media, law and Gaza genocide'' • Al Jazeera, 15/12/2023]. * Khwaja, Arif ; Bell, Iona ; Hadley, Daniell ; Price, Huw ; Turnbull, Clare.''Gaza: a plea to reclaim our collective humanity'' • The Lancet, 402:10416, 25/11/2023, p. 1975]. * Klein, Shira. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2448061 ''The Growing Rift between Holocaust Scholars over Israel/Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 08/01/2025, pp. 1–21]. * Komnenic, Ana. [https://www.cbc.ca/news/world/genocide-gaza-debate-1.7042809 ''Experts, advocates deeply divided on question of 'genocide' in Gaza'' • CBC News, 02/12/2023]. * Kottasová, Ivana ; Salman, Abeer ; Alkhaldi, Celine ; Bashir, Nada ; Khadder, Kareem. [https://www.wral.com/story/gaza-workers-expelled-from-israel-accuse-israeli-authorities-of-abuse-including-beatings/21135682/ ''Gaza workers expelled from Israel accuse Israeli authorities of abuse, including beatings'' • WRAL-TV, 06/11/2023]. * (Kubovich, 2024a) Kubovich, Yaniv. [https://www.haaretz.com/israel-news/2024-03-31/ty-article-magazine/.premium/israel-created-kill-zones-in-gaza-anyone-who-crosses-into-them-is-shot/0000018e-946c-d4de-afee-f46da9ee0000 ''Israel Created 'Kill Zones' in Gaza. Anyone Who Crosses Into Them Is Shot'' • Haaretz, 31/03/2024]. * (Kubovich, 2024b) Kubovich, Yaniv. [https://www.haaretz.co.il/news/politics/2024-03-31/ty-article-magazine/.premium/0000018e-9035-d9a4-a7bf-dc7d839e0000 עדויות: כך יורים חיילי צה"ל על כל מי שנכנס ל"שטחי ההשמדה" ברצועת עזה («&nbsp;Testenioù : setu penaos e tenn soudarded Tsahal war gement den a zeu tre en "takadoù netraiñ" e Strizhenn Gaza&nbsp;» • Haaretz, 31/03/2024]. * Kulkarni, Pavan. [https://peoplesdispatch.org/2023/12/18/it-is-clear-that-israel-is-committing-genocide-in-gaza-un-panel-concludes/ ''It is clear that Israel is committing genocide in Gaza, UN-Panel concludes'' • Peoples Dispatch, 18/12/2023]. <div class="center">'''L'''</div> * Laarhoven, Kasper van ; Peek, Eva ; Walters, Derk. {{nl} [https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 ''Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide'' • NRC, 14/05/2025]. * Lawless, Jill. [https://apnews.com/article/uk-israel-allies-arm-sales-19430d222e6a2f61ffd264e9e494bf63 ''Senior UK jurists have joined calls to stop arms sales to Israel. Other allies face similar pressure • Associated Press, 12/07/2024]. * Lederman, Shmuel. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2309706 ''Gaza as a Laboratory 2.0'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 29/01/2024, pp. 1–6]. * Lederman, Shmuel. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556550 ''A Not So Textbook Case of Genocide • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 19/09/2025, pp. 1–12]. * Levene, Mark. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2301866 ''Gaza 2023: Words Matter, Lives Matter More'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 21/01/2024, pp. 1–7]. * LeVine, Mark. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556566 ''Epilogue: The 116-Year War on Palestine • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 18/09/2025, pp. 1–11]. * Levitz, Eric. [https://nymag.com/intelligencer/2023/10/the-u-s-is-giving-israel-permission-for-war-crimes.html ''The U.S. Is Giving Israel Permission for War Crimes • The Intelligencer, 13/10/2023]. <div class="center">'''M'''</div> * Maad, Assma. [https://www.lemonde.fr/en/les-decodeurs/article/2024/10/13/why-the-gaza-health-ministry-s-death-count-is-considered-reliable_6729264_8.html ''Why the Gaza Health Ministry's death count is considered reliable'' • Le Monde, 13/10/2024]. * Mackenzie, James ; Lubell, Maayan. [https://www.reuters.com/world/middle-east/eu-calls-humanitarian-pauses-gaza-aid-israel-raids-enclave-2023-10-26/ ''Israel launches Gaza war's second phase with ground operation, Netanyahu says'' • Reuters, 29/10/2023]. * Mahomed, Safia. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1723 ''When sanctuaries of humanity turn into corridors of horror: The destruction of healthcare in Gaza'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 20/12/2023, pp. 77–79]. * Maina, Mwangi. [https://eastleighvoice.co.ke/middle-east/117552/icj-grants-african-union-permission-to-weigh-in-on-israels-obligations-in-occupied-palestinian-territories ''ICJ grants African Union permission to weigh in on Israel's obligations in occupied Palestinian territories'' • The Eastleigh Voice News, 21/02/2025]. * Marin, Siobhan ; West, Andrew. [https://www.abc.net.au/news/2024-01-31/biblical-story-amalek-south-africa-icj-genocide-case-israel/103403552 ''Why a biblical story is central to South Africa's ICJ case against Israel'' • ABC News (Australia), 30/01/2024]. * Marsh, Sarah. [https://www.reuters.com/world/germany-accused-silencing-pro-palestinian-voices-un-rights-forum-2023-11-09/ ''Germany accused of silencing pro-Palestinian voices at U.N. rights forum'' • Reuters, 09/11/2023]. * (Marsi & Mohamed, 2024b) Marsi, Federica ; Mohamed, Edna. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/14/israels-war-on-gaza-live-rafah-attack-coming-soon-despite-pressure?update2772280 ''Israel's main objective is 'collective punishment''' • Al Jazeera, 14/03/2024]. * Marsi, Federica ; Siddiqui, Usaid. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/13/israels-war-on-gaza-live-netanyahu-vows-to-finish-the-job-in-rafah?update2770109 ''Israel's war on Gaza live: Dozens of casualties in Israeli attack on UN hub'' • Al Jazeera, 13/03/2024]. * Marsi, Federica ; Siddiqui, Usaid ; Motamedi, Maziar. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/28/israels-war-on-gaza-live-unarmed-palestinians-killed-buried-by-bulldozer?update2804475 ''ICJ orders Israel to stop preventing 'delivery of urgently needed' aid'' • Al Jazeera, 28/03/2024]. * Masarwa, Lubna ; Osman, Nadda. [https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-gaza-workers-torture-abuse-detention ''Palestinian workers from Gaza describe torture and abuse in Israeli detention'' • Middle East Eye, 03/11/2023]. * Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-genocide-against-palestinians-colonial-tradition ''How Israel's genocidal war against Palestinians is a colonial tradition'' • Middle East Eye, 18/12/2023]. * (Massad, 2025a) Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israels-genocide-gaza-war-demographics ''Israel's genocide in Gaza is a war on demographics'' • Middle East Eye, 23/05/2025]] |languageen |archive-url https://web.archive.org/web/20260228052005/https://www.middleeasteye.net/opinion/israels-genocide-gaza-war-demographics|accessdate 28/02/2026]. * (Massad, 2025b) Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-genocide-terminal-stage-settler-colony-crisis ''Israel's genocide is the terminal stage of a settler-colony in crisis'' • Middle East Eye, 30/07/2025]. * Massoud, Bassam ; Fick, Maggie. [https://www.reuters.com/world/middle-east/fight-keep-counting-dead-gaza-2023-12-21/ ''Gaza death toll: why counting the dead has become a daily struggle'' • Reuters, 23/12/2023]. * Matar, Haggai. [https://www.972mag.com/gaza-attack-context-israelis/ ''Gaza's shock attack has terrified Israelis. It should also unveil the context'' • +972 Magazine, 07/10/2023]. * McDoom, Omar Shahabudin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2346403 ''Expert Commentary, the Israeli-Palestinian Conflict, and the Question of Genocide: Prosemitic Bias within a Scholarly Community?'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 25/04/2024, pp. 1–9]. * McKernan, Bethan ; Michaelson, Ruth ; Graham-Harrison, Emma ; Kierszenbaum, Quique ; Balousha, Hazem ; Taha, Sufian ; Sherwood, Harriet ; Beaumont, Peter. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/seven-days-of-terror-that-shook-the-world-and-changed-the-middle-east ''Seven days of terror that shook the world and changed the Middle East • The Observer, 14/10/2023]. * MSF. [https://www.msf.org/msf-doctors-killed-strike-al-awda-hospital-northern-gaza-palestine ''MSF doctors killed in strike on Al-Awda hospital in northern Gaza'' • Médecins Sans Frontières, 21/11/2023]. * (Médecins Sans Frontières, 2024a) MSF. [https://msf.org.uk/article/gaza-msf-strongly-condemns-deadly-israeli-attack-staff-and-family-shelter ''Gaza: MSF strongly condemns deadly Israeli attack on staff and family shelter'' • Médecins Sans Frontières, 22/02/2024]. * (Médecins Sans Frontières, 2024b) MSF. [https://msf.org.uk/article/gaza-msf-uk-board-member-killed-during-israeli-offensive-khan-younis ''Gaza: MSF UK board member killed during Israeli offensive in Khan Younis''| • Médecins Sans Frontières, 01/03/2024]. * (Médecins Sans Frontières, 2024c) MSF. [https://www.medicisenzafrontiere.it/wp-content/uploads/2024/12/Report-Gaza-Life-in-a-death-trap.pdf ''Gaza: Life in a death trap'' • Médecins Sans Frontières, 12/2024]. * (Médecins Sans Frontières,2025] MSF. [https://msf.org.uk/issues/gaza-genocide ''Gaza genocide'' • [Médecins Sans Frontières, 11/03/2026]. * Moallem, Minoo. [https://muse.jhu.edu/pub/434/article/915928/summary ''Bombs with Lies: Media Representation of Genocide in Gaza • Feminist Studies, 49:2-3, 2023, pp. 542–543]. * Mohyeldin1, Ayman ;Hamdan, Basel. [https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 ''Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza • MSNBC, 10/12/2024]. * Moolla, M. S. ; Jacub, A.. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1961 ''Healthcare and genocide: BDS as an entry point to health justice'' • South African Journal of Bioethics and Law, 17:1, 23/04/2024, p. e1961]. * Moor, Ahmed. [https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/mar/27/gaza-palestine-children-injuries ''There are more child amputees in Gaza than anywhere else in the world. What can the future hold for them?'' • The Guardian, 27/03/2025]. * Moses, Jeremy. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17502977.2024.2304987 ''Gaza and the Political and Moral Failure of the Responsibility to Protect'' • Journal of Intervention and Statebuilding, 18:2, 14/03/2024, pp. 211–215]. * Moses, A. Dirk. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2558401 ''Introduction: Gaza and the Problems of Genocide Studies • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, pp. 1–14]. * Moutafa, Laila Hussein. [https://www.latimes.com/opinion/story/2023-12-12/gaza-library-bombing ''Opinion: When libraries like Gaza's are destroyed, what's lost is far more than books'' • Los Angeles Times, 12/12/2023]. * Murphy, Francois. [https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-commits-extermination-gaza-by-killing-schools-un-experts-say-2025-06-10/ ''Israel commits 'extermination' in Gaza by killing in schools, UN experts say'' • Reuters, 10/06/2025]. * Muthumani, Abirami. [https://wjps.bmj.com/content/7/1/e000719 ''Safeguarding children through pediatric surgical care in war and humanitarian settings: a call to action for pediatric patients in Gaza'' • World Journal of Pediatric Surgery, 7:1, p. e000719]. <div class="center">'''N'''</div> * Narea, Nicole. [https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj ''Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later.'' • Vox, 25/10/2024]. * Narea, Nicole ; [https://www.vox.com/world-politics/2023/11/13/23954731/genocide-israel-gaza-palestine Samuel, Sigal.''How to think through allegations of genocide in Gaza'' • Vox, 13/11/2023]. * Nashed, Mat. [https://www.aljazeera.com/news/2025/5/5/how-rsf-is-adopting-israels-template-for-genocide-in-sudan ''How RSF is adopting Israel's 'template for genocide' in Sudan'' • Al Jazeera, 05/05/2025]. * Nebehay, Stephanie. [https://www.reuters.com/article/us-un-gaza-rights-idUSTRE78C59R20110913 ''U.N. experts say Israel's blockade of Gaza illegal'' • Reuters, 13/09/2011]. * Netanyahu, Benjamin. [https://www.gov.il/en/pages/spoke-pmo031123 ''Letter from PM Netanyahu to Our Soldiers and Commanders in the Swords of Iron War'' • Gouarnamant Israel, 03/11/2023]. * Neuman, Scott ; Baba, Anas ; Wood, Daniel. [https://www.npr.org/2024/06/01/g-s1-1780/gaza-israel-infrastructure-water-schools-hospitals ''In Gaza, months of war have left Palestinians with barely the necessities to survive'' • NPR, 01/06/2024 ]. * Nichols, Michelle. [https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinian-un-envoy-accuses-israel-genocidal-campaign-against-gaza-2023-10-10/ ''Palestinian UN envoy accuses Israel of 'genocidal' campaign against Gaza'' • Reuters, 11/10/2023]. * (Nichols, 2025a) Nichols, Michelle. [https://www.reuters.com/world/un-aid-chief-slams-israels-gaza-aid-plan-cynical-sideshow-2025-05-13/ ''UN humanitarian chief slams aid plan for Gaza proposed by Israel, backed by US'' • Reuters, 14/05/2025]. * Nijim, Mohammed. ''Gazacide: Palestinians From Refugeehood to Ontological Obliteration'' • Critical Sociology, 51:7–8, 08/10/2024, pennad 08969205241286530]. * Novic, Elisa. ''The Concept of Cultural Genocide: An International Law Perspective''. Oxford : Oxford University Press, 2016 {{ISBN|978-0-19-878716-7}}. <div class="center">'''O'''</div> * O'Brien, Melanie. [https://opiniojuris.org/2025/08/04/is-genocide-happening-in-gaza/ ''Is Genocide Happening in Gaza?'' • Opinio Juris, 04/08/2025]. * (OHCHR, 2024c) OHCHR. [https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/06/states-and-companies-must-end-arms-transfers-israel-immediately-or-risk ''States and companies must end arms transfers to Israel immediately or risk responsibility for human rights violations: UN experts'' • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 20/06/2024]. * (OHCHR, 2024d) OHCHR. [https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/a79363-report-special-committee-investigate-israeli-practices-affecting ''A/79/363: Report of the Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People and Other Arabs of the Occupied Territories'' • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 20/09/2024]. * Ohlin, Jens David. ''The UN Genocide Convention''. Oxford : Oxford University Press, 2009 – ''Attempt to Commit Genocide'' : pp. 193–206 {{ISBN|978-0-19-957021-8}}. * O'Reilly, Gem. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67121414 ''In Gaza, wounded children with no surviving family'' • BBC News, 17/10/2023]. * (Oxfam, 2024) Oxfam. [https://www.oxfam.org/en/press-releases/oxfam-sues-danish-state-stop-arms-exports-israel ''Oxfam sues the Danish state to stop arms exports to Israel'' • Oxfam, 12/03/2024]. <div class="center">'''P'''</div> * Perry, Tom ; McDowall, Angus. [https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ ''Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza'' • Reuters, 07/10/2023]. * Perugini, Nicola ; Gordon, Neve. [https://jewishcurrents.org/human-shields-gaza-israel-a-legal-justification-for-genocide ''A Legal Justification for Genocide'' • Jewish Currents, 17/07/2024]. * Picheta, Rob ; Khadder, Kareem ; Rebane, Teele ; Zabadne, Zohair. [https://www.cnn.com/2023/11/10/middleeast/gaza-hospital-surrounded-tanks-reported-israeli-strikes-intl/index.html ''Gaza hospital 'surrounded by tanks' as other healthcare facilities say they've been damaged by Israeli strikes'' • CNN, 10/11/2023]. * Porras, Simón Rodríguez. [https://web.archive.org/web/20240117190839/https://www.newarab.com/opinion/why-western-powers-accept-israels-genocide-gaza ''Aimé Césaire reminds us why Western powers accept the genocide committed in Gaza'' • The New Arab, 25/10/2023]. * Prothero, Mitchell. [https://www.vice.com/en/article/y3w4w7/israeli-intelligence-health-ministry-death-toll ''Israeli Intelligence Has Deemed Hamas-Run Health Ministry's Death Toll Figures Generally Accurate'' • Vice News, 25/01/2024]. * ("Public Statement: Scholars Warn", 2023) Public Statement. [https://twailr.com/public-statement-scholars-warn-of-potential-genocide-in-gaza/ ''Public Statement: Scholars Warn of Potential Genocide in Gaza'' • Third World Approaches to International Law Review, 20/10/2023]. <div class="center">'''Q'''</div> * (Quigley, 2024a) Quigleyn John B.. [https://www.ejiltalk.org/legal-standard-for-genocide-intent-an-uphill-climb-for-israel-in-gaza-suit/ ''Legal Standard for Genocide Intent: An Uphill Climb for Israel in Gaza Suit'' • European Journal of International Law, 14/03/2024]. * (Quigley, 2024b) Quigley, John. [https://arabcenterdc.org/resource/the-lancet-and-genocide-by-slow-death-in-gaza/ ''The Lancet and Genocide By "Slow Death" in Gaza'' • Arab Center Washington DC, 03/07/2024]. * Qutami, Loubna ; Moallem, Minoo. [https://muse.jhu.edu/article/915923 ''A Feminist Practice of Bearing Witness to Genocide'' • Feminist Studies, 49:2, 2023, pp. 531–533]. <div class="center">'''R'''</div> * Repo, Jemima. [https://bristoluniversitypressdigital.com/view/journals/ejpg/8/2/article-p492.xml ''Genocide and the destruction of the means of social reproduction in Gaza'' • European Journal of Politics and Gender, 8:2, 25/11/2024, pp. 492–499]. * Rifai, Sulaiman Lebbe. [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4704652 ''The Genocide in Gaza and the Contempt of International Law: Some Reflections'' • Social Science Research Network, 21/02/2024]. * Roelf, Wendell ; Sterling, Toby. [https://www.reuters.com/world/south-africa-seeks-international-court-justice-genocide-order-against-israel-2023-12-29/ ''South Africa files genocide case against Israel at World Court'' • Reuters, 29/12/2023]. * Romo, Vanessa. [https://www.npr.org/2023/11/16/1213307710/gaza-doctors-al-shifa-hospital#:~:textHourly%20News-,In%20Gaza%2C%20doctors%20are%20among%20the%20many%20dead.,the%20lives%20that%20were%20lost ''Doctors are among the many dead in Gaza. These are their stories '' • NPR, 16/11/2023]. <div class="center">'''S'''</div> * Saber, Indlieb Farazi. [https://www.aljazeera.com/news/2024/1/14/a-cultural-genocide-which-of-gazas-heritage-sites-have-been-destroyed ''A 'cultural genocide': Which of Gaza's heritage sites have been destroyed?'' • Al Jazeera, 14/01/2024]. * (Salam, 2023a) Salam, Yasmine. [https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 ''Gaza Strip explained: Who controls it and what to know'' • NBC News, 09/10/2023]. * Salzenstein, Léopold. [https://www.thenewhumanitarian.org/maps-and-graphics/2024/03/21/behind-numbers-gaza-unprecedented-aid-worker-death-toll ''Behind the numbers: Gaza's unprecedented aid worker death toll'' • The New Humanitarian, 21/03/2024]. * Samudzi, Zoé. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2305524 ''"We are Fighting Nazis": Genocidal Fashionings of Gaza(ns) After 7 October'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 18/01/2024, pp. 1–9]. * Sankar, Anjana. [https://www.nytimes.com/2024/08/02/world/middleeast/gaza-doctors-medical-workers-israel.html ''Many of Gaza's Medical Workers Have Been Detained or Killed'' • The New York Times, 02/08/2024]. * Saric, Ivana. [https://www.axios.com/2024/11/08/un-report-70-gaza-dead ''Nearly 70% of verified deaths in Gaza are women and children, UN report finds'' • Axios, 08/11/2024]. * Sathar, M. A.. [ ''The war on Gaza. A test of our humanity'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 20/12/2023, pp. 82–83]. * Sawafta1, Ali; Fick, Maggie. [https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-have-died-gaza-war-how-will-counting-continue-2023-12-06/ ''How many Palestinians have died in Gaza? Death toll explained'' • Reuters, 07/12/2023]. * Scahill, Jeremy ; Grim, Ryan. [https://theintercept.com/2024/04/15/nyt-israel-gaza-genocide-palestine-coverage/ ''Leaked NYT Gaza memo tells journalists to avoid words "genocide", "ethnic cleansing", and "occupied territory"'' • The Intercept, 15/04/2024]. * Schaer, Catherin. [https://www.aljazeera.com/news/2023/11/10/germany-gaza-protests-crackdown ''German police crack down on pro-Palestine rallies, raising alarm'' • Al Jazeera, 10/11/2023]. * Schenker, Hillel. [https://www.thenation.com/article/world/israel-gaza-hamas-war-netanyahu/ ''The Catastrophe of October 7. Why Did It Happen?'' • The Nation, 12/10/2023]. * Schmitz, Rob. [https://www.npr.org/2024/01/11/1224273842/south-africa-outlines-genocide-case-against-israel-at-international-court-of-jus ''South Africa outlines genocide case against Israel at International Court of Justice'' • NPR, 11/01/2024]. * Schwarz, Franziska. {{de}} [https://www.fr.de/politik/israel-news-nahost-gaza-krieg-tote-zahl-statistik-hamas-un-voelkerrecht-waffenruhe-geisel-freilassung-zr-93245254.html ''"Düsterer Meilenstein": UN benennt Zahl der täglichen Toten im Gazastreifen ("Ur bonn trist : ABU a embann an niver pemdeziek a varvioù e Strizhenn Gaza") • Frankfurter Rundschau, 16/08/2024]. * Segal, Raz. [https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/statement-of-scholars-7-october/ ''Statement of Scholars in Holocaust and Genocide Studies on Mass Violence in Israel and Palestine since 7 October'' • Contending Modernities, 09/12/2023]. * Segal, Raz. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0377919X.2024.2384385 ''Settler Antisemitism, Israeli Mass Violence, and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies'' • Journal of Palestine Studies, 53:2, 02/04/2024, pp. 50–73]. * Segal, Raz. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03086534.2025.2467876 ''Israeli Settler Colonial Genocide''• The Journal of Imperial and Commonwealth History, 53, 24/02/25, pp. 182–191]. * Segal, Raz ; Daniele, Luigi. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2325804 ''Gaza as Twilight of Israel Exceptionalism: Holocaust and Genocide Studies from Unprecedented Crisis to Unprecedented Change'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 05/03/2024, pp. 1–10]. * (Semerdjian, 2024a) Semerdjian, Elyse. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2306714 ''A World Without Civilians'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 24/01/2024, pp. 1–6]. * (Semerdjian, 2024b) Semerdjian, Elyse. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2377871 ''Gazafication and Genocide by Attrition in Artsakh/Nagorno Karabakh and the Occupied Palestinian Territories • Journal of Genocide Research, Forum: Artsakh/Nagorno Karabakh: Famine, Memory, Security, and the Question of Genocide, 17/07/2024 pp. 1–22]. * Shamim, Sarah. [https://www.aljazeera.com/news/2024/1/9/which-countries-back-south-africas-genocide-case-against-israel-at-icj ''Which countries back South Africa's genocide case against Israel at ICJ?'' • Al Jazeera, 11/01/2024]. * Sharma, Gouri. [https://www.aljazeera.com/features/2023/10/26/complete-censorship-germanys-palestinian-diaspora-fights-crackdown '''Complete censorship': Germany's Palestinian diaspora fights crackdown'' • Al Jazeera, 26/10/2023]. * Shatali, Ala ; Rashid, Fatima ; Lubbad, Ilham ; Potterton, Joanne ; Geilen, Bart ; Ali, Sanah ; Sidhanee, Abu. [https://applications.emro.who.int/EMHJ/V31/04/1020-3397-2025-3104-219-225-eng.pdf ''Meeting the rehabilitation needs of children with debilitating injuries and disability in Gaza'' • Eastern Mediterranean Health Journal, 31:4, 2025, pp. 219–225]. * Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2023.2300555 ''Inescapably Genocidal'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 03/01/2024, pp. 1–5]. * (Shaw, 2025a) Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03086534.2025.2493304 ''Gaza and the Structure of Genocide in Palestine'' • The Journal of Imperial and Commonwealth History, 53:2, 04/03/2025, pp. 416–422]. * (Shaw, 2025b) Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556575 ''The Genocide that Changed the World'' • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 19/09/2025, pp. 1–15]. * Sherwani, Maryam ; Stewart, Richard ; Samad, Lubna. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556575 ''The Disproportionate Surgical Burden Borne by Children in Regions of Armed Conflict'' • World Journal of Surgery, 49:7, 10/03/2025, pp. 1840–1845]. * Sherwood, Harriet. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/16/israeli-hostages-hamas-gaza ''Hamas says 250 people held hostage in Gaza'' • The Guardian, 17/10/2023]. * Shpigel, Noa. [https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-19/ty-article/.premium/were-destroying-gaza-netanyahu-smotrich-rush-to-soothe-fears-over-aid-renewal/00000196-e7b4-d93f-a3b6-fff77c780000 '''We're Destroying Gaza': Netanyahu, Smotrich Rush to Soothe Right's Fears Over Aid Renewal'' • Haaretz, 19/05/2025]. * Sirleaf, Matiangai V. S.. [https://academic.oup.com/ijtj/article/18/1/162/7681852?login=false ''Palestine as a Litmus Test for Transitional Justice'' • The International Journal of Transitional Justice, 18:1, 24/05/2024, pp. 162–188]. * Smith, Mitch ; McCarthy, Lauren ; Londoño, Ernesto ; Jordan, Miriam. [https://www.nytimes.com/2023/10/12/us/palestinians-reaction-israel-hamas.html ''Palestinian Americans, Dismayed by Violence, Say Historical Context Is Being Overlooked'' • The New York Times, 12/10/2023]. * Soni, S.. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1764 ''Gaza and international law: The global obligation to protect life and health'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 2023, pp. 80–81]. * Sorek, Tamir. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2456321 ''Mainstreaming a Genocidal Imagination in Israeli Society: Settler-Colonialism, Settler Anxiety, and Biblical Cues'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 06/02/2025, pp. 1–24]. * Speri, Alice. [https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza ''Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars'' • The Guardian, 20/12/2024]. * Stacey, Diego. [https://english.elpais.com/international/2023-11-04/pedro-arrojo-un-special-rapporteur-the-gaza-war-is-heading-towards-genocide.html ''Pedro Arrojo, UN Special Rapporteur: 'The Gaza war is heading towards genocide' • El País, 04/11/2023]. * Stack, Liam ; Shbair, Bilal. [https://www.nytimes.com/2024/05/06/world/middleeast/gaza-schools-damaged-destroyed.html ''With Schools in Ruins, Education in Gaza Will Be Hobbled for Years'' • The New York Times, 04/11/2023]. * Stamatopoulou-Robbins, Sophia. [https://web.archive.org/web/20250710072600/https://watson.brown.edu/costsofwar/files/cow/imce/papers/2023/2024/Costs%20of%20War_Human%20Toll%20Since%20Oct%207.pdf ''The Human Toll: Indirect Deaths from War in Gaza and the West Bank, October 7, 2023 Forward • Watson Institute for International and Public Affairs, Brown University, 07/10/2024]. * (Stanton, 2025b) Stanton, Gregory. [https://www.genocidewatch.com/single-post/the-double-genocide-in-gaza-by-dr-gregory-stanton-1 ''The Double Genocide in Gaza'' • Genocide Watch, 17/09/2025]. * Sultany, Nimer. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2351261 ''A Threshold Crossed: On Genocidal Intent and the Duty to Prevent Genocide in Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Gaza: International Humanitarian Law and Genocide, 09/05/2024, pp. 1–26]. * Swart, Mia. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00358533.2025.2542794 ''South Africa v Israel: South Africa's case at the International Court of Justice'' • The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs and Policy Studies, 114:5, 05/08/2025, pp. 687–689]. <div class="center">'''T'''</div> * Tanielian, Melanie S.. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2310866 ''The Silent Slow Killer of Famine: Humanitarian Management and Permanent Security'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 05/02/2024, pp. 1–9]. * Tantesh, Malak A. ; Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/15/gaza-death-toll-hits-40000-with-thousands-more-yet-to-be-counted ''Gaza rubble likely to conceal untold horrors to swell 40,000 death toll'' • The Guardian, 15/08/2024]. * Taub, Amanda. [https://www.nytimes.com/2024/05/30/world/europe/icj-israel-rafah-offensive-explained.html ''What the I.C.J. Ruling Actually Means for Israel's Offensive in Rafah'' • The New York Times, 30/05/2024]. * Tharoor, Ishaan. [https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians ''Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza'' • The Washington Post, 30/07/2025]. * Thomas, Merlyn. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67764664 ''Israel Gaza: What Gaza's death toll says about the war'' • BBC News, 21/12/2023]. <div class="center">'''U'''</div> * Üngör, Uğur Ümit. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2309709 ''Screaming, Silence, and Mass Violence in Israel/Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 26/01/2024, pp. 1–9]. * (UNHCR, 2024) UNHCR. International human rights clinic, Boston University School of Law ; International human rights clinic, Cornell Law School ; Centre for human rights, University of Pretoria ; Lowenstein human rights project, Yale Law School. [https://www.humanrightsnetwork.org/s/Genocide-in-Gaza-Final-version-051524.pdf ''Genocide in Gaza: Analysis of international law and its application to Israel's military actions since October 7, 2023'' • University Network for Human Rights, 15/05/2024]. * (United Nations, 2014) United Nations. [https://www.un.org/ar/preventgenocide/adviser/pdf/osapg_analysis_framework.pdf ''Legal definition of genocide'' • United Nations, 2014]. * (United Nations in Palestine, 2024]) United Nations. [https://web.archive.org/web/20240505021224/https://palestine.un.org/en/267691-10000-people-feared-buried-under-rubble-gaza ''10,000 people feared buried under the rubble in Gaza'' • United Nations in Palestine, 03/05/2024]. * (UN Commission of Inquiry report, 2025) United Nations Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory and Israel. [https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf ''Legal analysis of the conduct of Israel in Gaza pursuant to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide'' • OHCHR, 16/09/2025]. <div class="center">'''V'''</div> * Verdeja, Ernesto. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2452707 ''The Gaza Genocide in Five Crises'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 20/01/2025, pp. 1–23]. * Vinograd, Cassandra ; Kershner, Isabel. [https://www.nytimes.com/2023/10/09/world/middleeast/israel-hostages-hamas-explained.html ''Hamas Took Scores of Hostages From Israel. Here's What We Know About Them.'' • The New York Times, 19/10/2023]. <div class="center">'''W'''</div> * Wezeman, Pieter D. ; Djokic, Katarina ; George, Mathew ; Hussain, Zain ; Wezeman, Siemon T.. [https://www.sipri.org/sites/default/files/2024-03/fs_2403_at_2023.pdf ''Trends in International Arms Transfers, 2023'' • Stockholm International Peace Research Institute, 03/2024]. * (Wintour, 2024a) Wintour, Patrick. [https://www.theguardian.com/global/article/2024/may/29/how-a-single-comma-is-allowing-israel-to-question-icj-rafah-ruling ''How a single comma is allowing Israel to question ICJ Rafah ruling'' • The Guardian, 29/05/2024]. <div class="center">'''Z'''</div> * Zakaria, Fareed. [https://edition.cnn.com/videos/world/2024/05/26/gps-0526-icc-charges-against-israel.cnn ''On GPS: The charges against Israel'' • CNN, 26/05/2024]. * Zeteo, Team ; Hasan, Mehdi. [https://zeteo.com/p/exclusive-you-have-been-warned-republican ''"You Have Been Warned": Republican Senators Threaten the ICC Prosecutor over Possible Israel Arrest Warrants'' • zeteo, 06/05/2024]. </div> == Levrlennadur == * {{fr}} Achcar, Gilbert. ''Gaza, un génocide annoncé – Un tournant dans l'histoire mondiale''. Paris : SNEDIT La Dispute, 2025 {{ISBN|978-2-84303-345-2}}. * {{en}} Bishara, Azmi. [https://www.jstor.org/stable/resrep69958 ''Denying Genocide through Terminological Hairsplitting'' • Arab Center for Research & Policy Studies, 20/03/2025]. * {{fr}} Boniface, Pascal. ''Permis de tuer – Gaza : génocide, négationnisme et hasbara''. Arles : Actes Sud, 2025 {{ISBN|978-2-330-20433-4}}. * {{fr}} Bontemps, Véronique ; Latte Abdallah, Stéphanie (skridaozerezed). ''Gaza, une guerre coloniale''. Paris : Max Milo, 2025 {{ISBN|978-2-315-02437-7}}. * {{fr}} Daher, Joseph. ''Gaza – Un génocide en cours''. Paris : Syllepse, 2025 {{ISBN|979-10-399-0280-9}}. * {{en}} Davutoglu, Ahmet & Falk, Riched (skridaozerien). ''Acting to End Genocide in Gaza – Voices of Conscience and Concern''. Atlanta : Clarity Press, 2024 {{ISBN|978-1-963892-02-4}}. * {{fr}} Kepel, Gilles. ''Holocaustes. Israël, Gaza et la guerre contre l’Occident''. Paris : Plon, 2024 {{ISBN|978-2-259-31962-1}}. * {{fr}} Levallois, Agnès (skridaozerez). ''Le livre noir de Gaza''. Paris : Seuil, 2024 {{ISBN|978-2-02-157180-6}}. * {{fr}} Laribi, Meriem. ''Ci-gît l'humanité – Gaza, le génocide et les médias''. Paris : Éditions Critiques, 2025 {{ISBN|978-2-487232-04-4}}. * {{en}} Shlaim, Avi. ''Genocide in Gaza: Israel, Hamas, and the Long War on Palestine''. Belfast : Irish Pages Press, 2024 {{ISBN|978-1-7390902-2-7}}. * {{en}} Weizman, Eyal. [http://apjp.org/all-they-will-find-is-sand-th/2026/5/5/all-they-will-find-is-sand-eyal-weizman-on-the-demolition-of.html ''"All they will find is sand: Eyal Weizman on the demolition of Gaza"'' • The London Review of Books, 48:7, 23/04/2026, pp. 23–26]. == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://webtv.un.org/en/asset/k1v/k1vpr1yczg ''UN panel discussion: 2023 War on Gaza: The Responsibility to Prevent Genocide'' • United Nations Web TV, 12/12/2023]. [[Rummad:Reter-Nesañ]] [[Rummad:Palestina]] [[Rummad:Israel]] [[Rummad:Istor Gaza]] [[Rummad:Aloubadeg Bandenn Gaza gant Israel]] [[Rummad:Lazhadegoù]] aza1j5de6hz2079cb9conpzissccgdx 2199593 2199592 2026-09-09T21:28:47Z KiranBOT 85142 tennet eo bet an heuliañ AMP diouzh an URLoù ([[:m:User:KiranBOT/AMP|munudoù]]) ([[User talk:Usernamekiran|kemenn ur fazi]]) v3.1.1-current 2199593 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- | colspan="2"| {| width="100%" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.9em; padding-top:10px;"| Gouennlazh e Gaza&emsp;[[Restr:Flag of Palestine.svg|48px]] |- | colspan="2"| [[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 6185.jpg|300px|center]] |- | [[File:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 36.jpg|150px]] || [[File:Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg|150px]] |- | [[File:Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 18.jpg|150px]] || [[File:Displaced Palestinians in Deir el-Balah line up to receive food provided by charitable organizations (cropped).jpg|150px]] |} |- | colspan="2"| ---- |- | '''Lec'hiadur''' || [[Bandenn Gaza|Strizhenn Gaza]] aloubet gant [[Israel]]<br>{{Palestina}} |- | '''Deiziad''' || 07/10/2023 – bremañ |- | '''Pal''' || Distrujañ pobl Stad Palestina |- | '''Doareoù''' || Gouennlazh, torfedoù-brezel, torfedoù enep mab-den, lazhadegoù, riñs kenelel, deportadegoù dre ret, bombezadegoù, kaeladur, poblazh, muntroù buket, naonegezh, jahinerezh, gwallerezh ha feulster revel, argadennoù war an danframmoù yec'hedel, harz ouzh ar genel bugale, ekolazh, kêrlazh |- | '''Marvioù''' || • {{formatnum:72900}} den lazhet war-eeun (enrollet, 06/2026)<br>• 463 diwar naonegezh (kadarnaet, 11/2025)<br>• ~{{formatnum:10000}}+ diwar naonegezh<br>• ~{{formatnum:10000}} beziet dindan dismantroù |- | '''Gloazidi''' || {{formatnum:173200}} d'an nebeutañ |- | '''Tordefourez''' || {{Israel}} |- | '''Arguzoù''' || {{Suafrika}} enep Israel<br>{{Nicaragua}} enep {{Alamagn}} |} '''Gouennlazh e Gaza''' a reer eus distruj pobl [[Palestina]], a-ratozh hag en un doare reizhiadel, a vez sevenet gant [[Israel]] e [[Bandenn Gaza|Strizhenn Gaza]] a-hed Brezel Gaza abaoe ar {{Deiziad|7|Here|2023}}<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/israels-genocide-against-palestinians-not-over-despite-ceasefire-new-amnesty |title=Israel's genocide against Palestinians 'not over' despite ceasefire - new Amnesty briefing • Amnesty International, 27/11/2025|accessdate=05/07/2026}}<br>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/nov/28/the-genocide-in-gaza-is-far-from-over |title=The genocide in Gaza is far from over • The Guardian, 28/11/2025|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/03/un-expert-warns-torture-has-become-state-doctrine-israel-making-prisons |title=UN expert warns torture has become 'state doctrine' in Israel, making prisons instruments of genocide and torture • United Nations, 23/03/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://easternherald.com/2026/04/08/gaza-genocide-children-hunger-global-silence/ |title=Injured Children, Starvation Fears and Global Fallout Intensify Scrutiny • The Eastern Herald, 08/04/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.msf.org/not-ceasefire-life-gaza-continues-be-suffocated-six-months |title=This is not a ceasefire: Life in Gaza continues to be suffocated six months on • Médecins Sans Frontières, 10/04/2026|accessdate=05/07/2026}}<br>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/05/israel-opt-israels-systematic-destruction-of-high-rise-buildings-must-be-investigated-as-war-crimes-of-wanton-destruction-and-collective-punishment/ |title=Israel/OPT: Israel's systematic destruction of high-rise buildings must be investigated as war crimes of wanton destruction and collective punishment • Amnesty International, 12/05/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En obererezh-se gant [[gouarnamant]] Israel ha [[Tsahal]] ez eus lazhadegoù, naonegezh vennet, droug grevus koulz korfel ha speredel, harz ouzh ar genel bugale, kaeladur, argadennoù enep takadoù nann-soudardel gwarezet ha distruj savadurioù nann-soudardel ivez, lazhañ izili eus ar c'hoskor yec'hedel, distrujañ ospitalioù ha skolioù, lazhañ tud a c'houlenn skoazell, distrujañ savadurioù relijiel ha glad sevenadurel, kement-se holl o tegas divroadegoù ret, torfedoù revel <ref name="UNCommissionGenocide">{{en}} {{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/israel-has-committed-genocide-gaza-strip-un-commission-finds |title=Israel has committed genocide in the Gaza Strip, UN Commission finds • United Nations, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Anzavet eo bet ar gouennlazh gant ur c'hengor arbennik en [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] (ABU)<ref name="UNCommitteeHeadGenocide">{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/11/genocide-unfolding-our-eyes-history-will-not-forgive-our-inactionlast=Pieris |title=A genocide is unfolding before our eyes: History will not forgive our inaction, UN Special Committee warns General Assembly in report • United Nations, 19/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, gant an ''United Nations Human Rights Council'' (UNHRC)<ref name="UNCommissionGenocide" />, gant an ''International Association of Genocide Scholars'' (IAGS)<ref name="IAGSReuters">{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-is-committing-genocide-gaza-scholars-association-says-2025-09-01/ |title=Israel is committing genocide in Gaza, scholars' association says • ''Reuters, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="IAGSResolution">{{en}} {{cite web|url=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2025/08/IAGS-Resolution-on-Gaza-FINAL.pdf |title=IAGS Resolution on the Situation in Gaza • IAGS, 31/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, gant meur a aozadur a bled gant [[gwirioù mab-den]] (''Amnesty International'', ''Médecins Sans Frontières'', ''B'Tselem''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/ |title=B'Tselem|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Physicians for Human Rights – Israel''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250728161018/https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |title=For first time, two leading Israeli human rights groups accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ar ''Fédération Internationale pour les Droits Humains''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231216191823/https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |title=FIDH, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag all, gant [[Stad]]où ha gant [[alvokaded]] ar [[gwir (lezenn)|gwir]] etrebroadel<ref name="growing_agreement">Sultany 2024, p. 4 ; Swart 2025, p. 3 ; Lederman 2025, p. 1 ; Shaw 2025b, p. 3 ; Gessen 2024 ; Bouranova 2024.</ref>. E miz Kerzu [[2025]] e konted d'an nebeutañ {{formatnum:70117}} den lazhet e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-3-december-2025 |title=Reported impact snapshot – Gaza Strip (3/12/2025) • UN-OCHA|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="theguardian-70000">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/30/israel-military-gaza-death-toll-broadly-accurate |title=Israel accepts health authorities' Gaza death toll is broadly accurate, saying 70,000 have died • The Guardian, 30/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; trevourien e oa an darn vuiañ anezho<ref>Schwarz, 2024</ref><ref name="TGH">Tantesh & Graham-Harrison, 2024.</ref>, ha war-dro 50% a oa maouezi ha bugale<ref name="Spagat 2024a">{{en}} {{cite web|url=https://aoav.org.uk/2024/gaza-ministry-of-health-releases-detailed-new-casualty-amidst-confusion-of-uns-death-numbers-in-gaza/ |title=Gaza Ministry of Health releases detailed new casualty data amidst confusion of UN's death numbers in Gaza • Action On Armed Violence, 28/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Graham-Harrison, 2024a</ref>. E-touez ar re uhelañ er brezelioù nevez eo an niver anavezet a [[kazetennerezh|gazetennerien]], a labourerien dengar pe yec'hedel, hag a vugale a zo bet lazhet<ref>{{en}} Amnesty International report, 2024, p. 16 ; Buschek & al., 2024 ; Save the Children, 10/10/2024</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.net/news/gaza-least-3100-children-aged-under-five-killed-others-risk-famine-looms |title=Gaza: At Least 3,100 Children Aged Under Five Killed With Others at Risk as Famine Looms • Save the Children, 10/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Salzenstein, 2024 ; Fayyad, 2024.</ref>. War a hañval ez eus miliadoù a gorfoù-marv dindan atredoù ar savadurioù a zo bet diskaret<ref name="TGH" /><ref>Massoud & Fick, 2023.</ref>. Hervez ur pennad embannet er gazetenn [[mezegiezh|vezegel]] ''The Lancet'' e vije bet kontet e miz Even [[2024]] nebeutoc'h a dud marvet eget ma 'z eus bet e gwirionez, ha muioc'h c'hoazh a varvioù ameeun a vije bet<ref>Jamaluddine & al., 2025.</ref>. Uheloc'h eget {{formatnum:171000}} a dud zo bet gloazet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-10-june-2026 |title=Reported impact snapshot, Gaza Strip (10 June 2026 • UN-OCHA|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Burke 2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/27/children-make-up-third-of-outpatients-in-msf-hospitals-in-gaza-statistics-show |title=A third of outpatients treated for wounds at MSF's Gaza hospitals in 2024 were children, figures show • The Guardian, 27/08/2025|accessdate=05/07/20265}}</ref><ref>Gómez-Ugarte & al., 2025, p. 13.</ref>. E Gaza emañ ar brasañ niver a vugale ambidek er bed<ref name="Amputee stats">Moor, 2025 ; Harghandiwal, 2025, pp. 1–20 ; Abodahab & Elsergany, 2025, pp. 1705–1710 ; Muthumani, 2024, p. e000719 ; Sherwani & al., 2025, pp. 1840–1845 ; Shatali & al., 2025, pp. 219–225 ; Aftab & al., 2025, pp. 226–227.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.un.org/unispal/document/convention-personswithdisabilities-15aug25/ |title=Percentage of Persons with Disabilities in Gaza Has Increased because of Excessive Use of Force by Israel, State of Palestine Tells Committee on Rights of Persons with Disabilities • United Nations, 15/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/20250709_israel_denying_thousands_of_amputees_in_gaza_including_children_proper_care |title=Israel denying treatment to thousands of Gazans who lost limbs in Israeli attacks, almost 1,000 of them children • B'Tselem, 09/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, tremen {{formatnum:21000}} bugel zo bet mac'hagnet en abeg d'ar brezel e Gaza<ref name="Guardian_3_September_2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/sep/03/gaza-graveyard-international-humanitarian-law-unrwa-israel-middle-east-crisis-latest-updates-news |title=Middle East crisis: at least 21,000 children disabled in Gaza during war, says UN committee – as it happened • The Guardian, 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, {{formatnum:18457}} bugel a voe kontet e-mesk an dud varv gant pennadurezhioù yec'hedel Gaza, hep kontañ ar marvioù ameeun hag ar re a vije beziet dindan atredoù<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/oct/08/young-lives-cut-short-on-an-unimaginable-scale-the-18457-children-on-gazas-list-of-war-dead |title=Young lives cut short on an unimaginable scale: the 18,457 children on Gaza's list of war dead • The Guardian, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur c'haeladur gant Israel ouzh Gaza abaoe 2023 a bouezas kreñv evit degas naonegezh en tiriad. E miz Eost 2025 e oa war-dro {{formatnum:641000}} a dud eno o c'houzañv kernezh<ref>{{en}} IPC Report August, 2025, p. 1.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/famine-determined-parts-gaza-500000-experiencing-catastrophic-hunger/story?id=124843218 |title=Famine determined in parts of Gaza, 500,000 experiencing 'catastrophic' hunger: Report • ABC News, 23/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E deroù ar brezel, Israel a droc'has an dour hag an tredan e Gaza ; diwezhatoc'h e lakaas ul lodenn eus an dour da redek en-dro<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.axios.com/2023/10/15/israel-resumes-water-supply-to-southern-gaza-after-us-pressure |title=Israel resumes water supply to southern Gaza after U.S. pressure • Axios, 15/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2024 e konted e oa bet distrujet pe wastet 84% eus ar savadurioù yec'hedel e Gaza<ref>Neuman & al., 2024.</ref>. Gant Israel ivez e voe distrujet meur a lec'hienn eus glad sevenadurel ar vro, en o mesk an holl skolioù-meur ha 80% eus ar skolioù<ref name="scholasticide">{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/04/un-experts-deeply-concerned-over-scholasticide-gaza |title=UN experts deeply concerned over 'scholasticide' in Gaza • UN-OHCHRaccessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Stack & Shbair, 2024 ; Kansara & Nour, 2024 ; Saber, 2024 ; Moutafa, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-palestinians-hold-ramadan-prayers-by-ruins-mosque-2024-03-15/ |title=In Gaza, Palestinians hold Ramadan prayers by ruins of mosque • Reuters, 15/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tremen 1,9 milion a Balestiniz, eleze 85% eus ar boblañs, a voe divroet dre ret<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/13/un-refugee-chief-says-gaza-war-leading-to-catastrophic-displacement |title=UN: Gaza 'catastrophe' threatens to raise record global displacement • Al Jazeera, 13/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An endro ivez zo bet gwallgaset gant bombezadegoù Israel en tiriad a-bezh<ref name="Ahmed et al.">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2024/mar/29/gaza-israel-palestinian-war-ecocide-environmental-destruction-pollution-rome-statute-war-crimes-aoe |title='Ecocide in Gaza': does scale of environmental destruction amount to a war crime? • The Guardian, 29/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, gouarnamant [[Suafrika]] a voulc'has ur prosez a-enep Israel el Lez-varn Etrebroadel (ICJ) e [[Den Haag]] en abeg da dorridigezh ar C'hendivizad a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh (CPPCG), ur c'henemglev etrebroadel a voe sinet e [[1948]] e [[Pariz|Paris]] dindan gwarez ABU<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/index.php/node/203394 |title=Application instituting proceedings and request for the indication of provisional measures • ICJ|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, al Lez-varn a c'hourc'hemennas da Israel kemer kement disentez a zo rekis evit dizarbenn kement gouennlazh, dizarbenn ha kastizañ kement atizerezh d'ar gouennlazh, hag aotren an aozadurioù dengar da vont tre e Gaza<ref>{{en}} {{fr}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf |title=Application de la convention pour la prévention et la répression du crime de gñocide dans la bande de Gaza (Afrique du Sud c. Israël), mesures conservatoires, ordonnance du 26 janvier 2024, C.I.J. Recueil 2024, p. 3 • ABU, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Diwezhatoc'h, al Lez-varn a c'hourc'hemennas ma vefe kresket ar skoazell zengar e Gaza ha ma vefe paouezet da arsailhañ kêr Rafah, e su ar strizhenn<ref>Casciani, 2024b ; Marsi & al., 2024.</ref>. Israel ne sentas ket penn-da-benn da urzhioù al Lez-varn<ref name="Amnesty International Blockade">{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/israel-defying-icj-ruling-to-prevent-genocide-by-failing-to-allow-adequate-humanitarian-aid-to-reach-gaza/ |title=Israel defying ICJ ruling to prevent genocide by failing to allow adequate humanitarian aid to reach Gaza • Amnesty International, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Human Rights Watch Blockade">{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2024/02/26/israel-not-complying-world-court-order-genocide-case |title=Israel Not Complying with World Court Order in Genocide Case • Human Rights Watch, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://arabcenterdc.org/resource/israeli-non-compliance-with-icj-provisional-orders/ |title=Israeli Non-Compliance with ICJ Provisional Orders • Arab Center, Washington DC, 20/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Palestiniz o deus pouezet war al liamm a zo etre gouennlazh Gaza ha feulster politikel ar [[sionouriezh]], ouzh e lakaat da gendalc'h an ''nakba'' ([[arabeg]] : '''النَّكْبَة''', "ar gwallreuz"), da lavaret eo divroadeg Palestiniz a-c'houde an aloubadeg gant Israel e 1948. Hervez Stad Israel hag hec'h aduidi avat, n'eo ar brezel e Gaza na kendalc'h an ''nakba'' nag ur gouennlazh<ref>Casciani, 2024a.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-counter-genocide-accusations-world-court-2024-01-12/ |title=Israel rejects genocide charges, tells World Court it must defend itself • Reuters, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ur respont da [[Tagadennoù ar 7 a viz Here 2023|dagadennoù ar 7 a viz Here 2023]] eo, ar pal dezhañ distrujañ [[Hamas]] ha lakaat gouestlidi israelat en o frankiz en-dro<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64">UN Commission of Inquiry report, 2025, p.64.</ref><ref>Casciani, 2024a.</ref><ref name="TOI3-11-23">{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldiers-fend-off-nighttime-hamas-ambush-as-battalion-commander-killed-in-gaza/ |title=IDF soldiers fend off nighttime Hamas ambush, as battalion commander killed in Gaza • The Times of Israel, 03/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Brasoc'h-brasañ avat eo ar c'henglev etre arbennigourien war ar gwir etrebroadel evit lakaat brezel Israel d'ur gouennlazh<ref name="growing_agreement" /><ref>Sultany 2024, p. 4 ; Swart 2025, p. 3 ; Lederman 2025, p. 1 ; Shaw 2025b, p. 3 ; Gessen 2024 ; Bouranova 2024.</ref>, daoust ma sav lod gouezieien ha lod Stadoù a-enep<ref>Moses, 2025, pp.1 ha 10–13.</ref><ref name="Ayad 2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/07/27/is-there-a-genocide-in-gaza-why-legal-experts-are-split_6743780_23.html |title=Is there a genocide in Gaza? Why legal experts are split • Le Monde, 27/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="ICJ_2026_6">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260313-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by Namibia, the United States of America, Hungary and Fiji • ICJ, 13/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Diagentoù == [[File:OCHA OpT September 2023 map of the Gaza Strip.pdf|thumb|Kartenn Gaza (ABU, 09/2023), enni an harzoù gant Israel hag al lec'hioù-gwiriañ (''checkpoints'') etre Israel hag [[Egipt]], koulz hag an takad morel a zo berzet gant Israel, kement-se holl oc'h ober ar c'haeladur.]] E-kerzh ar [[Brezel C'hwec'h Devezh]] e [[1967]] e voe aloubet strizhenn Gaza. E [[2005]], Tsahal em dennas a-c'houde emglevioù [[Oslo]] etre Stad Israel ha [[Aozadur evit Dieubidigezh Palestina]], bet sinet e [[Washington, D.C.]] e [[1993]], ha da heul an eil emsavadeg (arabeg : '''الانتفاضة الثانية''' ''al-Intifāḍa aṯ-Ṯāniya'') palestinat enep an aloubadeg ([[2000]]-2005)<ref>{{en}} Stern-Weiner, Jamie. ''Deluge: Gaza and Israel from Crisis to Cataclysm''. New York : OR Books, 2024 {{ISBN|978-1-68219-619-9}}</ref>. Goude-se, al Lez-varn Etrebroadel a embannas edo c'hoazh Stad Israel e Strizhenn Gaza en desped da Dsahal bout aet kuit, p'he devoa staliet ur c'haeladur eno<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cjerjzxlpvdo |title=UN top court says Israeli occupation of Palestinian territories is illegal • BBC News, 19/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe [[2007]] e vez Hamas o ren Strizhenn Gaza, tra ma 'z eo chomet [[Sisjordania|ar C'hlann Gornaouek]] dindan beli [[Aotrouniezh Vroadel Palestina]]. Pa zeuas Hamas er galloud, Israel a greñvaas ar c'haeladur war zigarez he surentez<ref>Perry & McDowall, 2023 ; Kane & al., 2023 ; Salam, 2023a.</ref><ref name="Meakem">{{en}} {{Cite web|url=https://foreignpolicy.com/2023/10/10/israel-palestine-conflict-gaza-hamas-war-geography-history/ |title=The Geopolitics of Palestine, Explained • Foreign Policy, 10/10/2023 |accessdate=05/07/2026}}</ref> ; lod aozadurioù hag a bled gant ar gwir etrebroadel o deus lakaet ar c'haeladur d'ur "c'hastiz hollek"<ref>Nebehay, 2011.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/5670/2023/en/ |title=Amnesty International Report 2022/23: The State of the World's Human Rights • London : Amnesty International, 2023, pp. 206-211|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2009/01/13/deprived-and-endangered-humanitarian-crisis-gaza-strip |title=Deprived and Endangered: Humanitarian Crisis in the Gaza Strip • Human Rights Watch, 13/01/2009|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-38955499 |title=Hamas hardliner Yahya Sinwar elected as Gaza leader • BBC News, 13/02/2017|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20240105010623/https://jacobin.com/2024/01/IRON-WALL-GAZA-ISRAEL-DEFENSE-FORCES-REALPOLITIK-PALESTINE-HISTORY?MC_CID=3B53D49205&MC_EID=B7EDF81030 |title=There was an Iron Wall in Gaza • Jacobin, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231024053734/https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/gaza-blockade-israel.html |title=Gaza Has Suffered Under 16-Year Blockade • The New York Times, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ofis ABU ar Skoazell hag al Labourioù evit ar Repuidi Balestinat er Reter-Nesañ (''United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East'', UNRWA) a zisklêrias e 2023 e oa 81% eus Palestiniz o vevañ izeloc'h eget treuzoù ar baourentez en abeg d'ar c'haeladur, ha 63% n'o deveze boued nemet dre ar skoazell etrebroadel<ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/palestinian-civilians-suffer-israel-hamas-crossfire-death-toll/story?id=103828889 |title=Palestinian civilians suffer in Israel–Gaza crossfire as death toll rises • ABC News, 11/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unicef.org/mena/documents/gaza-strip-humanitarian-impact-15-years-blockade-june-2022 |title=The Gaza Strip: The humanitarian impact of 15 years of blockade • UNICEF |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe 2007 e vez brete etre Israel ha Hamas (ha bezinoù palestinat all e Gaza)<ref name="Meakem" /><ref>Kane & al., 2023</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza |title=Why did Hamas invade Israel? • Vox, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; pevar brezel zo bet : e [[2008]]-2009, e [[2012]], e [[2014]] hag e [[2021]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2023-11-20/six-charts-that-show-the-scale-of-human-loss-in-israel-gaza-war/103074196 |title=These six charts show the scale of human loss in the Israel–Gaza war • ABC News (Australia), 20/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cnbc.com/2023/11/12/israel-hamas-war-data-shows-human-cost-of-conflict-through-the-years.html |title=Charts show a stark difference in the human cost of Israeli-Palestinian conflicts over the years • CNBC, 12/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Here 2023, Hamas a gasas tud eus Gaza da argadiñ Israeliz<ref>Shaw, 2024, p.1.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2387276/middle-east |title=Hamas leader Haniyeh: Battle 'will spread to West Bank, Jerusalem' • Arab News, 08/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/gaza-israel-rockets-attack-hamas-1.6990209 |title=Hundreds dead as war erupts after surprise Hamas attack catches Israel off guard • CBC News, 07/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; da vihanañ {{formatnum:1139}} a dud a voe lazhet<ref>Semerdjian; 2024a, p. 1 ; Marsi & Siddiqui, 2024.</ref>, trevourien ar braz anezho, p'edont o kemer perzh en ur festival<ref name="F24231215">{{en}} {{cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20231215-israel-social-security-data-reveals-true-picture-of-oct-7-deaths |title=Israel social security data reveals true picture of Oct 7 deaths • France 24, 15/12/2023accessdate=05/07/2026}}</ref>. Feuls-meurbet e voe an argadeg, ha torfedoù revel a voe sevenet<ref>B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>. Strolladoù palestinat a skrapas 251 den eus Israel ha o c'hasas da Strizhenn Gaza<ref>Sherwood, 2023 ; Vinograd & Kershner, 2023 ; Kellman, 2023 ; Jones & Fidler, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2023/10/kidnappings-israel-hamas-photographs/675593 |title=Images of the Mass Kidnapping of Israelis by Hamas • The Atlantic, 09/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Israel a respontas dre ur vombezadeg drastus-spontus<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/israel-gaza-bombing-hamas-civilian-casualties-1.7068647 |title=Israel's Gaza bombing campaign is the most destructive of this century, analysts say • CBC News, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> kent aloubiñ Strizhenn Gaza d'ar 27 a viz Here<ref>Segal & Daniele, 2024, p. 6.</ref>. Pennadurezhioù Hamas a zisklêrias e oa an argadeg ur respont da aloubadeg ar C'hlann Gornaouek, da zisakradur [[moskeenn]] Al-Aqsa e [[Jeruzalem]], da gaeladur Strizhenn Gaza, da feulster Israel a-enep Palestiniz ha da vac'hadur kantadoù a Balestiniz gant Israel, a vije lakaet en o frankiz en eskemm ouzh an 251 gouestlad<ref>McKernan & al., 2023.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/world-is-watching-fears-grow-of-a-massive-gaza-invasion-by-israel |title=Fears of a ground invasion of Gaza grow as Israel vows 'mighty vengeance' • Al Jazeeran, 07/10/2023|access-date=}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/hamas-deputy-chief-anticipates-hostages-will-be-swapped-for-palestinian-prisoners/ |title=Hamas deputy chief anticipates hostages will be swapped for Palestinian prisoners • The Times of Israel, 7/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Un niver bras a zisplegerien o deus lakaet an aloubadeg gant Israel da bennabeg ar brezel<ref>Matar, 2023 ; Schenker, 2023 ; Barghouti, 2023 ; Federman & Adwan, 2023.</ref>. Meur a aozadur dengar, en o zouez ''Amnesty International''<ref>Amnesty International, 2022, pp. 266–267.</ref>, ''B'Tselem''<ref>B'Tselem, 2021.</ref> ha ''Human Rights Watch''<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/israel-committing-crime-apartheid-human-rights-watch |title=Israel is committing the crime of apartheid, rights group says • The Guardian, 27/04/2021accessdate=05/07/2026}}</ref> o deus lakaet an aloubadeg gant Israel a-live gant an ''[[apartheid]]'', ar pezh a zo nac'het gant skorerien Stad Israel<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/israel-l-assemblee-nationale-rejette-une-resolution-communiste-denoncant-un-regime-d-apartheid-20230504 |title=Israël: l'Assemblée nationale rejette une résolution communiste dñonçant un "régime d'apartheid" • ''Le Figaro'', 04/05/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/house-vote-resolution-israel-racist-apartheid-state/story?id=101410569 |title=House passes resolution saying Israel isn't a 'racist or apartheid state' • ABC News,19/07/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Al Lez-varn Etrebroadel a embannas e miz Gouere 2024 e oa an aloubadeg e-maez lezenn, pa dorre ar C'hendivizad etrebroadel a-zivout raskañ an holl zoareoù da zisparzhañ dre [[gouennelouriezh|c'houennelouriezh]]<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/19/israels-settlement-policies-break-international-law-court-finds |title=UN court orders Israel to end its occupation of Palestinian territories • The Guardian,19/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Gouarnamant Israel a zisklêrias e oa obererezhioù milourel Tsahal ur respont da argadeg ar 7 a viz Here, hag e oa mennet da zistrujañ Hamas, diskar e c'halloud war Strizhenn Gaza ha lakaat an holl c'houestlidi israelat en o frankiz. Nac'het en deus e vefe ur gouennlazh eus e obererezhioù milourel<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref>Casciani, 2024a.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldiers-fend-off-nighttime-hamas-ambush-as-battalion-commander-killed-in-gaza/ |title=IDF soldiers fend off nighttime Hamas ambush, as battalion commander killed in Gaza • The Times of Israel, 02/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Gouennlazh ha breutadeg lezennel == [[File:The Genocide Word by Raphael Lemkin.ogv|thumb|{{en}} ''The origin of the word genocide'', gant Raphael Lemkin, CBS News, 1949.]] E Kendivizad ABU a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh, bet sinet e 1948, e lenner termenadur ar ger "gouennlazh" : "''forzh pe hini a-douez an oberoù amañ da-heul sevenet gant ar mennozh da zistrujañ, a-zarn pe a-bezh, ur strollad broadel, kenelel, gouennel pe relijiel : lazhañ izili eus ar strollad, gwallgwas en doare grevus korf pe spered izili eus ar strollad, degas a-ratozh-kaer d'ar strollad aozioù bevañ jedet evit e zistruj ent-fizikel, mirout ouzh izili ar strollad a c'henel bugale, rediañ bugale ur strollad da vont d'ur strollad all''."<ref>United Nations, 2014.</ref><ref name="Genocide Prevention">{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20231201103920/https://www.un.org/en/genocideprevention/genocide.shtml |title=United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect • United Nations|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Biskoazh n'he deus ar Lez-varn Etrebroadel tamallet gouennlazh da Stad pe Stad<ref name="RSIL2024">{{en}} {{cite web|url=https://rsilpak.org/2024/is-the-icjs-standard-of-proof-for-genocide-unattainable/ |title=Is the ICJ's standard of proof for genocide unattainable? • Research Society of International Law, 16/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/11/icj-case-against-israel-could-finally-empower-the-genocide-convention |title=ICJ case against Israel could finally empower the genocide convention • The Guardian, 11/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> rak n'eus treuzoù lezennel ebet a gasje da vennad ur gouennlazh ha d'ur prosez. Lod helenneien o deus savet termenadurioù ledanoc'h war dachenn ar gevredadouriezh ha hini ar sevenadur, a zo disheñvel diouzh termenadur lezennel Kendivizad ABU hep sevel a-enep dezhañ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.un.org/en/un-chronicle/global-challenges-defining-genocide-responses-renewed-debates |title=The Global Challenges of Defining Genocide: Responses to Renewed Debates • UN Chronicle, 10/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Novic, 2016, p. 8.</ref>. Ledanoc'h ivez eget an termenadur lezennel eo ar ster a vez roet d'ar ger "gouennlazh" gant an dud dre vras<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.cfr.org/articles/any-other-name-thoughts-us-genocide-determinations |title=By Any Other Name: Thoughts on U.S. Genocide Determinations • Council on Foreign Relations, 17/04/2019|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Mouezhioù zo savet evit ledanaat pe resisaat an termenadur lezennel, ha mouezhioù all evit lezel Kendivizad ABU evel m'emañ peogwir ez eo un heuliad d'ar [[Shoah]]<ref>Grigor, 2025, p. 97.</ref><ref>{{en}} Stahn, Carsten. ''A Critical Introduction to International Criminal Law''. Cambridge : Cambridge University Press, 2019, pp. 50–51 {{ISBN|978-1-108-43639-7}}</ref>. Ledanoc'h eget hini ar C'hendivizad e oa an termenadur orin, a oa bet goveliet gant an alvokad [[Yuzevien|yuzev]] [[Polonia|polonat]] Raphael Lemkin ([[1900]]-[[1959]]), pa venege distruj ur gevredigezh hag he sevenadur. A-zargemm eo savboent aduidi ABU, pa ne sellont nemet ouzh treuzvuhez fizikel ar strollad<ref>Semerdjian, 2024b, p.14 ; McDoom, 2024, p. 3.</ref>. N'eus ket bet termenet un niver izek resis ha rekis a c'houzañvidi (met ret eo e vefe niverus a-walc'h an dud war var o buhez evit ma vefe lakaet ar strollad a-bezh en arvar mar bijent distrujet<ref>UNHR, 2024, pp. 24–25</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://iimm.un.org/legal-concepts/ |title=Legal concepts and questions • UN Independent Investigative Mechanism for Myanmar|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://cld.irmct.org/notions/show/508/large-number-of-victims# |title=Large number of victims • ICTR/ICTY/IRMCT Case Law Database|accessdate=05/07/2026}}</ref>) pe a dud en arvar<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/israel-s-twelve-tactics-of-denial |title=Israel's Twelve Tactics of Denial • Genocide Watch, 06/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref> evit anzav an torfed a c'houennlazh, ha distrujañ ar strollad n'eo ket dre ret ur gouennlazh ivez<ref>Ohlin, 2009.</ref>. == Ratozh gouennlazhañ hag atizerezh == [[File:Palestinians under the rubble after Israeli airstrike of homes in the Gaza Strip.jpg|thumb|Palestiniz dindan atredoù goude ur vombezadeg gant Israel.]] {{Boest bomm|"״הוריתי להטיל מצור מוחלט על רצועת עזה. לא יהיה חשמל, לא יהיה מזון, לא יהיה דלק הכל סגור. אנחנו נלחמים בחיות אדם ואנחנו נוהגים בהתאם״"»<br>"Urzhiet em eus ur c'haeladur peurglok ouzh Strizhenn Gaza. Ne vo tredan ebet, boued ebet, trelosk ebet, serr eo pep tra. Emaomp o stourm ouzh loened denel, ha diouzh kement-se e reomp." | author = – Yoav Gallant, Maodiern an Difenn Israel, d'an 9 a viz Here 2023.<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.icj.org/resource/gaza-occupied-palestinian-territory-states-have-a-duty-to-prevent-genocide/ |title=Gaza/Palestine: States have a Duty to Prevent Genocide • International Commission of Jurists, 2023|accessdate=05/07/2026}}</ref> | align = right | width = 220px }} Arbennigourien a lavar start e tiskouez disklêriadennoù pennoù milourel ha politikel Israel<ref>Segal & Daniele, 2024, pp.1–2 ; Lederman, 2024, pp. 1–2.</ref><ref name="Asem2025">{{en}} {{cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/israel-gaza-why-experts-say-genocide-international-law |title=Israel's war on Gaza: Why do legal experts say it's genocide? • Middle East Eye, 14/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> – a-gevret gant disklêriadennoù raskour ar [[media]] hag emzalc'h Israel e Gaza – ratozh ha atizerezh ur gouennlazh a-enep pobl Palestina e Gaza<ref name="Asem2025" />. Pennadurezhioù Stad Israel ha kazetennerien<ref>Segal & Daniele, 2024, pp. 1–2 ; Kulkarni, 2023 ; B'Tselem, 2025, p. 67.</ref> o deus, dre gomz, lakaet Palestiniz da "[[loen]]ed en Israel" en ur atizañ ha reizhwiriañ pe veuliñ an euzhusterioù a zo bet graet dezho evel izili ur bobl<ref>Kulkarni, 2023 ; Gessen, 2024 ; Amnesty International report, 2024, pp. 26–35 ; UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 54.</ref>. Lakaet da anat eo ar ratozh gouennlazhañ gant skeul ha reizhiatadur an obererezhioù a vez kaset da benn, dreist kement pal milourel reizhwir a vefe<ref>Al-Waheidi, 2025 ; Gurmendi & Dunkelberg, 2025, p. 21 ; Jamshidi, 2024b.</ref><ref name="Asem2025" /> – hep disoñjal bukañ war vugale a-vras<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref name="Asem2025" /><ref name="IAGSResolution" />, feulster revel a-vras ivez<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 25</ref>, distrujañ glad sevenadurel<ref>Amnesty International report, 2024, p. 32</ref><ref name="whywecall" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.museumsassociation.org/museums-journal/news/2024/01/widescale-destruction-of-cultural-heritage-in-gaza/ |title=Widescale destruction of cultural heritage in Gaza • Museums Association, 30/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha degas dre ret aozioù bevañ drastus an drastusañ<ref>Amnesty International report, 2024, p. 213</ref><ref>Quigley, 2024a.</ref> – a-gevret gant padelezh an oberezhioù-se en desped d'an atebeien bout emskiant ervat eus efedoù gwallreuzius ar pezh a reont<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, p. 62.</ref><ref>Lederman, 2025, p. 2.</ref>. Koulz ABU hag ''Amnesty International'' o deus kavet ur "reizhiad emzalc'h" e pennadurezhioù Israel, ar pezh o c'hasas da zisklêriañ ez eo mennad ar gouennlazh "an disoc'h nemetañ" a c'heller dezastum diouzh ar pezh a zo anat<ref name="UN Commission of Inquiry report 2025 64" /><ref>Amnesty International report, 2024, p. 35.</ref>. Aozadurioù all o deus lakaet obererezhioù Stad Israel d'ur gouennlazh mennet, en o zouez Poellgor ABU a-zivout gwirioù didorrus pobl Palestina (CEIRPP)<ref>Kulkarni, 2023 ; Condon, 2024.</ref> ha ''Genocide Watch''<ref>Stanton, 2025b ; Condon, 2024 ; Kulkarni, 2023.</ref><ref name="twailr">"Public Statement: Scholars Warn", 2023.</ref>. E-kerzh ar prosez ''Defense for Children International – Palestine vs. Biden'' boulc'het en ul lez-varn e [[Kalifornia]] e 2023, Barry Trachtenberg, un istorour yuzev stadunanat arbennigour war Istor ar Yuzevien, a lavaras ez eo disklêriadennoù pennadurezhioù Israel an diazez d'ar c'henemglev a zo etre an istorourien arbennigour war ar gouennlazhoù evit ober "gouennlazh" end-eeun eus ar blegenn m'emañ Gaza<ref>Gessen, 2024.</ref>. Unan eus izili Poellgor ABU a hevelebas disklêriadennoù politikerien Israel ouzh an atizerezh d'ar gouennlazh e [[Rwanda]] e [[1994]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20251105173449/https://www.theguardian.com/world/2025/nov/04/world-must-fight-israel-genocide-gaza-like-aparthied-navi-pillay |title=World must fight Israel's genocide in Gaza like it did apartheid, pioneering South African judge says • The Guardian, 03/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2025, CEIRPP a zisklêrias o devoa [[Benyamin Netanyahou]] (Kentañ ministr Israel abaoe 2022), Isaac Herzog (Prezidant Israel abaoe 2021) ha Yoav Gallant (Ministr an Difenn etre 2022 ha 2024) boulc'het un atizerezh war-eeun ha foran d'ar gouennlazh<ref>UN Commission of Inquiry report, 2025, pp. 64–67.</ref>. Meur a wezh o deus graet pennadurezhioù Stad Israel dave da ''Amalek'' an [[Tanac'h]], eleze ur bobl a zo enebourez touet ouzh Israeliz hag a rank bout distrujet hervez youl an [[doue]] Yahweh, ar pezh a brou, hervez meur a zispleger ha Stad Suafrika, e venn Stad Israel seveniñ ur gouennlazh e Gaza<ref>Bartov, 2023 ; Jones, 2024 ; Levene, 2024, pp. 4–5 ; Coghill, 2024 ; Marin & West, 2024 ; Bybelezer, 2023 ; Jones, 2024 ; Netanyahu, 2023.</ref<ref>Goldenberg, 2024 ; Schmitz, 2024 ; Coghill, 2024 ; Bartov, 2023.</ref><ref name="McGreal 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/13/biden-lawsuit-alleged-failure-prevent-genocide-israel-palestine |title=US rights group sues Biden for alleged 'failure to prevent genocide' in Gaza • The Guardian, 13/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Deroù == ''B'Tselem'', ar prosez ''Suafrika vs. Israel'', ha lod helenneien hag a lavar emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza a laka ar 7 a viz Here 2023 d'e zeroù<ref>Jamshidi, 2024a, pp. 1–4 ; Semerdjian, 2024a, pp. 3–4 ; B'Tselem, 2025, p. 82.</ref>. Hervez ''B'Tselem'', "ne c'heller ket kompren en argadeg-gouennlazhañ ouzh annezidi Gaza, hag ouzh an holl Balestiniz evel strollad, hep anzav pouez ar 7 a viz Here war gevredigezh Israel. Ar stroñs, an aon hag ar vezhekadenn degaset gant an argadeg, hag an emsavadeg kevredigezhel a zeuas diwarni, a dalvezas da nerzhekaat ur c'hemm e politikerezh ar gouarnamant e-keñver Palestiniz — eus ar mac'homerezh hag ar c'hontroll d'an distrujañ ha d'an netraiñ."».<ref>B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>. E-pad 48 eurvezh kentañ argadeg Israel, Herzi Malevi, anezhañ penn Tsahal, a lavaras e voe arsailhet {{formatnum:1000}} bukenn. Hervez e wreg e lavaras dezhi e vije distrujet Gaza. Hervez ar c'heloù, Benyamin Netanyahou a lavaras pelloc'h e felle dezhañ e vefe argadet {{formatnum:5000}} bukenn, zoken pa ne oa ket bet kadarnaet gant Tshaal e vefe {{formatnum:5000}} bukenn enebour. [[Naouegezh artifisiel]] a voe implijet evit sevel ul listennad bukennoù, diazezet alies war ditouroù na oant na solius na hizivaet. War-dro {{formatnum:10000}} Palestinad a voe lazhet dindan ur mizvezh, familhoù a-bezh en o mesk. An istorour israelat Shmuel Lederman a reas "barr an torfederezh" eus kement-se<ref>Lederman, 2025, p. 7.</ref>. Daou arbennigour war ar gouennlazhañ, ar c'hevredadour [[Breizh-Veur|breizhveurat]] Martin Shaw hag an enklasker [[aostralia]]n A. Dirk Moses a lavar ez eo diaes krediñ e krogas ar gouennlazh goude argadeg kentañ Israel ouzh Gaza pa weler kement a feulster krak en deroù<ref>Shaw, 2025b, p. 3 ; Moses, 2025, p. 12.</ref>. D'an 13 a viz Here 2023, an istorour israelat Raz Segal a lavaras edo Stad Israel o seveniñ "ur gouennlazh hervez an dornlevr"<ref>Klein, 2025.</ref>. Helenneien all a lavar e oa reizhwir ar brezel en deroù, ha diwezhatoc'h e troas d'ur gouennlazh, e 2024 pe 2025<ref>Shaw, 2025b, p. 3 ; Moses, 2025, p. 12.</ref>. E miz Gwengolo 2024, ur poellgor eus ABU karget da ensellout obererezhioù Israel e-keñver gwirioù denel Palestiniz a embannas e kenglote politikerezh hag oberoù Israel e-pad ar prantad (Here 2023 – Gouere 2024) ouzh termenadur ur gouennlazh<ref>OHCHR, 2024d, pp. 1, 25–26.</ref>. == Oberoù-gouennlazhañ == {{Multiple image| | perrow = 1/1/2 | total_width = 300 | image1 = A newborn baby was killed as a result of the Israeli airstrike of Nuseirat camp, Gaza Strip.jpg | image2 = Palestinians injured by an Israeli airstrike in Deir el-Balah, Gaza Strip 2.jpg | image3 = An injured child receives treatment at Al-Aqsa Martyrs Hospital after Israeli airstrike of the Nuseirat refugee camp, Gaza Strip.jpg | image4 = Tasnim News Agency - Report from child casualties in Gaza.webm | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ hervez tro an heol''' : * Ur babig lazhet gant ur vombezenn. * Palestiniz gloazet gant ur vombezadeg e Deir el-Balah, Strizhenn Gaza. * Ur bugel gloazet goude un argadenn ouzh kamp ar repuidi e Nouseirat e miz Kerzu 2024. * {{ar}} Atersadennoù meur a zen chomet bev goude bombezadeg Nouseirat. </div> }} === Lazhadegoù ha gloazadegoù === ;• Lazhoù war-eeun "Peurlazhadeg" zo bet graet eus oberoù Stad Israel e Gaza gant ABU hag aozadurioù dengar<ref>Condon, 2024 ; Bayoumi, 2025 ; Murphy, 2025 ; Nashed, 2025.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2024/12/19/israels-crime-extermination-acts-genocide-gaza |title=Israel's Crime of Extermination, Acts of Genocide in Gaza • Human Rights Watch, 9/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ar pezh a zo un torfed enep mab-den. E-pad an daou vizvezh kentañ, Israel a vannas {{formatnum:25000}} tonennad [[danvez-tarzh]] war Strizhenn Gaza. Kalz anezho a oa bombezennoù na oant ket bleinet ha bannet war dakadoù ma oa stank ar boblañs ; karterioù a-bezh a voe kaset da get<ref>Albanese, 2024a, pp. 6–7.</ref>. Abaoe ar 7 a viz Here 2023 ez eo bet tamallet da Dsahal lazhañ Palestiniz dizarm, en desped d'al lezennoù etrebroadel<ref>{{en}} {{cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-detained-israel-hamas-gaza-war-0ecbc338e4024add059b87b38022086d |title=Hungry, thirsty and humiliated: Israel's mass arrest campaign sows fear in northern Gaza • Associated Press, 14/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-west-bank-gaza-war-east-jerusalem-shooting-army-23338c903c08bdd3e5fade3e2a048ab1 |title=Israeli military opens probe after videos show Israeli forces killing 2 Palestinians at close range • Associated Press, 16/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha labourerien yec'hedel<ref name="Salman & Khadder 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.cnn.com/2023/12/23/middleeast/kamal-adwan-hospital-gaza-israel-abuse-allegations-intl-cmd/index.html |title=Doctors accuse Israeli troops of desecrating bodies and shooting civilians at hospital Israel says was Hamas 'command center' • CNN, 23/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Soudarded Israel o deus lazhet Palestiniz trevour en ospitalioù ; hervez un danevell gant ABU e miz Kerzu 2023 e vijent bet lazhet a-wel d'o ziegezh<ref>UNHR, 2024, pp. 37–38.</ref>. E miz Genver 2024, soudarded Israel a dennas war drevourien a oa o hejañ bannieloù gwenn ; unan a voe lazhet<ref>UNHR, 2024, pp. 37-38.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/video/video-shows-gaza-civilian-shot-and-killed-in-group-waving-white-flag-202880581884 |title=Video shows Gaza civilian shot and killed in group waving white flag • NBC News, 24/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Mezeien o deus kavet un niver bras a Balestiniz lazhet gant ur boled hepken en o fenn pe o bruched, ar pezh a genglot gant ur ratozh lazhañ a-berzh Tsahal<ref name="volkskrant">{{en}} {{cite web|url=https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2025/gunshot-palestine-children-israel-war~v1819649/ |title=What the Wounds Are Telling Us • De Volkskrant, 13/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2024 e voe kavet karnelioù e Strizhenn Gaza, tremen 300 korf-marv enno<ref>UNHR, 2024, p. 40.</ref>, en o zouez tud kozh, maouezi, tud c'hloazet ha tud ereet o daouarn<ref name="un-1148876">{{en}} {{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2024/04/1148876 |title=Mass graves in Gaza show victims' hands were tied, says UN rights office • UN News, 23/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. "Diziazez ha disol" eo tamall al lazhoù-se da Dsahal, hervezi<ref name="toi-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/idf-rejects-baseless-claim-it-dug-mass-graves-at-gaza-hospital-analysts-also-doubt-charge/ |title=IDF rejects 'baseless' claim it dug mass graves at Gaza hospital; analysts also doubt charge • The Times of Israel, 23/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha disklêriañ a reas e oa bet ensellet korfoù-marv a oa bet beziet gant Palestiniz, kement-se evit kavout engouestlidi ha tud diank e karter ospital Nasser Hospital ; ouzhpenn se e lavaras e voe distroet ar c'horfoù-marv na oant ket re engouestlidi israelat<ref name="cnn-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/04/22/middleeast/khan-younis-nasser-hospital-mass-grave-intl/index.html |title=More than 300 bodies found in mass grave at Gaza hospital, says Gaza Civil Defense • CNN, 22/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="nytimes-mass-graves">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/04/23/world/middleeast/gaza-mass-grave.html |title=U.N. Calls for Inquiry Into Mass Graves at 2 Gaza Hospitals • The New York Times, 23/04/2024 |access-date=}}</ref>. Hervez ur gont e miz Kerzu 2023, d'an nebeutañ {{formatnum:14000}} Palestinad a voe lazhet e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-authorities-identify-gaza-hostages-dead-captivity-2023-12-01/ |title=Israeli authorities identify Gaza hostages dead captivity • Reuters, 01/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E dibenn ar bloaz 2024, ur studiadenn ha ne gemere e kont nemet an niver a c'houzañvidi bet kadarnaet gant da vihanañ teir mammenn dizalc'h, hag etre miz Du 2023 ha miz Kerzu 2024 nemetken, a gadarnaas ar c'heleier a oa bet embannet gant ABU ha lod media : 70% eus ar c'houzañvidi a oa maouezi ha bugale<ref>Associated Press, 2023a ; Burga, 2023 ; Sawafta & Fick, 2023 ; Thomas, 2023 ; Faddoul & al., 2024, pp. 25–26 ; Saric, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://euromedmonitor.org/en/article/6035/Nearly-25,000-Palestinians-killed-during-70-day-Israeli-genocide-in-Gaza |title=Nearly 25,000 Palestinians killed during 70-day Israeli genocide in Gaza • Euro-Mediterranean Human Rights Monitor, 15/12/2023|access-date=}}</ref>. Hervez Maodiernezh ar Yec'hed ha Burev an Ditouriñ er gouarnamant e Gaza, d'an 3 a viz Genver 2024, e oa bet kontet tremen {{formatnum:22300}} a dud varv<ref name="cas1tmp4">{{cite web|url=https://www.barrons.com/news/health-ministry-in-hamas-run-gaza-says-war-death-toll-hits-22-313-584e999b?refsec=topics_afp-news |title=Health Ministry In Hamas-run Gaza Says War Death Toll Hits 22,313 • Barron's, 03/01/2024|access}}</ref>. D'an 31 a viz Eost 2024 e voe anavet war-dro {{formatnum:34000}} a dud varv, 60% anezho kozhidi, maouezi ha bugale<ref>Graham-Harrison, 2024b.</ref>. D'an 31 a viz Gouere 2025 e savas an niver da {{formatnum:60199}}, 52.6% anezho kozhidi, maouezi ha bugale<ref>{{en}} {{cite web|url=https://data.techforpalestine.org/ar/updates/killed-in-gaza-update-2025-08-17/ |title=Killed in Gaza • Tech for Palestine, 17/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.un.org/unispal/document/unrwa-sitrep-184-15aug25/ |title=UNRWA Situation Report #184 • United Nations, 15/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 14 a viz Genver 2024, tremen {{formatnum:23900}} a dud a oa bet kavet marv<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/longform/2024/1/14/israels-100-days-of-relentless-war-on-gaza |title=Israel's 100 days of relentless war on Gaza • Al Jazeera, 14/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; d'an 10 a viz Mae, niver ar marvioù a dizhas {{formatnum:35000}}, un drederenn anezho dianav, ha tremen {{formatnum:10000}} ouzhpenn beziet en atredoù hep mar ebet<ref name="K&a.">Khatib & al., 2024.</ref>. E-pad teir sizhun gentañ an argadeg, Israel a lazhas muioc'h a vugale e Gaza eget na oa bet lazhet er bed a-bezh en holl vrezelioù abaoe 2019<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.net/news/gaza-3195-children-killed-three-weeks-surpasses-annual-number-children-killed-conflict-zones |title=Gaza: 3,195 Children Killed in Three Weeks Surpasses Annual Number of Children Killed in Conflict Zones Since 2019 • Save the Children, 29/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Qutami, 2023, p. 531.</ref>. Tremen {{formatnum:52000}} a dud zo bet gloazet a-raok miz Kerzu 2023<ref>Thomas, 2023 ; Associated Press, 2023a.</ref> ha da dremen {{formatnum:77700}} e savas an niver-se e miz Mae 2024<ref>United Nations in Palestine, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/5/5/israels-war-on-gaza-live-neither-side-willing-to-budge-in-truce-talks?update=2880155 |title=Israel's war on Gaza live: Netanyahu accused of 'sabotaging' truce talks – Gaza death toll reaches 34,683 as Israeli offensive continues • Al Jazeera, 05/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 10 a viz Here 2025, Maodiernezh ar Yec'hed e Gaza (MYG) a embannas e oa bet lazhet da nebeutañ {{formatnum:67194}} a dud e Gaza, eleze war-dro 3,5% eus ar boblañs<ref>{{en}} {{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/18/gaza-tracker |title=Gaza tracker • Al Jazeera, 18/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar c'helaouennoù israelat ''+972 Magazine'' ha ''Sikha Mekomit'' ("Galvadenn lec'hel") a embannas e tivizas abred Tsahal aotren ma vefe lazhet betek 15-20 trevour dre emsaver a renk izel, ha tremen 100 trevour dre emsaver a renk uhel. Hervez c'hwec'h ofiser israelat en ditouroù, an abeg pennañ d'an niver bras a lazhoù eo boaz Tsahal da skeiñ war vukennoù en o annez hag e-ser o ziegezh, ar re-se o vezañ dibabet evit darn gant reizhiadoù ditouriñ emgefreek a laka an annezioù-se da vout kavet aesoc'h<ref>Abraham, 2024.</ref>. Un ofiser all en ditouroù a lavaras ne implije Israel nemet bombezennoù divleinerezh, a c'hall distrujañ savadurioù a-bezh, evit lazhañ emsaverien yaouank "kuit a zispign bombezennoù ker war dud dister"»<ref>Abraham, 2024.</ref>. E miz Meurzh 2024, ar pemdezieg israelat ''Haaretz'' a embannas e oa bet lod komandanted israelat o termeniñ "takadoù-peurlazhañ"» ma veze urzhiet d'ar soudarded lazhañ kement den a welent, zoken pa veze dizarm<ref>Kubovich, 2024a ; Sultany, 2024, p.11.</ref>. Hervez un ofiser israelat, "en un doare pleustrek e reer "[[sponterezh|sponter]]" eus kement den a zo bet lazhet gant Tsahal en takadoù ma vez o labourat"<ref>Kubovich, 2024.</ref>. [[File:IDF-D9-Zachi-Evenor-001.jpg|thumb|Un tourter ''Caterpillar D9'']] E miz Even e kavas ''Associated Press'' edo taol-brezel Israel o lazhañ lignezoù palestinat a-bezh, d'ul live na oa bet biskoazh gwelet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/world/investigation-identifies-entire-palestinian-families-killed-by-israeli-strikes-in-gaza |title=Investigation identifies entire Palestinian families killed by Israeli strikes in Gaza • PBS News Hour, 17/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez testenioù bet roet da [[Kneset|Barlamant Israel]] e oa bet roet urzh da soudarded o vleinañ [[tourter]]ioù hobregonet ''Caterpillar D9'' da "redek war sponterien, marv pe vev, a-gantadoù"<ref>Cook, 2024 ; Ebrahim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-825955 |title=Israeli soldiers returning from war struggle with trauma and suicide • The Jerusalem Post, 24/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/israeli-soldier-can-no-longer-eat-meat-after-killing-gaza |title=Not the Onion: CNN highlights 'suffering' of Israeli army bulldozer driver who ran over so many people in Gaza it made him turn vegetarian • The New Arab, 24/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[File:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|thumb|Sac'hadoù ''achla'' ('''أشلاء''', "tammoù eus ar c'horf")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.culanth.org/fieldsights/ashlaa-and-the-genocide-in-gaza |title=Ashlaa' and the Genocide in Gaza: Livability against Fragmented Flesh • Society for Cultural Anthropology, 31/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.culanth.org/fieldsights/the-character-of-settler-colonial-violence |title=The Character of Settler-Colonial Violence • Society for Cultural Anthropology, 31/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> a-c'houde ur vombezadeg d'an 10 a viz Eost 2024 war ur skol a oa o c'houdoriñ repuidi palestinat]] Breud zo a-zivout an dregantad a vaouezi hag a vugale a zo bet lazhet<ref name="Horton et al.">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-69014893 |title=Gaza war: Why is the UN citing lower death toll for women and children? • BBC News, 16/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.vox.com/world-politics/2024/5/17/24159263/aza-deaths-israel-hamas-hospital-ministry-health |title=The controversy over Gaza's death toll, explained • Vox, 17/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> met anavezet hag embannet eo anv, jener hag oad tremen {{formatnum:60000}} den lazhet<ref name="techforpalestine-kills">{{en}} {{cite web |url=https://data.techforpalestine.org/docs/killed-in-gaza/ |title=Killed in Gaza • Tech for Palestine, 17/05/2024|accessdate=05/07/2026</ref>. D'ar 7 a viz Mae 2024 e venegas ABU {{formatnum:34735}} a dud lazhet en holl ; {{formatnum:24686}} anezho zo bet anavezet : 52% a vaouezi ha bugale, 8% a dud kozh a bep jener, ha 40% a wazed<ref name="Horton et al." />. E miz Du 2024, ABU a embannas un dielfennadenn diwar-benn {{formatnum:8119}} a dud varv hag a voe gwiriekaet gant da nebeutañ teir mammenn dizalc'h, etre miz Du 2023 ha miz Ebrel 2024, 70% anezho o vout maouezi ha bugale<ref>Saric, 2024.</ref>. D'an 31 a viz Eost 2024, hervez Ministrerezh ar Yezc'hed e Gaza, e oa savet an niver a dud varv da {{formatnum:40691}} ; {{formatnum:34344}} zo anavezet dre o anv : {{formatnum:17652}} (51%) zo maouezi ha bugale, {{formatnum:2955}} (9%) zo tud kozh (tremen 60 vloaz) a bep jener, ha {{formatnum:13737}} (40%) zo gwazed<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/21/gaza-s-health-ministry-reveals-names-of-several-thousand-dead-over-11-355-of-them-are-minors_6726814_4.html |title=Gaza's Health Ministry reveals names of several thousand dead, over 11,355 of them are minors • Le Monde, 21/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Graham-Harrison, 2024b.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240831-health-official-says-polio-vaccine-campaign-begins-in-war-torn-gaza |title=Health official says polio vaccine campaign begins in war-torn Gaza • France 24, 31/08/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Bloaz diwezhatoc'h (31 a viz Gouere 2025), hervez Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza, ec'h anavezed {{formatnum:60199}} a dud : {{formatnum:28728}} (48%) a vaouezi ha bugale, {{formatnum:2928}} (5%) a oa kozhidi a beb jener ha {{formatnum:28543}} (47%) a oa gwazed. D'an nebeutañ {{formatnum:18457}} bugel a oa bet lazhet abaoe miz Here 2023<ref name="techforpalestine-kills" />. E miz Du 2024, MYG a embannas e oa bet diverket {{formatnum:1410}} tiegezh diouzh marilhoù kêr a-c'houde bombezadegoù Stad Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/2024-12-05/ty-article-magazine/.premium/entire-families-crushed-in-gaza-by-israeli-airstrikes-not-even-memories-remain/00000193-92bf-dfe8-a5db-fbff98170000 |title=Entire Families Were Crushed in Gaza by Israeli Airstrikes. Not Even Memories Remain • Haaretz, 05/12/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Diaesoc'h-diaesañ ez eo bet d'ar Ministrerezh dastum roadennoù en abeg ma oa bet distrujet danframmoù<ref name="K&a." />. Ret e voe erlerc'hiañ mammennoù all ouzh re an ospitalioù<ref name="K&a." />, evel keleier digant ar media, digant an dud a oa war al lec'hioù, koulz ha digant ar familhoù hag an intañvezed, a rank disklêriañ marv o fried evit bout skoazellet gant ar gouarnamant<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.sky.com/story/israel-hamas-war-health-system-collapse-in-gaza-leaves-authorities-struggling-to-count-the-dead-13107279 |title=Israel-Hamas war: Gaza's morgue network has effectively collapsed – how are they recording their dead? • Sky News, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar c'helenner hag enklasker stadunanat-ha-breizhveurat Michael Spagat e kavas dezhañ e oa mallus kaout un hentenn solius ha dizalc'h evit lakaat niver hollek ar marvioù — {{formatnum:34535}} d'an 30/04/2024 — da genglotañ gant ar roadennoù dastumet dre ar munud, en ur gemer hepken re an dud a oa anavezet dre anv hag all, an hollad o vout {{formatnum:24653}} d'an 30/04/2024 ivez<ref name="Spagat 2024a" />. E miz Eost 2025 e voe krennet an toull etre an niver a c'houzañvidi hag an niver a dud anavezet (war-dro {{formatnum:62000}} e-lec'h {{formatnum:60000}}), pa voe anavezet muioc'h a dud<ref>{{en}} {{cite web| url=https://english.wafa.ps/Pages/Details/160545 |title=Gaza death toll surges to 62,192 as Israel continues the genocide • Wafa, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Stad Israel a savas enep sifroù Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza, hogen degemeret e voent gant servijoù israelat an ditouroù, gant ABU ha gant [[Aozadur Bedel ar Yec'hed]] (ABY)<ref name="K&a." />. Nevesoc'h zo, ar gazetenn vreizhveurat ''The Guardian'' a embannas un diaz-ditouroù rummataet gant Tsahal hag a gont {{formatnum:8900}} emsaver lazhet. Kement-se ha roadennoù MYG a c'houlavar e oa trevourien eus 83% eus ar c'houzañvidi, ar pezh a zo dreist kement niver e kement brezel a zo bet abaoe [[1989]], war-bouez seziz Srebrenica (1992-1995), ar gouennlazh a voe e Rwanda (1994) ha [[Seziz Marioupol]] (2022)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/aug/21/revealed-israeli-militarys-own-data-indicates-civilian-death-rate-of-83-in-gaza-war |title=Revealed: Israeli military's own data indicates civilian death rate of 83% in Gaza war • The Guardian, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tsahal a nac'has kement-se holl, dre lavaret e oa dispis ar sifroù ha digempoell p'o c'heñverier gant he roadennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-denies-report-claiming-that-its-own-database-found-that-vast-majority-of-gaza-dead-were-civilians/ |title=IDF denies report claiming that its own database found that vast majority of Gaza dead were civilians • The Times of Israel, 21/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E 2025, ur pennad a-zivout ar brezel e Gaza a vrasjedas {{formatnum:64260}} den marvet diwar c'hloazioù grevus etre miz Here 2023 hag an 30 a viz Even 2024, un niver hag a dremenas hep mar dreist {{formatnum:70000}} e miz Here 2024, 59,1% anezho o vout maouezed, bugale ha tud kozh ; diwar kement-se e kendastumas e oa bet 41% re izel sifroù MYG a-fet marv diwar gwall c'hloazioù, ha war an dro e verkas e oa re izel e sifroù-eñ hep mar ebet, pa ne gemerent ket e kont holl heuliadoù oberoù Tsahal e Gaza : ar marvioù diwar ziouer a zanframmoù mezegel, diouer a voued, dour fall ha yec'hedouriezh ker fall all<ref>Jamaluddine & al., 2025.</ref>. Ur vrasjedadenn damheñvel a-fet marvioù a-c'houde gwall c'hloazioù a embannas {{formatnum:80000}} e miz Genver 2025<ref>Bloxham, 2025, p. 23.</ref> ; e miz C'hwevrer, ur studiadenn e ''The Lancet'' a vrasjedas e oa bet un digresk a 39,9 bloaz en hoali e Strizhenn Gaza etre miz Here 2023 ha miz Gwengolo 2024, hep kontañ ar marvioù ameeun ; diwar ar renabloù hag ar marilhoù e kadarnaas sifroù Ministrerezh ar Yec'hed e Gaza<ref>Guillot & al., 2025, pp. 478-485.</ref>. E miz Mae 2025, Bezalel Smotrich, ministr israelat an arc'hant, a zisklêrias edo Israel oc'h argadiñ labourerien trevourel Hamas, en ur lavaret "emaomp o peurlazhañ ministred, burevidi, pinvidien – kement den hag a skor beli Hamas war ar gevredigezh trevourel"<ref>Shpigel, 2025.</ref>. E-maez al lezennoù etrebroadel eo lazhañ izili trevourel Hamas<ref>Jamshidi, 2024b.</ref>. Adalek miz Even 2025 e lavaras soudarded Tsahal e oa bet roet urzh dezho da dennañ war engroezioù Palestiniz e-kichen al lec'hioù ma ro ar ''Gaza Humanitarian Foundation'' he skoazell<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-27/ty-article-magazine/.premium/idf-soldiers-ordered-to-shoot-deliberately-at-unarmed-gazans-waiting-for-humanitarian-aid/00000197-ad8e-de01-a39f-ffbe33780000 |title='It's a Killing Field': IDF Soldiers Ordered to Shoot Deliberately at Unarmed Gazans Waiting for Humanitarian Aid • Haaretz, 27/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; tremen {{formatnum:1000}} den a voe lazhet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/07/23/nx-s1-5477365/israel-gaza-aid-casualties |title=Israeli forces have killed over 1,000 aid-seekers in Gaza since May, the U.N. says • NPR, 23/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''Amnesty International'', Israel a oa o klask krennañ war ar skoazell evit degas kernezh d'ar Balestiniz hag o gouennlazhañ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/gaza-evidence-points-to-israels-continued-use-of-starvation-to-inflict-genocide-against-palestinians/ |title=Gaza: Evidence points to Israel's continued use of starvation to inflict genocide against Palestinians • Amnesty International, 03/07/2025|access-date=}}</ref>. E miz Du 2025, ur studiadenn gant ar ''Max Planck Institute for Demographic Research'' (MPIDR) e [[Rostock]] a vrasjedas niver ar marvioù diwar feulster e Gaza : etre {{formatnum:100000}} ha {{formatnum:126000}}, 27% anezho o vout bugale yaouankoc'h eget 15 vloaz ha 24% o vout maouezi<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.mpg.de/25778228/1125-defo-gaza-study-reveals-unprecedented-losses-of-life-and-life-expectancy-154642-x |title=Gaza: study reveals unprecedented losses of life and life expectancy • Max-Planck-Gesellschaft, 25/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.zeit.de/politik/ausland/2025-11/kriegstote-gazastreifen-opferzahlen-schaetzung |title=Mehr als 100.000 Tote im Gazakrieg ("Tremen {{formatnum:100000}} den marvet e Gaza") • Die Zeit, 24/11/32025 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.freitag.de/autoren/hanno-hauenstein/max-planck-institut-zaehlt-126-000-gaza-tote-was-heisst-das-fuer-den-genozid |title=Max-Planck-Institut zählt 126.000 Gaza-Tote: Was heißt das für den Genozid? ("MPI a gont {{formatnum:126000}} den marv e Gaza – petra eo an emplegad ar gouennlazh ?") • Der Freitag, 01/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ''Amnesty International'' ha ''B'Tselem'' o deus roet da wir edo ar gouennlazh war seveniñ bepred, pa gendalc'hed da lazhañ Palestiniz<ref name="Alj">{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/inside-story/2026/2/12/is-genocide-still-happening-in-gaza |title=Is genocide still happening in Gaza? • Al Jazeera, 12/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tremen {{formatnum:1000}} den zo bet lazhet gant Israel etre deroù an harz-tennañ (miz Here 2025) ha miz Even 2026<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/6/18/these-are-the-palestinians-that-israel-has-killed-during-gazas |title= These are the Palestinians that Israel has killed during Gaza's 'ceasefire' • Al Jazeera, 18/06/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>, tremen 100 bugel en o zouez<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unicef.org/press-releases/during-gazas-ceasefire-children-keep-being-killed |title=During Gaza's Ceasefire, Children Keep Being Killed • UNICEF, 13/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez un enklask gant ar medium [[Katar|qatari]] ''Al Jazeera Media Network'' ('''شبكة الجزيرة الإعلامية''') diazezet war testenioù tud ha dielfennadennoù gant arbennigourien, ez eus war-dro {{formatnum:3000}} Palestinad(ez) a zo bet lazhet hep na c'hellfed kavout o c'horfoù, kement-se abalamour ma ra Tsahal e Gaza gant tennoù gwrezel ha tennoù gwrezel-ha-gwaskel, pourchaset o-daou gant [[Stadoù-Unanet Amerika]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2026/2/10/israel-used-weapons-in-gaza-that-made-thousands-of-palestinians-evaporate |title=Israel used weapons in Gaza that made thousands of Palestinians evaporate • Al Jazeera,10/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Lazhoù ameeun [[File:Mother cries for her 4-year-old daughter, who lost her life due to malnutrition and lack of treatment due to the war on Gaza, Gaza Strip.jpg|thumb|Ur vamm o leñvañ d'he merc'h 4 bloaz marvet diwar naonegezh ha kleñved.]] Ar vezeien Rasha Khatib, Martin McKee ha Salim Yusuf o deus embannet e miz Gouere 2024 un niver brasjedet a varvioù eeun pe ameeun devoudet gant ar brezel, a oa c'hoarvezet dija pe a c'hoarvezje er mizioù ha bloazioù da zont. Hep mar e vo ur c'hresk bras war ar marvioù ameeun en abeg da greñvder ar brezel dre vras, da zistruj danframmoù yec'hedel, d'an diouer a voued, ha d'ar c'hrennañ war arc'hantaouiñ UNRWA. Hervezo e c'hellfe an niver a Balestiniz lazhet e Gaza bout 16 gwezh brasoc'h eget an niver a zo bet jedet betek-henn ; pa lieskementer an niver diwezhañ-se dre 5 e c'hellfe sevel da dremen {{formatnum:186000}} den marv<ref>Khatib & al., 2024.</ref>. Michael Spagat a skrivas e oa ar vrasjedadenn-se "disolius ha diwirheñvel"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://aoav.org.uk/2024/a-critical-analysis-of-the-lancets-letter-counting-the-dead-in-gaza-difficult-but-essential-professor-mike-spagat-reviews-the-claim-the-total-gaza-death-toll-may-reach-upwards-of-186000/ |title=A critical analysis of The Lancet's letter "Counting the Dead in Gaza: Difficult but Essential". Professor Mike Spagat reviews the claim the total Gaza death toll may reach upwards of 186,000 • Action On Armed Violence, 10/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Bigg 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/07/11/world/middleeast/gaza-war-death-toll-lancet.html |title=Fighting Isn't the Only Killer of Gazans Amid the War, Researchers Say • The New York Times, 11/07/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> met "reizh e oa reiñ da c'houzout ne voe ket an holl varvioù reoù eeun ha feuls", ha lakaaat a reas an niver a varvioù de "uhel-meurbet"<ref name="Horton et al." /><ref name="Bigg 2024" />. An istorour [[Bro-Saoz|saoz]] Donald Bloxham a verk ivez ez eo bet ameeun ar braz eus ar marvioù e meur a vrezel, met Israel o sparlañ an hent d'ar skoazell evit Gaza a zegas marvioù ivez na c'heller ket lakaat da ameeun<ref name="Bloxham_2025">Bloxham, 2025, pp 23–24.</ref>. En ul lizher e miz Here 2024, 99 labourer stadunanat er yec'hed e Gaza hag o devoa labouret eno abaoe ar 7 a viz Here 2023 a glaskas brasjediñ an niver a Balestiniz a oa marvet diwar naonegezh, diazezet war danevelloù foran embannet gant an aozadur ''Integrated Food Security Phase Classification'' (IPC)<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.gazahealthcareletters.org/usa-letter-oct-2-2024 |title=USA Letter / Gaza Healthcare Letters • 02/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervezo e oa d'an nebeutañ {{formatnum:62413}} a dud e Gaza a oa marvet diwar naonegezh, bugale yaouank ar braz anezho ; diazezet eo ar vrasjedadenn-se war ar fed ma tegas ur gernezh a live 5 ur feur a 2 zen marv diwar {{formatnum:10000}} bemdez. Ar vezeien a vasjedas ivez e oa marvet {{formatnum:5000}} den d'an nebeutañ diwar ziouer a breder pa oant gant ur c'hlenved henek<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2024/10/us-israel-funding-gaza-palestine-deaths-october-100000-17-billion/ |title=Report: In One Year, More Than 100,000 Deaths in Gaza—Aided by $17.9 Billion From the US|Mother Jones, 08/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="WatsonInstituteEstimatedDeaths">Stamatopoulou & Robbins, 2024.</ref><ref name="GazaHealthcareLettersEstimatedDeaths">{{en}} {{cite web |url=https://static1.squarespace.com/static/66e083452b3cbf4bbd719aa2/t/66fcd754b472610b6335d66f/1727846228615/Appendix+20241002.pdf |title=Appendix to letter of October 2, 2024 re: American physicians observations from the Gaza Strip since October 7, 2023 • Gaza Healthcare Letters, 02/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Div studiadenn embannet gant ar gelaouenn ''The Economist'' a ziskouez un digresk a 35 bloaz en hoali e Gaza, a-live gant ar gouennlazh e Rwanda e 1994<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.economist.com/interactive/graphic-detail/2025/08/06/how-much-of-gaza-is-left-standing |title=How much of Gaza is left standing? • The Economist, 06/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.smh.com.au/world/middle-east/how-much-of-gaza-is-left-standing-true-toll-may-be-even-greater-than-official-reports-suggest-20250808-p5mlhn.html |title=How much of Gaza is left standing? True toll may be even greater than official reports suggest • The Sydney Morning Herald, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Droug korfel ha speredel {{Multiple image| | perrow = 1/1 | total_width = 300 | image1 = Yamen was injured in his leg during his sixth displacement in Jabalia refugee camp, and he was forced to flee while wounded.jpg | image2 = A Palestinian refugee carries his injured grandchildren from the Israeli bombing of Nuseirat Camp, Gaza Strip.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ''' : * Gloazet e voe Yamen en e c'har e-kerzh e 6{{vet}} divroadenn e kamp repuidi Jabalia, ha ret e voe dezhañ tec'hel evelato. * Ur repuad palestinad zo o tougen e vugale-vihan a zo bet gloazet gant bombezadeg kamp Nuseirat e Gaza. </div> }} Brasoc'h eget {{formatnum:170000}} eo an niver a dud a zo bet gloazet gant taol-brezel Stad Israel abaoe ar 7 a viz Kerzu 2023<ref name="Burke 2025" />, hag e Gaza emañ ar brasañ niver a vugale vac'hagnet e-keñver ar boblañs, er bed a-bezh<ref name="Amputee stats" />. En hevelep prantad, tremen {{formatnum:1040}} Palestinad a voe lazhet er C'hlann Gornaouek<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-205-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem |title=UNRWA Situation Report #200 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the occupied West Bank, including East Jerusalem • UNRWA, 21/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, war-dro {{formatnum:17000}} bugel a oa gloazet hag hep familh ebet ken, aleze un termen mezegel nevez : ''wounded child, no surviving family'' (WCNSF)<ref>Haidar, 2023 ; Horn, 2023 ; Ali, 2024 ; O'Reilly, 2023 ; Grim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20231107-gaza-coins-a-new-acronym-wcnsf-wounded-child-no-surviving-family/ |title=Gaza coins a new acronym: WCNSF – Wounded Child No Surviving Family • Middle East Monitor, 07/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="volkskrant" />. Hervez ABU e miz Gwengolo 2025, tremen {{formatnum:21000}} bugel zo bet mac'hagnet en abeg d'ar brezel e Gaza<ref name="Guardian_3_September_2025" />. D'ar 25 a viz Eost 2024 e vrasjedas ABU e oa miret ar braz eus poblañs Gaza – 2,2 vilion a dud – war un takad 39 km² e c'horread, bihanoc'h eget hini [[Lannuon]], ar pezh a zegas un diouer bras a servijoù diazez evel dour yac'hus, ha kleñvedoù evel an hepatit C a red buan<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/world/gaza-humanitarian-zones-smaller-than-manhattan-rcna167056 |title=Gaza's 2.2 million people are confined to a humanitarian area smaller than Manhattan • NBC News, 25/08/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Boureverezh ha feulster revel Bac'hadurioù hollek hag a-vras zo bet tamallet da Stad Israel e brezel Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/14/israels-war-on-gaza-live-rafah-attack-coming-soon-despite-pressure?update=2771884 |title=Israeli forces detain 20 Palestinians in occupied West Bank • Al Jazeera, 14/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/032/34/pdf/g2403234.pdf?token=7vgSXpmdnRsfIeetwu&fe=true |title=Written statement submitted by Al-Haq, Law in the Service of Man, a non-governmental organisation in special consultative status • United Nations, 27/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha bac'hidi a zisklêrias e vezent mac'hagnet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/01/11/gaza-detainees-israel-prisons-hamas/ |title=Gazan prisoners describe abuse at secretive Israeli detention sites • The Washington Post, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag e c'houzañvent marvioù, tanioù-gwall, gwalladennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2024/1/10/threatened-with-rape-lama-khater-recalls-horrors-while-in-israeli-jails |title='Threatened with rape': Lama Khater recalls horrors while in Israeli jails • Al Jazeera, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha Palestiniz boureviet hep tamalladenn ebet<ref>Masarwa & Osman, 2023 ; Kottasová & al., 2023, Doucet, 2024 ; Cordall & Pedrosa, 2024.</ref>. E miz Eost 2024, UN-OHCHR a embannas testenioù gant Palestiniz a oa bac'het e kamp-bac'h Sde Teiman e [[Negev]], tost d'an harzoù gant Strizhenn Gaza : gwalladennoù hag arsailhadennoù revel a veze sevenet enep ar vac'hidi<ref>OHCHR, 2024d</ref>. Hervez an aozadur ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'', kement-se ha keleier damheñvel a ziskouez feulster revel e-kerzh ur gouennlazh<ref name="lemkin">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/the-genocidal-dimensions-of-israel%E2%80%99s-use-of-sexual-and-gender-based-violence-(sgbv)-against-palestinians |title=The Genocidal Dimensions of Israel's Use of Sexual and Gender-Based Violence (SGBV) against Palestinians • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 11/09/2024|accessdate=05/07/2026.}}</ref>. ''Amnesty International'' a embannas e tiskoueze doare ar gwallgaserezh en toulloù-bac'h israelat an dizenekaat reizhiadel koulz hag ar gwallaoz speredel ha korfel gouzañvet gant Palestiniz Gaza, ha gallout a reer kemer an doare-se e kont evit dezastum ur ratozh-gouennlazhañ<ref>Amnesty International report, 2024, p. 296.</ref>. Hervez ABU, oberoù feulster revel ha diazezet war ar jener a voe sevenet "evit aotrouniekaat, mac'homañ ha distrujañ ar bobl balestinat, a-zarn pe a-bezh"<ref name="Independent_International_Commission_Inquiry_2025_sex_vio">{{en}} Independent International Commission of Inquiry, 2025, p. 1.</ref>. Un danevell gant Francesca Albanese eus ABU e miz Meurzh 2026 a lakaas ar voureveri a-berzh Israel enep Palestiniz d'ur "perzh frammadurel er gouennlazh a zo war ober hag en ''apartheid'' en astenn an [[trevadenniñ]]". Hervezi e c'hoarvez ar boureverezh koulz en toulloù-bac'h israelat hag e Palestina aloubet en he fezh, kement-se dre "zivroadegoù, berzañ skoazell ha boued, feulster diharz a-berzh Tsahal hag an drevadennerien, ha kontroll ha spont e pep lec'h"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session61/advance-version/a-hrc-61-71-aev.pdf |title=Torture and genocide • OHCHR, 23/03/2026, p. 2|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Naonegezh, divroadeg ha distruj an aozioù bevañ === ;Naonegezh ha kaeladur {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = A 4-year-old Palestinian girl, lost her life due to malnutrition and lack of treatment due to the war on Gaza.jpg | image2 = Displaced Palestinians receive food from charitable Tekiya during Ramadan in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg | image3 = Displaced Palestinians gather to receive food from a charity in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%">'''A laez da draoñ hervez tro an heol''' : * Ur plac'h 4 bloaz marvet diwar naonegezh ha diouer a breder mezegel. * Palestiniz divroet o kaout boued digant Tekiya e-kerzh [[ramadan]] e Deir el-Balah, Strizhenn Gaza. * Palestiniz divroet bodet evit kaout boued digant un aozadur a garitez e Deir el-Balah. </div> }} E miz C'hwevrer 2024, ''Human Rights Watch'' hag ''Amnesty International'' a zisklêrias n'he devoa ket Israel heuliet an disentez a oa bet kemeret gant al Lez-varn Etrebroadel d'ar 26 a viz Genver evit mirout na gasfe kaeladur Strizhenn Gaza d'ur gouennlazh<ref name="Human Rights Watch Blockade" /><ref name="Amnesty International Blockade" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/26/has-israel-complied-with-icj-order-in-gaza-genocide-case |title=Has Israel complied with ICJ order in Gaza genocide case? • Al Jazeera, 26/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur ''Refugees International'' a stadas he devoa Stad Israel "atav hag hep abeg ebet skoilhet an oberoù skoazellañ e Gaza"<ref>Johnson, 2024b.</ref>. An istorourez stadunanat Melanie Tanielian a lavar e rankfed lakaat an naonegezh hag ar c'haeladur da hentennoù-gouennlazhañ evel ar bombezadegoù a-yoc'h<ref>Tanielian, 2024, pp. 3–4.</ref>. E miz Ebrel, ''B'Tselem'' a lakaas an naonegezh a oa o kreskiñ da "zisoc'h politikerezh mennet hag emskientek Israel"<ref>Sultany, 2024, p. 7.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/publications/202404_manufacturing_famine |title=Manufacturing Famine: Israel is Committing the War Crime of Starvation in the Gaza Strip • B'Tselem, miz Ebrel 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez an istorourez Elyse Semerdjian emañ Israel o seveniñ "ur gouennlazh dre daravat"<ref>Semerdjian, 2024b.</ref>. E miz Here 2023, an aozadur ''World Food Programme'' a c'houzavas a-zivout an digresk war ar pourchas boued<ref>Tanielian, 2024, pp. 6–7.</ref>, hag e miz Kerzu, a-gevret gant ABU, ec'h embannas edo tremen an hanter eus poblañs Gaza "naonek", nebeutoc'h eget 1 den diwar 10 a zebre bemdez, ha 48% eus an dud a oa "naonek-meurbet"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/israel-gaza-war-palestinians-starving-un-wfp-b2461488.html |title=UN says half of Gaza's population is now starving • The Independent, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/12/10/israel-hamas-war-live-no-safe-place-in-gaza-as-severe-hunger-spreads |title=Israel-Hamas war updates: Fierce battles rage in southern and northern Gaza • Al Jazeera, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2023/12/05/middleeast/gaza-bakery-hunger-israel-hamas-war-intl/index.html |title='It's chaos': Starving Gazans dig for food, supplies under the rubble • CNN, 05/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Riyad al-Maliki, anezhañ Maodiern an Aferioù estren e Palestina, a lavaras edo "Israel oc'h implijout a-ratozh-kaer an naonegezh evel un arm-brezel a-enep ar bobl he deus aloubet" ; hervez Israel e oa an disklêriadenn-se "par da damall ur muntr lidel"<ref>"Muntr lidel" : an [[enepyuzevegezh]] a damall d'ar Yuzevien lazhañ bugale nann-yuzev en o lidoù evit implijout gwad ar vugale-se da fardañ o bara kan da Bask.</ref> ha "hudur"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinian-foreign-minister-accuses-israel-deliberately-starving-gazans-2023-12-12/ |title=Palestinian minister accuses Israel of starving Gazans; Israel says charge 'obscene' • Reuters, 13/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, ''Human Rights Watch'' a gavas edo Israel oc'h implijout an naonegezh evel un arm-brezel pa verze a-ratozh an diraez d'ar boued hag an dour<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2023/12/18/israel-starvation-used-weapon-war-gaza |title=Israel: Starvation Used as Weapon of War in Gaza • Human Rights Watch, 18/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, ABU a damallas da Israel "distrujañ reizhiad ar boued e Gaza ha lakaat ar boued d'un arm enep pobl Palestina"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/01/over-one-hundred-days-war-israel-destroying-gazas-food-system-and |title=Over one hundred days into the war, Israel destroying Gaza's food system and weaponising food, say UN human rights experts • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 16/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2024, maodiern israelat an arc'hant, Bezalel Smotrich, a viras e-unan ouzh bleud kaset gant Stadoù-Unanet Amerika a vont tre e Gaza, o terriñ dre-se ar promesa a oa bet graet Stad Israel da SUA<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/finance-minister-blocks-flour-shipments-from-reaching-gaza/ |title=Smotrich blocks flour shipments from reaching Gaza, in breach of Israeli pledge to US • The Times of Israel, 14/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E deroù 2024, ABU a zisklêrias edo Israel o seveniñ ur gouennlazh peogwir he devoa embannet bout "mennet da zistrujañ pobl Palestina, a-zarn pe a-bezh, hepken peogwir e oa Palestiniz anezhi" ha peogwir edo Israel o nac'hañ boued da Balestiniz dre herzel ouzh ar skoazell zengar hag o tistruj a-raozh-kaer "skafoù-pesketa, broutioù ha frouezhegi e Gaza ... Biskoazh n'hon eus gwelet ur boblañs trevourel lakaet ker buan da vout ken naonek en un doare ker klok, eme an arbennigourien war an naonegezh. E-kichen bukañ war drevourien emañ Israel o klask daoniñ dazont Palestiniz dre wallgas o bugale"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/27/un-israel-food-starvation-palestinians-war-crime-genocide |title=Israel is deliberately starving Palestinians, UN rights expert says • The Guardian, 27/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Un digresk a 40% e niver ar sammgirri-skoazell aotret da vont tre e Gaza a c'hoarvezas goude disentez al Lez-varn Etrebroadel (ICJ)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/27/israels-war-on-gaza-live-biden-comments-turn-focus-back-to-gaza-ceasefire?update=2735412 |title=How much aid has entered Gaza? • Al Jazeera, 27 February 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh, an ICJ a gadarnaas he disentez en ur bouezañ war "live digent ar gernezh gouzañvet gant Palestiniz e Strizhenn Gaza er sizhunvezhioù diwezhañ, koulz hag ar c'hresk war ar riskl a gleñvedoù-red"<ref>Sultany, 2024, p. 5.</ref>, en ur anzav n'he devoe ket Israel "sentet ouzh urzh" al Lez-varn e miz Genver, ar pezh en deus degaset "aozioù bevañ gwallreuzus" da washaat c'hoazh muioc'h<ref>Sultany, 2024, p. 6.</ref>. E miz Meurzh 2024, daouzek aozadur dengar en Israel a sinas ul lizher digor ma tamalljont d'ar Stad na sentiñ ouzh urzh al Lez-varn da virout ouzh ur gouennlazh dre aesaat deroadur ar skoazell zengar<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/mar/11/israeli-human-rights-groups-icj-gaza-aid-ruling |title=Israeli human rights groups accuse country of failing to abide by ICJ's Gaza aid ruling • The Guardian, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Johnson, 2024a.</ref>. E miz Ebrel, ABU a zisklêrias edo Israel o "lazhañ Palestiniz trevourel hag oc'h ober droug dirapar dezho gant he bombezadegoù", en ur ouzhpennañ "emaint ivez o c'hourlakaat gant gouizidigezh hag a-ratozh-kaer un naonegezh" hag en ur damall "gouennlazh" da Israel<ref name="Al-Monitor-2024-04-22">{{en}} {{cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2024/04/gaza-health-system-completely-obliterated-un-expert |title=Gaza health system 'completely obliterated': UN expert • Al-Monitor, 22/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Here 2024, Israel a gemmas raktres ar jeneral Giora Eiland a-zivout Strizhenn Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2024/10/12/middleeast/israel-military-push-northern-gaza-intl/index.html |title=After mulling siege plan, Israel ramps up military push in northern Gaza • CNN, 12/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e82yy0wxno |title=Israeli attack on northern Gaza hints at retired general's 'surrender or starve' plan for war • BBC News, 12/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Er raktres-se e oa urzh da holl annezidi Gaza an hanternoz da zivroañ a-barzh ur sizhun ; kaeladur klok war an dour, ar boued hag an trelosk ; herzel pe lazhañ kement den a chomfe<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.972mag.com/northern-gaza-liquidation-scenario-eiland-rabi/ |title=A plan to liquidate northern Gaza is gaining steam • +972 Magazine, 17/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-821301 |title=North Gaza siege: Netanyahu considers plan to starve out Hamas fighters • The Jerusalem Post, 23/09/2024]]|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E kreiz miz Here 2024, Israel he devoa urzhiet skarzh annezidi Gaza an hanternoz ha miret ouzh ar skoazell zengar da vont tre e-pad tost da ziv sizhunvezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/10/09/israel-orders-new-evacuations-in-northern-gaza_6728770_4.html |title=Israel orders new evacuations in northern Gaza • Le Monde, 09/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/10/11/middleeast/food-northern-gaza-starvation-un-intl |title=UN says no food has entered northern Gaza since start of October, putting 1 million people at risk of starvation • CNN, 11/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez an ''Institute of Development Studies'', marvioù diwar naonegezh hag a c'hellje bout bet parraet outo zo "hogozik hep mar ebet un torfed-brezel hag un torfed enep mab-den"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ids.ac.uk/publications/was-there-a-famine-in-gaza-in-2024/ |title=Was There a Famine in Gaza in 2024? • Institute of Development Studies, 05/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 21 a viz Du 2024, al [[Lez-kastizañ Etrebroadel]] (''International Criminal Court'', ICC) a embannas urzhioù herzel etrebroadel enep Benyamin Netanyahou, anezhañ Pennmaodiern Israel, hag a-enep Yoav Gallant, Maodiern kozh an Difenn, en abeg ma oant o-daou "atebek war an torfed-brezel a naonegezh evel doare da vrezeliñ"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/nov/21/icc-issues-arrest-warrant-for-benjamin-netanyahu-israel |title=ICC issues arrest warrant for Benjamin Netanyahu for alleged Gaza war crimes • The Guardian, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ft.com/content/0b62f17a-97db-4817-90f8-f98adead79f0 |title=ICC issues arrest warrant for Israeli PM Benjamin Netanyahu • Financial Times, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="El Abdallah 2024">{{en}} {{cite web|url=https://www.icc-cpi.int/news/situation-state-palestine-icc-pre-trial-chamber-i-rejects-state-israels-challenges |title=Situation in the State of Palestine: ICC Pre-Trial Chamber I rejects the State of Israel's challenges to jurisdiction and issues warrants of arrest for Benjamin Netanyahu and Yoav Gallant • ICC, 21/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver ha miz C'hwevrer 2025, Israel a lamas ar strishadurioù war ar skoazell e Gaza e-pad pazenn gentañ harz-tennañ miz Genver. D'an 2 a viz Meurzh avat ec'h embannas e vefe stanket an holl skoazelloù dengar en un doare dibenndermen nemet ec'h asantfe Hamas kemmañ divizoù an harz-tennañ, ar pezh a voe nac'het gant Hamas<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/2/live-israel-us-propose-terms-to-extend-gaza-ceasefire-hamas-yet-to-reply?update=3549776 |title=Updates: Israel blocks all aid into Gaza after first phase of truce ends • Al Jazeera, 02/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckgz7p85mdgo |title=Gaza ceasefire in peril as Israel and Hamas hit impasse • BBC News, 03/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En ur ober 4 devezh e oa bet un digresk bras ha prim er pourchas boued e Gaza, tra ma oa bet tremen daougementet ar prizioù. Aozadurioù dengar evel ''Oxfam International'' hag UNICEF a c'houzavas a-enep naonegezh a-yoc'h mar dalc'hfe skornadur ar skoazell. ''Oxfam'' a ziouganas "disac'hadur peurglok ar reizhiadoù a skor ar vuhez"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-gaza-aid-cutoff-netanyahu-hunger-war-940ceea2c2b754d197a4f07c0cad86de |title=Israel's cutoff of supplies to Gaza sends prices soaring as aid stockpiles dwindle • Associated Press, 05/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An alvokad Salah Abdel-Ati a lavaras e oa oberoù Israel enep [[Kenemglevioù Geneva]], a verz distrujañ pe genkizañ danvezioù hollret evel ar boued war an tachennoù-emgann<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/gazas-palestinians-fear-famine-over-israels-ramadan-aid-block |title=Palestinians in Gaza fear threat of famine over Israel's Ramadan aid blockade • The New Arab, 05/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2025, goude endevout stanket an enporzhiañ boued, louzeier ha trelosk e-pad 10 sizhunvezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/aid-trucks-gaza-world-food-program-israel-hamas/ |title=Aid trucks going into Gaza are a "drop in the bucket as to what's needed," WFP director says • CBS News, 25/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, B. Netanyahou a embannas ec'h aotrefe Israel "ur skoazell zengar izek" a-c'houde gwaskoù etrebroadel<ref>Shpigel, 2025.</ref>. Israel a ginnigas implijout embregerezhioù prevez evit dasparzhañ ar skoazell e Gaza ar Su hepken. Skoret eo ar raktres gant SUA, o deus savet an aozadur ''Gaza Humanitarian Foundation'' (GHF) evit pourchas skoazell hep na vije "Hamas o laerezh, preizhañ pe implijout ar skoazell-se evit e vennad-eñ". ABU a gavas abeg er raktres, pa zegasje muioc'h a zivroadegoù ret ha pa lakafe "ar skoazell dindan veli mennadoù politikel pe vilourel"<ref>Nichols, 2025a.</ref>. Kalz Palestiniz zo bet lazhet gant Tsahal p'edont o tostaat d'al lec'hioù m'edo GHF oc'h ingalañ skoazell<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/03/palestinians-killed-israeli-fire-aid-point-gaza-officials-say |title=At least 27 Palestinians killed by Israeli fire at food point, Gaza officials say • The Guardian, 03/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025 e voe danevellet e raktrese Israel kreñvaat ar skoazell e kornioù-bro all e Strizhenn Gaza en ur lemel kement skoazell da gêr [[Gaza|C'haza]] en Norzh evit rediañ hec'h annezidi da zivroañ endra edo Israel o kemer kêr<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-gaza-war-netanyahu-08-08-25#cme2gkxi000183b6tmv28m1yi |title=Here's what we know about Israel’s plan to take over Gaza City • CNN, 08/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ditouroù e miz Eost 2025 a ziskouezas edo ar boblañs en he fezh o c'houzañv kernezh, gant war-dro {{formatnum:641000}} a dud o c'houzañv naonegezh vras ; an IPC a gadarnaas edo an naonegezh o c'hoarvezout e Gouarnelezh Gaza<ref>IPC Report August, 2025, p. 1.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/famine-has-struck-gaza-says-global-hunger-monitor-2025-08-22/ |title=Famine has struck Gaza, says global hunger monitor • Reuters, 22/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Div sizhun goude deroù harz-tennañ miz Here 2025, daouzegadoù ag aozadurioù e-maez-gouarnamant (AMG) a embannas edo Israel o stankañ a-did o skoazell da C'haza. Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS/WHO) a lavaras e oa "gwallreuzus an traoù c'hoazh rak pezh a ya tre n'eo ket a-walc'h" ha "ned a ket an naonegezh war gil rak n'eus ket a-walc'h a voued"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.nrc.no/news/2025/october/mounting-alarm-as-israeli-authorities-reject-ngo-applications-to-transport-life-saving-aid-into-gaza |title=Mounting alarm as Israeli authorities reject NGO applications to transport life saving aid into Gaza • Norwegian Refugee Council, 23/10/2025 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/23/hunger-crisis-in-gaza-is-catastrophic-despite-ceasefire-who-chief-says |title=Hunger crisis in Gaza is catastrophic despite ceasefire, WHO chief says • Al Jazeera, 23/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2025 e wellaas stad ar boued pa ne voe mui naonegezh na diouer bras a voued ; evelato, 27% eus ar boblañs a c'houzañve c'hoazh un diouer mallus a voued ha 50% a c'houzañve un diouer grevus<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/humanitarian-situation-update-351-gaza-strip |title=Humanitarian Situation Update #351 • ReliefWeb, 31/12/2025|accessdate=05/07/202631/12/2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1159820/?iso3=PSE |title=Gaza Strip: Acute Food Insecurity Situation for 16 October - 30 November 2025 and Projection for 1/12/2025 - 15/04/2026 • IPC, 19/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E dibenn ar bloaz e savas aon rak an diouer a evezh hag a breder a-fet gwallvagadur, rak Israel he devoa skarzhet meur a AMG – ''Médecins Sans Frontières'' (MSF) en o zouez – eus Gaza ; an aozadurioù-se a sikoure da skañvaat ar gwallvagadur hag an naonegezh dre brederiañ bugale gwall naonek<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/inter-agency-standing-committee-iasc-statement-revoke-planned-international-ngo-ban-humanitarian-leaders-urge-israeli-authorities |title=Inter-Agency Standing Committee (IASC) Statement: Revoke planned international NGO ban, humanitarian leaders urge Israeli authorities • ReliefWeb, 01/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.medecinsdumonde.org/en/news/53-international-ngos-warn-israels-recent-registration-measures-will-impede-critical-humanitarian-action/ |title=53 International NGOs warn Israel's recent registration measures will impede critical humanitarian action • Médecins du Monde, 02/01/2026 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ouzhpenn da gement-se, Israel a gendalc'he da stankañ ar pourchas lod louzeier<ref name="Alj" />. Goude tarzh [[Brezel Iran (2026)|brezel Iran]] e miz C'hwevrer 2026, Israel a c'hourlakaas en-dro meur a grennadur e Gaza : serriñ meur a zor ma tremene ar skoazell, ampellañ fiñvoù ABU, ampellañ distro an dud da C'haza, ampellañ ar skarzhañ gloazidi<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.unocha.org/news/todays-top-news-middle-east-occupied-palestinian-territory-sudan |title=Today's top news: Middle East, Occupied Palestinian Territory, Sudan • UN OCHA, 02/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/israel-closes-gazas-rafah-crossing-amid-attacks-on-iran |title=Israel closes Gaza's Rafah crossing amid attacks on Iran • Aljazeera, 01/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Divroadegoù ret {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = Return of displaced people via Al-Rasheed Street after ceasefire, January 2025, Gaza Strip.jpg | image2 = An aerial view of Al-Mawasi area where displaced Palestinians live in tents, Gaza Strip.jpg | image3 = An aerial photo of displaced Palestinians waiting in northern Nuseirat to return to their homes in Gaza.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Tud divroet o tistreiñ da gêr C'haza. * Tud divroet o c'hedal e Nuseirat o distro d'ar gêr e Gaza. * Tud divroet o vevañ e teltennoù en Al-Mawasi. </div> }} Abaoe miz Here 2023 ez eus bet divroet 1,9 milion a dud, eleze tost da boblañs a-bezh Strizhenn Gaza, da heul urzhioù Israel da skarzhañ ; urzhioù digempoell, embannet e-kerzh bombezadegoù alies, o deus lezet trevourien hep hent pe bal. Meur a wezh ez eo bet arsailhet an takadoù dengar, endra edo Israel o stankañ ar skoazell hag o tistrujañ danframmoù, a pezh a zegasas naonegezh ha lec'hioù diannezadus. A-glev d'an holl, pennadurezhioù Israel a zisklêrias bout mennet da grennañ tiriad Gaza ha da skarzhañ Palestiniz anezhañ dre greñvaat lezennoù riñs kenelel ha skarzhañ dibaouez. An aozadur ''Human Rights Watch'' a lakaas politikerezh Israel a-fet divroadegoù ret d'un torfed-brezel ha d'un torfed enep mab-den<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/report/2024/11/14/hopeless-starving-and-besieged/israels-forced-displacement-palestinians-gaza |title="Hopeless, Starving, and Besieged" • Human Rights Watch, 14/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8ygyem84jo |title=Gaza: HRW accuses Israel of war crime with displacements • BBC News, 15/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Gómez & al., 2025, p. 13.</ref>. Suafrika ha Stadoù all a gavas abeg e skarzhañ Strizhenn Gaza evel un elfenn bennañ er gouennlazh<ref>Jamshidi, 2024a, pp. 14–16.</ref>}}. ''B'Tselem'' a veneg uhelidi Stad Israel o lavaret ez eo ar riñs kenelel "ur pal kreizel er brezel"<ref>B'Tselem, 2025, p. 47.</ref>. D'ar 6 a viz Here 2024, Israel a lakaas Gaza an Norzh d'un dachenn-emgann hag a urzhias d'an drevourien divroañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/live/2024/10/06/world/israel-iran-hezbollah-lebanon |title=A new Israeli map labels nearly all of northern Gaza 'new evacuation zones • The New York Times, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-launches-new-offensive-in-northern-gaza-orders-mass-evacuation-786f2fff |title=Israel Launches New Offensive in Northern Gaza, Orders Mass Evacuation • The Wall Street Journal, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> Koulz an dielfennerien vilourel israelat hag an AMG ''Al Mezan Center for Human Rights'' e Jabaliya e Gaza a lavaras e oa kement-se pazenn gentañ raktres ar jeneral Giora Eiland evit rediañ Palestiniz da guitaat Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://inews.co.uk/news/world/evacuate-die-israel-generals-plan-north-gaza-3310922 |title='Evacuate or die': Israel moves towards 'general's plan' for north Gaza • The i Paper, 06/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a lavaras e c'hellfe Israel bout atebek war "distrujañ ar boblañs palestinat e rannvro hanternozelañ gouarnelezh Gaza dre varvioù ha divroadegoù"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/un-human-rights-office-concerned-over-potential-destruction-palestinian-population-north-gaza |title=UN Human Rights Office is concerned over the potential destruction of the Palestinian population in north Gaza • ReliefWeb, 20/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E-kerzh harz-tennañ miz Genver 2025 e c'hallas tud divroet distreiñ d'ar gêr e Gaza an Norzh. Pa dorras Israel an harz-tennañ e miz Meurzh ec'h adkrogas da ordren divroadegoù. A-c'houde an argadenn war gêr C'haza (15/09 – 04/10/2025) e voe c'hoazh 1,2 milion a dud divroet<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.btselem.org/gaza_strip/202512_no_place_under_heaven_forced_displacement_in_the_gaza_strip_2023_2025 |title='No Place Under Heaven': Forced displacement in the Gaza Strip, 2023-2025 • B'Tselem|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Adalek tarzh ar brezel betek dibenn ar bloaz 2025, war-dro {{formatnum:100000}} a dud a dec'has diouzh Strizhenn Gaza. Lakaet kevret gant ar marvioù, kement-se zo un digresk a 6% e poblañs an tiriad<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/1/gaza-population-falls-6-percent-since-start-of-war-statistics-agency-says |title=Gaza population falls 6 percent since start of war, statistics agency says • Al Jazeera, 01/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Ekolazh [[File:Tones of waste have accumulated near populated areas across Gaza posing catastrophic environmental and health risks. Children rummage through trash daily 7.jpg|thumb|Berniadoù lastez tost d'ar boblañs e Gaza a laka an endro hag ar yec'hed en arvar.]] Drastet e voe an endro e Gaza gant bombezadegoù Israel : glasvez aet da get ; aer, dour ha douar kontammet ; danframmoù an dour hag ar vezegiezh distrujet. ABU hag aozadurioù all a laka an drougoù-se d'un "ekolazh" : meneziadoù atredoù ha lastez, dourioù lous chomet hep bout yac'husaet, ha saotradur pistrius. En abeg da se ez eus bet kleñvedoù, kudennoù [[skevent]], ha riskloù yec'hedel war hir dermen<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://theconversation.com/israels-bombing-of-gaza-caused-untold-environmental-damage-recovery-will-take-effort-and-time-245311 |title=Israel's bombing of Gaza caused untold environmental damage − recovery will take effort and time • The Conversation, 27/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Ahmed et al." /><ref>{{en}} {{cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5021472 |title=From Ecocide to Genocide: A Call to Action for Scientists Globally to Address the Destruction in Gaza • Social Science Research Network, 18/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a zispleger en deus lavaret emañ an ekolazh mennet e kreiz ar gouennlazh gant Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/sep/27/israel-ecocide-gaza-bombs-agricultural-land-genocide |title=Israel's gecocide in Gaza sends this message: even if we stopped dropping bombs, you couldn't live here • The Guardian, 27/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tni.org/en/article/ecocide-imperialism-and-palestine-liberation |title=Ecocide, Imperialism and Palestine Liberation • Transnational Institute, 17/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/ecocide-israels-deliberate-and-systematic-environmental-destruction-gaza |title=Ecocide: Israel's Deliberate and Systematic Environmental Destruction in Gaza – occupied Palestinian territory • ReliefWeb, 30/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helenneien o deus lavaret ez eo distrujañ an endro a skor ur boblañs – he dour, he douar hag he reizhiad bevañs ennañ – un ober a c'houennlazh pa c'hourlaka aozioù bevañ a zo jedet evit kas ar strollad da get, a-zarn pe a-bezh<ref>Genocide Convention, Mellad 2.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://digitalcommons.usf.edu/gsp/vol14/iss2/9/ |title=Ecocide Is Genocide: Decolonizing the Definition of Genocide • Genocide Studies and Prevention, 04/09/2020, levrenn 14, niverenn 2, pp. 104–121|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.hhrjournal.org/2025/07/29/a-destruction-of-the-conditions-for-life-report-on-genocide-in-gaza/ |title=A destruction of the conditions of life: Report on Genocide in Gaza • Health and Human Rights, 29/07/2025|access=}}</ref>. ;• Distruj mennet danframmoù trevourel {{Multiple image| | perrow = 1/2 | total_width = 300 | image1 = An aerial view showing destruction in Rafah after Israeli forces withdrawal and as the ceasefire took hold, Gaza Strip.jpg | image2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023.jpg | image3 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Distrujoù e Rafah goude disparti Tsahal ha deroù an harz-tennañ. * Distrujoù goude ur vombezadeg e karter El-Remal e kêr C'haza, 09/10/2023. * Moged ha tan goude ma voe skoet un tour uhel e kêr C'haza. </div> }} An istorourien Mark Levene hag Elyse Semerdjian a laka distrujoù an danframmoù e "kelennadurezh Dahiya" Tsahal, da lavaret eo distrujañ un niver bras a zanframmoù trevourel evit gwaskañ gouarnamant an enebour ; abaoe 2006 e vez lakaet ar gelennadurezh e pleustr e Strizhenn Gaza ; "kêrlazh" eo hervez M. Levene, hag ur benveg evit gouennlazhañ<ref>Levene, 2024, pp. 6-7 ; Semerdjian, 2024, p. 2.</ref>. E miz Here 2024, ar strollad enklaskerien ''Forensic Architecture'' e [[London]] a embanas : "aozet, reizhiadet ha mennet eo taol-brezel Israel e Gaza evit distrujañ aozioù bevañ ha danframmoù ar vuhez"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://forensic-architecture.org/investigation/a-cartography-of-genocide |title=A Cartography of Genocide: Israel's Conduct in Gaza Since October 2023 • Forensic Architecture, 07/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, ar gazetenn vreizhveurat ''The Guardian'' a embannas e oa peurzistrujet pe gwall vazaouet war-dro 70% eus danframmoù Gaza. Hervez ar c'heleier, Israel a baee betek {{formatnum:5000}} chekel ({{formatnum:1462.50}} €) da embregerezhioù dre savadur distrujet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/jul/09/bulldzoer-gaza-genocide-idf-meta |title=Seeking bulldozer drivers to demolish Gaza: how a genocide is being outsourced • The Guardian, 09/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2025 e voe embannet e oa marvet 15 bugel da vihanañ dre iswrester (re izel e oa gwrez o c'horf) e-kerzh ar goañv en abeg ma oa bet Israel o tistrujañ annezioù ha kreizennoù tredan<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-children-cold-death-3085913b482dc5e45edd221ceccb17b3 |title=Medics say 6 babies have died from the cold in Gaza as displaced people shelter in tents and rubble • Associated Press, 26/02/2025|accessdate=05/07/20265}}</ref>. E miz Mae 2025 e tisklêrias B. Netanyahou : "emaomp o tistrujañ muioc'h-mui ag annezioù, ha tud Gaza n'o deus lec'h ebet da zistreiñ dezhañ. An disoc'h nemetañ hag a zle c'hoarvezout eo e fello d'an dud kuitaat Strizhenn Gaza."<ref>B'Tselem, 2025, p. 47.</ref>. En un danevell e miz Kerzu 2024, ''Human Rights Watch'' a damallas da Israel seveniñ ur gouennlazh e Gaza dre dagañ danframmoù an dour hag e buradur ha dre zibourvezañ Palestiniz diouzh moned davit dour. Hervez an danevell, Israel a wastas a-ratozh panelloù-heol a vage purlec'hioù, ur virlenn hag etrepaouezioù, a stankas rikoù-kempenn ha trelosk evit ar ganerioù, a droc'has rouedadoù an tredan, hag a arsailhas labourerien<ref name="hrw-report">{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/report/2024/12/19/extermination-and-acts-genocide/israel-deliberately-depriving-palestinians-gaza |title=Extermination and Acts of Genocide: Israel Deliberately Depriving Palestinians in Gaza of Water • Human Rights Watch, 19/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Berg2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c75wqr0k3dyo |title=HRW accuses Israel of acts of genocide over Gaza water access • BBC News, 19/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''B'Tselem'', Israel he deus distrujet 84% eus rouedad an dour e Gaza<ref>B'Tselem, 2025, p.35</ref>, tra ma 'z embannas ar [[Bank-bed]], [[Unaniezh Europa]] hag ABU e oa bet distrujet pe wallgaset 89% eus danframmoù an dour hag ar yec'hederezh e Gaza<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thedocs.worldbank.org/en/doc/133c3304e29086819c1119fe8e85366b-0280012025/original/Gaza-RDNA-final-med.pdf |title=Gaza and West Bank Interim Rapid Damage and Needs Assessment • World Bank, UE hag ABU, 02/2025, p. 37|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a lakaas an argadennoù-se da "ur rann bouezus e strategiezh ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/11/israel-attacks-palestine-water |title=Israelis attacked Palestinian water sources over 250 times in five years, data reveals • The Guardian, 11/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[File:Hamas territorial control in Gaza, January 2026.jpg|thumb|upright|{{legend|#227724|Tiriad reoliet gant Hamas}}{{legend|#fcf02e|Linenn Velen}}{{legend|#20c600|Tiriad reoliet gant Israel}}]] Rezet eo bet Rafah, ur gêr e su Strizhenn Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-12/ty-article-magazine/.premium/rafah-is-gone-razed-to-the-ground-its-not-the-only-city-decimated-by-the-israeli-army/00000197-6506-db73-aff7-7d4ee6bb0000 |title=Rafah Is Gone. Razed to the Ground. And It's Not the Only City Wiped Out by the Israeli Army • Haaretz, 12/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> ; an darn vrasañ eus an drast zo bet kaset da benn dre dourtañ ha distruj mestroniet savadurioù kentoc'h eget dre vombezadegoù<ref name="nytrafah">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/interactive/2025/05/15/world/middleeast/rafah-gaza-israel-damage.html |title=Gazans Once Escaped to Rafah. Now Israel is Razing It • The New York Times, 15/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025 ec'h embannas ar ''BBC'' e oa krog Israel da ziskar danframmoù trevourel, o terriñ Kenemglevioù Geneva<ref name="BBCVerifyDemolitions">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-33fccfbe-abcc-4af1-bdd2-632b2787cf59 |title=Israel levelling thousands of Gaza civilian buildings in controlled demolitions • BBC News, 18/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ar ''BBC'' bepred, un degemennour eus Tsahal a lavaras edo "Hamas hag aozadurioù sponter all o kuzhat rikoù milourel e takadoù ma 'z eo stank ar boblañs trevourel. Tsahal a anavez hag a zistruj danframmoù sponter a zo kuzhet e savadurioù lec'hiet en takadoù-hont."<ref name="BBCVerifyDemolitions" />. E miz Du 2025, ar ''BBC'' a embannas e oa bet distrujet tremen {{formatnum:1500}} savadur all gant Tsahal e Gaza abaoe an harz-tennañ<ref name="BBCCeasfireDemolitions">{{en}} {{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c0mxylxw48yo |title=Israel has destroyed more than 1,500 more buildings in Gaza since ceasefire • BBC News, 12/11/2025|accessate=}}</ref>. Ur vouezh aotreet e Tsahal a lavaras edo-hi oc'h ober diouzh framm an harz-tennañ, peogwir e c'hoarveze an distrujoù a-drek al Linenn Velen, eleze 53% eus Strizhenn Gaza<ref name="BBCCeasfireDemolitions" />. ;• Mirout a c'henel bugale E miz Meurzh 2025, un enklask gant ABU a ziskouezas he devoa Stad Israel sevenet oberoù gouennlazhañ e Gaza dre zistrujañ en un doare reizhiadel an danframmoù genel bugale, en ur c'hourlakaat ur seziz a vire ouzh prederiañ brazezded, gwilioud ha bugale nevez-c'hanet, a pezh a zegas droug hep distro da gresk poblañs Palestiniz e Strizhenn Gaza. Kavet e voe ivez e oa bet distrujet a-ratozh gant Tsahal an ospital-frouezusted ''Al-Basma IVF Centre'', a sevene war-dro {{formatnum:2500}} hiliadur ''in vitro'' bep miz ; war-dro {{formatnum:4000}} krouell, {{formatnum:1000}} standilhon [[sper]] ha [[viell]]où a voe distrujet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/4000-ivf-embryos-destroyed-1-shelling-gazas-largest/story?id=109350404 |title=Over 4,000 IVF embryos destroyed in 1 shelling at Gaza's largest fertility center, director says • ABC News, 24/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/5000-lives-one-shell-gazas-ivf-embryos-destroyed-by-israeli-strike-2024-04-17/ |title=Gaza's IVF embryos destroyed by Israeli strike • Reuters, 17/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ne voe kavet prouenn ebet a-fet ratozhioù milourel. ABU a zedastumas e oa distrujañ an ospital "un darbar mennet da virout ouzh Palestiniz a c'henel bugale e Gaza, ar pezh a zo un oberezh-gouennalazhañ"<ref name="Independent_International_Commission_Inquiry_2025_births">Independent International Commission of Inquiry, 2025, p. 39.</ref><ref name="NDTV-March 13">{{en}} {{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/genocidal-acts-un-slams-israels-attacks-on-gaza-reproductive-centres-7915048 |title="Genocidal Acts": UN Slams Israel's Attacks On Gaza Reproductive Centres • NDTV, 13/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Le Poidevin 2025a">{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-experts-accuse-israel-genocidal-acts-sexual-violence-gaza-2025-03-13/ |title=UN experts accuse Israel of genocidal acts and sexual violence in Gaza • Reuters, 13/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a embannas e oa bet Israel o tistrujañ danframmoù yec'hedel evit ar maouezi en un doare reizhiadel hag implijet ar feulster reizhel evel ur strategiezh er brezel, ar pezh a oa oberoù gouennlazhañ enep Palestiniz<ref name="NDTV-March 13" /><ref name="Le Poidevin 2025a" />. Hervez stadegoù digant Maodiernezh ar Yec'hed e Gaza, skignet gant an aozadur ''Physicians for Human Rights'' ("Mezeien evit Gwirioù Mab-den"), un digresk a 41% er ganedigezhioù zo bet e miz Mae ha miz Even 2025 e-keñver an hevelep mizioù e 2022.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://phr.org/our-work/resources/destroying-hope-for-the-future-reproductive-violence-in-gaza/ |title=Destroying Hope for the Future: Reproductive Violence in Gaza • Physicians for Human Rights, 14/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Distruj reizhiadoù trevourel ha kevredigezhel === ;• Argadennoù ouzh ar prederioù yec'hedel {{Multiple image| | perrow = 1/1 | total_width = 300 | image1 = Destruction of UNRWA el-Sheikh Radwan health center, February 2024.jpg | caption1 = <div style="font-size:90%:">Distrujet e voe kreizenn yec'hedel Cheic'h Radwan an UNRWA, 02/2024.</div> | image2 = Palestinian Red Crescent Personnel inspect a destroyed ambulance in Deir el-Balah , Gaza Strip.jpg | caption2 = <div style="font-size:90%:">Tud eus ar [[Luskad Etrebroadel ar Groaz Ruz hag ar C'hreskloar Ruz|C'hreskloar Ruz]] palestinat oc'h ensellout ur c'hlañvgarr e Deir el-Balah.</div> }} E miz Du 2023 e ''The Lancet'' hag e miz C'hwevrer 2024 e ''BMJ Global Health'', meur a vezeg a zisplegas dre ar munud penaos e oa ur gouennlazh eus distrujañ an danframmoù yec'hedel hag o labourerien e Gaza, kevret gant disklêriadennoù politikerien Israel<ref>Khwaja & al., 2023, p. 1975 ; Hanbali & al., 2024, p. e014942 ; Sathar, 2023, pp. 82–83 ; Sankar, 2024.</ref> Arbennigourien war ar gwir etrebroadel zo savet a-du ganto<ref>Mahomed, 2023, pp. 77–79 ; Sultany, 2024, p. 11.</ref>. Ret e voe da reizhiad yec'hedel Stad Palestina talañ ouzh enkadennoù denegour en abeg da argadegoù Israel : adalek an 23 a viz Here e krogas ospitalioù da serriñ o dorioù peogwir n'o devoa mui trelosk ebet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/24/gaza-hospital-generators-to-run-out-of-fuel-in-48-hours-health-ministry |title=Gaza hospital generators to run out of fuel in 48 hours: Health Ministry • Al Jazeera, 24/10/2023|accessdate=05/07/20262}}</ref>. Pa ne voe mui tredan en ospitalioù, meur a vabig a oa bet ganet a-raok an termen a varvas<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/live-updates/israel-gaza-hamas/3-premature-babies-die-at-gazas-alshifa-hospital-doctor-says-104834155?id=104617602 |title=3 premature babies die at Al-Shifa Hospital, doctor says • ABC News, 13/11/2023|accessdate=05/07/20261}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/dwindling-fuel-supplies-gazas-hospital-generators-put-premature-104211808 |title=Dwindling fuel supplies for Gaza's hospital generators put premature babies in incubators at risk • ABC News, 12/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Soni, 2023, p. 80.</ref>. Kalz labourerien yec'hedel zo bet lazhet gant bombezadegoù Israel ; klañvgirri ha savadurioù yec'hedel zo bet distrujet ivez<ref name="Healthcare destroyed">Romo, 2023 : Debre, 2023b ; Picheta& al., 2023 ; Baker, 2023 ; Kekatos & Beaule, 2023 ; Basu, 2023 ; Moolla & Jacub, 2024, p. e1691 ; Sultany, 2024, p. 11.</ref>. ''Médecins Sans Frontières'' a embannas e oa bet gwallgaset pe zistrujet un niver bras a glañvgirri hag a zanframmoù yec'hedel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-war-inflicts-catastrophic-damage-infrastructure-economy-2023-11-17/#:~:text=HOSPITALS%20AND%20SCHOOLS&text=OCHA%20said%2055%20ambulances%20in,of%20drugs%20and%20blood%20products |title=Gaza war inflicts catastrophic damage on infrastructure and economy • Reuters, 17/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/12/war-crime-gaza-medics-say-israel-targeting-ambulances-health-facilities |title=Gaza medics say Israel targeting ambulances, health facilities • Al Jazeera, 12/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ha lazhet e oa bet skipailh MSF<ref>Médecins Sans Frontières, 2023, 2024b ; Khan & Tinua, 2024, pp. 805–806.</ref>. MYG a lavaras e oa aet ar reizhiad yec'hedel da get<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/24/10/2023/healthcare-system-in-gaza-has-totally-collapsed |title=Healthcare system in Gaza has 'totally collapsed' • The Peninsula Qatar, 24/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2024, ABU a zisklêrias e kendalc'he distruj ar reizhiad yec'hedel da sevel betek kementadoù a chome c'hoazh da vout muzuliet<ref name="Al-Monitor-2024-04-22" />. E miz C'hwevrer 2025, 160 labourer yec'hedel da vihanañ zo bac'het gant Israel hep mar ebet, ha 24 all zo diank goude bout bet dilamet diouzh ospitalioù e Gaza. Rener ospital Al-Shifa a voe bac'het e-pad 7 mizvezh ha lakaet en e frankiz hep tamall ebet ; displegañ a eure war ar gwallgaserezh en devoa gouzañvet, ha lavaret a reas ne doa devezh ebet hep boureverezh er bac'hoù israelat<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/feb/25/more-than-160-gazan-medics-held-in-israeli-prisons-amid-reports-of-torture |title=More than 160 Gazan medics held in Israeli prisons amid reports of torture • The Guardian, 25/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Distruj lec'hiennoù sevenadurel, relijiel ha desavadurel ==== {{Multiple image| | perrow = 1/2/2 | total_width = 300 | image1 = A mosque destroyed in the Jabalia area of the Gaza Strip.jpg | image2 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 16.jpg | image3 = غزة، مركز رشاد الشوا (1) غزة بعد الحرب 23-25.jpg | footer_align = left | footer = <div style="font-size:90%;">'''A laez da draoñ hervez an heol''' * Ur voskeenn vombezet, 20/02/2025. * Distruj ar Rashad Shawa Cultural Center. * Ur voskeen e Khan Younis, 08/10/2023. </div> }} ''Amnesty International'' a verk kement-mañ : "evit bout ma n'emañ ket distrujañ glad pe hêrezh istorel, sevenadurel ha relijiel berzet gant ar CPPCG, al Lez-varn etrebroadel he deus stadet e c'hall hevelep distrujoù anataat e klasker distrujañ ar strollad pa vezont mennet"<ref>Amnesty International report, 2024, p. 32.</ref>. An ensavadur ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'' en deus lavaret ez eus diskouezet ur mennad da c'houennlazhañ gant distruj a-ratozh beredoù e Gaza peogwir e klask "diverkañ bezañs istorel ur bobl"<ref name="whywecall">{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-why-we-call-the-israeli-attack-on-gaza-genocide |title=Statement on Why We Call the Israeli Attack on Gaza Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Abaoe ar 7 a viz Here 2023, tamallet ez eus bet da Dsahal ober gant re greñv un nerzh a-enep daouzegadoù a skolioù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/24/how-israel-has-destroyed-gazas-schools-and-universities |title=How Israel has destroyed Gaza's schools and universities • Al Jazeera, 24/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/10/gaza-un-experts-decry-bombing-hospitals-and-schools-crimes-against-humanity |title=Gaza: UN experts decry bombing of hospitals and schools as crimes against humanity, call for prevention of genocide • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 19/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, laerezh<ref>Kottasová & al., 2023.</ref>, disakrerezh, mac'hagn Palestiniz varv<ref name="Salman & Khadder 2023"/>, ha chom hep diforc'hañ etre soudarded Hamas ha trevourien<ref>B'Tselem, 2023 ; Gvaryahu, 2024 ; Marsi & Mohamed, 2024b ; Bateman, 2024 ; Sultany, 2024, pp. 11–12.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/10/damning-evidence-of-war-crimes-as-israeli-attacks-wipe-out-entire-families-in-gaza/ |title=Damning evidence of war crimes as Israeli attacks wipe out entire families in Gaza • Amnesty International, 20/10/2023|accessdate=05/07/20265 November 2023}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.un.org/en/story/2024/06/1151196 |title=Laws of war likely 'consistently violated' in Israeli strikes on Gaza: UN rights office • UN News, 19/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Da oberoù gouennlazh ivez ez eo bet lakaet an tagañ lec'hiennoù sevenadurel ha desavadurel, koulz hag implijout [[fosfor]] gwenn (P₄, un danvez tangwaller)<ref>Üngör, 2024, p. 8.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/human-rights-watch-says-israel-used-white-phosphorous-gaza-lebanon-2023-10-12/ |title=Human Rights Watch says Israel used white phosphorus in Gaza, Lebanon • Reuters, 13/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 18 a viz ebrel 2024, ABU a gondaonas Israel en abeg d'he "''scholasticide''" – un [[nevezc'her]] evit "distrujañ an danframmoù desavadurel" – e Gaza, pa oa bet distrujet dreist 80% eus ar skolioù ha lazhet {{formatnum:5000}} skoliad(ez), 261 mestr(ez)-skol ha daouzegadoù a gelennerien ha kelennerezed<ref name="scholasticide" />. ''Amnesty International'' a gadarnaas da nebeutañ 4 darvoudenn ma ne oa ezhomm milourel hollret ebet da zistrujañ lec'hiennoù sevenadurel ha relijiel e Gaza<ref>Amnesty International report, 2024, p. 216.</ref> : distruj kampus Al-Mughraqa ar skol-veur Al-Azhar, kampus Al-Zahra ar skol-veur Israa, moskeenn Al-Dhilal ha bered Bani Suheila e Khan Younis, ha moskeenn Al-Istiqlal e Khan Younis ivez<ref>Amnesty International report, 2024, pp. 222–233.</ref>. E videoioù war ar media sokial, ''Amnesty International'' a ziskouezas emzalc'h soudarded israelat en distrujoù-se evit prouiñ e oa ur ratozh gouennlazh ; an aozadur a verkas ivez pegen niverus e oa al lec'hiennoù sevenadurel, istorel ha relijiel a zo bet freuzet e Gaza, an dielldi-kreiz en o zouez<ref>Amnesty International report, 2024, pp. 216–219.</ref>. E miz Genver 2025 e voe kontet e oa bet distrujet 815 moskeenn ha 19 bered gant Tsahal e brezel Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/nearly-1000-mosques-gaza-damaged-destroyed-israel |title=Nearly 1,000 mosques in Gaza damaged, destroyed by Israel • The New Arab, 05/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Even 2025, ABU a embannas he devoa Israel sevenet an torfed a ziouennañ, anezhañ un torfed a-enep mab-den, p'he devoa lazhet trevourien o devoa kavet repu e skolioù hag e lec'hiennoù relijiel ; hervez an danevell, Israel he devoa freuzet tremen 90% eus ar savadurioù desevadurel e Gaza<ref>Murphy, 2025.</ref>. === Bukañ strolladoù resis === ;• Desaverien Anzavet gant gouezeien evel un elfenn eus gouennlazh Gaza ez eo bet lazhañ desaverien ha distrujañ danframmoù desevadurel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14767724.2025.2577694 |title=The banality of scholasticide: the role of universities and academia in an age of genocide • Globalisation, Societies and Education, 11/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.e-ir.info/2025/11/25/scholasticide-in-gaza-settler-colonial-elimination-genocide-and-the-crisis-of-academic-responsibility/ |title=Scholasticide in Gaza: Settler Colonial Elimination, Genocide, and the Crisis of Academic Responsibility • E-International Relations, 25/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Da skorañ he ratozhiad e 2025, ma tisklêrie e kenglote politikerezh hag obererezh Israel e Gaza gant termenadur lezennel ur gouennlazh, an IAGS a skrivas "Israel he deus distrujet skolioù, skolioù-meur, levraouegoù, mirdioù ha dielloù, an holl anezho ret evit ma kendalc'hfe hevoud hag hevelebiezh holl Balestiniz"<ref name="IAGSResolution" />. ABU a c'houlakaas e oa "ur striv a-zevri evit distrujañ ar reizhiad desavadurel palestinat, un ober a anver "''scholasticide''". [An argadennoù] a ziskouez ur reizhiad feulster mennet da freuzañ diazez ar gevredigezh palestinat"<ref name="scholasticide" />. Er c'hlemm a lakaas el Lez-varn Etrebroadel ma tamallas gouennlazh da Stad Israel, Suafrika a venegas distruj peder skol-veur ha lazh ar c'helenner meur Sufian Tayeh – kadoriad ar Skol-veur [[Islam]]ek) e Gaza (SVIG), lazh Ahmed Hamdi Abo Absa – dean rann ar sevel [[meziant]]où e Skol-veur Palestina, lazh Muhammad Eid Shabir – kelenner war an immunologiezh hag ar virologiezh, ez-kadoriad SVIG, ha lazh Refaat Alareer – [[barzh]] ha kelenner war al [[lennegezh|c'heverata lizheregel]] hag ar c'hrouiñ skridoù er SVIG<ref name="ICJ-2023-12-29" />. Hervez enklaskerien e skol-veur Birzeit e Strizhenn Gaza a lavaras e oa "mennet ha reizhiadel [...] 94 kelenner a voe buket ha lazhet gant an aloubadeg israelat"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://pomeps.org/the-hidden-war-on-higher-education-unmasking-the-educide-in-gaza |title=The Hidden War on Higher Education: Unmasking the 'Educide' in Gaza • Project on Middle East Political Science, pp. 8–13|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;Kazetennerien {| class="infobox" style="width:230px; font-size:90%;" |- | [[File:Hossam_Shabat.jpg|220px|center]] |- | <hr>"Dre ar yezh e c'heller gwennañ ur gouennlazh. Unan eus an abegoù ma vezomp c'hoazh bombezet goude 243 devezh eo ''The New York Times'' hag ar braz eus media ar C'hornôg." – Hossam Shabat (2001-2025), ur c'hazetenner palestinat a voe tamallet dezhañ bout un ezel da Hamas hep prouenn ebet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.972mag.com/israel-gaza-journalists-hamas-hasbara/ |title=Israeli army unit tasked with linking Gaza journalists to Hamas • +972 Magazine, 2025/08/14|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha lazhet d'ar 24 a viz Meurzh 2025<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://cpj.org/2025/03/cpj-denounces-israels-killing-of-2-more-gaza-journalists-in-return-to-war/ |title=CPJ denounces Israel's killing of 2 more Gaza journalists in return to war • Committee to Protect Journalists, 24/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. |} Aozadurioù evit frankiz ar c'hazetennerezh ha strolladoù dengar o deus lakaet lazh reizhiadel kazetennerien e Gaza d'un elfenn eus ar gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://pchrgaza.org/pchr-launches-report-on-assassination-of-truth-killing-of-journalists-amid-genocide-in-gaza/ |title=PCHR Launches Report on "Assassination of Truth: Killing of Journalists amid Genocide in Gaza" • Palestinian Centre for Human Rights, 08/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An ''International Federation of Journalists'' (IFJ) a embannas e oa bet lazhet 56 labourer(ez) er media e 2025 hepken, un darn eus ar "brezel-gouennlazh e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ifj.org/media-centre/news/detail/category/press-releases/article/israel-two-years-of-killing-journalists-and-controlling-the-narrative-in-gaza |title=Israel: Two years of killing journalists and controlling the narrative in Gaza • International Federation of Journalists, 07/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Suafrika a venegas en he c'hlemm e veze lazhet "kalz muioc'h a gazetennerien balestinat eget e kement brezel a zo bet er 100 vloaz tremenet"<ref name="ICJ-2023-12-29" />. Tamallet ez eus bet da Dsahal bukañ war-eeun kazetennerien ha media en desped d'ur panellerezh anat ha da zarbaroù gwareziñ. ''Al Jazeera'' a embannas e oa bet lazhet 278 kazetenner(ez) ha 706 ezel eus o ziegezhioù a-kerzh ar "brezel-gouennlazh" abaoe miz Here 2023<ref>{{en }}{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/12/28/israel-kills-over-700-relatives-of-palestinian-journalists-in-gaza-report |title=Israel kills over 700 relatives of Palestinian journalists in Gaza: Report • Al Jazeera, 28/12/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Akila">{{en}}{{Cite web|url=https://pchrgaza.org/wp-content/uploads/2024/10/Report-on-the-Targeting-of-Journalists.pdf |title=Eliminating Witnesses on Genocide and Ethnic Cleansing Crimes in the Gaza Strip • Palestinian Center for Human Rights, 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En ur studiadenn gant ar skol-veur ''Brown University'' e [[Providence]] e lenner ez eo bet lazhet gant Israel muioc'h a gazetennerien e Gaza abaoe miz Here 2023 eget e [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]], er [[Brezel-bed kentañ]], en [[Eil Brezel-bed]], e [[Brezel Korea]], e [[Brezel Viêt Nam]], e brezelioù e [[Yougoslavia]] er [[bloavezhioù 1900]] ha [[bloavezhioù 2000|2000]] hag e brezhelioù [[Afghanistan]] goude [[gwalldaolioù an 11 a viz Gwengolo 2001]], an holl lakaet a-gevret<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://costsofwar.watson.brown.edu/sites/default/files/papers/Turse_Costs-of-War_The-Reporting-Graveyard-4-2-25.pdf |title=News graveyards: How dangers to war reporters endanger the world. • Brown University, 2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/09/01/nx-s1-5521944/news-outlets-call-for-safety-of-journalists-covering-the-war-in-gaza |title=Media outlets demand Israel grant access to Gaza, halt attacks on journalists there • NPR, 01/09/2025|accessdate}}</ref>. Ar Poellgor evit Gwareziñ Kazetennerien (''Committee to Protect Journalists'', CPJ) a verkas e vez "Israel o seveniñ ar striv marvusañ ha mennetañ evit lazhañ kazetennerien hag o lakaat da devel a zo bet teuliaouet gant ar CPJ", hag e oa "kazetennerien e Gaza o lavaret e oant bet gourdrouzet a-raok ma vefe lazhet izili eus o familhoù"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://cpj.org/issue/israel-gaza-war/ |title=Israel-Gaza War • CPJ|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |title=Israeli military accused of targeting journalists and their families in Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2023/dec/21/israel-idf-accused-targeting-journalists-gaza • The Guardian, 21/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En un degouezh enrollet gant al Lez-kastizañ Etrebroadel (ICC), an aozadur ''Reporters Sans Frontières'' (RSF) a damallas da Dsahal bukañ ha lazhañ 7 kazetenner e Gaza etre an 22 a viz Here hag ar 15 a viz Kerzu 2023. Un torfed-brezel eo bukañ kazetennerien hervez mellad 8 Statud [[Roma]] al Lez-varn, bet sinet d'ar 17 a viz Gouere [[1998]] ha lakaet e pleustr e [[2002]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/22/rsf-files-second-war-crimes-complaint-with-icc-over-gaza-journalists-killed |title=RSF files second war crimes complaint with ICC over Gaza journalists killed • Al Jazeera, 22/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar Greizenn Balestinat evit Gwirioù Mab-den (''Palestinian Centre for Human Rights'', PCHR) a lavar ez eo al lazhoù-se un doare da abafaat ar gazetennerien ha d'o dibennadiñ a ziskuliañ ar pezh a vez o c'hoarvezout<ref name="Akila" />. ;• Labourerien yec'hedel Lakaet eo bet lazhañ labourerien yec'hedel d'un elfenn bouezus eus ar gouennlazh ; "''medicide''"" ("mezeglazh") a vez graet a-wezhioù eus kement-se : implijout nerzh milourel ha politikerezh ur Stad evit distrujañ en un doare reizhiadel danframmoù yec'hedel ur gevredigezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.map.org.uk/latest/news/1772-two-healthcare-workers-killed-every-day-on-average-during-israelas-genocide-in-gaza/ |title=Two healthcare workers killed every day on average during Israel's genocide in Gaza • Medical Aid for Palestinians, 07/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/two-healthcare-workers-killed-every-day-average-during-israels-genocide-gaza |title=Two healthcare workers killed every day on average during Israel's genocide in Gaza - occupied Palestinian territory • ReliefWeb, 06/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur ''Physicians for Human Rights – Israel'' ("Mezeien evit Gwrioù Mab-den", skourr Israel) en deus lavaret n'o deus lazh ha bac'hadur tremen {{formatnum:1800}} labourer yec'hedel efed ebet war ar brezel, hogen mennet int da stlabeziñ ar gouester mezegel ha da lakaat ar pareañ da hogozik dic'hallus, ha kement-se a genglot gant dezverkoù ur gouennlazj<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/b-tselem-and-physicians-for-human-rights-israel-israel-is-committing |title=B'Tselem and Physicians for Human Rights Israel: Israel is committing genocide in the Gaza Strip • International Federation for Human Rights, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ABU a zisklêrias e oa ur "''medicide''""» eus an argadeg war an danframmoù yec'hedel e Gaza, hag un elfenn eus ur gouennalazh war seveniñ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://dirco.gov.za/statement-by-minister-ronald-lamola-minister-of-international-relations-and-cooperation-to-the-meeting-of-the-joint-portfolio-committee-on-international-relations-and-cooperation-and-the-portfolio-co/ |title=Statement by Minister Ronald Lamola, Minister of International Relations and Cooperation to the Meeting of the Joint Portfolio Committee on International Relations and Cooperation and the Portfolio Committee on Justice and Constitutional Development, Wednesday, 10 September 2025, Cape Town • DIRCO, 10/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://mg.co.za/thought-leader/2025-01-06-unmatched-cruelty-in-gaza-while-world-celebrates-the-new-year/ |title=Unmatched cruelty in Gaza while world celebrates the new year • The Mail & Guardian, 06/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prezeg akademek ha lezennel == {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- ! <div class="center">Respontoù d'ar goulenn : "Penaos e termenfec'h taol-brezel Israel e Gaza ?"<br><small>lakaet da helenneien arbennik war ar [[Reter-Nesañ]], 31 a viz Genver – 19 a viz C'hwevrer 2025</small><ref name="MESB 2025"/>.</div> ---- |- | * 46% : "Gouennlazh". * 36% : "Torfedoù-brezel kar d'ur gouennlazh". * 9% : "Torfedoù-brezel hogen n'int ket kar d'ur gouennlazh". * 4% : "Oberoù mezhus hogen n'int ket torfedoù-brezel". * 4% : "Oberoù reizh hervez ar gwir d'em zifenn". * 2% : "Ne ouzon ket". |- |<small>'''Notenn :''' 101 eo sammad an dregantadoù abalamour d'ar rontaat.</small> |} Kreskiñ a ra ar c'henglev e metoù arbennigourien war ar gouennlazhoù hag ar Shoah, arbennigourien war ar gwir etrebroadel, aozadurioù dengar ha gouarnamantoù evit lavaret ez eus ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza ; distroadañ an tamall a ra Israel hag hec'h aduidi<ref>Mohyeldin & Hamdan, 2024 ; Komnenic, 2023 ; Sultany, 2024, p. 4 ; Swart, 2025, p. 689 ; Bouranova, 2024.</ref><ref name="MESB 2025" />. === Gouennlazh, sionouriezh ha ''nakba'' === Palestiniz o deus gouverket a liamm a vefe etre ar gouennlazh e Gaza ha feulster politikel ar sionouriezh, ouzh e lakaat da heuliad an ''nakba'', a zo bepred o c'hoarvezout<ref>{{en}} Eghbariah, Rabea. ''Toward Nakba As A Legal Concept''. In : ''Columbia Law Review'', levrenn 124, niverenn 4, Mae 2024, {{Cite web|url=https://columbialawreview.org/wp-content/uploads/2024/06/May-2024-1-Eghbariah.pdf |title=pp. 887-991|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Khalidi, 2024 ; Al Jazeera English, 2024 ; Khalidi, 2023</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=SAjmHHt8Fk4 |title=Noura Erakat Addresses the UN in Commemoration of the 77th Anniversary of the Nakba • YouTube, 16/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nplusonemag.com/online-only/online-only/physical-destruction-in-whole-or-in-part/ |title=Physical Destruction in Whole or in Part • n+1, 14/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Massad, 2023, 2025a, 2025b</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556589 |title=Five Pillars of Zionist Genocidal Apparatus: A Palestinian Problematization of Genocide Studies • Journal of Genocide Research, 2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} El-Kurd, Mohammed. ''Perfect Victims and the Politics of Appeal''. Chicago : Haymarket, 2025, p. 11 {{ISBN|979-8-88890-315-5}}.</ref>. Lod helenneien a lavar n'eo ar gouennlazh e Gaza nemet pazenn diwezhañ ur "gouennlazh gorrek" a voe boulc'het gant an ''nakba'' ha skarzhadur kantadoù a viliadoù a Balestiniz e 1948, pa voe staliet Stad Israel<ref>Shaw, 2025b, p. 2 ; LeVine, 2025, p. 2.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/four-facts-about-israel%E2%80%99s-genocide |title=Four Facts about Israel's Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 18/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ''B'Tselem'' hag aozadurioù all e c'hoarvez ar gouennlazh e-kerzh 75 bloavezh a feulster a-berzh ar sionouriezh trevadenner hag an "dreistbeli yuzev" (ar gredenn ma 'z eo ar bobl yuzev trec'h da forzh pe bobl all)<ref>B'Tselem, 2025, p. 5 ; O'Brien, 2025 ; Nijim, 2024 ; Repo, 2024 ; Sorek, 2025 ; Lederman, 2024, pp. 1–2, 5.</ref>. Meur a helenneg a lavar ez eo an [[trevadennouriezh|drevadennouriezh]] ur broud pouezus en oberoù Israel<ref>Segal, 2023 ; Lederman, 2024, pp. 1–2, 5 ; Abdo, 2024, p. 1 ; Shaw, 2024, p. 1 ; Üngör, 2024, pp. 3–4, 5–6 ; Albanese, 2024a, p. 2.</ref>. An istorour israelat Raz Segal ha ''B'Tselem'' a c'houverk emañ levezon an dreistbeli yuzev o pouezañ mui-ouzh-mui war politikerezh Israel<ref>Segal, 2025, p. 182 ; B'Tselem, 2025, p. 5.</ref>, pa c'houverk ivez Francesca Albanese eus ABU hag ar c'helenner Amos Goldberg eus Jeruzalem ar raktres anvet ''Greater Israel'' ([[hebraeg]] : '''ארץ ישראל השלמה''' ''Eretz Yisrael HaShlema'', "Tiriad klok Israel"), eleze eus an [[Nil]] er Su d'an [[Eufrates]] en Norzh<ref>Albanese, 2024a, p. 4 ; Albanese, 2024b, pp. 20–22 ; Goldberg, 2024, p. 9.</ref>. === Studiadennoù a-zivout Gouennlazh ha Shoah === E miz Mae 2025, ar gazetenn [[izelvroat]] ''NRC'' a embannas e oa souezhet gant unvouezh an helenneien bennañ arbennigour war ar gouennlazhoù o lavaret e veze sevenet ur gouennlazh gant Israel e Gaza<ref>van Laarhoven & al., 2025.</ref> ; lod helenneien all avat a lavaras n'edo ket Israel oc'h ober<ref>Goda & Herf, 2025 ; Cohen, 2024 ; Segal, 2024, pp. 62–66 ; Klein, 2025, pp. 1–7.</ref>. Lod all c'hoazh o deus lavaret e rankfed lakaat oberoù Israel d'ur gouennlazh<ref>van Laarhoven & al., 2025 ; Klein, 2025, pp. 1–7 ; Segal, 2024, pp. 62–66.</ref> en ur venegiñ a-douez traoù all an argadegoù ouzh an danframmoù, ar boued hag an dour<ref>Semerdjian, 2024a, p. 3 ; Samudzi, 2024, pp. 6–7 ; Stacey, 2023.</ref>. Omer Bartov, ur c'helenner war ar Shoah hag ar gouennlazhoù er ''Brown University'' hag un ez-ofiser e Tsahal, a lavaras "ar mennad zo bet embannet a-glev d'an holl gant meur a atebeg hag a vleiner. Ur mennad avat a c'hall bout dezastumet diwar ur reizhiad oberoù war an dachenn, ha splann e voe ar reizhiad-se e miz Mae 2024"<ref name="Bartov 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2025/07/15/opinion/israel-gaza-holocaust-genocide-palestinians.html |title=I'm a Genocide Scholar. I Know It When I See It. • The New York Times, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Daou istorour war ar Shoah e Jeruzalem a verkas kement-mañ : "an darn vuiañ eus an oberoù en ur gouennlazh zo evit o sevenerien oberoù evit em zifenn a-enep o gouzañvidi" hag "evel-henn eo ar brezel e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-01-30/ty-article-magazine/.highlight/theres-no-auschwitz-in-gaza-but-its-still-genocide/00000194-b8af-dee1-a5dc-fcff384b0000 |title=There's no Auschwitz in Gaza. But it's still genocide • Haaretz, 30/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 31 a viz Eost 2025, an IAGS a embannas ur ratozhiad ma lakaas Israel da c'houennlazherez e Gaza<ref name="IAGSReuters" /><ref name="IAGSResolution" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/01/israel-committing-genocide-in-gaza-worlds-top-scholars-on-the-say |title=Israel committing genocide in Gaza, world's top scholars on the crime say • The Guardian, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Arbennigourien war ar gwir ha war gwirioù mab-den === E miz Kerzu 2029, Luis Moreno Campo, anezhañ un ez-pennprokulor en ICC, a zisklêrias da ''Al Jazeera'' e oa seziz Gaza un doare gouennlazh pa c'hourlakae Israel aozioù bevañ a gasfe da varv Palestiniz<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/program/upfront/2023/12/1/former-icc-chief-prosecutor-israels-siege-of-gaza-is-a-genocide |title=Former ICC chief prosecutor: Israel's siege of Gaza is a 'genocide' • Al Jazeera, 01/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu, meur a arbennigour war ar vezegiezh etrebroadel hag ar skoazell zengar a embannas e ''The Lancet'' gouzavadennoù nevez a-zivout ar riskl a c'houennlazh, en ur zisplegañ dre ar munud penaos e vefe marvioù en abeg da Israel o stankañ pep skoazell zengar, ha penaos e kendalc'hfe feur ar marvioù da washaat. Goulenn a rejont digant sinerien ar CPPCG staliañ un harz-tennañ e Gaza<ref>Sultany, 2024, p. 4.</ref>. Meur a zisklêriadenn foran digant kazetennoù hag aozadurioù akademek o deus gouzavet a-zivout ur gouennlazh hag a savas a-enep dezhañ<ref name="twailr"/><ref>Segal & Daniele, 2024, pp. 5–6 ; Narea & Samuel, 2023 ; Johnson, 2023 ; Segal, 2023 ; International State Crime Initiative, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web||url=https://mesana.org/advocacy/letters-from-the-board/2024/03/11/mesa-board-joint-statement-with-caf-regarding-the-ongoing-genocidal-violence-against-the-palestinian-people-and-their-cultural-heritage-in-gaza |title=MESA Board Joint Statement with CAF regarding the ongoing genocidal violence against the Palestinian people and their cultural heritage in Gaza • Middle East Studies Association, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Genver 2024, meur a Israelad pennañ a gasas da Bennprokulor Israel ha da Brokulor ar Stad ul lizher digor ma rojont skouerioù eus "ar prezeg netraiñ, skarzhañ ha digoll"<ref name="Graham-Harrison & Kierszenbaum 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/03/israeli-public-figures-accuse-judiciary-of-ignoring-incitement-to-genocide-in-gaza |title=Israeli public figures accuse judiciary of ignoring incitement to genocide in Gaza • The Guardian, 03/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar sinerien a skrivas edo reizhiad barnerezhel Israel o tianavezout ar broudañ d'ar gouennlazh e Gaza<ref name="Graham-Harrison & Kierszenbaum 2024" />. E miz Genver 2024, an helenneg stadunanat John Mearsheimer, a zo un arbennigour war ar politikerezh hag an darempredoù etrebroadel, a skrivas e oa bet o krediñ e oa Israel atebek war dorfedoù-brezel sirius e-pad daou vizvezh kentañ ar brezel betek diwezh an harz-tennañ e 2023, pa voe anat dezhañ edo pennadurezhioù Israel o klask distrujañ un darn heverk eus ar boblañs palestinat<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://mearsheimer.substack.com/p/genocide-in-gaza |title=Genocide in Gaza • John's Substack, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar [[Kanada|C'hanadian]] William Schabas, a zo un arbennigour war ar gwir kastizel etrebroadel<ref>Currie, 2011</ref>, a lavaras e oa klemm Suafrika an degouezh kreñvañ a-fet gouennlazh el Lez-varn Etrebroadel a-douez an holl zegouezhioù nevez, en ur venegiñ freuz danframmoù e Gaza, politikerien Israel o lakaat Palestiniz da "loened denel" ha mennad Israel da zilemel an tredan, an dour hag ar prederioù mezegel diganto<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/radio/ideas/genocide-convention-william-schabas-1.7249721 |title=International laws against genocide exist: so why don't they work? • CBC/Radio-Canada, 28/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.ledevoir.com/monde/moyen-orient/821121/y-il-genocide-gaza |title=Le déchirement autour du mot « génocide » • Le Devoir, 04/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.itv.com/news/2024-01-10/south-africa-accuses-israel-of-genocide-everything-we-know-about-the-case |title=South Africa accuses Israel of genocide: Everything we know about the landmark court case • ITV, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 26 a viz Genver 2024, al Lez-varn Etrebroadel a embannas ur rakdisentez ma lavaras e oa gwirheñvel ar gwirioù meneget gant Suafrika, hag urzh a roas da Israel da gemer kement diarbenn a c'hall evit mirout na c'hoarvezfe ur gouennlazh, evit herzel ouzh pep atiz d'ar gouennlazh hag e gastizañ, ha da aotren ar skoazell zengar e Gaza<ref name="Donoghue">Donoghue, 2024, 5:10.</ref>. Barner lez-varn uhelañ Israel a savas enep ar muianiver a lakae ar gouennlazh da wirheñvel pa skrivas ne oa ket bet prouet gant Suafrika e oa mennet Israel da seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/case/192 |title=Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip (South Africa v. Israel), Separate Opinion of Judge ad hoc Barak • ICJ, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 15 a viz Mae 2024, un danevell gant 5 skol-veur (4 e SUA hag 1 e Suafrika) a gavas e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ e Gaza<ref name="Bouranova">Bouranova, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.humanrightsnetwork.org/publications/genocide-in-gaza |title=Genocide in Gaza: Analysis of International Law and its Application to Israel's Military Actions since October 7, 2023 • University Network for Human Rights, 15/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En un atersadenn e miz Mae 2024 ivez, unan eus kendiazezerien ''Human Rights Watch'' a zisplegas penaos e c'heller kendastum ur gouennlazh eus ar skoazell zengar berzet gant Israel hag an naonegezh a c'hoarvezas da-heul e Gaza<ref>Zakaria, 2024.</ref>. D'ar 1{{añ}} a viz Even 2024, ar c'helenner Daniel-Erasmus Khan war ar gwir etrebroadel a lavaras ne oa ket anat e oa mennet Israel da seveniñ ur gouennlazh<ref>{{de}} {{Cite web |url=https://web.archive.org/web/20250125155540/https://www.zdf.de/nachrichten/politik/ausland/israel-vorwurf-voelkermord-palaestinenser-gericht-gazastreifen-100.html |title=Krieg in Gaza: Was Gerichte zum Völkermord-Vorwurf sagen ("Brezel e Gaza : ar pezh a lavar al lezioù-barn a-fed an tamall a c'houennlazh") • ZDF heute, 01/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En hevelep miz, un danevell gant an ''University Network for Human Rights'' hag ar ''Boston University School of Law'' a gavas e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ gant Israel<ref name="Bouranova" />. E komzoù frank bet embannet e miz Eost 2024, an alvokad stadunanat Eli M. Rosenbaum, ez-rener Burev an Enklaskoù arbennik e Maodiernezh ar Justis e SUA, a skrivas ne oa ket ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza peogwir e klaskent "mirout ouzh Hamas a seveniñ ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nydailynews.com/2024/08/11/the-big-lie-of-genocide-gaza-seven-experts-on-nazi-genocide-expose-the-canard-of-israeli-crimes/ |title=The big lie of genocide & Gaza: Seven experts on Nazi genocide expose the canard of Israeli 'crimes' • 11/08/2024|accessdate}}</ref>. E miz Here 2024, an arbennigour [[iwerzhon]]at war ar gwir Conor Gearty a reas "gouennlazherez" eus Stad Israel en abeg d'an argadennoù ouzh skolioù hag ospitalioù ha d'an diouer a enklaskoù gant ar pennadurezhioù e diabarzh ar Stad evit gouzout ha torfedoù a oa bet sevenet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://conorgearty.co.uk/2024/10/homeland-insecurity-launch-lse-24-october-2024/ |title=Homeland Insecurity. Launch LSE 24 October 2024 • Conor Gearty, 26/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Grietje Baars ha José Manuel Barreto, daou alvokad etrebroadel e London, o deus disklêriet e oa bet gwallgaset an urzh hag al lezennoù etrebroadel gant ar fed m'he deus nac'het ar gumuniezh etrebroadel ober "gouennlazh" eus oberoù Israel ha respont en doare a zere, ar pezh en deus lakaet war wel gwander ar gouarnerezh etrebroadel<ref name="Baars 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://criticallegalthinking.com/2024/02/19/the-uses-of-marxist-theory-of-law-during-a-genocide/ |title=The uses of Marxist theory of law during a genocide • 19/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Barreto 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://opiniojuris.org/2024/10/08/rethinking-international-law-after-gaza-symposium-the-palestinian-genocide-and-the-colonial-core-of-international-law/ |title=Rethinking International Law After Gaza Symposium: The Palestinian Genocide and the Colonial Core of International Law • Opinio Juris, 08/10/2024|accessdate}}</ref>. J. M. Barreto a lavar ez eo bet bet "diskuliet gant gouennlazh Palestiniz ar framm trevadennour don a zo en urzh lezennel etrebroadel"<ref name="Barreto 2024" />. E miz Kerzu 2024 ec'h embannas ''Amnesty International'' un danevell hag a damalle ur gouennlazh da Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-rights-amnesty-genocide-19aa8fb76f7271942e73d5d7a42434e0 |title=Amnesty International says Israel is committing genocide in Gaza. Israel rejects the allegations • Associated Press, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}}{{cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2024/12/israel-genocide-gaza-amnesty-international-report/ |title=Amnesty International: Israel is guilty of genocide in Gaza • Mother Jones, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.justsecurity.org/105629/amnesty-international-gaza-genocide-report/ |title=The Amnesty International Report on Genocide in Gaza • Just Security,16/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Goude an danevell-se, ''Human Rights Watch'' a lavaras ivez e oa bet sevenet oberoù gouennlazhañ hag e c'helled kendastum mennad ur gouennlazh diwar disklêriadennoù penndadurezhioù Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-gaza-genocide-human-rights-watch-0cae5c250415975ebbfcfdab6808abc4 |title=Human Rights Watch says Israel's restriction of water supply in Gaza amounts to acts of genocide • Associated Press, 19/12/2024|accessdate=05/07/202620/12/2024}}</ref>. E miz Ebrel 2025, an alvokad saoz Michael Mansfield a lavaras e oa diarvar e c'hoarveze ur gouennlazh e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web||url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/16/top-uk-barrister-israel-is-carrying-out-destruction-of-humanity-in-gaza |title=Top UK barrister: Israel is carrying out 'destruction of humanity' in Gaza • Al Jazeera, 16/04/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Mae 2025, Luigi Daniele, ur mestr prezegenner en ''Nottingham Law School'', a verkas ul liamm etre digarezioù Tsahal evit hec'h oberoù e Gaza ha re an Nerzhioù-Skorañ Prim (''Rapid Support Forces'') e [[Brezel diabarzh Soudan (2023-bremañ)]], "ar pezh a ziskwel emeur o sevel ur patrom evit un netraiñ a-yoc'h, hag ur gouennlazh zoken", emezañ<ref>Nashed, 2025</ref> – e miz Mae 2024, Nimer Sultany a oa savet a-du gant ''Forensic Architecture'' pa lavare e oa bet Israel o treiñ ar gwir etrebroadel dengar d'ur "feulster dengar"<ref>Sultany, 2024, pp. 10-11.</ref> ; daou arbennigour all a lavaras edo Israel oc'h implijout al lezenn end-een evit ur benveg da reizhwiriañ ar gouennlazh<ref>Perugini & Gordon, 2024.</ref>. E miz Even 2025, daou arbennigour en [[Alamagn]] a skrivas e oa deuet diaesoc'h nac'hañ e ve ur gouennlazh mennet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://verfassungsblog.de/genocide-in-gaza/ |title=Genocide in Gaza? • Verfassungsblog, 04/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gouere 2025, {{formatnum:1300}} den e metoù ar yec'hed foran, ar prederioù mezegel hag ar skiantoù sokial a sinas ul lizher ma anzavjont e oa ur gouennlazh e Gaza<ref>De Vogli & al., 2025, p. 1.</ref>. Hervez studiadennoù ar c'helenner stadunanat war ar [[peoc'h]] Ernesto Verdeja, zoken an termenadur strishañ a laka oberoù Israel d'ur gouennlazh<ref>Verdeja, 2025, p. 8.</ref>. E miz Gouere 2025, ar gazetenn ''Le Monde'' a embannas e oa dizemglev etre an arbennigourien war ar gwir a-zivout ar gudenn, lod oc'h anzav edo Israel o seveniñ ur gouennlazh ha lod all o soñjal e oa re skañv skor an damalladenn<ref name="Ayad 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2025/07/27/is-there-a-genocide-in-gaza-why-legal-experts-are-split_6743780_23.html |title=Is there a genocide in Gaza? Why legal experts are split • Le Monde, 27/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Omer Bartov a skrivas e oa tav meur ag arbennigour war ar Shoah hag o diskred war ar fed ma c'hellfe Israel seveniñ torfedoù-brezel, torfedoù enep mab-den, riñs kenelel pe ur gouennlazh zo ur gourdrouz e-keñver ar studiadennoù a-zivout ar Shoah hag e gounlidoù, hag e c'hellfe kas d'un diskar e talvoudegezh ar c'helennadurezh a-zivout ar Shoah<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.democracynow.org/2025/7/17/omer_bartov |title="I'm a Genocide Scholar. I Know It When I See It": Prof. Omer Bartov on the Growing Consensus on Gaza • Democracy Now!, 17/07/2025|accessdate}}</ref><ref name="Bartov 2025" />. Ar c'hazetenner Colin Jones a atersas alvokaded emezelet en [[Arme ar Stadoù-Unanet]] ; gwelet a reont Gaza evel un taol-arnod a-zivout petore emzalc'h milourel a vije dereat en ur brezel etre SUA hag ur galloud evel[[Sina]]<ref name="Jones 2025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.newyorker.com/news/the-lede/whats-legally-allowed-in-war |title=What's Legally Allowed in War • The New Yorker, 25/04/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025, ar gelennerez suafrikat war ar gwir etrebroadel Mia Swart a zisklêrias e oa ur c'henglev o sevel e metoù ar gwir etrebroadel evit lavaret emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>Swart, 2025, p. 3.</ref>. Craig Mokhiber, un ez-alvokad war gwirioù mab-den en ABU, a skrivas : "Biskoazh en hon amzer n'hon eus gwelet ker anat un dorridigezn – mellad goude mellad – eus Kendivizad ar Broioù Unanet a-zivout ar gouennlazhañ, nag ur c'henglev ken ec'hon a-zivout anaout an torfed"<ref name="Mokhiber">{{en}} {{cite web|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10624-025-09764-0 |title=Law on trial: Gaza and the future of the international legal order • Dialectical Anthropology, levrenn 49, niverenn 1, 03/2025, pp. 121–144|accessdate=05/07/2026}}</ref> === Arbennigourien all === E miz Meurzh 2024, ar ''Middle East Studies Association'' a gondaonas "ar c'hresk a zo war ampled ar feulster-gouennlazhañ a vez roet da Balestiniz Gaza" en ur lavaret e oa emzalc'h Israel ur gouennlazh sevenadurel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/11/israels-war-on-gaza-live-ramadan-begins-with-no-end-to-israels-siege?update=2766040 |title=Middle East Studies Association denounces Israel's 'cultural genocide' in Gaza • Al Jazeera, 11/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pan atersas ar ''Brookings Institution'' 758 arbennigour war ar [[Reter-Kreiz]] e kavas e kreske ar c'henglev war ar fed ma oa ur gouennlazh eus taol-brezel Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/gloom-about-the-day-after-the-gaza-war-pervasive-among-mideast-scholars/ |title=Gloom about the 'day after' the Gaza war pervasive among Mideast scholars • Brookings Institution, 20/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://criticalissues.umd.edu/middle-east-scholar-barometer |title=2021 Middle East Scholar Barometer #7 (May 23 – June 6, 2024) • Critical Issues Poll, 21/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="MESB 2025">{{en}} {{cite web|url=https://criticalissues.umd.edu/sites/criticalissues.umd.edu/files/Questionnaire_MESB2025.pdf |title=Middle East Scholar Barometer #8 (January 31–February 19, 2025) • University of Maryland Critical Issues Poll, 21/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E 2025, John Spencer, rener ar studiadennoù a-zivout ar brezel-kêr er ''Modern War Institute'' en Akademiezh an U.S. Army, a lavaras n'he devoa ket Israel diskouezet bout mennet da c'houennlazhañ, peogwir e oa "anat ar pezh a ra Israel evit gwareziñ an danframmoù, ar vuhez trevourel, evit pourchas servijoù"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/07/29/nx-s1-5478643/war-scholar-discusses-why-he-does-not-think-there-is-a-genocide-in-gaza |title=War scholar discusses why he does not think there is a genocide in Gaza • NPR, 29/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An istorour Robert Satloff en ''Institute for Near East Policy'' e [[Washington, D.C.]] a savas a-enep kendivizad an IAGS en abeg d'e vammennoù nad int ket enklaskoù dizalc'h, en ur verkañ e voe degemeret gant 1/5 eus izili an aozadur, met skrivas a eure ivez ne oa ket varnadenn-se un asant da strategiezh hag oberoù Israel e Gaza pe digasted ouzh an niver spontus a varvioù er brezel-se<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/charade-academic-garb |title=A Charade in Academic Garb • Washington Institute for Near East Policy, 02/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prosezoù == === Lez-varn Etrebroadel ar Justis === [[File:International stances on South Africa v. Israel lawsuit.svg|thumb|upright=1.4| {| |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| Ali lod Stadoù a-zivout ''South Africa vs. Israel'' |- | {{legend|#3f612d|Suafrika}}||{{legend|#6da84d|A-du gant Suafrika}} |- | {{legend|#3d62a4|Stadoù a-enep Suafrika}}||{{legend|#213659|Israel}} |} ]] E miz Kerzu 2023, Suafrika a savas klemm e Lez-varn Etrebroadel ar Justis (ICJ) dre nerzh Kendivizad ar Gouennlazh, o tamall da Israel seveniñ ur gouennlazh, torfedoù-brezel ha torfedoù enep gwirioù mab-den ouzh Palestiniz e Gaza<ref name="Chao-Fong et al. 2023">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/dec/29/israel-gaza-war-live-updates-hamas-egypt-delegation-ceasefire-cairo |title=Israel-Gaza war live: Israel hits back at South Africa after it launches genocide case at UN's top court • The Guardian, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="ICJ-2023-12-29">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20231228-app-01-00-en.pdf |title=Application Instituting Proceedings, Application of Convention on Prevention and Punishment of Crime of Genocide (S. Afr. v. Isr.), No. 192 • ICJ, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="AP 2023">{{en}}{{Cite web|url=https://apnews.com/article/south-africa-israel-un-court-palestinians-genocide-ffe672c4eb3e14a30128542eaa537b21 |title=South Africa launches case at top UN court accusing Israel of genocide in Gaza • Associated Press, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Cyril RamaphosaS, Prezidant Suafrika, a geñverias oberoù Israel ouzh an ''apartheid''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2023/12/29/world/middleeast/south-africa-israel-genocide.html |title=South Africa accuses Israel of genocide in a U.N. court • The New York Times, 29/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a Stad hag a aozadur etrebroadel a savas a-du gant klemm Suafrika<ref>Roelf & Sterling, 2023 ; Rifai, 2024 ; Conley, 2024 ; Jimoh, 2024 ; Shamim, 2024.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.palestinechronicle.com/south-africas-icj-case-against-israel-backed-by-over-1000-organizations/ |title=South Africa's ICJ Case Against Israel Backed by Over 1,000 Organizations • Palestine Chronicle, 10/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Progressive International 2024">{{en}} {{cite web|url=https://progressive.international/wire/2024-01-08-we-support-south-africas-genocide-convention-case-against-israel/en/ |title=We Support South Africa's Genocide Convention Case Against Israel • Progressive International, 08/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E skrid he c'hlemm, Suafrika a zisklêrias e oa "perzh ur gouennlazh en oberoù Israel peogwir ez int mennet da zevoudañ distruj ul lodenn vras eus strollad broadel, gouennel ha kenelel Palestiniz" ; Suafrika a c'houlennas ma embannfe al Lez-varn un urzh da c'hortoz (''interim order'') a redife Israel da baouez diouzhtu gant oberoù milourel e Gaza hag enep Gaza<ref name="ICJ-2023-12-29" /><ref>Corder, 2024.</ref>. D'ar 26 a viz Genver 2024, an ICJ a embannas ur c'hemennadur da c'hortoz a gave e oa gwirheñvel ar gwirioù meneget e goulenn Suafrika, hag un urzh da Israel da gemer kement diarbenn a c'helle evit mirout na c'hoarvezfe ur gouennlazh, evit herzel ouzh pep atiz d'ar gouennlazh hag e gastizañ, ha da aotren ar skoazell zengar e Gaza<ref name="Donoghue" />. Pelloc'h er bloaz, Suafrika a c'houlennas digant al Lez-varn ordren diarbennoù ouzhpenn a-enep Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/south-africa-asks-world-court-more-measures-against-israel-2024-03-06/ |title=South Africa asks World Court for more measures against Israel • Reuters, 06/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag e miz Mae ec'h embannas an ICJ un urzh a zo bet lakaet da forc'hek gant lod arbennigourien, hogen a zo bet meizet dre vras evel rediañ Israel da baouez diouzhtu gant e argadenn e Rafah<ref>Taub, 2024 ; Wintour, 2024a ; Clayton, 2024a ; Haque, 2024a.</ref>. Israel a zistaolas an deveizadur-se hag a gendalc'has gant hec'h argadenn<ref>Casciani, 2024b.</ref>. Mouezh aotreet gouarnamant Israel a zistaolas "gant heug" al lavaroù-se<ref name="AP 2023" /> hag a damallas da Suafrika kenlabourat gant Hamas<ref name="Chao-Fong et al. 2023" />, en ur lakaat klemm Suafrika d'un "tamall muntr lidel"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.heraldscotland.com/news/national/24018477.south-africa-launches-case-hague-accusing-israel-genocide-gaza/ |title=South Africa launches case at The Hague accusing Israel of genocide in Gaza • The Herald (Glasgow)|accessdate=05/07/20262}}</ref>. D'an 2 a viz Genver 2024, Israel a zivizas mont d'an ICJ evit respont da Suafrika, daoust dezhi en devout dianavezet an holl lezioù-barn etrebroadel a-hed hec'h Istor<ref>Corder, 2024</ref>. D'an 13 a viz Genver, B. Netanyahou a lavaras : "Den ebet n'hon harzo. Na Den Haag, nag [[Ahel ar Rezistañs|Ahel an Droug]], den ebet"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-presses-with-gaza-offensive-approaching-100-days-war-2024-01-13/ |title=Israel pushes ahead with Gaza offensive approaching 100 days of war • Reuters, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pennadurezhioù Israel a damallas enepyuzevegezh d'al Lez-varn<ref name="McKernan 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/26/israeli-officials-accuse-international-court-of-justice-of-antisemitic-bias |title=Israeli officials accuse international court of justice of antisemitic bias • The Guardian, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/video/netanyahu-rejects-outrageous-icj-charges-of-gaza-genocide-203021381942 |title='Not only false, it's outrageous': Netanyahu rejects Gaza genocide charges • NBC News, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Israel a roas da wir he devoa graet he seizh gwellañ evit gwareziñ an drevourien e Gaza e-pad he zaol-brezel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-rafah-un-world-court-2f739ad4f64ff3a8186a423ad8f350e8 |title=Israel insists it is doing all it can to protect civilians in Gaza and denies genocide charges • Associated Press, 07/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>McDoom, 2024, pp. 5–6.</ref>; Lod politikerien eus an tu-kleiz en Israel a savas a-du gant Suafrika<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-781194 |title=MK Ofer Cassif joins lawsuit against Israel in the ICJ • The Jerusalem Post, 07/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar wiraourez [[ouganda]]t Julia Sebutinde, besprezidantez Lez-varn Etrebroadel ar Justis, a oa unan eus ar 17 barner a zivize war darbaroù da c'hortoz a-zivout ''South Africa vs. Israel''. Mouezhiañ a-enep an holl zarbaroù-se a reas, hec'h-unan e-mesk holl varnerien an ICJ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/27/why-icj-judge-sebutinde-faces-calls-to-quit-from-israel-genocide-case |title=Why ICJ Judge Sebutinde faces calls to quit from Israel genocide case • Al Jazeera, 27/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name=jta-20240126>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jta.org/2024/01/26/politics/international-court-of-justice-rules-that-some-allegations-of-israel-committing-genocide-are-plausible |title=International Court of Justice rules that some allegations of Israel committing genocide are 'plausible' • Jewish Telegraphic Agency, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E displegadenn he savboent e skrivas ar varnerez : "meur a ober fetis zo bet lakaet e pleustr gant Israel evit aesaat pourchas skoazell zengar da boblañs trevourel Gaza"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/node/204092 |title=Dissenting opinion of Vice-President Sebutinde • ICJ, 04/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Tamallet e voe da J. Sebutinde en devout goubreizhet lodennoù bras eus he skrid diwar mammennoù a zo a-du gant Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/icj-president-accused-plagiarism-dissenting-opinion-israeli-occupation |title=ICJ president accused of plagiarism in dissenting opinion on Israeli occupation • Middle East Eye, 27/01/2025}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://today.lorientlejour.com/article/1445412/icj-president-julia-sebutinde-accused-of-plagiarism-in-opposing-opinion-on-israeli-occupation.html |title=ICJ President Julia Sebutinde accused of 'plagiarism' in opposing opinion on Israeli occupation • L'Orient Today, 28/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, diwar [[Wikipedia]] ha diwar ar ''BBC''. Hervez ar skiantour politikel stadunanat Norman Finkelstein, "da nebeutañ 32% eus enebiezh Sebutinde zo bet goubreizhet", en o zouez skridoù gant an alvokad Douglas Feith, a voe is-sekretour Politikerezh an Difenn dindan [[George Walker Bush]] adalek 2001 betek 2009<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/fresh-allegations-emerge-plagiarism-icj-president-israel-opinion |title=ICJ president 'plagiarised 32 percent of pro-Israel dissenting opinion' • Middle East Eye, 03/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2026, meur a Stad a lakaas disklêriadurioù-emell dindan mellad 63 statudoù an ICJ, ar pezh a gasas an niver a Stadoù oc'h emellout da 18. Hervez ar c'heloù, an Izelvroioù a lavaras e oa ar redi da virout ouzh ur gouennlazh "ur redi poellek a zifrae", ha kadarnaat a rejont e c'helle an divroadegoù rediet hag an nac'hadenn vennet da zegas pep skoazell zengar "diskouez e oa ur ratozh gouennlazhañ"<ref name="HelsinkiTimes_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.helsinkitimes.fi/world-int/28653-netherlands-and-iceland-join-icj-genocide-case-against-israel.html |title=Netherlands and Iceland join ICJ genocide case against Israel • Helsinki Times, 23/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="TheNational_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenationalnews.com/news/uk/2026/03/13/six-countries-intervene-in-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Six countries intervene in ICJ genocide case against Israel • The National (Abu Dhabi), 13/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Island]] ha [[Namibia]] a skoras Suafrika ivez, Island o lavaret e c'helled dezastum ar ratozh diwar reizhiadoù en emzalc'h Israel, hep na vefe kement-se an dezastum poellek nemetañ<ref name="HelsinkiTimes_2026" /><ref name="ICJ_2026_5">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260312-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by the Netherlands and by Iceland • ICJ, 12/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En enep, SUA, [[Hungaria]] ha [[Fidji]] a lakaas disklêriadurioù-emell evit skorañ Israel. SUA a nac'has ar gouennlazh hag a lavaras e vez "treuzimplijet" an aozadurioù etrebroadel en ur c'habalerezh mennet da "zireizhwiriañ" Israel<ref name="TheNational_2026" /><ref name="ICJ_2026_6">{{en}} {{cite web|url=https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20260313-pre-01-00-en.pdf |title=Declarations of intervention in the proceedings filed by Namibia, the United States of America, Hungary and Fiji • ICJ, 13/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hungaria a lavaras e oa an degouezh an arvar da "ledanaat termenadur ar gouennlazh" hag a c'houzavas enep treiñ al lezioù-barn etrebroadel d'ur "stourmva politikel" ; Fidji a lakaas ar "c'hemperzh a vrezel-kêr" d'un elfenn bouezus e diviz al Lez-varn<ref name="TheNational_2026" /><ref name="Jurist_March_2026">{{en}} {{Cite web|url=https://www.jurist.org/news/2026/03/4-countries-file-to-intervene-in-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Four countries file to intervene in ICJ genocide case against Israel • Jurist, 14/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E-kerzh ar c'houlz-se, Alamagn a zilamas he raktres kent, a oa emellout war anv Israel<ref name="HelsinkiTimes_2026" />. Israel a lakaas hec'h enep-kounskrid d'an 12 a viz Meurzh 2023 goude bout bet daou astenn adalek an deiziad orin, 28 a viz Gouere 2025, digant an iCJ. Gouarnamant Suafrika a verkas e c'hoarveze kement-se endra gendalc'he Palestiniz da dalañ ouzh bombezadegoù hag ouzh un niver a varvioù na oa ket war zigresk daoust da urzhioù kent an ICJ, ha lavaret a eure e klaskfe gouzout ha rekis e oa goulenn skridoù ouzhpenn a-berzh Israel pe tremen d'an doare dre gomz<ref name="SA_Presidency_2026">{{en}} {{cite web|url=https://www.thepresidency.gov.za/south-africa-notes-israels-response-filing-icj |title=South Africa notes Israel's response filing to the ICJ • The Presidency of the Republic of South Africa, 15/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Lez-kastizañ Etrebroadel (ICC) === E miz Mae 2024, Daniel-Erasmus Khan a c'houlennas urzhioù herzel e-enep Benyamin Netayahou ha Yoav Gallant, o lavaret en devoa arguzennoù solius evit krediñ e oant atebek war dorfedoù-brezel ha torfedoù a-enep mab-den bet sevenet e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.icc-cpi.int/news/statement-icc-prosecutor-karim-aa-khan-kc-applications-arrest-warrants-situation-state |title=Statement of ICC Prosecutor Karim A.A. Khan KC: Applications for arrest warrants in the situation in the State of Palestine • ICC, 20/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ne oa meneg ebet eus gouennlazh el listennad torfedoù, ar gouennalezh o vezañ disheñvel e-keñver lezenn diouzh an torfed-netraiñ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.justsecurity.org/95985/icc-gaza-warrant-charges/ |title=What the ICC Prosecutor Charged – and Didn't Charge – in Gaza Warrants • Just Security, 22/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Du 2024 e voe embannet an urzhioù<ref name="El Abdallah 2024" />. En ul lodenn eus un danevell bet embannet e miz Kerzu 2024 hag a damalle ur gouennlazh da Israel, ''Amnesty International'' a c'houlennas digant an ICC "sellet buan ouzh an torfed a c'houennlazh bet sevenet gant pennadurezhioù Israel abaoe ar 7 a viz Here 2023, kement-se e-kerzh an enklask a zo war ober a-zivout stad an traoù e Stad Palestina"<ref name="AmnestyGenocideConclusion">{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/12/amnesty-international-concludes-israel-is-committing-genocide-against-palestinians-in-gaza/ |title=Amnesty International concludes Israel is committing genocide against Palestinians in Gaza • Amnesty International, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://english.elpais.com/international/2024-12-05/amnesty-international-investigation-concludes-that-israel-has-committed-genocide-in-gaza.html |title=Amnesty International investigation concludes that Israel has committed genocide in Gaza • El País, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2024 ivez, ar c'helenner israelat war ar gwir Omer Shatz a savas klemm en ICC en ur venegiñ 8 den eus ar politikerezh hag ar media en Israel, a lakae da atebek war atizañ d'ur gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-01-24/ty-article-magazine/.premium/the-israeli-lawyer-filing-a-landmark-genocide-case-against-israel-at-the-icc/00000194-59bf-d76e-a7dd-7bff42610000 |title=The Israeli Lawyer Filing a Landmark Incitement to Genocide Case Against Israel at the ICC • Haaretz, 24/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 1{{añ}} a viz Here 2024 e voe savet klemm en ICC o tamall gouennlazh da Bennvaodiernezh [[Italia]], [[Giorgia Meloni]], ha da bennadurezhioù all, abalamour ma skorent Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/8/italys-meloni-says-icc-complaint-accuses-her-of-gaza-genocide-complicity |title=Italy's Meloni says ICC complaint accuses her of Gaza genocide complicity • Al Jazeera, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/07/meloni-says-accused-of-complicity-in-genocide-at-world-court_6746197_4.html |title=Meloni says ICC complaint accuses her of complicity in Gaza genocide • Le Monde, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. SUA hag Israel o deus pouezet en un doare politikel war an ICC hag he c'hastizet en abeg d'he savboentoù e-pad ar brezel<ref>Iraqi, 2024 ; Davies & al., 2024 ; Team Zeteo & Hasan, 2024.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2025/02/07/us-trump-authorizes-international-criminal-court-sanctions |title=US: Trump Authorizes International Criminal Court Sanctions • Human Rights Watch, 07/02/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Prosezadurioù all === E miz Du 2023, an aozadur ''Center for Constitutional Rights'' (CCR) e [[New York]] a gasas Prezidant SUA [[Joe Biden]], e Vaodiern an Aferioù Estren [[Antony Blinken]] ha Maodiern an Difenn, Lloyd Austin, dirak ul lez-varn e Kalifornia<ref name="Mansoor 2023">{{en}} {{cite web|url=https://time.com/6337911/biden-israel-policy-palestine-pressure/ |title=Pro-Palestinian Americans Are Pushing Biden to Pivot • Time, 21/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jurist.org/news/2023/11/humanitarian-groups-sue-biden-and-administration-officials-for-involvement-in-israel-hamas-war/ |title=Humanitarian groups sue Biden and administration officials for involvement in Israel-Hamas war • Jurist, 15/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Segal & Daniele, 2024, p. 6.</ref>, war zigarez edo Israel o seveniñ lazhoù a-yoc'h, o vukañ danframmoù trevourel hag o rediañ tud da zivroañ, kement-se holl o tennañ d'ur gouennlazh<ref name="McGreal 2023" /><ref name="Mansoor 2023" />, ha ma oa gouest SUA da virout ouzh Israel a seveniñ an oberoù-se, pa oa darempredoù tost etre an div Stad<ref name="McGreal 2023" />. Ur barner kevreadel e SUA en deus distaolet an degouezh e miz Genver 2024, pan embannas ne oa ket aotreet e Lez-varn gant Bonreizh SUA da dermeniñ nep politikerezh estren, hogen skrivañ a eure : "evel m'eo bet kavet gant an ICJ, gwirheñvel eo e vefe ur gouennlazh eus emzalc'h Israel"<ref name="Hubler 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/01/31/world/middleeast/joe-biden-israel-support.html |title=A federal judge dismisses a suit to block U.S. support of Israel but urges Biden to re-examine his approach • The New York Times, 31/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar barner a zisplegas ivez e vije bet laouen oc'h embann ar gourc'hemenn hag o broudañ Joe Biden da zaskemmañ politikerezh SUA<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/01/genocide-gaza-israel-california-court |title=Israel's campaign in Gaza 'plausibly' amounts to genocide, US court finds • The Guardian, 01/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Hanson 2023">{{en}} {{Cite web|url=https://www.courthousenews.com/palestinians-file-lawsuit-accusing-biden-administration-of-violating-genocide-convention/ |title=Palestinians file lawsuit accusing Biden administration of violating Genocide Convention • Courthouse News Service, 13/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Mansoor 2023" />. E miz C'hwevrer 2024, alvokaded o komz en anv Palestiniz en Alamagn a savas klemm a-enep politikerien ar vro, en o zouez ar C'hanseller [[Olaf Scholz]], Maodiernez an Aferioù Estren, Annalena Baerbock, Maodiern an [[Armerzh]], Robert Habeck, ha Maodiern an Arc'hant, Christian Lindner, en abeg ma oant "kendorfedourien" ar gouennlazh e Gaza<ref name="Schaer 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/23/german-lawyers-sue-politicians-including-scholz-over-complicity-in-gaza |title=German lawyers sue Scholz, alleging complicity in Gaza 'genocide' • Al Jazeera, 23/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="mem-2024-02-23">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20240223-gaza-victims-sue-german-government-for-aiding-genocide-against-palestinians/ |title=Gaza victims sue German government for 'aiding genocide against Palestinians' • Middle East Monitor, 23/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pennprokulor Alamagn a zistaolas ar c'hlemm dre ziouer a ziskred poellek<ref name="lto-2025-09-20">{{de}} {{Cite web|url=https://www.lto.de/recht/hintergruende/h/waffen-waffenlieferungen-scholz-merz-strafantrag-beihilfe-gaza-israel-export |title=Waffenexporte: Merz, Scholz und Co. wegen Beihilfe strafbar? ("Ezporzhiañ armoù : ha Merz, Scholz ha tud all a c'hellfe bout atebek ha kastizet evel kenwallerien ?") • Legal Tribune Online, 20/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> E miz Gwengolo 2025, an alvokaded a savas ur c'hlemm damheñvel enep izili ar gouarnamant ha re ar gouarnamant kent<ref name="lto-2025-09-20" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://elsc.support/the-time-for-accountability-is-now-criminal-complaint-against-german-government-officials-for-aiding-and-abetting-israels-genocide-in-gaza/ |title=The Time for Accountability is Now: Criminal Complaint against German Government Officials for Aiding and Abetting Israel's Genocide in Gaza • European Legal Support Center, 19/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, gouarnamant [[Nicaragua]] a voulc'has ur prosezadur en ICJ enep Alamagn hervez ar C'hendivizad a-zivout Dizarbenn ha Kastizañ an Torfed a C'houennlazh (CPPCG) peogwir e save gouarnamant Alamagn a-du gant Israel e brezel Gaza<ref name="mee-2024-1-1">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/nicaragua-files-application-world-court-accusing-germany-complicity-gaza |title=Nicaragua files application to World Court, accusing Germany of complicity in Gaza genocide • Middle East Eye, 01/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>van den Berg, 2024.</ref>. Edo Nicaragua o c'houlenn ma vefe kemeret diarbennoù da c'hortoz evit gwareziñ Palestiniz, en o zouez adkregiñ da arc'hantaouiñ UNRWA ha paouez da bourchas armoù da Israel<ref>van den Berg, 2024.</ref>. En hevelep miz, ar c'huzulva alvokaded aostralian ''Birchgrove Legal'' en deus kelaouet al Lez-kastizañ Etrebroadel a-zivout Pennmaodiern Aostralia, Anthony Albanese, Maodiernez an Aferioù Estren, Penny Wong, penn ar gostezenn enep, Peter Dutton, ha tud all peogwir e vefent kendorfedourien er gouennlazh, e torfedoù-brezel hag e torfedoù enep mab-den, p'o deus dilamet ar skoazell da UNRWA, pourchaset armoù da Israel hag he skoret en un doare anat e-pad ar bezel e Gaza<ref name="Wedesweiler 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.sbs.com.au/news/article/anthony-albanese-dismisses-icc-war-crimes-allegations-experts-weigh-in-on-the-claims/xu4kueiql |title=Anthony Albanese dismisses ICC war crimes allegations: Experts weigh in on the claims • SBS News, 05/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Rothwell 2024">{{en}} {{Cite web|url=http://theconversation.com/why-have-anthony-albanese-and-other-politicians-been-referred-to-the-icc-over-the-gaza-war-225079 |title=Why have Anthony Albanese and other politicians been referred to the ICC over the Gaza war? • The Conversation, 05/03/2024|accessdate=05/07/20265 March 2024}}</ref>. E miz Du 2025, pennprokulor [[Turkia]] a embannas urzhioù herzel enep 37 Israelat o devije sevenet ur gouennlazh ha torfedoù enep gwirioù mab-den, en o zouez B. Netanyahou, e Vaodiern ar Surentez, e Vaodiern an Difenn ha penn Tsahal<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2025/11/07/middleeast/turkey-issues-genocide-arrest-warrant-against-netanyahu-intl-latam |title=Turkey issues 'genocide' arrest warrants against Netanyahu and other Israeli officials • CNN, 07/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Atebegezh Stadoù tredeour hag aozadurioù all == Ret eo d'an holl Stadoù eus ABU hag o deus sinet ar CPPCG "implijout gant poell kement doare o deus evit dizarbenn ur gouennlazh keit ha ma c'hallont", hag arabat eo dezho pourchas "dafar da voulc'hañ pe da aesaat seveniñ an torfed"<ref>{{en}} {{cite web|url=http://opiniojuris.org/2024/02/05/the-icjs-provisional-orders-measures-and-the-responsibility-of-third-states/ |title=The ICJ's Provisional Orders Measures and the Responsibility of Third States • Opinio Juris, 05/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur ag arbennigour a lavar e vez anataet didalvoudegezh ha gwander kelennadurezh an "atebegezh da wareziñ" (''Responsibility to Protect / R2P'') gant dizoberiantiz ar gumuniezh etrebroadel e-keñver an euzhusterioù a vez sevenet ha kadarnaet e Gaza<ref>Moses, 2024, pp. 211–215 ; Sirleaf, 2024, p. 182 ; Verdeja, 2025, pp. 16–18.</ref>. Meur a Stad er C'hornôg – SUA, Alamagn hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] pergen – a skor Israel dre reiñ skoazell diplomatek, milourel, ha ditouroù<ref>Shaw, 2025a, pp. 416–422.</ref>. Lod kazetennerien<ref>Scahill & Grim, 2024 ; Levitz, 2023.</ref> hag arbennigourien<ref>Beaklini, 2023 ; Ayyash, 2023.</ref><ref name="Lakhani & Niranjan 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/20/israel-war-gaza-fuel-war-crimes-warning |title=Countries fueling Israel's Gaza war may be complicit in war crimes, experts warn • The Guardian, 20/05/2024||accessdate=05/07/2026}}</ref>, displegerien<ref>Porras, 2023.</ref> ha pennadurezhioù en ABU<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.npr.org/2025/09/16/nx-s1-5543246/israel-genocide-gaza-united-nations |title=Israel is committing genocide in Gaza, a UN inquiry finds • NPR, 16/09/2025|accessdate}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://novaramedia.com/2024/02/05/former-unwra-spokesperson-says-uk-us-complicit-in-gaza-genocide/ |title=Former UNWRA Spokesperson Says UK & US Complicit in Gaza Genocide • Novara Media, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> a ziskleir ez eo troet Stadoù ar Chornôg da gendorfedourezed ur gouennlazh dre o oberoù. Kengor Enklask Etrebroadel Dizalc'h war an Tiriad Palestinat Aloubet (''Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory'' / 2ICIOPT, bet staliet e 2021 gant ABU) a lavaras : "Stadoù a c'hall bout kentorfedourezed dre na virout ouzh ur gouennlazh a c'hoarvezout pa ne reont ket diouzh urzhioù an ICJ pe pa skoazellont war-eeun e seveniñ ur gouennlazh"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.barrons.com/news/states-helping-israel-s-occupation-may-be-complicit-un-experts-570f4bfd |title=States Helping Israel's Occupation May Be 'Complicit': UN Experts • Barron's, 18/10/2024|accessdate}}</ref>. Ur c'hengor arbennik karget gant ABU da imbourc'hiñ oberoù Israel hag a dizh gwirioù mab-den ar bobl balestinat a skrivas : "Mar ne reer netra bremañ [...] e vo stlabezet diazez end-eeun ar gwir etrebroadel hon eus holl savet evit gwareziñ ar peoc'h, ar surentez, ha hevoud an holl. Hon dizoberiantiz hiziv zo o staliañ ur patrom arvarus evit an dazont"<ref name="UNCommitteeHeadGenocide" />. === Stadoù-Unanet Amerika === [[File:U_S_Air_Force_Airmen_supply_Israel_with_missile_defense_(8086168).jpg|thumb|Un nijerez eus an [[United States Air Force|USAF]] en Alamagn o vont da gas porvezioù brezel da Israel, 15/10/2023.]] Meur a andon a lavar ez eo SUA lodek er gouennlazh : helenneien<ref>Ayyash, 2023</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/18/israels-war-on-gaza-live-palestinians-fleeing-rafah-face-israeli-strikes?update=2716692 |title=Biden is said to be angry at Netanyahu, but US rewards keep coming • Al Jazeera, 18/02/2024|accessdate}}</ref>, kazetennerien<ref>Levitz, 2023</ref>, bodadoù prederiañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://quincyinst.org/research/mind-the-gap-u-s-preferences-and-israels-war-conduct/#h-introduction |title=Mind the Gap: U.S. Preferences and Israel's War Conduct • Quincy Institute for Responsible Statecraft, 22/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/14/israels-war-on-gaza-live-afraid-to-leave-as-israel-fires-on-hospital?update=2708406 |title=In Gaza, Biden administration complicit: Lemkin Institute for Genocide Prevention • Al Jazeera, 14/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Human Rights Watch''<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/29/israel-war-crimes-gaza-us-military |title=US soldiers could be liable for war crimes in Gaza. Will they be prosecuted? • The Guardian, 29/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag all<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/20/israels-war-on-gaza-live-un-fears-explosion-in-child-deaths-in-gaza?update=2721122 |title=Cuba: US 'accomplices' in devastation of Gaza • Al Jazeera, 20/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Pouezus eo bet SUA er pourchas skoazell ziplomatek ha dafar, a-raok hag e-pad ar brezel e Gaza<ref>Joyce & al., 2025, p. 1 ; Wezeman & al., 2024, pp. 11–12.</ref>. Paeañ a reont war-dro 15% eus kellidsteuñv milourel Israel, hag int a bourvez ar muiañ ag armoù dezhi ; tremen 22,8 milmilion a zollaroù zo bet postet ganto e kentañ bloavezh ar brezel<ref>Bachman & Ruiz, 2025, p. 5.</ref>. Koulz melestradurezh J. Biden hag eil melestradurezh [[Donald Trump|D. Trump]] o deus nac'het e vefe ur gouennlazh e Gaza<ref name="newlines">{{en}} {{cite web|url=https://newlinesmag.com/essays/by-rejecting-evidence-of-genocide-in-gaza-the-us-is-following-a-familiar-pattern/ |title=By Rejecting Evidence of Genocide in Gaza, the US Is Following a Familiar Pattern • New Lines Magazine, 20/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, met e miz Gwengolo 2025 e voe anzavet ar gouennlazh gant c'hwec'h ezel eus [[Kendalc'h ar Stadoù-Unanet]]<ref name="Sanders092025">{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/sep/17/bernie-sanders-israel-gaza-genocide |title=Bernie Sanders becomes first US senator to say Israel committing genocide in Gaza • The Guardian, 17/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An admiral John Kirby, a oa mouezh aotreet an ''U.S. National Security Council'' hag a veze lakaet gant ar medium israelat ''Ynet'' – a zo stumm en-linenn ar gazetenn ''Yedioth Ahronoth'' ("Keleier nevesañ") — d'un "alvokad israelat peurvat-dreist"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.ynetnews.com/magazine/article/rjwja2hlt |title=How John Kirby became one of Israel's leading spokespeople • Ynet, 18/12/2023|accessdate=05/07/202621/12/2023 |access-date=}}</ref>, a lavaras : "Emañ Israel o klask em zifenn enep ur gourdrouz-spontañ gouennlazhañ. Neuze, mar krogomp da implijout ar ger-se, mat, implijomp-eñ en doare a zere"<ref name="Forbes">{{en}} {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=RpiceCp2Cp0 |title=White House Asked Point Blank About Pro-Ceasefire Protesters Calling Biden 'Genocide Joe' • Forbes, 20/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Du 2023, ar prezidant Joe Biden a voe lesanvet "''Genocide Joe''" abalamour ma oa savet a-du gant Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/04/30/us/politics/biden-columbia-protests-israel-antisemitism.html |title=A Bystander to '60s Protests, Biden Now Becomes a Target • The New York Times, 30/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Forbes" />. D'an 13 a viz Du 2023, an aozadur ''Center for Constitutional Rights'' e New York a savas prosez ouzh J. Biden abalamour m'en devoa c'hwitet war e zever lezennel da virout ouzh Israel a seveniñ ur gouennlazh e brezel Gaza<ref name="McGreal 2023" /><ref name="Mansoor 2023" />. Er prosez, William Schabas, un arbennigour war ar gouennlazhoù, a skrivas e vanke SUA ouzh o endalc'h hervez Kendivizad 1948 hag ar gwir etrebroadel<ref name="Mansoor 2023" /><ref name="Hanson 2023"/>. E miz Genver 2024, ur barner kevreadel a zistaolas an degouezh ''Defense for Children International – Palestine & al. vs. Biden & al.'' en ur lavaret e vire Bonreizh SUA ouzh e lez-varn a dermeniñ pep politikerezh etrebroadel, ar pezh a zo e-kerz skourroù politikel ar gouarnamant stadunanat, daoust m'en devije kavet gwell en devout embannet an urzh ha broudet J. Biden da zaskemmañ politikerezh SUA<ref name="Hubler 2024" />. D'ar 4 a viz Genver, gouarnamant SUA a anzavas ne ouie ket ez-ofisiel hag-eñ edo Israel o terriñ ar gwir etrebroadel a-fed gwirioù mab-den<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.politico.com/newsletters/national-security-daily/2024/01/04/us-hasnt-formally-assessed-if-israel-violating-human-rights-00133799 |title=US hasn't formally assessed if Israel violating human rights • Politico, 04/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2024 e voe danevellet e oa bet melestradurezh J. Biden o tianavezout pe o tilemel meur a notenn digant he servijoù-hi hag a zeskrive gwirioù ma-den gwallgaset e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.propublica.org/article/gaza-palestine-israel-blocked-humanitarian-aid-blinken |title=Israel Deliberately Blocked Humanitarian Aid to Gaza, Two Government Bodies Concluded. Antony Blinken Rejected Them. • ProPublica, 24/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/early-warning-apocalyptic-wasteland-gaza-blocked-by-us-envoys-israel-2026-01-30/ |title=US envoys blocked early warning of Gaza 'Apocalyptic Wasteland' • Reuters, 30/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2025, ar prezidant D. Trump a ginnigas ma vefe kemeret Gaza ha divroet an dud a zo o vevañ eno<ref name="newlines" />. === Rouantelezh-Unanet === [[File:Reminding Keir Starmer that he's could be complicit in genocide (53334628181).jpg|thumb|Ur vanifesterez o tamall d'ar Pennmaodiern skorañ ar gouennlazh]] Aotreoù da ezporzhiañ armoù da Israel zo bet roet gant gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet<ref name="Holden & James 2024">{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/uk/uk-says-it-is-suspending-30-its-350-arms-export-licences-israel-2024-09-02/ |title=UK suspends 30 of its 350 arms export licences to Israel • Reuters, 03/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> Meur a andon a lavar ez eo ar R-U lodek er gouennlazh peogwir e kendalc'h da embann aotreoù da ezporzhiañ armoù da Israel en desped d'he emzalc'h e Gaza<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2023/12/12/selling-weapons-israel-could-make-uk-complicit-war-crimes |title=Selling Weapons to Israel Could Make UK Complicit in War Crimes • Human Rights Watch, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.savethechildren.org.uk/news/media-centre/press-releases/conditions-to-provide-humanitarian-assistance-to-children-in-gaz |title=STATEMENT: 'We are failing the Children of Gaza' • Save the Children, 08/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://news.sky.com/story/uk-is-breaching-international-law-by-continuing-to-arm-israel-sunak-warned-13107474 |title=UK is breaching international law by continuing to arm Israel, Sunak warned • Sky News, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/4/4/israels-war-on-gaza-live-israel-accused-of-ai-assisted-genocide-in-gaza?update=2817755 |title='The risk must be taken into account now' • Al Jazeera, 04/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Holden & James 2024" /><ref>Lawless, 2024</ref>. E miz Kerzu 2023, Pennmaodiern [[Bro-Skos]], [[Humza Yousaf]], a gondaonas anvouezhiañ an R-U pa voe mouezhiet a-zivout raktres ur ratozhiad en ABU hag a c'halve d'un harz-tennañ, en ur lavaret e kasfe an anvouezhiañ-se da vuioc'h a vugale lazhet<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/humza-yousaf-says-uk-complicit-killing-gaza-children |title=Humza Yousaf says UK 'complicit' in killing Gaza children • The New Arab, 10/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'an 2 a viz Gwengolo 2024, Maodiern an Aferioù Estren a embannas edo oc'h astalañ war-dro 30 atre da ezporzhiañ armoù da Israel goude ma oa bet kavet gant ar gouarnamant e oa ur riskl bras ma vefe implijet an armoù-se evit terriñ ar gwir etrebroadel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/news/politics/uk-arms-exports-israel-gaza-hamas-david-lammy-b1179628.html |title=UK suspends 30 arms export licences to Israel over Gaza war including for fighter aircraft and drone spares • Evening Standard, 02/09/2024[accessdate=05/07/2026}}</ref>. War-dro 350 aotre da ezporzhiañ armoù da Israel a oa er Rouantelezh-Unanet da vare an astel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-suspends-around-30-arms-export-licences-to-israel-for-use-in-gaza-over-international-humanitarian-law-concerns |title=UK suspends around 30 arms export licences to Israel for use in Gaza over International Humanitarian Law concerns • UK Government, 02/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> D'an 2 a viz Gwengolo 2025, gouarnamant [[Bro-Skos]] a embannas e verze an arc'hantaouiñ "embregerezhioù armoù a bourchas dafar pe sevijoù da Stadoù ma'z eus prouennoù gwirheñvel a c'houennlazh", Israel en o zouez<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenational.scot/news/25438714.scottish-government-announces-range-measures-israel/ |title=Scottish Government announces range of measures against Israel • The National (Scotland), 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Parlamant Bro-Skos]] ivez a vouezhias a-du gant boikotiñ Israel ha kement embregerezh a pourchasfe ur skoazell vilourel dezhi<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenational.scot/news/25439517.msps-vote-full-boycott-israel/ |title=Scottish Parliament votes for immediate boycott of Israel • The National (Scotland), 03/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2026, an c'huzulva alvokaded stadunanat ''Public Interest Law Centre'' e [[Philadelphia]] a verkas e oa bet tremen {{formatnum:2000}} Breizhveurat o servijout e Tsahal e-pad ar gouennlazh ; neuze e tisklêrias e oa ret d'ar Rouantelezh-Unanet enklask ha sevel prosezioù pa'z eus trawalc'h a brouennoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://novaramedia.com/2026/02/12/over-2000-brits-have-served-in-idf-during-gaza-genocide/ |title=Over 2,000 Brits Have Served in IDF During Gaza Genocide • Novara Media, 12/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Kerzu 2023, ar strolladoù dengar ''Al-Haq'' ha ''Global Legal Action Network'' a savas prosez ouzh gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet en abeg ma lakae Kendivizad 1948 en arvar pa roe aotreoù da ezporzhiañ dafar milourel da Israel. E miz Even 2025, al Lez-varn Uhelañ e London a zistaolas an degouezh dre embann e oa reizh hervez lezenn e kendalc'hfe ar R-U da gemer perzh er raktres [[Lockheed Martin F-35 Lightning II|F-35]] – petra bennak ma veze lod elfennoù anezhañ oc'h erruout en Israel dre ur yoc'had bedel a bezhioù erlec'hiañ – hag e oa lod eus an degouezh e-maez eus kembeli lezioù-barzh ar Rouantelezh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/dec/06/uk-government-faces-legal-challenge-over-arms-exports-to-israel |title=UK government faces legal challenge over arms exports to Israel • The Guardian, 06/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2025/may/12/uks-f-35-exports-more-important-than-stopping-genocide-lawyers-to-argue |title=UK's F-35 exports more important than stopping genocide, lawyers to argue • The Guardian, 12/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/news/uk-will-argue-f-35-exports-outweighs-gaza-genocide-risk |title=UK to argue F-35 exports outweighs Gaza genocide risk in landmark case • The New Arab, 12/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.judiciary.uk/judgments/al-haq-v-secretary-of-state-for-business-and-trade-2/ |title=Al-Haq -v- Secretary of State for Business and Trade • Courts and Tribunals Judiciary, 30/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Unaniezh Europa === Tamallet e voe da Unaniezh Europa bout lodek marteze, pa n'he devoa ket astalet ar c'henemglev (''European Union Association Agreement'') gant Israel a oa bet sinet er bloaz 2000. Pennsekretourez ''Amnesty International'' a lavaras e oa UE o reiñ ur "gouloù gwer" da Israel da genderc'hel gant he gouennlazh hag e oa en arvar da vout ur genwallerez en oberoù Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.thejournal.ie/eu-israel-trade-deal-6763140-Jul2025/ |title='Political cowardice': EU foreign ministers refuse to suspend trade agreement with Israel • TheJournal.ie, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{{en}} {{cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/european-unions-refusal-suspend-eu-israel-association-agreement-cruel-and-unlawful |title=European Union's refusal to suspend the EU-Israel Association Agreement is a 'cruel and unlawful betrayal' • Amnesty International, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An aozadur dengar ''The Rights Forum'' en [[Amsterdam]] a lavaras e oa an disentez "ur c'henwallerezh divezh en ur gouennlazh"<ref>{{nl}} {{Cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/07/15/morele-faillissement-van-onze-buitenlandpolitiek-organisaties-woedend-over-uitblijven-eu-sancties-tegen-israel-a4900375 |title='Moreel faillissement van onze buitenlandpolitiek': organisaties woedend over uitblijven EU-sancties tegen Israël ("Freuz buhezel hor politikerezh estren : aozadurioù fuloret gant an diouer a gastiz digant UE enep Israel") • NRC, 15/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Meurzh 2024, an aozadurioù e-maez gouarnamant ''Oxfam'', ''Amnesty International'', ''Mellemfolkeligt Samvirke'' hag ''Al-Haq'' a embannas un disklêriadenn ma tisplegjont e oant mennet da sevel prosez ouzh [[Danmark]] evit ma ne vefe ket gwerzhet armoù da Israel rak "bout lodek e terriñ lezennoù dengar etrebroadel hag en ur gouennlazh gwirheñvel" e vefe ober kement-se<ref>Oxfam, 2024</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/12/israels-war-on-gaza-live-2000-medical-staff-starving-in-north-ministry?update=2767974 |title=Aid organisations sue Denmark to stop arms sales to Israel • Al Jazeera, 12/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ;• Alamagn E miz Here 2023, an dielfennerez politikel alaman Lena Obermaier a zisklêrias e oa Alamagn lodek e torfedoù-brezel Israel enep Gaza<ref name="Obermaier 2023">{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2023/10/germany-israel-war-crimes-gaza-palestine-international-law |title=Germany Is Complicit in Israel's War Crimes in Gaza • Jacobin, 23/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Displegañ a eure penaos e oa chomet mut ar braz eus ar media pouezusañ en Alamagn a-zivout politikerezh Israel a-fet gouennlazh ; diskouez a reas ivez e oa bet nullet gant ar polis ar manifestadegoù a-du gant Palestina<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/berlin-police-break-up-banned-pro-palestinian-rally/a-67104373 |title=Berlin police break up banned pro-Palestinian rally • Deutsche Welle, 16/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/police-in-berlin-ban-pro-palestinian-new-year-rally/a-67858991 |title=Police in Berlin ban pro-Palestinian New Year rally • Deutsche Welle, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Jamal, 2023 ; Sharma, 2023 ; Marsh, 2023 ; Schaer, 2023 ; Boffey, 2023.</ref>, ar pezh a lakae d'ur brouenn anat eus kenwallerezh ar Stad<ref name="Obermaier 2023" />. Reizh hervez lezenn en Alamagn eo tamall ur gouennlazh da Israel, hogen ur manifester da vihanañ a oa bet herzet gant ar polis<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.dw.com/en/legal-pressures-mount-on-germany-to-cut-aid-to-israel/a-68790287 |title=Legal pressures mount on Germany to cut aid to Israel • DW, 30/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.fr.de/kultur/gesellschaft/gaza-und-das-grundgesetz-93373670.html |title=Gaza und das Grundgesetz ("Gaza hag al lezenn-diazez") • Frankfurter Rundschau, 14/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar C'homiser kevreadel alaman karget da ober war-dro ar stourm ouzh an enepyuzevegezh en deus lavaret e oa enepyuzevour an tamalloù da Israel peogwir e kasent da ziaoulekaat ha da zireizhwiriañ ar Stad-se<ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/antisemitismusbeauftragter-felix-klein-zu-israels-vorgehen-in-gaza-und-zur-staatsraeson-110495529.html |title=Antisemitismusbeauftragter Felix Klein zu Israels Vorgehen in Gaza und zur "Staatsräson" ("Felix Klein, komiser an enepyuzevegezh, a gomz a-zivout oberoù Israel e Gzaz ha meiziad G&nbsp;sigur a Stad&nbsp;»") • Frankfurter Allgemeine Zeitung, 24/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{de}} {{Cite web|url=https://www.ndr.de/fernsehen/sendungen/panorama/archiv/2025/antisemitismus-hilft-leichtfertiger-umgang-bei-der-bekaempfung-manuskript,panoramamanuskript-118.html |title=Antisemitismus: Hilft leichtfertiger Umgang bei der Bekämpfung? (Manuskript) • NDR, 14/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz C'hwevrer 2024, alvokaded o komz en anv Palestiniz en Alamagn a savas prosez dirak ar Pennprokulor enep meur a bolitiker, Olaf Scholz en o zouez, en abeg m'o devoa "skoazellet ha tommet ar gouennlazh e Gaza"<ref name="Schaer 2024" /><ref name="mem-2024-02-23" />. D'ar 1{{añ}} a viz Meurzh 2024, Nicaragua a savas prosez en ICJ enep skoazell Alamagn da Israel e brezel Gaza, kement-se hervez Kendivizad 1948<ref name="mee-2024-1-1" /><ref>van den Berg, 2024.</ref>. ;• Italia E miz Mae 2025 e oa Italia an trede pourvezer armoù da Israel gant 1% eus enporzhiadurioù dafar milourel ar Stad<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://unipd-centrodirittiumani.it/en/news/italys-quiet-role-in-arming-israel-amid-conflict |title=Italy's Quiet Role in Arming Israel Amid Conflict • Centro di Ateneo per i Diritti Umani, 26/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Wezeman & al., 2024.</ref>. Daoust da c'houarnamant Italia lavaret e oa bet troc'het ar pourchas armoù da Israel, an embregerezh ''Leonardo'', unan eus an embregerezhioù brasañ e metoù an armoù, a gadarnaas edo c'hoazh ar gouarnamant hag an embregerezhioù oc'h ezporzhiañ armoù da Israel<ref>{{it}} {{Cite web|url=https://altreconomia.it/leonardo-ammette-lexport-di-armi-in-israele-e-fa-cadere-la-maschera-del-governo/ |title=Leonardo ammette l'export di armi in Israele e fa cadere la maschera del governo ("Leonardo a anzav ezporzhiañ armoù da Israel hag a zivaskl ar gouarnamant") • Altreconomia, 01/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Dirak ABU, Francesca Albanese a lakaas war-eeun Italia da genwallerezh e gouennlazh Gaza<ref>{{it}} {{Cite web|url=https://www.corriere.it/esteri/25_ottobre_30/francesca-albanese-genocidio-bufera-4948dc1d-2d3f-4ccd-a5e2-7e74be19dxlk.shtml |title=Francesca Albanese, nuova bufera. In un report accusa l'Italia all'Onu: «Complice di genocidio» ("F. Albanese, ur rendael nevez. En un danevell gant ABU e tamall «&nbsp;kenwallerezh er gouennlazh&nbsp;» da Italia") • Corriere della Sera, 31/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Here 2025, Giorgia Meloni a lavaras er chadenn [[skinwel]] ''Radiotelevisione italiana'' (RAI) e oa bet-hi, a-gevret gant Maodiern an Difenn, hini an Aferioù Estren, ha rener ''Leonardo'', ditouret d'an ICC gant ur strollad a-du gant Palestiniz en abeg d'ur c'henwallerezh er gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/italy-pm-meloni-says-been-denounced-icc-complicity-genocide-2025-10-07/ |title=Italy's Meloni says she has been denounced to ICC for complicity in genocide • Reuters, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://today.lorientlejour.com/article/1480226/meloni-says-accused-of-complicity-in-genocide-at-world-court.html |title=Meloni says accused of 'complicity in genocide' at world court • L'Orient Today, 08/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Egipt === Egipt zo bet tamallet dezhi bout lodek er gouennlazh abalamour m'he deus lakaet kaeladur Strizhenn Gaza e pleustr dre nac'hañ digeriñ an tremen tre e Rafah<ref name="Mahmoud 2024">{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2024/06/egypt-palestine-gaza-genocide-al-sisi |title=Why Egypt Is Complicit in the Genocide in Gaza • Jacobin, 20/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/opinion/icj-rule-egypt-end-complicity-israel-starving-gaza-will |title=After ICJ rule, will Egypt end its complicity with Israel starving Gaza? • Middle East Eye, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. An hevelep tamall a voe en abeg m'he devoa Egipt moustret, diwar c'houlenn Israel, ar Gerzhadeg Vedel War-du Gaza e miz Even 2025<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/trending/egypt-slammed-treatment-foreign-nationals-joining-global-march-gaza |title=Egypt slammed for its treatment of foreign nationals doing Global March for Gaza • Middle East Eye, 12/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Ebrel 2025, an aozadur dengar ''Cage International'' e London, a-gevret gant pemp aozadur all en Afrika, a lakaas klemm ouzh an ''African Commission on Human and Peoples' Rights'' ("Kengor Afrikat a-zivout Gwirioù Mab-den hag ar Pobloù", CADHP) en [[Addis Abeba]]<ref>Cage, 2025.</ref> : Egipt n'he deus ket gwir da gas tud war o c'hiz war he harzoù mard int lakaet war var o buhez pe e-tailh da vout kastizet a-stroll, rak kement-se a dorrfe ar C'henemglev etrebroadel a-zivout ar gwirioù trevourel ha politikel ([[1966]]) koulz ha Kendivizad ABU a-enep ar jahinerezh ([[1984]])<ref>{{en}} {{cite web|url=https://verfassungsblog.de/trapped-in-gaza/ |title=Trapped in Gaza • Verfassungsblog, 25/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://foreignpolicy.com/2024/04/30/gaza-refugees-egypt-border-palestine/ |title=Egypt Is Obliged to Let Gaza Refugees In • ,Foreign Policy 30/04/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Egipt a lavaras he devoa klozet ar vevenn da Rafah evit sevel enep raktres Israel da zivroañ Palestiniz<ref name="Mahmoud 2024" />. Nac'hañ a reas ur c'hinnig gant Israel da zistreiñ Strizhenn Gaza da Egipt e-pad meur a vloavezh, betek 15 vloaz<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eurasiareview.com/17032025-why-egypt-refuses-to-administer-gaza-oped/ |title=Why Egypt Refuses To Administer Gaza – OpEd • Eurasia Review, 17/03/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, hag en un doare ofisiel e savas a-du gant prosez Suafrika a-enep Israel<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20240512-🔴-live-israel-steps-up-strikes-in-gaza-after-issuing-new-rafah-evacuation-order |title=Egypt to support South Africa's genocide case against Israel at ICJ • France 24|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Stadoù all === E miz Meurzh 2024, ar c'huzulva alvokaded aostralian ''Birchgrove Legal'' e [[Sydney]] a ditouras Pennmaodiern Aostralia, e Vaodiern an Aferioù Estren, penn an enebiezh ha tud all d'an ICC evel kenwallerien er gouennlazh, e torfedoù-brezel hag e torfedoù enep mab-den, kement-se en abeg ma oa bet dilamet arc'hant digant UNRWA, ma oa bet pourchaset ur skoazell vilourel ha roet ur skor politikel anat da oberoù Israel e brezel Gaza<ref name="Wedesweiler 2024" /><ref name="Rothwell 2024" />. Hervez an aozadur ''Canadian Centre for Policy Alternatives'' (CCPA), Kanada zo lodek er gouennlazh abalamour m'he deus aotreet ezporzhiañ dafar milourel da Israel evit kenderc'hel gant aotreoù kent, petra bennak m'he devoa disklêriet ne vije mui gwerzhet armoù ha ma n'he deus lakaet embargo klok ebet war an armoù, ar pezh a lez frailhoù evel treuzkasadennoù da Stadoù all<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.policyalternatives.ca/news-research/to-stop-gaza-genocide-canada-must-escalate-pressure-on-israel/ |title=To stop Gaza genocide, Canada must escalate pressure on Israel • CCPA, 30/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Gennad prevez ha media === Meur a embregerezh zo bet tamallet dezho tennañ splet eus ar gouennlazh e Gaza<ref>Albanese, 2025, pp. 1-2</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.thenation.com/article/economy/gaza-war-profiteers-corporations/ |title=These Corporations Are the True "Winners" of the War on Gaza • The Nation, 09 July 2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Renerien an embregerezhioù ''General Dynamics'' ([[lestrsaverezh]], ''Lockheed Martin'' hag ''RTX Corporation'' ([[aerlestr]]erezh hag armoù o-daou) o deus lavaret e oa kresket o gounidoù a-drugarez d'ar brezel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2023/10/18/investing/premarket-stocks-trading/index.html |title=What the Israel-Hamas war means for defense stocks • CNN, 18/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://jacobin.com/2024/03/gaza-profits-bds-weapons-corporations/ |title=The Obscene US Profiteering From Israeli War and Occupation • Jacobin, 16/03/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Adalek miz Here 2023 betek miz Gouere 2025 e voe ur c'hresk a 77% war dalvoudegezh lodennoù RTX en eskemmdi New York<ref>{{en}} Mattei, Clara. ''Escape from Capitalism: An Intervention''. New York : Simon & Schuster, 2026, p. 153 {{ISBN|978-1-6680-8514-1}}.</ref>. D'an 20 a viz Even 2024, arbennigourien en ABU a c'halvas da baouez diouzhtu gant an treuzkas dizehan armoù da Israel peogwir e c'hellfed terriñ lezennoù etrebroadel ha lakaat Stadoù hag embregerezhioù da gendorfedourien en ur gouennlazh ; embregerezhioù hag ensavadurioù a bost arc'hant en treuzkas-se a voe gouzavet ivezg<ref>OHCHR, 2024c.</ref>. E miz Even 2025, un danevell gant ABU a venegas ar c'hompagnunezhioù ''Alphabet Inc.'' (ez-[[Google]]), [[Amazon (embregerezh)|''Amazon'']], ''[[Microsoft]]'' hag ''International Business Machines Corporation'' (IBM) evel "e-kreiz binvioù-evezhiañ Israel hag an distrujoù a zo war ober e Gaza", hag an embregerezh ''Palantir Technologies'' (meziantoù ditouriñ, polis ha surentez) evel mammenn ar binvioù [[naouegezh artifisiel|naouegezh kalvezadel]] a vez implijet gant Tsahal<ref name=UN-corporate-report>{{en}} {{Cite web|url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/lucrative-business-deals-help-sustain-israels-gaza-campaign-un-expert-says-2025-07-01/ |title='Lucrative' business deals help sustain Israel's Gaza campaign, UN expert says • Reuters, 01/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meneget ivez eo ar bankoù ''Allianz'', ''Barclays'', ''BlackRock'' ha ''BNP Paribas'' peogwir o deus isskridet ha prenet endalc'hennoù digant gouarnamant Israel, ar pezh a zo andon bennañ da arc'hantaouiñ ar brezel e Gaza<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/07/01/british-companies-profiting-israeli-genocide-un-gaza-shamed/ |title=British companies named and shamed by UN for profiting from Israeli 'genocide' • The Daily Telegraph, 01/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helenneien, kazetennerien, dielfennerien ar media hag alvokaded gwirioù mab-den a deus tamallet da veur a vedium bout kenwallerien dre o [[impalaerouriezh]]<ref>Moallem, 2023, pp. 542–543 ; Qutami, 2023, p. 532 ; Khouri, 2023.</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/experts-say-western-media-enabling-gaza-genocide-and-rewriting-history |title=Western media enabling Gaza genocide and rewriting history, say experts • Middle East Eye, 29/06/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur c'hazetenner [[brazil]]at a damallas da vedia en e vro bout savet a-du gant ar gouennlazh<ref>Beaklini, 2023.</ref>. Un dielfenner media a skrivas ne vije ket padet ar gouennlazh e Gaza hep skoazell dizehan digant ar media stadunanat<ref>{{en}} Johnson, Adam H. ''How to Sell a Genocide: The Media's Complicity in the Destruction of Gaza''. London : Pluto Press, 2026, pp. 1-7, 201-204 {{ISBN|978-0-7453-5165-0}}.</ref>. == Anaoudegezh politikel == === Gouarnamantoù === {| class="infobox" style="width:410px;" |- ! colspan="4" style="text-align:center;"|Savboent ar Stadoù e-keñver anzavout<br>ez eus ur gouennlazh e Gaza (2024) ---- |- | colspan="4"| [[File:International recognition of Gaza genocide.svg|center]] ---- |- | {{Legend|#4cb149|A-du}} || {{Legend|#000|A-enep}} || {{Legend|#ff00b9|A-du gant ICJ}} || {{Legend|#00ffc0|Dispis}} |} Meur a Stad er C'hornôg (SUA, ar Rouantelezh-Unanet hag Alamagn pergen) o deus nac'het ober "gouennlazh" eus oberoù Israel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/us-says-genocide-charges-unfounded-rejects-israeli-claim-south-africa-serving-hamas/ |title=US says genocide charges 'unfounded,' rejects Israeli claim South Africa serving Hamas • The Times of Israel, 12/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/canadian-uk-leaders-reject-premise-of-icj-genocide-case-against-israel/ |title=Canadian, UK leaders reject premise of ICJ genocide case against Israel • The Times of Israel, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/germany-rejects-un-genocide-charge-against-israel-6af01195 |title=Germany Rejects UN 'Genocide' Charge Against Israel • Barron's], 12/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Belgia]], [[Norvegia]] ha Kanada o deus lavaret e c'hedfent ali an ICJ a-raok kemer disentez pe zisentez<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/23/why-has-belgium-vowed-to-back-the-icjs-verdict-on-gaza-genocide |title=Why has Belgium vowed to back the ICJ's verdict on Gaza 'genocide'? • Al Jazeera, 23/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{no}} {{Cite web|url=https://www.utrop.no/nyheter/verden/358554/ |title=Barth Eide: Vi må lytte til Sør-Afrika ("Barth Eide: Ret eo dimp selaou Sufrika") • Utrop, 02/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/politics/israel-gaza-genocide-international-court-justice-hague-south-africa-1.7084682 |title=After days of confusion, Trudeau government says it will abide by ICJ on genocide case against Israel • CBC News, 16/01/2024 |accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur strollad bras a Stadoù, er bed [[islam]]ek dreist-holl, an darn vrasañ eus Afrika, [[Amerika latin]] ha lod Stadoù en [[Europa (kevandir)|Europa]] a lavar didro ez eus ur gouennlazh eus oberoù Israel e Gaza ; lod zo savet a-du gant Suafrika er prosez dirak an ICJ<ref>{{en}} {{Cite web|url-status=live |url=https://apnews.com/article/genocide-israel-palestinians-gaza-court-fbd7fe4af10b542a1a4e2c7563029bfb |title=Genocide case against Israel: Where does the rest of the world stand on the momentous allegations? • Associated Press, 13/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. En o zouez emañ [[Ghana]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/re-israeli-ambassador-to-ghana-rejects-ablakwas-gaza-genocide-tag/ |title=Re: Israeli Ambassador to Ghana rejects Ablakwa's 'Gaza genocide' tag • MyJoyOnline, 04/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Turkia<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/2/9/israels-war-on-gaza-live-fear-in-rafah-as-israel-prepares-ground-attack |title=Netanyahu orders military to submit action plan for Rafah assault • Al Jazeera, 09/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Malaysia]],<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/talk-to-al-jazeera/2024/5/19/malaysian-pm-cant-deny-us-complicity-in-gaza-genocide |title=Malaysian PM: Can't deny US complicity in Gaza genocide • Al Jazeera, 19/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Egipt<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2025/8/5/president-of-egypt-accuses-israel-of-systematic |title=President of Egypt accuses Israel of 'systematic genocide' • Al Jazeera, 05/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Brazil<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/en/politica/noticia/2023-10/president-lula-says-war-middle-east-genocide |title=President Lula says war in the Middle East is genocide • Agência Brasil, 25/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Chile]]<ref>{{es}} {{Cite web|url=https://www.infobae.com/america/america-latina/2024/09/25/gabriel-boric-me-rebelo-ante-quienes-pretenden-que-elijamos-entre-el-terrorismo-de-hamas-y-el-genocidio-de-israel/ |title=Gabriel Boric: "Me rebelo ante quienes pretenden que elijamos entre el terrorismo de Hamas y el genocidio de Israel" • Infobae, 25/09/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Kolombia]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/2/genocide-colombia-says-as-latin-american-states-condemn-israel-over-gaza |title='Genocide', Colombia says as Latin American states condemn Israel over Gaza • Al Jazeera, 02/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, [[Spagn]]<ref>{{en}} {{Cite web|url-status=live |url=https://apnews.com/article/spain-israel-icj-genocide-case-67d4d9b8ecf6fd88e718319a5d93465a |title=Spain applies to join South Africa's case at top UN court accusing Israel of genocide • Associated Press, 06/06/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>, Iwerzhon<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/micheal-martin-ireland-irish-south-africa-gaza-b2643121.html |title=Irish parliament passes motion that Israel is 'perpetrating genocide in Gaza' • The Independent, 07/11/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> ha [[Slovenia]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://sloveniatimes.com/43569/president-calls-out-israel-for-genocide |title=President calls out Israel for genocide • Slovenia Times, 21/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. D'ar 7 a viz Du 2025, Turkia a embannas urzhioù herzel en abeg da c'houennlazh enep B. Netanyahou ha 36 eus e genlabourerien<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/nov/07/turkey-issues-genocide-arrest-warrant-against-benjamin-netanyahu |title=Turkey issues genocide arrest warrant against Benjamin Netanyahu • The Guardian, 07/11/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. [[Aozadur ar C'hevelerezh Islamek]] (OIC), [[Kevre ar Stadoù Arab]] hag [[Unaniezh Afrika]] o deus a-unvouezh lakaet oberoù Israel da c'houennlazh ha galvet evit ma vefe daskoret kontoù ha kemeret diarbennoù evel lakaat paouez gant an treuzkas armoù<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.barrons.com/news/islamic-cooperation-denounces-gaza-genocide-urges-sanctions-against-israel-c8c7ac87 |title=Islamic Cooperation Denounces Gaza 'Genocide', Urges Sanctions Against Israel • Barron's, 05/05/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/16/arab-islamic-countries-condemn-netanyahus-greater-israel-remark |title=Arab, Islamic countries condemn Netanyahu's 'Greater Israel' remark • Al Jazeera, 05/05/2024|accessdate=05/07/202621 August 2025}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://au.int/en/pressreleases/20240228/african-union-delivered-its-oral-statement-international-court-justice |title=The African Union Delivered its Oral Statement Before the International Court of Justice for the Palestine Advisory Opinion Proceedings • African Union, 28/02/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Maina, 2025.</ref>. E miz Genver 2025, Strollad Den Haag (''Hague Group''<ref>{{ar}} {{pt}} {{en}} {{es}} {{fr}} [https://thehaguegroup.org/ lec'hienn ofisiel].</ref>) em vodas e [[Bogotá]] e sell da lakaat da zoujañ d'an disentezioù etrebroadel a-zivout Gaza, lakaat termen d'an dereiñ armoù da Israel, ha sevel un hent evit ledanaat anavezadur Stad Palestina<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/law/2025/jan/31/south-africa-and-malaysia-to-launch-campaign-to-protect-justice |title=South Africa and Malaysia to launch campaign to protect international justice • The Guardian, 31/01/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Aozadurioù e-maez gouarnamant hag aozadurioù etre gouarnamantel === Meur a AMG hag a aozadur etregouarnamantel o deus tamallet gouennlazhañ da Israel. E-touez ar re gentañ a sachas evezh e kreiz miz Here 2023 war ur gouennlazh galloudel edo ''Genocide Watch'' hag al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-alert-israel-and-gaza |title=Genocide Emergency Alert: Israel and Gaza • Genocide Watch, 19/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/active-genocide-alert-1/active-genocide-alert---israel-palestine%3A-there-is-no-justification-for-genocide |title=Active Genocide Alert – Israel-Palestine: There is No Justification for Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 13/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Meur a strollad dengar palestinat, evel ''Defence for Children International'' (DCI)<ref>{{en}} {{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/11/1/israel-hamas-war-live-anger-grows-over-israeli-attack-on-gaza-refugee-camp?update=2455675 |title=Rights group accuses US of complicity in children's deaths in Gaza • Al Jazeera, 01/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Al-Haq'', ''Al Mezan'' hag ar ''Palestinian Centre for Human Rights'', o deus savet prosezioù a-zivout ur gouennlazh<ref name="sccoip">{{en}} {{Cite web|url=https://english.wafa.ps/Pages/Details/138509 |title=Scholars, civil society call on ICC Prosecutor to issue arrest warrants, investigate Israeli crimes in Gaza • Wafa, 21/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/9/three-rights-groups-file-icc-lawsuit-against-israel-over-gaza-genocide |title=ICC receives lawsuit over Israel's 'apartheid', 'genocide' in Gaza • Al Jazeera, 09/11/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.addameer.org/news/5172 |title=Reprint of the full letter and signatories • Addameer, 20/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Al-Haq & al., 2023.</ref>. Lod aozadurioù dengar israelat evel ''B'Tselem'' o deus embannet danevelloù ma reont "gouennlazh" eus taol-brezel Israel e Gaza<ref name="Kottasová & Salman">{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2025/07/28/middleeast/israeli-human-rights-group-accuses-israel-genocide-gaza-intl |title=For first time, two leading Israeli human rights groups accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.phr.org.il/wp-content/uploads/2025/07/Genocide-in-Gaza-PHRI-English.pdf |title=Genocide in Gaza • Physicians for Human Rights–Israel, 28/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>B'Tselem, 2025, p. 87.</ref>. E-mesk an aozadurioù etregouarnamantel hag o deus kondaonet Israel en abeg d'ar gouennlazh emañ an ''International Federation for Human Rights''<ref name="FIDH 2023">{{en}} {{cite web|url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/the-unfolding-genocide-against-the-palestinians-must-stop-immediately |title=The unfolding genocide against the Palestinians must stop immediately • International Federation for Human Rights, 12/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Euro-Mediterranean Human Rights Monitor''<ref name="MEE-2023-12-26">{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeastmonitor.com/20231226-euro-med-submits-findings-on-israeli-army-executions-in-gaza-to-icc-un-calling-them-genocide/ |title=Euro-Med submits findings on Israeli army executions in Gaza to ICC, UN, calling them 'genocide' • Middle East Monitor, 26/12/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref>, ''Amnesty International''<ref name="AmnestyGenocideConclusion" /><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/12/04/world/amnesty-international-israel-genocide-gaza-intl/index.html |title=Amnesty International says there is 'sufficient evidence' to accuse Israel of genocide in Gaza • CNN, 05/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>Amnesty International report, 2024.</ref>, an ''European Center for Constitutional and Human Rights''<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ecchr.eu/en/press-release/gaza-and-the-matter-of-genocide/ |title=Gaza and the matter of genocide • European Center for Constitutional and Human Rights, 10/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref> hag ''Human Rights Watch''<ref name="Berg2024" />. E miz Here 2024, ''Oxfam'' ha 37 aozadur dengar all a ditouras n'edo ket Israel o toujañ da Gendivizad 1948 p'edo o "tiverkañ Gaza an Norzh diouzh ar gartenn"<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.oxfam.org/en/press-releases/urgent-joint-statement-northern-gaza-being-erased-global-leaders-must-act-now-end |title=Northern Gaza is being erased – global leaders must act now to end Israel's atrocities • Oxfam International, 15/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. ''Médecins Sans Frontières'' o deus kavet ivez emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>Médecins Sans Frontières, 2024c, p. 5. ha 202}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2025-01/the-middle-east-including-the-palestinian-question-19.php |title=The Middle East, including the Palestinian Question • Security Council Report, 30/12/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar strollad stadunanat ''Jewish Voice for Peace'' en deus lavaret emañ Israel o seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.jewishvoiceforpeace.org/2023/10/11/statement23-10-11/ |title=Jewish Voice for Peace calls on all people of conscience to stop imminent genocide • Jewish Voice for Peace, 11/10/2023|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://jewishchronicle.timesofisrael.com/jewish-voice-for-peace-retools-to-focus-on-swaying-elections/ |title=Jewish Voice for Peace retools to focus on swaying elections • The Times of Israel, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://time.com/7061772/jewish-voice-for-peace-oct-7-anniversary-essay/ |title=I Run Jewish Voice for Peace. These Are My Reflections on a Year of Unthinkable Horror • Time, 08/10/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo 2025, ABU a embannas un danevell ma tezastume edo Israel o seveniñ ur gouennlazh enep Palestiniz e Gaza ; trawalc'h a elfennoù solius a gavas evit lavaret e oa bet pennadurezhioù Israel hag o nerzhioù surentez o seveniñ, hag edont c'hoazh o seveniñ, pevar ober gouennlazhañ diwar ar pemp a zo termenet e Kendivizad 1948 : lazhañ izili eus ar strollad, ober droug bras koulz fizikel ha speredel, gourlakaat a-ratozh aozioù bevañ a zo jedet evit distruj ar strollad a-zarn pe a-bezh, ha gourlakaat dafaroù e sell da virout a c'henel bugale<ref name="UNCommissionGenocide" /><ref>{{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/16/israel-committed-genocide-in-gaza-says-un-inquiry |title=Israel has committed genocide in Gaza, says UN commission of inquiry • The Guardian, 16/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Prezeg sevenadurel == Dael a vez er prezeg sevenadurel a-zivout gouennlazh Israel enep ar bobl balestinat. Tud vrudet, atletourien, kefredourien, difretourien, ensavadurioù sevenadurel ha tud voutin o deus lavaret o soñj a-zivout an darvoudoù e Gaza hag an heuliadoù koulz sevenadurel ha kevredigezhel a vez pa lakaer an darvoudoù-se d'ur gouennlazhañ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.newarab.com/opinion/gazas-genocide-has-forced-many-celebrities-out-silence |title=Gaza's genocide has forced many celebrities out of silence • The New Arab, 14/07/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. === Meno foran === Meur a sontadeg o deus diskouezet e sav ar braz eus Yuzevien Israel (82%) a-du gant politikerezh ar gouarnamant e-keñver Gaza<ref name="HaaretzTransferPoll">{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-28/ty-article-magazine/.premium/yes-to-transfer-82-of-jewish-israelis-back-expelling-gazans/00000197-12a4-df22-a9d7-9ef6af930000 |title=Yes to transfer: 82% of Jewish Israelis back expelling Gazans • Haaretz, 28/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="HaaretzFaminePoll">{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-08-05/ty-article/.premium/large-majority-of-israeli-jews-untroubled-by-reports-of-famine-in-gaza-poll-finds/00000198-7ab3-d0ce-a5de-fbb374f30000 |title=Large majority of Israeli Jews untroubled by reports of famine in Gaza, poll finds • Haaretz, 05/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.jpost.com/israel-news/article-783849 |title=Jewish, Arab Israelis disagree on IDF use of force in Gaza • The Jerusalem Post, 26/01/2024|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025, ur sontadeg gant ''Accord Center'' a gavas e 76% eus Yuzevien Israel a-du evit lavaret "n'eus den digablus ebet e Gaza"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.i24news.tv/en/news/israel-at-war/artc-poll-62-of-israelis-say-there-are-no-innocent-people-in-gaza |title=Poll: 62% of Israelis say "there are no innocent people in Gaza" • i24NEWS, 25/08/2025|access-date=}}</ref>. E miz Mae 2025, un sontadeg a gavas 82% a dud a-du gant divroañ tud Gaza ha 56% ivez a-du gant skarzhañ Palestiniz eus Israel<ref name="HaaretzTransferPoll" /> E miz Eost, ur sontadeg all a gavas 78% eus Yuzevien Israel na oant ket direnket gant an naonegezh e Gaza<ref name="HaaretzFaminePoll" />. Hervez al ''Lemkin Institute for Genocide Prevention'', "an darn vrasañ eus Israeliz a sav a-du gant [...] raktres Israel hag hep mar ebet e skorint forzh petra evit ma vefe kaset da benn – adalek un ''apartheid'' d'un netraiñ<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/four-facts-about-israel%E2%80%99s-genocide |title=Four Facts about Israel's Genocide • Lemkin Institute for Genocide Prevention, 18/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Eost 2025 c'hoazh, ur sontadeg a gavas e krede da 50% eus ar vouezherien en SUA edo Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza, ha 60% a save a-enep muioc'h a skoazell vilourel da Israel<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/28/half-of-us-voters-believe-israel-committing-genocide-in-gaza-poll-says |title=Half of US voters believe Israel committing genocide in Gaza, poll says • Al Jazeera, 28/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Gwengolo, ur sontadeg gant ''Associated Press'' hag an ''National Opinion Research Center'' (NORC) e skol-veur [[Chicago]] a gavas ur c'hresk en niver a Stadunaniz e soñje dezho e oa aet Israel "re bell ganti" en he oberoù milourel e Gaza<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.pbs.org/newshour/politics/more-americans-feel-israel-has-gone-too-far-in-gaza-ap-norc-poll-shows |title=More Americans feel Israel has 'gone too far' in Gaza, AP-NORC poll shows • PBS News, 18/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. E miz Here 2025, ur sontadeg gant ar gazetenn ''Washington Post'' a gavas e soñje d'ar braz eus ar Yuzevien stadunanat edo Israel o seveniñ torfedoù-brezel, ha 39% anezho a soñje edo o seveniñ ur gouennlazh<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2025/10/06/jewish-americans-israel-poll-gaza/ |title=Many American Jews sharply critical of Israel on Gaza, Post poll finds • The Washington Post, 04/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ur sontadeg gant ''Quinnipiac University'' a gavas 50% eus ar vouezherien stadunanat o soñjal edo Israel o seveniñ ur gouennlazh e Gaza, en o zouez 77% a [[Strollad Demokratel (Stadoù-Unanet)|zemokrated]], en enep da 64% a [[Strollad Republikan (Stadoù-Unanet)|republikaned]]. Ouzhpenn da se, 60% eus ar vouezhierien a save a-enep kas muioc'h a skoazell vilourel stadunanat da Israel, 37% o kenduiñ gant Palestiniz ha 36% gant Israeliz<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/28/half-of-us-voters-believe-israel-committing-genocide-in-gaza-poll-says |title=Half of US voters believe Israel committing genocide in Gaza, poll says • Al Jazeera, 28/08/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Skog == [[File:Palestine Rally End The Siege, Stop the War on Gaza (53264903858).jpg|thumb|Aduidi gant Palestiniz o vanifestiñ e [[Melbourne]], 15/10/2023.]] Ar c'hevredadour breizhveurat Martin Shaw en deus graet "ar gouennlazh hag a gemmas ar bed" eus ar gouennlazh e Gaza abalamour d'an emluskañ a-yoc'h a zo bet dre ar bed a-enep an ober-se. Merket en deus ivez un nebeud gounidoù politikel gant Israel, hogen "ker-ruz e-keñver he reizhwir er bed ha hini ar C'hornôg"<ref>Shaw, 2025b, pp. 4, 14.</ref>. Ar c'hazetenner israelat Gideon Levy a skrivas ur pennad en ''Haaretz'' ma pouezas war ar fed ma ne c'hello biken tud Gaza ankouaat al lazhadegoù, ar bombezadegoù, an distrujoù hag an traoma<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.haaretz.com/opinion/2025-10-05/ty-article-opinion/.premium/do-cry-over-spilt-blood-generations-will-go-by-before-gaza-forgets-the-genocide/00000199-afd4-d5a6-afff-efdff5560000 |title=Do Cry Over Spilt Blood: Generations Will Go by Before Gaza Forgets the Genocide • Haaretz, 05/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Helennien, arbennigourien ha displegerien all o deus deskrivet ar gouennlazh evel "bered ar gwir etrebroadel"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://english.elpais.com/international/2025-09-01/unrwa-chief-gaza-is-becoming-the-graveyard-of-international-humanitarian-law.html |title=UNRWA chief: 'Gaza is becoming the graveyard of international humanitarian law' • El País, 01/09/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://verfassungsblog.de/in-the-graveyard-of-international-law/ |title=In the Graveyard of International Law • Verfassungsblog, 16/05/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://brill.com/view/journals/pyio/25/1/article-p3_1.xml |title=Is Gaza the Graveyard of International Law? • The Palestine Yearbook of International Law Online, 27/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Lod helenneien, dreist-holl ar re a studi ar gwir etrebroadel a-fet an Trede-bed, o deus lavaret e oa bet gwallgaset an urzh hag ar gwir etrebroadel gant gouzañvadezh ar gumuniezh etrebroadel e-keñver lakaat oberoù Israel e Gaza d'ur gouennlazh, ha diskouezet e oa bet skorted ar gouarnerezh etrebroadel<ref name="Baars 2024" /><ref name="Barreto 2024" /><ref>Englert & Bhattacharyya, 2024.</ref>. Da lavar an alvokad José Manuel Barreto, "gouennlazh Palestiniz en deus diskuliet framm trevadennour don an urzh lezennel etrebroadel", hag eñ lakaat gouennlazh Gaza en ul listennad hir a c'houennlazhoù trevadennel a zo bet asantet mui-pe-vui gant ar reizhiad etrebroadel<ref name="Barreto 2024" />. Hervez an istorour stadunanat Mark LeVine, oberoù Israel o deus distrujet pep doujañs d'ar gwir etrebroadel ha gwanaet an ''tabou'' enep ar feulster a-yoc'h evel respont d'ur gourdrouz martezeet<ref>LeVine, 2025, p. 5.</ref>. An alvokad izelvroat ha kelenner war ar gwir etrebroadel André Nollkaemper en deus lavaret ez eo distaol ar gwir etrebroadel gant Stadoù-Unanet Amerika ur perzh unel d'ar brezel e Gaza<ref>{{nl}} {{Cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/10/06/is-het-internationaal-recht-nog-relevant-na-gaza-we-gaan-een-donker-decennium-tegemoet-a4908607 |title=Is het internationaal recht nog relevant na 'Gaza'? 'We gaan een donker decennium tegemoet' ("Ha perzhek eo ar gwir etrebroadel goude Gaza ? Emaomp o vont war-du un dekvloaziad teñval") • NRC, 06/10/2025|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Goude en devout aterset alvokaded liammet ouzh an US Army, ar c'hazetenner Colin Jones a zastumas e welont Gaza evel un taol-arnod da welet petore emzalc'h milourel a vije dereat mar bije brezel etre SUA hag ur galloud kevatal evel Sina<ref name="Jones 2025" />. E-kerzh brezel Iran e 2026, Benjamin Netanyahou hag Itamar Ben-Gvir, anezhañ penn al luskad politikel ''Otzma Yehudit'' ("Galloud Yuzev", tu dehou pellañ) a reas dave da Amalek, da lavaret eo enebour hêrezhel Israel hervez ar [[Bibl]] ([[Levr ar C'heneliezh|Gen 36:12]] ha [[Kentañ Levr an Danevelloù|Chr]] 1:36)<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/israeli-minister-invokes-genocidal-amalek-call-amid-war-iran |title=Israeli minister invokes genocidal Amalek call amid war on Iran • Middle East Eye, 28/01/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref><ref name="Malekafzali">{{en}} {{Cite web|url=https://www.thenation.com/article/world/israel-iran-holy-war-amalek-haman/ |title=Israel Is Using Its Genocidal Gaza Playbook on Iran • The Nation, 06/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Hervez ar c'hazetenner [[liban]]at Séamus Malekafzali, a zo un arbennigour war ar Reter-Kreiz, kement-se zo un astenn da "reizhpoell gouennlazhañ" Israel adalek Gaza betek Iran<ref name="Malekafzali" />. E ''The Guardian'' e miz Meurzh 2026, ar c'hazetenner breizhveurat Ben Reiff a c'houzavas : "goude c'hwitadenn ar bed war mirout ouzh ur gouennlazh a c'hoarvezout e Gaza, Israel a implijo ur c'haderezh damheñvel er brezel emañ o kas e Liban"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/mar/18/israel-gaza-model-lebanon-international-reaction-sanctions |title=As Israel prepares to implement the 'Gaza model' in Lebanon, where is the international reaction? • The Guardian, 18/03/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. Ar gelennerez spagnat Sonia Boulos (gwirioù mab-den) hag an istorour israelat Raz Segal o deus skrivet e tiskouez brezel SUA hag Israel en Iran "penaos emañ ar bed a-bezh gourdrouzet gant renoù gouennlazher"<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://jacobin.com/2026/05/review-bartov-gaza-genocide-zionism |title=A Future Beyond Israeli Genocide in Palestine • Jacobin, 10/02/2026|accessdate=05/07/2026}}</ref>. == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} == Mammennoù == <div style="column-count:2;"> <div class="center">'''A'''</div> * Abdon Nahla. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07078552.2024.2325298 ''Israel's settler colonialism and the genocide in Gaza: Alternatives'' • Studies in Political Economy, 105:1, 2024, pp. 94–106]. * Abodahab, Ahmad Mokhtar ; Elsergany, AbdelAzim Nagdy. [https://web.archive.org/web/20251114111254/https://ejhm.journals.ekb.eg/article_423789.html ''Children Disabilities, The Current and Upcoming Medical & Humanity Catastrophe in Gaza: Review Article'' • The Egyptian Journal of Hospital Medicine, #99, 04/2025, pp. 1705–1710]. * Abraham, Yuval. [https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/ '''Lavender': The AI machine directing Israel's bombing spree in Gaza'' • +972 Magazine, 03/04/2024]. * Aftab, Shiza ; Yaqoob, Eesha ; Khan, Shahzad Ali ; Javed, Saad. [https://www.emro.who.int/emhj-volume-31-2025/volume-31-issue-4/addressing-emergency-trauma-care-needs-in-the-gaza-strip.html ''Addressing emergency trauma care needs in the Gaza Strip'' • Eastern Mediterranean Health Journal, 31:4, 04/2025, pp. 226–227]. * (Albanese, 2024a) Albanese, Francesca. [https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf ''Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories, 25/03/2024]. * (Albanese, 2024b) Albanese, Francesca. [https://docs.un.org/en/A/79/384 ''Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese: Genocide as colonial erasure'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories, 01/10/2024]. * Albanese, Francesca. [https://www.ohchr.org/en/documents/country-reports/ahrc5923-economy-occupation-economy-genocide-report-special-rapporteur ''From economy of occupation to economy of genocide – Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967'' • United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories]. * (Al-Haq et al.,2023) Al-Haq, Al Mezan Center for Human Rights & al. [https://web.archive.org/web/20231031174452/https://www.addameer.org/sites/default/files/icc-letter-1697782247-pdf.pdf ''Urgent: Issue Arrest Warrants, Investigate Israeli Crimes and Intervene to Deter Incitement to Commit Genocide in Gaza'' • ''Addameer''] – [https://www.mezan.org/public/en/post/46295 ''Reprint of the full letter and signatories'' • Al Mezan Center for Human Rights]. * (Al Jazeera, 2024) Al Jazeera. [https://www.youtube.com/watch?v1_SkF1-rDl0 ''Rashid Khalidi: This genocide 'worse than any phase of Palestinian history''' • Al Jazeera ''via'' YouTube]. * Al-Waheidi, Majd. [https://www.npr.org/2025/09/25/g-s1-89678/israel-gaza-genocide-debates-united-nations ''A question of intent: Is what's happening in Gaza genocide?'' • NPR, 25/09/2025]. * Ali, Soraya. [https://english.elpais.com/international/2024-04-20/gaza-hospitals-coin-wcnsf-acronym-wounded-child-no-surviving-family.html ''Gaza hospitals coin WCNSF acronym: Wounded child, no surviving family'' • El País, 20/04/2024]. * (Amnesty International, 2022) Amnesty International. [https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf ''Israel's Apartheid Against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime Against Humanity'']. * (Amnesty International report, 2024) Amnesty International. [https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf ''«You Feel Like You Are Subhuman»: Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza'']. * Antonio, Raymund. [https://mb.com.ph/2023/10/23/civilians-not-a-target-envoy-decries-genocide-tag-of-israel-hamas-war ''Civilians not a target: Envoy decries 'genocide' tag of Israel–Hamas war'' • Manila Bulletin, 23/10/2023]. * (Associated Press, 2023a) Associated Press. [https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-12-2-2023-f300e8dac70d5309bf5f5a75bace7689 ''Israeli offensive shifts to crowded southern Gaza, driving up death toll despite evacuation orders'', 02/12/2023]. * Ayyash, M. Muhannad. [https://ww.aljazeera.com/opinions/2023/11/2/a-genocide-is-under-way-in-palestine# ''A genocide is under way in Palestine'' • Al Jazeera, 02/11/2023]. <div class="center">'''B'''</div> * Bachman, Jeffrey S. ; Ruiz, Esther Brito. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556592 ''From East Timor to Gaza: How the United States Contributes to and Distances Itself from the Atrocities of Others (and How Genocide Studies Lets the United States Get Away with It)'' • Journal of Genocide Research, 18/09/2025, pp. 1–15]. * Baker, Graeme. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67401064 ''Israel Gaza: Hospitals caught on front line of war'' • BBC News, 13/11/2023]. * Barghouti, Mariam. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/14/on-october-7-gaza-broke-out-of-prison ''On/10/7, Gaza broke out of prison'' • Al Jazeera, 14/10/2023]. * Bartov, Omer. [https://www.nytimes.com/2023/11/10/opinion/israel-gaza-genocide-war.html ''Opinion: What I Believe as a Historian of Genocide'' • The New York Times, 10/11/2023]. * Basu, Brishti. [https://www.cbc.ca/news/world/hospitals-supplies-gaza-aid-ceasefire-1.7014512 ''Dwindling supplies, damaged hospitals in Gaza prompt growing calls for aid, ceasefire'' • CBC News, 01/11/2023]. * Bateman, Tom. [https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-68984999 ''US says Israel may have breached international law with American weapons in Gaza'' • BBC News, 11/05/2024]. * Bayoumi, Moustafa. [https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2025/jul/06/destruction-of-palestine-is-breaking-the-world ''The destruction of Palestine is breaking the world • The Guardian, 06/07/2025]. * Beaklini, Bruno Lima Rocha. [http://institute.aljazeera.net/en/ajr/article/2393 '''War propaganda' – Brazil's media has abandoned journalistic standards over Gaza'' • Al Jazeera Media Institute, 25/10/2023]. * Berg, Stephanie van den. [https://www.reuters.com/world/nicaragua-files-case-world-court-against-germany-aiding-israel-2024-03-01/ ''Nicaragua files case at World Court against Germany for aiding Israel'' • Reuters, 01/03/2024]. * Bishara, Marwan. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/12/israel-is-manufacturing-a-case-for-genocide ''Israel is manufacturing a case for genocide'' • Al Jazeera, 12/10/2023]. * Bloxham, Donald. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2483546 ''The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities'' • Journal of Genocide Research, 03/04/2025]. * Boffey, Daniel. [https://www.theguardian.com/world/2023/nov/17/why-are-european-governments-clamping-down-right-to-protest ''Why are European governments clamping down on the right to protest?'' • The Guardian, 17/11/2023]. * Bouranova, Alene. [https://www.bu.edu/articles/2024/is-israel-committing-genocide-in-gaza/ ''Is Israel Committing Genocide in Gaza? New Report from BU School of Law's International Human Rights Clinic Lays Out Case'' • Boston University, 06/06/2024]. * (B'Tselem, 2021) B'Tselem. [https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid ''A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid'' • B'Tselem, 12/01/2021]. * B'Tselem. [https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/israel-not-fighting-against-hamas-against-civilians-implementing-criminal-policy-bombings-enarhe ''Israel is not fighting against Hamas but against civilians, implementing a criminal policy of bombings [EN/AR/HE]'' • Reliefweb, 06/12/2023]. * B'Tselem. [https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf ''Our Genocide'' • B'Tselem, 07/2025]. * Burga, Solcyré. [https://web.archive.org/web/20231125022352/https://time.com/6334409/is-whats-happening-gaza-genocide-experts/ ''Is What's Happening in Gaza a Genocide? Experts Weigh In'' • Time, 13/11/2023]. * Buschek, Christo ; Christoph, Maria ; Kalisch, Muriel ; Kollig, Dajana ; Obermaier, Frederik ; Retter, Maria. {{de}} [https://www.spiegel.de/ausland/journalisten-in-gaza-arbeiten-in-der-todeszone-a-449a6940-b3ad-40ef-ab7a-d746c01ef0eb ''(S+) The Gaza Project: Sie berichten aus der Todeszone – viele kostet das ihr Leben'' ("Danevelliñ a reont adalek «&nbsp;takad ar marv&nbsp;» – kalz anezho a goll o buhez") • Der Spiegel, 25/06/2024]. * Bybelezer, Charles. [https://www.jns.org/letter-from-netanyahu-to-idf-soldiers-fighting-hamas/ ''Netanyahu writes to IDF soldiers ahead of Shabbat'' • Jewish News Syndicate, 03/11/2023]. <div class="center">'''C'''</div> * (Cage, 2025) Cage. [https://www.cage.ngo/articles/african-commission-urged-to-refer-egypt-to-court-for-complicity-in-gaza-blockade ''African Commission Urged to Refer Egypt to Court for Complicity in Gaza Blockade • Cage, 23/04/2025]. * (Casciani,2024a) Casciani, Dominic. [https://www.bbc.com/news/articles/c3g9g63jl17o ''Israel-Gaza: What did the ICJ ruling really say?'' • BBC News, 16/05/2024]. * (Casciani,2024b) Casciani, Dominic. [https://www.bbc.com/news/articles/c722zv1r5yro ''Israel-Gaza: What does ICJ ruling on Israel's Rafah offensive mean?'' • BBC News, 28/05/2024]. * Chacar, Henriette. [https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-revises-death-toll-oct-7-hamas-attack-around-1200-2023-11-10/ ''Israel revises Hamas attack death toll to 'around 1,200''' • Reuters, 10/11/2023]. * (Clayton, 2024a) Clayton, Freddie. [https://www.nbcnews.com/news/world/israel-icj-order-halt-rafah-offensive-what-next-rcna154102 ''Isolated Israel argues U.N. court ruling leaves door open to Rafah offensive'' • NBC News, 27/05/2024]. * Coghill, Arianna. [https://www.motherjones.com/politics/2024/01/south-africa-israel-amalek-netanyahu/ ''As It Formally Accuses Israel of Genocide, South Africa Condemns Netanyahu's Amalek Reference'' • Mother Jones, 11/01/2024]. * Cohen, Mari. [https://jewishcurrents.org/can-genocide-studies-survive-a-genocide-in-gaza ''Can Genocide Studies Survive a Genocide in Gaza?'' • Jewish Currents, 19/12/2024]. * Condon, Grace ; Condon, Frankie. [https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-is-never-justifiable-israel-and-hamas-in-gaza ''Genocide is Never Justifiable: Israel and Hamas in Gaza'' • Genocide Watch, 20/02/2024]. * Conley, Julia. [https://www.commondreams.org/news/support-south-africa-icj ''100+ Global Rights Groups Urge Support for South Africa's Genocide Case Against Israel at ICJ'' • Common Dreams, 03/01/2024]. * Cook, Jonathan. [https://www.middleeasteye.net/opinion/gaza-israel-kills-journalists-western-media-killing-truth-genocide ''Israel kills the journalists. Western media kills the truth of genocide in Gaza'' • Middle East Eye, 25/10/2024]. * Cordall, Simon Speakman ; Pedrosa, Veronica. [https://www.aljazeera.com/news/2024/3/13/after-the-unrwa-report-more-accounts-of-israels-torture-in-gaza ''Not just the UNRWA report: Countless accounts of Israeli torture in Gaza'' • Al Jazeera, 13/03/2024]. * Corder, Mike. [https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-africas-genocide-case-israel-sets-high-stakes-106055104 ''South Africa's genocide case against Israel sets up a high-stakes legal battle at the UN's top court'' • ABC News, 02/01/2024]. * Currie, Robert J.. [https://www.cambridge.org/core/journals/canadian-yearbook-of-international-law-annuaire-canadien-de-droit-international/article/abs/international-criminal-court-a-commentary-on-the-rome-statute-by-william-a-schabas-oxford-oxford-university-press-2010-1336-pages/9FB63B595925840FF3D978C8E5503E7D ''The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute. By William A. Schabas. Oxford: Oxford University Press, 2010. 1336 pages'' • Canadian Yearbook of International Law/Annuaire Canadien de Droit International 2011, #48, pp. 579–584]. <div class="center">'''D'''</div> * Davies, Harry ; McKernan, Bethan ; Abraham, Yuval ; Rapoport, Meron. [https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/28/spying-hacking-intimidation-israel-war-icc-exposed ''Spying, hacking and intimidation: Israel's nine-year 'war' on the ICC exposed'' • The Guardian, 28/05/2024]. * De Vogli, Roberto ; Montomoli, Jonathan ; Abu-Sittah, Ghassan ; Pappé, Ilan. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(25)01541-7/fulltext ''Break the selective silence on the genocide in Gaza'' • The Lancet, 406:10504, pp. 688–689]. * (Debre, 2023b) Debre, Isabel. [https://apnews.com/article/israel-hamas-war-gaza-hospitals-be55b16dd18e55be1b8ad395163ca19b ''Hospitals have special protection under the rules of war. Why are they in the crosshairs in Gaza?'' • Associated Press, 11/11/2023]. * Donoghue, Joan. [https://www.bbc.co.uk/programmes/m001yplc ''Joan Donoghue – Former President of the International Court of Justice'' • BBC, 25/04/2024]. * Doucet, Lyse. [https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68514816 • BBC News, 09/03/2024]. * Dumper, Michael ; Badran, Amneh. [https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781003031994/routledge-handbook-palestine-michael-dumper-amneh-badran ''Routledge Handbook on Palestine 2024'']. <div class="center">'''E'''</div> * Ebrahim, Nadeen. [https://edition.cnn.com/2024/10/21/middleeast/gaza-war-israeli-soldiers-ptsd-suicide-intl/index.html '''He got out of Gaza, but Gaza did not get out of him': Israeli soldiers returning from war struggle with trauma and suicide'' • CNN, 21/10/2024]. * Englert, Sai ; Bhattacharyya, Gargi. [https://www.euppublishing.com/doi/10.3366/hlps.2024.0337 ''Capital's Genocide: A Conversation on Racial Capitalism, Settler Colonialism, and Possible Worlds after Gaza'' • Journal of Holy Land and Palestine Studies, 23:2, 01/10/2024, pp. 165–186]. * El Chamaa, Mohamad. [https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/30/gaza-library-palestinian-culture/ ''Gazans mourn loss of their libraries: Cultural beacons and communal spaces'' • The Washington Post, 01/12/2023]. <div class="center">'''F'''</div> * Faddoul,Alix ; Shannon, Geordan ; Asghar, Khudejha ; Boukari, Yamina ; Smith, James ; Neilson, Amy. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(23)02751-4/fulltext ''The health dimensions of violence in Palestine: a call to prevent genocide'' • The Lancet, 403:10421, pp. 25–26, 01/2024]. * Fassin, Didier. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2308941 ''The Rhetoric of Denial: Contribution to an Archive of the Debate about Mass Violence in Gaza'' • , Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, pp. 1–7, 05/02/2024]. * Fayyad, Huthifa. [https://www.middleeasteye.net/news/nearly-1000-palestinian-health-workers-killed-israeli-forces-gaza-named ''Nearly 1,000 Palestinian health workers killed by Israeli forces in Gaza named'' • Middle East Eye, 17/09/2024]. * Federman, Josef ; Adwan, Issam. [https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-rockets-airstrikes-tel-aviv-11fb98655c256d54ecb5329284fc37d2 ''Hamas militant group has started a war that 'Israel will win,' defense minister says'' • Associated Press, 07/10/2023]. <div class="center">'''G'''</div> * Gessen, Masha. [https://www.newyorker.com/news/our-columnists/the-limits-of-accusing-israel-of-genocide-under-international-law ''The Limits of Accusing Israel of Genocide • The New Yorker, 07/02/2024]. * Goda, Norman ; Herf, Jeffrey. [https://www.washingtonpost.com/opinions/2025/06/03/israel-gaza-genocide-allegations/ ''Why it's wrong to call Israel's war in Gaza a 'genocide''' • The Washington Post, 03/06/2025]. * Goldberg, Amos. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2413175 ''The Problematic Return of Intent'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, pp. 1–10, 15/10/2024]. * Goldenberg, Tia. [https://apnews.com/article/israel-palestinians-south-africa-genocide-hate-speech-97a9e4a84a3a6bebeddfb80f8a030724 ''Harsh Israeli rhetoric against Palestinians becomes central to South Africa's genocide case'' • Associated Press, 18/01/2024]. * Gómez-Ugarte, Ana C. ; Chen, Irena ; Acosta, Enrique ; Basellini, Ugofilippo ; Alburez-Gutierrez, Diego. [https://link.springer.com/article/10.1186/s12963-025-00422-9 ''Accounting for uncertainty in conflict mortality estimation: an application to the Gaza War in 2023-2024'' • Population Health Metrics, 23:55, pp. 1–15, 13/10/2025]. * (Graham-Harrison, 2024a) Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/2024/feb/25/gaza-death-toll-set-to-pass-30000-as-israel-prepares-assault-on-rafah ''Gaza death toll set to pass 30,000, as Israel prepares assault on Rafah'' • The Guardian, 25/02/2024]. * (Graham-Harrison, 2024b) Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/2024/sep/17/gaza-publishes-identities-of-34344-palestinians-killed-in-war-with-israel''Gaza publishes identities of 34,344 Palestinians killed in war with Israel'' • The Guardian, 17/09/2024]. * Grigor, Sabina-Andreea. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10758216.2024.2337944#d1e107 ''The Narrow Definition of Genocide & Its Role in Investigating and Prosecuting Charges of Genocide in Romania'' • Problems of Post-Communism, 72:1, pp. 97–111]. * Grim, Ryan. [https://theintercept.com/2024/03/02/gaza-flour-massacre-propaganda/ ''WCNSF: The Most Haunting Acronym the World Has Produced'' • The Intercept, 02/03/2024]. * Gritten, David. [https://www.bbc.com/news/articles/clyr154314vo • BBC News, 14/03/2025]. * Guillot, Michel ; Draidi, Mohammed ; Cetorelli, Valeria ; Monteiro Da Silva, José H. C. ; Lubbad, Ismail [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)02810-1/abstract ''Life expectancy losses in the Gaza Strip during the period October, 2023, to September, 2024'' • The Lancet, 405:10477, 02/2025, pp. 478–485]. * Gurmendi Dunkelberg, Alonso. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2454739 ''How to Hide a Genocide: Modern/Colonial International Law and the Construction of Impunity'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 22/01/2025, pp. 1–24]. * Gvaryahu, Avner. [https://www.foreignaffairs.com/israel/myth-israels-moral-army |''The Myth of Israel's "Moral Army": The Failure of the IDF's Targeting Protocols Is Producing Massive Civilian Casualties'' • Foreign Affairs, 04/03/2024]. <div class="center">'''H'''</div> * Haidar, Dalia. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67614139 '''Wounded child, no surviving family': The pain of Gaza's orphans'' • BBC News, 04/12/2023]. * Hanbali, Layth ; Kwong, Edwin Jit Leung ; Neilson, Amy ; Smith, James ; Hafez, Sali ; Khoury, Rasha. [https://gh.bmj.com/content/9/2/e014942 ''Israeli necropolitics and the pursuit of health justice in Palestine'' • BMJ Global Health, 9:2, p. e014942, 02/2024]. * (Haque, 2024a) Haque, Adil Ahmad. [https://www.justsecurity.org/96123/icj-gaza-israeli-operations/ ''Halt: The International Court of Justice and the Rafah Offensive'' • Just Security, 24/05/2024]. * Harghandiwal, Beheshta. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17441692.2025.2495326 ''Impact of the humanitarian crisis in Gaza on children's health: Evidence and recommendations for mitigation'' • Global Public Health, 20:1, pennad 2495326, 22/04/2025]. * Horn, Allyson. [https://www.abc.net.au/news/2023-12-06/inside-gaza-a-devastating-new-term-has-emerged-wcnsf/103161184 ''Inside Gaza's overwhelmed hospital system, doctors have coined a new term for wounded children arriving alone'' • ABC News (Australia), 05/12/2023]. <div class="center">'''I'''</div> * (Independent International Commission of Inquiry, 2025) IICI. [https://www.un.org/unispal/document/report-of-the-commission-of-inquiry-israel-gender-based-violence-13march2025/ '' 'More than a human can bear': Israel's systematic use of sexual, reproductive and other forms of gender-based violence since 7/10/2023'' • Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel, 12/03/2025]. * (ICJ-order-2024-01-26) ICJ. [https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/192/192-20240126-ord-01-00-en.pdf ''Order of 26 January 2024, Application of Convention on Prevention and Punishment of Crime of Genocide (S. Afr. v. Isr.), No. 192 • International Court of Justice, 26/01/2024]. * (International Federation for Human Rights, 2024) IFHR. [https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza ''One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza • International Federation for Human Rights, 12/12/2024]. * (International State Crime Initiative, 2023) ISCI. [http://statecrime.org/international-expert-statement-on-israeli-state-crime ''International Expert Statement on Israeli State Crime'' • International State Crime Initiative, 2023]. * (IPC Report August, 2025) IPC. [https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf ''GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand 1 July – 30/09/2025'' • Integrated Food Security Phase Classification, 22/08/2025]. * Iraqi, Amjad. [https://www.972mag.com/icc-israel-surveillance-investigation/ ''Surveillance and interference: Israel's covert war on the ICC exposed'' • +972 Magazine, 28/05/2024]. <div class="center">'''J'''</div> * Jamal, Hebh. [https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-germany-police-repress-palestine-solidarity-protests ''Israel-Palestine war: German police repress Palestine solidarity protests'' • Middle East Eye, 16/10/2023]. * Jamaluddine, Zeina ; Abukmail, Hanan ; Aly,Sarah ; Campbell, Oona M. R. ; Checchi, Francesco. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)02678-3/fulltext ''Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis'' • The Lancet, 405:10477, 09/01/2025, pp. 469–477]. * (Jamshidi, 2024a) Jamshidi, Maryam. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2348377 ''Genocide and Resistance in Palestine under Law's Shadow'' • Journal of Genocide Research, Forum: Gaza: International Humanitarian Law and Genocide, 06/05/2024, pp. 1–35]. * (Jamshidi, 2024b) Jamshidi, Maryam. [https://opiniojuris.org/2024/08/02/reflecting-on-genocidal-intent-in-the-icj-case/ ''Reflecting on Genocidal Intent in the ICJ Case'' • Opinio Juris, 02/08/2024]. * Jimoh, Abdullahi. [https://newscentral.africa/over-100-global-organisations-rally-for-south-africas-genocide-case-against-israel-at-icj/ ''Over 100 Global Organisations Rally for South Africa's Genocide Case Against Israel at ICJ'' • News Central TV, 04/01/2024]. * Johnson, Jake. [https://www.commondreams.org/news/legal-scholars-israel-genocide ''800+ Legal Scholars Say Israel/05/Be Perpetrating 'Crime of Genocide' in Gaza'' • Common Dreams, 18/10/2023]. * (Johnson, 2024a) Johnson, Jake. [https://www.salon.com/2024/03/07/finish-the-problem-answer-on-gaza-shows-hes-even-worse-than-biden-on-israel_partner/ ''"Finish the problem": Trump's answer on Gaza shows he's "even worse" than Biden on Israel • Salon, 07/03/2024]. * (Johnson, 2024b) Johnson, Jake. [https://www.commondreams.org/news/israeli-human-rights-groups-icj ''Israeli Groups Slam Netanyahu Government for Flouting ICJ Ruling'' • Common Dreams, 11/03/2024]. * Jones, Owen. [https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/13/israel-hamas-gaza-war-crimes ''The brutality and inhumanity of Israel's assault on Gaza is no surprise. It's just what was promised'' • The Guardian, 13/01/2024]. * Jones, Sam ; Fidler, Matt. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/18/who-are-hostages-taken-by-hamas-from-southern-israel ''Who are the hostages taken by Hamas from southern Israel?'' • The Guardian, 18/10/2023]. * Joyce, Richard ; Martel, James ; Pahuja, Sundhya. [https://academic.oup.com/lril/article/13/2/129/8262217?login=false ''International law and the challenge of populism'' • London Review of International Law, 13:2, 23/09/2025, pp. 129-134]. <div class="center">'''K'''</div> * Kane, Alex ; Cohen, Mari ; Shamir, Jonathan ; Scher, Isaac. [https://jewishcurrents.org/the-hamas-attacks-and-israeli-response-an-explainer ''The Hamas Attacks and Israeli Response: An Explainer'' • Jewish Currents, 10/10/2023]. * Kansara, Reha ; Nour, Ahmed. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67983018 ''Israel-Gaza war: Counting the destruction of religious sites'' • BBC News, 30/01/2024]. * Kekatos, Mary ; Beaule, Victoria. [https://abcnews.com/International/hospitals-gaza-attack-running-fuel-icu-patients/story?id=104785819 ''Hospitals in Gaza say they are under attack and running out of fuel for ICU patients'' • ABC News, 10/11/2023]. * Kellman, Laurie. [https://apnews.com/article/children-hostages-israel-palestinians-gaza-orphan-c8e9f6dd703a9c14161eeb6ca9e25417 ''About 30 children were taken hostage by Hamas militants. Their families wait in agony'' • Associated Press, 27/10/2023]. * Khalidi, Rashid. [https://www.thenation.com/article/world/its-time-to-confront-israels-version-of-from-the-river-to-the-sea/ ''It's Time to Confront Israel's Version of "From the River to the Sea"'' • The Nation, 22/11/2023]. * Khalidi, Rashid. [https://www.theguardian.com/world/2024/apr/11/a-new-abyss-gaza-and-the-hundred-years-war-on-palestine '''A new abyss': Gaza and the hundred years' war on Palestine'' • The Guardian, 11/04/2024]. * Khan, Mishal S. ; Tinua, Alu Tacon. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)00043-6/fulltext ''Israel–Palestine: dehumanisation and silencing'' • The Lancet, 403:10429, 02/03/2024, pp. 805–806]. * Khatib, Rasha ; McKee, Martin ; Yusuf, Salim. [https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(24)01169-3/fulltext ''Counting the dead in Gaza: difficult but essential'' • The Lancet, 404:10449, 20/07/2024, pp. 237–238]. * Khouri, Rami G.. [https://www.aljazeera.com/opinions/2023/12/15/watching-the-watchdogs-media-law-and-gaza-genocide ''Watching the watchdogs: Media, law and Gaza genocide'' • Al Jazeera, 15/12/2023]. * Khwaja, Arif ; Bell, Iona ; Hadley, Daniell ; Price, Huw ; Turnbull, Clare.''Gaza: a plea to reclaim our collective humanity'' • The Lancet, 402:10416, 25/11/2023, p. 1975]. * Klein, Shira. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2448061 ''The Growing Rift between Holocaust Scholars over Israel/Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 08/01/2025, pp. 1–21]. * Komnenic, Ana. [https://www.cbc.ca/news/world/genocide-gaza-debate-1.7042809 ''Experts, advocates deeply divided on question of 'genocide' in Gaza'' • CBC News, 02/12/2023]. * Kottasová, Ivana ; Salman, Abeer ; Alkhaldi, Celine ; Bashir, Nada ; Khadder, Kareem. [https://www.wral.com/story/gaza-workers-expelled-from-israel-accuse-israeli-authorities-of-abuse-including-beatings/21135682/ ''Gaza workers expelled from Israel accuse Israeli authorities of abuse, including beatings'' • WRAL-TV, 06/11/2023]. * (Kubovich, 2024a) Kubovich, Yaniv. [https://www.haaretz.com/israel-news/2024-03-31/ty-article-magazine/.premium/israel-created-kill-zones-in-gaza-anyone-who-crosses-into-them-is-shot/0000018e-946c-d4de-afee-f46da9ee0000 ''Israel Created 'Kill Zones' in Gaza. Anyone Who Crosses Into Them Is Shot'' • Haaretz, 31/03/2024]. * (Kubovich, 2024b) Kubovich, Yaniv. [https://www.haaretz.co.il/news/politics/2024-03-31/ty-article-magazine/.premium/0000018e-9035-d9a4-a7bf-dc7d839e0000 עדויות: כך יורים חיילי צה"ל על כל מי שנכנס ל"שטחי ההשמדה" ברצועת עזה («&nbsp;Testenioù : setu penaos e tenn soudarded Tsahal war gement den a zeu tre en "takadoù netraiñ" e Strizhenn Gaza&nbsp;» • Haaretz, 31/03/2024]. * Kulkarni, Pavan. [https://peoplesdispatch.org/2023/12/18/it-is-clear-that-israel-is-committing-genocide-in-gaza-un-panel-concludes/ ''It is clear that Israel is committing genocide in Gaza, UN-Panel concludes'' • Peoples Dispatch, 18/12/2023]. <div class="center">'''L'''</div> * Laarhoven, Kasper van ; Peek, Eva ; Walters, Derk. {{nl} [https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 ''Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide'' • NRC, 14/05/2025]. * Lawless, Jill. [https://apnews.com/article/uk-israel-allies-arm-sales-19430d222e6a2f61ffd264e9e494bf63 ''Senior UK jurists have joined calls to stop arms sales to Israel. Other allies face similar pressure • Associated Press, 12/07/2024]. * Lederman, Shmuel. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2309706 ''Gaza as a Laboratory 2.0'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 29/01/2024, pp. 1–6]. * Lederman, Shmuel. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556550 ''A Not So Textbook Case of Genocide • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 19/09/2025, pp. 1–12]. * Levene, Mark. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2301866 ''Gaza 2023: Words Matter, Lives Matter More'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 21/01/2024, pp. 1–7]. * LeVine, Mark. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556566 ''Epilogue: The 116-Year War on Palestine • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 18/09/2025, pp. 1–11]. * Levitz, Eric. [https://nymag.com/intelligencer/2023/10/the-u-s-is-giving-israel-permission-for-war-crimes.html ''The U.S. Is Giving Israel Permission for War Crimes • The Intelligencer, 13/10/2023]. <div class="center">'''M'''</div> * Maad, Assma. [https://www.lemonde.fr/en/les-decodeurs/article/2024/10/13/why-the-gaza-health-ministry-s-death-count-is-considered-reliable_6729264_8.html ''Why the Gaza Health Ministry's death count is considered reliable'' • Le Monde, 13/10/2024]. * Mackenzie, James ; Lubell, Maayan. [https://www.reuters.com/world/middle-east/eu-calls-humanitarian-pauses-gaza-aid-israel-raids-enclave-2023-10-26/ ''Israel launches Gaza war's second phase with ground operation, Netanyahu says'' • Reuters, 29/10/2023]. * Mahomed, Safia. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1723 ''When sanctuaries of humanity turn into corridors of horror: The destruction of healthcare in Gaza'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 20/12/2023, pp. 77–79]. * Maina, Mwangi. [https://eastleighvoice.co.ke/middle-east/117552/icj-grants-african-union-permission-to-weigh-in-on-israels-obligations-in-occupied-palestinian-territories ''ICJ grants African Union permission to weigh in on Israel's obligations in occupied Palestinian territories'' • The Eastleigh Voice News, 21/02/2025]. * Marin, Siobhan ; West, Andrew. [https://www.abc.net.au/news/2024-01-31/biblical-story-amalek-south-africa-icj-genocide-case-israel/103403552 ''Why a biblical story is central to South Africa's ICJ case against Israel'' • ABC News (Australia), 30/01/2024]. * Marsh, Sarah. [https://www.reuters.com/world/germany-accused-silencing-pro-palestinian-voices-un-rights-forum-2023-11-09/ ''Germany accused of silencing pro-Palestinian voices at U.N. rights forum'' • Reuters, 09/11/2023]. * (Marsi & Mohamed, 2024b) Marsi, Federica ; Mohamed, Edna. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/14/israels-war-on-gaza-live-rafah-attack-coming-soon-despite-pressure?update2772280 ''Israel's main objective is 'collective punishment''' • Al Jazeera, 14/03/2024]. * Marsi, Federica ; Siddiqui, Usaid. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/13/israels-war-on-gaza-live-netanyahu-vows-to-finish-the-job-in-rafah?update2770109 ''Israel's war on Gaza live: Dozens of casualties in Israeli attack on UN hub'' • Al Jazeera, 13/03/2024]. * Marsi, Federica ; Siddiqui, Usaid ; Motamedi, Maziar. [https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/28/israels-war-on-gaza-live-unarmed-palestinians-killed-buried-by-bulldozer?update2804475 ''ICJ orders Israel to stop preventing 'delivery of urgently needed' aid'' • Al Jazeera, 28/03/2024]. * Masarwa, Lubna ; Osman, Nadda. [https://www.middleeasteye.net/news/israel-palestine-war-gaza-workers-torture-abuse-detention ''Palestinian workers from Gaza describe torture and abuse in Israeli detention'' • Middle East Eye, 03/11/2023]. * Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-genocide-against-palestinians-colonial-tradition ''How Israel's genocidal war against Palestinians is a colonial tradition'' • Middle East Eye, 18/12/2023]. * (Massad, 2025a) Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israels-genocide-gaza-war-demographics ''Israel's genocide in Gaza is a war on demographics'' • Middle East Eye, 23/05/2025]] |languageen |archive-url https://web.archive.org/web/20260228052005/https://www.middleeasteye.net/opinion/israels-genocide-gaza-war-demographics|accessdate 28/02/2026]. * (Massad, 2025b) Massad, Joseph. [https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-genocide-terminal-stage-settler-colony-crisis ''Israel's genocide is the terminal stage of a settler-colony in crisis'' • Middle East Eye, 30/07/2025]. * Massoud, Bassam ; Fick, Maggie. [https://www.reuters.com/world/middle-east/fight-keep-counting-dead-gaza-2023-12-21/ ''Gaza death toll: why counting the dead has become a daily struggle'' • Reuters, 23/12/2023]. * Matar, Haggai. [https://www.972mag.com/gaza-attack-context-israelis/ ''Gaza's shock attack has terrified Israelis. It should also unveil the context'' • +972 Magazine, 07/10/2023]. * McDoom, Omar Shahabudin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2346403 ''Expert Commentary, the Israeli-Palestinian Conflict, and the Question of Genocide: Prosemitic Bias within a Scholarly Community?'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 25/04/2024, pp. 1–9]. * McKernan, Bethan ; Michaelson, Ruth ; Graham-Harrison, Emma ; Kierszenbaum, Quique ; Balousha, Hazem ; Taha, Sufian ; Sherwood, Harriet ; Beaumont, Peter. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/seven-days-of-terror-that-shook-the-world-and-changed-the-middle-east ''Seven days of terror that shook the world and changed the Middle East • The Observer, 14/10/2023]. * MSF. [https://www.msf.org/msf-doctors-killed-strike-al-awda-hospital-northern-gaza-palestine ''MSF doctors killed in strike on Al-Awda hospital in northern Gaza'' • Médecins Sans Frontières, 21/11/2023]. * (Médecins Sans Frontières, 2024a) MSF. [https://msf.org.uk/article/gaza-msf-strongly-condemns-deadly-israeli-attack-staff-and-family-shelter ''Gaza: MSF strongly condemns deadly Israeli attack on staff and family shelter'' • Médecins Sans Frontières, 22/02/2024]. * (Médecins Sans Frontières, 2024b) MSF. [https://msf.org.uk/article/gaza-msf-uk-board-member-killed-during-israeli-offensive-khan-younis ''Gaza: MSF UK board member killed during Israeli offensive in Khan Younis''| • Médecins Sans Frontières, 01/03/2024]. * (Médecins Sans Frontières, 2024c) MSF. [https://www.medicisenzafrontiere.it/wp-content/uploads/2024/12/Report-Gaza-Life-in-a-death-trap.pdf ''Gaza: Life in a death trap'' • Médecins Sans Frontières, 12/2024]. * (Médecins Sans Frontières,2025] MSF. [https://msf.org.uk/issues/gaza-genocide ''Gaza genocide'' • [Médecins Sans Frontières, 11/03/2026]. * Moallem, Minoo. [https://muse.jhu.edu/pub/434/article/915928/summary ''Bombs with Lies: Media Representation of Genocide in Gaza • Feminist Studies, 49:2-3, 2023, pp. 542–543]. * Mohyeldin1, Ayman ;Hamdan, Basel. [https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 ''Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza • MSNBC, 10/12/2024]. * Moolla, M. S. ; Jacub, A.. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1961 ''Healthcare and genocide: BDS as an entry point to health justice'' • South African Journal of Bioethics and Law, 17:1, 23/04/2024, p. e1961]. * Moor, Ahmed. [https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2025/mar/27/gaza-palestine-children-injuries ''There are more child amputees in Gaza than anywhere else in the world. What can the future hold for them?'' • The Guardian, 27/03/2025]. * Moses, Jeremy. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17502977.2024.2304987 ''Gaza and the Political and Moral Failure of the Responsibility to Protect'' • Journal of Intervention and Statebuilding, 18:2, 14/03/2024, pp. 211–215]. * Moses, A. Dirk. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2558401 ''Introduction: Gaza and the Problems of Genocide Studies • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, pp. 1–14]. * Moutafa, Laila Hussein. [https://www.latimes.com/opinion/story/2023-12-12/gaza-library-bombing ''Opinion: When libraries like Gaza's are destroyed, what's lost is far more than books'' • Los Angeles Times, 12/12/2023]. * Murphy, Francois. [https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-commits-extermination-gaza-by-killing-schools-un-experts-say-2025-06-10/ ''Israel commits 'extermination' in Gaza by killing in schools, UN experts say'' • Reuters, 10/06/2025]. * Muthumani, Abirami. [https://wjps.bmj.com/content/7/1/e000719 ''Safeguarding children through pediatric surgical care in war and humanitarian settings: a call to action for pediatric patients in Gaza'' • World Journal of Pediatric Surgery, 7:1, p. e000719]. <div class="center">'''N'''</div> * Narea, Nicole. [https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj ''Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later.'' • Vox, 25/10/2024]. * Narea, Nicole ; [https://www.vox.com/world-politics/2023/11/13/23954731/genocide-israel-gaza-palestine Samuel, Sigal.''How to think through allegations of genocide in Gaza'' • Vox, 13/11/2023]. * Nashed, Mat. [https://www.aljazeera.com/news/2025/5/5/how-rsf-is-adopting-israels-template-for-genocide-in-sudan ''How RSF is adopting Israel's 'template for genocide' in Sudan'' • Al Jazeera, 05/05/2025]. * Nebehay, Stephanie. [https://www.reuters.com/article/us-un-gaza-rights-idUSTRE78C59R20110913 ''U.N. experts say Israel's blockade of Gaza illegal'' • Reuters, 13/09/2011]. * Netanyahu, Benjamin. [https://www.gov.il/en/pages/spoke-pmo031123 ''Letter from PM Netanyahu to Our Soldiers and Commanders in the Swords of Iron War'' • Gouarnamant Israel, 03/11/2023]. * Neuman, Scott ; Baba, Anas ; Wood, Daniel. [https://www.npr.org/2024/06/01/g-s1-1780/gaza-israel-infrastructure-water-schools-hospitals ''In Gaza, months of war have left Palestinians with barely the necessities to survive'' • NPR, 01/06/2024 ]. * Nichols, Michelle. [https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinian-un-envoy-accuses-israel-genocidal-campaign-against-gaza-2023-10-10/ ''Palestinian UN envoy accuses Israel of 'genocidal' campaign against Gaza'' • Reuters, 11/10/2023]. * (Nichols, 2025a) Nichols, Michelle. [https://www.reuters.com/world/un-aid-chief-slams-israels-gaza-aid-plan-cynical-sideshow-2025-05-13/ ''UN humanitarian chief slams aid plan for Gaza proposed by Israel, backed by US'' • Reuters, 14/05/2025]. * Nijim, Mohammed. ''Gazacide: Palestinians From Refugeehood to Ontological Obliteration'' • Critical Sociology, 51:7–8, 08/10/2024, pennad 08969205241286530]. * Novic, Elisa. ''The Concept of Cultural Genocide: An International Law Perspective''. Oxford : Oxford University Press, 2016 {{ISBN|978-0-19-878716-7}}. <div class="center">'''O'''</div> * O'Brien, Melanie. [https://opiniojuris.org/2025/08/04/is-genocide-happening-in-gaza/ ''Is Genocide Happening in Gaza?'' • Opinio Juris, 04/08/2025]. * (OHCHR, 2024c) OHCHR. [https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/06/states-and-companies-must-end-arms-transfers-israel-immediately-or-risk ''States and companies must end arms transfers to Israel immediately or risk responsibility for human rights violations: UN experts'' • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 20/06/2024]. * (OHCHR, 2024d) OHCHR. [https://www.ohchr.org/en/documents/thematic-reports/a79363-report-special-committee-investigate-israeli-practices-affecting ''A/79/363: Report of the Special Committee to Investigate Israeli Practices Affecting the Human Rights of the Palestinian People and Other Arabs of the Occupied Territories'' • Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 20/09/2024]. * Ohlin, Jens David. ''The UN Genocide Convention''. Oxford : Oxford University Press, 2009 – ''Attempt to Commit Genocide'' : pp. 193–206 {{ISBN|978-0-19-957021-8}}. * O'Reilly, Gem. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67121414 ''In Gaza, wounded children with no surviving family'' • BBC News, 17/10/2023]. * (Oxfam, 2024) Oxfam. [https://www.oxfam.org/en/press-releases/oxfam-sues-danish-state-stop-arms-exports-israel ''Oxfam sues the Danish state to stop arms exports to Israel'' • Oxfam, 12/03/2024]. <div class="center">'''P'''</div> * Perry, Tom ; McDowall, Angus. [https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ ''Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza'' • Reuters, 07/10/2023]. * Perugini, Nicola ; Gordon, Neve. [https://jewishcurrents.org/human-shields-gaza-israel-a-legal-justification-for-genocide ''A Legal Justification for Genocide'' • Jewish Currents, 17/07/2024]. * Picheta, Rob ; Khadder, Kareem ; Rebane, Teele ; Zabadne, Zohair. [https://www.cnn.com/2023/11/10/middleeast/gaza-hospital-surrounded-tanks-reported-israeli-strikes-intl/index.html ''Gaza hospital 'surrounded by tanks' as other healthcare facilities say they've been damaged by Israeli strikes'' • CNN, 10/11/2023]. * Porras, Simón Rodríguez. [https://web.archive.org/web/20240117190839/https://www.newarab.com/opinion/why-western-powers-accept-israels-genocide-gaza ''Aimé Césaire reminds us why Western powers accept the genocide committed in Gaza'' • The New Arab, 25/10/2023]. * Prothero, Mitchell. [https://www.vice.com/en/article/y3w4w7/israeli-intelligence-health-ministry-death-toll ''Israeli Intelligence Has Deemed Hamas-Run Health Ministry's Death Toll Figures Generally Accurate'' • Vice News, 25/01/2024]. * ("Public Statement: Scholars Warn", 2023) Public Statement. [https://twailr.com/public-statement-scholars-warn-of-potential-genocide-in-gaza/ ''Public Statement: Scholars Warn of Potential Genocide in Gaza'' • Third World Approaches to International Law Review, 20/10/2023]. <div class="center">'''Q'''</div> * (Quigley, 2024a) Quigleyn John B.. [https://www.ejiltalk.org/legal-standard-for-genocide-intent-an-uphill-climb-for-israel-in-gaza-suit/ ''Legal Standard for Genocide Intent: An Uphill Climb for Israel in Gaza Suit'' • European Journal of International Law, 14/03/2024]. * (Quigley, 2024b) Quigley, John. [https://arabcenterdc.org/resource/the-lancet-and-genocide-by-slow-death-in-gaza/ ''The Lancet and Genocide By "Slow Death" in Gaza'' • Arab Center Washington DC, 03/07/2024]. * Qutami, Loubna ; Moallem, Minoo. [https://muse.jhu.edu/article/915923 ''A Feminist Practice of Bearing Witness to Genocide'' • Feminist Studies, 49:2, 2023, pp. 531–533]. <div class="center">'''R'''</div> * Repo, Jemima. [https://bristoluniversitypressdigital.com/view/journals/ejpg/8/2/article-p492.xml ''Genocide and the destruction of the means of social reproduction in Gaza'' • European Journal of Politics and Gender, 8:2, 25/11/2024, pp. 492–499]. * Rifai, Sulaiman Lebbe. [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4704652 ''The Genocide in Gaza and the Contempt of International Law: Some Reflections'' • Social Science Research Network, 21/02/2024]. * Roelf, Wendell ; Sterling, Toby. [https://www.reuters.com/world/south-africa-seeks-international-court-justice-genocide-order-against-israel-2023-12-29/ ''South Africa files genocide case against Israel at World Court'' • Reuters, 29/12/2023]. * Romo, Vanessa. [https://www.npr.org/2023/11/16/1213307710/gaza-doctors-al-shifa-hospital#:~:textHourly%20News-,In%20Gaza%2C%20doctors%20are%20among%20the%20many%20dead.,the%20lives%20that%20were%20lost ''Doctors are among the many dead in Gaza. These are their stories '' • NPR, 16/11/2023]. <div class="center">'''S'''</div> * Saber, Indlieb Farazi. [https://www.aljazeera.com/news/2024/1/14/a-cultural-genocide-which-of-gazas-heritage-sites-have-been-destroyed ''A 'cultural genocide': Which of Gaza's heritage sites have been destroyed?'' • Al Jazeera, 14/01/2024]. * (Salam, 2023a) Salam, Yasmine. [https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 ''Gaza Strip explained: Who controls it and what to know'' • NBC News, 09/10/2023]. * Salzenstein, Léopold. [https://www.thenewhumanitarian.org/maps-and-graphics/2024/03/21/behind-numbers-gaza-unprecedented-aid-worker-death-toll ''Behind the numbers: Gaza's unprecedented aid worker death toll'' • The New Humanitarian, 21/03/2024]. * Samudzi, Zoé. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2305524 ''"We are Fighting Nazis": Genocidal Fashionings of Gaza(ns) After 7 October'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 18/01/2024, pp. 1–9]. * Sankar, Anjana. [https://www.nytimes.com/2024/08/02/world/middleeast/gaza-doctors-medical-workers-israel.html ''Many of Gaza's Medical Workers Have Been Detained or Killed'' • The New York Times, 02/08/2024]. * Saric, Ivana. [https://www.axios.com/2024/11/08/un-report-70-gaza-dead ''Nearly 70% of verified deaths in Gaza are women and children, UN report finds'' • Axios, 08/11/2024]. * Sathar, M. A.. [ ''The war on Gaza. A test of our humanity'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 20/12/2023, pp. 82–83]. * Sawafta1, Ali; Fick, Maggie. [https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-have-died-gaza-war-how-will-counting-continue-2023-12-06/ ''How many Palestinians have died in Gaza? Death toll explained'' • Reuters, 07/12/2023]. * Scahill, Jeremy ; Grim, Ryan. [https://theintercept.com/2024/04/15/nyt-israel-gaza-genocide-palestine-coverage/ ''Leaked NYT Gaza memo tells journalists to avoid words "genocide", "ethnic cleansing", and "occupied territory"'' • The Intercept, 15/04/2024]. * Schaer, Catherin. [https://www.aljazeera.com/news/2023/11/10/germany-gaza-protests-crackdown ''German police crack down on pro-Palestine rallies, raising alarm'' • Al Jazeera, 10/11/2023]. * Schenker, Hillel. [https://www.thenation.com/article/world/israel-gaza-hamas-war-netanyahu/ ''The Catastrophe of October 7. Why Did It Happen?'' • The Nation, 12/10/2023]. * Schmitz, Rob. [https://www.npr.org/2024/01/11/1224273842/south-africa-outlines-genocide-case-against-israel-at-international-court-of-jus ''South Africa outlines genocide case against Israel at International Court of Justice'' • NPR, 11/01/2024]. * Schwarz, Franziska. {{de}} [https://www.fr.de/politik/israel-news-nahost-gaza-krieg-tote-zahl-statistik-hamas-un-voelkerrecht-waffenruhe-geisel-freilassung-zr-93245254.html ''"Düsterer Meilenstein": UN benennt Zahl der täglichen Toten im Gazastreifen ("Ur bonn trist : ABU a embann an niver pemdeziek a varvioù e Strizhenn Gaza") • Frankfurter Rundschau, 16/08/2024]. * Segal, Raz. [https://contendingmodernities.nd.edu/global-currents/statement-of-scholars-7-october/ ''Statement of Scholars in Holocaust and Genocide Studies on Mass Violence in Israel and Palestine since 7 October'' • Contending Modernities, 09/12/2023]. * Segal, Raz. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0377919X.2024.2384385 ''Settler Antisemitism, Israeli Mass Violence, and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies'' • Journal of Palestine Studies, 53:2, 02/04/2024, pp. 50–73]. * Segal, Raz. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03086534.2025.2467876 ''Israeli Settler Colonial Genocide''• The Journal of Imperial and Commonwealth History, 53, 24/02/25, pp. 182–191]. * Segal, Raz ; Daniele, Luigi. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2325804 ''Gaza as Twilight of Israel Exceptionalism: Holocaust and Genocide Studies from Unprecedented Crisis to Unprecedented Change'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 05/03/2024, pp. 1–10]. * (Semerdjian, 2024a) Semerdjian, Elyse. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2306714 ''A World Without Civilians'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 24/01/2024, pp. 1–6]. * (Semerdjian, 2024b) Semerdjian, Elyse. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2377871 ''Gazafication and Genocide by Attrition in Artsakh/Nagorno Karabakh and the Occupied Palestinian Territories • Journal of Genocide Research, Forum: Artsakh/Nagorno Karabakh: Famine, Memory, Security, and the Question of Genocide, 17/07/2024 pp. 1–22]. * Shamim, Sarah. [https://www.aljazeera.com/news/2024/1/9/which-countries-back-south-africas-genocide-case-against-israel-at-icj ''Which countries back South Africa's genocide case against Israel at ICJ?'' • Al Jazeera, 11/01/2024]. * Sharma, Gouri. [https://www.aljazeera.com/features/2023/10/26/complete-censorship-germanys-palestinian-diaspora-fights-crackdown '''Complete censorship': Germany's Palestinian diaspora fights crackdown'' • Al Jazeera, 26/10/2023]. * Shatali, Ala ; Rashid, Fatima ; Lubbad, Ilham ; Potterton, Joanne ; Geilen, Bart ; Ali, Sanah ; Sidhanee, Abu. [https://applications.emro.who.int/EMHJ/V31/04/1020-3397-2025-3104-219-225-eng.pdf ''Meeting the rehabilitation needs of children with debilitating injuries and disability in Gaza'' • Eastern Mediterranean Health Journal, 31:4, 2025, pp. 219–225]. * Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2023.2300555 ''Inescapably Genocidal'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 03/01/2024, pp. 1–5]. * (Shaw, 2025a) Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03086534.2025.2493304 ''Gaza and the Structure of Genocide in Palestine'' • The Journal of Imperial and Commonwealth History, 53:2, 04/03/2025, pp. 416–422]. * (Shaw, 2025b) Shaw, Martin. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556575 ''The Genocide that Changed the World'' • Journal of Genocide Research, Roundtable: Gaza and Genocide Studies, 19/09/2025, pp. 1–15]. * Sherwani, Maryam ; Stewart, Richard ; Samad, Lubna. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2556575 ''The Disproportionate Surgical Burden Borne by Children in Regions of Armed Conflict'' • World Journal of Surgery, 49:7, 10/03/2025, pp. 1840–1845]. * Sherwood, Harriet. [https://www.theguardian.com/world/2023/oct/16/israeli-hostages-hamas-gaza ''Hamas says 250 people held hostage in Gaza'' • The Guardian, 17/10/2023]. * Shpigel, Noa. [https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-19/ty-article/.premium/were-destroying-gaza-netanyahu-smotrich-rush-to-soothe-fears-over-aid-renewal/00000196-e7b4-d93f-a3b6-fff77c780000 '''We're Destroying Gaza': Netanyahu, Smotrich Rush to Soothe Right's Fears Over Aid Renewal'' • Haaretz, 19/05/2025]. * Sirleaf, Matiangai V. S.. [https://academic.oup.com/ijtj/article/18/1/162/7681852?login=false ''Palestine as a Litmus Test for Transitional Justice'' • The International Journal of Transitional Justice, 18:1, 24/05/2024, pp. 162–188]. * Smith, Mitch ; McCarthy, Lauren ; Londoño, Ernesto ; Jordan, Miriam. [https://www.nytimes.com/2023/10/12/us/palestinians-reaction-israel-hamas.html ''Palestinian Americans, Dismayed by Violence, Say Historical Context Is Being Overlooked'' • The New York Times, 12/10/2023]. * Soni, S.. [https://samajournals.co.za/index.php/sajbl/article/view/1764 ''Gaza and international law: The global obligation to protect life and health'' • South African Journal of Bioethics and Law, 16:3, 2023, pp. 80–81]. * Sorek, Tamir. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2456321 ''Mainstreaming a Genocidal Imagination in Israeli Society: Settler-Colonialism, Settler Anxiety, and Biblical Cues'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 06/02/2025, pp. 1–24]. * Speri, Alice. [https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza ''Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars'' • The Guardian, 20/12/2024]. * Stacey, Diego. [https://english.elpais.com/international/2023-11-04/pedro-arrojo-un-special-rapporteur-the-gaza-war-is-heading-towards-genocide.html ''Pedro Arrojo, UN Special Rapporteur: 'The Gaza war is heading towards genocide' • El País, 04/11/2023]. * Stack, Liam ; Shbair, Bilal. [https://www.nytimes.com/2024/05/06/world/middleeast/gaza-schools-damaged-destroyed.html ''With Schools in Ruins, Education in Gaza Will Be Hobbled for Years'' • The New York Times, 04/11/2023]. * Stamatopoulou-Robbins, Sophia. [https://web.archive.org/web/20250710072600/https://watson.brown.edu/costsofwar/files/cow/imce/papers/2023/2024/Costs%20of%20War_Human%20Toll%20Since%20Oct%207.pdf ''The Human Toll: Indirect Deaths from War in Gaza and the West Bank, October 7, 2023 Forward • Watson Institute for International and Public Affairs, Brown University, 07/10/2024]. * (Stanton, 2025b) Stanton, Gregory. [https://www.genocidewatch.com/single-post/the-double-genocide-in-gaza-by-dr-gregory-stanton-1 ''The Double Genocide in Gaza'' • Genocide Watch, 17/09/2025]. * Sultany, Nimer. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2351261 ''A Threshold Crossed: On Genocidal Intent and the Duty to Prevent Genocide in Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Gaza: International Humanitarian Law and Genocide, 09/05/2024, pp. 1–26]. * Swart, Mia. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00358533.2025.2542794 ''South Africa v Israel: South Africa's case at the International Court of Justice'' • The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs and Policy Studies, 114:5, 05/08/2025, pp. 687–689]. <div class="center">'''T'''</div> * Tanielian, Melanie S.. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2310866 ''The Silent Slow Killer of Famine: Humanitarian Management and Permanent Security'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 05/02/2024, pp. 1–9]. * Tantesh, Malak A. ; Graham-Harrison, Emma. [https://www.theguardian.com/world/article/2024/aug/15/gaza-death-toll-hits-40000-with-thousands-more-yet-to-be-counted ''Gaza rubble likely to conceal untold horrors to swell 40,000 death toll'' • The Guardian, 15/08/2024]. * Taub, Amanda. [https://www.nytimes.com/2024/05/30/world/europe/icj-israel-rafah-offensive-explained.html ''What the I.C.J. Ruling Actually Means for Israel's Offensive in Rafah'' • The New York Times, 30/05/2024]. * Tharoor, Ishaan. [https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians ''Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza'' • The Washington Post, 30/07/2025]. * Thomas, Merlyn. [https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67764664 ''Israel Gaza: What Gaza's death toll says about the war'' • BBC News, 21/12/2023]. <div class="center">'''U'''</div> * Üngör, Uğur Ümit. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2024.2309709 ''Screaming, Silence, and Mass Violence in Israel/Palestine'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel–Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 26/01/2024, pp. 1–9]. * (UNHCR, 2024) UNHCR. International human rights clinic, Boston University School of Law ; International human rights clinic, Cornell Law School ; Centre for human rights, University of Pretoria ; Lowenstein human rights project, Yale Law School. [https://www.humanrightsnetwork.org/s/Genocide-in-Gaza-Final-version-051524.pdf ''Genocide in Gaza: Analysis of international law and its application to Israel's military actions since October 7, 2023'' • University Network for Human Rights, 15/05/2024]. * (United Nations, 2014) United Nations. [https://www.un.org/ar/preventgenocide/adviser/pdf/osapg_analysis_framework.pdf ''Legal definition of genocide'' • United Nations, 2014]. * (United Nations in Palestine, 2024]) United Nations. [https://web.archive.org/web/20240505021224/https://palestine.un.org/en/267691-10000-people-feared-buried-under-rubble-gaza ''10,000 people feared buried under the rubble in Gaza'' • United Nations in Palestine, 03/05/2024]. * (UN Commission of Inquiry report, 2025) United Nations Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory and Israel. [https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session60/advance-version/a-hrc-60-crp-3.pdf ''Legal analysis of the conduct of Israel in Gaza pursuant to the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide'' • OHCHR, 16/09/2025]. <div class="center">'''V'''</div> * Verdeja, Ernesto. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2452707 ''The Gaza Genocide in Five Crises'' • Journal of Genocide Research, Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies, 20/01/2025, pp. 1–23]. * Vinograd, Cassandra ; Kershner, Isabel. [https://www.nytimes.com/2023/10/09/world/middleeast/israel-hostages-hamas-explained.html ''Hamas Took Scores of Hostages From Israel. Here's What We Know About Them.'' • The New York Times, 19/10/2023]. <div class="center">'''W'''</div> * Wezeman, Pieter D. ; Djokic, Katarina ; George, Mathew ; Hussain, Zain ; Wezeman, Siemon T.. [https://www.sipri.org/sites/default/files/2024-03/fs_2403_at_2023.pdf ''Trends in International Arms Transfers, 2023'' • Stockholm International Peace Research Institute, 03/2024]. * (Wintour, 2024a) Wintour, Patrick. [https://www.theguardian.com/global/article/2024/may/29/how-a-single-comma-is-allowing-israel-to-question-icj-rafah-ruling ''How a single comma is allowing Israel to question ICJ Rafah ruling'' • The Guardian, 29/05/2024]. <div class="center">'''Z'''</div> * Zakaria, Fareed. [https://edition.cnn.com/videos/world/2024/05/26/gps-0526-icc-charges-against-israel.cnn ''On GPS: The charges against Israel'' • CNN, 26/05/2024]. * Zeteo, Team ; Hasan, Mehdi. [https://zeteo.com/p/exclusive-you-have-been-warned-republican ''"You Have Been Warned": Republican Senators Threaten the ICC Prosecutor over Possible Israel Arrest Warrants'' • zeteo, 06/05/2024]. </div> == Levrlennadur == * {{fr}} Achcar, Gilbert. ''Gaza, un génocide annoncé – Un tournant dans l'histoire mondiale''. Paris : SNEDIT La Dispute, 2025 {{ISBN|978-2-84303-345-2}}. * {{en}} Bishara, Azmi. [https://www.jstor.org/stable/resrep69958 ''Denying Genocide through Terminological Hairsplitting'' • Arab Center for Research & Policy Studies, 20/03/2025]. * {{fr}} Boniface, Pascal. ''Permis de tuer – Gaza : génocide, négationnisme et hasbara''. Arles : Actes Sud, 2025 {{ISBN|978-2-330-20433-4}}. * {{fr}} Bontemps, Véronique ; Latte Abdallah, Stéphanie (skridaozerezed). ''Gaza, une guerre coloniale''. Paris : Max Milo, 2025 {{ISBN|978-2-315-02437-7}}. * {{fr}} Daher, Joseph. ''Gaza – Un génocide en cours''. Paris : Syllepse, 2025 {{ISBN|979-10-399-0280-9}}. * {{en}} Davutoglu, Ahmet & Falk, Riched (skridaozerien). ''Acting to End Genocide in Gaza – Voices of Conscience and Concern''. Atlanta : Clarity Press, 2024 {{ISBN|978-1-963892-02-4}}. * {{fr}} Kepel, Gilles. ''Holocaustes. Israël, Gaza et la guerre contre l’Occident''. Paris : Plon, 2024 {{ISBN|978-2-259-31962-1}}. * {{fr}} Levallois, Agnès (skridaozerez). ''Le livre noir de Gaza''. Paris : Seuil, 2024 {{ISBN|978-2-02-157180-6}}. * {{fr}} Laribi, Meriem. ''Ci-gît l'humanité – Gaza, le génocide et les médias''. Paris : Éditions Critiques, 2025 {{ISBN|978-2-487232-04-4}}. * {{en}} Shlaim, Avi. ''Genocide in Gaza: Israel, Hamas, and the Long War on Palestine''. Belfast : Irish Pages Press, 2024 {{ISBN|978-1-7390902-2-7}}. * {{en}} Weizman, Eyal. [http://apjp.org/all-they-will-find-is-sand-th/2026/5/5/all-they-will-find-is-sand-eyal-weizman-on-the-demolition-of.html ''"All they will find is sand: Eyal Weizman on the demolition of Gaza"'' • The London Review of Books, 48:7, 23/04/2026, pp. 23–26]. == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://webtv.un.org/en/asset/k1v/k1vpr1yczg ''UN panel discussion: 2023 War on Gaza: The Responsibility to Prevent Genocide'' • United Nations Web TV, 12/12/2023]. [[Rummad:Reter-Nesañ]] [[Rummad:Palestina]] [[Rummad:Israel]] [[Rummad:Istor Gaza]] [[Rummad:Aloubadeg Bandenn Gaza gant Israel]] [[Rummad:Lazhadegoù]] 0jp98ru3tczv9kj6pbp5o0xjqwzcds8 0 180777 2199576 2196986 2026-09-09T19:27:08Z Dakbzh 58931 /* Olimpiadoù ar Maouezi */ 2199576 wikitext text/x-wiki [[Restr :Lisa_Lane_(1933-2024)_in_1963.jpg |right|150px|Lisa Lane e 1963.]] '''Lisa Lane''' ('''Marianne Elizabeth Lane Hickey''' ivez, 25 a viz Ebrel 1933 e [[Philadelphia]], [[SUA]] – 28 a viz C'hwevrer 2024 e [[Carmel, New York |Carmel]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref>{{en}}[https://vault.si.com/vault/1961/08/07/queen-of-knights-and-pawns Robert Cantwell, ''Queen of knights and pawns'' - [[Sports Illustrated]], SI.com, d'ar 7 a viz Eost 1961]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/ ''Valentina's Day'' - First Move Chess, d'an 11 a viz C'hwevrer 2019 ]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1959 hag e 1966, rampo gant [[Gisela Gresser]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||2/11||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 4, = 4, - 8)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||7/17 (+ 6, = 2, - 9)||41,2||12/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1966||2||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||7||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == {{DEFAULTSORT:Lane, Lisa}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1933]] [[Rummad:Marvioù 2024]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] kuezx0o19i0wpzoeo5d2get9tcikp3j 0 180964 2199558 2198682 2026-09-09T13:39:46Z Llydawr 145 2199558 wikitext text/x-wiki Komzet e vez deus an '''trapoù karbon''' pa vez komzet deus tommadur an [[hin]] hag an dilaoskadurioù gazoù [[Efed ti-gwer|efed ti-gwer.]] Euvret e vez ar gazoù [[efed ti-gwer]] gant an '''trapoù karbon''' : ur 1/4 gant ar [[Meurvor|meurvorioù]], disolvet eo ar CO2 er mor a laka anezhañ da vezhañ trenkoc'h, ur 1/4 gant ar struj (koadeier, taouarc'hegoù, pradoù, fitoplankton), asimilet e vez ar CO2, se eo ar fotosintezenn. hag an 1/2 all a chom en [[Atmosferenn|aergelc'h]] an douar a laka da greskiñ an efed ti-gwer. [[Restr:Trapoù-karbon.jpg|429x429px]] [[Rummad:Ekologiezh]] [[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]] hwjn0p93z7cphn0c8gdr1owdnhhgvhm 2199599 2199558 2026-09-10T05:22:09Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Trapoù karbon]] da [[Trap karbon]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel: Titl en unander. A galon, 2199558 wikitext text/x-wiki Komzet e vez deus an '''trapoù karbon''' pa vez komzet deus tommadur an [[hin]] hag an dilaoskadurioù gazoù [[Efed ti-gwer|efed ti-gwer.]] Euvret e vez ar gazoù [[efed ti-gwer]] gant an '''trapoù karbon''' : ur 1/4 gant ar [[Meurvor|meurvorioù]], disolvet eo ar CO2 er mor a laka anezhañ da vezhañ trenkoc'h, ur 1/4 gant ar struj (koadeier, taouarc'hegoù, pradoù, fitoplankton), asimilet e vez ar CO2, se eo ar fotosintezenn. hag an 1/2 all a chom en [[Atmosferenn|aergelc'h]] an douar a laka da greskiñ an efed ti-gwer. [[Restr:Trapoù-karbon.jpg|429x429px]] [[Rummad:Ekologiezh]] [[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]] hwjn0p93z7cphn0c8gdr1owdnhhgvhm 2199604 2199599 2026-09-10T05:25:05Z Kestenn 14086 2199604 wikitext text/x-wiki [[Restr:Trapoù-karbon.jpg|dehou|429x429px]] Komzet e vez deus an '''trapoù karbon''' pa vez komzet deus tommadur an [[hin]] hag an dilaoskadurioù gazoù [[Efed ti-gwer|efed ti-gwer.]] Euvret e vez ar gazoù [[efed ti-gwer]] gant an '''trapoù karbon''' : * ur 1/4 gant ar [[Meurvor|meurvorioù]], disolvet eo ar CO2 er mor, lakaat a ra anezhañ da vezhañ trenkoc'h ; * ur 1/4 gant ar struj (koadeier, taouarc'hegoù, pradoù, fitoplankton) : asimilet e vez ar CO2, se eo ar fotosintezenn ; * hag an 1/2 all a chom en [[Atmosferenn|aergelc'h]] an douar, ha lakaat a ra an efed ti-gwer da greskiñ. [[Rummad:Ekologiezh]] [[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]] bb813su13uguve7o04o8w9qqjlov2vq 2199605 2199604 2026-09-10T05:25:40Z Kestenn 14086 2199605 wikitext text/x-wiki {{Daveenn ebet}}[[Restr:Trapoù-karbon.jpg|dehou|429x429px]] Komzet e vez deus an '''trapoù karbon''' pa vez komzet deus tommadur an [[hin]] hag an dilaoskadurioù gazoù [[Efed ti-gwer|efed ti-gwer.]] Euvret e vez ar gazoù [[efed ti-gwer]] gant an '''trapoù karbon''' : * ur 1/4 gant ar [[Meurvor|meurvorioù]], disolvet eo ar CO2 er mor, lakaat a ra anezhañ da vezhañ trenkoc'h ; * ur 1/4 gant ar struj (koadeier, taouarc'hegoù, pradoù, fitoplankton) : asimilet e vez ar CO2, se eo ar fotosintezenn ; * hag an 1/2 all a chom en [[Atmosferenn|aergelc'h]] an douar, ha lakaat a ra an efed ti-gwer da greskiñ. [[Rummad:Ekologiezh]] [[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]] gv3v43ehv64rbvgtmytu5204d5piuso 2199606 2199605 2026-09-10T05:26:16Z Kestenn 14086 2199606 wikitext text/x-wiki {{Daveenn ebet}}[[Restr:Trapoù-karbon.jpg|dehou|429x429px]] Komzet e vez deus an '''trapoù karbon''' pa vez komzet deus tommadur an [[hin]] hag an dilaoskadurioù gazoù [[Efed ti-gwer|efed ti-gwer.]] Euvret e vez ar gazoù [[efed ti-gwer]] gant an '''trapoù karbon''' : * ur 1/4 gant ar [[Meurvor|meurvorioù]], disolvet eo ar CO2 er mor, lakaat a ra anezhañ da vezhañ trenkoc'h ; * ur 1/4 gant ar struj (koadeier, taouarc'hegoù, pradoù, fitoplankton) : asimilet e vez ar CO2, se eo ar fotosintezenn ; * hag an 1/2 all a chom en [[Atmosferenn|aergelc'h]] an douar, ha lakaat a ra an efed ti-gwer da greskiñ. [[Rummad:Ekologiezh]] l1bb6kac8do8x74xwdqta4sfhupj7ai 0 180967 2199559 2198708 2026-09-09T13:42:19Z Llydawr 145 2199559 wikitext text/x-wiki '''Yvonne Chauffin''' (ganet Yvonne Redier), ganet d'ar [[26 Meurzh]] [[1905]] e [[Lille]] ha marvet d'an [[2 Kerzu]] [[1995]] e [[Kaodan]], oa ur romantourez c'hallek katolik. Dimezet e oa da Albert françois Chauffin, ganet e [[Grenoble]], ofiser an Ijinerezh-brezel. Ganti eo bet krouet an ''Association Islamo-chrétienne''. == Oberennoù == * [[1951]] : ''Marqués sur l'épaule'', [[Amiot Dumont]]<ref>https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k33449297/f6.item</ref> * [[1952]] : ''Les Rambourt - I. Que votre volonté soit faite'', Amiot Dumont * [[1953]] : ''Les Rambourt - II. Le combat de Jacob'', Amiot Dumont * [[1954]] : ''Les Rambourt - III. La porte des Hébreux'', Amiot Dumont * [[1955]] : ''Les Rambourt - IV. Le voyage de Tobie'', Amiot Dumont * [[1957]] : ''Ces enfants de malheur'', Amiot Dumont * [[1958]] : ''La brûlure'', Pariz, [[Le Livre Contemporain]] * [[1960]] : ''La Marion du Faouët'', Pariz, [[La Table Ronde]] * [[1961]] : ''Saint-Jérôme'', Pariz, [[France-Empire]] * 1961 : ''Risquer sa chance sur Dieu'', Pariz, France-Empire * 1961 : ''Le carrelage'', [[Fayard]] * [[1962]] : ''Journal d'un jeune délinquant'', Pariz, France-Empire * [[1964]] : ''La Bible, cette inconnue'' * [[1967]] : ''Le séminariste'' * [[1969]] : ''Marie, mère de Jésus'' * [[1969]] : ''Le coup de lance'' * [[1970]] : ''La cellule'', [[Plon]] * [[1972]] : ''Les amours difficiles'' * [[1976]] : ''Le tribunal du merveilleux, rencontres avec l'ailleurs, illusion ou supercherie'' * 1976 : ''L'Église est liberté : le cardinal Koenig'' ==Liammoù diavaez== * {{fr}} https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11896371b * {{fr}} [https://www.letelegramme.fr/finistere/redene-29300/yvonne-chauffin-grande-femme-litteraire-2736246.php ''Yvonne Chauffin, grande femme littéraire''] ==Daveoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Chauffin, Yvonne}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1905]] [[Rummad:Marvioù 1995]] [[Rummad:Skrivagnerezed gallek]] hxq8i1uy7aygf4w3nh1n8p4vyrjnot0 0 180968 2199560 2198711 2026-09-09T13:54:38Z Llydawr 145 2199560 wikitext text/x-wiki [[File:Boganda 1959 stamp.jpg|thumb|left|upright 0.75|Ar prezidant Boganda (1959)]] [[File:Cathedrale de Bangui timbre.jpeg| thumb|upright 1.1|Iliz-Veur Bangui (1964)]] Emañ ar [[Republik Kreizafrikan]] er su da [[Tchad]]. [[Oubangui-Chari]] e oa anv ar vro pa oa un drevadenn eus [[Bro-C'hall]], hag un darn eus [[Afrika ar C'heheder C'hall]]. Deuet eo da vezañ ur [[republik]] emren, ezel eus ar [[Kumuniezh C'hall|Gumuniezh C'hall]] d’ar 1añ a viz Kerzu 1958, a-raok embann he dizalc’hidigezh d’an 13 a viz Eost 1960. E 1959 e oa bet embannet an [[timbr]]où kentañ, dezho ar meneg <small>'''RÉPUBLIQUE CENTRAFRICAINE'''</small>. Ar prezidant [[Barthélemy Boganda]] e-kichen ar banniel broadel e oa danvez ar c’houblad timbroù kentañ. An temoù a vez kaoz anezho gant servijoù-post Republik Kreizafrika a denne dre vras d'ar vro, d'he flas er bed, ha d'an natur : degemer Republik Kreizafrika en [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] (1961), kenstrivadegoù sportel en Afrika (1962), al lu broadel (1963) hag an unaniezh vroadel (1964), [[balafenn]]ed ha [[krigner]]ion ar vro (1966)… E 1964 e voe lidet [[Bloavezh etrebroadel an heol sioul]]. Diskaret e voe ar c’hadoriad [[David Dacko]] gant un [[Taol-stad|taol-Stad]] savet gant [[Jean-Bedel Bokassa]] e 1965, ha lakaet hennezh da [[prezidant a-hed e vuhez|brezidant a-hed e vuhez]] e miz Meurzh 1972. [[File:1967 President Bokassa.jpg|thumb|upright 0.7|Ar prezidant Bokassa (1967)]] Da-heul ar cheñchamant renad politikel e kendalc'has ar velestradurezh da vrudañ sevenadur hengounel ar vro (an armoù, ar binvioù sonerezh, fichadur-blev ar merc'hed, an dañsoù, h.a.), an natur (ar [[pesk]]ed, ar [[Marmouz (loen)|marmouz]]ed, ar [[Bleuñv|bleun]]ioù, h.a.), met savet e voe rummadoù timbroù nevez evit reiñ da anaout berzh ar renad (hag e benn-bras) : un [[tourter]] o labourat, ul labouradeg gwiadiñ, un atant-Stad, ar [[sidanerezh]], Skol-Veur Bokassa… Meur a dimbr a ziskoueze ivez ar prezidant Bokassa, gwisket gant dilhad nann-soudard pe gant e lifre ofisour (koronal e oa a-raok bezañ ''marichal e vuhez-pad'' da c’houde), o sevel sonn a-wechoù. == Impalaeriezh Kreizafrika (1977-1979) == Kurunennet e voe Jean-Bedel Bokassa dindan an anv "Bokassa 1{{añ}}, impalaer Kreizafrika" d’ar 4 a viz Kerzu 1977. '''EMPIRE CENTRAFRICAIN''' e voe alc’hwez an timbroù embannet betek 1979 neuze. == Distro ar republik == [[File:Peace pact between Dolisie and Chief Gbembo stamp.jpg|thumb|left|upright 0.9|Emglev [[Albert Dolisie]] ha penn-bras Gbembo (1989)]] [[File:Mgr-Grandin-and-Abbé-Boganda stamp.jpg|thumb|upright 1.0|100{{vet}} deiz-ha-bloaz an [[Iliz katolik roman|Iliz katolik]] (1994)]] Un oberiadenn vilourel renet gant Bro-C'hall e miz Gwengolo 1979 a roas tro da Zavid Dacko da adkavout e bost e penn ar Stad. Embannet e voe ar Republik en-dro. == Pennadoù kar == *[[Timbroù Oubangi-Chari]] *[[Timbroù Afrika ar C'heheder C'hall]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Kreizafrika]] [[Rummad:Kreizafrika]] dst97is3mgg64egfj5rdv88cjxx7gev 0 180980 2199614 2198830 2026-09-10T10:54:02Z Dishual 612 2199614 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Jean-Patern Ars''' a zo bet mestr-skol e brezhoneg, a zo skrivagner ha torfedour-reizhel. Desket en doa brezhoneg pa oa oadet a 22 vloaz. <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/noyal-muzillac-56190/morbihan-nomine-aux-priziou-jean-patern-ars-brittophone-tardif-reve-meme-en-breton-829ab92e-c249-11ed-88ce-5eefbb0a1a52</ref>. Rener skol an deskadurezh katolik e [[Noal-Muzilheg]] e 2021 d'an oad a 27 vloaz, lakaet en doa da zigeriñ un hentenn divyezhek. E 2023 e oa bet lakaet e anv evel brezhoneger ar bloaz, e-kerzh [[Prizioù Rannvroel Dazont ar Brezhoneg]] <ref>https://www.letelegramme.fr/morbihan/vannes-56000/le-vannetais-jean-patern-ars-en-lice-pour-les-priziou-2023-de-la-langue-bretonne-4078850.php</ref>. == Gwallreuz == E miz Du 2023 eo bet kroget un enklask war Jean-Patern Ars, goude diskred war touchadurioù war bugale bet skolidi dezhañ. Distro diouzh ur veaj e bro [[Iwerzhon]], ar gerent o devoa merzhet e oa chomet dizimplij an dilhad-noz. Lod bugale o devoa komzet eus touchadurioù gant ar rener-skol. Harzet gant ar polis, anzavet en doa touchadurioù war bugale a-benn ar fin, ar re-se o vezañ oadet etre 7 ha dek vloaz. Toullbac'het eo bet e [[Plañvour]]. Abaoe 2024 eo rebechet gwalladennoù ur bugel etre 2012 ha 2014<ref> https://www.ouest-france.fr/societe/justice/dans-le-morbihan-lancien-directeur-decole-juge-a-partir-du-14-septembre-pour-viol-et-agressions-sexuelles-sur-mineurs-4a3ea876-29f0-11f1-b6d3-a26d21fbb514</ref>, ouzhpenn d'an touchadurioù. Ouzhpenn d'an touchadurioù e bed ar skol ez eus bet digoret un enklask dre ma oa ambrouger kampoù-hañv <ref>https://www.letelegramme.fr/morbihan/noyal-muzillac-une-autre-enquete-contre-le-directeur-decole-6596675.php</ref>Goulennet en doa bet da vezañ didoullbac'het en ur c'hortoz ar prosez met nac'het e oa bet e 2023<ref>https://www.ouest-france.fr/societe/justice/lavocate-du-directeur-decole-de-noyal-muzillac-il-na-pas-sa-place-en-detention-provisoire-63324e96-78c2-11ee-b7ba-95ef9cb6f5e8</ref> Ouzhpenn-se ez eus bet adkavet gant ar polis filmigoù ha poltredoù <ref>https://www.ladepeche.fr/2024/10/16/il-etait-accuse-dagressions-sexuelles-sur-des-enfants-un-ancien-directeur-decole-desormais-incarcere-pour-des-viols-sur-des-mineurs-12264972.php</ref>. Da vezañ barnet eo d'ar 14 a viz Gwengolo 2026, betek 70 gouzañver a vije bet kavet<ref>https://www.letelegramme.fr/bretagne/soupconne-dattouchements-sur-des-eleves-le-directeur-dune-ecole-de-noyal-muzillac-place-en-detention-6447207.php</ref>. Sañset e oa da vezañ dieubet en ur c'hortoz ar prosez e miz Ebrel 2026, ar prokulor en devoa goulennet e chomje en toull-bac'h hag eñ e-unan ivez en doa goulennet chom en toull-bac'h, <ref>https://france3-regions.franceinfo.fr/bretagne/morbihan/vannes/l-ex-directeur-d-ecole-de-noyal-muzillac-accuse-de-viol-et-d-agressions-sexuelles-reste-en-prison-jusqu-a-son-proces-en-septembre-2026-3330383.html</ref>, ar pezh a voe graet. Kroget eo ar prosez foran d'an 10 a viz Gwengolo 2026 e Gwened <ref>https://www.ouest-france.fr/societe/justice/direct-un-ancien-directeur-decole-breton-juge-pour-viol-et-agressions-sexuelles-sur-des-enfants-le-proces-souvre-122988a9-dd36-4031-aa10-d772193d7160</ref>. Evit ar prosez eo rebechet dezhañ ur gwalladenn, 20 tagadenn reizhel pe klask tagañ, bezañ perc'hennet skeudennoù ha filmigoù pedopornografek, ha bezañ bet enrollet dafar pedopornografek. == Oberennoù == * Pêrig a wel mat, [[Keit Vimp Bev]], 49 pajenn, 2019 == Notennoù ha davennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1994]] [[Rummad:Torfedourien reizhel]] 1isvtiea5z25vos1dfctikfluk0zfiq 0 180987 2199577 2199276 2026-09-09T19:30:17Z Dakbzh 58931 /* Pellolimpiadoù (kemmesk) */ 2199577 wikitext text/x-wiki [[Restr:ElenaDonaldson0301 012.jpg|right|180px|Elena Bronislavovna Akhmilovskaya e 2003.]] '''Elena Bronislavovna Akhmilovskaya''' (e [[rusianeg]]: '''Елена Брониславовна Ахмыловская'''), pe '''Elena Donaldson-Akhmilovskaya''' (11 a viz Meurzh 1954 e [[Leningrad]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]] – 18 a viz Du 2012 e Kirkland, [[Washington (stad)|Washington]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez echedoù soviedat ha stadunanat.</br>Mestrez-veur (WGM) ha Mestrez Etrebroadel (WIM) e teuas da vout e 1977<ref>{{en}} Chess International Titleholders, 1950-2016 Gino Di Felice, Embannadurioù McFarland, isbn 9781476671321</ref>, ha stummer FIDE e 2010<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15604 He c'hoari e Chess Games]</ref>.<br/>2 375 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' pa varvas e 2012<br/>2 435 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1987.<br/> === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel ar Maouezi]] ==== ===== Prantad 1978 - 1981 ===== {| class="wikitable"  |Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù    |-    |1981||{{URSS}}, [[Bordjomi]]||Tournamant an danezioù-kampionez||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||6/8||42,8||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1991-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1989-1991 Candidates' tournament :: Borjomi 1990 - Olimp Base]</ref>/ |-  |}  ===== Prantad 1981 - 1984 ===== {| class="wikitable"  |Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Notennoù ha daveennoù    |-    |Gwengolo 1982||{{URSS}}, [[Tbilisi]]||Tournamant etretakadel||8/14 (+ 6, = 4, - 4)||57,1||4-6 rampo/15||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1984-izt.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1981-1984 interzonal :: Tbilisi 1982 - Olimp Base]</ref>.    |-   |}  ===== Prantad 1985 - 1986 ===== {| class="wikitable"  |Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Notennoù ha daveennoù    |-    |Genver 1985||{{URSS}}, [[Tchernihiv]]||Tournamant takadel soviedat||7,5/12 (+ 5, = 5, - 2)||62,5||2-4 rampo/13||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1986-zonalurs.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1985-1986 Soviet zonal :: Chernigov 1985 - Olimp Base]</ref>.    |-    |Gouhere 1985||{{Kuba}}, [[La Habana]]||Tournamant etretakadel||9,5/13 (+ 7, = 5, - 1)||73,1||2/14||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1986-izh.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1985-1986 Interzonal :: Havana 1985 - Olimp Base]</ref>.    |-    |C'hwevrer 1986||{{Sveden}}, [[Malmö]]||Tournamant an danvezioù-kampionez||9,5/14 (+ 7, = 5, - 2)||67,8||1/8||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1986-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1985-1986 Candidates' tournament :: Malmö 1986 - Olimp Base]</ref>. |-    |Gwengolo 1986||{{Bulgaria}}, [[Sofia]]||Gourfenn (danvezioù-kampionez)||5,5/14 (+ 2, = 5, - 5)||39,2||2/2||Koll a reas a-enep da [[Maia Tchibourdanidze]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1986-wch.html World Championship match :: Sofia 1986 FIDE Women's World Chess Championship cycle 1985-1986 - Olimp Base]</ref>. |-   |}  ===== Prantad 1987 - 1988 ===== {| class="wikitable"  |Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Notennoù ha daveennoù    |-    |Genver 1988||{{URSS}}, [[Tsqaltubo]]||Tournamant an danvezioù-kampionez||10/14 (+ 7, = 6, - 1)||71,4||1-2 rampo/8||Rampo e voe gant [[Nana Ioseliani]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1988-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1987-1988 Candidates' tournament :: Tsqaltubo 1988 - Olimp Base]</ref>.    |-    |C'hwevrer 1988||{{URSS}}, [[Tsqaltubo]]||Dirampoiñ||2/5 (+ 0, = 4, - 1)||40||2/2||Trec'het e voe gant [[Nana Ioseliani]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1988-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1987-1988 Candidates' tournament :: Tsqaltubo 1988 - Olimp Base]</ref>.    |-    |} ===== Prantad 1989 - 1991 ===== {| class="wikitable"  |Miz ha bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Poentoù||Renk||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù    |-    |Here 1990||{{URSS}}, [[Bordjomi]]||Tournamant an danezioù-kampionez||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||6/8||42,8||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1991-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1989-1991 Candidates' tournament :: Borjomi 1990 - Olimp Base]</ref>. |-   |}  ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe teir gwezh : e 1990, e 1993, rampo gant [[Irina Levitina]] hag e 1994{{en}}[https://www.nytimes.com/2012/11/21/crosswords/chess/elena-akhmilovskaya-donaldson-chess-champ-in-ussr-and-us-dies-at-55.html Bruce Weber, ''Elena Donaldson, Chess Champion in U.S.S.R. and Then U.S., Dies at 55'' [[The New York Times]], d'an 20 a viz Du 2012]</ref>. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù  |-   |1990||31||-||-||-||1||aour|| |-   |1993||33||[[Bloomington]]||7,5/9 (+ 6, = 3, - 0)||83,3 ||1-2 rampo gant [[Irina Levitina]]/10||aour|| |-   |Gouhere 1994||34||[[Bloomington]]||7,5/9 (+ 6, = 3, - 0)||83,3 ||1/10||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1994.html 34th Women's US Chess Championship :: Bloomington, IN 1994 - Olimp Base]</ref>. |-  |Genver 2003||42||[[Seattle]]||4/9 (+ 2, = 4, - 3)||44,4||4/13||-|| |-   |} ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (kemmesk)|Kampionad stadunanat (kemmesk)]] ==== C'hoari a reas div wezh : e 2002 hag e 2003. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar C'hampionad||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalenn||Notennoù ha daveennoù  |-   |Genver 2002||47||[[Seattle]]||4/9 (+ 2, = 4, - 3)||44,4||40/56||-||<ref> {{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usa-2002.html 47th US Chess championship :: Seattle, WA 2002 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Genver 2003||48||[[Seattle]]||4/9 (+ 2, = 4, - 3)||44,4||39-44 rampo/58||-||<ref> {{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usa-2002.html 47th US Chess championship :: Seattle, WA 2002 - Olimp Base]</ref>.   |-   |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus peder gwezh e skipailh Burevestnik (SPET). {| class="wikitable" !|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-  |1976||9||[[Tbilisi]]||2 (maouezi)||4,5/7 (+ 4, = 1, - 2)||64,3||1||aour||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976sc/1976sova.html 9th Soviet Team Chess Cup: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref> |-  |1978||10||[[Ordzhonikidze]]||2 (maouezi)||4/7 (+ 4, = 3, - 0)||57,1||-||-||2||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978sc/1978sova.html 10th Soviet Team Chess Cup: Ordzhonikidze 1978 - Olimp Base]</ref>   |-  |1980||11||[[Rostov-an-Don]]||1 (maouezi)||4,5/7 (+ 2, = 5, - 0)||64,3||2||argant||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1980sc/1980sova.html 11th Soviet Team Chess Cup: Rostov-on-Don 1980 - Olimp Base]</ref>.   |- |1982||12||[[Kislovodsk]]||2 (maouezi)||5,5/7 (+ 4, = 3, - 0)||78,6||1||aour||3||arem||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1982sc/1982sova.html 12th Soviet Team Chess Cup: Kislovodsk 1982 - Olimp Base]</ref>. |-  |} ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas div wezh e skipailh [[RSKS Rusia]] <ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/ka824o4u.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>.  {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-  |1979||1 (maouezi)||14||[[Moskov]]||6/8 (+ 5, = 2, - 1)||75||2||argant||3||arem||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1979st/1979spet.html 14th Soviet Team Chess Championship: Moscow 1979 – Olimp Base]</ref>.  |-  |1983||1 (maouezi)||16||[[Moskov]]||6/8 (+ 4, = 4, - 0)||75||1||aour||7||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1983st/1983spet.html 16th Soviet Team Chess Championship: Moscow 1983 – Olimp Base]</ref>.  |-  |} ==== Pellolimpiadoù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh URSS<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978to/1978urs.html 1st Telechess Olympiad: 1977/1978 - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn skipailh |-  |1978||1||2/2 (+ 2, = 0, - 0)||100||1||aour |-  |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh [[URSS]] etre 1978 ha 1988 hag e skipailh [[SUA]] etre 1990 ha 2002<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersw/pbjz9lbk.html Women's Chess Olympiads - Olimp Base]</ref>.  {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh|| Notennoù ha daveennoù   |-   |1978||erlec'hierez 1||8 (23)||{{Arc'hantina}}, [[Buenos Aires]]||10/10 (+ 10, = 0, - 0)||100||1||aour||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978w/1978urs.html 8th Women's Chess Olympiad: Buenos Aires 1978 - Olimp Base]</ref>.   |-   |1986||2||12 (27)||{{EAU}}, [[Dubai]]||8,5/12 (+ 7, = 3, - 2)||70,8||5||-||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1986w/1986urs.html 27th Chess Olympiad (women): Dubai 1986 - Olimp Base]</ref>.  |-  |1988||2||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/9 (+ 8, = 1, - 0)||94,4||2||argant||2||argant||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |1990||3||14 (27)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||7,5/14 (+ 5, = 5, - 4)||53,6||26||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 26th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |1992||2||15 (29)||{{Filipinez}}, [[Manila]]||7,5/12 (+ 6, = 3, - 3)||62,5||7||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.   |-   |1994||1||17 (31)||{{Rusia}}, [[Moskov]]||6,5/11 (+ 4, = 4, - 3)||54,5||32||-||22||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1994w/1994usa.html 31st Chess Olympiad (women): Moscow 1994 - Olimp Base]</ref>.   |-  |1998||erlec'hierez||18 (33)||{{Rusia}}, [[Elista]]||4,5/8 (+ 2, = 5, - 1)||56,3||19||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]</ref>.  |-  |2002||erlec'hierez||20 (35)||{{Slovenia}}, [[Bled]]||4,5/7 (+ 3, = 3, - 1)||64,3||13||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 35th Chess Olympiad (women): Bled 2002 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=15604 He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Elena_Akhmilovskaya He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Akhmilovskaya, Elena}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1954]] [[Rummad:Marvioù 2012]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] b3gu2nbbdnyf5nc55h0yktjxpzq3pch 0 181031 2199570 2199491 2026-09-09T19:13:48Z Dakbzh 58931 2199570 wikitext text/x-wiki [[Restr :Epstein0301 044.jpg|right|140px|Esther Epstein e 2003.]] '''Esther Danilovna Epstein''', e rusianeg : ''' Эсфирь Даниловна Эпштейн''' (10 a viz Mae 1954 e [[Nijniy Novgorod]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]]<ref>{{ru}}[https://nnchess.org/index/blogdetail/id/2622 Федерация Шахмат Нижегородской Области NN Chess]</ref>.</br>Mestrez-veur (WIM) eo abaoe 1972<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE]</ref>.</br>2 195 eo he renk Elo ''Standard'' diwezhañ.</br>2 305 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 1977<ref>{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (Merc'hed) ==== C'hoari a reas e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]]), 0/4<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_U18_Girls_1969/26764 URSS-ch U18 Girls 1969 - 365 Chess]</ref>. ==== Tournamant Halle (Alamagn) ==== Trec'h e voe e 1974, 7/10 (+ 6, = 2, 2)<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Halle_(Women)_08th_1974/23803 365 Chess]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemeret he deus perzh seizh gwech, tapout a reas an eilvet plas e 1976.Pempvet e voe e 1980-1981 ha pedervet-seizhvet rampo e 1982. ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe div wezh: e 1991, rampo gant [[Irina Levitina]], hag e 1997<ref>{{en}} [https://www.uschess.org/index.php/Women/WIM-Esther-Epstein.html ''WIM Esther Epstein - US Chess]</ref>. ==== Kevezadegoù hiniennel arall en URSS ==== * Kentañ rampo e Tournamant [[Leningrad]] e 1972. * Teirvet-pedervet rampo e Tournamant [[Voronej]] e 1973. * Kentañ e Tournamant [[Velikiy Novgorod]] e 1976. * Eilvet e Tournamant [[Novorossiysk]] e 1977. * Eilvet-pemvet rampo e Tournamant [[Vladimir (Rusia)|Vladimir]] e 1979. * Pedervet e Tournamant [[Sotchi]] e 1980. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad soviedat e-dan triwec'h vloaz (kemmesk) ==== C'hoari a reas e [[Bălți]] ([[RSS Moldova]])<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/URS-chT_U18_1969/26773 Tournaments URSS chT U18 1969 - 365 Chess]</ref>. ==== Match [[Hungaria]]-[[URSS]] e 1968 ==== C'hoari a reas er skipailh soviedat, 1,5<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/HUN-URS_1968/26552 Hungaria - URSS - 365 Chess]</ref>. ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoari a reas pemp gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Daveennoù |-  |Du-Kerzu 1990||29||{{Yougoslavia}}, [[Novi Sad]]||3|| 8/13 (+ 7, = 2, - 4)||61,5||9||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.  |-  |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||3||3,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||43,8||-||-||9||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992usa.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 Olimp Base]</ref>.  |- |Gwengolo-Here 1996||32||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3||6/13 (+ 3, = 6, - 4)||46,2||41||-||36||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo-Here 1998||34||{{Rusia}}, [[Elista]]||3||5/9 (+ 4, = 2, - 3)||55,6||20||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1998w/1998usa.html 33rd Chess Olympiad (women): Elista 1998 - Olimp Base]</ref>. |- |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||erlec'hierez 1||4,5/9 (+ 1, = 7, - 1)||50||34||-||15||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 - Olimp Base]</ref>. |-  |} {{EloChart|Q2005506}} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2005506 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=esther_epstein He c'hoari e Chess Games] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Esther_Epstein He c'hoari e 365 Chess]  {{DEFAULTSORT:Epstein, Esther}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1954]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 9jysrnggkx2ci9pznzqdt6lmypwl3x1 0 181051 2199595 2199486 2026-09-10T00:01:15Z Xqbot 6654 Robot : Dresañ an adkas doubl da [[Timbroù Ginea ar C'heheder]] 2199595 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Timbroù Ginea ar C'heheder]] n0jobo37hgq7kk52wni47a9y2ltevzr 0 181053 2199557 2199522 2026-09-09T12:36:27Z Dakbzh 58931 + Olimpiadoù echedoù. 2199557 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus e skipailh teir gwezh e skipailh SUA .  {| class="wikitable" !|Bloaz ||Tablezenn|| Niverenn an Olimpiad (Maouezi)|| Bro ha kêr ||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh|| Notennoù ha daveennoù  |-   |1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 1vpmgmu8ypwmliele8yc59omymrfp3j 2199569 2199557 2026-09-09T19:11:47Z Dakbzh 58931 /* Kevezadegoù dre skipailh */ 2199569 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Disoc'h||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn Hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-   |Du 1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] sho161936w31v4k14kup2yr2icrqjkg 2199575 2199569 2026-09-09T19:18:08Z Dakbzh 58931 2199575 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Du 1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] my5kuuh1inv5qrx8dxtj3ft1l6wsnq6 2199578 2199575 2026-09-09T19:36:49Z Dakbzh 58931 + Pellolimpiadoù (kemmesk). 2199578 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Pellolimpiadoù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh URSS{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978to/1978urs.html 1st Telechess Olympiad: 1977/1978 - Olimp Base].  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn skipailh  |-   |1978||1||2/2 (+ 2, = 0, - 0)||100||1||aour  |-   |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Du 1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 3qssoec68v2wnshgloeqnn7hv19qhb6 2199612 2199578 2026-09-10T09:49:38Z Dakbzh 58931 + Kampionad URSS (kemmesk). 2199612 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh [[RSKS Rusia]] '''A'''.  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù   |-  |1979||1 (maouezi)||17||[[Volgograd]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||1||aour||<ref>{{en}}[ https://www.olimpbase.org/1985st/1985rus.html 17th Soviet Team Chess Championship: Volgograd 1985 – Olimp Base]</ref>.  |-  |} ==== Pellolimpiadoù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh URSS{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978to/1978urs.html 1st Telechess Olympiad: 1977/1978 - Olimp Base].  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn skipailh  |-   |1978||1||2/2 (+ 2, = 0, - 0)||100||1||aour  |-   |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Du 1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 0v97jss2i2mm7mtwj19wrvu9osjbw2k 2199615 2199612 2026-09-10T11:12:44Z Dakbzh 58931 + Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk). 2199615 wikitext text/x-wiki '''Anna Markovna Ac'hcharoumova''', e rusianeg : '''Анна Марковна Ахшарумова''' (9 a viz Genver 1957 e [[Moskov]], [[RSKS Rusia]], [[URSS]]), a zo ur c'hoarierez echedoù [[Rusia|rusian]], [[URSS|soviedat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1990, Mestrez-veur (WIM) e oa abaoe 1978<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 310 eo he [[renk Elo]] ''Standard'' diwezhañ ha 2 287 he renk Elo ''Fonnapl''<ref name="FIDE" />.<br>2 400 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1988<ref>{{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur wezh e skipailh [[RSKS Rusia]] '''A'''.  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù   |-  |1979||1 (maouezi)||17||[[Volgograd]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1985st/1985rus.html 17th Soviet Team Chess Championship: Volgograd 1985 – Olimp Base]</ref>.  |-  |} ==== Pellolimpiadoù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh URSS{{en}}[https://www.olimpbase.org/1978to/1978urs.html 1st Telechess Olympiad: 1977/1978 - Olimp Base].  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk he skipailh||Medalenn skipailh  |-   |1978||1||2/2 (+ 2, = 0, - 0)||100||1||aour  |-   |} ==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== C'hoariet he deus div wezh e skipailh Burevestnik (SPET). {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù  |-  |1976||9||[[Tbilisi]]||Merc'hed||4,5/7 (+ 4, = 1, - 2)||64,3||2||argant||1||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1976sc/1976bure.html 9th Soviet Team Chess Cup: Tbilisi 1976 - Olimp Base]</ref>. |- |1984||13||[[Kyiv]]||2 (maouezi)||3,5/7 (+ 1, = 5, - 1)||50||-||-||3||arem||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1984sc/1984bure.html 13th Soviet Team Chess Cup: Kyiv 1984 - Olimp Base]</ref>. |-  |} ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus teir gwezh e skipailh SUA.  {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Du 1988||1||13 (28)||{{Gres}}, [[Thessaloniki]]||8,5/13 (+ 6, = 5, - 2)||62,4||9||-||9||-||<ref>.{{en}}[https://www.olimpbase.org/1988w/1988urs.html 28th Chess Olympiad (women): Thessaloniki 1988 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Here – Du 1990||2||14 (29)||{{YUG}}, [[Novi Sad]]||8,5/13 (+ 7, = 3, - 3)||64,2||11||-||6||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1990w/1990usa.html 29th Chess Olympiad (women): Novi Sad 1990 - Olimp Base]</ref>.   |-   |Gwengolo – Here 1996||2||17 (32)||{{Armenia}}, [[Yerevan]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||35||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1996w/1996usa.html 32nd Chess Olympiad (women): Yerevan 1996 - Olimp Base]</ref>.   |-   |}  == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/2000784 He fichenn FIDE] * {{en}} [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=84377 He c'hoari e Chess Games] * {{en}} [https://www.365chess.com/players/Anna_M_Akhsharumova He c'hoari e 365 Chess]  == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{DEFAULTSORT:Akhsharumova, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1957]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] k5b0ygijxyoh9sofr1yohgyoz725xm0 0 181060 2199555 2026-09-09T12:13:57Z Dishual 612 Lañsig 2199555 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Kounlec'h La Ferté-sous-Jouarre''' zo ur c'hounlec'h brezel eus ar [[Brezel-bed kentañ]] lec'hiet e [[Bro-C'hall]], war riblenn su ar stêr [[Marne (stêr)|Marne]], nepell diouzh [[Kumun c'hall|kumun]] [[La Ferté-sous-Jouarre]], 66 kilometr e reter eus [[Pariz]], e [[Departamant gall|departamant]] ar [[Seine-et-Marne]]. Anvet eo ivez met raloc'h kounlec'h ar re kollet er Marne, gant 3700 anv skrivet<ref>An niver hollek a zo disheñvel hervez ar mammennoù. Hervez ar ''C'hommonwealth War Graves Commission'' ez eus 3740 anv, met hervez o lec'hienn e vez kavet 3761 fichenn, hag an niver skrivet war ar c'hounlec'h a zo ken uhel a 3888.</ref> soudarded breizhveuriat hag iwerzhonat ha n'o deus ket bet ur bez, lazhet er stourm war al lec'h e miz Eost, Gwengolo ha penn-kentañ miz Here 1914. Ar soudarded a oa izili eus an [[Nerzh-kas Breizhveuriat (Kentañ Brezel-bed)|Nerzh-kas Breizhveuriat]] (BEF), hag a zo urzhiet war ar c'hounlec'h dre rejimant, renk ha goude-se en urzh alfabetek. ==Poltredoù== <gallery> Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 1.jpg|Unan eus pevar korn ar c'hounlec'h, gant skoed ardamez Bro-Gembre ha Bro-Saoz. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 2.jpg|[[Laour-vez]] ar c'hounlec'h, gant skrivadurioù e saozneg. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 3.jpg|Pannel gant anvioù. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 4.jpg|Bleunioù ha diri dirak ar c'hounlec'h. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 5.jpg|Skrivadur o tisplegañ ar roadenn douar Fizeau lec'h ma voe krouet ar c'hounlec'h. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 8.jpg|Kounlec'h evit an ijinourien roueel e ribl norzh ar stêr Marne. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 7.jpg|Kounlec'h evit an ijinourien roueel war ar ribl su, gant ar pont er foñs. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 6.jpg|Skrivadur en unan eus kounlec'hioù an ijinourien roueel. </gallery> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kounlec'hioù]] [[Rummad:Monumantoù Bro-C'hall]] c22q5oych1ardktuusr2c8cxv7o7eif 2199556 2199555 2026-09-09T12:15:35Z Dishual 612 2199556 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Kounlec'h La Ferté-sous-Jouarre''' zo ur c'hounlec'h brezel eus ar [[Brezel-bed kentañ]] lec'hiet e [[Bro-C'hall]], war riblenn su ar stêr [[Marne (stêr)|Marne]], nepell diouzh [[Kumun c'hall|kumun]] [[La Ferté-sous-Jouarre]], 66 kilometr e reter eus [[Pariz]], e [[Departamant gall|departamant]] ar [[Seine-et-Marne]]. Anvet eo ivez met raloc'h kounlec'h ar re kollet er Marne, gant 3700 anv skrivet<ref>An niver hollek a zo disheñvel hervez ar mammennoù. Hervez ar ''C'hommonwealth War Graves Commission'' ez eus 3740 anv, met hervez o lec'hienn e vez kavet 3761 fichenn, hag an niver skrivet war ar c'hounlec'h a zo ken uhel a 3888.</ref> soudarded breizhveuriat hag iwerzhonat ha n'o deus ket bet ur bez, lazhet er stourm war al lec'h e miz Eost, Gwengolo ha penn-kentañ miz Here 1914. Ar soudarded a oa izili eus an [[Nerzh-kas breizhveuriat (Kentañ Brezel-bed)|Nerzh-kas breizhveuriat]] (BEF), hag a zo urzhiet war ar c'hounlec'h dre rejimant, renk ha goude-se en urzh alfabetek. ==Poltredoù== <gallery> Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 1.jpg|Unan eus pevar korn ar c'hounlec'h, gant skoed ardamez Bro-Gembre ha Bro-Saoz. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 2.jpg|[[Laour-vez]] ar c'hounlec'h, gant skrivadurioù e saozneg. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 3.jpg|Pannel gant anvioù. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 4.jpg|Bleunioù ha diri dirak ar c'hounlec'h. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 5.jpg|Skrivadur o tisplegañ ar roadenn douar Fizeau lec'h ma voe krouet ar c'hounlec'h. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 8.jpg|Kounlec'h evit an ijinourien roueel e ribl norzh ar stêr Marne. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 7.jpg|Kounlec'h evit an ijinourien roueel war ar ribl su, gant ar pont er foñs. Image:La Ferte-sous-Jouarre memorial 6.jpg|Skrivadur en unan eus kounlec'hioù an ijinourien roueel. </gallery> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kounlec'hioù]] [[Rummad:Monumantoù Bro-C'hall]] hxe9382bcxx6io7a4a0iri6bryna522 1 181061 2199561 2026-09-09T16:29:30Z Kadwalan 423 /* AOgeias */ rann nevez 2199561 wikitext text/x-wiki == AOgeias == Dleet e vefe skrivañ "ao" e-lec'h "au" na vez ket implijet e brezhoneg. Gant "ao" e vez brezhonekaet ar gerioù estren. [[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 16:29 (UTC) 39gmc9442eyu4m3atrk496ql23aykpk 2199562 2199561 2026-09-09T17:23:04Z Kestenn 14086 /* AOgeias */ Respont 2199562 wikitext text/x-wiki == AOgeias == Dleet e vefe skrivañ "ao" e-lec'h "au" na vez ket implijet e brezhoneg. Gant "ao" e vez brezhonekaet ar gerioù estren. [[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 16:29 (UTC) :"Aou" ne gorfe ket gwelloc'h gant an distagadur klasel ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 17:23 (UTC) fcxgn0rv0p6ye1i3985705km3q032je 2199563 2199562 2026-09-09T17:23:18Z Kestenn 14086 2199563 wikitext text/x-wiki == AOgeias == Dleet e vefe skrivañ "ao" e-lec'h "au" na vez ket implijet e brezhoneg. Gant "ao" e vez brezhonekaet ar gerioù estren. [[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kadwalan|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 16:29 (UTC) :"Aou" ne gordfe ket gwelloc'h gant an distagadur klasel ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 17:23 (UTC) enin7byl5zyvers5o17oxgy1fryfzjt 0 181062 2199567 2026-09-09T18:53:54Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''Emgann Mons''', pe '''Kentañ emgann Mons''' evit ober un difoc'h gant [[Eil emgann Mons|un emgann all diwezatoc'h er brezel]], a oa bet ar c'hentañ emgann bras gant an [[Nerzh-kas breizhveuriat (Kentañ Brezel-bed)|nerzh-kas breizhveuriat]] (BEF) e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ]]. Bez e oa ul lodenn eus [[Emgann an harzoù]], lec'h ma oa bet ar [[Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed|Gevredidi]] o stourm evit talañ ouzh an Tirlu impalaerel alaman|arme..." 2199567 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Emgann Mons''', pe '''Kentañ emgann Mons''' evit ober un difoc'h gant [[Eil emgann Mons|un emgann all diwezatoc'h er brezel]], a oa bet ar c'hentañ emgann bras gant an [[Nerzh-kas breizhveuriat (Kentañ Brezel-bed)|nerzh-kas breizhveuriat]] (BEF) e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ]]. Bez e oa ul lodenn eus [[Emgann an harzoù]], lec'h ma oa bet ar [[Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed|Gevredidi]] o stourm evit talañ ouzh an [[Tirlu impalaerel alaman|arme alaman]] war an harzoù etre [[Impalaeriezh alaman|Alamagn]] ha [[Trede Republik c'hall|Bro-C'hall]]. E Mons, an [[British Army|tirlu breizhveuriat]] a oa bet o klask derc'hel-mat an talbenn a-hed al linenn savet gant kanol Mons–Condé e-tal argadenn ar [[1añ lu (Impalaeriezh Alaman)|1añ lu Alaman]]. Stourmet e oa bet en un doare kalonek al lu Breizhveuriat ha deuet e oa a-benn da lazhañ pe gloazañ kement a Alamanted, hag a oa kalz niverusoc'h, met rediet e oant bet da gilañ. Kilet e oa en un doare prim ha dic'hortoz gallaoued ar [[5vet lu (Bro-C'hall)|Pempvet lu]] (jeneral [[Charles Lanrezac]]) ar pezh a oa bet o krouiñ un toull e tu dehoù talbenn an nerzh-kas. Soñjet da gentañ evek ur steuñv kilañ strategezl simpl ha sevenet en un doare urzhiet, kilet e oa bet gant Breizhveuridi [[Ar giladenn vras|betek Mons]] e-kerzh div sizhun hag echuet e oa gant ar BEF nepell diouzh [[Pariz]], a-raok un enepargadenn asambles gant ar C'hallaoued, e-kerzh [[Kentañ emgann ar Marne]]. [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Moñs, kentañ emgann]] [[Rummad:Emgannoù 1914|Moñs, kentañ emgann ar]] 1gx8kbbads8pszat79ywy0mn9tt5bnn 0 181063 2199571 2026-09-09T19:14:52Z Dishual 612 Lañsig 2199571 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 150 | image2 = Animexample3edit.png | width2 = 150 | caption2 = Ar bliverezh a-us a zo savet gant c'hwec'h framm addiskouezet difin. | image1 = Animexample.gif | width1 = 85h | caption1 = Bliverezh dre urzhiataer 2D o fiñval e stumm 10 [[frammm dre segondenn]] (FPS) | footer_align = center | height1 = 16 | height2 = 80 | total_width = | alt1 = Weare }} '''Bliverezh''' a vez graet eus un teknik [[Produerezh ur film|filmaozañ]] lec'h ma vez krouet pe kemmet [[skeudenn|skeudennoù]] ha diskouezet goude-se a-benn krouiñ un touell eus [[Film (sinema)|skeudennoù o fiñval]]. Er bliverezh hengounel ar skeudennoù a zo treset pe livet gant an dorn war [[Keluloid (tresadenn-bev)|folennoù keluloid treuzwelus]] da vezañ [[poltred]]et ha diskouezet dre ur [[film (sinema)|film]]. Ar bliverezh a zo un doare arzel da rannañ gant an arvesterien. Kalz doareoù bliverezh a zo etre ar re hengounel pe [[bliverezh dre urzhiataer]] savet gant [[Skeudennoù savet dre urzhiataer]]. Ar bliverezh doare [[Stop motion]], dreist-holl ar stumm [[claymation]], a vez tu gwelet gant ar stummoù all met izeloc'h eo e implij. [[Rummad:Geriaoueg ar sinema]] [[Rummad:Ijinadennoù gall]] [[Rummad:Bliverezh]] jq5n148nqj5n5l5pluy2qji3km2j710 2199572 2199571 2026-09-09T19:15:22Z Dishual 612 2199572 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 150 | image2 = Animexample3edit.png | width2 = 150 | caption2 = Ar bliverezh a-us a zo savet gant c'hwec'h framm addiskouezet difin. | image1 = Animexample.gif | width1 = 85h | caption1 = Bliverezh dre urzhiataer 2D o fiñval e stumm 10 [[framm dre segondenn]] (FPS) | footer_align = center | height1 = 16 | height2 = 80 | total_width = | alt1 = Weare }} '''Bliverezh''' a vez graet eus un teknik [[Produerezh ur film|filmaozañ]] lec'h ma vez krouet pe kemmet [[skeudenn|skeudennoù]] ha diskouezet goude-se a-benn krouiñ un touell eus [[Film (sinema)|skeudennoù o fiñval]]. Er bliverezh hengounel ar skeudennoù a zo treset pe livet gant an dorn war [[Keluloid (tresadenn-bev)|folennoù keluloid treuzwelus]] da vezañ [[poltred]]et ha diskouezet dre ur [[film (sinema)|film]]. Ar bliverezh a zo un doare arzel da rannañ gant an arvesterien. Kalz doareoù bliverezh a zo etre ar re hengounel pe [[bliverezh dre urzhiataer]] savet gant [[Skeudennoù savet dre urzhiataer]]. Ar bliverezh doare [[Stop motion]], dreist-holl ar stumm [[claymation]], a vez tu gwelet gant ar stummoù all met izeloc'h eo e implij. [[Rummad:Geriaoueg ar sinema]] [[Rummad:Ijinadennoù gall]] [[Rummad:Bliverezh]] ilsda4dmxy6vs5utj9zhzimcyus6hsf 0 181064 2199586 2026-09-09T20:02:42Z Kestenn 14086 Adkas war-du [[Kalibr .410]] 2199586 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Kalibr .410]] aku1hrljepnv9ssl5x289pn9ma7es0t 1 181065 2199594 2026-09-09T22:15:31Z Ch. Rogel 46 /* Liester evit an titl ? */ rann nevez 2199594 wikitext text/x-wiki == Liester evit an titl ? == Trap karbon kentoc'h. [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 22:15 (UTC) 5lfhonstd9gb2cc30k4aoam4nv0fift 2199601 2199594 2026-09-10T05:22:09Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Trapoù karbon]] da [[Kaozeal:Trap karbon]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel: Titl en unander. A galon, 2199594 wikitext text/x-wiki == Liester evit an titl ? == Trap karbon kentoc'h. [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 22:15 (UTC) 5lfhonstd9gb2cc30k4aoam4nv0fift 2199603 2199601 2026-09-10T05:22:47Z Kestenn 14086 /* Liester evit an titl ? */ Respont 2199603 wikitext text/x-wiki == Liester evit an titl ? == Trap karbon kentoc'h. [[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 9 Gwengolo 2026 da 22:15 (UTC) :{{graet}} Trugarez dit. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 10 Gwengolo 2026 da 05:22 (UTC) lq5oezp90ak5f7wu6hsni16v69znwjd 0 181066 2199600 2026-09-10T05:22:09Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Trapoù karbon]] da [[Trap karbon]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel: Titl en unander. A galon, 2199600 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Trap karbon]] i14z12uypxjrc1iio6i1rzx952x3g24 1 181067 2199602 2026-09-10T05:22:09Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Trapoù karbon]] da [[Kaozeal:Trap karbon]]: Titl ne glote ket gant reolennoù envel: Titl en unander. A galon, 2199602 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Kaozeal:Trap karbon]] k3woh0uanb5vn2smyux75xdg1jm0lkf