Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 16037 2201836 2163669 2026-10-09T20:10:34Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201836 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Govelioù | anvYezh = Lez Forj | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Les Forges | skeudenn = Les Forges 56 - Centre-bourg.jpg | alc'hwez = Kreiz-kêr ar Govelioù. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Maloù]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Pondi|Pondi]] | etrekumuniezh = [[Ploermael Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Ploermael - Kalon Breizh]] | kanton = [[Kanton Ploermael|Ploermael]] | maer = Isabelle Cadio | amzer-gefridi = 2014-2018 | gorread = 52.53 | hedred = -2.64583333333 | ledred = 48.0188888889 | uk = 55 | ubi = 40 | ubr = 123 | poblañs = 470 | deiziad-poblañs = 2016 }} '''Ar Govelioù''' a oa ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Ploermael]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. E-kreiz rik [[Breizh]] emañ, er par douaroniel. == Douaroniezh == == Istor == === {{XIXvet}} kantved === * Krouet e voe ar gumun d'an 18 a viz Gouere 1883 diwar ul lodenn eus tiriad kumun [[Lannoez]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.14</ref>. Lakaet e voe ar gumun en [[arondisamant Ploermael]]. === {{XXvet}} kantved === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun d'ar brezel, eleze 2,99 % eus he foblañs e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56059&dpt=56&idsource=75071&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== Kemm arondisamant ==== * E 1926 e voe dilamet arondisamant Ploermael, lakaet e voe ar gumun en [[arondisamant Pondi]]. ====[[Eil Brezel-bed]]==== * D'ar 14 a viz Even 1944 e voe tapet 7 117,90 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.100</ref>. * Mervel a reas nav den abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. === {{XXIvet}} kantved === * Kendeuzet e voe gant [[Lannoez]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : [[Govelioù-Lannoez]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20181228231923/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/38905/286244/file/Cr%C3%A9ation%20commune%20nouvelle%20Forges%20de%20Lanou%C3%A9e.pdf Arrêté de création de la commune nouvelle de Forges-de-Lanouée], 27 Kerzu 2018.</ref>. == Brezhoneg == * 35,2 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 350</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Canal_Fuite_LesForges.JPG|Govelioù Lannoez. Les Forges - Château.jpg|Ar c'hastell. Les Forges 56 - Église Notre-Dame-de-Toute-Aide 02.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Ar govelioù. * Ar c'hastell. * Iliz katolik ''Intron-Varia Gwir Sikour''. <gallery> Les Forges (Morbihan) MAM.JPG|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=75071 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=113500 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=660 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=583 |p2=656 |p3=626 |p4=553 |p5=566 |p6=479 |p7=443 |p8=413 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Lannoez]], * [[Govelioù-Lannoez]]. == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Les Forges (Morbihan)}} *{{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56059 ar Govelioù war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == <references/> {{DEFAULTSORT:Goveliou}} [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XIXvet kantved]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs e 1944]] o8prrunjbaw6ga78wdjjank1si6mfw2 0 16274 2201835 2167129 2026-10-09T20:10:19Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201835 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Ar Chapel-Wagelin | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = La Chapelle-Gaceline | skeudenn = La Chapelle-Gaceline - vue générale (971.0008.242).jpg | alc'hwez = Ar vourc'h. | ardamezioù = Blason ville fr La Chapelle-Gaceline (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Gazilieg]] | bro velestradurel = [[Bro Redon hag ar Gwilen]] | kanton = [[Kanton Gwern-Porc'hoed|Gwern-Porc'hoed]] | poblañs = 786 | deiziad-poblañs = 2014 | maer = Pierrick Lelièvre | amzer-gefridi = 2014-2016 | gorread = 7.79 | hedred = -2.10527777778 | ledred = 47.7841666667 | uk = 20 | ubi = 5 | ubr = 52 }} '''Ar Chapel-Wagelin''' a oa ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Gwern-Porc'hoed]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Bodet e oa bet gant [[Gazilieg]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20161011003213/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/25114/196616/file/2016-046%20-%20RAA%20-%20JUILLET%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Arrêté portant création de la commune nouvelle de La Gacilly]</ref>. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Uuaceline''', 1029; '''La Chapelle Gasceline''', 1340 == Ardamezioù == ''Palefarzhet ː ouzh 1 en erminoù; ouzh 2 geotet e wezenn-derv diframmet en aour; ouzh 3 en argant e iliz en aour digor ha didoullek en gul; ouzh 4, en argant zri peul en glazur; e-greiz holl en gul e groaz divouedet en argant naerek en aour.'' Aozer ː J.B. Thierry. Degemeret d'an 22 Gwengolo 2010 == Istor == === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe ar gumun d'ar 17 a viz Genver 1874 diwar ul lodenn eus tiriad kumun [[Karantoer]]<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 64 ha 71</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== Brezelioù ==== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 43 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 6,17 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56045&dpt=56&idsource=55362&table=bp08 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas seizh den<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56045&dpt=56&idsource=55362&table=bp08 Memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== Trevadennoù ==== ===== [[Tunizia]] ===== * Lazhet e voe ur martolod en ur gwall-zarvoud nijerez d'an [[18 a viz Mae]] [[1954]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6855640 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet}} kantved === * E 2017 e voe staget kumunioù Ar Chapel-Wagelin ha [[Glenneg]] ouzh kumun [[Gazilieg]]. == Brezhoneg == * 20,0 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 339</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> La_Chapelle-Gaceline_-_église_(971.0008.247).jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Pêr''. * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=69325 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=800 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=447 |p2=453 |p3=447 |p4=459 |p5=514 |p6=502 |p7=620 |p8=778 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === == Pennadoù kar == * [[Gazilieg]], * [[Glenneg]]. == Gevelliñ == == Levrlennadur == * {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56038 ar Chapel-Wagelin war lec'hienn Geobreizh] == Daveoù ha notennoù == <references/> [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XIXvet kantved]] t1h8ozm08ezaz1hkepcch6ee6osmhk6 0 17008 2201852 1984482 2026-10-09T23:31:53Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201852 wikitext text/x-wiki {{Yezh|anv=Lemneg|anveyezh='*dianav' |broiou= [[yezh varv]] |rannved=[[Gres]] |komzet= [[yezh varv]] |livfamilh=Tireneek |renkadur=[[yezh varv]] |familh=[[Yezhoù tireniek]] |YezhOfisiel= - |akademiezh= - |iso1= - |iso2= |iso3= - }} Al '''lemneg''' a zo [[yezh]] un [[enskrivadur]] kavet war un [[maen-sonn]] eus ar {{VIvet kantved}} en enez [[Lemnos]] ([[Gres]]). Skrivet e oa en un eilstumm eus [[skritur gresianeg ar c'hornôg]], met seblantout a ra bezañ tost ouzh an [[etruskeg]] hag an [[eteokiprenezeg]] ==Testennoù== Anavezout a reomp dreist-holl al lemneg dre un enskrivadur kavet e [[Kaminia]] e [[1885]] hag a oa bet talvoudekaet da sevel [[moger]] un iliz. Ne c'hell ket bezañ nevezoc'h eget ar {{VIvet}} kantved p'eo bet aloubet an enezenn gant [[Temistokl]] e [[510]] kent Jezuz-Krist. Warnañ e weler [[hantergorf]] un den hag un destenn skivet en ur [[skrid]] tost a-walc'h ouzh hini an [[etrusked]]. :a-raok: ::A.1. hulaieš:naφuθ:šiaši ::A.2. maraš:mav ::A.3. sialχveiš:aviš ::A.4. evisθu:šerunaiθ ::A.5. šivai ::A.6. aker:tavaršiu ::A.7. vanalasial:šerunai:murinaic :kostez: ::B.1. hulaieši:φukiasiale:šerunaiθ:evisθu:tuveruna ::B.2. rum:haraliu:šivai:eptešiu:arai:tiš:φuke ::B.3. šivai:aviš:sialχviš:marašm:aviš:aumai Disklaer eo ar [[ster]] met seblout a ra ez eo ur skrid-bez. Kavet e oa bet un nebeud enskrivadurioù berr skrivet war tammoù [[priaj]]. Re verr da vezañ talvoudus int. ==Liammoù diavaez== *'''(saozneg)'''[https://web.archive.org/web/20220402003109/http://www.carolandray.plus.com/Eteocretan/Lemnian.html Ur bajenn a-zivout an enskrivadur lemneg] ==Gwelet ivez== *[[Etruskeg]] *[[Yezhoù tireniek]] *[[hengipreg]] *[[hengreteg]] [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù Gres]] [[Rummad:Yezhoù aet da get]] [[Rummad:Henyezhoù]] [[Rummad:Yezhoù tireniek]] 1qvnvw3npauyh5hr0ln9nnhd39ffy9f 0 20696 2201831 2084846 2026-10-09T19:47:02Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201831 wikitext text/x-wiki {{Infobox Departamant gall | anv = Ain | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Ain-Position.svg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason département fr Ain.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Arvern Ron-Alpoù]] | prefeti = [[Bourg-en-Bresse]] | isprefetioù = [[Belley]]<br />[[Gex]]<br />[[Nantua]] | prezidant = Jean Deguerry ([[Les Républicains|LR]]) | prefed = Arnaud Cochet | ebbsa = 01 | kod2 = FR-01 | kod3 = FR711 | anvAnnezidi = | hedred = 5.33333 | ledred = 46.0833 | gorread = 5762 | arondisamant = 4 | pastell-vro = 5 | kanton = 23 | etrekumuniezh = 29 | kumun = 419 }} An '''Ain''' (distaget: {{IPA|[ɛ̃]}}), ''En'' en [[arpitaneg]], a zo un [[departamant gall|departamant]], er [[rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Arvern Ron-Alpoù]], e reter [[Bro-C'hall]], tost da harzoù Bro-[[Suis]]. Dont a ra e anv eus ar stêr [[Ain (stêr)|Ain]] a dremen drezañ. [[Bourg-en-Bresse]] eo ar pennlec'h. ==Istor== Savet eo bet diwar tammoù eus ar [[Bresse]], ar [[Bugey]] dreist-holl, hag ivez eus an [[Dombes]], ar [[Pays de Gex]], ar [[Kontelezh-Frank (proviñs)|Gontelezh-Frank]] hag ar [[Franc-Lyonnais]]. [[Restr:Ain et provinces.svg|thumb|300px|kleiz|Eus ar proviñsoù d'an departamant]] {{clr|left}} ==Industriezh== * [[kreizenn nukleel Bugey]] e [[Saint-Vulbas]], 19 kkm eus [[Ambérieu-en-Bugey]]. ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Ain}} *[https://web.archive.org/web/20070609035041/http://www.ain.fr/ Lec'hienn ar C'huzul-departamant] *[https://web.archive.org/web/20061125064740/http://www.ain.pref.gouv.fr/DDAF/ode/ Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)] *[http://www.ain-tourisme.com/ Touristañ en Ain] == Daveoù ha notennoù == <references/> {{Departamantoù Frañs}} [[Rummad:Departamantoù Auvergne-Rhône-Alpes]] [[Rummad:Ain]] 0pze382tk3x6z69i06ue7g8hkhh1iir 0 20871 2201832 2106847 2026-10-09T19:57:40Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201832 wikitext text/x-wiki {{Infobox Departamant gall | anv = Allier | anvYezh = Alèir | Yezh = okitanek | anvOfisiel = | skeudenn = Allier-Position.svg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason département fr Allier.svg | logo = Drapeau fr département Allier.svg | bro = | rannvro = [[Arvern-Ron-Alpoù]] | prefeti = [[Moulins (Allier)|Moulins]] | isprefetioù = [[Montluçon]]<br />[[Vichy]] | prezidant = Claude Riboulet (UDI)<ref>[http://france3-regions.francetvinfo.fr/auvergne-rhone-alpes/allier/moulins/claude-riboulet-succede-gerard-deriot-tete-du-conseil-departemental-allier-1334537.html#xtor=EPR-521-[france3regions]-20170925-[info-bouton1] "Claude Riboulet succède à Gérard Dériot à la tête du Conseil départemental de l’Allier"], ''France 3'', 25.09.2017.</ref> | prefed = Marie-Françoise Lecaillon | ebbsa = 03 | kod2 = FR-03 | kod3 = FR721 | anvAnnezidi = | hedred = 03/10/E | ledred = 46/25/N | gorread = 7340 | arondisamant = 3 | pastell-vro = 3 | kanton = 19 | etrekumuniezh = 11 | kumun = 317 }} An '''Allier''' (galleg, distaget {{IPA|[a.lje]}}; ''Alèir'' en [[okitaneg]]) a zo, abaoe 1790, un [[departamant gall|departamant]] e-kreiz [[Bro-C'hall]], er [[rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Arvern Ron-Alpoù]]. Dont a ra e anv diwar hini ar stêr [[Allier (stêr)|Allier]]. An hanterenn su eus an departamant a zo en [[Okitania]]. [[Moulins (Allier)|Moulins]] eo ar penn-kêr anezhañ. == Arondisamantoù an Allier == * [[Arondisamant Moulins|Moulins]] * [[Arondisamant Montluçon|Montluçon]] * [[Arondisamant Vichy|Vichy]] == Kêrioù == * [[Montluçon]]: 38 402 a dud, 78 015 en tolead-kêr (2010) * [[Vichy]]: 24 774 a dud, 82 451 en tolead-kêr (2010) * [[Moulins (Allier)|Moulins]]: 19 590 a dud, 58 355 en tolead-kêr (2010) ==Liammoù divaez== {{Commons|Category:Allier}} * [https://web.archive.org/web/20210428194026/https://www.allier.fr/ Lec'hienn ar C'huzul-departamant] * [https://web.archive.org/web/20041211221251/http://www.allier.pref.gouv.fr/ Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)] * [https://web.archive.org/web/20210429115441/https://www.allier-auvergne-tourisme.com/ Touristañ en Allier] ==Notennoù ha daveennoù== <references/> {{Departamantoù Frañs}} [[Rummad:Departamantoù Auvergne-Rhône-Alpes]] [[Rummad:Allier]] rsni9dslantfaccrtyt4d8j0gmj8wun 0 28898 2201837 2112110 2026-10-09T20:10:55Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201837 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = ar Roc'h-Derrien | anvOfisiel = ''La Roche-Derrien'' | skeudenn = La_Roche-Derrien_(22)_Maisons_anciennes_02.JPG | alc'hwez = Tiez kozh e kreiz-kêr. | ardamezioù = COA fr La Roche-Derrien.svg | bro = {{Bro-Dreger}} | departamant = {{Aodoù-an-Arvor}} | arondisamant = [[Arondisamant Lannuon|Lannuon]] | etrekumuniezh = [[Lannuon-Treger Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Treger-Goueloù]] | kanton = [[Kanton ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h-Derrien]] <small>(betek 2015)</small> <br /> [[Kanton Landreger|Landreger]] <small>(abaoe 2015)</small> | cp = 22450 | maer = Jean-Louis Éven | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2020]] | gorread = 1.87 | hedred = -3.2583333333333 | ledred = 48.7472222222222 | uk = | ubi = 2 | ubr = 60 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.larochederrien.fr Ti-kêr] | poblañs = 1075 | deiziad-poblañs = 2016 }}'''Ar Roc'h-Derrien''', pe ''ar Roc'h'' pe c’hoazh ''Kêr ar Roc'h'' evel ma lavarer er vro, a oa ur [[kumun c'hall|gumun]] eus [[Breizh]] e [[Treger]] e departamant [[Aodoù-an-Arvor]]. [[Kanton ar Roc'h-Derrien|Penn kanton]] e oa betek 2015. Ur ''Roc'hard'' a vez lavaret eus un den eus ar barrez. Emañ e kumun [[Roc'h-ar-Yeodi]] hiziviken. == Douaroniezh == * War lez ar stêr [[Yeodi]] emañ ar Roc'h-Derrien.[[Restr:La Roche-Derrien. Panorama. 2003.jpg|thumb|300px|Gwel-meur. 2003|kreizenn]] <gallery mode="packed"heights="80px"> La Roche-Derrien - Ar Roc'h-Derien - Vue globale Chef du Pont.jpg|Gweled ledan Penn ar Pont, en tu an dour dous 111 La Roche Derrien ( 22450 ).JPG|Penn ar Pont, war zu krec'h (dour dous) Jaudy. La Roche-Derrien. Chef du Pont, aval, côté eau salée.jpg|Penn ar Pont. Tu traoñ, en tu an dour sall La Roche-Derrien. Jaudy. Panorama.jpg|Gwelet ledan, tennet eus aod Langoad </gallery> === Kumunioù amezek === {{Lec'hiadur kêr|kêr=''Ar Roc'h-Derrien''|gwalarn=|norzh=[[Ar Vinic'hi]]<br/>{{Splannañ|#CCEAFF|''[[Yeodi]]''}}|biz=|kornôg=''[[Langoad]]''|reter=''[[Peurid-ar-Roc'h]]''|gevred=|su=''[[Peurid-ar-Roc'h]]''|mervent=|enklozadur=}} == Dezougen == <gallery mode="packed"heights="80px"> Plouec.jpg|Ar porzh-houarn. Pont sur le jaudy a La Roche Derrien.jpg|Ar pont hent-houarn dreist d'ar Yeodi er Roc'h-Derrien (1905). Bet tarzhet gant ar rezistanted e fin an [[Eil brezel-bed]]. Bet dismantret da vat war dro 1956. </gallery> * War al linenn [[Hent-houarn Ploueg-Pontrev Landreger|hent-houarn Pempoull Gwengamp]], bet serret e miz Mae 1939, emañ ar Roc'h. == Anv == * Marteville & Varin (1843) : Rupes Deriani pe Rocha-Derieni ... (gant un r nemetken betek 1450) * B. Jollivet (1859) : Rupes-Deriani, pe Rocha-Derieni, stummoù skrivet kavet e Dom Morice). * Marie Charant (1952) : " la Roche-Jaudi, la Roche-Derrien était antérieure au XIè siècle...". * Régis de Saint-Jouan (1990) : "castrum de rupe, war dro 165; La Roche Derian, 1405; la Rochederien, 1434; Rocha Deryani, 1444". * Ar Roc'h a zo bet lesanvet eo "Kapital Stoup" dre ar vro tro war dro en eus produet lin, kaset er gêr evit bezañ kivijet. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:COA fr La Roche-Derrien.svg|80px]] |style="padding-left:20px;"|''En argant e leon en gul.'' |} == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>{{fr}}[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936</ref>. === Ya d'ar brezhoneg === D’an 21 a viz Meurzh [[2018]] e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. === Tunodo === * An [[Tunodo]], ul luc'haj hag a oa gant toerien ha pilhaouerien ar Roc'h. == Istor == * Ar Roc'h-Derrien a zo ul lodenn bet disrannet diouzh [[Peurid-ar-Roc'h]]. Eskopti [[Landreger]]. === {{XIVvet kantved}} === * [[Emgann ar Roc'h-Derrien]] e 1347, etre harperien Jean de Monfort, breur d'an dug [[Yann III (dug Breizh)|Yann III]], skoazellet gant ar Saozon, ha re [[Charlez Bleaz]], skoazellet gant ar Frañsizien. <gallery> Battle of La Roche-Derrien.jpg|Emgann ar Roc'h-Derrien e-kerzh [[Brezel hêrezh Breizh|Brezel Hêrezh Breizh]] Bataille de La Roche-Derrien; Vitrail; détail.jpg|Fin emgann Ar Roc'h. Munud ar werenn-livet. Bataille de La Roche-Derrien; vitrail.jpg|Fin emgann Ar Roc'h. Pilet ha gloazet, Charlez Bleiz a ro e c'hleze da Roperzh ar C'hastell, ur marc'heg eus an tu enep. </gallery> === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 49 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=11772 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Kemeret e voe 22 300 Lur en ti-post, gant pevar ezel eus ar Rezistañs moarvat, d’an 30 a viz Mae 1944, hervez danevell sizhuniek [[Titouroù Hollek]] [[Sant-Brieg]]<ref>{{fr}}Éric Rondel, ''En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944'', pajennoù 268 ha 269, Dastumadenn ''Guerres et Conflits'', Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011</ref>. * Mervel a reas nav den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d'an [[20 a viz Ebrel]] [[1960]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=3541135 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet}} kantved === * Kendeuzet e oa bet gant teir c'humun all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : [[Roc'h-ar-Yeodi]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20191231115305/http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/35590/250867/file/Recueil%2520Sp%25C3%25A9cial%2520N%25C2%25B0%252091%2520du%25208%2520Novembre%25202018.pdf Recueil des actes administratifs spécial n°91,‎ 29 Here 2018]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> La Roche-Derrien; Carte postale 1920; église et mairie.jpg|An iliz hag ar maerdi La Roche-Derrien; Carte postale ancienne; place du Martray côté est.jpg|Plas kêr, war zu ar reter La Roche-Derrien; Carte postale ancienne; place du Martray; côté ouest.jpg|Plas kêr, war zu ar c'hornog La Roche-Derrien; Carte postale ancienne; Chef du Pont, amont.jpg|Penn ar Pont, en tu krec'h (dour dous) La Roche-Derrien; Carte postale ancienne gendarmerie; attelage.jpg|Archerdi kozh </gallery> ;Iliz katolik santez Katell <gallery> La Roche-Derrien Eglise ouest.jpg|Tour hag an nor veur, war ar c'huzh-heol. 045 La Roche Derrien ( 22450 ).JPG|Talbenn en aer vat La Roche-Derrien (22) Église 01.JPG|Talbenn en aer enep La Roche-Derrien (22) Église Sainte-Catherine Grandes-Orgues.JPG|An ograou La Roche-Derrien. Eglise sainte Catherine. Le bénitier.jpg|Ar Roc'h-Derrien. Iliz santez Katell. Ar piñsin La Roche-Derrien. Eglise sainte Catherine. L'autel.jpg|An aoter La Roche-Derrien. Pieta.jpg|Itron-Varia Druez </gallery> ;Chapel Itron-Varia a Druez <gallery> La Roche-Derrien. Chapelle de Pitié. Carte postale ancienne.jpg|Chapel Itron Varia Druez, penn-kentañ {{XXvet kantved}} La Roche-Derrien. Chapelle de Pitie. 1988.jpg|Chapel Itron-Varia a Druez, [[1988]] </gallery> ;Chapel Sant-Yann <gallery>La Roche-Derrien. Chapelle Saint-jean.jpg|Chapel Sant Yann Chapel ''Sant Yann''.</gallery> ;Chapel ar C'halvar <gallery> La Roche-Derrien. Motte du château sur le cadastre "napoléonien".jpg|Moudenn ar c'hastell war ar C'hadastr, m'emañ chapel ar C'halvar La Roche-Derrien Calvaire 1990.jpg|Moudenn ar C'halvar, [[1990]] La Roche-Derrien. Chapelle du Calvaire. 1.jpg|Chapel ar C'halvar, gwelet eus tour an iliz La Roche-Derrien. Chapelle du Calvaire. 2.jpg|Chapel ar C'halvar war voudenn ar c'hastell La Roche-Derrien (22) Chapelle du Calvaire 01.JPG|Skalieroù </gallery> ;Tiez kozh e kreiz-kêr <gallery> La Roche-Derrien. Night1.jpg|Leurgêr diouzh noz La Roche-Derrien. Night 2.jpg|Leurgêr diouzh noz </gallery> <gallery> La Roche-Derrien (22) Monument aux morts.JPG|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv dirak ar maerdi, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=22264&dpt=22&comm=La+Roche-Jaudy+%28commune+nouvelle%29 Memorial Genweb]</ref>. E 1922 e voe dioueliet<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/51824/la-roche-derrien-place/?elm=104 Université de Lille]</ref>. * Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=67468 Memorial Genweb]</ref>. == Melestradurezh == == Poblañs == === Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 === {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1200 |passo1=200 |passo2=50 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=967 |p2=946 |p3=971 |p4=963 |p5=883 |p6=1012 |p7=1086 |p8=1006 |mammenn=EBSSA }} ===Tud bet ganet eno=== * [[Narsis Kelien]], [[barzh]] ha [[gwerinoniour]] brezhonek [[27 a viz Mezheven]] [[1848]]. * [[Yann Druilhenn]], klasker-bara brudet. * May Charant, leanez, kannadez ar Groaz-Ruz e-kerzh an [[Eil brezel-bed]], he deus skrivet ul levr war istor Ar Roc'h-Derien, embannet e 1952. *[[Alan an Diuzet]], skrivagner [[brezhonek]] [[16 a viz Eost]] [[1900]]. <gallery> Narcisse Quellien.jpg|Narsis Kelien La-roche-derrien-druillen.jpg|Yann Druilhenn </gallery> == Pennadoù kar == * [[Hengoad]], * [[Peurid-ar-Roc'h]], * [[Pouldouran]], * [[Roc'h-ar-Yeodi]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" | |Kersalioù | |- | |Charlez Bleaz | |- | |Beltram Gwesklen | |- | |Sant Pern | |- | |Amart ar Wern | |- | |Kerbourig | |- |[[Restr:Taillard.jpg|80px]] |'''Rolland Taillard''' eus parrez Goudelin; konestabl ar Roc'h-Derrien ha Gwengamp; graet prizonier e-kerzh emgann ar Roc'h, da heul Charlez Bleaz, hag aet gantañ da Vro-Saoz; sinet en eus emglev Gwenrann 1381. |''En erminoù, e femp gwerziden en gul gwifrellet'' |} <gallery mode="packed" heights="150px&quot;"> Kersaliou.jpg|Kersaliou Charles de Blois.jpg|[[Charlez Bleaz]],<br>dug Breizh Du Guesclin.gif|Beltram Gwesklen Saint Pern.jpg|Sant Pern Amat-de-launay.jpg|Amat ar Wern Kerbouric-d.jpg|Kerbourig </gallery> == Levrlennadur == [[Restr:La Roche-Derrien Charant couverture.jpg|thumb|upright=0.5|Levr M. Charant]] * {{fr}} Marie Carant: ''La Roche-Derrien; son histoire''. Les Presses Bretonnes, Sant-Brieg, 1952 * {{fr}} Ernest Le Barzic : ''La Roche-Derrien''. 1957 * {{fr}} Georges et Marie-Louise Le Fell : ''La Roche-Derrien de nos jours aux origines''. Anagrammes. Here 2007 ; Embannadur nevez, klokaet ha reizhet. Embannet ganto o-unan. 2012.  == Liammoù diavaez == {{Commonscat|La Roche-Derrien}}{{Wikeriadur}} *{{fr}} [http://www.larochederrien.fr Lec'hienn ofisiel ar gumun] *{{fr}} [http://www.infobretagne.com/roche-derrien.htm Infobretagne] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075731/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22263 Ar Roc'h war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor|Roc'h-Derrien]] [[Rummad:Kumunioù Treger|Roc'h-Derrien]] [[Rummad:Yeodi]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post Aodoù-an-Hanternoz gant tud eus ar Rezistañs]] 3s5aonpyqc3izh58v00hnnwkm4grlrs 0 39376 2201850 2201501 2026-10-09T21:32:32Z Ch. Rogel 46 Ouzhp. meur a embannadur 2201850 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{databox}} [[Mouladurioù Hor Yezh]] a zo un [[ti-embann]] brezhonek bet krouet e 1981<ref>Kentañ embannadenn e 1980, met krouet e voe ar c'hevarzhe e Meurzh 1981.</ref>. Daoust d'e anv eo distag a-grenn diouzh ar gelaouenn [[Hor Yezh]] hag an embannadurioù heñvelanv graet gant homañ. Ezel eo eus [[Kuzul ar Brezhoneg]]. ==Istor== Krouet e voe e [[1980 e Breizh|1980]] gant [[Per Denez]] a oa c'hoazh d'an ampoent rener ar gelaouenn [[yezhoniezh ar brezhoneg|yezhoniezh]] [[Hor Yezh]] a oa bet krouet e 1954, met distag e oa diouzh ar gelaouenn, ha bremañ eo distag a-grenn an daou di-embann. Disklêriet e voe ar c'hevarzhe ez-ofisiel e Meurzh 1981<ref>[https://annuaire-entreprises.data.gouv.fr/etablissement/39385226400026 République française Annuaire des entreprises.</ref>.<br> Darn eus al labour pleustrek, ar [[skriverez]]añ, dreist-holl, a zo bet graet gant ar c'houblad [[Yann Desbordes|Yann]] ha [[Tereza Desbordes]] hag e veze merket chomlec'h an ti-embann en o zi, 1 plasenn Charles Péguy e [[Lesneven]].<br> Posubl eo e voe krouet an ti-embann gantañ abalamour ma oa aet da chom pell diouzh ti Ronan Huon, e Brest, ha diaesoc'h e oa dezhañ kaout darempredoù gant hemañ abalamour d'e garg kelenner e [[Skol-veur Roazhon 2]] adalek 1980. E 1994 e savas ''Mouladurioù Hor Yezh'' un emglev gant An Here hag Hor Yezh evit embann troidigezh c'hallek an holl gontadennoù dastumet gant [[Fañch an Uhel]] da-geñver kantvet deiz-ha-bloaz e varv. Embannet e voe c'hwec'h levrenn er reizhskrivadur [[peurunvan]] diwar an eiladenn graet gant [[Joseph Ollivier]] miret e [[Mediaoueg ar Maezioù Frank]], e Roazhon. Pep ti-embann a gemeras div levrenn war e chouk (An Here, 1 ha 2, Hor Yezh 3 ha 4 ha Mouladurioù Hor Yezh, 5 ha 6).<br> Goude ma n'eus ket mui eus an atebeien gentañ<ref>Mervel a reas Pêr Denez ha Yann Desbordes e 2011 ha Tereza Desbordes 10 vloaz diwezhatoc'h</ref> eo bet treuzkaset d'ur skipailh ha ne gaver ket kalz ditouroù diwarno.<br> Goude bezañ bet e sez ofisiel e Kemper er bloavezhioù kentañ, emañ c'homlec'h ofisiel ar gevredigezh e 3 Hent ar Veuzid, e [[Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h]], abaoe ar 15 a viz Du 2006<ref>[https://annuaire-entreprises.data.gouv.fr/etablissement/39385226400026 République française Annuaire des entreprises.</ref>, met emañ ar [[sekretourva]] e burevioù Kuzul ar Brezhoneg. == Politikerezh embann == Pa oa Pêr Denez unan eus pennoù [[Embannadurioù Al Liamm]], ne c'helle ket soñjal ober ur seurt kevezerezh d'an ti-embann ma lakae embann e danevelloù gantañ. Ha p'en deus kroget ganta embann e enklaskoù war ar brezhoneg komzet er gêr m'edo o chom, e krogas gant embann levrioù war ar yezh, e galleg, ivez, pe traoù digustum, kanaouennou-pobl, geriadurioù nann-brezhoneg ha teskadoù barzhonegoù e studierien ouzhpenn. Pa ne veze embannet nemet levrioù brezhonek gant Embannadurioù Al Liamm, ne oa ket heuliet ar reolenn-se hag, er c'hontrol, e teuas war-wel levrioù gallek pe zivyezhek gant testennoù tal-ouzh-tal.<br> Abred, koulskoude, e lakaas embann e oberennoù lennegel dezhañ hag e roas tro da studierien zo da embann troidigezhioù diwar ar sinaeg, ar gresianeg pe an alamaneg. Krouiñ a reas an dastumadenn Skrid evit embann testennoù savet gant studierien ar [[Rann geltiek]], ma rene er skol-veur.<br> Pêr Denez, hag eñ en-doa graet war-dro embannadurioù brezhonek ar memes kontadennoù evit Embannadurioù Al Liamm, a renas an embannadur a voe ur momed e-barzh an dael etre [[Françoise Morvan]] hag he c'helenner bet Pierre Denis, troet e gein outi<ref>P'he doa kroget da brientiñ un dezenn diwar-ben an Uhel e nac'has kendelc'her e renerezh anezhi en abeg ma ne oa ket mat d'ar studierez lakaat testennoù kozh zo e peurunvan.</ref>.<br> P'en doa graet e eiladennoù Joseph Ollivier goude daspugnañ pennadoù strewet e meur gelaouenn e kavas a-bouez ha spletus Pêr Denez daspugnañ pennadoù brezhonek skrivagnerien [[Luskad Gwalarn|Gwalarn]], [[Youenn Drezen]] hag [[Fañch Elies Abeozen|Abeoozen]] hag e tisplegas ar perak evel-se : {{quotation|Ne vez anavezet, dre vras, hor skrivagnerien nemet gant un nebeut oberennoù — ar re o deus bet amzer a-walc'h pe arc 'hant a-walc'h da voulañ e stumm levrioù : Drezen, da skouer, gant Itron Varia Garmez pe Skol-Louarn Veig Trebern. Dianav e chom, avat, ul lodenn vras, ha talvoudus, eus o labour. Ar pennadoù, niverus-tre alies, hag o deus bet skrivet, a zeiz da zeiz, hag embannet amañ-ahont, a chom da boultrenniñ, amañ-ahont dre just, e dastumadennoù digavadus pe dizarempred. Ha, padal, en teskadoù skridoù-se e vo heuliet ar gwellañ, marteze, emzispleg hag emdroad o spered. Koulz hag emzispleg hag emdroad hon emsav. <br> (''Kentskrid da Youenn Drezen, kelaouenner. 1, 1986'')}} An darn vrasañ eus ar 180 bennak a levrioù embannet a zo levrioù [[lennegezh]]: [[romant]]où, [[danevell]]où, [[barzhoneg]]où (e-barzh ar gelaouenn [[Skrid (kelaouenn)|Skrid]] deuet da vezañ un [[dastumadenn]] diabarzh e-pad ur pennad ha deuet da vezañ un ti-embann distag, liesseurt e embannadennoù, a-gevret gant [[Barn ha Skrid|Barn]]), un nebeud [[buhezskrid]]où, 1 [[levr-deskiñ|levr da zeskiñ]] brezhoneg ha geriadurioù. Atav ez eus bet troidigezhioù er [[katalog|c'hatalog]], met niverusoc'h ez int er 21{{vet}} c'hantved, diwar politikerezh skoazell Rannvro Breizh buket war ur roll oberennoù estren brudet da vezañ troet. E mareoù kent an ti-embann e veze skriverezet al levrioù war ur mekanik-skrivañ elektronik. Tamm-ha-tamm eo bet gwellaet neuz al levrioù a-drugarez d'ar [[yalc'had]]où publik. Ur pouez bras en deus obererezh ''Mouladurioù Hor Yezh'' p'o deus embannet hag adembannet koulz [[lennegezh vrezhonek]] [[Gwalarn]] hag an hini a zo bet embannet goude ar [[bloavezh]]ioù 1960. == Dastumadennoù Skrid ha Barn == ==Tud== ==Pennadoù nes== * [[Per Denez]] * [[Yann Desbordes]] * [[Tereza Desbordes]] * [[Hor Yezh]] == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Embannadurioù hervez ar bloavezh == ; 1980 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez = Dictionnaire du breton parlé à Douarnenez''. Liestennet. Tudoniezh. * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 1, Pesked. Laboused'', 159 p. Liestennet. Tudoniezh. ;1981 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 2, Amzer, avel ha mor'', 156 p. Liestennet. Tudoniezh. * Pêr Denez, ''Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez'' ;1982 * Pêr Denez, ''Evit an eil gwech'', 127 p. Danevell hir. ;1983 * [[Roparz Hemon]], ''25 Kanaouenn, skeudennet gant Danièle Jego, kentskrid gant Per Denez, 69 p. Kevrollennoù. * [[Alan Botrel]], ''Barzhonegoù'', 113 p. Barzhoniezh. * Roparz Hemon, ''Beajour ar goañv = Le Voyageur de l'hiver'', 37 p. : couv. ill. ; 21 cm. Brezhoneg ha galleg tal-ouzh-tal. Barzhoniezh. * [[Loeiz Andouard]], ''Brezhoneg ar mor = Le breton de la mer'', 136 p. Adembannadur kresket eus ''Hor Yezh'', niv. 95, Mezheven 1973. * [[Meven Mordiern]], ''Eñvorioù bugeliezh'', 45 p. Emvuhezskrid. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', kentskrid gant Pêr Denez, 116 p. Yezhoniezh. * [[Édouard Ollivro|Edouarzh Ollivro]], ''Pikoù, mab e dad'', lakaet e brezhoneg gant [[Jakez Konan]], 320 p. Titl orin : ''Picou, fils de son père''. Romant. * [[Loeiz Mari ar Floc'h|Loeiz ar Floc'h]], ''Plant Breizh evit ho yec'hed'', 127 p. Louzawaouriezh. * [[Jef Philippe]], ''Telenn ar c'hi : barzhonegoù, 1971-1982'', skeudenn gant Daniele Jego, 100 p. * [[Fañch Elies Abeozen]], ''Kan ar spered hag ar galon'', 118 p. Kevrollenn. Barzhoniezh da ganañ. ;1984 * Loeiz Andouard, ''[[Jakez Karter]] : Moraer ha kavadenner brudet [[Kanada]]'', 141 p. {{ISBN|2-86863OO30}}. Emvuhezskrid. * [[Rita Morgan Williams|Rita Williams]], ''Geriadur brezhonek-kembraek'', kentskrid gant Pêr Denez, 144 p. Yezhoniezh. * [[Pier Laorañs]], ''Sonenneu en deulegad hag er galon'', rakskrid Per Denez, [[Jorj Belz]], 138 p. Kanaouennoù-pobl. * [[Divi Kervella]] ; Yann Desbordes, [[Iwan Kadored]], ''Geriadur bihan brezhoneg-galleg, galleg-brezhoneg = Dictionnaire élémentaire breton-fraçais, français-breton'', {{ISBN|2868630022}}. Yezhoniezh. * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 3, Ar sevel bagoù, lien, gwernioù, hernaj ha fardaj'', 134 p. {{ISBN|2868630006}}. Tudoniezh. ;1985 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 4, Ar beskerezh'', 150 p. {{ISBN|2868630103}}. Tudoniezh. * Loeiz ar Floc'h, ''Va zamm buhez'', 174 p. Emvuhezskrid. * [[Erwan Kervella]], ''Yud'', 118 p. Dastumadenn Skrid. Barzhoniezh. * [[Frañsez Kervella]], ''Dindan gouriz ar bed'', 285 p. {{ISBN|9782868630070}}. Emvuhezskrid. * Lu Wenfu, ''Ar puñs'', troet diwar ar sinaeg gant Yann-Varc'h Thorel, 116 p. Dastumadenn Skrid. {{ISBN|286863074X}}. Danevell hir. Titl orin : ''Jing''. + [[Frañsez Jaffrennou]], ''Eñvorennoù'', 282 p. {{ISBN|2868630065}}. Emvuhezskrid. ;1986 * [[Raymond Delaporte|Remon ar Porzh]], ''Geriadur brezhoneg-saozneg gant skouerioù A-B'', 215 p. {{ISBN|2868630138}}. Yezhoniezh. * [[Arzhur Mari ar Bayon]], ''Grammaire bretonne du dialecte de Vannes'', 73 p. {{ISBN|2868630189}}. Yezhoniezh. * Roparz Hemon, ''Kanaouennoù'', 79 p. Kevrollennoù.{{ISBN|2868630170}}. Kanaouennoù * Roparzh Broudig, ''En ur ruilhañ bili'', 112 p. {{ISBN|2-86863-014-6}}. * [[Alessandro Manzoni]], ''Danvez-priedoù'', aozet diwar an italianeg gant [[Pêr Bourdellez]], kentskridoù Per Bourdellez ha Per Denez, 205 p. {{ISBN|2868630243}}. Romant. Titl orin : ''I promessi spozi''. * [[Youenn Drezen]], ''Youenn Drezen, Kelaouenner 1: Arvor'', ger a-raok gant Per Denez, 111 p. {{ISBN|2868630111}}. Kelaouennerezh. ;1987 * Pêr Denez, ''Mont war-raok gant ar brezhoneg''. Yezhoniezh. * Loeiz Andouard & [[Éamon Ó Ciosáin]], ''[[Geriadur iwerzhoneg-brezhoneg]] (gant lavarennou) / Foclóir Gaeilge-Briotáinis (le samplaí)'' <small>[<nowiki/>[[:ga:Foclóir Gaeilge–Briotáinis Andouard ⁊ Uí Chiosáin|ga]]]</small> xiii+212p. ISBN 2-86863-025-1. Yezhoniezh. * A-stroll, ''Kaoteriad'', 126 p. Dastumadenn Skrid. ISBN|2-86863-026-X. Barzhoniezh. * [[Ivona Galbrun]], ''Me a zalc'ho'', 198 p. {{ISBN|2868630278}}. Emvuhezskrid. * [[Bernez Tangi]], ''Fulennoù an tantad'', 102 p. Dastumad : Skrid. {{ISBN|2868630286}}. Barzhoniezh. * [[Jean-Yves Urien]], ''La trame d'une langue : présentation d'une théorie de la syntaxe et application'', 262 p. {{ISBN|2868630324}}. Yezhoniezh. * [[Paul Féval|Paol Feval]], ''Boudig an Aod'', 228 p. {{ISBN|9782868630346}}. Romant. Titl orin : ''La Fée des Grèves''. ;1988 * [[Nathaniel Hawthorne]], Gustavo Adolpho Becquer, Bret Harte, ''Danevelloù'', troet gant Roparz Hemon, 139 p. {{ISBN|2868630367}}. * [[Théodore Hersart de La Villemarqué|Kervarker]] (embannerezh), ''[[Barzhaz Breizh]]'', engravadurioù gant [[Jeanne Malivel]], 454 p. {{ISBN|2868630383}}. Embannadenn hollvrezhonek gant ur golo kartoñs tev (golo ordinal : {{ISBN|2868630383}}). Kanaouennoù-pobl. * Erwan Steven, ''C'hamsin'', 82 p. Dastumadenn Skrid. {{ISBN|2868630421}}. ;1989 * [[Raymond Delaporte|Remon ar Porzh]], ''Geriadur brezhoneg-saozneg gant skouerioù C-C'h-D = Breton-English dictionary : with examples'', p. 218-450. {{ISBN|2868630391}} * Jean-Yves Urien, ''La trame d'une langue : présentation d'une théorie de la syntaxe et application'', 262 p. Adembannadur rik an embannadenn gentañ. {{ISBN|2868630324}}. Yezhoniezh. * [[Fañch Elies Abeozen]], ''Barzhaz 1837-1939.2'', 170 p. {{ISBN|9782868630438}}. Barzhoniezh. ;1990 * Yann Desbordes. ''Petite grammaire du breton moderne''. 2il embannadur. ISBN 2-86863-052-9. Yezhoniezh. * [[Jean-Luc Dey]], ''Hin hag amzer'', 131 p. Dastumadenn Skrid {{ISSN|1142-7930}}. {{ISBN|2868630502}}. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', eil embannadur kresket. 123 p. {{ISBN|2868630529}}. Yezhoniezh. * [[Reun an Hir]], ''Dre hent pe hent'', 232 p. {{ISBN|2868630510}}. Hent-houarn e Breizh. ;1992 * [[Loeiz Dujardin|Loeiz Dujardin (Loeiz Lok)]], ''Hor skrivagnerien. 1'', treiñ ha lizherennaouiñ gant Yann Desbordes. Buhezskridoù. * Pêr Denez, ''Eus un amzer 'zo bet'', ;1993 * {{en}}Pêr Denez, ''Blue like blue eyes which there were not my own'', troet diwar ar brezhoneg gant J. Ian Press, 100 p. {{ISBN|9782868630681}}. Danevell hir. * Pêr Denez, ''En tu all d'an douar ha d'an neñv'' ;1994 * Pêr Denez, ''Kenavo ar c'hentañ er joaioù'', *[[Fañch an Uhel|François-Marie Luzel]], ''Contes traditionnels de Bretagne. 1'', 1994. Embannet asambles gant An Here hag Hor Yezh. Kontadennoù-pobl. *[[Fañch an Uhel|François-Marie Luzel]], ''Contes traditionnels de Bretagne. 3'', 1994. Embannet asambles gant An Here hag Hor Yezh. Kontadennoù-pobl. ;1995 * François-Marie Luzel, ''Contes traditionnels de Bretagne. 6'', 1995. Kontadennoù-pobl. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', 3e embannadur, 123 p. {{ISBN|2868630529}}. Yezhoniezh. * Loeiz Dujardin (Loeiz Lok), ''Hor skrivagnerien. 2'', treiñ ha lizherennaouiñ gant Yann Desbordes, 107 p. {{ISBN|286863O839}}. Buhezskridoù. * Pêr Denez, ''An amzer a ra e dro'' ;1996 * Pêr Denez, ''Da rouz an noz'' * [[Erwan ar Moal]], ''Roue al Lazh'', 154 p. {{ISBN|9782868630865}}. Romant istorel. ;1998 * [[Marsel Klerg|Klerg]], ''Un deiz a viz Mae ha danevelloù all'', kentskrid gant Pêr Denez, 156 p. {{ISBN|2868631061}}. 14 danevell. * Anke Simon, ''An emsav lennegel brezhonek hag an danevelloù berr'', kinnig gant Alan Botrel, 140 p. Dastumadenn Barn. {ISBN|2868631037}. Skridvarnouriezh. * Pêr Denez, ''Yezh ha bro''. Dastumad arnodadennoù embannet e kelaouennoù. Pennadoù war ar stourm, prederiadennoù war ar yezh, kelenn ar yezh, Skol Ober, Roparz Hemon, ar bed keltiek, Iwerzhon, chadenn didorr ar brezhoneg... ;1999 * [[Alan Botrel]], ''Orea ha danevelloù all'', 174 p. Dastumadenn Skrid. {ISBN|2868631053}}. 31 danevell. * Pêr Denez, ''Bretagne et peuples d'Europe'' ;2000 *[[Jurij Brězan]], ''Ar vilin du'', troet ar gontadenn [[sorabek]] diwar an doare alamanek gant Jakez Konan, 150 p. {{ISBN|9782868631220}} ;2001 * [[Kristian Brisson]], ''Al lenn'', 164 p. {{ISBN|2868631355}}. Romant. * [[Erwan Berthou|Erwan Berthou (Kaledvoulc'h)]] , ''Lemenik skouer ar Varzhed'', kentskrid gant Pêr Denez, 125 p. {{ISBN|2-86863-131-2}}. Buhezskrid [[Yann ar Fusteg]].| * [[Yeun ar Gow]], ''Ar gêr villiget'', kentskrid gant [[Yann-Erwan Abalan]], 2l embannadur, 237 p. Geriaoueg. {{ISBN|2868631275}}. Kontadenn vojennel. ;2002 * Kostas Varnalis, ''Amzifenn gwirion Sokrates'', troet diwar ar [[gresianeg]] gant Alan Botrel. 86 p. ISBN 2-86863-138-X. Titl orin : ''Hī 'alīthinì 'apología toû Sōkrátī''. ; 2006 * [[Zavier Langleiz|Langleiz]], ''Koroll ar marv hag ar vuhez = Danse de la vie et de la mort'', 79 p. Kevrollenn diwar [[sonerezh leurenn]] gant [[Georges Arnoux]]. Testennoù brezhonek ha gallek tal-ouzh-tal. {{ISBN|2868631401}}. * [[Emily Brontë]], ''Krec'hioù an avel-yud'', troet gant Pêr Denez, 286 p. Romant. Titl orin : ''Wuthering Heights''. * Pêr Denez, ''Warc'hoazh e tarzho c'hoazh an deiz''. Danevelloù. ;2007 * [[Frañsez Vallée|Frañsez Vallée (Abherve)]], ''Eñvorennoù beaj'' heuliet gant ''Eñvorennoù ur brezhonegour'', kentskrid gant Pêr Denez, 257 p. {{ISBN|9782868631473}}. Emvuhezskrid. * Pêr Denez, ''E peoc'h an nevez-hañv'' ;2008 * Pêr Denez, ''Kenavo ar wech all, "Madalen" ha danevelloù all'', 99 p. {{ISBN|9782868631503}}. Danevelloù. ;2009 * [[Aesc'hulos]], ''Prometheus ereet-Ar Bersed'', troet e brezhoneg gant Youenn Drezen, kentskrid gant Roparz Hemon, skeudennaouet gant [[Jorj Robin]] ha [[Reun Kreston]], 171 p. {{ISBN|2868631185}}. C'hoariva henc'hresianek. ;2012 * [[Maxime Chattam]], ''Lazhadeg'', troet diwar ar galleg gant [[Olivier Le Biguet]], 105 p. {{ISBN|9782868631633}}. Romant-polis. Title orin : ''Carnages''. ;2013 * Langleiz, ''Skignet d'ar seiz avel'', 333 p. Kelaouennerezh. ;2014 * [[Luigi Pirandello]], ''Danevelloù evit ur bloaz'', troet diwar an italianeg gant [[Aline Gleoneg]], 136 p. {{ISBN|9782868631701}}. Danevelloù. Titl orin : ''Novelle per un anno''. ;2015 * Yann Kerloar ; Lusian Loarer (embannerezh), ''C'hoarigan e daouzek arvest'', 244 p. Istitlet ''C'hoariva ar Yaouankiz''. Kevrollenn. C'hoarigan diwar kanaouennoù-pobl. {{ISBN|9782868631732}} * [[Primo Levi]], ''Hag un den ez eus anezhañ'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 242 p. {{ISBN|9782868631749}}. Titl orin : ''Se questo è un uomo''. Emvuhezskrid. ;2016 * [[Italo Calvino]], ''Ar beskont daouhanteret'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 121 p. {{ISBN|9782868631770}}. Titl orin : ''Il visconte dimezzato''. Romant. * [[Truman Capote]], ''Bravigoù Tiffany : ha teir danevell all'', troet diwar ar saozneg gant Yveline le Don, 192 p. {{ISBN|9782868631794}}. Titl orin : ''Breakfast at Tiffany's''. 4 danevell. * [[Fañch Kerrain]], ''Buhez mab-den : souezh, douetañs ha marv'', notennoù gant an embanner skiantel, [[Yann Talbot]], 188 p. Geriaoueg brezhoneg-galleg. {{ISBN|9782868631756}}. Prederouriezh. ;2017 * [[Erri De Luca]], ''An deiz a-raok an eürusted'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 158 p. {{ISBN|9782868631831}}. Romant. Titl orin : ''Il giorno prima della felicità''. * [[Antony Heulin]], ''Pellik'', tresadennoù get Ulrike Kampmann, troidigezh en alamaneg get Anna Geib, 101 p. {{ISBN|9782868631848}}. Titl an droidigezh : ''Ein Stückel weiter''. * [[Gabriel García Márquez]], ''Ar c'horonal ne skriv den dezhañ['', troet diwar ar spagnoleg gant Aleksandr ar Gall, 96 p. {{ISBN|9782868631824}}. Titl orin : ''El Coronel no tiene quien le escriba''. Danevell hir. * Divi Kervella ; Yann Desbordes ; Iwan Kadored, ''Geriadur bihan brezhoneg-galleg, galleg-brezhoneg = Dictionnaire élémentaire breton-fraçais, français-breton'', 446 p. {{ISBN|9782868630810}}. ;2018 * Ingrid Audoire ; Jean-Marie Seiget, ''War-zu un [[islam]] adsperedelaet: etre poell ha naderezh'', 168 p. {{ISBN|9782-868631879}}. Relijion. ;2019 * [[Jean Giono]], ''Gwim'', troet gant [[Thomas Loyer]]. Romant. Titl orin : ''Regain''. * Langleiz, ''Kanoù en noz'', 79 p. {{ISBN|9782868630383}}. Barzhoniezh. * [[Oscar Wilde]], ''Tasmant Canterville'', troet diwar ar saozneg gant Loig Kampion, 83 p. {{ISBN|9782868631923}}. Danevell hir. Titl orin : ''The Canterville ghost''. * [[Goulc'han Kervella]], ''Gouel ar c'hlas termen'', 55 p. {{ISBN|9782868631947}} . Danevell. * Fred Uhlman, ''Unanet adarre'', troet diwar ar saozneg gant Bernard Géry, 126 p. {{ISBN|9782-868631916}}. Romant. Titl orin : ''Reunion''. ;2020 * [[Prosper Mérimée]], ''Gwreg-arem Illa'', troet gant Thomas Loyer, {{ISBN|}}. Romant. Titl orin : ''La Vénus d'Illa''. ;2021 * Gabriel García Márquez, ''Dezrevell ur marv rakkemennet'', troet diwar ar spagnoleg gant Aleksandr ar Gall, 121 p. {{ISBN|9782868632036}}. Danevell hir. * Fañch Elies Abeozen, ''[[Hervelina Geraouell]]'', 3e embannadur, 170 p. {{ISBN|9782868632005}}. Romant. * [[John Steinbeck]], ''Ar berlezenn'', troet diwar ar saozneg gant Yveline Le Don, 126 p. {{ISBN|9782868632029}}. Danevell hir. * [[Ousmane Sembène]], ''An Urzh-paeañ'', troet diwar ar galleg gant [[Aline Gleoneg]], 120 p. {{ISBN|9782868631985}}. Romant. * Yeun ar Gow, ''Diwar dorgenn Karreg-an-Tan'', 213 p. {{ISBN|9782868632012}}. ;2022 * Josep Górriz, ''Tangwall en dielldi istorel'', troet diwar ar c'hatalaneg gant [[Gwenael Emelyanoff]], 84 p. {{ISBN|9782868632043}}. Romant-polis. ;2023 * [[John Le Carré]], ''Ar spier a zistroe eus ar yenijenn'', 306 p. {{ISBN|9782868632081}}. Romant spierezh. Titl orin : ''The spy who came in from the cold''. ;2024 * [[Paol ar Meur]], ''Tan ha distan'', 177 p. {{ISBN|9782868632173}}. Romant. * [[Julien Gracq]], ''Ar c'hourenez'', troet diwar ar galleg gant Tomaz Loyer, 139 p. {{ISBN|9782868632159}}. Danevell hir. * [[Théophile Gautier]], [[Edgar Allan Poe]], [[Guy de Maupassant]], [[André Maurois]], ''Ar Bandulenn: ha pemp danevell faltazius all'', troet gant Anna ha Loik Kampion, 72 p. {{ISBN|9782868632166}}. Danevelloù. * [[Andrei Makin]], ''Sonerezh ur vuhez'', 109 p. {{ISBN|9782868632074}}. Romant. * [[Toni Morrison]], ''Du-mañ '', troet diwar ar saozneg gant Bernez Gery, 154 p. {{ISBN|9782868632180}}. Romant-polis. ;2025 * Goulc'han Kervella, ''Ar Vosenn Nevez ha pezhioù-c'hoari all : Commedia dell'arte', 148 p. {{ISBN|9782-868632227}}. C'hoariva. * [[Robert Louis Stevenson]], ''Skrapet'', troet diwar ar saozneg gant Kristian Braz, 246 p. {{ISBN|9782868632210}}. Romant. Titl orin : ''Kidnapped''. * [[Visant Roue]], ''Istor ar Vretoned. 1 : -55 betek 410'', 239 p. 8 kartenn e liv gant [[Mikael Bodlore-Penlaez]]. {{ISBN|9782868632197}}. Istor. ;2026 * {{fr}}[[Aleksandr ar Gall]], ''Hor Breudeur Tramor : Agan Breder Tramor'', 245 p. {{ISBN|978-2-868632241}}. Kerne-Veur. * [[Tennessee Williams]], ''Tramgarr ar c'hoantoù'', troet diwar ar saozneg gant Serj Richard, 201 p. {{ISBN|9782868632234'}}. Pezh-c'hoari. Titl orin : ''A Streetcar named Desire''. {{Porched Breizh}} [[Rummad:Embannerien vrezhonek]] 99ihndh02d0ud0g2uvzwqm0snv79wnk 0 39710 2201851 2173076 2026-10-09T21:38:45Z Ch. Rogel 46 Reizh. 2201851 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = | ment = | alc'hwez = Pêr Denez e [[1972]] | anv mat = Pierre Denis | anv pluenn = Per Denez | obererezh = Romantour, daneveller, barzh, yezhoniour, troer | deiziad ganet = D'an {{Deiziad|3|C'hwevrer|1921}}, | lec'h ganet = e [[Roazhon]],<br>{{Bro-Roazhon}}, {{Breizh}} | deiziad marv = D'an {{Deiziad|30|Gouere|2011}}, | lec'h marv = e [[Rovelieg]],<br>{{Bro-Sant-Maloù}},<br>{{Breizh}} | yezh = [[Brezhoneg]], [[galleg]] | luskad = "Al Liamm" | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Per Denez''', evel ma skrive eñ e-unan, pe '''Pêr Denez''', '''Pierre Denis''' e anv ofisiel, a zo bet ganet d'an [[3 a viz C'hwevrer]] [[1921]] e [[Roazhon]], marvet d'an [[30 a viz Gouere]] [[2011]] e [[Rovelieg]], anavezet eo evit e labour kelenner skol-veur, [[skrivagner]], [[geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadurouriezh]] hag [[emsaver]] dreist-holl. Skrivet endoe e-barzh Gwalarn gant ''Maopreden''<ref>Lionel Hennry, ''Dictionnaire biographique du Mouvement breton'', pennad Per Denez.</ref>, e anv-pluenn. P'eo marvet Pêr Denez e tisklerias [[Herri Gourmelen]], mouezh aotreet an [[UDB]]: « ''Bet eo bet Per Denez, dreist-holl abaoe ar bloavezhioù dek ha tri-ugent, unan eus ar re o deus graet ar muiañ evit kadarnaat identelezh Breizh hag he nevezadur sevenadurel dre e labourioù, e gelenn, e emouestl a stourmer, dre al levezon en deus bet war ur rummad a-bezh a re yaouank a venne adpiaouañ o yezh hag o sevenadur'' ». == Buhez, studioù == Savet eo bet gant e vamm hec'h-unan, kemenerez e Roazhon, ur gêr e-lec'h e vez komzet nebeut a vrezhoneg. Bet eo bet er skol e skolaj Saint-Martin e Roazhon. Tapet an [[torzellegezh|dorzellegezh]] ganto e kollas e dad hag e div c'hoar. Desket en deus brezhoneg e-unan adalek an oad a 13 vloaz gant [[Skol Ober]] ha goude e metoù an emsav e-kerzh e studioù er skol-veur e Roazhon e-pad ar brezel. D'ar c'houlz-se eo e krogas da skrivañ danevelloù er gelaouenn [[Arvor]]. Nebeud amzer goude an Dieubidigezh e krouas gant Paul Le Gourriérec ur gelaouennig brezhonek, [[Kened (kelaouenn)|Kened]] he anv. Eñ a ginnigas ma vije kendeuzet gant Tir-na nÓg ha goude gant Al Liamm evit sevel ar gelaouenn Al Liamm-Tir-na nÓg. Ur c'henlabour eus ar re fonnusañ a reas gant Ronan Huon, ar rener, hag e kemeras ur perzh a-barzh dibab ha prientiñ an embannadennoù.<br> Pa oa kelenner e Douarnenez e reas anaoudegezh gant e wreg [[Frañseza Kervendal]] hag e timezjont e 1949. Tri bugel en deus bet ganti : [[Morwena Denez|Morwena]], hec'h anv itron o vezañ [[Morwena Canny]], [[Gwendal Denez|Gwendal]] ha [[Herle Denez|Herle]]. Addimezet eo e 2003 gant [[Monique Macé]] ha bet ur mab anvet Yann.<br> Un dezenn a skrivas war brezhoneg pobl Douarnenez hag dre-se e c'hellas mont da genner skol-veur == E red-micher == Kelenner war ar saozneg eo bet da gentañ, e [[Kemper]] hag e [[Douarnenez]]. Eno e krouas ur bagad. Hervez [[Bernez an Nail]] e voe bet harluet e [[Périgueux]] e deroù e red-micher abalamour d'e vennozhioù a-du gant an emsav<ref>''Le Dictionnaire des romanciers de Bretagne''</ref>. Eno e teskas buan ar c'hatalaneg. Kelennet en deus brezhoneg goude-se e skol-veur Breizh-Uhel (Roazhon 2), e-lec'h ma chomas e-pad 21 bloaz. E [[1981]], a-drugarez dezhañ, e oa krouet an aotreegezh war ar brezhoneg, diwar ziviz prezidant nevez ar Republik c'hall, [[François Mitterrand]] e-unan. [[Lukian Kergoat]] en doa kemeret e lec'h e penn Rann geltiek [[skol-veur Roazhon 2]] e [[1990]]. Emañ e vab [[Gwendal Denez]] o labourat er rann-se hiziv an deiz. == Pêr Denez hag ar yezhoù all : esperanteg, gouezeleg Iwerzhon, kembraeg == Desket en doa Pêr Denez an [[esperanteg]] ivez dre ma 'z eo ur yezh hollvedel, ha krouet kentelioù esperanteg e Skol-Veur Roazhon 2 d'ar c'houlz ma oa e penn ar rann geltiek. Kement-se a ziskoueze e oa digor d'an holl sevenadurioù. Ezhomm en doa bet eus an esperanteg evit komprenn testennoù lennegel polonek hag ouzbek na oant ket bet troet e galleg, met en esperanteg hepken. Embannet en deus e-barzh [[Hor Yezh]] meur a bennad diwar-benn an esperanteg. Da heul kentelioù esperanteg [[Merwen Runpaot]] ec'h embannas troidigezh "Brezhoneg buan hag aes" en esperanteg dindan an anv "La bretona lingvo ...rapide kaj facile". Dre ma oa skoazeller war ar galleg e skol-veur Aberdeen, e voe meizet e plije kalz ar broioù keltiek dezhañ. Nebeut amzer war-lerc'h e teskas gouezeleg Iwerzhon ha kembraeg, ha war a seblant e oa helavar en div yezh buan a-walc'h daoust m'en devoa ur pouez-mouezh "charming"<ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/per-denez-writer-and-scholar-who-sought-recognition-for-the-breton-language-and-culture-2347820.html pennad gant Meic Stephens, ''the Independent'', Friday 02 September 2011]</ref>. == Ar stourmer a youl vat evit ar yezh hag ar vro == Dre ma felle dezhañ stourm evit ar yezh an efedusañ ma c'helle en doe bet atebegezhioù en un toullad a aozadurioù : * Prezidant eo bet e Kuzul Skiantel ha Kas en-dro [[Skol-Uhel ar Vro]] ([[1984]]-200?). * Ezel eus ha bet prezidant [[Kuzul Sevenadurel Breizh]]. * Prezidant ar [[Kevre Keltiek|C'hevre Keltiek]]. * Prezidant [[Kuzul ar Brezhoneg]] eo bet ivez. * Ezel eo bet eus Ti ar Sevenadur e Roazhon. * Ezel eo bet eus Kuzul Europa ar Rannvroioù. ha war an dachenn bolitikel : e voe prezidant bodad skoazell listenn an [[UDB]] ivez, e dilennadegoù rannvro [[1998]]. E miz Meurzh [[1999]], e roas anvioù [[Yann-Kel Kernalegenn]] ha [[Kristian ar Bihan]], emsaverien eus an [[FLB]] d'ar gelaouenn ''[[Armor Magazine]]'' a-benn dilenn ar Breton en deus graet ar muiañ evit [[Breizh]] e-doug an tregont vloaz tremenet. == Deskiñ ar yezh == Talvoudus eo bet e hentenn [[brezhoneg]], [[Brezhoneg Buan hag Aes]], (troet e saozneg, en alamaneg, e katalaneg, e kembraeg hag en esperanteg), deuet er-maez e 1972, d'ur mare ma ne oa nemet dornlevrioù kozh diamzeret da studiañ ar yezh, hag unan eus an hentennoù kentañ hag a rae gant enrolladurioù da vont da heul. Levrioù all a zo bet da vont a-gevret, evel ''Brezhoneg bemdez'', ha ''Komzit ha skrivit brezhoneg''. Un toullad mat a dud zo bet o teskiñ brezhoneg gant an hentenn-se. == Sevenadur Breizh == Meur a gelaouenn zo bet savet gant Pêr Denez : *''[[Kened (kelaouenn)|Kened]]'' (1946-1947) *''[[Ar Vro]]'' e [[1959]], renet en deus ar gelaouenn bolitikel-se, *''[[Hor Yezh]]'' (gant [[Arzel Even]]), renet gantañ etre 1971 ha 1998. *ha savet ti-embann [[Mouladurioù Hor Yezh]]. == Medalennoù, enorioù == * Graet eo bet Doktor ''[[honoris causa]]'' eus [[Skol-veur Vroadel Iwerzhon]]. * Graet eo bet Doktor ''[[honoris causa]]'' eus [[Skol-veur Vroadel Kembre]]. "When the Breton writer and scholar Per Denez was awarded an honorary doctorate by the University of Wales in 1985, he was astonished to hear its chancellor, Prince Charles, say how sorry he was not to be able to address him in his own language. He had never received such courtesy in France and was more used to the insults which the French state habitually flings at those who work on behalf of the Breton language and its culture. The remark remained with him as a sign of the comparatively kinder treatment received by the Welsh, especially from their national university, where the language and literature of Wales have been taught for a hundred years or more." (Pennad Meic Stephens) * Dilennet eo bet ''Breizhad ar bloaz'' gant skipailh [[Armor Magazine]] e 1981. * Bet en deus priz [[Ramon Llull]] e [[Katalonia]] e 1990. * Graet eo bet marc'heg [[Kroaz San Jordi]], e [[Katalonia]] e 1993. * Resevet en deus ivez tro-c'houzoug [[Urzh an Erminig]] e [[1989]] [[Naoned]], ur priz a vez roet bep bloaz da bevar den a vez o labourat evit kreskiñ sked [[Breizh]]. == Dibenn e vuhez == E 2000 e oa e wreg o vervel gant kleñved [[Alzheimer]], hag ez ae bemdez d'he gwelout. Roet en deus e zielloù hag e levrioù da [[Levraoueg Vroadel Kembre]] dre ma n'en doa tamm fiziañs ebet e vefent miret mat e Breizh<ref>Pennad Meic Stephens, op.cit.</ref>. D'an 3 a viz Eost 2011, e teuas ouzhpenn evit 500 den da zougen bri dezhañ en iliz Itron Varia e Sant Melani. En o zouez e oa kalz a bolitikerien hag a emsaverien sevenadurel eus Breizh. Lavaret eo bet an oferenn e brezhoneg, [[Nolwenn Korbell]] he deus kanet, hag echuet eo al lid o kanañ "Bro Gozh ma Zadoù". == Oberennoù == ===== Skol, kelenn ar yezh ===== * ''Korf an den'', [[Skridoù Breizh]], [[1943]]. dornlevrig [[korfadurezh]] e [[brezhoneg]] * ''Douarouriezh'', [[Preder]], [[1961]], gant [[Gwilherm Berthou-Kerverzhiou|G.B. Kerverzioù]] * ''Al loened'', (Skolioù kentañ brezhonek); [[Preder]], niv 69-70, [[1965]]; 110 pajennad * ''Kentelioù brezhoneg : eil derez'', ''[[Al Liamm]]'', [[1971]] * ''Brezhoneg Buan hag Aes'', Omnivox, [[1972]]. Hentenn da zeskiñ brezhoneg al levr pennañ hag ar c'hentelioù, levrioù poelladennoù hag all... troet e meur a yezh : **katalaneg : El bretó fácil i ràpid, per [[Immaculada Fàbregas]] **alamaneg : Bretonische schnell und mühelos, gant [[Gérard Cornillet]] **saozneg : Brezhoneg buan hag aes. A beginners course in Breton, Cork University Press, gant [[Raymond Delaporte]] **esperanteg : La bretona lingvo rapide kaj facile, gant [[Merwen Runpaot]] *''Skridou Brezhonek'', Hor Yezh, 1980 *''Komzit ha skrivit brezhoneg'', Editions Omnivox, Paris, 1984. * ''Mont war-raok gant ar brezhoneg'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1987]] ===== Gouiziegezh ===== * ''Tonkad 61'', [[Preder]], [[1961]], gant [[A. Thoravel]], [[Gwennole ar Menn|Gw. ar Menn]], [[Gourlann]], [[Abanna]], [[Gwilherm Dubourg|Bodmael]], [[Youenn Olier|Y. Olier]], [[Arzel Even|A. Even]], [[Alan Heussaff|A. Heussaff]], ha [[Remont Jestin|Rikagos]] * ''Notennoù fonologiezh''. E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 130. *''Modern Breton Literature, in Literature in Celtic countries'', Cardiff, 1971: 112-140 * ''Étude structurale d'un parler breton: Douarnenez'', tezenn doktorelezh stad (3 levrenn), [[Skol-veur Roazhon 2]], [[1977]] *''A structural approach to Breton grammar. The so-called relative pronoun of Breton'', Studia Celtica 8/9, Cardiff, University of Wales Press, 1974: 251-267. * ''Geriadur brezhoneg Douarnenez'', 4 levrenn, [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1980]], [[1981]], [[1985]] *''The present state of the Celtic languages: Breton''. E-barzh Gearóid Mac Eoin (embannerezh), ''Proceedings of the Sixth International Congress of Celtic Studies'', Galway, Dublin Institute of Advanced Studies, 1979, 73-81. * "Contraintes formelles de la structuration de la phrase bretonne". E-barzh Philippe Carrer & al. (embannerezh), ''Permanence de la langue bretonne, de la linguistique à la psychanalyse'', Institut Culturel de Bretagne-Skol Uhel ar Vro, 1986: 19-44. *''Breizh ha pobloù europa = Bretagne et Peuples d'Europe = Brittany and Peoples of Europe'', Mouladiurioù Hor Yezh, 1999. **En a bep seurt kelaouennoù *''Doujañs da Vreizh'', (dwb anvioù-lec'h Breizh], Ar Vro 6, 1960 *''Iwerzhon ha Breizh'', Ar Vro 7, 1960:13-18 *''Voyage en Galles'', Ar Vro 7, 1960 : 29-45 *''Ar yezhoù keltiek er skingomz'', Ar Vro 8, 1960 *''Al levezon iwerzhonat war an emsav breizhat'', Ar Vro 28, 1964: 28-34 *''[[Roger Casement]]'', Ar Vro 30, 1965: 50-56 *''[[Ar Falz]] et [[Yann Sohier]]'', Ar Vro 21, 1963: 18-68 *''Brendan Behan'', Ar Vro 35, 1966: 45-61 *''Notes sur l’Histoire de l’Irlande'', Ar Vro 33, 1965: 7-18; 34, 1965: 17-38; 35, 1966: 19-38 *''Bro-Norge'', Ar Vro nova sèrie 4-5, 1967 *''Niver ar vrezhonegerien e 1940'', Hor Yezh, 1987:171-172. *''Hag adarre an doare-skrivañ !'', Hor Yezh 99, 1975 *''An dibersonel'', Hor Yezh 15, 1983: 5-29. ** In [[Al Liamm]] * ''Wales''; Per Denez; 1947; niv 4; p 17; Studi * ''Buhez ar gouezeleg : 1939-1945''; D.P., tr Per Denez; 1947; niv 5; p 31; Studi * ''Kembreiz e Patagonia''; Per Denez; 1947; niv 5; p 37; Studi * ''Kanaouennoù brezhoneg''; Per Denez; 1947; niv 5; p 54; Studi * ''The story of a success''; [[Pádraig Mac Piarais]], tr Per Denez; 1948; niv 6; p 38; Studi * ''Ar manaveg''; [[Juan Y Geill]], tr Per Denez; 1949; niv 15; p 76; Studi * ''Evit ar wirionez''; Per Denez; 1949; niv 16; p 3; Studi * ''Brezhoneg ar bobl''; Per Denez; 1949; niv 16; p 80; Studi * ''Ar brezhoneg hag ar skol''; Per Denez; 1949; niv 17; p 3; Studi * ''Hor stourm''; Per Denez; 1950; niv 18; p 3; Studi * ''Lallans''; [[David Murison]], tr Per Denez; 1950; niv 19; p 49; Studi * ''E-touez al levrioù : "Chants de Chouans" gant [[Frañsez-Mari Kadig|François Cadic]]''; Per Denez; 1950; niv 19; p 74; Studi * ''Gwalarn''; Per Denez; 1950; niv 20; p 24; Studi * ''Gouelioù an hañv''; Per Denez; 1950; niv 21; p 3; Studi * ''Evurusted''; [[Thomas Carlyle]], tr Per Denez; 1950; niv 21; p 45; Studi * ''Istor''; [[Ceinwen Thomas]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 48; Studi * ''Politikerezh''; [[Roy A. Lewis]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 51; Studi * ''Arboellerezh''; [[D. J. Davies]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 55; Studi * ''Talvoudegezh ha kefridi al lennegezhioù bihan''; [[Dr. Giacomo Prampolini]], tr Per Denez; 1950; niv 23; p 72; Studi * ''E-touez al levrioù : "Géographie de la Bretagne" gant [[Maurice Le Lannou]]''; [[Yann Poupinot|Yann Boupinod]], tr Per Denez; 1950; niv 23; p 80; Studi * ''Ar Vorianed e lennegezh hag arzoù an U.S.A.''; [[Langston Hughes]], tr Per Denez; 1951; niv 24; p 12; Studi * ''Stourm''; Per Denez; 1951; niv 25; p 3; Studi * ''[[Yann Sohier]]''; Per Denez; 1951; niv 26; p 3; Studi * ''E-giz rakskrid''; [[Anne Wadman]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 5; Studi * ''Lennegezh a-vremañ''; [[P. Kalma]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 20; Studi * ''Ar skolioù''; [[W. Kok]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 28; Studi * ''Ar yezh'; [[K. Fokkema]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 31; Studi * ''Kudenn an embann'; Per Denez; 1951; niv 27; p 72; Studi * ''Rannyezh Douarnenez''; Per Denez; 1952; niv 31; p 48; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1952; niv 35; p 62; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 36; p 48; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 37; p 63; Studi * ''[[Tangi Malmanche]], Stourmer''; Per Denez, Tangi Malmanche; 1953; niv 38; p 13; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 38; p 39; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 39; p 68; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 40; p 50; Studi * ''Hent hor Barzhoniezh''; Per Denez; 1953; niv 41; p 7; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 42; p 39; Studi * ''Penaos ez adsaver ur yezh : ar stourm evit an Daneg e [[Schleswig-ar-c'hreisteiz]]''; [[Ceinwen Thomas]], tr Per Denez; 1954; niv 43; p 33; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 43; p 39; Studi * ''Notennoù-lenn''; Per Denez; 1954; niv 43; p 57; Studi * ''Israhel''; Per Denez; 1954; niv 44; p 6; Studi * ''Lennegezh Israhel''; [[J. Shaanan]], tr Ronan Huon, tr Per Denez; 1954; niv 44; p 23; Studi * ''Histadrout «Kevredigezh Labourerien Israhel»''; [[Nathan Bar-Yaacov]], tr Per Denez; 1954; niv 44; p 52; Studi * ''Bodañ an harluidi''; [[Haim Yahil]], tr Per Denez; 1954; niv 44; p 62; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 45; p 60; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 46; p 48; Studi * ''[[Jakez Riou]]''; Per Denez, tr Jakez Riou; 1954; niv 47; p 5; Studi * ''Al levrioù : "La Bretagne contemporaine" gant [[Yann Poupinot]]''; Per Denez; 1956; niv 54; p 70; Studi * ''Strollad broadel Kembre 1925-1955''; [[J. E. Jones]], tr Per Denez; 1956; niv 54; p 44; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1956; niv 55; p 65; Studi * ''Al levrioù : "[[David Ben Gourion|Ben Gourion]] of [[Israel]]" gant [[Barnet Litvnoff]]; Per Denez; 1956; niv 56; p 68; Studi * ''Al levrioù : "Theatre in Ireland" gant [[Michael Mac Liammoir]]''; Per Denez; 1956; niv 57; p 58; Studi * ''In memoriam''; Per Denez; 1956; niv 59; p 63; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1956; niv 59; p 65; Studi * ''An Hungareg Nevez''; [[A. Sauvageot]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 33; Studi * ''Ur sell war ar vro''; [[Yann Poupinot|Yann Boupinod]], [[Frañsez Kervella]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 45; Studi * ''Al levrioù : "No stone unturned" gant [[Ian Hamilton]]''; Per Denez; 1957; niv 62; p 81; Studi * ''Al levrioù : "D'un château à l'autre" gant [[Louis-Ferdinand Céline]]''; Per Denez; 1957; niv 63; p 64; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1957; niv 64; p 62; Studi * ''Notennoù diwar-benn istor «Ober»''; Per Denez; 1957; niv 65; p 62; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1957; niv 65; p 93; Studi * ''Istor Ober''; Per Denez; 1958; niv 66; p 56; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1958; niv 66; p 62; Studi * ''Al levrioù : "The islandman" gant [[Tomás Ó Criomhthain|Thomas O Crohan]]''; Per Denez; 1958; niv 70; p 395; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1959; niv 72; p 62; Studi * ''[[Roperzh ar Mason]]''; Per Denez, Roperzh ar Mason; 1959; niv 72; p 57; Studi * ''Al levrioù : "[[Preder]]" gant [[Abanna]]; Per Denez; 1959; niv 73; p 147; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1959; niv 74; p 232; Studi * ''Ar mouezhiadeg e Breizh-Veur''; Per Denez; 1959; niv 77; p 429; Studi * ''Al levrioù evit ar vugale''; Per Denez; 1960; niv 79; p 108; Studi * ''Levrioù''; Per Denez; 1962; niv 92; p 225; Studi * ''Finvez Osian''; Per Denez, [[Fañch Elies]]; 1963; niv 100; p 355; Studi * ''Broadelouriezh kouerien ha proletared Katalonia''; [[Jordi Ventura]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 194; Studi * ''Reolennadur Katalonia''; [[Francesc Macia]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 202; Studi * ''Al levrioù : "Histoire de Bretagne" gant [[Joseph Chardronnet]]''; Per Denez; 1965; niv 108; p 56; Studi * ''Al levrioù : "Tro i'r yswisdir" gant [[J. E. Jones]]''; Per Denez; 1965; niv 109; p 132; Studi * ''[[Roger Casement|Roje Casement]]; Per Denez, Roger Casement; 1965; niv 109; p 119; Studi * ''Al levrioù : "The dragon's tongue" gant [[Gerald Morgan]]''; Per Denez; 1966; niv 119; p 460; Studi * ''[[Yann Ezel]]''; Per Denez, Yann Ezel; 1967; niv 123; p 305; Studi * ''[[Emily Dickinson]]''; Per Denez, Emily Dickinson; 1967; niv 125; p 499; Studi * ''Yezh ar bobl : pinvidigezhioù o vont da goll''; Per Denez; 1968; niv 126; p 42; Studi * ''[[Walter Scott]], romantour keltiek; Per Denez; 1968; niv 130; p 327; Studi * ''Diskleriadur a-berzh al Labourerien-spered e [[Tchekoslovakia]]; Disanv, tr Per Denez; 1969; niv 134; p 207; Studi * ''Diwar-benn [[Fañch an Uhel]]''; Per Denez, Fañch an Uhel; 1969; niv 136; p 309; Studi * ''Ar skrivagner en ur vro drevadennet''; Per Denez; 1970; niv 141; p 290; Studi * ''Arzel Even''; Per Denez; 1973; niv 156; p 5; Studi * ''[[Gwynfor Evans]]''; Per Denez; 1980; niv 201; p 299; Studi * ''Al levrioù : Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re''; Per Denez; 1980; niv 202; p 376; Studi * ''Hon Ober''; Per Denez; 1982; niv 213; p 211; Studi * ''Ar brezhoneg e Roazhon''; Per Denez; 1982; niv 213; p 240; Studi * ''Pegoulz ha penaos eur bet kroget da gelenn brezhoneg e Skol-Veur Roazhon''; Per Denez; 1991; niv 265; p 101; Studi * ''Levrioù : «Geriadur ar Skrivagnerien ha Yezhourien» ([[Lukian Raoul]])''; Per Denez; 1992; niv 274; p 413; Studi * ''Skol-Uhel Ar Vro ha Geriadur [[Frañsez Favereau]]''; Per Denez; 1993; niv 280; p 364; Studi * ''Deiz a gounnar ar seurt devezh''; Per Denez; 1993; niv 281; p 432; Studi * ''[[Yann ar Beg]]''; Per Denez; 1995; niv 293; p 430; Studi * ''E koun [[Richard Jenkin]]''; Per Denez; 2002; niv 335; p 55; Studi * ''Diwar-benn ur skeudenn bet tennet 40 vloaz zo''; Per Denez; 2006; niv 356; p 57; Studi ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Pet brezel-Spagn ?'', niv. 40 p. 7) * ''[[Brendan Behan]]'', niv. 40 p. 22) * ''Kroatia hag an Istor'', niv. 61 p. 10) * ''Tremened ha dazont'' (Niv. 62 p. 17) * ''War hent an ifern'' (Niv. 63 p. 13) * ''Ar gwir d’an eñvor'' (Niv. 64 p. 2) * ''Pajennoù mat diwar-benn emled sevenadurel Bro-C’hall'' (Niv. 69 p. 10) * ''Ar sevenadurezh o tont da Aljeria'' (Niv. 70/71 p. 25) * ''Tregont vloaz zo e Montreal'' (Niv. 83 p. 3) * ''Diwar-benn «Bro Gozh ma Zadoù»'' (Niv. 83 p. 10) * ''In memoriam: J.E. Caerwyn Williams'' (Niv. 92 p. 40) * ''Un aelig berr ha trubuilhus e vuhez'' (Niv. 95 p. 5) * ''Keneil Yuzev Roparz Hemon'' (Niv. 95 p. 7) * ''Gwynfor Evans'' (Niv.106 p. 25) * ''Lizhiri dwb Brizhkelaouiñ...'' (Niv. 80 p. 23) * ''Brave new world'' (Niv. 3 p. 27; Niv. 5 p. 9; Niv. 49/50 p. 7; Niv. 52 p. 10; Niv. 54 p. 3; Niv. 55 p. 19; Niv. 56 p. 8; Niv. 57 p. 11; Niv. 62 p. 12; Niv. 64 p. 11; Niv. 67/68 p. 5; Niv. 75 p. 8) * ''Tredanavelerezioù ...'' (Niv. 7 p. 25) * ''Skos'' (Niv. 9 p. 7) * ''Korsika'' (Niv. 17 p. 4) * ''Ar chadenn skinwel e kembraeg'' (Niv. 19 p. 11) * ''Ur mab deomp-holl a zo marv'' (Niv. 29 p. 18) * ''Marsel Klerg'' (Niv. 31 p. 31) * ''Broadelourien Kembre o vont war-raok'' (Niv. 48 p. 3) * ''Bro-Skos dieub'' (Niv. 48 p. 11) * ''Gouel ar skolioù «kristen»'' (Niv. 49/50 p. 6) * ''Keleier'' (Niv. 49/50 p. 17) ' ''Mouezhiadegoù e Kembre'' (Niv. 49/50 p. 18) * ''Hag a nevez e Korsika?'' (Niv. 52 p. 4) * ''Mouezhiadegoù e Breizh-Veur'' (Niv. 52 p. 11) * ''Warc’hoazh e Korsika?'' (Niv. 54 p. 9) * ''Ar goukouged'' (Niv. 54 p. 18) * ''Bro-Skos; Kembre'' (Niv. 55 p. 22) * ''Kembre'' (Niv. 56 p. 5) * ''Mouezhiadegoù ar C’huzulioù-Lec’hel e Breizh-Veur'' (Niv. 57 p. 2) * ''Ar Sinn-Fein e Breizh'' (Niv. 57 p. 4) * ''Kentel Iwerzhon'' (Niv. 57 p. 5) * ''Ur barzh Tchouvach e Breizh'' (Niv. 59/60 p. 22) * ''Trec’h ar Vro'' (Niv. 61 p. 4) * ''Ar mouezhiadegoù bras e Breizh-Veur'' (Niv. 61 p. 13) * '' E Korsika'' (Niv. 62 p. 6) * ''Mouezhiadegoù adarre'' (Niv. 62 p. 7) * ''Mouezhiadegoù'' (Niv. 65/66 p. 2) * ''Korsika'' (Niv. 67/68 p. 10) * ''Katalonia'' (Niv. 67/68 p. 14) * ''[[Glenmor]]'' (Niv. 79 p. 2) * ''Pevar bloaz eus hor buhez'' (Niv. 88 p. 4) * ''In memoriam: Delwyn Phillips'' (Niv. 94 p. 18) * ''Ur Yuzev a-douez re all'' (Niv. 120 p.28) * ''Ken buan e tremen pep tra'' (Niv. 121 p.31) *** '''Skridvarnerezh''' * ''Al levrioù'' (Niv. 99 p. 47) *** '''Politikerezh''' * ''Breizh dirak daoulagad an holl'' (Niv. 70/71 p. 36) *** '''Yezh''' * ''Dre nerzh al lanv'' (Niv. 2, p. 7) * ''Istor un emgann n’eo ket bet echuet fall'' (Niv. 10 p. 3) * ''Stourm!'' , Niv. 25, p. 3. * ''Stourm ar C’hapes'' :Niv. 31 p. 12) * ''Stourm ha muioc’h c’hoazh'', Niv. 62 p. 15) * ''Esperanteg'' (Niv. 69 p. 44) * ''Youenn Drezen'' (1899-1972), Niv. 89, p. 23. * ''Yezh Kernev-Veur'' (Niv. 100 p. 35) * ''Stourm evit ar garta sevenadurel'' (Niv. 105 p. 14) * ''An aotreegezh hag ar vestroniezh da Skol-veur Breizh-Uhel e Roazhon'' (Niv. 108 p.27) ===== Pennadoù hag arnodadennoù ===== **'''E galleg''' * Joseph Ollivier, ''Les contes de Luzel'', kentskrid Per Denez, goudeskrid war gontadennoù Breizh, Pur-Terre de Brume, 1994, Hor Yezh, 1995 [ISBN2-910699-11-0] * Bretagne et peuples d'Europe, Mouladurioù Hor Yezh, 1999. **'''E brezhoneg''' * ''Yezh ha bro'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1998]]. Dastumad arnodadennoù embannet e kelaouennoù. Pennadoù war ar stourm, prederiadennoù war ar yezh, kelenn ar yezh, Skol Ober, Roparz Hemon, ar bed keltiek, Iwerzhon, chadenn didorr ar brezhoneg... **'''In Al Liamm-Tir-na nÓg''' * ''Diviz gant ur c'hataloniad''; Per Denez; 1963; niv 98; p 205; Diviz * ''En eñvor Jord ar Mée''; Per Denez; 1959; niv 73; p 100; Eñvorennoù * ''[[Pêr ar Bihan]]''; Per Denez; 2007; niv 360; p 70; Eñvorennoù * ''Negro Song''; Per Denez; 1961; niv 87; p 224; Kanaouenn * ''Kanenn da Vro-Spagn''; [[Joan Maragall]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 173; Kanaouenn * ''Lizher d'ar re yaouank''; [[Tamas Barany]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 28; Lizher * ''Kenstrivadeg ar goañv''; Per Denez; 1949; niv 16; p 78; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1949; niv 16; p 82; Pennad-kelaouiñ * ''Kembre o stourm''; Per Denez; 1949; niv 17; p 66; Pennad-kelaouiñ * ''Bro-Skos : ur sell war an emsav''; Per Denez; 1949; niv 17; p 68; Pennad-kelaouiñ * ''Keltia''; Per Denez; 1950; niv 19; p 71; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 20; p 63; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 21; p 55; Pennad-kelaouiñ * ''E-touez al levrioù''; Per Denez; 1950; niv 21; p 59; Pennad-kelaouiñ * ''Kinnig''; Per Denez; 1950; niv 22; p 3; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 23; p 78; Pennad-kelaouiñ * ''Digarezit''; Per Denez; 1951; niv 24; p 3; Pennad-kelaouiñ * ''Ar bloaz e Kembre''; Per Denez; 1951; niv 24; p 63; Pennad-kelaouiñ * ''Pladennoù Breizhat''; Per Denez; 1956; niv 55; p 68; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek 1968 (20-24 a viz Eost)''; Per Denez; 1968; niv 126; p 47; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek (20-25 a viz Eost), Foujera''; Per Denez; 1968; niv 127; p 142; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek Foujera''; Per Denez; 1968; niv 128; p 205; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek Bangor''; Per Denez; 1972; niv 154; p 385; Pennad-kelaouiñ * ''Petra nevez?''; [[Herve Latimier]],[[Tudual Huon]],[[Malo Bouessel du Bourg]], [[Theodor Storm]], Pêr Denez; 2010; niv 383; p 94; Pennad-kelaouiñ * ''Da voulc'hañ an erv...''; Per Denez; 1946; niv K; p 3; Pennad-stur * ''D'al lennerien...''; Per Denez,[[Ronan Huon]]; 1946; niv Tn2; p 3; Pennad-stur * ''Notenn a bouez''; Per Denez,[[Ronan Huon]]; 1947; niv Tn4; p 3; Pennad-stur * ''Diskleriadurioù''; Per Denez; 1953; niv 41; p 15; Pennad-stur * ''Evit ar yezh unvan...''; Per Denez; 1954; niv 47; p 3; Pennad-stur * ''Prezegenn-ganv dirak Bezioù ar re Varv, e doare [[Thukydides]]''; [[Milan Fust]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 26; Prezegenn * ''Ar Skol-Veur hag ar Bobl''; [[R. Tudur Jones]], tr Per Denez; 1957; niv 65; p 75; Prezegenn * ''Ar vugale fall (romant... diechu)''; Per Denez; 1990; niv 258; p 6; Raklavar * ''Ur varzhoneg gant [[Iwan an Diberder]]''; Per Denez; 1990; niv 262; p 307; Raklavar * ''Rannyezh Douarnenez''; Per Denez; 1952; niv 32; p 131; Roll/Renabl * ''Sister Fidelma''; Per Denez; 2007; niv 363; p 9; Skrid * ''Roparz Hemon linguiste'', Bretagne des livres n. 39 - 05/98, 1998, p. 12-14 ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Berlin 1980'' (Niv. 4 p. 3) * ''Enez ar Skorn'' (Niv. 37 p. 6) * ''Indianed, forzh penaos!'' (Niv. 41 p. 6) * ''Kontadennoù ar Marv e Breizh-Uhel'' (Niv. 86 p. 36) ** '''In [[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]]''' * ''TV-Roazhon'', Bremañ n. 210, 1999, p. 10-11 * ''Reun an Hir'', Bremañ, n. 219, 1999, p. 7 * ''Kañv'', Bremañ, n. 244, 2002, p. 22-23 === Lennegezh === ===== Romantoù, danevelloù ===== * ''[[Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re]]'', Embannadurioù Al Liamm, [[1979]] * ''Diougan Gwenc'hlan'', Embannadurioù Al Liamm, [[1979]] * ''Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1981]] * ''Evit an eil gwech'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1982]] * ''Eus un amzer 'zo bet'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1992]] * ''En tu all d'an douar ha d'an neñv'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1993]] * ''Kenavo ar c'hentañ er joaioù'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1994]] * ''An amzer a ra e dro'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1995]] * ''Da rouz an noz'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1996]] * ''Warc'hoazh e tarzho c'hoazh an deiz'', danevelloù, Mouladurioù Hor Yezh, [[2006]] * ''E peoc'h an nevez-hañv'', Mouladurioù Hor Yezh, [[2007]] * ''Kenavo ar wech all'', Mouladurioù Hor Yezh, [[2008]] ===== Danevelloù embannet o-unan ===== in [[Al Liamm]] hag Al Liamm-Tir-na nÓg *''Istor Gunnel''; [[Pelle Molin]], tr. Per Denez; 1946; niverenn K; p 21 *''Rozenn diwezhañ an hañv'', 1946, niverenn Tn2; p 5 *''Skeud... Parabolenn''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1948; niv 6; p 24 *''Ar Vran''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1949; niv 16; p 23 *''Marv ar soudard''; Per Denez; 1950; niv 19; p 20 *''E noz an diskar-amzer''; [[Wladyslaw St Reymont]], tr Per Denez; 1950; niv 20; p 16 *''An hini moal''; Per Denez; 1951; niv 24; p 16 *''An digoll''; [[James Joyce]], tr Per Denez; 1951; niv 25; p 22 *''E peoc'h an nevez-hañv''; Per Denez; 1951; niv 28; p 37 *''E peoc'h an nevez-hañv''; Per Denez; 1951; niv 29; p 18 *''Maronad''; Per Denez; 1952; niv 35; p 15 *''Kontadenn-Bobl''; Per Denez; 1953; niv 38; p 33 *''An teñzor er park''; Disanv, tr Per Denez; 1954; niv 45; p 52 *''Ar c'had hag ar gurlaz-meur''; Disanv, tr Per Denez; 1954; niv 45; p 55 *''Agrikola; Takitus'', tr Per Denez; 1955; niv 53; 31 *''Kontadenn eus an ugentvet kantved''; Per Denez; 1956; niv 57; p 6 *''Tour ar bleiz''; [[Paol Feval]], tr Per Denez; 1956; niv 58; p 23 *''Karantez''; [[Tibor Dery]], tr Per Denez, *Erwan Bregar; 1957; niv 61; p 11 *''Emskiant''; [[Miklos Hubay]], tr Per Denez; 1957; niv. 61; p 23 *''Pa ne varver ket en aner''; [[Joan Catala]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 179 *''Daou Voujik Bihan''; [[Nikolaï Schedrin]], tr Per Denez; 1964; niv 105; p 296 *''Berenice''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1965; niv. 108; p 17 *''Daoulagad glas-dinamm''; Per Denez; 1966; niv. 119; p 408 *''Pa soñjer an nebeutañ''; Per Denez; 1978; niv. 187; p 75 *''Istor Gunnel''; [[Pelle Molin]], tr Per Denez; 1979; niv. 193; p 89 *''E klorenn ur sitrouilhezenn''; Per Denez; 1981; niv 206; p 143 *''Jenovefa Rustefanovitch''; Per Denez; 1982; niv. 214; p 275 *''E-touez an avalenned e bleuñv''; Per Denez; 1993; niv. 281; p 393 *''Da rouz an noz e krog ar vuhez''; Per Denez; 1994; niv. 287; p 453 *''Bouchig gwenn''; Per Denez; 2006; niv. 359; p 46 *''Kenavo Bailhard, En e eñvor...''; Per Denez; 2007; niv. 361; p 29 ===== Barzhonegoù ===== ** '''in [[Al Liamm]]''' * ''Bro an torgennoù'', [[Sir Drefaldwyn]]; [[R. S. Thomas]], tr. Per Denez; 1947; niv. 4; p. 19 * ''Ystrad fflur''; [[Thomas Gwynn Jones]], tr. Per Denez; 1948; niv. 6; p. 33 * ''Sonedenn LXXI''; [[William Shakespeare]], tr. Per Denez; 1948; niv. 6; p. 34 * ''Teir barzhoneg''; Per Denez; 1949; niv. 15; p. 8 * ''Ar rozennig wenn''; [[Hugh Mac Diarmid]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Ar c'halvar''; Disanv, tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Merc'h ar gouezel''; [[Somhairle Mac Ghill Eathain]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Evit an uheldirioù kozh''; Disanv, tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 12 * ''Aisling na h-alba''; [[Douglas Young]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 13 * ''Daouzek a viz Kerzu''; Per Denez; 1950; niv. 23; p. 4 * ''Barzhonegoù Hova''; [[Yann-Jozef Rabearivelo]], tr. Per Denez; 1951; niv. 24; p. 10 * ''Ar c'histin''; [[J. H. Brouwer]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 10 * ''An den en ti''; [[Johannes D. De Jong]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 11 * ''Fryske Fiouwerrigel''; [[Obe Postma]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 12 * ''XXIV''; [[Fedde Schurer]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 12 * ''Indian summer''; [[Sjoerd Spanninga]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 13 * ''3''; Per Denez; 1953; niv. 41; p. 137 * ''31 a viz Kerzu''; Per Denez; 1953; niv. 41; p. 138 * ''N'eus tonkadur ebet...''; [[Juljusz Slowacki]], tr. Per Denez; 1954; niv. 43; p. 7 * ''Keoded ar marv''; [[H. N. Bialik]], tr. Per Denez; 1954; niv. 44; p. 11 * ''Ouzh ar Pikerom''; [[Endre Ady]], tr. Per Denez; 1957; niv. 61; p. 5 * ''Kanoù en nevez-hañv''; Per Denez; 1959; niv. 74; p. 163 * ''Ma fell dit''; [[Elizabeth Barret Browning]], tr. Per Denez; 1961; niv. 84; p. 9 * ''Ar bezioù lugernus''; [[Ventura Gassol]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 165 * ''Spisnotenn''; [[Ventura Gassol]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 166 * ''Me fell din komz''; [[Isidre Moles i Batllori]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 171 * ''Ne dremenot ket''; [[Appel.les Mestres]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 172 * ''La Pell de Brau''; [[Salvador Espriu]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 175 * ''Annabella''; [[Edgar Allan Poe]], tr. Per Denez; 1964; niv. 102; p. 8 * ''Douaradur piv ?''; [[Harri Webb]], tr. Per Denez; 1965; niv. 109; p. 83 * ''Emgav en ur saverez''; [[Vladimir Holan]], tr. Per Denez; 1972; niv. 153; p. 319 * ''25 a viz Ebrel e Barselona''; Per Denez; 1994; niv. 283; p. 99 * ''Evit ur c'heneil 'zo bet''; Per Denez; 1994; niv. 286; p. 323 * ''Etre Berlin ha Moskov''; Per Denez; 1996; niv. 294; p. 3 * ''Ne varv ket an envor''; Per Denez; 1996; niv. 295; p. 99 * ''Glenmor''; Per Denez; 1996; niv. 296; p. 195 * ''Maouez kozh Tirol''; Per Denez; 1996; niv. 298; p. 309 * ''A-ruilh e-biou d'ar yaouankiz''; Per Denez; 1996; niv. 299; p. 464 * ''E kalon an halegi kollet''; Per Denez; 1997; niv. 300; p. 6 * ''Meulgan d'an nevezvrezhonegerien''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 3 * ''Mel ar vuhez''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 4 * ''Kondon an eñvor''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 5 * ''P'emañ ar mor o regel...'', dastumad barzhonegoù, Skrid, Mouladurioù Hor Yezh, [[2001]] * ''Pedennig en tren-noz''; Per Denez; 2003; niv. 337; p. 3 * ''An eñvor e askilli torret''; Per Denez; 2012; niv. 390; p. 6 * ''Glenmor''; Per Denez; 2012; niv. 390; p. 8 ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Ha gwenn e chomas an erc’h'' (Niv. 69 p. 17) * ''Evit Trefor'' (Niv. 70/71 p. 7) * ''Etre Berlin ha Moskov; Ne varv ket an eñvor'' (Niv. 77 p. 30) * ''A-ruilh e-biou d’ar yaouankiz'' (Niv. 77 p. 32) * ''Gant kolo hag amzer...'' (Niv. 81 p. 33) * ''Skeudenn louet va flijadur'' (Niv. 92 p. 42) ===== C'hoariva ===== ** '''In [[Al Liamm]]''' * ''Itron Egughi''; Disanv, tr. Per Denez; 1949; niv. 15; p. 44 * ''Kontadenn e Stumm ur Pezh-c'hoari''; Per Denez; 1952; niv. 32; p. 41 ==== Troidigezhioù ==== * ''[[Kroc'hen Azen]]'', gant [[Charles Perrault]], Embannadurioù Al Liamm, 1961. 24 p. Kontadenn evit ar vugale. * ''Aquis Submersus'', gant [[Theodor Storm]], Embannadurioù Al Liamm, 1950 * Danevelloù [[Edgar Allan Poe]], Hor Yezh, 1995. Brezhoneg gant Per Denez. Heñvel ouzh e vuhez verr – ne oa ket daou-ugent vloaz pa’z eo marv (1811? – 1849) – ez eo danevelloù Edgar Allan Poe: dibaouez war vrañsigell etre furnez hag alkool, etre preder ha follentez. Ur seurt all a skridoù a zo diwar e zorn; istorioù furcherezh hag a ra eus ar skrivagner amerikan, gouez da dud zo, tad ar romantoù-polis. N’eo ket d’an istorioù-se avat eo douget Per Denez: an danevelloù krisañ, follañ ha duañ en deus dibabet treiñ, ken du hag ar c’hazh du a gaso e berc’henn d’ar groug, ken du ha Bran ar varzhoniezh o koagal he “Biken ken!”. Gant Edgar Poe e vez atav ur fin du da bep tra. – Meur a vrezhoneger, moarvat, a gavo spont ha dudi ouzh e lenn. **''Shadow-A Parabole',''Skeud … Parabolenn'', gant Edgar Allan Poe **''Ar Vran'', Edgar Allan Poe, Al Liamm , niv. 16 **''Annabella'', Edgar Allan Poe, Al Liamm, niv. 102 **''Berenice'', Edgar Allan Poe, Al Liamm, niv. 108 *''Sleepy Hollow ha danevelloù all'', [[Washington Irving]], diembann. *''Ar vleiziz'', gant [[Paul Féval]], troidigezh asambles gant [[Ernest Ar Barzhig]] *''Ar Bleiz Gwenn'', gant Paul Féval, troet asambles gant Ernest ar Barzhig, ''Skol'', niv. 65-66, miz Mae 1977. *''Valentina a Roc’han'', Paul Féval, troet gant asambles Ernest ar Barzhig * ''Krec'hioù an avel-yud'', gant [[Emily Brontë]]. Mouladurioù Hor Yezh, 2006, 286 p. *''Jordi Ventura : Broadelouriezh kouerien ha proletared Katalonia'', ''Al Liamm'', niv. 98 (extrait de « Théorie des nations prolétaires », ''Ar Vro, niv. 19 ha war-lerc'h, 1963) ==== Barzhonegoù, pennadoù all, pe asambles gant tud all ==== *''Essai d’analyse sémiologique du mot verbal et du syntagme verbal en breton contemporain'', Studia Celtica, 12-13, 1977/78: 259-90; 14-14, 1979/80: 290-312. tr gant [[Jean-Yves Urien]]. *''Studiadenn war an niver-daou [Études sur le duel / le duel est un marqueur de pluriel en breton]'', Hor Yezh 126, 1979: 3-26. troet gant Jean-Yves Urien. *''Cyflwyno’r Llydaweg'', Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1981. tr gant [[Rita Williams]]. *''Poetoni Bretoni Moderni'', Milano, Vanni Scheiwiller, 1966. tr gant [[Giacomo Prampoloni]] *''Kenaozet : La société bretonne en changement, 1950-1980'', CNRS-UBO, UHB, Rennes 1, Mezheven 1982 *''Barzhaz 1350-1953: Anthologie de la poésie bretonne'', Al Liamm-Tir na n-og, 1953 '''in [[Hor Yezh]]''' *n°1- 1954, *8-1955, *12-1956, *13- 1956, *30-1979, *152-1983, *230-2002, *244-2005, *248-2006 *"Anvioù-lec’hioù [[Lanveog]]". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 23, 1959 *"Les contes de Luzel et l’oeuvre de Joseph Olivier". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. ,1995 *''Anvioù-lec’hioù [[Poullan]]'', *"Notennoù fonologiezh". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 130, 1979. *"Gwerzennoù ar brezel". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 228, 2001. *"Fañch an Uhel devot". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 228, 2001. * "Kanaouennoù war follennoù distag". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 229, 2002. == A bep seurt == * ''Bretagne et peuples d'Europe'', Hor Yezh, Klask, [[1999]] (dastumad pennadoù, ur festschrift savet en e enor e-lec'h ma skrivas 54 enklasker, pa 'z eas war e leve.) == Levrlennadur == * Lionel Henry, ''Dictionnaire biographique du Mouvement breton,'' Yoran Embanner, 2013. Pennad : Per Denez * [[Georges Cadiou]], ''Emsav : dictionnaire critique, historique et biographique''. Pennad : Denez, Per. * Tudual Huon, ''Per Denez hag ar gelaouenn Al Liamm-Tir na n-Óg''. E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. * Herve Bihan, "Per Denez evel ma oa". E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. * [[Martial Ménard|Martial Menard]], "War hentoù Breizh gant Per Denez". E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. == Notennoù == <references /> {{DEFAULTSORT:Denez, Per}} [[Rummad:Embannerien vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]] [[Rummad:Saverien hentennoù-deskiñ brezhonek]] [[Rummad:Yezhoniourien Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1921]] [[Rummad:Marvioù 2011]] [[Rummad:Urzh an Erminig]] [[Rummad:Esperantegerien]] gv3s5yd6scj5yd3d194t83jklmkqcuw 2201856 2201851 2026-10-10T08:52:21Z Llydawr 145 2201856 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = | ment = | alc'hwez = Pêr Denez e [[1972]] | anv mat = Pierre Denis | anv pluenn = Per Denez | obererezh = Romantour, daneveller, barzh, yezhoniour, troer | deiziad ganet = D'an {{Deiziad|3|C'hwevrer|1921}}, | lec'h ganet = e [[Roazhon]],<br>{{Bro-Roazhon}}, {{Breizh}} | deiziad marv = D'an {{Deiziad|30|Gouere|2011}}, | lec'h marv = e [[Rovelieg]],<br>{{Bro-Sant-Maloù}},<br>{{Breizh}} | yezh = [[Brezhoneg]], [[galleg]] | luskad = "Al Liamm" | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Per Denez''', evel ma skrive eñ e-unan, pe '''Pêr Denez''', '''Pierre Denis''' e anv ofisiel, a zo bet ganet d'an [[3 a viz C'hwevrer]] [[1921]] e [[Roazhon]], marvet d'an [[30 a viz Gouere]] [[2011]] e [[Rovelieg]], anavezet eo evit e labour kelenner skol-veur, [[skrivagner]], [[geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadurouriezh]] hag [[emsaver]] dreist-holl. Skrivet endoe e-barzh Gwalarn gant ''Maopreden''<ref>Lionel Hennry, ''Dictionnaire biographique du Mouvement breton'', pennad Per Denez.</ref>, e anv-pluenn. Pa oa marvet Pêr Denez e tisklerias [[Herri Gourmelen]], mouezh aotreet an [[UDB]]: « ''Bet eo bet Per Denez, dreist-holl abaoe ar bloavezhioù dek ha tri-ugent, unan eus ar re o deus graet ar muiañ evit kadarnaat identelezh Breizh hag he nevezadur sevenadurel dre e labourioù, e gelenn, e emouestl a stourmer, dre al levezon en deus bet war ur rummad a-bezh a re yaouank a venne adpiaouañ o yezh hag o sevenadur'' ». == Buhez, studioù == Savet eo bet gant e vamm hec'h-unan, kemenerez e Roazhon, ur gêr e-lec'h e vez komzet nebeut a vrezhoneg. Bet eo bet er skol e skolaj Saint-Martin e Roazhon. Tapet an [[torzellegezh|dorzellegezh]] ganto e kollas e dad hag e div c'hoar. Desket en deus brezhoneg e-unan adalek an oad a 13 vloaz gant [[Skol Ober]] ha goude e metoù an emsav e-kerzh e studioù er skol-veur e Roazhon e-pad ar brezel. D'ar c'houlz-se eo e krogas da skrivañ danevelloù er gelaouenn [[Arvor]]. Nebeud amzer goude an Dieubidigezh e krouas gant Paul Le Gourriérec ur gelaouennig brezhonek, [[Kened (kelaouenn)|Kened]] he anv. Eñ a ginnigas ma vije kendeuzet gant Tir-na nÓg ha goude gant Al Liamm evit sevel ar gelaouenn Al Liamm-Tir-na nÓg. Ur c'henlabour eus ar re fonnusañ a reas gant Ronan Huon, ar rener, hag e kemeras ur perzh a-barzh dibab ha prientiñ an embannadennoù.<br> Pa oa kelenner e Douarnenez e reas anaoudegezh gant e wreg [[Frañseza Kervendal]] hag e timezjont e 1949. Tri bugel en deus bet ganti : [[Morwena Denez|Morwena]], hec'h anv itron o vezañ [[Morwena Canny]], [[Gwendal Denez|Gwendal]] ha [[Herle Denez|Herle]]. Addimezet eo e 2003 gant [[Monique Macé]] ha bet ur mab anvet Yann.<br> Un dezenn a skrivas war brezhoneg pobl Douarnenez hag dre-se e c'hellas mont da genner skol-veur == E red-micher == Kelenner war ar saozneg eo bet da gentañ, e [[Kemper]] hag e [[Douarnenez]]. Eno e krouas ur bagad. Hervez [[Bernez an Nail]] e voe bet harluet e [[Périgueux]] e deroù e red-micher abalamour d'e vennozhioù a-du gant an emsav<ref>''Le Dictionnaire des romanciers de Bretagne''</ref>. Eno e teskas buan ar c'hatalaneg. Kelennet en deus brezhoneg goude-se e skol-veur Breizh-Uhel (Roazhon 2), e-lec'h ma chomas e-pad 21 bloaz. E [[1981]], a-drugarez dezhañ, e oa krouet an aotreegezh war ar brezhoneg, diwar ziviz prezidant nevez ar Republik c'hall, [[François Mitterrand]] e-unan. [[Lukian Kergoat]] en doa kemeret e lec'h e penn Rann geltiek [[skol-veur Roazhon 2]] e [[1990]]. Emañ e vab [[Gwendal Denez]] o labourat er rann-se hiziv an deiz. == Pêr Denez hag ar yezhoù all : esperanteg, gouezeleg Iwerzhon, kembraeg == Desket en doa Pêr Denez an [[esperanteg]] ivez dre ma 'z eo ur yezh hollvedel, ha krouet kentelioù esperanteg e Skol-Veur Roazhon 2 d'ar c'houlz ma oa e penn ar rann geltiek. Kement-se a ziskoueze e oa digor d'an holl sevenadurioù. Ezhomm en doa bet eus an esperanteg evit kompren testennoù lennegel polonek hag ouzbek na oant ket bet troet e galleg, met en esperanteg hepken. Embannet en deus e-barzh [[Hor Yezh]] meur a bennad diwar-benn an esperanteg. Da heul kentelioù esperanteg [[Merwen Runpaot]] ec'h embannas troidigezh "Brezhoneg buan hag aes" en esperanteg dindan an anv "La bretona lingvo ...rapide kaj facile". Dre ma oa skoazeller war ar galleg e skol-veur Aberdeen, e voe meizet e plije kalz ar broioù keltiek dezhañ. Nebeut amzer war-lerc'h e teskas gouezeleg Iwerzhon ha kembraeg, ha war a seblant e oa helavar en div yezh buan a-walc'h daoust m'en devoa ur pouez-mouezh "charming"<ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/per-denez-writer-and-scholar-who-sought-recognition-for-the-breton-language-and-culture-2347820.html pennad gant Meic Stephens, ''the Independent'', Friday 02 September 2011]</ref>. == Ar stourmer a youl vat evit ar yezh hag ar vro == Dre ma felle dezhañ stourm evit ar yezh an efedusañ ma c'helle en doa bet atebegezhioù en un toullad aozadurioù : * Prezidant eo bet e Kuzul Skiantel ha Kas en-dro [[Skol-Uhel ar Vro]] ([[1984]]-200?). * Ezel eus ha bet prezidant [[Kuzul Sevenadurel Breizh]]. * Prezidant ar [[Kevre Keltiek|C'hevre Keltiek]]. * Prezidant [[Kuzul ar Brezhoneg]] eo bet ivez. * Ezel eo bet eus Ti ar Sevenadur e Roazhon. * Ezel eo bet eus Kuzul Europa ar Rannvroioù. ha war an dachenn bolitikel : e voe prezidant bodad skoazell listenn an [[UDB]] ivez, e dilennadegoù rannvro [[1998]]. E miz Meurzh [[1999]], e roas anvioù [[Yann-Kel Kernalegenn]] ha [[Kristian ar Bihan]], emsaverien eus an [[FLB]] d'ar gelaouenn ''[[Armor Magazine]]'' evit dilenn ar Breton en deus graet ar muiañ evit [[Breizh]] e-doug an tregont vloaz tremenet. == Deskiñ ar yezh == Talvoudus eo bet e hentenn [[brezhoneg]], [[Brezhoneg Buan hag Aes]], (troet e saozneg, en alamaneg, e katalaneg, e kembraeg hag en esperanteg), deuet er-maez e 1972, d'ur mare ma ne oa nemet dornlevrioù kozh diamzeret da studiañ ar yezh, hag unan eus an hentennoù kentañ hag a rae gant enrolladurioù da vont da heul. Levrioù all a zo bet da vont a-gevret, evel ''Brezhoneg bemdez'', ha ''Komzit ha skrivit brezhoneg''. Un toullad mat a dud zo bet o teskiñ brezhoneg gant an hentenn-se. == Sevenadur Breizh == Meur a gelaouenn zo bet savet gant Pêr Denez : *''[[Kened (kelaouenn)|Kened]]'' (1946-1947) *''[[Ar Vro]]'' e [[1959]], renet en deus ar gelaouenn bolitikel-se, *''[[Hor Yezh]]'' (gant [[Arzel Even]]), renet gantañ etre 1971 ha 1998. *ha savet ti-embann [[Mouladurioù Hor Yezh]]. == Medalennoù, enorioù == * Graet eo bet Doktor ''[[honoris causa]]'' eus [[Skol-veur Vroadel Iwerzhon]]. * Graet eo bet Doktor ''[[honoris causa]]'' eus [[Skol-veur Vroadel Kembre]]. "When the Breton writer and scholar Per Denez was awarded an honorary doctorate by the University of Wales in 1985, he was astonished to hear its chancellor, Prince Charles, say how sorry he was not to be able to address him in his own language. He had never received such courtesy in France and was more used to the insults which the French state habitually flings at those who work on behalf of the Breton language and its culture. The remark remained with him as a sign of the comparatively kinder treatment received by the Welsh, especially from their national university, where the language and literature of Wales have been taught for a hundred years or more." (Pennad Meic Stephens) * Dilennet eo bet ''Breizhad ar bloaz'' gant skipailh [[Armor Magazine]] e 1981. * Bet en deus priz [[Ramon Llull]] e [[Katalonia]] e 1990. * Graet eo bet marc'heg [[Kroaz San Jordi]], e [[Katalonia]] e 1993. * Resevet en deus ivez tro-c'houzoug [[Urzh an Erminig]] e [[1989]] [[Naoned]], ur priz a vez roet bep bloaz da bevar den a vez o labourat evit kreskiñ sked [[Breizh]]. == Dibenn e vuhez == E 2000 e oa e wreg o vervel gant kleñved [[Alzheimer]], hag ez ae bemdez d'he gwelout. Roet en deus e zielloù hag e levrioù da [[Levraoueg Vroadel Kembre]] dre ma n'en doa tamm fiziañs ebet e vefent miret mat e Breizh<ref>Pennad Meic Stephens, op.cit.</ref>. D'an 3 a viz Eost 2011, e teuas ouzhpenn evit 500 den da zougen bri dezhañ en iliz Itron Varia e Sant Melani. En o zouez e oa kalz a bolitikerien hag a emsaverien sevenadurel eus Breizh. Lavaret eo bet an oferenn e brezhoneg, [[Nolwenn Korbell]] he deus kanet, hag echuet eo al lid o kanañ "Bro Gozh ma Zadoù". == Oberennoù == ===== Skol, kelenn ar yezh ===== * ''Korf an den'', [[Skridoù Breizh]], [[1943]]. dornlevrig [[korfadurezh]] e [[brezhoneg]] * ''Douarouriezh'', [[Preder]], [[1961]], gant [[Gwilherm Berthou-Kerverzhiou|G.B. Kerverzioù]] * ''Al loened'', (Skolioù kentañ brezhonek); [[Preder]], niv 69-70, [[1965]]; 110 pajennad * ''Kentelioù brezhoneg : eil derez'', ''[[Al Liamm]]'', [[1971]] * ''Brezhoneg Buan hag Aes'', Omnivox, [[1972]]. Hentenn da zeskiñ brezhoneg al levr pennañ hag ar c'hentelioù, levrioù poelladennoù hag all... troet e meur a yezh : **katalaneg : El bretó fácil i ràpid, per [[Immaculada Fàbregas]] **alamaneg : Bretonische schnell und mühelos, gant [[Gérard Cornillet]] **saozneg : Brezhoneg buan hag aes. A beginners course in Breton, Cork University Press, gant [[Raymond Delaporte]] **esperanteg : La bretona lingvo rapide kaj facile, gant [[Merwen Runpaot]] *''Skridou Brezhonek'', Hor Yezh, 1980 *''Komzit ha skrivit brezhoneg'', Editions Omnivox, Paris, 1984. * ''Mont war-raok gant ar brezhoneg'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1987]] ===== Gouiziegezh ===== * ''Tonkad 61'', [[Preder]], [[1961]], gant [[A. Thoravel]], [[Gwennole ar Menn|Gw. ar Menn]], [[Gourlann]], [[Abanna]], [[Gwilherm Dubourg|Bodmael]], [[Youenn Olier|Y. Olier]], [[Arzel Even|A. Even]], [[Alan Heussaff|A. Heussaff]], ha [[Remont Jestin|Rikagos]] * ''Notennoù fonologiezh''. E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 130. *''Modern Breton Literature, in Literature in Celtic countries'', Cardiff, 1971: 112-140 * ''Étude structurale d'un parler breton: Douarnenez'', tezenn doktorelezh stad (3 levrenn), [[Skol-veur Roazhon 2]], [[1977]] *''A structural approach to Breton grammar. The so-called relative pronoun of Breton'', Studia Celtica 8/9, Cardiff, University of Wales Press, 1974: 251-267. * ''Geriadur brezhoneg Douarnenez'', 4 levrenn, [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1980]], [[1981]], [[1985]] *''The present state of the Celtic languages: Breton''. E-barzh Gearóid Mac Eoin (embannerezh), ''Proceedings of the Sixth International Congress of Celtic Studies'', Galway, Dublin Institute of Advanced Studies, 1979, 73-81. * "Contraintes formelles de la structuration de la phrase bretonne". E-barzh Philippe Carrer & al. (embannerezh), ''Permanence de la langue bretonne, de la linguistique à la psychanalyse'', Institut Culturel de Bretagne-Skol Uhel ar Vro, 1986: 19-44. *''Breizh ha pobloù Europa = Bretagne et Peuples d'Europe = Brittany and Peoples of Europe'', Mouladurioù Hor Yezh, 1999. **En a bep seurt kelaouennoù *''Doujañs da Vreizh'', (dwb anvioù-lec'h Breizh], Ar Vro 6, 1960 *''Iwerzhon ha Breizh'', Ar Vro 7, 1960:13-18 *''Voyage en Galles'', Ar Vro 7, 1960 : 29-45 *''Ar yezhoù keltiek er skingomz'', Ar Vro 8, 1960 *''Al levezon iwerzhonat war an emsav breizhat'', Ar Vro 28, 1964: 28-34 *''[[Roger Casement]]'', Ar Vro 30, 1965: 50-56 *''[[Ar Falz]] et [[Yann Sohier]]'', Ar Vro 21, 1963: 18-68 *''Brendan Behan'', Ar Vro 35, 1966: 45-61 *''Notes sur l’Histoire de l’Irlande'', Ar Vro 33, 1965: 7-18; 34, 1965: 17-38; 35, 1966: 19-38 *''Bro-Norge'', Ar Vro, rummad nevez 4-5, 1967 *''Niver ar vrezhonegerien e 1940'', Hor Yezh, 1987:171-172. *''Hag adarre an doare-skrivañ !'', Hor Yezh 99, 1975 *''An dibersonel'', Hor Yezh 15, 1983: 5-29. ** In [[Al Liamm]] * ''Wales''; Per Denez; 1947; niv 4; p 17; Studi * ''Buhez ar gouezeleg : 1939-1945''; D.P., tr Per Denez; 1947; niv 5; p 31; Studi * ''Kembreiz e Patagonia''; Per Denez; 1947; niv 5; p 37; Studi * ''Kanaouennoù brezhoneg''; Per Denez; 1947; niv 5; p 54; Studi * ''The story of a success''; [[Pádraig Mac Piarais]], tr Per Denez; 1948; niv 6; p 38; Studi * ''Ar manaveg''; [[Juan Y Geill]], tr Per Denez; 1949; niv 15; p 76; studi * ''Evit ar wirionez''; Per Denez; 1949; niv 16; p 3; studi * ''Brezhoneg ar bobl''; Per Denez; 1949; niv 16; p 80; studi * ''Ar brezhoneg hag ar skol''; Per Denez; 1949; niv 17; p 3; studi * ''Hor stourm''; Per Denez; 1950; niv 18; p 3; Studi * ''Lallans''; [[David Murison]], tr Per Denez; 1950; niv 19; p 49; Studi * ''E-touez al levrioù : "Chants de Chouans" gant [[Frañsez-Mari Kadig|François Cadic]]''; Per Denez; 1950; niv 19; p 74; Studi * ''Gwalarn''; Per Denez; 1950; niv 20; p 24; Studi * ''Gouelioù an hañv''; Per Denez; 1950; niv 21; p 3; Studi * ''Evurusted''; [[Thomas Carlyle]], tr Per Denez; 1950; niv 21; p 45; Studi * ''Istor''; [[Ceinwen Thomas]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 48; Studi * ''Politikerezh''; [[Roy A. Lewis]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 51; Studi * ''Arboellerezh''; [[D. J. Davies]], tr Per Denez; 1950; niv 22; p 55; Studi * ''Talvoudegezh ha kefridi al lennegezhioù bihan''; [[Dr. Giacomo Prampolini]], tr Per Denez; 1950; niv 23; p 72; Studi * ''E-touez al levrioù : "Géographie de la Bretagne" gant [[Maurice Le Lannou]]''; [[Yann Poupinot|Yann Boupinod]], tr Per Denez; 1950; niv 23; p 80; Studi * ''Ar Vorianed e lennegezh hag arzoù an U.S.A.''; [[Langston Hughes]], tr Per Denez; 1951; niv 24; p 12; Studi * ''Stourm''; Per Denez; 1951; niv 25; p 3; Studi * ''[[Yann Sohier]]''; Per Denez; 1951; niv 26; p 3; Studi * ''E-giz rakskrid''; [[Anne Wadman]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 5; Studi * ''Lennegezh a-vremañ''; [[P. Kalma]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 20; Studi * ''Ar skolioù''; [[W. Kok]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 28; Studi * ''Ar yezh''; [[K. Fokkema]], tr Per Denez; 1951; niv 27; p 31; Studi * ''Kudenn an embann'; Per Denez; 1951; niv 27; p 72; Studi * ''Rannyezh Douarnenez''; Per Denez; 1952; niv 31; p 48; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1952; niv 35; p 62; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 36; p 48; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 37; p 63; Studi * ''[[Tangi Malmanche]], Stourmer''; Per Denez, Tangi Malmanche; 1953; niv 38; p 13; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 38; p 39; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 39; p 68; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1953; niv 40; p 50; Studi * ''Hent hor Barzhoniezh''; Per Denez; 1953; niv 41; p 7; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 42; p 39; Studi * ''Penaos ez adsaver ur yezh : ar stourm evit an Daneg e [[Schleswig-ar-c'hreisteiz]]''; [[Ceinwen Thomas]], tr Per Denez; 1954; niv 43; p 33; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 43; p 39; Studi * ''Notennoù-lenn''; Per Denez; 1954; niv 43; p 57; Studi * ''Israhel''; Per Denez; 1954; niv 44; p 6; Studi * ''Lennegezh Israhel''; [[J. Shaanan]], tr Ronan Huon, tr Per Denez; 1954; niv 44; p 23; Studi * ''Histadrout «Kevredigezh Labourerien Israhel»''; [[Nathan Bar-Yaacov]], tr Per Denez; 1954; niv 44; p 52; Studi * ''Bodañ an harluidi''; [[Haim Yahil]], tr Per Denez; 1954; niv 44; p 62; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 45; p 60; Studi * ''Ar Gouezeleg''; Per Denez; 1954; niv 46; p 48; Studi * ''[[Jakez Riou]]''; Per Denez, tr Jakez Riou; 1954; niv 47; p 5; Studi * ''Al levrioù : "La Bretagne contemporaine" gant [[Yann Poupinot]]''; Per Denez; 1956; niv 54; p 70; Studi * ''Strollad broadel Kembre 1925-1955''; [[J. E. Jones]], tr Per Denez; 1956; niv 54; p 44; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1956; niv 55; p 65; Studi * ''Al levrioù : "[[David Ben Gourion|Ben Gourion]] of [[Israel]] gant [[Barnet Litvnoff]]''; Per Denez; 1956; niv 56; p 68; Studi * ''Al levrioù : "Theatre in Ireland" gant [[Michael Mac Liammoir]]''; Per Denez; 1956; niv 57; p 58; Studi * ''In memoriam''; Per Denez; 1956; niv 59; p 63; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1956; niv 59; p 65; Studi * ''An Hungareg Nevez''; [[A. Sauvageot]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 33; Studi * ''Ur sell war ar vro''; [[Yann Poupinot|Yann Boupinod]], [[Frañsez Kervella]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 45; Studi * ''Al levrioù : "No stone unturned" gant [[Ian Hamilton]]''; Per Denez; 1957; niv 62; p 81; Studi * ''Al levrioù : "D'un château à l'autre" gant [[Louis-Ferdinand Céline]]''; Per Denez; 1957; niv 63; p 64; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1957; niv 64; p 62; Studi * ''Notennoù diwar-benn istor «Ober»''; Per Denez; 1957; niv 65; p 62; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1957; niv 65; p 93; Studi * ''Istor Ober''; Per Denez; 1958; niv 66; p 56; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1958; niv 66; p 62; Studi * ''Al levrioù : "The islandman" gant [[Tomás Ó Criomhthain|Thomas O Crohan]]''; Per Denez; 1958; niv 70; p 395; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1959; niv 72; p 62; Studi * ''[[Roperzh ar Mason]]''; Per Denez, Roperzh ar Mason; 1959; niv 72; p 57; Studi * ''Al levrioù : "[[Preder]]" gant [[Abanna]]; Per Denez; 1959; niv 73; p 147; Studi * ''Al levrioù''; Per Denez; 1959; niv 74; p 232; Studi * ''Ar vouezhiadeg e Breizh-Veur''; Per Denez; 1959; niv 77; p 429; Studi * ''Al levrioù evit ar vugale''; Per Denez; 1960; niv 79; p 108; Studi * ''Levrioù''; Per Denez; 1962; niv 92; p 225; Studi * ''Finvez Osian''; Per Denez, [[Fañch Elies]]; 1963; niv 100; p 355; Studi * ''Broadelouriezh kouerien ha proletared Katalonia''; [[Jordi Ventura]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 194; Studi * ''Reolennadur Katalonia''; [[Francesc Macia]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 202; Studi * ''Al levrioù : "Histoire de Bretagne" gant [[Joseph Chardronnet]]''; Per Denez; 1965; niv 108; p 56; Studi * ''Al levrioù : "Tro i'r Yswisdir" gant [[J. E. Jones]]''; Per Denez; 1965; niv 109; p 132; Studi * ''[[Roger Casement|Roje Casement]]; Per Denez, Roger Casement; 1965; niv 109; p 119; Studi * ''Al levrioù : "The dragon's tongue" gant [[Gerald Morgan]]''; Per Denez; 1966; niv 119; p 460; Studi * ''[[Yann Ezel]]''; Per Denez, Yann Ezel; 1967; niv 123; p 305; Studi * ''[[Emily Dickinson]]''; Per Denez, Emily Dickinson; 1967; niv 125; p 499; Studi * ''Yezh ar bobl : pinvidigezhioù o vont da goll''; Per Denez; 1968; niv 126; p 42; Studi * ''[[Walter Scott]], romantour keltiek; Per Denez; 1968; niv 130; p 327; Studi * ''Diskleriadur a-berzh al Labourerien-spered e [[Tchekoslovakia]]; Disanv, tr Per Denez; 1969; niv 134; p 207; Studi * ''Diwar-benn [[Fañch an Uhel]]''; Per Denez, Fañch an Uhel; 1969; niv 136; p 309; Studi * ''Ar skrivagner en ur vro drevadennet''; Per Denez; 1970; niv 141; p 290; Studi * ''Arzel Even''; Per Denez; 1973; niv 156; p 5; Studi * ''[[Gwynfor Evans]]''; Per Denez; 1980; niv 201; p 299; Studi * ''Al levrioù : Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re''; Per Denez; 1980; niv 202; p 376; Studi * ''Hon Ober''; Per Denez; 1982; niv 213; p 211; Studi * ''Ar brezhoneg e Roazhon''; Per Denez; 1982; niv 213; p 240; Studi * ''Pegoulz ha penaos eur bet kroget da gelenn brezhoneg e Skol-Veur Roazhon''; Per Denez; 1991; niv 265; p 101; Studi * ''Levrioù : «Geriadur ar Skrivagnerien ha Yezhourien» ([[Lukian Raoul]])''; Per Denez; 1992; niv 274; p 413; Studi * ''Skol-Uhel Ar Vro ha Geriadur [[Frañsez Favereau]]''; Per Denez; 1993; niv 280; p 364; Studi * ''Deiz a gounnar ar seurt devezh''; Per Denez; 1993; niv 281; p 432; Studi * ''[[Yann ar Beg]]''; Per Denez; 1995; niv 293; p 430; Studi * ''E koun [[Richard Jenkin]]''; Per Denez; 2002; niv 335; p 55; Studi * ''Diwar-benn ur skeudenn bet tennet 40 vloaz zo''; Per Denez; 2006; niv 356; p 57; Studi ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Pet brezel-Spagn ?'', niv. 40 p. 7) * ''[[Brendan Behan]]'', niv. 40 p. 22) * ''Kroatia hag an Istor'', niv. 61 p. 10) * ''Tremened ha dazont'' (Niv. 62 p. 17) * ''War hent an ifern'' (Niv. 63 p. 13) * ''Ar gwir d’an eñvor'' (Niv. 64 p. 2) * ''Pajennoù mat diwar-benn emled sevenadurel Bro-C’hall'' (Niv. 69 p. 10) * ''Ar sevenadurezh o tont da Aljeria'' (Niv. 70/71 p. 25) * ''Tregont vloaz zo e Montreal'' (Niv. 83 p. 3) * ''Diwar-benn «Bro Gozh ma Zadoù»'' (Niv. 83 p. 10) * ''In memoriam: J.E. Caerwyn Williams'' (Niv. 92 p. 40) * ''Un aelig berr ha trubuilhus e vuhez'' (Niv. 95 p. 5) * ''Keneil Yuzev Roparz Hemon'' (Niv. 95 p. 7) * ''Gwynfor Evans'' (Niv.106 p. 25) * ''Lizhiri dwb Brizhkelaouiñ...'' (Niv. 80 p. 23) * ''Brave new world'' (Niv. 3 p. 27; Niv. 5 p. 9; Niv. 49/50 p. 7; Niv. 52 p. 10; Niv. 54 p. 3; Niv. 55 p. 19; Niv. 56 p. 8; Niv. 57 p. 11; Niv. 62 p. 12; Niv. 64 p. 11; Niv. 67/68 p. 5; Niv. 75 p. 8) * ''Tredanavelerezioù ...'' (Niv. 7 p. 25) * ''Skos'' (Niv. 9 p. 7) * ''Korsika'' (Niv. 17 p. 4) * ''Ar chadenn skinwel e kembraeg'' (Niv. 19 p. 11) * ''Ur mab deomp-holl a zo marv'' (Niv. 29 p. 18) * ''Marsel Klerg'' (Niv. 31 p. 31) * ''Broadelourien Kembre o vont war-raok'' (Niv. 48 p. 3) * ''Bro-Skos dieub'' (Niv. 48 p. 11) * ''Gouel ar skolioù «kristen»'' (Niv. 49/50 p. 6) * ''Keleier'' (Niv. 49/50 p. 17) ' ''Mouezhiadegoù e Kembre'' (Niv. 49/50 p. 18) * ''Hag a nevez e Korsika?'' (Niv. 52 p. 4) * ''Mouezhiadegoù e Breizh-Veur'' (Niv. 52 p. 11) * ''Warc’hoazh e Korsika?'' (Niv. 54 p. 9) * ''Ar goukouged'' (Niv. 54 p. 18) * ''Bro-Skos; Kembre'' (Niv. 55 p. 22) * ''Kembre'' (Niv. 56 p. 5) * ''Mouezhiadegoù ar C’huzulioù-Lec’hel e Breizh-Veur'' (Niv. 57 p. 2) * ''Ar Sinn-Fein e Breizh'' (Niv. 57 p. 4) * ''Kentel Iwerzhon'' (Niv. 57 p. 5) * ''Ur barzh Tchouvach e Breizh'' (Niv. 59/60 p. 22) * ''Trec’h ar Vro'' (Niv. 61 p. 4) * ''Ar mouezhiadegoù bras e Breizh-Veur'' (Niv. 61 p. 13) * '' E Korsika'' (Niv. 62 p. 6) * ''Mouezhiadegoù adarre'' (Niv. 62 p. 7) * ''Mouezhiadegoù'' (Niv. 65/66 p. 2) * ''Korsika'' (Niv. 67/68 p. 10) * ''Katalonia'' (Niv. 67/68 p. 14) * ''[[Glenmor]]'' (Niv. 79 p. 2) * ''Pevar bloaz eus hor buhez'' (Niv. 88 p. 4) * ''In memoriam: Delwyn Phillips'' (Niv. 94 p. 18) * ''Ur Yuzev a-douez re all'' (Niv. 120 p.28) * ''Ken buan e tremen pep tra'' (Niv. 121 p.31) *** '''Skridvarnerezh''' * ''Al levrioù'' (Niv. 99 p. 47) *** '''Politikerezh''' * ''Breizh dirak daoulagad an holl'' (Niv. 70/71 p. 36) *** '''Yezh''' * ''Dre nerzh al lanv'' (Niv. 2, p. 7) * ''Istor un emgann n’eo ket bet echuet fall'' (Niv. 10 p. 3) * ''Stourm!'' , Niv. 25, p. 3. * ''Stourm ar C’hapes'' :Niv. 31 p. 12) * ''Stourm ha muioc’h c’hoazh'', Niv. 62 p. 15) * ''Esperanteg'' (Niv. 69 p. 44) * ''Youenn Drezen'' (1899-1972), Niv. 89, p. 23. * ''Yezh Kernev-Veur'' (Niv. 100 p. 35) * ''Stourm evit ar garta sevenadurel'' (Niv. 105 p. 14) * ''An aotreegezh hag ar vestroniezh da Skol-veur Breizh-Uhel e Roazhon'' (Niv. 108 p.27) ===== Pennadoù hag arnodadennoù ===== **'''E galleg''' * Joseph Ollivier, ''Les contes de Luzel'', kentskrid Per Denez, goudeskrid war gontadennoù Breizh, Pur-Terre de Brume, 1994, Hor Yezh, 1995 [ISBN2-910699-11-0] * Bretagne et peuples d'Europe, Mouladurioù Hor Yezh, 1999. **'''E brezhoneg''' * ''Yezh ha bro'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1998]]. Dastumad arnodadennoù embannet e kelaouennoù. Pennadoù war ar stourm, prederiadennoù war ar yezh, kelenn ar yezh, Skol Ober, Roparz Hemon, ar bed keltiek, Iwerzhon, chadenn didorr ar brezhoneg... **'''In Al Liamm-Tir-na nÓg''' * ''Diviz gant ur c'hataloniad''; Per Denez; 1963; niv 98; p 205; Diviz * ''En eñvor Jord ar Mée''; Per Denez; 1959; niv 73; p 100; Eñvorennoù * ''[[Pêr ar Bihan]]''; Per Denez; 2007; niv 360; p 70; Eñvorennoù * ''Negro Song''; Per Denez; 1961; niv 87; p 224; Kanaouenn * ''Kanenn da Vro-Spagn''; [[Joan Maragall]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 173; Kanaouenn * ''Lizher d'ar re yaouank''; [[Tamas Barany]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 28; Lizher * ''Kenstrivadeg ar goañv''; Per Denez; 1949; niv 16; p 78; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1949; niv 16; p 82; Pennad-kelaouiñ * ''Kembre o stourm''; Per Denez; 1949; niv 17; p 66; Pennad-kelaouiñ * ''Bro-Skos : ur sell war an emsav''; Per Denez; 1949; niv 17; p 68; Pennad-kelaouiñ * ''Keltia''; Per Denez; 1950; niv 19; p 71; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 20; p 63; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 21; p 55; Pennad-kelaouiñ * ''E-touez al levrioù''; Per Denez; 1950; niv 21; p 59; Pennad-kelaouiñ * ''Kinnig''; Per Denez; 1950; niv 22; p 3; Pennad-kelaouiñ * ''Ar vro hag ar bed''; Per Denez; 1950; niv 23; p 78; Pennad-kelaouiñ * ''Digarezit''; Per Denez; 1951; niv 24; p 3; Pennad-kelaouiñ * ''Ar bloaz e Kembre''; Per Denez; 1951; niv 24; p 63; Pennad-kelaouiñ * ''Pladennoù Breizhat''; Per Denez; 1956; niv 55; p 68; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek 1968 (20-24 a viz Eost)''; Per Denez; 1968; niv 126; p 47; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek (20-25 a viz Eost), Foujera''; Per Denez; 1968; niv 127; p 142; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek Foujera''; Per Denez; 1968; niv 128; p 205; Pennad-kelaouiñ * ''Kendalc'h Keltiek Bangor''; Per Denez; 1972; niv 154; p 385; Pennad-kelaouiñ * ''Petra nevez?''; [[Herve Latimier]], [[Tudual Huon]], [[Malo Bouessel du Bourg]], [[Theodor Storm]], Pêr Denez; 2010; niv 383; p 94; Pennad-kelaouiñ * ''Da voulc'hañ an erv...''; Per Denez; 1946; niv K; p 3; Pennad-stur * ''D'al lennerien...''; Per Denez,[[Ronan Huon]]; 1946; niv Tn2; p 3; Pennad-stur * ''Notenn a bouez''; Per Denez,[[Ronan Huon]]; 1947; niv Tn4; p 3; Pennad-stur * ''Diskleriadurioù''; Per Denez; 1953; niv 41; p 15; Pennad-stur * ''Evit ar yezh unvan...''; Per Denez; 1954; niv 47; p 3; Pennad-stur ==== * ''Prezegenn-gañv dirak Bezioù ar re Varv, e doare [[Thukydides]]''; [[Milan Fust]], tr Per Denez; 1957; niv 61; p 26; Prezegenn ==== * ''Ar Skol-Veur hag ar Bobl''; [[R. Tudur Jones]], tr Per Denez; 1957; niv 65; p 75; Prezegenn * ''Ar vugale fall (romant... diechu)''; Per Denez; 1990; niv 258; p 6; Raklavar * ''Ur varzhoneg gant [[Iwan an Diberder]]''; Per Denez; 1990; niv 262; p 307; Raklavar * ''Rannyezh Douarnenez''; Per Denez; 1952; niv 32; p 131; Roll/Renabl * ''Sister Fidelma''; Per Denez; 2007; niv 363; p 9; Skrid * ''Roparz Hemon linguiste'', Bretagne des livres n. 39 - 05/98, 1998, p. 12-14 ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Berlin 1980'' (Niv. 4 p. 3) * ''Enez ar Skorn'' (Niv. 37 p. 6) * ''Indianed, forzh penaos!'' (Niv. 41 p. 6) * ''Kontadennoù ar Marv e Breizh-Uhel'' (Niv. 86 p. 36) ** '''In [[Bremañ (kazetenn)|Bremañ]]''' * ''TV-Roazhon'', Bremañ n. 210, 1999, p. 10-11 * ''Reun an Hir'', Bremañ, n. 219, 1999, p. 7 * ''Kañv'', Bremañ, n. 244, 2002, p. 22-23 === Lennegezh === ===== Romantoù, danevelloù ===== * ''[[Glas evel daoulagad c'hlas na oant ket ma re]]'', Embannadurioù Al Liamm, [[1979]] * ''Diougan Gwenc'hlan'', Embannadurioù Al Liamm, [[1979]] * ''Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez'', [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[1981]] * ''Evit an eil gwech'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1982]] * ''Eus un amzer 'zo bet'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1992]] * ''En tu all d'an douar ha d'an neñv'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1993]] * ''Kenavo ar c'hentañ er joaioù'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1994]] * ''An amzer a ra e dro'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1995]] * ''Da rouz an noz'', Mouladurioù Hor Yezh, [[1996]] * ''Warc'hoazh e tarzho c'hoazh an deiz'', danevelloù, Mouladurioù Hor Yezh, [[2006]] * ''E peoc'h an nevez-hañv'', Mouladurioù Hor Yezh, [[2007]] * ''Kenavo ar wech all'', Mouladurioù Hor Yezh, [[2008]] ===== Danevelloù embannet o-unan ===== in [[Al Liamm]] hag Al Liamm-Tir-na nÓg *''Istor Gunnel''; [[Pelle Molin]], tr. Per Denez; 1946; niverenn K; p 21 *''Rozenn diwezhañ an hañv'', 1946, niverenn Tn2; p 5 *''Skeud... Parabolenn''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1948; niv 6; p 24 *''Ar Vran''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1949; niv 16; p 23 *''Marv ar soudard''; Per Denez; 1950; niv 19; p 20 *''E noz an diskar-amzer''; [[Wladyslaw St Reymont]], tr Per Denez; 1950; niv 20; p 16 *''An hini moal''; Per Denez; 1951; niv 24; p 16 *''An digoll''; [[James Joyce]], tr Per Denez; 1951; niv 25; p 22 *''E peoc'h an nevez-hañv''; Per Denez; 1951; niv 28; p 37 *''E peoc'h an nevez-hañv''; Per Denez; 1951; niv 29; p 18 *''Maronad''; Per Denez; 1952; niv 35; p 15 *''Kontadenn-Bobl''; Per Denez; 1953; niv 38; p 33 *''An teñzor er park''; Disanv, tr Per Denez; 1954; niv 45; p 52 *''Ar c'had hag ar gurlaz-meur''; Disanv, tr Per Denez; 1954; niv 45; p 55 *''Agrikola; Takitus'', tr Per Denez; 1955; niv 53; 31 *''Kontadenn eus an ugentvet kantved''; Per Denez; 1956; niv 57; p 6 *''Tour ar bleiz''; [[Paol Feval]], tr Per Denez; 1956; niv 58; p 23 *''Karantez''; [[Tibor Dery]], tr Per Denez, *Erwan Bregar; 1957; niv 61; p 11 *''Emskiant''; [[Miklos Hubay]], tr Per Denez; 1957; niv. 61; p 23 *''Pa ne varver ket en aner''; [[Joan Catala]], tr Per Denez; 1963; niv 98; p 179 *''Daou Voujik Bihan''; [[Nikolaï Schedrin]], tr Per Denez; 1964; niv 105; p 296 *''Berenice''; [[Edgar Allan Poe]], tr Per Denez; 1965; niv. 108; p 17 *''Daoulagad glas-dinamm''; Per Denez; 1966; niv. 119; p 408 *''Pa soñjer an nebeutañ''; Per Denez; 1978; niv. 187; p 75 *''Istor Gunnel''; [[Pelle Molin]], tr Per Denez; 1979; niv. 193; p 89 *''E klorenn ur sitrouilhezenn''; Per Denez; 1981; niv 206; p 143 *''Jenovefa Rustefanovitch''; Per Denez; 1982; niv. 214; p 275 *''E-touez an avalenned e bleuñv''; Per Denez; 1993; niv. 281; p 393 *''Da rouz an noz e krog ar vuhez''; Per Denez; 1994; niv. 287; p 453 *''Bouchig gwenn''; Per Denez; 2006; niv. 359; p 46 *''Kenavo Bailhard, En e eñvor...''; Per Denez; 2007; niv. 361; p 29 ===== Barzhonegoù ===== ** '''in [[Al Liamm]]''' * ''Bro an torgennoù'', [[Sir Drefaldwyn]]; [[R. S. Thomas]], tr. Per Denez; 1947; niv. 4; p. 19 * ''Ystrad fflur''; [[Thomas Gwynn Jones]], tr. Per Denez; 1948; niv. 6; p. 33 * ''Sonedenn LXXI''; [[William Shakespeare]], tr. Per Denez; 1948; niv. 6; p. 34 * ''Teir barzhoneg''; Per Denez; 1949; niv. 15; p. 8 * ''Ar rozennig wenn''; [[Hugh Mac Diarmid]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Ar c'halvar''; Disanv, tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Merc'h ar gouezel''; [[Somhairle Mac Ghill Eathain]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 11 * ''Evit an uheldirioù kozh''; Disanv, tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 12 * ''Aisling na h-alba''; [[Douglas Young]], tr. Per Denez; 1950; niv. 21; p. 13 * ''Daouzek a viz Kerzu''; Per Denez; 1950; niv. 23; p. 4 * ''Barzhonegoù Hova''; [[Yann-Jozef Rabearivelo]], tr. Per Denez; 1951; niv. 24; p. 10 * ''Ar c'histin''; [[J. H. Brouwer]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 10 * ''An den en ti''; [[Johannes D. De Jong]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 11 * ''Fryske Fiouwerrigel''; [[Obe Postma]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 12 * ''XXIV''; [[Fedde Schurer]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 12 * ''Indian summer''; [[Sjoerd Spanninga]], tr. Per Denez; 1951; niv. 27; p. 13 * ''3''; Per Denez; 1953; niv. 41; p. 137 * ''31 a viz Kerzu''; Per Denez; 1953; niv. 41; p. 138 * ''N'eus tonkadur ebet...''; [[Juljusz Slowacki]], tr. Per Denez; 1954; niv. 43; p. 7 * ''Keoded ar marv''; [[H. N. Bialik]], tr. Per Denez; 1954; niv. 44; p. 11 * ''Ouzh ar Pikerom''; [[Endre Ady]], tr. Per Denez; 1957; niv. 61; p. 5 * ''Kanoù en nevez-hañv''; Per Denez; 1959; niv. 74; p. 163 * ''Ma fell dit''; [[Elizabeth Barret Browning]], tr. Per Denez; 1961; niv. 84; p. 9 * ''Ar bezioù lugernus''; [[Ventura Gassol]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 165 * ''Spisnotenn''; [[Ventura Gassol]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 166 * ''Me fell din komz''; [[Isidre Moles i Batllori]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 171 * ''Ne dremenot ket''; [[Appel.les Mestres]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 172 * ''La Pell de Brau''; [[Salvador Espriu]], tr. Per Denez; 1963; niv. 98; p. 175 * ''Annabella''; [[Edgar Allan Poe]], tr. Per Denez; 1964; niv. 102; p. 8 * ''Douaradur piv ?''; [[Harri Webb]], tr. Per Denez; 1965; niv. 109; p. 83 * ''Emgav en ur saverez''; [[Vladimir Holan]], tr. Per Denez; 1972; niv. 153; p. 319 * ''25 a viz Ebrel e Barselona''; Per Denez; 1994; niv. 283; p. 99 * ''Evit ur c'heneil 'zo bet''; Per Denez; 1994; niv. 286; p. 323 * ''Etre Berlin ha Moskov''; Per Denez; 1996; niv. 294; p. 3 * ''Ne varv ket an envor''; Per Denez; 1996; niv. 295; p. 99 * ''Glenmor''; Per Denez; 1996; niv. 296; p. 195 * ''Maouez kozh Tirol''; Per Denez; 1996; niv. 298; p. 309 * ''A-ruilh e-biou d'ar yaouankiz''; Per Denez; 1996; niv. 299; p. 464 * ''E kalon an halegi kollet''; Per Denez; 1997; niv. 300; p. 6 * ''Meulgan d'an nevezvrezhonegerien''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 3 * ''Mel ar vuhez''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 4 * ''Kondon an eñvor''; Per Denez; 2000; niv. 319; p. 5 * ''P'emañ ar mor o regel...'', dastumad barzhonegoù, Skrid, Mouladurioù Hor Yezh, [[2001]] * ''Pedennig en tren-noz''; Per Denez; 2003; niv. 337; p. 3 * ''An eñvor e askilli torret''; Per Denez; 2012; niv. 390; p. 6 * ''Glenmor''; Per Denez; 2012; niv. 390; p. 8 ** '''In [[Al Lanv]]''' * ''Ha gwenn e chomas an erc’h'' (Niv. 69 p. 17) * ''Evit Trefor'' (Niv. 70/71 p. 7) * ''Etre Berlin ha Moskov; Ne varv ket an eñvor'' (Niv. 77 p. 30) * ''A-ruilh e-biou d’ar yaouankiz'' (Niv. 77 p. 32) * ''Gant kolo hag amzer...'' (Niv. 81 p. 33) * ''Skeudenn louet va flijadur'' (Niv. 92 p. 42) ===== C'hoariva ===== ** '''In [[Al Liamm]]''' * ''Itron Egughi''; Disanv, tr. Per Denez; 1949; niv. 15; p. 44 * ''Kontadenn e Stumm ur Pezh-c'hoari''; Per Denez; 1952; niv. 32; p. 41 ==== Troidigezhioù ==== * ''[[Kroc'hen Azen]]'', gant [[Charles Perrault]], Embannadurioù Al Liamm, 1961. 24 p. Kontadenn evit ar vugale. * ''Aquis Submersus'', gant [[Theodor Storm]], Embannadurioù Al Liamm, 1950 * Danevelloù [[Edgar Allan Poe]], Hor Yezh, 1995. Brezhoneg gant Per Denez. **''Shadow-A Parabole'',''Skeud … Parabolenn'', gant Edgar Allan Poe **''Ar Vran'', Edgar Allan Poe, Al Liamm, niv. 16 **''Annabella'', Edgar Allan Poe, Al Liamm, niv. 102 **''Berenice'', Edgar Allan Poe, Al Liamm, niv. 108 *''Sleepy Hollow ha danevelloù all'', [[Washington Irving]], diembann. *''Ar vleiziz'', gant [[Paul Féval]], troidigezh asambles gant [[Ernest Ar Barzhig]] *''Ar Bleiz Gwenn'', gant Paul Féval, troet asambles gant Ernest ar Barzhig, ''Skol'', niv. 65-66, miz Mae 1977. *''Valentina a Roc’han'', Paul Féval, troet asambles gant Ernest ar Barzhig * ''Krec'hioù an avel-yud'', gant [[Emily Brontë]]. Mouladurioù Hor Yezh, 2006, 286 p. *''Jordi Ventura : Broadelouriezh kouerien ha proletared Katalonia'', Al Liamm, niv. 98 (tennet eus « Théorie des nations prolétaires », Ar Vro, niv. 19 ha war-lerc'h, 1963) ==== Barzhonegoù, pennadoù all, pe asambles gant tud all ==== *''Essai d’analyse sémiologique du mot verbal et du syntagme verbal en breton contemporain'', Studia Celtica, 12-13, 1977/78: 259-90; 14-14, 1979/80: 290-312. tr gant [[Jean-Yves Urien]]. *''Studiadenn war an niver-daou [Études sur le duel / le duel est un marqueur de pluriel en breton]'', Hor Yezh 126, 1979: 3-26. troet gant Jean-Yves Urien. *''Cyflwyno’r Llydaweg'', Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1981. tr gant [[Rita Williams]]. *''Poetoni Bretoni Moderni'', Milano, Vanni Scheiwiller, 1966. tr gant [[Giacomo Prampoloni]] *''Kenaozet : La société bretonne en changement, 1950-1980'', CNRS-UBO, UHB, Rennes 1, Mezheven 1982 *''Barzhaz 1350-1953: Anthologie de la poésie bretonne'', Al Liamm-Tir na n-og, 1953 '''in [[Hor Yezh]]''' *n°1- 1954, *8-1955, *12-1956, *13- 1956, *30-1979, *152-1983, *230-2002, *244-2005, *248-2006 *"Anvioù-lec’hioù [[Lanveog]]". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 23, 1959 *"Les contes de Luzel et l’oeuvre de Joseph Olivier". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. ,1995 *''Anvioù-lec’hioù [[Poullan]]'', *"Notennoù fonologiezh". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 130, 1979. *"Gwerzennoù ar brezel". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 228, 2001. *"Fañch an Uhel devot". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 228, 2001. * "Kanaouennoù war follennoù distag". E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 229, 2002. == A bep seurt == * ''Bretagne et peuples d'Europe'', Hor Yezh, Klask, [[1999]] (dastumad pennadoù, ur festschrift savet en e enor e-lec'h ma skrivas 54 enklasker, pa 'z eas war e leve.) == Levrlennadur == * Lionel Henry, ''Dictionnaire biographique du Mouvement breton,'' Yoran Embanner, 2013. Pennad : Per Denez * [[Georges Cadiou]], ''Emsav : dictionnaire critique, historique et biographique''. Pennad : Denez, Per. * Tudual Huon, ''Per Denez hag ar gelaouenn Al Liamm-Tir na n-Óg''. E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. * Herve Bihan, "Per Denez evel ma oa". E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. * [[Martial Ménard]], "War hentoù Breizh gant Per Denez". E-barzh ''Al Liamm-Tir na n-Óg'', Genver-C'hwevrer 2012, niv. 390. == Notennoù == <references /> {{DEFAULTSORT:Denez, Per}} [[Rummad:Embannerien vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien c'hallek]] [[Rummad:Saverien hentennoù-deskiñ brezhonek]] [[Rummad:Yezhoniourien Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1921]] [[Rummad:Marvioù 2011]] [[Rummad:Urzh an Erminig]] [[Rummad:Esperantegerien]] k136o9djv9fjr3ohngoj6b51lizespc 0 51021 2201821 2201186 2026-10-09T17:48:09Z Arko 540 kempennig 2201821 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''Bre''' zo ur ger [[brezhonek]] kozh a gaver e lec'hanvadurezh [[Breizh]], kar d'ar ger ''[[bryn]]'' e [[kembraeg]]. ==Lec'hioù== [[Restr:Pédernec. Menez-Bré. Neige.jpg|thumb|300px|Ar [[Menez Bre]] goloet gant an erc'h.]] ==={{Breizh}}=== '''Bre''', hag a ra dave d'un uhelenn, a vez kavet e meur a anv (da skouer e [[Brelevenez]], anv div gumun e Breizh) : * e {{Treger}} : ** [[Menez Bre]], menez sakr [[Treger]] ** kumun [[Brelidi]], a zo ''Beurleudi'' e brezhoneg ar vro ** parrez [[Brelevenez (Lannuon)|Brelevenez]], e [[Lannuon]] hiziv ** kumun [[Brengoloù]], e [[kanton Plagad]], * e {{Kernev}} ** [[Brelivet]], anv-lec'h hag anv-tiegezh * e {{Bro-Wened}} ** [[Brelevenez (Mor-Bihan)|Brelevenez]] * e {{Bro-Roazhon}} ** [[Bredual]] === {{Bro-Saoz}} === * [[Bredon Hill]], anv un dorgenn e [[Worcestershire]] : "bre-[[dun|don]] hill" zo ur [[relavar]] tripl ! * [[Brewood]], ur gêr e [[Staffordshire]]. === {{Iwerzhon}} === * [[Ceann Bhré]] (''Bray Head'' e saozneg), ur dorgenn e [[kontelezh Cill Mhantáin]], * [[Bré]], ur gêr e kontelezh Cill Mhantáin, met n'eo ket torgenn he gerdarzh. === {{Kembre}} === * [[Pen-bre]], ur geriadenn (Bre a dalv [[beg-douar]] amañ) === {{Kernev-Veur}} === * [[Karn Bre]] * [[Bre Garn]] * [[Karnbre]] * [[Bre Skoul]] === {{Suis}} === * [[Monte Brè]], ul lein en [[Alpoù]] suis e-kichen [[Lugano]] == A bep seurt == * ar [[brezhoneg]] hervez ar reolad [[ISO 639-2]] * [[Stéphane Bré]] (1966-), un tredeog melldroad breizhat == Pennadoù kar == * [[Bri (menez)]] * [[Bronn (disheñvelout)]] * [[Brenn]] * [[Torgenn]] [[Rummad:lec'hanvadurezh vrezhonek]] kxya8ybagnk016o6l7kv3nkr8dic90f 2201842 2201821 2026-10-09T20:55:10Z Llydawr 145 2201842 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''Bre''' zo ur ger [[brezhonek]] kozh a gaver e lec'hanvadurezh [[Breizh]], kar d'ar ger ''[[bryn]]'' e [[kembraeg]]. ==Lec'hioù== [[Restr:Pédernec. Menez-Bré. Neige.jpg|thumb|300px|Ar [[Menez Bre]] goloet gant an erc'h.]] ==={{Breizh}}=== '''Bre''', hag a ra dave d'un uhelenn, a vez kavet e meur a anv (da skouer e [[Brelevenez]], anv div gumun e Breizh) : * e {{Treger}} : ** [[Menez Bre]], menez sakr [[Treger]] ** kumun [[Brelidi]], a zo ''Beurleudi'' e brezhoneg ar vro ** parrez [[Brelevenez (Lannuon)|Brelevenez]], e [[Lannuon]] hiziv ** kumun [[Brengoloù]], e [[kanton Plagad]], * e {{Kernev}} ** [[Brelivet]], anv-lec'h hag anv-tiegezh * e {{Bro-Wened}} ** [[Brelevenez (Mor-Bihan)|Brelevenez]] * e {{Bro-Roazhon}} ** [[Bredual]] === {{Bro-Saoz}} === * [[Bredon Hill]], anv un dorgenn e [[Worcestershire]] : "bre-[[dun|don]] hill" zo ur [[relavar]] tripl ! * [[Brewood]], ur gêr e [[Staffordshire]]. === {{Iwerzhon}} === * [[Ceann Bhré]] (''Bray Head'' e saozneg), ur dorgenn e [[kontelezh Cill Mhantáin]], * [[Bré]], ur gêr e kontelezh Cill Mhantáin, met n'eo ket torgenn he gerdarzh. === {{Kembre}} === * [[Pen-bre]], ur geriadenn (Bre a dalv [[beg-douar]] amañ) === {{Kernev-Veur}} === * [[Karn Bre]] * [[Bre Garn]] * [[Karnbre]] * [[Bre Skoul]] === {{Suis}} === * [[Monte Brè]], ul lein en [[Alpoù]] suis e-kichen [[Lugano]] == A bep seurt == * ar [[brezhoneg]] hervez ar reolad [[ISO 639-2]] * [[Stéphane Bré]] (1966-), un tredeog mell-droad breizhat == Pennadoù kar == * [[Bri (menez)]] * [[Bronn (disheñvelout)]] * [[Brenn]] * [[Torgenn]] [[Rummad:lec'hanvadurezh vrezhonek]] tj94vwc46ovdoa806ki3ocps4qbg5sw 0 51896 2201822 2047913 2026-10-09T17:52:19Z Arko 540 anv-lec'h 2201822 wikitext text/x-wiki {{Pennad zo|Bri}} Ur '''vri''' zo ur [[roc'h]] vras, pe ur [[menez]], hag a sav sonn ha trumm. Pa vez dirak un aod e lavarer [[tornaod]] anezhi. Serzh pe sershoc'h e vez ar brioù. Graet int gant [[krignerezh]] ar [[glav]]eier hag ar [[skorn]]eier, er reier kalet. <gallery mode="packed" heights="150px"> Mount Thor.jpg|[[Menez Thor]], en [[Enez Baffin]], [[Nunavut]], [[Kanada]]. War a lavarer eo an uhelañ ha sershañ bri war an Douar Falaise de Bandiagara.png|Bri [[Bandiagara]] e [[Mali]] Yosemite El Capitan.jpg|Dremm mervent ''El Capitan'', adalek [[Yosemite Valley]] Vercors 001.jpg|Brioù ar [[Vercors]], en [[Alpoù]] gall </gallery> == Anv-lec'h == * [[Trefrin]], e [[Bro-Gerne]], eus ''treb'' (kêriadenn) ha ''brin'' (torgenn), da lavaret eo « kêriadenn an dorgenn »<ref>{{Liamm web|url=https://books.google.fr/books?id=IG0fUrAqvMAC&pg=PA128&dq=abalain&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjPl4e1hIHTAhXDtxoKHbLpDhUQ6AEIIzAB#v=onepage&q=Tréffrin&f=false|titl= ''Noms de lieux bretons'' - Pajenn 115, Embannadurioù Jean-paul Gisserot|ISBN=2877474828|aozer=[[Hervé Abalain]]}}.</ref> == Pennadoù kar == * [[Bre]] * [[Bryn]] (ger kembraek) * [[Tor]] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:menezioù]] [[Rummad:Stumm douarel]] kmva30okg65u7ru8vxafp97n7xqd7wq 0 54640 2201849 2035882 2026-10-09T21:27:49Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201849 wikitext text/x-wiki :[[Restr:Disambig colour.svg|20px|]]''Evit sterioù all an anv, gwelet [[Enez-Frañs]].'' <HR noShade>{{Infobox rannvro Frañs | anv = Enez-Frañs | skeudenn = Île-de-France in France 2016.svg | anvOfisiel = Île-de-France | prezidant = [[Valérie Pécresse]] | amzer-gefridi = 2015-2021 | prefed = Michel Cadot | anvAnnezidi = franciliens | gorread = 12012 | ledred = 2.3176 | hedred = 48.8522 | arondisamant = 25 | kanton = 155 | etrekumuniezh = 82 | kumun = 1268 }} '''Enez-Frañs''' ([[galleg]]: ''Île-de-France'') a zo unan eus [[rannvroioù Bro-C'hall]], krouet e [[1955]]. [[Pariz]] hag he bannlev a ya d'ober ar rannvro-se. Dont a ra hec'h anv eus hini ar proviñs [[Enez-Frañs (proviñs)|Enez-Frañs]]. Pariz eo kêr-benn ar rannvro. ==Departamantoù== 8 departamant a ya d'ober ar rannvro-se. *[[Pariz]] (75) *[[Seine-et-Marne]] (77) *[[Yvelines]] (78) *[[Essonne (departamant)|Essonne]] (91) *[[Hauts-de-Seine]] (92) *[[Seine-Saint-Denis]] (93) *[[Val-de-Marne]] (94) *[[Val-d'Oise]] (95) ==Liammoù diavaez== {{Commons|Category:Île-de-France}} * [http://www.iledefrance.fr/ Lec'hienn Kuzul-rannvro Enez-Frañs] * [https://web.archive.org/web/20131014030003/http://www.ile-de-france.pref.gouv.fr/ Lec'hienn Prefeti rannvro Enez-Frañs] * [https://web.archive.org/web/20130820024421/http://www.nouveau-paris-ile-de-france.fr/ Lec'hienn ofisiel an touristerezh en Enez-Frañs] ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Rannvroioù Frañs}} [[Rummad:Rannvroioù Bro-C'hall]] 8gwuk4n7apdpptvmj3vyikmcto2rtsn 0 83280 2201818 2161351 2026-10-09T16:05:55Z Ch. Rogel 46 Astenn 2201818 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = Marianna Abgrall | skeudenn = | ment = | alc'hwez = | anv mat = Marie-Anne Abgrall | anv pluenn = Marianna Kerlorok | obererezh = Barzhez | deiziad ganet = d'ar 16 a viz Meurzh 1850 | lec'h ganet = Lambaol-Gwimilio | deiziad marv = d'ar 6 a viz Meurzh 1930 | lec'h marv = Lambaol-Gwimilio | yezh = Brezhoneg | luskad = | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = ''Gwinizh Hepken'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Marianna Abgrall''' a oa [[anv-pluenn]] ar varzhez vrezhonek ''Marie-Anne Abgrall'', bet ganet e [[Lambaol-Gwimilio]] d'ar [[16 a viz Meurzh]] [[1850]] ha marvet eno d'ar [[6 a viz Meurzh]] [[1930]] er memes kumun. ''Marianna Kerlorok'', diouzh anv lec'hel he lec'h ganedigezh, a oa un anv-pluenn all dezhi. == Buhez == Ganet e keriadenn Kerloareg e chomas war al lec'h he buhez-pad. Kregiñ a reas gant sevel barzhonegoù brezhonek war-dro 1895, pa kasas un ganaouenn, ''Son ar c'hemener'' d'ar gelaouenn lennegel, ''L'Hermine''. He breur, ar [[chaloni]] [[Yann-Vari Abgrall]] ([[1846]]-[[1926]]), a vroudas anezhi da skrivañ e brezhoneg (daoust ma skrive-eñ e galleg).<br> He breur all, Jean-François Abgrall ([[1854]]-[[1929]]) a voe misioner en [[Tonkin]] adalek 1887, betek e varv e 1929. == Skrivagnerez == Ur varzhez gouerez e voe Marianna Abgrall ha hi anavezet mat e metoù al lennegezh vrezhonek en he amzer, pa voe embannet he barzhonegoù, un darn anezho savet evit bezañ anet hervez un ton merket, gant ''Feiz ha Breiz'' ha ''Kroaz ar Vretoned''. Mignonez e oa gant [[Yann-Vari Perrot]]. Hervez temz he amzer e eztaolas he c'hredennoù kristen e meur a bezh-barzhoneg.<br> Meur a varzhoneg savet ganti a voe loreet gant da-geñver kenstrivadegoù ar [[Bleun-Brug]], ''Son al Laouenanik'' e [[1907]], an hini kentañ. == Embannadennoù == * Marianna Abgrall, ''Gwinizh hepken'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1962, 76 p. Oberennoù klok. * "Al laouenanik hag ar voc'hruzik". E-barzh ''Feiz ha Breîz'', Kerzu 1907. * "Son ar c'hemener". E-barzh ''L'Hermine'', niv. 268, Meurz 1895. Adembannet gant ''Feiz ha Breiz'', niv. 313, 1909. * "Da Sant-Jozef". E-barzh ''Feiz ha Breiz'', niv. 1-2, 1905. * "Eur song vrao" : Toutouig". E-barzh ''Feiz ha Breiz'', niv. 398, 1911. * "Kalon er Vamm". E-barzh ''Dihunamb'', 1928. Treuzskrivadur gwenedek. * "Eit luskellat". Ebarzh ''Dihunamb'', niv. 295, 1936. Dalif. Treuzskrivadur gwenedek. ==Pennadoù nes == * [[Anjela Duval]] * [[Filomena Kadored]] * [[Anna-Vari Ropars]] ==Levrlennadur== * Frañsez Favereau, ''Lennegezh ar brezhoneg en XX{{vet}} kantved. 1 An "Emazao kentañ 1900-1918'', Skol Vreizh, 2001. {{ISBN|2911447565}}. P. 11. *Raoul, Lukian, ''Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien''. [[Embannadurioù Al Liamm]], 1992. {{ISBN|978-2-7368-0034-5}}. Pennad : Abgrzll, Marie-Anne. * Abeozen, ''Istor lennegezh vrezhonek an amzer-vremañ'', Embannadurioù Al Liamm, 1957. {{wikimammenn|Oberour:Marianna Abgrall}} {{DEFAULTSORT:Abgrall, Marianna}} [[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]] [[Rummad:Barzhezed brezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1850]] [[Rummad:Marvioù 1930]] kjbvivyakdats8du85i6v3ol36e2q0p 2201820 2201818 2026-10-09T17:44:56Z Ar choler 52661 v-k 2201820 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = Marianna Abgrall | skeudenn = | ment = | alc'hwez = | anv mat = Marie-Anne Abgrall | anv pluenn = Marianna Kerlorok | obererezh = Barzhez | deiziad ganet = 16 a viz Meurzh 1850 | lec'h ganet = Lambaol-Gwimilio | deiziad marv = 6 a viz Meurzh 1930 | lec'h marv = Lambaol-Gwimilio | yezh = Brezhoneg | luskad = | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = ''Gwinizh Hepken'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Marianna Abgrall''' a oa [[anv-pluenn]] ar [[barzh|varzhez]] vrezhonek ''Marie-Anne Abgrall'', bet ganet e [[Lambaol-Gwimilio]] d'ar [[16 a viz Meurzh]] [[1850]] ha marvet eno d'ar [[6 a viz Meurzh]] [[1930]]. ''Marianna Kerlorok'', diouzh anv lec'hel he lec'h ganedigezh, a oa un anv-pluenn all dezhi. == Buhez == Ganet e oa bet Marianna Abgrall e kêriadenn Kerloareg, ma chomas he buhez-pad. War-dro [[1895]], hag hi oadet a 45 bloaz, e krogas da sevel barzhonegoù brezhonek pa gasas un ganaouenn, ''Son ar c'hemener'' d'ar gelaouenn lennegel ''L'Hermine''. He breur, ar [[chaloni]] [[Yann-Vari Abgrall]] ([[1846]]-[[1926]]), a vroudas anezhi da skrivañ e brezhoneg (daoust ma skrive-eñ e galleg). He breur all, Jean-François Abgrall ([[1854]]-[[1929]]) a voe misioner en [[Tonkin]] adalek [[1887]], betek e varv. == Skrivagnerez == Ur varzhez hag ur c'houerez e voe Marianna Abgrall, ha hi anavezet mat e metoù al lennegezh vrezhonek en he amzer, pa voe embannet he barzhonegoù, un darn anezho savet evit bezañ kanet hervez un ton merket, gant ''[[Feiz ha Breiz]]'' ha ''[[Kroaz ar Vretoned]]''. Mignonez e oa gant [[Yann-Vari Perrot]]. Hervez temz he amzer ec'h eztaolas he c'hredennoù [[Kristeniezh|kristen]] e meur a oberenn.<br> Meur a varzhoneg savet ganti a voe loreet da-geñver kenstrivadegoù ar [[Bleun-Brug]], ''Son al Laouenanik'' e [[1907]], an hini gentañ. == Embannadennoù == * Marianna Abgrall, ''Gwinizh hepken'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1962, 76 p. Oberennoù klok. * ''Al laouenanik hag ar voc'hruzik'', e ''Feiz ha Breîz'', Kerzu 1907. * ''Son ar c'hemener'', e ''L'Hermine'', niv. 268, Meurz 1895. Adembannet gant ''Feiz ha Breiz'', niv. 313, 1909. * ''Da Sant-Jozef'', e ''Feiz ha Breiz'', niv. 1-2, 1905. * ''Eur song vrao : Toutouig'', e ''Feiz ha Breiz'', niv. 398, 1911. * ''Kalon er Vamm'', e ''[[Dihunamb]]'', 1928. Treuzskrivadur [[gwenedek]]. * ''Eit luskellat'', e ''Dihunamb'', niv. 295, 1936. Dalif. Treuzskrivadur gwenedek. ==Pennadoù nes == * [[Anjela Duval]] * [[Filomena Kadored]] * [[Anna-Vari Ropars]] ==Levrlennadur== * Frañsez Favereau, ''Lennegezh ar brezhoneg en XX{{vet}} kantved. 1 An "Emzao kentañ 1900-1918'', Skol Vreizh, 2001, p. 11 {{ISBN|2911447565}} * Raoul, Lukian, ''Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien''. [[Embannadurioù Al Liamm]], 1992, pp. 16-17 {{ISBN|978-2-7368-0034-5}} * Abeozen, ''Istor lennegezh vrezhonek an amzer-vremañ'', Embannadurioù Al Liamm, 1957. {{wikimammenn|Oberour:Marianna Abgrall}} {{DEFAULTSORT:Abgrall, Marianna}} [[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]] [[Rummad:Barzhezed brezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1850]] [[Rummad:Marvioù 1930]] 2kp6sxew5m10e53al0fgu2yd9y40hkh 12 84268 2201865 848833 2026-10-10T10:11:45Z Kestenn 14086 2201865 wikitext text/x-wiki Al '''liammoù diabarzh''', etre ar pennadoù, zo elfennoù a-bouez evit aesaat implij Wikipedia ha lakaat ar pennadoù en un endro, en ur sikour al lenner(ez) da gompren gwelloc'h an danvez ma klask titouroù war e benn. == Pelec'h ensoc'hañ liammoù diabarzh ? == Aliet eo ensoc'hañ liammoù diabarzh war-zu : * pennadoù stag o danvez ouzh hini ar pennad orin : da skouer [[Buoc'h|saout]], [[Amanenn|amann]], [[dienn]], er pennad [[boued-laezh]] ; * pennadoù hag a zispleg gerioù teknikel, luc'haj, pe pa istimer ne vezont ket komprenet gant ar braz eus al lennerien ; * pennadoù evit ledanaat danvez ar pennad orin, en ur rann '''Gwelet ivez''' pe '''Pennadoù kar''' da skouer ; * anvioù-lec'h pe anvioù-tud, dreist-holl pa ch'aller istimañ n'int ket anavezet gant ar braz eus al lennerien. Arabat krouiñ liammoù war-zu ar pennadoù disheñvelout e korf ar pennad, met war-zu ar pennadoù resis o-unan. Ul liamm war-zu ar pennad disheñvelout a ranko bezañ ensoc'het e krec'h ar pennad, a-raok danvez ar pennad e-unan. Ret eo taoler evezh ouzh ar [[Biziezenn|biziezennoù]] : un dra anat d'ul lenner n'eo ket anavezet dre ret gant ar braz eus al lennerien all, abalamour d'o deskadurezh, d'o sevenadur, d'o lec'h orin pe d'o metoù sokial da skouer. Re a liammoù a c'hall bezañ ur skoilh d'al lenner, pa vo lakaet diaes evit kompren pere a sikouro anezhañ da gompren gwelloc'h danvez ar pennad. Aliet eo : * sevel ul liamm er wech kentañ ma vez graet gant ur ger er pennad hepken ; * chom hep lakaat daou liamm disheñvel kichen-ha-kichen, ma c'haller, evit na vo kredet eo ul liamm hepken ; * sevel liammoù diwar-benn gerioù boutin-tre (kêr, kanerez, stêr, aktor...), unanennoù (metr, kilogramm), deiziadoù ha bloavezhioù, kevandirioù, yezhoù... == Penaos ensoc'hañ ul liamm diabarzh ? == * pa gemmer ur pennad gant ar gwelaozer : dibab an destenn, klikañ war arouez ar chadenn ("Liamm") e barrenn ar gwelaozer, skrivañ anv ar pennad a glasker tizhout gant al liamm ; * pa gemmer gant aozer ar vamenn : ensoc'hañ ar ger liammet etre an arouezennoù '''<nowiki>[[</nowiki>''' ha '''<nowiki>]]</nowiki>'''. * evit ensoc'hañ ul liamm war-zu ur pennad disheñvelout : er vammenn, implijout ar patrom <pre>{{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad disheñvelout}}</pre> * evit ensoc'hañ ul liamm war-zu ur pennad all e krec'h ar pennad : er vammenn, implijout ar patrom <pre>{{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad all}}</pre> 2n071jf18l04eevwyk9j2orx90k16yw 2201867 2201865 2026-10-10T10:39:50Z Ar choler 52661 2201867 wikitext text/x-wiki Al '''liammoù diabarzh''', da lavaret eo kiammoù a gas da bennadoù all, zo elfennoù a-bouez evit aesaat implij Wikipedia ha lakaat ar pennadoù en un endro, en ur sikour al lenner(ez) da gompren gwelloc'h en danvez ma klask titouroù war e benn. == Pelec'h ensoc'hañ liammoù diabarzh ? == Aliet eo ensoc'hañ liammoù diabarzh war-du : * pennadoù stag o danvez ouzh hini ar pennad orin : da skouer [[Buoc'h|saout]], [[Amanenn|amann]], [[dienn]], er pennad [[boued-laezh]] ; * pennadoù hag a zispleg gerioù teknikel, luc'haj, pa gaver ne vezont ket komprenet gant ar braz eus an dud ; * pennadoù evit ledanaat danvez ar pennad orin, en ur rann '''Gwelet ivez''' pe '''Pennadoù kar''' da skouer ; * anvioù-lec'h pe anvioù-tud, dreist-holl pa gaver n'int ket anavezet gant ar braz eus an dud. Arabat eo krouiñ liammoù war-du ar pennadoù disheñvelout e korf ar pennad, gwelloc'h eo kas war-du ar pennadoù resis o-unan. Ul liamm war-du ar pennad disheñvelout a ranko bezañ ensoc'het e krec'h ar pennad, a-raok danvez ar pennad e-unan. Ret eo teuler evezh ouzh ar [[Biziezenn|biziezennoù]] : un dra anat d'ul lenner n'eo ket anavezet dre ret gant ar braz eus al lennerien all, abalamour d'o deskadurezh, d'o sevenadur, d'o lec'h orin pe d'o metoù sokial da skouer. Re a liammoù a c'hall bezañ ur skoilh d'al lenner, pa vo diaes dezhañ gouzout pere a sikouro anezhañ da gompren gwelloc'h e danvez ar pennad. Aliet eo : * sevel ul liamm er wech kentañ ma vez graet gant ur ger er pennad hepken ; * chom hep lakaat daou liamm disheñvel kichen-ha-kichen, ma c'haller, evit na vo kredet eo ul liamm hepken ; * sevel liammoù diwar-benn gerioù boutin-tre ("kêr", "kanerez", "stêr", "aktour"...), unanennoù ("metr", "kilogramm"), deiziadoù ha bloavezhioù, kevandirioù, yezhoù, hag all. == Penaos ensoc'hañ ul liamm diabarzh ? == * Pa gemmer ur pennad gant ar gwelaozer : dibab an destenn, klikañ war arouez ar chadenn ("Liamm") e barrenn ar gwelaozer, skrivañ anv ar pennad a glasker tizhout gant al liamm ; * Pa gemmer gant aozer ar vammenn : ensoc'hañ ar ger liammet etre an arouezennoù '''<nowiki>[[</nowiki>''' ha '''<nowiki>]]</nowiki>'''. * Evit ensoc'hañ ul liamm war-du ur pennad disheñvelout, e laezh ar bajenn : er vammenn, implijout ar patrom {| align="center" |- |<pre>{{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad disheñvelout}}</pre> |- | ar pezh a ro : {{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad disheñvelout}} |} * Evit ensoc'hañ ul liamm war-du ur pennad all e krec'h ar pennad : er vammenn, implijout ar patrom {| align="center" |- |<pre>{{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad all}}</pre> |- | ar pezh a ro : {{Patrom:Implijoù all|anv ar pennad all}} |} 3qgrko6g4hp0ewqa7qgjcphfr17djnb 10 84351 2201810 2201769 2026-10-09T14:03:01Z Llydawr 145 nevesaat 2201810 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 0 (cropped).jpg|150px|right|Anne Carson]] * [[8 a viz Here]] : roet eo [[Priz Nobel al Lennegezh]] d'ar varzhez kanadian [[Anne Carson]] (''skeudenn''). * [[29 a viz Gwengolo]] : en em ledañ a ra, e [[Breizh]] hag e [[Bro-C'hall]], ar manifestadegoù gant [[Lise (skol)|liseidi]] evit goulenn koñdisionoù studiañ gwelloc'h peurgetket. * [[29 a viz Gwengolo]] : [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] zo anvet da gentañ ministr [[Maroko]], goude trec'h he strollad politikel, ar ''Parti authenticité et modernité'', e dilennadeg ar gannaded. * [[25 a viz Gwengolo]] : marvet eo ar romantour skosat [[Peter May]]. * 25-[[28 a viz Gwengolo]] : beaj ar pab [[Leon XIV]], e [[Bro-C'hall]]. Tremen a ra dre [[Pariz]], [[Lourdes]] ha [[Metz]]. * [[23 a viz Gwengolo]] : emsavidi eus meur a strollad e [[Tigray]], [[Afar (rannvro)|Afar]] hag [[Amhara]] a dag arme gouarnamant kreiz [[Etiopia]]. * [[16 a viz Gwengolo]] : [[Hashim Thaçi]], bet kentañ ministr ha prezidant [[Kosovo]], zo kondaonet da 25 bloavezh toull-bac'h evit [[torfed brezel|torfedoù brezel]] graet pa oa e penn Arme Dieubidigezh Kosovo. * [[14 a viz Gwengolo]] : en em vodañ a ra kentañ ministred [[Michelle O'Neill|Hanternoz Iwerzhon]], [[John Swinney|Bro-Skos]] ha [[Rhun ap iorwerth|Kembre]] e [[Kerdiz]] ha kensinañ a reont ur skrid a embann gwir o broioù d'en em ren o-unan. * [[13 a viz Gwengolo]] : e dilennadeg evit parlamant [[Sveden]] ez a ar maout gant sokial-demokrated ar [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti]]. * [[9 a viz Gwengolo]] : [[tan-gwall an MV June Aster]] e Filipinez, lazhet ez eus da nebeutañ 76 treizhad ha 13 a zo dianket. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> 47om3zgaeotb542ofsex1h3uf12elkk 2201840 2201810 2026-10-09T20:49:46Z Llydawr 145 nevesaat 2201840 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 0 (cropped).jpg|150px|right|Anne Carson]] * [[10 a viz Gwengolo]] : da [[Navanethem Pillay]], eus [[Suafrika]], eo roet [[Priz Nobel ar Peoc'h]]. * [[8 a viz Here]] : roet eo [[Priz Nobel al Lennegezh]] d'ar varzhez kanadian [[Anne Carson]] (''skeudenn''). * [[29 a viz Gwengolo]] : en em ledañ a ra, e [[Breizh]] hag e [[Bro-C'hall]], ar manifestadegoù gant [[Lise (skol)|liseidi]] evit goulenn koñdisionoù studiañ gwelloc'h peurgetket. * [[29 a viz Gwengolo]] : [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] zo anvet da gentañ ministr [[Maroko]], goude trec'h he strollad politikel, ar ''Parti authenticité et modernité'', e dilennadeg ar gannaded. * [[25 a viz Gwengolo]] : marvet eo ar romantour skosat [[Peter May]]. * 25-[[28 a viz Gwengolo]] : beaj ar pab [[Leon XIV]] e [[Bro-C'hall]]. Tremen a ra dre [[Pariz]], [[Lourdes]] ha [[Metz]]. * [[23 a viz Gwengolo]] : emsavidi eus meur a strollad e [[Tigray]], [[Afar (rannvro)|Afar]] hag [[Amhara]] a dag arme gouarnamant kreiz [[Etiopia]]. * [[16 a viz Gwengolo]] : [[Hashim Thaçi]], bet kentañ ministr ha prezidant [[Kosovo]], zo kondaonet da 25 bloavezh toull-bac'h evit [[torfed brezel|torfedoù brezel]] graet pa oa e penn Arme Dieubidigezh Kosovo. * [[14 a viz Gwengolo]] : en em vodañ a ra kentañ ministred [[Michelle O'Neill|Hanternoz Iwerzhon]], [[John Swinney|Bro-Skos]] ha [[Rhun ap iorwerth|Kembre]] e [[Kerdiz]] ha kensinañ a reont ur skrid a embann gwir o broioù d'en em ren o-unan. * [[13 a viz Gwengolo]] : e dilennadeg evit parlamant [[Sveden]] ez a ar maout gant sokial-demokrated ar [[Sveriges Socialdemokratiska Arbetareparti]]. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> hrs18c3hylg3rkas9pps9smy7e26ufi 0 87539 2201854 2052892 2026-10-10T07:25:59Z APictche 54757 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Cognassier "Géant de Wranga".JPG]] → [[File:Cognassier "Géant de Wranja", Toulouse, museum.jpg]] 2201854 wikitext text/x-wiki {{Labour a chom}} [[Restr:Cydonia oblonga - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-049.jpg|thumb|''Cydonia oblonga'']] [[Frouezh]] an [[avalenn-stoub]] eo an '''avaloù-stoub''', dezho stumm [[per]] tev, hag a bep seurt liv ha ment. [[Frouezh]] da boazhañ eo an avaloù-stoub. Gounezet e vezont e kornbroioù [[goudomm]]. Eus ar spesad ''[[Cydonia oblonga]]'' eo an holl c'houennoù. == Gerdarzh== Diwar ar ger ''[[aval]]'' ha ''[[stoub]]'' eo bet stummet an anv <q> aval-stoub </q>. Lod eus an avaloù-stoub o ur stumm avaloù ganto, lod all kentoc'h ur stumm [[per]]. Pa vez yaouank ar frouezh e vez blevek (kotonek) o gorre: eus ar mare-se e teu an anv <q> stoub </q>. An anv spesad ''[[Cydonia oblonga]]'' a zeu eus ar ger [[gresianek]] μῆλα κυδώνια ''Mela Kudonia'' a dalv "aval Kudonia"" (ul lec'h e [[Kretia]] e kaver enañ ur [[gouenn|c'houenn]] brudet). <gallery mode="packed" heights="180px"> Ab plant 62.jpg|Frouzhenn nevez stummet gant he [[stoub]] Cognassier "Géant de Wranja", Toulouse, museum.jpg|Aval-stoub yaouank golloet c'hoazh gant e stoub kotonek </gallery> <gallery mode="packed" heights="180px"> Quittenbaum cydonia oblonga.jpg|Stumm hollek ar wezenn gant he frouezh Cydonia.jpg|Avaloù-stoub ouzh o gwezenn </gallery> <gallery mode="packed" heights="180px"> Cydonia oblonga R.H (10).JPG|Un aval-stoub Fleurs-et-feuilles-de-cognassier.jpg|Bleunioù ha delioù Quince 123.jpg|Avaloù-stoub da werzhañ war ur marc'had </gallery> [[Rummad:Frouezh]] 41orgddaa76zo1pdbjsuhrz0la3nbnu 0 105557 2201838 2151038 2026-10-09T20:12:34Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201838 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Argouges | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Argouges (50) Mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Saint-James|Saint-James]] | etrekumuniezh = Communauté de communes de Saint-James | bro velestradurel = | cp = 50240 | maer = Loïc de Coniac | amzer-gefridi = 2014-2016 | gorread = 16.41 | hedred = -1.395 | ledred = 48.5033333333 | uk = | ubi = 25 | ubr = 133 | poblañs = 530 | deiziad-poblañs = 2014 | lec'hienn web = {{#property:P856}} }} '''Argouges''' a oa ur gumun e [[departamant gall]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. Bodet e oa gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: [[Saint-James]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20160923013605/http://www.manche.gouv.fr/content/download/28347/203423/file/Juillet.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Gouere 2016]</ref>. == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Saint-James]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230207190947/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=1228 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 45 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=5496&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>; unan anezho a voe lazhet e [[Boezinge]] e [[Flandrez]] [[Belgia]] d’an [[22 a viz Ebrel]] [[1915]], serjant e oa en [[79vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel (lu gall)|79vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel]] e oant o daou <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5640130 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemp milour ag ar gumun<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=5496&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. * [[Emgann Normandi]], [[1944]]: mervel a reas un den nann-soudard en Argouges abalamour d'ar brezel d'an 11 a viz Eost, ur paotr yaouank c'hwezek vloaz e oa<ref>{{fr}}[http://www.crhq.cnrs.fr/1944/reponse.php?idvc=29232&code_nom=&code_nomjfille=&code_communenais=&code_communedeces=Argouges&code_communedomicile=&code_prenom=&choix_prenom=premier Normandie - Mémorial des victimes civiles]</ref>. === Brezelioù didrevadennañ === ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas un is-letanant eus ar gumun d’ar [[24 a viz Meurzh]] [[1954]] e [[Mat Son]] en [[Tonkin]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5494239 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe ur chaseour eus ar gumun d'an [[23 a viz Du]] [[1958]] nepell eus [[M’Sila]] en [[Aures]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5330456 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet}} kantved === * Bodet e voe gant c'hwec'h kumun-all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: [[Saint-James]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20160923013605/http://www.manche.gouv.fr/content/download/28347/203423/file/Juillet.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Gouere 2016]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Skeudenn:Argouges (50) Église Saint-Pierre - Extérieur - 01.jpg|left|frameless]] {{clr|left}} * Iliz katolik ''Sant Pêr''; an eil-aoter Norzh hag he stern-aoter eus ar {{XVIIvet}} kantved ha div delwenn eus an {{XVIIIvet}} kantved a zo rummet<ref>{{fr}}[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=50018 Diellaoueg Palissy]</ref>. * Kastell Le Gault, {{XVIvet}} kantved. * Lec'hienn Kreñvlec'h Montaigu. * Monumant ar re varv er skwar, luc’hskeudenn ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=5496 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=71920 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs 1962-2010 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:350 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:850 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:25 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 text:2006 bar:2010 text:2010 PlotData= color:barra width:30 align:left bar:1962 from:0 till: 819 bar:1968 from:0 till: 787 bar:1975 from:0 till: 718 bar:1982 from:0 till: 621 bar:1990 from:0 till: 599 bar:1999 from:0 till: 540 bar:2006 from:0 till: 550 bar:2010 from:0 till: 549 PlotData= bar:1962 at: 819 fontsize:S text: 819 shift:(-8,5) bar:1968 at: 787 fontsize:S text: 787 shift:(-10,5) bar:1975 at: 718 fontsize:S text: 718 shift:(-10,5) bar:1982 at: 621 fontsize:S text: 621 shift:(-10,5) bar:1990 at: 599 fontsize:S text: 599 shift:(-10,5) bar:1999 at: 540 fontsize:S text: 540 shift:(-10,5) bar:2006 at: 550 fontsize:S text: 550 shift:(-10,5) bar:2010 at: 549 fontsize:S text: 549 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: </timeline><noinclude> == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{DilennadBremañ |Deroù= Meurzh 2001|Penn= |Anv= Louis Lemouland|Strollad= digostezenn|Karg= Labourer-douar}} {{Dilennad |Deroù= 1995|Penn= Meurzh 2001|Anv= Alexandre Mury |Strollad= |Karg= Labourer-douar }} {{Dilennad |Deroù= 1959|Penn= 1995|Anv= Maxime de Coniac|Strollad= digostezenn|Karg= Kuzulier departamant}} {{Dilennad |Deroù= bloavezhioù 1930|Penn= bloavezhioù 1940|Anv= Pierre Depincé|Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == == Pennadoù kar == * [[Carnet]], * [[La Croix-Avranchin]], * [[Montanel]], * [[Saint-James]], * [[Vergoncey]], * [[Villiers-le-Pré]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == <references /> [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] ah8r3z2jgkdk40oz1uyprerqhzunfck 0 114634 2201827 2196931 2026-10-09T18:49:04Z Dishual 612 /* Goude ar brezel */ 2201827 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Sturmgewehr 44|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Sturmgewehr44 noBG.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur fuzuilh-vindrailher '''Sturmgewehr 44''' eus dastumadegoù an [[Armémuseum]] ([[Stockholm]]) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Trede Reich}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh-arsailh]] aotomatek / damaotomatek |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest-gazoù, piston |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[7,92 × 33 mm Kurz]] |- ! scope="row" |Produer |[[C. G. Haenel|C. G. Haenel Waffen und Fahrradfabrik]] |- ! scope="row" |Mare implij |1944-1945 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |4,6 kg |- ! scope="row" |Mas (karget) |5,13 kg |- ! scope="row" |Hirder |940 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |420 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |300 m (mod aotomatek), 600 m (mod damaotomatek) |- ! scope="row" |Lusk-tennañ |Etre 500 ha 600 tenn/mn |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |685 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 30 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |A |- |} '''Ar Sturmgewehr 44''' pe '''StG 44''', da lavaret eo "''Fuzuilh-arsailh 44''", a zo ur [[fuzuilh-arsailh]] bet sevenet ha produet gant an [[Trede Reich]] e-kerzh an [[Eil brezel-bed]], adalek ar bloavezh 1944. Gwelet e vez evel ar [[fuzuilh-arsailh]] vodern kentañ<ref name=":0">'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, p. 214-215</ref>. Kambret eo e [[7,92 × 33 mm Kurz]]. Anvet e vez a-wechoù gant e anv kentañ, '''MP 43''' (diwar ''Maschinenpistole'', [[pistolenn-vindrailher]], hag ar bloavezh 1943), pe '''MP 44''', abalamour ma oa bet lakaet e servij er bloavezh 1944<ref name=":1" />. == Istor == Goude [[Oberiadur brezel Barbarossa|aloubadeg an URSS]] e 1941 en em gavas ar [[Wehrmacht]] paket e emgannoù-kêr evel hini [[Emgann Stalingrad|Stalingrad]]. Kompren a reas an Alamaned e oa ret dezho sevel armoù-skoaz efedusoc'h evit o c'harabinennoù [[Karabiner 98k|Mauser 98k]] en endro-mañ. Ijinet e voe neuze ar munision 7,92 × 33 mm Kurz, a oa skañvoc'h evit reoù [[7,92 × 57 mm Mauser|7,92 × 57 mm]] ar Mauser met galloudusoc'h evit an [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]] implijet er pistolennoù-mindrailher [[Maschinenpistole 40|MP 40]]. Ijinet e voe an StG 44 gant [[Hugo Schmeisser]] en embregerezh [[C. G. Haenel|C. G. Haenel Waffen und Fahrradfabrik]] e 1943, dindan an anv '''MP 43''' da gentañ<ref name=":1">{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/assault-rifles/germany-assault-rifles/mp-43-mp-44-stg-44-eng/ Stg.44 Sturmgewehr / MP-43 / MP-44 Schmeisser]'', Modern Firearms (lennet d'ar 17/10/2024)</ref>. Er bloaz war-lerc'h e voe roet lañs d'ar produiñ goude asant ar galloud nazi ha roet ar skouerennoù kentañ d'ar soudarded en hañv 1944<ref name=":0" />. Servijout a reas un tamm an StG 44 e [[Oberiadur-brezel Overlord|emgannoù Normandi]] hag [[Emgannoù Italia (Eil Brezel-bed)|Italia]], ha kalz muioc'h e [[emgann an Ardenne]] e miz Kerzu 1944 ha miz Genver 1945, e-lec'h ma tiskouezas perzhioù mat met ivez perzhioù fall : pouez uhel (5,2 kg karget), [[Lamm (arm-tan)|lamm]] vresk, kanol o tommañ buan hag arm-skoaz diaes da implijout en e c'hourvez abalamour d'e garger hir. Tro 450.000 pe 500.000 skouerenn eus an StG 44 a voe produet betek deroù 1945<ref name=":1" />. War-dro 200.000 anezho ne voent biken implijet gant an Trede Reich. === Goude ar brezel === Komiserdi poblel armañ an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|URSS]], nec'het o welet an Trede Reich o kaout kement a lañs war dachenn an armoù modern gant an StG44, a roas lañs d'ar 15 a viz Gouere 1943 d'ur genstrivadeg a-benn sevel ur arm soviedel a c'hellfe talañ ouzh an StG 44. Diwar-se e voe krouet an [[AK-47]] krouet gant an ijinour [[Mic'hail Kalachnikov]]. Skouerennoù eus an StG 44 a voe implijet gant an [[Arme Ruz|Arme ruz]] ur wech dinazifiet, da lavaret eo tennet an holl arouezioù [[Naziegezh|nazi]] diwarne. <gallery mode="nolines"> ROAstg44.JPG|Un StG44 etre daouarn ur jaked Vampir night scope tested by British soldier.jpg|Ur soudard saoz gantañ ar [[Zielgerät 1229|Zielgerät 1229,]] ar c'hentañ [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] evit [[Ardivink da welet en noz|gwelet en noz]] Bundesarchiv Bild 146-1979-118-55, Infanterist mit Sturmgewehr 44.jpg|Un troadeg eus an Trede Reich gant ur Sturmgewehr 44 hag ul lunedenn </gallery> == Er sevenadur == An StG 44 a c'haller implijout e meur a c'hoari video, evel [[Battlefield 1942|''Battlefield 1942'']], [[Brothers in Arms|''Brothers in Arms'']], [[Brothers in Arms: Road to Hill 30|''Brothers in Arms: Road to Hill 30'']], er rummad [[Call of Duty|''Call of Duty'']] hag e c'hoarioù an heuliad [[Wolfenstein (heuliad c'hoarioù video)|''Wolfenstein'']]. An arm a c'haller ober gantañ e ''World of Guns: Guns disassembly'' ivez<ref>{{En}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/StG_44#StG_44 StG 44]'', IMFDB (lennet d'ar 06/12/2025)</ref>. == Liammoù diavaez== *{{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=9z-cQ8wQTUk Filmig o tiskouez tennañ gant un STG-44] *{{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=Sb9ZET3tV9Q Filmig ar ''Military channel'' diwar-benn an arm] *{{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=m9e_gjiE4x4 Diellfilm war an arm] e lodenn ''Tir et Histoire'' ar chadenn ''Le Feu aux Poudres'', 06/06/2022 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Patrom:WW2ALATroad}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù-arsailh]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù alaman an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù Alamagn]] [[Rummad:Wunderwaffe]] qax6zmugaazndkj4c2hn6r77g9x04s7 0 124975 2201845 2201573 2026-10-09T21:04:09Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201845 wikitext text/x-wiki {{labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | skeudenn = Condé-sur-Vire - place Auguste Grandin.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason_ville_fr_Condé-sur-Vire_50.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Saint-Lô|Saint-Lô]] | kanton = [[Kanton Condé-sur-Vire|Condé-sur-Vire]] <small>(pennlec'h)</small> | etrekumuniezh = Saint-Lô Agglo | bro velestradurel = | maer = Laurent Pien | amzer-gefridi = 2014-2026 | gorread = 36.36 | hedred = -1.456944 | ledred = 48.7525 | uk = | ubi = 17 | ubr = 153 }} '''Condé-sur-Vire''' zo ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == <gallery> Vue_Roches_de_Ham.JPG|Ar Vire er "Rochers de Ham". </gallery> * War lez ar stêr [[Vire (stêr)|Vire]] emañ Condé-sur-Vire. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Thorigny-sur-Vire|Kanton Thorigny]] hag e [[Distrig Saint-Lô]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Saint-Lô]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230106102313/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=10122 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 63 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,59% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=41798&dpt=50 Memorial Genweb]</ref> ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 27 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel. * [[Emgann Normandi]], 1944: dieubet e voe Condé-sur-Vire d'an 29 a viz Gouhere gant an 35vet Rannlu Troadegiezh [[SUA]]at<ref>{{fr}}[http://www.normandie44lamemoire.com/conde-sur-vire/ Condé-sur-Vire (50 Manche) La Libération, ''1944 La bataille de Normandie, la mémoire'' normandie44lamemoire.com]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[Le Mesnil-Raoult]] d'ober ur gumun nevez<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20220202042542/https://www.manche.gouv.fr/content/download/24537/173868/file/SP59.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche niv. 59, Gwengolo 2015]</ref>. * Staget eo bet kumun [[Troisgots]] outi d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20160923013605/http://www.manche.gouv.fr/content/download/28347/203423/file/Juillet.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche, Gouere 2016]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Condé-sur-Vire - Chapelle Saint-Jean-de-Brébeuf.jpg|Chapel ''Saint [[Jean de Brébeuf]]''. Le Mesnil-Raoult - Église Notre-Dame.jpg|Iliz katolik ''Itron-Varia'', e [[Le Mesnil-Raoult]]. FranceNormandieTroigotsChapelleSurVireBasilique.jpg|Chapel e "La Chapelle-sur-Vire". </gallery> * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41798 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=41798 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41799 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=50&id_source=41799 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{Dilennad |Deroù= 1891 |Penn= 1915 |Anv= P. Louis Leneveu |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1915 |Penn= 1927 |Anv= Édouard Marie |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1927 |Penn= 1941 |Anv= Victor Brûlé |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1942 |Penn= 1945 |Anv= Médéric Gosselin |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1945 |Penn= 1977 |Anv= Auguste Grandin |Strollad= Mouvement paysan |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1977 |Penn= 1983 |Anv= Noëlle Lemaître |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn= 1995 |Anv= Jean-Louis Pochon |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1995 |Penn= 2008 |Anv= Roland Dives |Strollad= [[Union pour un mouvement populaire|UMP]] |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= Meurzh 2014 |Anv= Chantal Jouin |Strollad= |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù= Meurzh 2014 |Penn= |Anv= Laurent Pien |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * [[Jean de Brébeuf]], misioner. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Manche]] 7tbanuowsmnoxixsew676339fbb7dm0 0 150460 2201861 1991847 2026-10-10T09:43:34Z JackyM59 87937 /* Kiboù er Ragistor hag en Henamzer */ Ajout d'une photographie 2201861 wikitext text/x-wiki [[File:Copa_argárica_de_arcilla_(M.A.N._1990-133-12)_01.jpg|thumb| Kib eus sevenadur [[El Argar]].]] [[file:Port wine.jpg|thumb|180px|Kibad [[gwin Porto]]. XXIañ kantved.]] Ur '''gib''' zo ul [[lestr]] bras, e stumm ur werenn vras, un troad dezhañ atav, hir pe verr, daouzorn a bep tu aliezik, e metal prizius peurvuiañ. Ma servij da evañ evel ur werenn, e vez roet ivez da c'hounideien kenstrivadegoù sportel pe tournamantoù, evel re ar [[rugbi]], ar vell-droad ha re all. == Kiboù er Ragistor hag en Henamzer == <gallery> Restr:Longshan eggshell thin cup.jpg|Kib du eus [[sevenadur Longshan]], 2900-1900 kent an oadvezh boutin. [[Skol-veur Beijin]] Restr:Prehistoric Times of Bohemia, Moravia and Slovakia - NM Prague 18.JPG|Kib eus [[Oadvezh an Arem]] – [[Mirdi broadel Praha]]. Restr:Kylix euerdiges.jpg|[[Kiliks]] gant dremmoù ruz, diwar zorn Livour Euergides, war-dro [[-500]], [[British Museum]] Restr:MMA etruscan cup 3.jpg|Kib [[etrusk]]. Restr:Coupe couverte sur pied (Louvre MRR 123).jpg|Tas goloet war un troad, 1580-1600, Mirdi al Louvre </gallery> ==Pennadoù kar== *[[bolenn]] *[[gob]] *[[guampa]] *[[gwerenn (lestr)]] *[[kalir]] *[[krater]] *[[tas]] [[Rummad:Listri]] 4mqyu2kvuq3a599a0r87np0ljdzq6x1 2201863 2201861 2026-10-10T10:09:46Z Ar choler 52661 HTML 2201863 wikitext text/x-wiki Ur '''gib''' zo ul [[lestr]] bras be vrasoc'h, e stumm ur [[Gwerenn (lestr)|werenn]], un troad dezhañ atav, hir pe verr, div skouarn a bep tu dezhañ aliezik, e [[metal]] prizius peurvuiañ. Ma servij da evañ evel ur werenn, e vez roet ivez da c'hounideien kenstrivadegoù [[sport]]el pe tournamantoù, evel re ar [[rugbi]], ar [[mell-droad|vell-droad]] ha reoù all. <gallery mode="packed" heights="150px"> Copa_argárica_de_arcilla_(M.A.N._1990-133-12)_01.jpg|Kib eus sevenadur [[El Argar]], 2200 - 1500 kt JK, [[Spagn]] Longshan eggshell thin cup.jpg|Kib du eus [[sevenadur Longshan]], 2900-1900 kent an oadvezh boutin, [[Sina]] Prehistoric Times of Bohemia, Moravia and Slovakia - NM Prague 18.JPG|Kib eus [[Oadvezh an Arem]], [[Tchekia]] Kylix euerdiges.jpg|[[Kiliks]] gant dremmoù ruz, diwar zorn Livour Euergides, war-dro [[-500]], [[British Museum]] MMA etruscan cup 3.jpg|Kib [[etrusk]] Coupe couverte sur pied (Louvre MRR 123).jpg|Kib goloet war un troad, 1580-1600, [[Venezia]] Port wine.jpg|Kibad [[gwin]] [[Porto]], {{XXIvet kantved}} </gallery> ==Pennadoù kar== *[[bolenn]] *[[gob]] *[[guampa]] *[[gwerenn (lestr)]] *[[kalir]] *[[krater]] *[[tas]] [[Rummad:Listri]] 4k0tna4bga2r6mhhfjreuktex7u8w1m 0 171848 2201846 2119951 2026-10-09T21:05:05Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201846 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Cormeray | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Cormeray_(50)_Mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Pontorson|Pontorson]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel | bro velestradurel = | maer = Frédéric Dupré | amzer-gefridi = 2014-2015 | gorread = | hedred = -1.446548 | ledred = 48.550535 | poblañs = 418 | deiziad-poblañs = 2013 | uk = | ubi = | ubr = | lec'hienn web = }} '''Cormeray''' a oa ur gumun [[gall|c'hall]] eus [[Normandi]] e [[kanton Pontorson]] e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] . == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Pontorson]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20231211065056/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=10320 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * Staget e voe ouzh kumun [[Macey (Manche)|Macey]] etre 1815 ha 1848. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=38272&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. ==== Kumunioù kevredet ==== * Kevredet e voe gant kumun [[Pontorson]] adalek 1973 betek 2016. === {{XXIvet kantved}} === * Lakaet e voe d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 e kumun nevez [[Pontorson]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151121024346/http://www.manche.gouv.fr/content/download/24796/175948/file/Octobre.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche, Here 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Cormeray_(50)_Église.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Intron-Varia'', {{XVvet kantved}}-{{XVIvet kantved}}-{{XIXvet kantved}}. * Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=38272 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs 1962-2010 == == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Macey (Manche)|Macey]], * [[Pontorson]], * [[Vessey]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] 1y1y069nz9kl35p2zdps75uclsmz47q 0 172146 2201844 2119140 2026-10-09T21:00:28Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201844 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Chèvreville | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Mairie de Chèvreville.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Saint-Hilaire-du-Harcouët|Saint-Hilaire-du-Harcouët]] | etrekumuniezh = [[Mont-Saint-Michel-Normandie]] | bro velestradurel = | cp = 50600 | maer = | amzer-gefridi = | gorread = 4.45 | hedred = -1.047222 | ledred = 48.614167 | uk = | ubi = 71 | ubr = 122 | lec'hienn web = }} '''Chèvreville''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]] ar [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Saint-Hilaire-du-Harcouët]] hag e [[Distrig Mortain]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Saint-Lô]] e 1801. Lakaet e voe en [[Arondisamant Mortain]] e 1802<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230514215941/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=9306 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,38% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=33026&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a voe lazhet e [[Tamines]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e penn- kentañ ar brezel, soudard e oa er [[36vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|36vet Rujumant Troadegiezh]] <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5661254 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemp den eus ar gumun<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=33026&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 eo bet kevredet kumunioù Chèvreville, [[Martigny (Manche)|Martigny]], [[Milly (Manche)|Milly]] ha [[Parigny (Manche)|Parigny]] er gumun nevez anvet [[Grandparigny]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20220202042542/https://www.manche.gouv.fr/content/download/24537/173868/file/SP59.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> FranceNormandieChevrevilleEglise.jpg|An iliz katolik. Église Notre-Dame de Chèvreville - Croix de cimetière.JPG|Ar groaz. Monument aux morts de Chèvreville.JPG|Ar monumant. </gallery> * Iliz katolik ''Gorroidigezh an Intron-Varia''. * Kroaz ar vered. * Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=41580 Memorial Genweb]</ref> <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=50&id_source=41580 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Dezougen == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Martigny (Manche)|Martigny]], * [[Milly (Manche)|Milly]], * [[Parigny (Manche)|Parigny]], * [[Grandparigny]]. == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] 40witehcniqp3a4sh8naa7aephpnn2m 0 172172 2201843 2119144 2026-10-09T20:56:07Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201843 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Champcervon | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Champcervon - Mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Bréhal|Bréhal]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel | bro velestradurel = | cp = 50320 | maer = | amzer-gefridi = | gorread = 5.63 | hedred = -1.395278 | ledred = 48.777500 | uk = | ubi = 81 | ubr = 132 | lec'hienn web = }} '''Champcervon''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]] ar [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Dezougen == == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton La Haye-Pesnel]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1801 <ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20231106232630/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=7894 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas pemzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,21% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9300&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>; unan anezhe a voe lazhet en [[Aiseau-Presles]] e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e penn- kentañ ar brezel, soudard e oa er [[136vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|136vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5624782 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas tri milour eus ar gumun e 1940, daou e miz Mae, unan e miz Even<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9300&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 eo bet kevredet kumunioù Champcervon ha [[Les Chambres]] er gumun nevez anvet [[Le Grippon]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20250102210558/https://www.manche.gouv.fr/contenu/telechargement/25360/180005/file/SP77.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel, Prefeti Manche]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> FranceNormandieChampcervonLerreManoirLogis.jpg|Ar maner. FranceNormandieChampcervonEglise.jpg|An iliz katolik ha monumant ar re varv. </gallery> * Maner "Lerre". * Iliz katolik ''Sant Varzhin''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9300 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Le Grippon]], * [[Les Chambres]]. == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] 1ns41eblc3to2ckmgngs0tt4w38t7mw 0 172271 2201833 2119030 2026-10-09T19:59:42Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201833 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Amfreville | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Amfreville - Mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = Blason Amfreville.svg | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Cherbourg|Cherbourg]] | kanton = [[Kanton Carentan|Carentan]] | etrekumuniezh = | bro velestradurel = | cp = 50480 | maer = | amzer-gefridi = | gorread = 10.10 | hedred = -1.392778 | ledred = 49.410000 | uk = | ubi = 1 | ubr = 31 | lec'hienn web = }} '''Amfreville''' a oa ur gumun e [[Normandi]], e departamant [[Manche]]. == Douaroniezh == * War lez ar stêr [[Merderet]] emañ Amfreville. == Dezougen == == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Picauville]] hag e [[Distrig Carentan]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Valognes]] e 1800 hag e [[Kanton Sainte-Mère-Église]] e 1801<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20221208072120/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=651 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * E 1812 e voe staget kumun [[Cauquigny]] ouzh Amfreville<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230131101237/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=7623 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,59% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=51115&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe pevar anezhe e [[Belgia]] d’an [[22 a viz Eost]] [[1914]] e penn-kentañ ar brezel, daou soudard e [[Châtelet (Hainaut)|Châtelet]], unan eus ar [[25vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|25vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6271717 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag unan eus ar [[36vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|36vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5640548 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, ur c’horporal eus ar [[1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel]] e [[Emgann Rossignol|Rossignol]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5639483 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> hag ur soudard eus ar [[25vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|25vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Emgann Charleroi|Charleroi]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6260625 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Kemm arondisamant ==== * Lakaet e voe ar gumun en [[Arondisamant Cherbourg]] e 1926<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20231019195711/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=26500 Cassini – EHESS]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemzek den eus ar gumun<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=51115&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 eo bet bodet kumunioù Amfreville, [[Cretteville]], [[Gourbesville]], [[Houtteville]], [[Picauville]] ha [[Vindefontaine]] er gumun nevez anvet Picauville<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20151227001836/http://www.manche.gouv.fr/content/download/25498/181169/file/SP80.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 80, Kerzu 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Amfreville_50.jpg|Ar c’hastell. Amfreville_-_Église_Saint-Martin.jpg|An iliz katolik. Amfreville - Monument aux morts.jpg|Ar monumant. </gallery> * Ar c’hastell. * Maner "La Moynerie". * Iliz katolik ''Sant Varzhin''. * Monumant ar re varv, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=51115 Memorial Genweb]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=50&id_source=15381 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=52824 Memorial Genweb]</ref>. * Plakenn ar re varv (1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=52823 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Cauquigny]], * [[Cretteville]], * [[Gourbesville]], * [[Houtteville]], * [[Picauville]], * [[Vindefontaine]]. == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] d8dhqbcwn41mrlfuiypr0cz12cbiwy2 0 172638 2201839 2119275 2026-10-09T20:40:06Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201839 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Braffais | skeudenn = Braffais_-_Mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Isigny-le-Buat|Isigny-le-Buat]] | etrekumuniezh = [[Mont-Saint-Michel-Normandie]] | bro velestradurel = | maer = | amzer-gefridi = | poblañs = | gorread = 5.79 | hedred = -1.261111 | ledred = 48.756944 | uk = | ubi = 56 | ubr = 182 }} '''Braffais''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn [[Kanton Tirepied]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800 hag e [[Kanton Brécey]] e 1801<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20220526234726/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=5545 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,99% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=51201&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>; lazhet e voe unan anezhe e [[Tamines]] e [[Belgia]] d'an [[22 a viz Eost]] [[1914]], e penn-kentañ ar brezel, soudard e oa en [[2vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|2vet Rujumant Troadegiezh]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5823890 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 21 a viz Mae 1940 e [[Baâlon]] ([[Meuse (departamant)|Meuse]], [[Bro-C'hall]])<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=51201&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù Braffais, [[Plomb (Manche)|Plomb]] ha [[Sainte-Pience]] er gumun nevez anvet [[Le Parc]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151121034611/http://www.manche.gouv.fr/content/download/24879/176555/file/SP69.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 69, Du 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Église Saint-Martin de Braffais.JPG|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Varzhin''. * Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=58048 Memorial Genweb]. == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == == Pennadoù kar == * [[Le Parc]], * [[Plomb (Manche)|Plomb]], * [[Sainte-Pience]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] f37ygcwvohtg78h4dogo5grfq3b0m8t 0 178379 2201834 2186102 2026-10-09T20:10:14Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201834 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = La Chapelle-Fleurigné | ardamezioù = | bro = [[Bro-Roazhon]] | departamant = [[Il-ha-Gwilen]] | arondisamant = [[Arondisamant Felger-Gwitreg|Felger-Gwitreg]] | kanton = [[Kanton Felger-2|Felger-2]] | etrekumuniezh = [[Felger Tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro Felger]] | maer = Alain Forêt | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 45.13 | hedred = -1.100833 | ledred = 48.348333 | uk = 98 | ubi = 79 | ubr = 249 }} '''Ar Chapel-Flurinieg'''<ref>[https://niverel.brezhoneg.bzh/fr/kerofis/129349 Anv hervez an Ofis Publik ar Brezhoneg].</ref> (''{{lang|fr|La Chapelle-Fleurigné}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]]. == Douaroniezh == == Istor == Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2024, en ur vodañ kumunioù [[Chapel-Yent]] ha [[Flurinieg]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20260330215338/https://www.ille-et-vilaine.gouv.fr/contenu/telechargement/65978/540524/file/recueil-35-2023-184-recueil-des-actes-administratifs.pdf Arrêté préfectoral n° 35-2023-10-04-00005 du 4 octobre 2023 portant création de la commune nouvelle de "La Chapelle-Fleurigné".]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Fleurigné (35) Église Saint-Martin 04.JPG|Iliz Sant-Varzhin e Flurinieg. La Chapelle-Janson (35) Église Saint-Lézin 02.JPG|Iliz Sant-Lezin e Chapel-Yent. </gallery> == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù= 4 Genver [[2024]] |Anv= Alain Forêt<ref>{{fr}} Hélène Deplanque, « [https://www.ouest-france.fr/bretagne/ille-et-vilaine/pres-de-fougeres-cette-commune-nouvelle-a-elu-son-tout-premier-maire-2e51170c-aba3-11ee-aeab-9ccdc43864cb Près de Fougères, cette commune nouvelle a élu son tout premier maire] », ''[[Ouest-France]]'', 5 Genver 2024.</ref>|Strollad= |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Pennadoù kar == * [[Chapel-Yent]], * [[Flurinieg]]. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] 6chcebzep167rllj4rnj5un6w7sgv6h 10 179164 2201811 2201700 2026-10-09T14:05:18Z Llydawr 145 2201811 wikitext text/x-wiki <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Ronan HUON hag Elen AR MELINER.jpg|thumb|Ronan Huon gant e wreg Elen ar Meliner e 2018.]] * [[Ronan Huon]], an emsaver breton brudet, a oa ganet e [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] e [[Pas-de-Calais]] e 1922. * Awenet eo bet ar c'hoari [[sudoku]] gant ar [[karrez hud|c'harrez hud]] moarvat. * E 1893, [[Zeland-Nevez]] e voe ar vro gentañ o reiñ d'ar merc'hed ar gwir da votiñ, a-drugarez d'ar stourm hir gant [[Kate Sheppard]]. * Ken bras ha niverus e oa bet ar c'hudennoù teknikel pa oa bet embannet [[Cyberpunk 2077]] ma chom unan eus an embannoù gwashañ en istor ar c'hoarioù video. * Ar c'hentañ [[fuzuilh eneptank]] e oa bet an [[Tankgewehr M1918]], 18,5 kilogram e oa e bouez ha 1m70 e hirder. * Eus ar barzh kembreat ''[[Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw]]'' ne ouier netra nemet e anv ha chomet ez eus bet ur barzhoneg gantañ nemetken, unan karantez evit ur plac'h dianav. * ''[[Olybrius]]'' marvet e 472 e oa bet diwezhañ ''[[Impalaer roman ar C'hornôg]]'' eus an [[Tierniezh Teodosius|dierniezh Teodosius]]. ep3q78x1b31p5pf4sfa5ht3upyeei36 2201812 2201811 2026-10-09T14:32:36Z Ar choler 52661 kempenn 2201812 wikitext text/x-wiki <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Ronan HUON hag Elen AR MELINER.jpg|thumb|Ronan Huon gant e wreg Elen ar Meliner e 2018.]] * [[Ronan Huon]], an emsaver breton brudet, a oa ganet e [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] e [[Pas-de-Calais]] e 1922. * Awenet eo bet ar c'hoari [[sudoku]] gant ar [[karrez hud|c'harrez hud]] moarvat. * E [[1893]], [[Zeland-Nevez]] a voe ar [[Stad]] kentañ o reiñ d'ar merc'hed ar gwir da votiñ, a-drugarez d'ur stourm hir gant [[Kate Sheppard]]. * Ken bras ha niverus e oa bet ar c'hudennoù teknikel pa oa bet embannet [[Cyberpunk 2077]] ma chom unan eus an embannoù gwashañ en istor ar [[c'hoari video|c'hoarioù video]]. * Ar c'hentañ [[fuzuilh eneptank]] e oa bet an [[Tankgewehr M1918]] ; 18,5 [[Kilogramm|kg]] e oa he fouez hag 1,70 [[metr|m]] he hirder. * Eus ar [[barzh]] [[kembre]]at ''[[Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw]]'' ne ouier netra nemet e anv ha chomet ez eus bet ur varzhoneg gantañ nemetken, unan a garantez evit ur plac'h dianav. * ''[[Olybrius]]'', marvet e [[472]], e oa bet diwezhañ ''[[Impalaer roman ar C'hornôg]]'' eus an [[Tierniezh Teodosius|dierniezh Teodosius]]. 984vgibelanvh7s322wlwv8a161xx38 2201829 2201812 2026-10-09T19:25:24Z Kestenn 14086 Tennet liammoù re (m, kg) 2201829 wikitext text/x-wiki <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Ronan HUON hag Elen AR MELINER.jpg|thumb|Ronan Huon gant e wreg Elen ar Meliner e 2018.]] * [[Ronan Huon]], an emsaver breton brudet, a oa ganet e [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] e [[Pas-de-Calais]] e 1922. * Awenet eo bet ar c'hoari [[sudoku]] gant ar [[karrez hud|c'harrez hud]] moarvat. * E [[1893]], [[Zeland-Nevez]] a voe ar Stad kentañ o reiñ d'ar merc'hed ar gwir da votiñ, a-drugarez d'ur stourm hir gant [[Kate Sheppard]]. * Ken bras ha niverus e oa bet ar c'hudennoù teknikel pa oa bet embannet [[Cyberpunk 2077]] ma chom unan eus an embannoù gwashañ en istor ar [[c'hoari video|c'hoarioù video]]. * Ar c'hentañ [[fuzuilh eneptank]] e oa bet an [[Tankgewehr M1918]] ; 18,5 kg e oa he fouez hag 1,70 metr he hirder. * Eus ar [[barzh]] [[kembre]]at ''[[Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw]]'' ne ouier netra nemet e anv ha chomet ez eus bet ur varzhoneg gantañ nemetken, unan a garantez evit ur plac'h dianav. * ''[[Olybrius]]'', marvet e [[472]], e oa bet diwezhañ ''[[Impalaer roman ar C'hornôg]]'' eus an [[Tierniezh Teodosius|dierniezh Teodosius]]. de0vb76tdo57gakduddy3t0f3ltkb8p 2201841 2201829 2026-10-09T20:52:20Z Llydawr 145 2201841 wikitext text/x-wiki <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Ronan HUON hag Elen AR MELINER.jpg|thumb|Ronan Huon gant e wreg Elen ar Meliner e 2018.]] * [[Ronan Huon]], an emsaver breton brudet, a oa ganet e [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] e [[Pas-de-Calais]] e 1922. * Awenet eo bet ar c'hoari [[sudoku]] gant ar [[karrez hud|c'harrez hud]] moarvat. * E [[1893]], [[Zeland-Nevez]] e voe ar Stad kentañ o reiñ d'ar merc'hed ar gwir da votiñ, a-drugarez d'ur stourm hir gant [[Kate Sheppard]]. * Ken bras ha niverus e oa bet ar c'hudennoù teknikel pa oa bet embannet [[Cyberpunk 2077]] ma chom unan eus an embannoù gwashañ en istor ar [[c'hoari video|c'hoarioù video]]. * Ar c'hentañ [[fuzuilh eneptank]] e oa bet an [[Tankgewehr M1918]] ; 18,5 kg e oa he fouez hag 1,70 metr he hirder. * Eus ar [[barzh]] [[kembre]]at ''[[Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw]]'' ne ouier netra nemet e anv ha chomet ez eus bet ur varzhoneg gantañ nemetken, unan a garantez evit ur plac'h dianav. * ''[[Olybrius]]'', marvet e [[472]], e oa bet diwezhañ ''[[Impalaer roman ar C'hornôg]]'' eus an [[Tierniezh Teodosius|dierniezh Teodosius]]. 4vmpyjxwe1exjtljc1tpli37pwnqfch 0 180777 2201853 2199576 2026-10-09T23:37:57Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2201853 wikitext text/x-wiki [[Restr :Lisa_Lane_(1933-2024)_in_1963.jpg |right|150px|Lisa Lane e 1963.]] '''Lisa Lane''' ('''Marianne Elizabeth Lane Hickey''' ivez, 25 a viz Ebrel 1933 e [[Philadelphia]], [[SUA]] – 28 a viz C'hwevrer 2024 e [[Carmel, New York |Carmel]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210122104136/https://vault.si.com/vault/1961/08/07/queen-of-knights-and-pawns Robert Cantwell, ''Queen of knights and pawns'' - [[Sports Illustrated]], SI.com, d'ar 7 a viz Eost 1961]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/ ''Valentina's Day'' - First Move Chess, d'an 11 a viz C'hwevrer 2019 ]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20210108132443/https://firstmovechess.org/2019/02/valentinas-day/]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ==== C'hoariet he deus meur a wezh. Trec'h e voe e 1959 hag e 1966, rampo gant [[Gisela Gresser]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Niverenn ar C'hampionad ||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Medalennl||Daveennoù |- |Kerzu 1959||13||[[New York]]||6,5/8 (+ 6, = 1, - 1)||81,3||2/10||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1959.html 13th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1959 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel-Mae 1962||14||[[New York]] ||7,5/10 (+ 7, = 1, - 2)||75||2/11||argant||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1962.html 14th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Ebrel 1966||17||[[New York]]||8,5/10 (+ 7, = 3, - 0)||85||1 rampo/11||aour||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-1966.html 17th Women's US Chess Championship :: New York, NY 1966 - Olimp Base]</ref>. |- |} ==== [[Kampionezed bedel echedoù|Kampionad bedel]] ==== Kemeret en deus perzh div wezh er c'hevezadegoù. {| class="wikitable" !|Bloaz||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk||Daveennoù |- |Here 1961||{{Yougoslavia}}, [[Vrnjačka Banja]]||6/16 (+ 4, = 4, - 8)||37,5||12-14 rampo/17||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1962-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1960-1962 - Olimp Base]</ref>. |- |Gwengolo 1964||{{URSS}}, [[Sukhumi]]||7/17 (+ 6, = 2, - 9)||41,2||12/18||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-wwcc/wwc1965-cand.html FIDE Women's World Chess Championship cycle 1963-1965 - Olimp Base]</ref>. |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" !|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh||Notennoù ha daveennoù |- |Here 1966||2||3||[[Republik Kevreadel Alamagn]], [[Oberhausen (Nordrhein-Westfalen)|Oberhausen]]||3/10 (+ 2, = 2, - 6)||30||7||-||10||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1966w/1966usa.html Women's Chess Olympiad: 1966 - Olimp Base]</ref>{{,}}<ref>{{en}}[https://www.365chess.com/tournaments/Oberhausen_ol_(Women)_1966/26352 Oberhausen ol (Women) - 365 Chess]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == {{DEFAULTSORT:Lane, Lisa}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1933]] [[Rummad:Marvioù 2024]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] snaddwf13s66sts6wids1t1mwgez1tt 0 181156 2201813 2200437 2026-10-09T14:43:11Z Llydawr 145 2201813 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''SWAT''' (berradur eus '''Special Weapons and Tactics''' ; brezhoneg: '''Armoù ha taktikoù ispisial''') zo un anv hollek evit envel [[Unvez polis arbennik|unvezioù polis arbennik]] e [[Stadoù-Unanet Amerika]], hag a vez implijet ivez e broioù all. An unvezioù SWAT a vez gourdonet, dafaret hag implijet evit diskoulmañ "darvoudoù gant riskloù bras", alies reoù ha ne c'hallont ket bezañ diskoulmet gant unvezioù polis ha n'int ket bet gourdonet pe dafaret evit talañ outo, evel [[eskemm tennoù|eskemmoù tennoù]], [[Argadenn (polis)|argadennoù]], [[skraperezh gouestlidi]] ha [[sponterezh]]. An unvezioù SWAT a vez dafaret gant armoù ha dafar arbennik ha ne vez ket fiziet en unvezioù polis boas, evel [[arm emgefre|armoù emgefre]], [[fuzuilh-resisted|fuzuilhoù-resisted]] uhel o c'halibr, [[greunadenn badaouiñ|greunadennoù badaouiñ]], [[houarnwisk]]où, [[Skoed balistik|skoedoù balistik]], [[lunedoù da welet en noz]], ha [[Karbed hobregonet polis|karbedoù hobregonet]]. Alies e vez gourdonet izili ar SWAT gant taktikoù ispisial evel [[close-quarters combat|emgannoù a-dost]], tremen dorioù dre nerzh, marc'hata, ha sioulaat pa vez riskloù feulster. {{Commonscat}} [[Rummad:Polis]] 3c66dl3d6qvkj4y8wsq7zr2p6c874ox 0 181158 2201814 2201632 2026-10-09T14:48:02Z Llydawr 145 2201814 wikitext text/x-wiki Ar gimiezh organek eo ar skourr eus ar [[kimiezh|gimiezh]] a studi kenaozadoù ar [[karbon|c'harbon]], o ferzhioù hag o dazgweredoù. Kavet e vez enni dreist-holl molekulennoù enno atomoù karbon, [[hidrogen]], [[oksigen]] ha [[nitrogen]]. [[Rummad:Kimiezh]] 2xesdb6x404q32l8c191iry7r514zbv 0 181162 2201815 2200409 2026-10-09T14:49:24Z Llydawr 145 2201815 wikitext text/x-wiki {{Gwellaat}} '''Kemmadur an hin''', anvet ivez '''tommadur an hin''' pe '''direizhamant an hin''', a zo efed kresk buan temperadur keitat gorre an Douar a c'hoarvez en XX kantved. Ha 21 kantvedoù hag ivez, dre vras, ar c'hemmoù bras eus an [[amzer]]. An daou a zo lakaet war gont dilaoskadurioù gazoù [[efed ti-gwer]] degaset gant mab-den Daoust ma'z eus bet prantadoù kemm-digemm an hin en amzer dremenet, an tommder a zo bet abaoe kreiz an XX kantved kantved ha degaset gant obererezhioù mab-den en deus heuliadoù dibar war sistem hinel an [[Douar (planedenn)|Douar]]. [[Restr:Changement de la température moyenne.svg|thumb|Temperadurioù keitat an aer gorre eus 2011 da 2020 e-keñver ur c'hementad dave eus 1951 da 1980]] [[Restr:Changements de la température mondiale à la surface terrestre.svg|thumb|Grafik o tiskouez an diforc'hioù temperadur diouzh keitat 1850-1900 (live a-raok ar greanterezh). E ruz, an diforc'h a zo abalamour da obererezhioù mab-den ha da faktoroù naturel ; e gwer, nemet an diforc'h abalamour d'ar faktoroù naturel<ref>« <small> [en]</small> », sur ipcc.ch, GIEC <small>(DOI 10.1017/9781009157896.001,</small></ref>.]] [[Restr:Effet de serre.svg|thumb|Skeudenn a ziskouez an eskemm energiezh etre gorreadoù, aergelc'h hag egor, o tiskouez an efed ti-gwer.Ar liveoù gazoù efed ti-gwer a-vremañ a laka un digempouez skinadurel a war-dro 0,9 W/m2<ref><abbr>(en)</abbr> Kevin E. Trenberth et John T. Fasullo, «  », ''Journal of Climate'', <abbr>vol.</abbr> 29, <abbr>n^o</abbr> 20,‎ 2016, <abbr>p.</abbr> 7495-7505 <small>(ISSN 0894-8755, DOI 10.1175/JCLI-D-16-0339.1, Bibcode 2016JCli...29.7495T)</small>.</ref>.]] An dioksidenn garbon (CO2 hag [[Metan|ar metan]] {{Kim|CH|4}}) a ya d'ober 90 % eus ar gazoù efed ti-gwer skarzhet abalamour d'obererezhioù mab-den. Loskañ [[Trelosk kondon|danvezioù fosil]] evel [[Glaou|ar glaou]], [[Eoul-maen|an eoul-maen]] hag ar gaz naturel evit produiñ energiezh eo an andon pennañ eus an dilaoskadurioù-se, ouzhpennet gant skoazelloù [[Gounezerezh|al labour-douar]], an digoadañ hag [[Greanterezh|ar greanterezh]] . Danvez ur c'henemglev skiantel eo abeg mab-den ar cheñchamant hin. Ar c'hresk temperadur a vez buanaet pe stanket gant evezhiadennoù an hin, evel koll [[Albedo|an erc'h hag ar golo skorn a adkas gouloù an heol]], kresk an [[Aezhenn|aezhenn dour]] (ur gaz efed ti-gwer e-unan) ha kemmoù e [[Trap karbon|stankoù karbon an douar hag ar meurvor]] . Kresk an temperadur war an douar a zo war-dro daou wech muioc'h eget ar c'hresk keitat hollek hag a gas da ledanaat an dezerzhioù hag ivez gwagennoù tommder ha tanioù-gwall koadeier aliesoc'h. Kresket eo kresk an temperadurioù ivez en Arktika, ma kemer perzh e teuzadur ar [[permafrost]], e tistro ar skornegoù hag e koll [[Morskorneg|skorn ar mor]] . An temperadurioù tommoc'h a gresk ar feur aezhennadur, ar pezh a gas da stourmoù kreñvoc'h ha da stadoù amzer fall. E-touez an heuliadoù evit [[Ekoreizhiad|an ekoreizhiadoù]] e kaver dilec'hiañ pe diskar meur a spesad pa cheñch o endro, dreist-holl er c'houral, [[Menez|er menezioù]] hag en Arktika . Ar cheñchamant hin a laka ar boblañsoù en arvar gant an disurentez boued, an diouer a zour, [[Dour-beuz|al liñvadennoù]], ar c'hleñvedoù-red, an tommder re vras, ar c'holloù ekonomikel, ha zoken an ezhomm da zivroañ. An efedoù-se o deus lakaet [[Aozadur Bedel ar Yec'hed|Aozadur Bed ar Yec'hed]] da anv ar cheñchamant hin evel « ar gwallzarvoud brasañ evit yec'hed ar bed a-bezh » XXI 21 kantved . Ha pa vefe deuet a-benn ar strivoù evit digreskiñ an tommder da zont, e kendalc'ho efedoù zo e-pad kantvedoù, en o zouez kresk live ar mor, kresk temperadurioù ar meurvorioù hag treñkadur ar meurvorioù . Kalz eus an disoc'hoù-se a vez santet dija gant al live tommder a-vremañ, a zo ouzhpenn 1,2 °C dre vras, e-keñver live 1890. Embannet en deus ar [[Strollad Etregouarnementel evit priziañ Emdroadur an Hin (SEEH)|Strollad Etregouarnementel evit priziañ Emdroadur an Hin]] ([[Strollad Etregouarnementel evit priziañ Emdroadur an Hin (SEEH)|SEEH]]) un heuliad danevelloù a ra war-dro ur c'hresk bras en efedoù-se pa dremeno an tommder hollek ouzhpenn 1,5 °C ha muioc'h c'hoazh ma tizh 2 °C . Kreskiñ a ra ivez an tommder muioc'h ar riskloù da lakaat da dalvezout treuzoù kritikel anvet poentoù-troc'hañ . Respont d'ar cheñchamant hin a dalvez kement ha disteraat ha azasaat . Disteraat— termeniñ ar cheñchamant hin — a ya d'ober digreskiñ ar gazoù [[efed ti-gwer]] ha tennañ anezho eus an [[aergelc'h]] Ennañ emañ diskar tamm-ha-tamm ar [[glaou]], an [[eoul-maen]] hag ar [[gaz]], gwellaat an efedusted energiezh, adkoadegiezh ha gwareziñ ar c'hoadeier, ha diorren andonoù [[energiezh]] izel a CO2 evel [[Energiezh nevezadus|an energiezh nevezadus]] hag an energiezh [[Energiezh nukleel|nukleel]] . An emdroadur a dalvez en em azasaat ouzh an hin gwirion pe rakwelet, da skouer dre wareziñ gwelloc'h an aod, dre merañ gwelloc'h an distrujoù ha dre sevel plant azasaet ha resisoc'h. An emdroadur hepken ne c'hell ket diwall diouzh ar riskloù "efedoù « grevus, ledan ha dic'hortoz ", hervez ar SEEH. Dindan [[Emglev Pariz war an hin|Emglev Hin Pariz]] 2015 e oa bet asantet gant ar Stadoù sinet a-gevret mirout « kalz dindan 2 °C " a-drugarez d'ar strivoù evit disteraat." Bevenniñ an tommder da 1,5 °C a c'houlennfe digreskiñ an dilaoskadurioù dre hanter a-benn 2030 ha tizhout tost d'an [[neptuegezh karbon]] a-benn 2050. == Gwelet eo bet kresk an temperadur == [[Fichier:Température_de_l'ère_commune.svg|alt=Graphique de la variation de température mondiale au cours des deux derniers millénaires. De manière générale, avant 1850 la tendance baisse, puis à partir de 1850 elle augmente en flèche.|thumb| Adsevel temperadur gorre an Douar e-kerzh an 2000 vloaz tremenet dre implijout roadennoù dieeun eus kelc'hioù [[Gwez (plant)|gwez]], [[Koural|korailhoù]] ha kreizennoù skorn, e glas. E ruz emañ ar roadennoù evezhiañ war-eeun.<ref name="nasa temperatures">{{Cite web|language=en|title=Global Annual Mean Surface Air Temperature Change|url=https://data.giss.nasa.gov/gistemp/graphs_v4/|publisher=NASA|accessdate=23 février 2020}}.</ref>]] == Elfennoù o deus kemeret perzh e kresk an temperadur nevez zo == [[Restr:Forçage radiatif 1750-2011.svg|thumb|Elfennoù a gemer perzh e cheñchamant an hin eus ar prantad 1850-1900 betek ar c'hementad keitat eus 2010-2019, evel m'eo bet embannet e C'hwec'hvet Danevell Priziañ ar SEEH . An holl faktoroù meneget a zo a orin denel, n'en deus kavet ar SEEH tamm perzh pouezus ebet eus ar c'hemmoù diabarzh pe eus faktoroù an heol hag ar volkanek.]] Diskouez a ra ar {{Lang|en|[[Global Carbon Project]]}} eo bet kaoz eus kresk CO2 abaoe 1880 gant andonoù disheñvel a zo bet ouzhpennet war-lerc'h an eil re gant ar re all. [[Rummad:Efed ti-gwer]] [[Rummad:Pajennoù gant troidigezhioù hep adlenn]] m3q2qrfxzifgcxykcyfmni7j9yqkyav 0 181164 2201816 2200432 2026-10-09T14:54:56Z Llydawr 145 2201816 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Dazont Broadel''' ([[italianeg]] : Futuro Nazionale, berraet en '''FN'''), e anv leun '''Dazont Broadel gant Roberto Vannacci''' (italianeg: Futuro Nazionale con Roberto Vannacci, '''FNV''')<ref>https://futuronazionale.it/statuto</ref> zo ur strollad politikel eus an [[tu dehoù pellañ]] [[nevezfaskouriezh|nevezfaskour]] [[Italia|italian]] krouet e miz C'hwevrer 2026. E penn ar strollad emañ [[Roberto Vannacci]], ur jeneral eus an [[Arme Italia|tirlu italian]] war e leve hag a zo ezel eus [[Parlamant Europa]]<ref>{{cite news |title=Vannacci esce dalla Lega: 'Vado da solo con Futuro Nazionale. Saremo presenti alle politiche del 2027' |url=https://www.ilfoglio.it/politica/2026/02/03/news/vannacci-esce-dalla-lega-vado-da-solo-con-futuro-nazionale--8611023/ |work=Il Foglio |date=3 February 2026 |language=it |access-date= 3 February 2026}}</ref>. Meur a enkslask zo war ar strollad a damaller dezhañ adsevel ar [[Strollad Broadel Faskour|strollad faskour]] berzhet, broudañ d'ar c'hasoni ha d'ar feulster, iriennañ en tirlu, kaout liammoù gant servijoù kuzh Rusia. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Tu dehoù pellañ]] [[Rummad:Broadelourien Italia]] [[Rummad:Strolladoù politikel Italia]] [[Rummad:Nevezfaskouriezh]] 40k5w24u49xxrm4deeiqfwda4zuht3f 0 181165 2201817 2200435 2026-10-09T14:56:14Z Llydawr 145 2201817 wikitext text/x-wiki {{Gwellaat}} [[Restr:Claudius Ptolemy- The World.jpg|thumb|upright=1.35|Skeudennadur grennamzerel eus an [[Ecumene]] (1482, Johannes Schnitzer, engraver), savet hervez daveennoù Klaodios Ptolemaios]] E [[kartennouriezh]], ar '''bannerezh-kartenn''' zo unan eus an [[treuzfurmadur|treuzfurmadurioù]] implijet evit diskouez [[gorread]] kromm divvent ur [[pellenn|bellenn]] war ur [[plaenenn (matematik)|blaenenn]]. Goude pep a vannerezh eus ur bellenn war-zu ur plaenenn e vez dispaket distummadurioù ar gorread en un doare pe un all. Kavet e vez bannerezhioù all e meur a dachenn eus ar [[Matematik|matematik pur]], en o zouez ar [[mentoniezh orgemmel]], ar [[mentoniezh vannadel]], hag ar [[seurtad]]où, ‘’met ar ‘’bannerezh-kartenn’’ a zo un obererezh arbennik. == Hollegezhioù == Ez-istorel ez eus kaoz eus mont da gartenniñ war ur gorread plaen diouzh hini ur bellenn peurvuiañ. An [[Douar]] hag ar c’horfoù egor all bras a vez delvanet gwelloc’h evel [[elipsoid| kelc’htreiñ]] pe elipsoidoù oblat, padal traezennoù bihan evel an [[asteroidoù]] o deus stummoù digompes alies. Gorreadoù ar c’horfoù planedel a c’hell bezañ kartennet ha pa ’z int re ziblaen evit bezañ delvanet mat gant ur bellenn pe un [[elipsoid]].<br> Hervez pal ar c’hartennour e c’heller degemerout un nebeud distummadurioù ha lezel reoù all a-gostez ha diouzh-se e tibaber ''bannerezhioù-kartenn'' disheñvel evit mirout perzhioù zo eus ar sferenn nemetken. Studi ar ''bannerezhioù-kartenn'' a zo dreist-holl diwar-benn deskrivadur o distummadurioù. N’eus bevenn ebet d’an niver a ''vannerezhioù-kartenn'' posubl. Hag, en despet d’e ster diarlenn, n’eo ket bevennet ar bannerezh d’ar bannerezhioù diawelad, evel re a zeu eus un skeudenn war ur skramm, pe ar skeudenn eunregennek produet gant ur [[kambr zu|gambr zu]] war ur blakenn film plaen. Kement fonksion matematik a dreuzfurm daveennoù eus ar gorread kromm en un doare distag ha flour war ar plaen a zo ur bannerezh. Nebeut a vannerezhioù implijet a zo diawelad. == Bannerezhioù pennañ == Ar bannerezh-kartenn anavezetañ eo ar « [[bannerezh Mercator]] » hag e vez lakaet da vezañ kewir peogwir e vez miret an [[ankl]]où. Koulskoude, a-hed an [[XX{{vet}} kantved]], eo bet rebechet dezhañ brasaat an takadoù a-feur m’emaint pelloc’h eus ar [[keheder|c’heheder]]. Enebet ouzh an dra-se, ar bannerezhioù kevatal-gorre evel ar bannerezh sinuzoidel hag ar bannerezh « Gall–Peters » a ziskouez mentoù reizh ar broioù an eil e-keñver egile, met ne miront ket mat an ankloù. Dispakañ a reont an [[National Geographic Society]] hag ar pep brasañ eus an [[Atlas (kartennaoueg)|atlas]]où ''bannerezhioù-kartenn'' a ro un disoc’h etre e-kenver torgemm ar gorreadoù, evel ar bannerezh « Robinson » hag ar bannerezh « Winkel tripel ».<br> Da vannerezh « Robinson » eo hêr ar bannerezh « [[bannerezh Douar par-euun|Douar par-euun]] » hag a zo aet da vannerezh ofisiel kartennoù ar bed embannet gant [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] e 2026. ==Perzhioù metrek ar c’hartennoù== [[Restr:Usgs map albers equal area conic.PNG|thumb|upright=2|Dispak a ra [[bannerezh Albers]] ar gorreadoù a-feson, met e vez torret ar stummoù gantañ.]] Meur a berzh a c’hell bezañ muzuliet war gorread an Douar hep tennañ kont eus an tachenn . *[[Gorread]] *[[Stumm]] *[[Durc’hadur]] *[[Azimut]] *[[Hed]] Ar ''bannerezhioù-kartenn'' a c’hell bezañ savet evit mirout un nebeud eus ar perzhioù-se en o c’heñver re all ha peogwir ne ya ket da vezañ izometrik gorread kromm an Douar d’ur blaenenn e tle ar stummoù kaout ur skeul cheñch ha, da heul, bezañ dispaket a-c’hinfeur ouzh ar gorreadoù. Heñveldra, ma vez miret gorreadoù gwir ne c’hell ket ar bannerezh bezañ kewir, ha da heul e vez distummet ar stummoù hag an azimutoù e darn vrasañ eus an takadoù war ar gartenn. Gant doareoù disheñvel e vez miret pe lakaet en etre pe greñvaet perzhioù metrek zo. Pa vez liesseurt mennadoù ar c’hartennourien e tleer kaout bannerezhioù liesseurt. == Kenglotadur ar roadennoù geodouaroniel gant an datum == P’eo aet ar c’hartennoù eus an tresañ war baper (ha moullet da c’houde) da vezañ restroù en urzhiateerioù e vezont savet diwar jedadennoù kemplez. Ret eo sevel [[kefluniadur]] ar bannerezh en ur lakaat da glenglotañ ar roadennoù geodnouroniel eus un tu hag patrom niverel an Douar a zo bet dibabet, un [[datum]] eo anv ar patrom-se, dezhañ da endalc’h ur seurt eilad niverel an Douar a-bezh. Pa n’eus diforc’hioù re vras etre an datumoù evit ar sevel kartennoù a-skeul-vihan e tleer dibab datumoù a-blom gant ar roadennoù pa ya ar skeul da vezañ bras. == Ermeg ha danzeadur == Sevel ur bannerezh-kartenn a ya gant daou lankad : # Dibab peseurt stumm a zo gant skeudenn an Douar, da vezañ bannet pe ur bellenn, pe un elipsoidenn, met pa n’eo ket reoliek (kewir gant ar seurt kelluniadur) an Douar e vo lezet titouroù a-gostez forzh penaos. # Treuzfeurmiñ an [[daveen douaregorel|daveennoù douaroniel]], [[hedred]] ha [[ledred]], pe d’ar [[reizhiad daveennoù kartezel]] (x, y, z), pe d’an daveennoù plaen a ya gant ar [[reizhiad daveennoù bleinel]] (''r'', ''θ'') .<br> Er reizhiad kartezel e vez dreistellet ar [[karrez kartezel|c’harrezioù kartezel]] war elfennoù ar gartenn, ken e tispak ur gael. == Choaz ar gorread a resev ar bannerezh == Ober a reer gorreadoù dispakadus eus ar re ne ta ket ganto bezañ displeget pe dirodellet pa vezont treuzlakaet war un blaenenn, ar [[kranenn|granenn]] hag ar [[kernenn|gernnenn]] da gentañ holl. N’eo posubl hen ober gant ur bellenn pe un elipsoidenn, ken n’eus ket bannañ anezho hep meur a dorgamm, pa n’o deus tamm takad a vije lakaet war ur blaenenn war-euun. Ma klasker kas bannerezh an Douar war ur gorread dispakadus, kranenn pe gernenn, ne c’heller ket ober hep meur a dorgemm. == Pennadoù nes == * [[Bannerezh Douar par-eeun]]eun]] * Bannerezh kewir * [[Bannerezh Mercator]] * [[Daveenn douaregorel]] * Daveenn gartezel * Mentoniezh vannadel == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kartennouriezh]] cuuk9ix2e728oi9aysc6sdbccdwgct7 0 181166 2201847 2200447 2026-10-09T21:09:57Z Llydawr 145 2201847 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ur '''c'harbed hobregonet polis''', pe '''karbed polis taktikel''', ha '''karbed [[SWAT]]''', zo ur [[Karbed hobregonet|c'harbed hobregonet]] implijet gant ar [[polis]], dreist-holl gant [[unvezioù taktikel polis]] ha gant ar [[polis enep kabaduilh]], evit talañ ouzh kudennoù hag a zo reoù re vras evit ar polis boas. [[Rummad:Nerzhioù polis]] [[Rummad:Karbedoù polis]] [[Rummad:Karbedoù damsoudardel]] bvd4c0lhsbmyjbpol1jmk38hawjngwc 2201848 2201847 2026-10-09T21:10:31Z Llydawr 145 2201848 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ur '''c'harbed hobregonet polis''', pe '''karbed polis taktikel''', ha '''karbed [[SWAT]]''', zo ur [[Karbed hobregonet|c'harbed hobregonet]] implijet gant ar [[polis]], dreist-holl gant [[unvezioù taktikel polis]] ha gant ar [[polis enep kabaduilh]], evit talañ ouzh kudennoù hag a zo reoù re vras evit ar polis boas. [[Rummad:Nerzhioù polis]] [[Rummad:Karbedoù polis]] [[Rummad:Karbedoù hobregonet]] 78ny827yb9rp0v1uc0ck74kiow3yfm1 0 181169 2201857 2200450 2026-10-10T08:57:10Z Llydawr 145 2201857 wikitext text/x-wiki {{databox}} Un '''oto polis''' zo ur [[Karbed malus|c'harbed mallus]] implijet gant ar [[polis]] evit an [[Dezougen polis|dezougen]] e-kerzh [[Gedred|troioù-ged]] ha tizhout lec'hioù lec'h ma vez ezhomm eus ar polis. Ar c'harbedoù polis a zo implijet gant poliserien evit troioù-ged en un takad kêr a vez fiziet enno. Ouzhpenn-se e vez implijet evit mont bliv da lec'hioù ma vez gwallzarvoudoù, ha dezougen [[susped|suspedoù]]. Ar c'harbedoù polis a zo lies hag evit ma vije aes merzhout anezho e vez ouzhpennet livadurioù ha skoedoù-ardamez. An aliesañ ez int dafaret gant [[Gouloù karbedoù mallusted|gouleier mallusted]] (peurliesañ ruz, glas, a-wechoù an daou asambles) hag ur [[c'hwitellerez-tro|c'hwitellerez]] evit kelaouiñ implijerien all an hent, emaint o tont hag o ruilhañ buan. En otoioù-se e vo kavet doareoù kehentiñ, armoù ha dafar lies all evit an darvoudoù mallus. An darn vrasañ eus an otoioù polis a zo karbedoù trevour, a-wechoù e vez ouzhpennet dafar, a-wechoù all met raloc'h e vez un oto savet a-ratozh kaer. [[Rummad:Karbedoù polis]] 0mf2qyd7gm5xu0czsokrzm6tp8gw2xt 0 181173 2201859 2200466 2026-10-10T09:11:59Z Llydawr 145 2201859 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''''Clive Barker's Hellraiser: Revival''''' zo ur [[c'hoari video]] [[Kentañ sell (c'hoarioù video)|kentañ sell]] [[dreistbevañ spont]] [[C'hoari video birvidik|birvidik]] sevenet hag embanent gant [[Saber Interactive]]. Diazezet eo war ar [[Hellraiser (frañchiz)|frañchiz ''Hellraiser'' ]] ; ar c'hoari a zo da vezañ embannet war ar savennoù [[Nintendo Switch 2]], [[PlayStation 5]], [[Windows]], ha [[Xbox heuliadoù X/S]] d'an 8 a viz Here 2026. An istor a zo bet skrivet gant sikour krouer ar frañchiz, [[Clive Barker]]. ==Istor ha tudennoù== Aidan Lynch (c'hoariet gant [[Xalavier Nelson Jr.]])<ref name="Xalavier">{{cite web |last1=Phillips Kennedy |first1=Victoria |title=First-ever Hellraiser game announced, with Doug Bradley returning as Pinhead |url=https://www.eurogamer.net/first-ever-hellraiser-game-announced-with-doug-bradley-returning-as-pinhead |website=[[Eurogamer]] |publisher=[[Gamer Network]] |access-date=December 18, 2025 |date=July 22, 2025 |archive-date=October 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251002113504/https://www.eurogamer.net/first-ever-hellraiser-game-announced-with-doug-bradley-returning-as-pinhead |url-status=live }}</ref> zo un ezel eus ur [[Outlaw motorcycle club|gang marc’htanerien]]. Gant he amourouz Sunny (Leader Looi) e tizolo ur voest [[miltamm]] dreistnaturel anvet Reizhidigezh Genesis. Pa vez gloazet Sunny gant Aidan e-kerzh darempredoù reizhel, e vez galvet, disoñj-kaer, ur strollad boudoù eus an [[ifern]], [[Sadomazoc'hegezh|sadomasochisted]] anvet [[Senobite (Hellraiser)|Senobited]]. Penn ar strollad, [[Pinhead (Hellraiser)|Pinhead]] ([[Doug Bradley]]), a ginnig da Sunny dont ganto d'an ifern. Sevel a ra a-du, hag Aidan da heuliañ anezho evit dieubiñ anezhi diouzh ar Senobited hag o harperien feuls troet da sot, ar sektenn ''Scarlet Church''. Ouzhpenn Pinhead, gwelet e vez Senobited all er c'hoari tennet eus ar frañchiz evel ''Butterball'', [[Chatterer]], ha Deepthroat. Enebourien all a zo evel Bruno Keller, un arzour chivous<ref>{{cite web |last1=King |first1=Jade |title=Clive Barker's Hellraiser: Revival Hands-on Gamescom Preview |url=https://www.thegamer.com/hellraiser-revival-gameplay-preview/ |website=TheGamer |publisher=[[Valnet]] |access-date=December 18, 2025 |date=August 26, 2025 |archive-date=September 13, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913064833/https://www.thegamer.com/hellraiser-revival-gameplay-preview/ |url-status=live }}</ref><ref name="GameSpotPreview">{{cite web |last1=Wen |first1=Alan |title=Clive Barker's Hellraiser: Revival Game Is As NSFW As Its Creator's Original Vision |url=https://www.gamespot.com/articles/clive-barkers-hellraiser-revival-game-is-as-nsfw-as-its-creators-original-vision/1100-6534252/ |website=[[GameSpot]] |publisher=[[Fandom, Inc.]] |access-date=December 18, 2025 |date=August 26, 2025 |archive-date=September 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250911174037/https://www.gamespot.com/articles/clive-barkers-hellraiser-revival-game-is-as-nsfw-as-its-creators-original-vision/1100-6534252/ |url-status=live }}</ref>. Ar c'hoari a dremen en un hollved kemmesk etre bed gwirion ha bed ar Senobited. == Notennoù ha davennnoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://hellraiserrevival.com/ Lec'hienn ofisiel] [[Rummad:C'hoarioù video spont]] [[Rummad:Frañchiz Hellraiser]] [[Rummad:C'hoarioù video gwadus]] bbnf254863q94kt5m6eocd7jpsf1u9z 0 181174 2201860 2200480 2026-10-10T09:14:27Z Llydawr 145 2201860 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Coonan|696969|talbenn defaut|FFF}} |- |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! Doare |[[Pistolenn]] damaotomatek, un-ober |- ! Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol |- ! [[Munision|Munisionoù]] |[[.357 Magnum]] |- ! Produer |[[Coonan Arms Inc.]] |- ! Mare produiñ |1907–1928 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! Mas (hep kartouchenn) |1,190 kg |- ! Hirder |210 mm |- ! Hirder ar c'hanol |127 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! Endalc'h |Karger fiñv 7 kartouchenn (stumm A), 6 kartouchenn (Cadet), 8 kartouchenn (stumm B) |- ! Adstummoù |Stumm A, Cadet, Stumm B |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Coonan''' zo ur [[Pistolenn|bistolenn]] damaotomatek bet produet gant an embregerezh stadunanat [[Coonan Arms Inc.]] etre deroù ar bloavezhioù 1980 ha 1998, hag adarre etre 2009 ha 2019<ref name=":1" />. Unan eus ar pistolennoù nemete kambret e [[.357 Magnum]] eo. == Deskrivadur == Dan Coonan, un ijiner stadunanat, a grogas da labourat war un arm-dorn nevez e 1977. Klask a rae krouiñ un arm galloudus e .357 Magnum, met simploc'h da adkargañ hag uheloc'h e endalc'h evit ur [[revolver]], arm boas ar c'halibr-mañ. Ur wech ijinet ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] ledan a-walc'h evit degemer ar c'hartouchennoù, labourat a reas diwar pezhioù ur [[Colt M1911]]. Lies eo an elfennoù boutin etre an div bistolenn : mont en-dro dre [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|argil berr ar c'hanol]], loc'henn surentez a-dreñv d'o dornikell ha doare da zivontañ anezhe da skouer. Kemmoù a voe degaset gant Coonan evit ma c'hallje an arm anduriñ gwask gazoù ar munision .357, evel pezhioù tevoc'h hag ur sistem morailhañ kreñvoc'h d'ar [[Kulasenn (armoù-tan)|gulasenn]]. 7 kartouchenn e oa endalc'h karger ar stumm kentañ-se<ref>{{fr}} Guillaume ALEXANDRE, ''Coonan .357 Magnum : précision et sensations garanties !'', e Cibles n°583, miz Here 2018, pp. 52-58</ref>. Daou stumm all a voe kinniget er bloavezhioù war-lerc'h : ar stumm B, brasoc'h, hag uheloc'h endalc'h he c'harger (8 tenn) ouzhpenn un nebeud kemmoù all, hag ur stumm bihanoc'h anvet ''Cadet'', gant un endalc'h 6 kartouchenn. Ne reas ket berzh ar pistolennoù Coonan : a galite met ker e oant (war-dro {{formatnum:2400}} € war ar marc'had gall e 2018, da skouer). Freuzstal a reas an embregerezh e 1998<ref>{{en}} Maxim Popenker, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/handguns-en/u-s-a-semi-automatic-pistols/coonan-eng/ Coonan]'', Modern Firearms (lennet d'ar 21/09/2026)</ref>. Adsavet e voe gant Dan Coonan e 2009, met mont a reas da get adarre e dibenn ar bloavezhioù 2010<ref name=":1">Oberiant e seblant bezañ bet an embregerezh war e rouedadoù sokial betek dibenn 2018.</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Pistolennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] bdnc090x3alvyauberjy2mstaiohtuq 0 181199 2201828 2200667 2026-10-09T18:49:37Z Dishual 612 2201828 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|VSS Vintorez|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:VintorezVss.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur fuzuilh-resisted '''VSS Vintorez''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! Bro |{{URSS}}<br>{{Rusia}} |- ! Doare |[[Fuzuilh-resisted]] damaotomatek hag aotomatek |- ! Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre amprest gazoù, piston hir e red |- ! [[Munision]] |[[9 × 39 mm]] |- ! Produer |[[TsNIITotchMach]] |- ! Mare implij |Abaoe 1988 (e armeoù an URSS ha Rusia) |- ! [[Meneger GRAU]] |6P29 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>Stumm orin 1891 |- ! Mas (hep kartouchenn na lunedenn) |2,6 kg |- ! Hirder |894 mm |- ! Hirder ar c'hanol |200 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! Hed-tenn efedus |400 m |- ! Tizh ar boledoù V₀ |290 m/s |- ! Lusk-tennañ |600 tenn/mn |- ! Endalc'h |Karger fiñv 10 pe 20 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! Rummad e Bro-C'hall |A |- |} Ar '''VSS Vintorez''' (e rusianeg : Винто́вка Сна́йперская Специа́льная «Винторе́з», ''Fuzuilh Sniper Ispisial «Vintorez»'') zo ur [[fuzuilh-resisted]] bet ijinet er bloavezhioù 1980 gant skipailh an armeurer [[Pyotr Serdyoukov]], er burev-studiañ soviedat [[TsNIITotchMach]], e [[Klimovsk]]<ref name=":1">{{en}} ''[https://en.kalashnikovgroup.ru/news/vintorez-35-years-in-service Vintorez: 35 Years in Service]'', Kalashnikov Group (lennet d'ar 24/09/2026)</ref>. Savet e voe diwar atiz ar c'h[[KGB]], a glaske un arm aotomatek bihan, resis ha didrouz evit an emgannoù a-dost en endroioù kêrel. TsNIITotchMach a ginnigas er memes koulz ar VSS Vintorez hag an [[AS Val]], o-daou armoù damaotomatek hag aotomatek, diazezet war ar memes gwikefre [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|tennata dre biston hir e red]], ha pourveziet gant kargerioù 10 pe 20 kartouchenn. Ur [[reduer-son]] a voe ensoc'het en armoù. Evit ma vije efedus e voe ret kambriñ anezho evit ur munision subsonek. Ne oa ket posubl gant ar [[7,62 × 39 mm]] choazet da gentañ : ijinet e voe ur gartouchenn nevez diwarni, en ur ledanaat he c'holier evit degemer ur vannadell 9 mm. Alese e voe krouet an [[9 × 39 mm]], implijet er Vintorez koulz hag en AS Val<ref>{{en}} Maxim POPENKER, ''[https://modernfirearms.net/en/sniper-rifles/standart-caliber-rifles/russia-standart-caliber-rifles/vss-eng/ VSS "Vintorez" suppressed sniper rifle (Russia)]'', Modern Firearms (lennet d'ar 24/09/2026)</ref>. Ur stumm modernaet, anvet Vintorez-M, a voe kinniget e 2018, warni ur [[Geriaoueg an armoù-tan#Reilh|reilh Picatinny]] hag ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] gant ur [[Ardivink da welet en noz|sistem evit gwelet en noz]]<ref name=":1" />. == Implij == Adalek 1988, ar VSS Vintorez en deus servijet da izili ar [[Spetsnaz]], ar c'hKGB hag an [[Ministrerezh an Aferioù Diabarzh (Rusia)|MVD]] e Rusia. Implijet eo bet ivez gant nerzhioù ispisial broioù ar bed soviedel evel Azerbaidjan, Jorjia, Belarus<ref>{{ru}} Alekseiy Ramm, ''[https://web.archive.org/web/20200619123533/https://vpk-news.ru/articles/21835 Ствол, с которым идут в разведку]'', VPK News, 15/09/2014 (lennet d'ar 24/09/2026)</ref> ha Kuba<ref>{{de}} ''[https://cuba-militaria.org/avispas-negras/ Avispas Negras]'', Cuba-Militaria (lennet d'ar 24/09/2026)</ref>. Implijet e voe an arm gant soudarded ar [[Servij Surentez Ukraina|servijoù ispisial ukrainat]] (SBOu) da vare [[brezel Irak]], pa oant eno etre 2003 ha 2005. Ral e oa an arm e arme Ukraina a-raok [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|aloubadeg ar vro e 2022]] ; muioc'h a skouerennoù anezhañ, skrapet digant Rusianed war an tachennoù-emgann, a gaver bremañ<ref>{{en}} Vlad Besedovskyy, ''[https://www.safar-publishing.com/post/vss-vintorez-used-by-ukrainian-special-forces-in-iraq VSS Vintorez used by Ukrainian special forces in Iraq]'', Safar Publishing, 02/05/2023 (lennet d'ar 24/09/2026)</ref>. === Lazhadeg Boutcha === Boledoù ispisial ar VSS Vintorez, e-mesk elfennoù all stag ouzh an enklask, o deus sikouret polis Ukraina da c'houzout anv unan eus ar soudarded rusian o doa [[Lazhadeg Boutcha|lazhet siviled e Boutcha]], e 2022<ref>{{en}} Alex Stezhensky, ''[https://english.nv.ua/nation/inside-bucha-nv-investigates-how-ukraine-is-identifying-russian-soldiers-behind-2022-war-crimes-50502227.html Inside Bucha: Ukraine hunts the killers behind Russia’s war crimes]'', The New Voice of Ukraine, 31/05/2025 (lennet d'ar 24/09/2026)</ref><ref>{{en}} Dmytro Dzhuhlay, ''[https://www.youtube.com/watch?v=VQVy_90F9q0 Exposing The Russian Sniper Who Became The 'Butcher Of Bucha']'', reportaj Radio Free Europe / Radio Liberty, 22/09/2026 (sellet d'ar 24/09/2026)</ref>. == Er sevenadur == Rouez eo implij ar VSS Vintorez e bed ar sinema, met gellout a raer ober ganti e meur a c'hoari video, en o zouez ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns: Guns Disassembly]]'', ''[[DayZ (c'hoari video)|DayZ]]'', ha reoù en heuliadoù ''[[S.T.A.L.K.E.R.]]'' ha ''[[Battlefield (heuliad c'hoarioù video)|Battlefield]]''<ref>{{en}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/AS_Val#VSS_Vintorez VSS Vintorez]'', IMFDB (lennet d'ar 24/09/2026)</ref>. == Pennadoù kar == * [[AS Val]] == Daveennoù == {{Daveoù|bannoù = 2}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù-resisted]] [[Rummad:Armoù URSS]] [[Rummad:Armoù Rusia]] [[Rummad:Armoù brezel Ukraina]] mw1owh28mf8ll7w0m5g250ckp6oqs02 4 181226 2201866 2200937 2026-10-10T10:19:12Z Kestenn 14086 /* Liammoù diabarzh */ rann nevez 2201866 wikitext text/x-wiki = 28/09/2026 — 04/10/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_40,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en daouugentvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_39, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_41, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Liammoù diabarzh == Salud deoc'h, duet em eus ar bajenn [[Skoazell:Liammoù diabarzh]], en ur gemer harp war ar pezh a vez graet pe aliet er wikipedia e yezhoù all (e [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Manual_of_Style/Linking#Overlinking_and_underlinking saozneg] da skouer). Kement-mañ evit sikour ar skriverien nevez ; gwelet em eus e oan techet ivez da lakaat muioc'h a liammoù eget ar pezh a veze graet e yezhoù all a-wechoù, ar pezh n'eo ket perzhek atav. Lakaat re a liammoù en ur pennad a c'hall bezañ ur skoilh d'al lenner a-wechoù zoken. Pedet oc'h da zifaziañ ac'hanon, da reiñ ho soñj, da ginnig ouzhpennañ / tennañ traoù. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 10:19 (UTC) 0nj5ra5ti9njdj39wgj5oyh6atz7ukz 0 181325 2201819 2026-10-09T17:34:19Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2201819 wikitext text/x-wiki ''' Bilam Lal Shrestha''', bet ganet e 1964, a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]. Here 2026: 1 979 eo e renk Elo ''Standard'', 1 976 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 041 e renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>.<br>Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2010<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>. <br>2 180 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet eo bet e miz Gouhere 1998<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]</ref>.   ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad nepalat an echedoù]]==== Trec'h e voe e 1992<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.  ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}     ==Liammoù diavaez== *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]  *{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]   *{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=88941 E bartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Bilam_Lal_Shrestha E bartiennoù e 365 Chess]   [[Rummad:Ganedigezhioù 1964]]     [[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]     {{DEFAULTSORT:Shrestha, Bilam Lal}} p6a104eawz6jj6stxfzg7hoc8qtclpi 2201830 2201819 2026-10-09T19:36:41Z Dakbzh 58931 + Olimpiadoù. 2201830 wikitext text/x-wiki ''' Bilam Lal Shrestha''', bet ganet e 1964, a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]. Here 2026: 1 979 eo e renk Elo ''Standard'', 1 976 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 041 e renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>.<br>Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2010<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>. <br>2 180 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet eo bet e miz Gouhere 1998<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]</ref>.   ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad nepalat an echedoù]]==== Trec'h e voe e 1992<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.  ====[[Olimpiadoù echedoù]]==== C'hoariet en deus peder wezh e skipailh [[Nepal]]. {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Notennoù ha daveennoù |-    |Here 2004||36||{{Spagn}}, [[Calvià]]||1||3/8 (+1, =4, -3)||37,5||-||-||105/129||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2004/2004nep.html 36th Chess Olympiad: Calvia 2004 – Olimp Base]</ref>.  |-    |Mae-Even 2006||37||{{Italia}}, [[Torino]]||3||5,5/11 (+5, =1, -5)||50||72/873||-||101/148||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006/2006nep.html 37th Chess Olympiad: Turin 2006 – Olimp Base]</ref>.    |-    |Gwengolo-Here 2010||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||2||6,5/9 (+6, =1, -2)||72,2||62/741||-||107/148||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2010/2010nep.html 39th Chess Olympiad: Khanty-Mansiysk 2010 – Olimp Base]</ref>.      |-    |Gwengolo 2016||42||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||erlec'hier||6,5/9 (+6, =1, -2)||72,2||32/891||-||120/180||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2016/2016nep.html 42nd Chess Olympiad: Baku 2016 – Olimp Base]</ref>.    |- |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}     ==Liammoù diavaez== *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]  *{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]   *{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=88941 E bartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Bilam_Lal_Shrestha E bartiennoù e 365 Chess]   [[Rummad:Ganedigezhioù 1964]]     [[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]     {{DEFAULTSORT:Shrestha, Bilam Lal}} 7t5b0p4dewn7ec58e72t6bi7v0dpio8 2201855 2201830 2026-10-10T07:38:58Z Dakbzh 58931 + Astenn. 2201855 wikitext text/x-wiki ''' Bilam Lal Shrestha''', bet ganet e 1964, a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]. Here 2026: 1 979 eo e renk Elo ''Standard'', 1 976 e renk Elo ''Fonnapl'' ha 2 041 e renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>.<br>Mestr FIDE (FM) eo abaoe 2010<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]</ref>. <br>2 180 eo bet e renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet eo bet e miz Gouhere 1998<ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]</ref>.   ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad nepalat an echedoù]]==== Trec'h e voe e 1992<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.  ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù]]==== C'hoariet en deus peder wezh e skipailh [[Nepal]]. {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Notennoù ha daveennoù |-    |Here 2004||36||{{Spagn}}, [[Calvià]]||1||3/8 (+1, =4, -3)||37,5||-||-||105/129||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2004/2004nep.html 36th Chess Olympiad: Calvia 2004 – Olimp Base]</ref>.  |-    |Mae-Even 2006||37||{{Italia}}, [[Torino]]||3||5,5/11 (+5, =1, -5)||50||72/873||-||101/148||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006/2006nep.html 37th Chess Olympiad: Turin 2006 – Olimp Base]</ref>.    |-    |Gwengolo-Here 2010||39||{{Rusia}}, [[Khanty-Mansiysk]]||2||6,5/9 (+6, =1, -2)||72,2||62/741||-||107/148||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2010/2010nep.html 39th Chess Olympiad: Khanty-Mansiysk 2010 – Olimp Base]</ref>.      |-    |Gwengolo 2016||42||{{Azerbaidjan}}, [[Bakou]]||erlec'hier||6,5/9 (+6, =1, -2)||72,2||32/891||-||120/180||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2016/2016nep.html 42nd Chess Olympiad: Baku 2016 – Olimp Base]</ref>.    |- |} ====C'hoarioù Azian==== {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Notennoù ha daveennoù |-    |Kerzu 2006||15||{{Katar}}, [[Doha]]||1 (gwazed)||3,5/8 (+2, =3, -3)||43,8||20||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2006ag/2006nep.html 15th Asian Games (chess): Doha 2006 – Olimp Base]</ref>.  |-  |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}     ==Liammoù diavaez== *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12300047 E fichenn FIDE]  *{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/shrestha_bilam-lal/240744 E bartiennoù e Chess Base]   *{{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=88941 E bartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Bilam_Lal_Shrestha E bartiennoù e 365 Chess]   [[Rummad:Ganedigezhioù 1964]]     [[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]     {{DEFAULTSORT:Shrestha, Bilam Lal}} lcd6frjtrigx5qhjew0ro5rxbyuzpmi 0 181326 2201823 2026-10-09T18:40:27Z Dishual 612 Lañsig 2201823 wikitext text/x-wiki '''Lunedoù da welet en noz''', pe '''ardivink da welet en noz''', a vez graet eus un [[Optoelekrtonek|un ardivink optoelekrtonek]] hag a ro an tu da welet skeudennoù memes pa vez izel ar gouloù, sikour a ra an implijer da welet en noz. An ardivink a greñvaa [[Gouloù a c'haller kaout|ar gouloù]] hag a dro anezhi eus ar stumm [[Ifraruz|gouloù tost ifraruz]] da gouloù a c'heller gwelet hag a vez tu gwelet a-benn neuze gant daoulagad an implijer; brudet eo an doare d'ober-se e I² ([[Kreñvaat ar skeudennoù|skeudennoù kreñvaet]]). [[Rummad:Ardivinkoù da welet en noz]] [[Rummad:Elektronek milourel]] [[Rummad:Ijinadennoù Alamagn]] e9gs0zhkdpfvxb1wfmjclw9uofs2cyb 2201824 2201823 2026-10-09T18:41:03Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Lunedoù da welet en noz]] da [[Ardivink da welet en noz]] 2201823 wikitext text/x-wiki '''Lunedoù da welet en noz''', pe '''ardivink da welet en noz''', a vez graet eus un [[Optoelekrtonek|un ardivink optoelekrtonek]] hag a ro an tu da welet skeudennoù memes pa vez izel ar gouloù, sikour a ra an implijer da welet en noz. An ardivink a greñvaa [[Gouloù a c'haller kaout|ar gouloù]] hag a dro anezhi eus ar stumm [[Ifraruz|gouloù tost ifraruz]] da gouloù a c'heller gwelet hag a vez tu gwelet a-benn neuze gant daoulagad an implijer; brudet eo an doare d'ober-se e I² ([[Kreñvaat ar skeudennoù|skeudennoù kreñvaet]]). [[Rummad:Ardivinkoù da welet en noz]] [[Rummad:Elektronek milourel]] [[Rummad:Ijinadennoù Alamagn]] e9gs0zhkdpfvxb1wfmjclw9uofs2cyb 2201826 2201824 2026-10-09T18:41:38Z Dishual 612 2201826 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Lunedoù da welet en noz''', pe '''ardivink da welet en noz''', a vez graet eus un [[Optoelekrtonek|un ardivink optoelekrtonek]] hag a ro an tu da welet skeudennoù memes pa vez izel ar gouloù, sikour a ra an implijer da welet en noz. An ardivink a greñvaa [[Gouloù a c'haller kaout|ar gouloù]] hag a dro anezhi eus ar stumm [[Ifraruz|gouloù tost ifraruz]] da gouloù a c'heller gwelet hag a vez tu gwelet a-benn neuze gant daoulagad an implijer; brudet eo an doare d'ober-se e I² ([[Kreñvaat ar skeudennoù|skeudennoù kreñvaet]]). [[Rummad:Ardivinkoù da welet en noz]] [[Rummad:Elektronek milourel]] [[Rummad:Ijinadennoù Alamagn]] 70o8exk2hibhk86qtw3esdinme8fh71 0 181327 2201825 2026-10-09T18:41:03Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Lunedoù da welet en noz]] da [[Ardivink da welet en noz]] 2201825 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Ardivink da welet en noz]] 3nsdcyeb9tvcedz16g4tzb879qgjdpa 1 181328 2201858 2026-10-10T08:57:49Z Llydawr 145 /* Titl */ rann nevez 2201858 wikitext text/x-wiki == Titl == oto, karr, karbed ? Petra eo ar gwellañ ? [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 08:57 (UTC) glr67r1tvvbf60d0nbmchnoqele616g 2201862 2201858 2026-10-10T09:45:42Z Dishual 612 /* Titl */ Respont 2201862 wikitext text/x-wiki == Titl == oto, karr, karbed ? Petra eo ar gwellañ ? [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 08:57 (UTC) :Demat, :Ya gwir, marteze ober adkasou? :A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 09:45 (UTC) r0puda2e8rcp0g46i38gnbnawwfcqw3 2201864 2201862 2026-10-10T10:11:30Z Ar choler 52661 /* Titl */ Respont 2201864 wikitext text/x-wiki == Titl == oto, karr, karbed ? Petra eo ar gwellañ ? [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 08:57 (UTC) :Demat, :Ya gwir, marteze ober adkasou? :A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 09:45 (UTC) ::<q> Karbed </q> kentoc'h, evel en anv ar rummad. — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 10 Here 2026 da 10:11 (UTC) 6u5ttnju3lgkeufo9vcpl9nt4q11d9o