Wikipedia
brwiki
https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Dibar
Kaozeal
Implijer
Kaozeadenn Implijer
Wikipedia
Kaozeadenn Wikipedia
Restr
Kaozeadenn Restr
MediaWiki
Kaozeadenn MediaWiki
Patrom
Kaozeadenn Patrom
Skoazell
Kaozeadenn Skoazell
Rummad
Kaozeadenn Rummad
TimedText
TimedText talk
Modulenn
Kaozeadenn modulenn
Event
Event talk
Echedoù
0
1880
2201973
2172359
2026-10-12T09:47:43Z
Ar choler
52661
HTML
2201973
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|-
{{Infobox/Titl|Echedoù|d18b47|talbenn choari|ffce9e}}
|- align="center"
|colspan="2"|
<imagemap>
Image:ChessSet.jpg|260px
rect 5 5 150 300 [[Roue]]
rect 200 340 350 480 [[Tour]]
rect 290 110 480 320 [[Damez]]
rect 470 400 580 520 [[Soudard]]
rect 520 280 660 390 [[Marc'heg]]
rect 630 200 780 310 [[Farouell]]
</imagemap>
Pezhioù echedoù doare Staunton
[[Restr:Italc logo.png|16px]] ''Bukit war penn ur pezh evit lenn e anv''
----
|-
|'''Krouidigezh'''||''c.'' {{VIvet kantved}}
{{India}}
|-
|'''Doare'''||C'hoari stroll
C'hoari strategiezh
|-
|'''Tud'''||2
|}
C'hoari an '''echedoù''' zo ur c'hoari strategiezh a zrevez ur brezel etre div [[rouantelezh]], unan sklaer hag unan deñval ([[Gwenn (liv)|gwenn]] ha [[du]] peurliesañ, hogen forzh pe livioù diskemmet a-walc'h evit diforc'hañ etre an daou gostez), gant pep a [[kastell|gastell]], [[roue]], [[rouanez]], [[marc'heg|marc'heion]], [[farouell]]ed ha [[soudard]]ed. Daou zen hepken a c'hoari, unan evit pep rouantelezh. Reiñ lamm d'ar roue enebour eo ratozh ar c'hoari.
== Gerdarzh ==
Ar ger [[sanskritek]] चतुरङ्गक्रीडा ''tchatouranga'' "pevar ezel eus ul [[lu]]" ([[olifant]]ed, [[marc'h|kezeg]], [[karr|kirri]] ha soudarded war droad) eo orin ar ger.
Eus ar sanskriteg e teuas ar ger [[persek]] ''chatrang'', alese an [[arabeg]] '''شطرنج''' ''chat-ranj'' hag ar [[spagnoleg]] ''ajedrez'' dre an [[Arabed]].
Eus ar perseg ''as chah'' "ar roue" ha dre an Arabed ivez e teuas ar ger [[gallek]] ''eschac'', a droas da ''eschecs'' ([[1080]]), alese ar [[saozneg]] ''chess'' hag ar brezhoneg "echedoù".
Dont a ra an termen ''checkmate'' (saozneg) pe ''échec et mat'' (galleg) eus an arabeg الشاه ترا (aš-šāh māta , "marv eo ar roue"), pe شاه ماند (šâh mând, "ar roue a chomas," gant ar ster "bezañ dilezet")<ref>{{en}} Henry Davidson, A Short History of Chess, McKay, 1949 </ref>.
== Istor ==
Den ne oar piv a ijinas ar c'hoari echedoù. Meur a vojenn zo, en o zouez hini ar mael [[henc'hres]]ian [[Palamedes]] en devije ijinet ar c'hoari evit diduiñ e soudarded a-kerzh [[Brezel Troia]] ha hini ar [[braman]] [[India]]n [[Sissa ibn Dair]] en devije ijinet ar ''tchatouranga'' evit plijadur ar roue.
Kavet ez eus bet [[izelvos]]où [[henegipt]]at a zo bet graet en trede milved kent [[Jezuz Nazaret|J.-K.]] hag a ziskouez daou c'hoarier a bep tu d'un tablez ma'z eus pezhioù. Pezhioù ha tresadennoù zo bet kavet e [[Mezopotamia]], e [[Pakistan]], e [[Sina]], e [[Roma]], en [[Aten]] hag en India.
Dre ziouer a brouennoù ez eo savet an istorourion a-du gant o c'henpar [[H. J. R. Murray]] ([[1868]]-[[1955]]) evit lavaret ez eo deveret c'hoari an echedoù eus ar ''tchatouranga'' a oa deuet war wel en India war-dro ar bloaz [[570]].<ref name="HM">{{en}} H. J. R. Murray. ''A History of Chess''. Oxford : Oxford University Press, 1913 {{ISBN|978-0-19-827403-2}} — {{cite web|url=https://archive.org/details/AHistoryOfChess/page/n7/mode/2up|title=''Lenn en-linenn''|accessdate=05/02/2021}}</ref> C'hoariet e veze gant pevar den war un tablez 8 x 8 = 64 c'hombod dezhañ, pep den evit ur rouantelezh, dre vannañ un [[diñs]] a ziskoueze pe bezh a ranked dilec'hiañ ; ret e oa d'an den en em soñjal ha diuzañ ur c'hombod a-douez ar re ma c'helle ar pezh mont. Pa veze lazhet ur roue e veze kollet ar brezel gantañ, ha kenderc'hel a rae ar c'hoari gant an dud all betek ma ne chomje nemet unan, Gant ar roue bev diwezhañ ez ae ar maout.
Abred e voe kaset an diñs da get — hag ar chañs ivez war an dro. D'ur c'hoari poellata e troas ar ''tchatouranga'' neuze. Goude-se e voe c'hoariet a-zaou (2 + 2), ne voe mui nemet div rouantelezh. Pelloc'h e voe lakaet pep rouantezh tal-ouzh-tal, hag e voe lakaet ar pezhioù a-linennad dirak daou zen hepken. Evel-se e vez c'hoariet hiziv an deiz.
Dre dri hent dre vras e veajas ar ''tchatouranga'' eus India dre ar bed : da Sina, hag alese da [[Korea|Gorea]] ha [[Japan]] dre hentoù hengounel ar c'henwerzh ; er {{VIvet kantved}} e voe degaset da [[Iran]], goude aloubadeg an Arabed ez eas da [[Bro-C'hall|Vro-C'hall]] a-drugarez d'ur c'hoari a voe profet da [[Karl Veur|Garl Veur]] gant ar [[kalifelezh|c'halif]] [[Haroun al-Rachid]] ([[766]]-[[809]]) ; dre [[islam]]ekadur aodoù ar [[Mor Kreizdouar]] e tizhas [[Spagn]] hag alese holl vroioù [[kristen]] [[Europa]] ; war-dro an {{XIIIvet kantved}} ez eas eus India da [[Rusia]] dre ar [[Mongoled|Vongoled]], an [[Tatared|Datared]] hag an [[Impalaeriezh roman ar Reter]], hag eus Rusia e tizhas [[Skandinavia]], [[Alamagn]] ha [[Bro-Skos]].
E-kerzh ar beajoù-se e voe ganet c'hoarioù deveret diouzh an echedoù : tablezoù 9 x 9 = 81 c'hombod, pezhioù disheñvel, hag all, hep na vefe kemmet ratozh ar c'hoari : diskar ar roue enebour.
En {{XIXvet kantved}} ez erruas c'hoari an echedoù en [[Amerika]]
An Arabed a skrivas dornlevrioù ''chat-ranj'' a voe troet e yezhoù all ; goude-se e voe savet dornskridoù europat, unan eus ar re gentañ anezho o vout ar ''[[Bonus socius]]'' (''c.'' [[1286]])<ref name="HM" />.
Adalek neuze e voe kemmet lod fiñvoù (re ar rouanez hag ar farouell) hag e voe ouzhpennet reolennoù evel kerzh ar soudarded e deroù ur c'hrogad, ar pakañ en ur dremen, ar savidigezh hag ar rok. En {{XVIIIvet kantved}} e voe ar c'hoari evel m'emañ hiziv an deiz.
Goude ar ''[[Reconquista]]'' e voe aozet e Spagn ar c'hentañ tournamant e [[1575]] gant ar roue [[Felipe II]]. [[Italia]] a voe kalon bed c'hoari an echedoù goude-se betek dibenn ar [[Renad Kozh]] e Bro-C'hall, a voe o ren betek kreiz an XIXvet kantved. Er bloaz [[1851]] e voe aozet e [[London]], [[Rouantelezh-Unanet]], ar c'hentañ tournamant arnevez. Kreizennoù a zeuas war wel en Alamagn, e [[Kreizeuropa]], e Rusia hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]].
D'ar [[20 a viz Gouere]] [[1924]] e voe krouet ar ''[[Fédération Internationale des Échecs]]'' (FIDE) e [[Pariz]] gant ar C'hallaoued Pierre Vincent ha Henri Delaire, ar [[Roumania|Rouman]] Jon Gudju ha kannaded eus broioù all. E dibenn an [[Eil Brezel-bed]] e voe anzavet er bed a-bezh. D'ar mare-se e oa [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] o ren war bed c'hoari an echedoù.
E [[2020]] e vode ar FIDE 190 Stad dindan renerez Arkadi Dvorkovitch, a oa besprezidant Rusia kent bout dilennet er FIDE e [[2018]].
Abred en istor ar [[Urzhiataerezh|stlenneg]] e voe klasket sevel [[urzhiataer]]ioù a vefe gouest da c'hoari an echedoù. Adalek [[1979]] e voe lakaet war ar marc'had ar c'hentañ c'hoari elektronek, ''Chess Challenger 7'', e voe gwerzhet trement 600 000 skouerenn anezhañ er bed a-bezh. Degadoù a ardivinkoù a zeuas d'e heul<ref>{{fr}} {{cite web|url=http://electronicchess.free.fr/|title=''Electronic Chess''|accessdate=05/02/2021}}</ref>.
D'an [[10 a viz C'hwevrer]] [[1996]] e kollas ar Mestr etrebroadel [[Garry Kasparov]] ur c'hrogad enep an urzhiataer [[stadunanat]] ''[[Deep Blue]]'' bet savet gant [[IBM]].
== Rikoù ==
[[Restr:Board empty.png|thumb|Un tablez goullo]]
;Tablez
War un tablez karrezek rannet e 64 c'hombod (8 x 8) sklaer ha teñval a bep eil e vez c'hoariet. Tablezoù a bep ment zo, eus ar re vunut evit c'hoari en ur veajiñ betek ar re zivent a weler e lod liorzhioù-kêr, pezhioù tremen ur [[metr]] uhelder dezho. E forzh pe danvez : [[koad]], [[maen]], [[metal]], [[Plastik|mezell]] hag all e vez fardet tablezoù ha pezhioù.
Lies ivez eo stumm ar pezhioù (ret eo c'hellfer o anavout evelato), war dodenn ''[[Star Wars]]'' da skouer, hogen ar stumm ofisiel eo an hini a voe ijinet gant ar [[Kazetennerezh|c'hazetenner]] [[breizhveuriat]] Nathaniel Cooke e [[1842]], hag a anvas ''Staunton'' en enor d'ar Mestr etrebroadel [[Howard Staunton]] ([[1810]]-[[1874]]).
*''Bannoù'' a reer eus al linennadoù kombodoù a zo etre pep den (eizh bann en holl), ''renkoù'' eus al linennadoù kombodoù etre kostezioù kleiz ha dehoù an tablez (eizh renk en holl) ha ''beskelloù'' eus ul linennad eeun a gombodoù a-liv etre daou gostez.
*''A-serzh'' e fiñv ar pezhioù war ar bannoù, ''a-led'' war ar renkoù ; lod pezhioù a c'hall fiñval a-veskell.
;Pezhioù
C'hwezhek pezh zo da bep rouantelezh : 1 roue, 1 rouanez, 2 farouell, 2 varc'heg, 2 dour hag 8 soudard. Setu amañ neuz ar pezhioù hag o arouezioù el levrioù :
{| align="center"
|-
|
<gallery mode="packed" heights="80px" caption="Pezhioù er rouantelezh sklaer" style="margin-top:20px;">
Chess piece - White king.jpg|roue
Chess piece - White queen.jpg|rouanez
Chess piece - White bishop.JPG|farouell
Chess piece - White knight.JPG|marc'heg
Chess piece - White rook.JPG|tour
Chess piece - White pawn.JPG|soudard
</gallery>
<gallery mode="packed" heights="60px">
Chess klt60.png
Chess qlt60.png
Chess blt60.png
Chess nlt60.png
Chess rlt60.png
Chess plt60.png
</gallery>
|
<gallery mode="packed" heights="80px" caption="Pezhioù er rouantelezh teñval" style="margin-top:20px;">
Chess piece - Black pawn.JPG|soudard
Chess piece - Black rook.JPG|tour
Chess piece - Black knight.JPG|marc'heg
Chess piece - Black bishop.JPG|farouell
Chess piece - Black queen.JPG|rouanez
Chess piece - Black king.JPG|roue
</gallery>
<gallery mode="packed" heights="60px">
Chess pdt60.png
Chess rdt60.png
Chess ndt60.png
Chess bdt60.png
Chess qdt60.png
Chess kdt60.png
</gallery>
|-
|colspan="2"|
* Abalamour ma vez graet ''bishop'', "[[eskob]]" anezhañ e saozneg ez eus ur groaz war arouez ar farouell.
* ''Damez'' e reer ivez eus ar rouanez, evit digemmañ he fennlizherenn « R » diouzh hini ar roue el levrioù ; heñvel a vo graet er pennad-mañ.
|}
== Reolennoù ==
Gant ar FIDE e vez termenet reolennoù ar c'hoari. E 2018 ez embannas e zornlevr ofisiel diwezhañ<ref>{{en}} {{cite web|url=https://handbook.fide.com/chapter/E012018|title=''FIDE Handbook''|accessdate=05/02/2021}}</ref>.
=== Staliañ ar c'hoari ===
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|- align="center"
|[[Restr:Chess board blank.svg|242px]]
----
''Staliadur kent ar fiñv kentañ''
|}
An daou zen en em stailh a bep tu d'an tablez, gant pep a gombod gwenn er c'horn dehoù.
Un doare resis zo da staliañ pep rouantelezh war an tablez dirak pep den :
* war ar renk tostañ d'an den, a gleiz da zehoù : tour, marc'heg, farouell, rouanez, roue, farouell, marc'heg, tour ;
* war an eil renk : an eizh soudard.
Merkit e vez ar rouanez war ur c'hombod a-liv ganti a-raok ma fiñvfe pezh pe bezh.
Pevar renk goullo zo etre an div rouantelezh neuze.
=== Dibun ar c'hrogad ===
* Ar rouantelezh wenn a voulc'h ar c'hoari dre zilec'hiañ ur pezh hepken evit e lakaat war ur c'hombod goullo a zo aotreet dezhañ hervez e doare da gerzhet.
* Goude-se e tilec'h ar rouantelezh zu ur pezh hepken d'he zro, hag evel-se a bep eil betek ma vo roet lamm d'ur roue pe ma kodiano ur rouantelezh.
* Pep rouantelezh a glask argadiñ ar roue enebour en doare ma ne c'hall mui en em zifenn dre ur fiñv aotreet.
* Pa zeu ur rouantelezh a-benn e tiskleir "''lamm d'ar roue''" hag e c'hounez ar c'hrogad.
* Ret eo d'ur rouantelezh fiñval ur pezh pa vez he zro da c'hoari ; mar ne ra ket e talvez e kodian.
=== Kerzh ar pezhioù ===
{| align="right"
|-
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Roue'''
| | | |xo|kd|xo| |
| | | |xo|xo|xo| |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| |oo|oo|oo| | | |
| |oo|kl|oo| | | |
| |oo|oo|oo| | | |
| | | | | | | |
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Damez'''
| | | |oo| | | |oo
|oo| | |oo| | |oo|
| |oo| |oo| |oo| |
| | |oo|oo|oo| | |
|oo|oo|oo|ql|oo|oo|oo|oo
| | |oo|oo|oo| | |
| |oo| |oo| |oo| |
|oo| | |oo| | |oo|
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Farouell'''
| | | | | | | |xo
|xo| | | | | |xo|
| |xo| | | |xo| |
| | |xo| |xo| | |
| | | |bd| | | |
| | |xo| |xo| | |
| |xo| | | |xo| |
|xo| | | | | |xo|
}}
|-
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Marc'heg'''
| | | | | | | |
| | |oo| |oo| | |
| |oo| | | |oo| |
| | | |nl| | | |
| |oo| | | |oo| |
| | |oo| |oo| | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Tour'''
| | | |xo| | | |
| | | |xo| | | |
| | | |xo| | | |
|xo|xo|xo|rd|xo|xo|xo|xo
| | | |xo| | | |
| | | |xo| | | |
| | | |xo| | | |
| | | |xo| | | |
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|'''Soudard'''
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| |xx|oo|xx| | | |
| | |pl| | |oo| |
| | | | |xx| |xx|
| | | | | |pl| |
| | | | | | | |
}}
|}
* Arabat eo lakaat ur pezh war ur c'hombod ma'z eus dija ur pezh eus an hevelep rouantelezh.
* Mar lakaer ur pezh war ur c'hombod ma'z eus dija ur pezh eus ar rouantelezh enebour, ar pezh-se zo paket ha tennet diouzhtu a-ziwar an tablez.
* Mar fell d'un den reizhañ lec'h unan eus e bezhioù war ur c'hombod, evit e greizennañ da skouer, e rank lavaret ''j'adoube'' ("marc'hegañ a ran")<ref>Abalamour ma oa gall an FIDE er penn-kentañ ez eo chomet ar bommoù gallek ''j'adoube'' hag ''en passant'' e bed an echedoù.</ref> kent ober, anez e rank fiñval ar pezh-se.
;Roue
Ne c'hall mont nemet da unan eus ar c'hombodoù a zo stok ouzh e hini war bep tu.
* Un nemedenn zo : ar ''rok'', a zo deskrivet amañ pelloc'h.
;Damez
Gouest eo an damez da fiñval betek forzh pe gombod a zo war ar bann, ar renk pe ar veskell m'emañ pa vez he zro da c'hoari. Ne c'hall ket tremen dreist ur pezh a zo war he hent.
;Farouell
Ar farouell a c'hall fiñval betek forzh pe gombod a zo war ar veskell m'emañ pa vez he zro da c'hoari. Ne c'hall ket tremen dreist ur pezh a zo war e hent.
;Marc'heg
Ne c'hall ar marc'heg mont nemet d'ur c'hombod a zo an tostañ dezhañ hep bout war an hevelep bann, renk pe veskell m'emañ. Lammat dreist pezhioù all a ra neuze, ha gwenn pe zu e vefent. Merkit e fiñv neuze eus ur c'hombod sklaer da unan teñval, pe d'ur c'hombod teñval da unan sklaer.
;Tour
Fiñval a ra betek forzh pe gombod a zo war ar bann pe ar renk m'emañ. Ne c'hall ket tremen dreist ur pezh a zo war e hent.
[[Restr:ChessPawnSpecialMoves.gif|thumb|''Savidigezh'' (kleiz) hag ''en passant'' (dehoù)]]
;Soudard
Ne c'hall mont nemet d'ar c'hombod a zo dirazañ war an hevelep bann, gant ma ne vo pezh ebet war ar c'hombod-se.
Pa fiñv ur soudard evit ar wezh kentañ er c'hrogad ez eo aotreet da vont daou gombod war-raok.
Ur soudard a c'hall pakañ forzh pe bezh enebour a zo war unan eus ar c'hombodoù a zo a-veskell stok outañ (gant un « X » war an dresenn emañ merket ar c'hombodoù ma c'hall ur soudard pakañ ur pezh). Ne c'hall ket kilañ.
* Pakañ ''en passant'' ("en ur dremen") : pa vez ur soudard war ur c'hombod stok ouzh hini ur soudard enebour a zo o paouez mont daou gombod war-raok e c'hall pakañ an enebour-se dre fiñval betek ar c'hombod ez eo aet an enebour dreistañ.
* ''Savidigezh'' : pa dizh ur soudard kastell an enebour, eleze forzh pe gombod war ar renk m'edo ar roue enebour a-raok ar fiñv kentañ er c'hrogad, e rank treiñ d'un damez, pe d'ur faourell, pe d'un marc'heg pe d'un tour, a gemer kerkent e lec'h war ar c'hombod-se ; dre-se e c'hall ur rouantelezh kaout div rouanez pe tri zour, da skouer, diouzh an ezhomm en emgann. Dizalc'h diouzh ar pezhioù a zo bet paket kentoc'h eo an dibab : ur soudard a c'hall treiñ da farouell zoken pa'z eo bet paket daou farouell e rouantelezh dija.
Pa seller ouzh ar staliadur kent ar fiñv kentañ neuze e verker ez eus pezhioù a c'hall fiñval (an 8 soudard hag an daou varc'heg), tra m'emañ stanket ar pezhioù all gant ar soudarded. Dre ma c'hall ur soudard mont ur c'hombod pe zaou war-raok er fiñv kentañ ha ma c'hall pep marc'heg mont d'e du kleiz pe d'e du dehoù e c'hall pep rouantelezh dibab a-douez 20 fiñv evit he fiñvadenn gentañ. Lod zo mat, ha lod zo fall-tre evel ma vo gwelet gant ''Lamm ar beulke''.
=== Ar rok ===
{|class="infobox" style="font-size:90%; text-align:center;"
|-
|[[Restr:ChessCastlingMovie.gif]]
----
An daou ''rok''
|}
En un degouezh hepken e c'hall ur roue fiñval a-hed muioc'h eget ur c'hombod en un taol : ''rok'' a reer eus an degouezh-se, diwar ''roque'', anv gallek kozh an tour ; ''rokañ'' a reer neuze. Ur wezh hepken ez eo aotreet ar rok e-kerzh ur c'hrogad.
Ur fiñvadenn hepken eo ar rok, daoust ma fiñv daou bezh war an dro, ar roue hag unan eus e dourioù.
Evel-mañ e vez roket : ar roue a fiñv eus e gombod orin d'an eil kombod war-du an tour, ha war an dro ez a an tour betek ar c'hombod diwezhañ a zo bet treuzet gant ar roue.
''Rok bihan'' a reer eus ar fiñvadeg pa vez graet diouzh tu an tour nesañ, ''rok bras'' pa vez graet diouzh an tour pellañ (hini an damez).
;Ne c'heller ket rokañ forzh pegoulz avat...
* Ret eo n'o devefe nag ar roue nag an tour fiñvet c'hoazh adalek deroù ar c'hrogad ; kerkent ha fiñvet ar roue pe an tour ez eo kollet ar gwir da rokañ.
* Ret eo e vefe goullo ar c'hombodoù a zo etre ar roue hag an tour.
* Arabat eo e vefe ar roue ''e bec'h'', da lavaret eo e vefe en arvar da vout paket gant ur pezh enebour.
* Arabat eo e treuzfe ar roue ur c'hombod a c'hellfe bout tizhet gant ur pezh enebour.
;...Na forzh penaos !
Ar roue a rank bout dilec'hiet ''a-raok'' an tour, mod all ez eo lakaet fiñv an tour d'ar pezh eo : fiñv an tour, n'eo ket ar rok ; ha neuze e koller ar gwir da rokañ, peogwir n'emañ mui an tour war e gombod orin.
=== Bec'h d'ar roue ! ===
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
|bd| | | | | | |
| |rd| | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | |kl| | |
|Mard da an tour da b1 pe e4 e vo ''bec'h d'ar roue !'' div wezh war an dro.
}}
E ''bec'h'' e vez ar roue pa vez en arvar da vout paket gant ur pezh enebour (pe zaou, gwelit ar skeudenn a-zehoù), zoken pa ne c'hall ket ar pezh-se e bakañ hep lakaat e roue dezhañ e bec'h. N'eo ket ret lavaret « ''bec'h d'ar roue'' » p'e zager, evit gouzaviñ an enebour, met alies e vez graet dre gourtezi.
Arabat eo lakaat ur pezh da fiñval mar chom e roue e bec'h goude ar fiñv, pe mar laka e roue e bec'h dre e fiñv. Hag, evel-just, arabat eo d'ur roue en em lakaat e bec'h.
* An dresenn 1 a ziskouez ar roue gwenn taget gant 5 pezh du (ne c'hall ket hevelep degouezh c'hoarvezout en ur c'hrogad, evel-just, peogwir ez eo arabat lezel ur bec'h). Ne c'hall ket mont d'ar c'hombod c4 peogwir e c'hellfe bout paket gant ar roue du ; un diflip hepken zo dezhañ : pakañ ar soudard du, ha ne vefe mui pezh ebet ouzh e argadiñ (evit poent).
*En dresenn 2 emañ taget ar roue gwenn gant ar farouell du, hogen en arvar n'emañ ket : mar fiñvfe ar farouell e lakafe e roue e bec'h dre an tour gwenn, ar pezh a zo berzet (''tachet'' emañ ar farouell-se gant an tour gwenn, a lavarer). Ret eo d'ar roue gwenn en em zivec'hiañ koulskoude ; an tour ne bako ket ar farouell, rak paket e vefe d'e dro gant ar soudard, a glaskfe mont d'ar savidigezh goude-se (kombod c1). Ar roue gwenn a c'hall mont d'ur veskell sklaer (f1, g2 pe h1), na c'hallo biken ar faourell tagañ, pe d'ar c'hombod teñval h2. Hevelep degouezh a c'hall c'hoarvezout e-kerzh ur c'hrogad.
*Gwirheñvel ivez eo an tresennoù 3 ha 4, ma weler ur ''bec'h dre ziskuilh''. An tour gwenn a laka ar roue du e bec'h (dresenn 3). Ar roue a c'hellfe mont a-gostez, met finoc'h zo da ober : lakaat ar marc'heg krak dirak ar roue (dresenn 4), da sparlañ bann an tour gwenn ''en ur lakaat ar roue gwenn e bec'h'' gant an tour du !
:Merkit e vefe gwanoc'h lakaat ar marc'heg war ar c'hombod g5, rak en arvar e vefe da vout paket gant an tour gwenn (a adlakafe ar roue e bec'h, en ur vout gwarezet gant ar soudard war ar marc'had) pe gant ar soudard end-eeun. Merkit ivez emañ ''tachet'' ar marc'heg gant an tour bremañ.
{| style="margin:auto;"
|-
|
{{Chess diagramm small
|tleft
|
|bd| | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | |pd| | |
| | | |kl| | |rd|
| |kd| | | | | |
| | |nd| | | | |
| | | | | | | |
| | | |qd| | | |
|1. E ''bec'h'' bras emañ ar roue !
}}
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|
| | | |kd| | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | |pd| | | | |
| | | |bd| | | |
| | | |rl| | | |
| | | | | | | |
| | | | | | |kl|
|2. E ''bec'h'' bihan emañ ar roue amañ.
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | |rd| |kd|
| | | | | |pd| |pd
| | | | |nd| | |
| | | | | | | |
| | | | | |pl| |
| | | |pl| | |rl|
| | | | | | | |
| | | | |kl| | |
|3. Bec'h a-raok...
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | |rd| |kd|
| | | | | |pd|nd|pd
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | |pl| |
| | | |pl| | |rl|
| | | | | | | |
| | | | |kl| | |
|4. ... bec'h.
}}
|}
Hollret eo divec'hiañ ur roue. Pa ne c'hall ket ober e-unan (kombod dieub ebet tro-dro dezhañ, meur a bezh ouzh e dagañ), pe pa ne c'hall pezh all ebet ober, e tap ul lamm ha faezhet eo e rouantelezh.
Tri doare zo da zivec'hiañ ur roue : pakañ ar pezh tager, fiñval d'ur c'hombod dieub, pe sparlañ ar bec'h.
;Pakañ ar pezh tager
Ar roue e-unan a c'hall pakañ ar pezh tager, mar n'en em laka ket e bec'h en ur ober ; da skouer, en dresenn 1 amañ a-us, ne c'hellfe ket ar roue pakañ ar soudard mar bije an damez war ar c'hombod e1.
Ur pezh all a c'hall divec'hiañ ar roue : en dresenn 5 amañ dindan e c'hall ar marc'heg du pakañ ar farouell gwenn a zo o tagañ ar roue gwenn.
;*Un degouezh dibarek
{|
|- valign="top"
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|
| | | | | | | |
| | | | | |kd| |
| | | | |nd| | |
| | | |bl| | | |
| | | |pd|kl| | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
|
}}
|
:Ne c'hall ket ur roue tennañ splet eus plegenn ur pezh a zo ''tachet'', eleze na c'hall ket fiñval hep lakaat e roue e ''bec'h''.
:Amañ emañ ''tachet'' ar marc'heg du gant ar farouell gwenn, ne c'hall ket ar marc'heg fiñval.
:Ar marc'heg du zo o wareziñ ar soudard du koulskoude : neuze ne c'hall ket ar roue gwenn pakañ ar soudard du peogwir en em lakafe bec'hiet gant ar marc'heg, daoust da hennezh na c'hallout fiñval.
|}
;Dilec'hiañ ar roue
Kement-se a c'haller ober pa vez ur c'hombod dieub tost d'ar roue, pe pa c'hall pakañ ur pezh war unan eus ar c'hombodoù-se — unan eus an daou fiñv-se, hep en em lakaat e bec'h evel-just. En dresenn 6 e c'hall ar roue diflipañ dre unan eus ar c'hombodoù a zo merket gant ur groaz ; ne c'hall ket mont d'ar bann f abalamour d'an tour gwenn.
;Sparlañ ar bec'h.
Pa ne c'hall ket ar roue fiñval e c'heller klask lakaat ur pezh etre eñ hag ar pezh tager.
En dresenn 7 e c'hall ar marc'heg mont d'ar c'hombod g7 (ront gwenn) evit en em lakaat etre ar farouell tager hag ar roue : sparlet eo beskell ar farouell neuze (ha ''tachet'' ar marc'heg evit ar mare).
Nemet ez eo arabat d'ar pezh-se fiñval mar degas un eil bec'h, evel en dresenn 8 : taget eo ar roue du gant an damez ; lamet e vefe ar bec'h mard afe ar marc'heg d'ar c'hombod d5 (ront gwenn), hogen berzet eo dezhañ ober peogwir e lakafe e roue e bec'h abalamour d'ar farouell gwenn ; ''tachet'' emañ ar marc'heg neuze. Dilec'hiañ ar roue eo an diskoulm nemetañ.
{| style="margin:auto;"
|-
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | | | | |
| | | |pd| | | |
| | |rd| |kd| | |
| | | | | | | |
| |nd| | | | | |
| | | | | | | |
|bl| | | | | | |
| | | | | |rl|kl|
|5. Pakañ ar pezh tager
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | | | | |
| | | |pd|xx| | |
| | |rd|xx|kd| | |
| | | | |xx| | |
| |nd| | | | | |
| | | | | | | |
|bl| | | | | | |
| | | | | |rl|kl|
|6. Dilec'hiañ ar roue
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | | | |rd|kd
| | | | | | |oo|pd
| | | | |nd| | |
| | | | | | |pd|
| | | | | | |pl|
| | | | | | | |
| | | | | | | |
|bl| | | | |rl|kl|
|7. Sparlañ ar bec'h
}}
|
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | |kd| | | |
| | | | | | | |
| | | | | |nd| |
| | | |oo| | |bl|
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | |ql|kl| | |
|8. Arabat eo dilec'hiañ ar marc'heg
}}
|}
=== Diwezh ar c'hrogad ===
Meur a zoare zo da c'houzout pegoulz ez echu ur c'hrogad ha piv a c'hounez.
* ''Lamm d'ar roue'' : faezhet eo ar rouantelezh enebour, p'emañ he roue e bec'h ha ne c'hall ket diflipañ.
* ''Dilez'' : ur rouantelezh a godian, pa wel ne c'hall ket diflipañ diouzh al lamm, pe n'en deus spi ebet da c'hounez an emgann.
* ''Diskar'' : ur rouantelezh a c'hall bout diskaret mard he deus truchet pe c'hoariet enep ar reolennoù.
Lod degouezhioù a gas da dennañ d'ar sord pe rouantelezh he deus gounezet.
* ''Emglev'' : pa wel an div rouantelezh ne c'hall hini ebet anezho gounez e c'hallont en em glevout evit ma vefe tennet an disoc'h d'ar sord.
* ''Pat''<ref>Eus an [[italianeg]] ''patta'' "kuit".</ref> : ur rouantelezh ne c'hall mui fiñval, bout ma n'emañ ket he roue e bec'h.
* ''Arreadur'' : ur rouantelezh a c'hall goulenn ma ve tennet d'ar sort mard deu teir gwezh an hevelep stad resis er c'hrogad, eleze 1) tro an hevelep rouantelezh eo da c'hoari, 2) en hevelep lec'hioù war an tablez emañ an holl bezhioù ha 3) an hevelep fiñvoù hepken a c'heller ober. Mar ne c'houlenn rouantelezh ebet ma vefe tennet d'ar sord, an tredeog a c'hall divizout ober goude ar pempvet gwezh.
* ''Reolenn an 50 fiñv'' : ur rouantelezh a c'hall goulenn ma ve tennet d'ar sord mar n'eus bet na soudard o fiñval na pezh paket a-hed an 50 fiñv kent ; alese talvoudegezh an [[#Notadur|notadur]].
* ''Lamm dic'hallus'' : rouantelezh ebet n'eo gouest da reiñ lamm d'ar roue enebour, dre ziouer a bezhioù peurliesañ, da skouer pa chom ur roue en eil tu hag ur roue hag ur marc'heg en egile.
{| style="margin:auto; margin-top:10px;"
|- valign="top"
| align="center"|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|'''''Lamm d'ar roue du'''''
| |bl| | |nl| | |
| | |rd| | | | |
|rd| | | |pd|pd| |pl
| |pd|rl| |kd| | |
| |pl| | | |qd| |
| | |kl|pl|nd| |pd|
| | | | | | | |nd
| |ql| | |rl| |bd|
}}
| align="center"|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|'''''Pat'''''
| | | | | | | |
| | | | | |pd| |
| | | | | |bl| |pd
| | | | | | |rd|pd
|ql| | | |pd| | |kd
| | | | | |pl|pd|
| | | | | | |kl|
| | |nl| | | | |
}}
| align="center"|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|'''''Lamm dic'hallus'''''
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| |nd| | | | | |
| | |kd| | | | |
|kl| | | | | | |
}}
|- valign="top"
|
An tour gwenn (c5) a laka ar roue du e bec'h. Ne c'hall ket an tour du (c7) pakañ an tour du, rak tachet emañ gant ar faourell gwenn (b8); ne c'hall ket ar roue tec'hel da d5 pe f5 (bann an tour gwenn tager), na da d4 abalamour d'ar roue gwenn, na da d6 abalamour d'ar marc'heg (e8), na da e6 (e soudard), na da f6 (e soudard, pe ar marc'heg ma vefe f6 dieub), na da f4 m'emañ e rouanez, na da e4 abalamour d'ar soudard gwenn ; pezh all ebet ne c'hall e zivec'hañ : e varc'heg e3 ne c'hall ket mont da d5 rak tachet emañ gant an tour gwenn e1, hag ar pezhioù all ne c'hallont ober netra.
| style="padding-left:20px;"|
Tro ar re Zu. N'emañ ket o roue e bec'h, hogen ne c'hallont ober fiñv ebet : tachet emañ o zour (g5) gant ar farouell hag o soudard e4 gant an damez ; stanket eo ar soudarded du all ; ne c'hall ket ar roue fiñval hep en em lakaat e bec'h, abalamour d'ar soudard gwenn ha d'ar roue gwenn. ''Pat'' emañ ar c'hrogad neuze, ha tennet e vo an disoc'h d'ar sord.
| style="padding-left:20px;"|
Emañ ar roue gwenn lakaet e bec'h gant ar marc'heg, met gallout a ra diflipañ d'ar c'hombod a2 ha tagañ ar marc'heg. Hennezh avat a c'hall mont da c3 — ha bec'h d'ar roue adarre ! Eus a2 neuze e c'hall ar roue gwenn dibab etre distreiñ da a1 (didalvez e vefe) pe mont da a3. Ar roue du a fiñvo da c3, neuze e ranko ar roue gwenn fiñval da a4, hag all. Biken ne zeuio ar re zu a-benn da reiñ lamm d'ar re wenn. Den ebet ne c'hall gounez. N'eo ket dav gortoz ''reolenn an 50 fiñv'', koulz tennañ d'ar sord diouzhtu.
|}
== Notadur ==
En tournamantoù e vez ret da bep c'hoarier(ez) notañ dibun ar c'hrogad, e ken degouezh ma vefe nac'het an disoc'h pe goulennet ma vefe tennet d'ar sort (''reolenn ar 50 fiñv'', da skouer).
Meur a zoare da notañ ur c'hrogad zo bet a-hed istor ar c'hoari echedoù, betek ma voe termenet unan ofisiel gant ar FIDE, a zo displeget amañ berr-ha-berr.
;Tablez
:Pep kombod zo merket gant ul lizherenn (ar ''bann'' m'emañ) hag ur sifr (ar ''renk'' m'emañ).
:Ar bannoù zo merket ''a'', ''b'', ''c'', ''d'', ''e'', ''f'', ''g'', ''h'' a gleiz da zehoù :.
:Ar renkoù zo merket ''1'' betek ''8'' eus ar rouantelezh sklaer d'an hini deñval.
E deroù ar c'hrogad neuze, emañ ar roue sklaer war ar c'hombod ''e1'' hag an damez teñval war ar c'hombod ''d8''.
;Urzh an notadur
:Niverennet e vez an troioù adalek '''1.''' ; goude an niver e teu fiñv ar rouantelezh wenn, heuliet gant fiñv an hini zu. Ur varrennig-stagañ a c'heller skrivañ etre an daou fiñv.
:A-linennoù pe a-vannoù e skriver an troioù.
;Pezhioù
:Dre o fennlizherenn e vezont merket : '''''R'''oue'', '''''D'''amez'', '''''F'''arouell'', '''''M'''arc'heg'', '''''T'''our''. N'eus merk ebet evit ar soudarded.
:Pa vez forc'hellek al lec'hiadur e vez resisaet ar bann goude anv ar pezh, evel a-zivout an daou varc'heg du en dresenn 9 pelloc'h.
{{Chess diagramm small
|tright
|
| | | | |rd| |kd|
| | | | | |pd|nd|pd
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | |pl| |
| | | |pl| | |rl|
| | | | | | | |
| | | | |kl| | |
|'''Mg7''' eo bet fiñv ar marc'heg.
}}
[[Restr:FIDE World FR Chess Championship 2019 - Magnus Carlsen.jpg|thumb|upright=1.3|[[Magnus Carlsen]], kampion ar bed (nebeut-tre a '''''??''''' gantañ)]]
;Fiñvoù
:Notet e vezont er stumm ''pennlizherenn ar pezh a fiñv – bann a zo tizhet — renk a zo tizhet''. Da skouer, en dresenn 4, ez eo bet '''Mg7''' fiñv ar marc'heg, m'emañ '''M''' pennlizherenn ar pezh, '''g''' ar bann m'eo erru, ha '''7''' ar renk m'eo erru, alese ar c'hombod '''g7'''. Evit a sell ouzh ar soudarded, ne verker nemet ar c'hombod ma erruont.
* Gwir zo da verkañ ar c'hombod m'edo ar pezh a-raok fiñval : '''Me6g7''', peogwir en deus ar marc'heg fiñvet eus e6 da g7.
* Pa c'hoarvez savidigezh ur soudard e verker ar pezh nevez e dibenn ar fiñv, da skouer '''c1D''' (ur soudard gwenn zo erru er c'hombod c1 ha kerkent eo troet d'un damez).
;Oberoù
Arouezioù dibar zo evit merkañ ar pezh a c'hoarvez er c'hrogad.
:'''0-0''' a verk ur rok bihan
:'''0-0-0''' : ur rok bras
:'''x''' : ur pakadur
:'''e.p.''' : ur pakadur ''en passant''
:'''+''' : ur bec'h
:'''++''' : lamm (FIDE) ; daou vec'h war an dro (levrioù)
:'''#''' : lamm
;Priziadur
N'eus erbedadenn ebet digant ar FIDE a-fet priziadur, hogen boas e vezer da briziañ lod fiñvoù dre arouezioù.
:'''!!''' : dispar (ha souezhus peurliesañ)
:'''!''' : mat-tre
:'''?''' : fall
:'''??''' : fall-tre, ur fazi
:'''!?''' : dedennus, met a c'hall bout fall
:'''?!''' : arvarus, met a c'hall bout mat
=== Skouerioù ===
{{Chess diagramm small
|tright
|
| |rd| | | |rd|kd|
|pd|pd| | | |pd| |pd
| | |pd| | | | |
|bd| | | |ql|nl|pd|
| | | |nd| | |pl|
| | | | | | |nd|
|pl|pl|pl| |bl| | |
| |rl|kl|rl| | | |
|9. An daou lamm
}}
Ur stad dibar zo diskouezet en dresenn 9 : an div rouantelezh a c'hall gounez, met ur fiñv lañs zo gant an hini zu.
An 20{{vet}} tro eo. Ar rouantelezh wenn zo o paouez lakaat he damez en e5, gant ar soñj c'hoari '''21. Dg7#''' (ne c'hallo ket ar roue du tec'hel da h8, a zo war beskell an damez, na pakañ an damez en abeg d'ar marc'h gwenn ; koll e vo neuze).
N'he deus ket gwelet avat an trap a zo bet stegnet gant ar re Zu : unan eus an daou varc'heg du a c'hall pakañ ar farouell gwenn (e2) ha reiñ lamm d'ar roue, a zo gennet etre e daou dour hep gallout tec'hel da d2 abalamour d'ar farouell du (a5). Evel-just e vo paket ar marc'heg du gant an damez wenn, met an eil marc'h a bako an damez hag a roio lamm d'ar roue. Amañ ez eus un degouezh ma ranker diforc'hañ etre an daou varc'heg en notadur, rak koulz an eil pe egile a c'hall pakañ ar faourell gwenn.
Setu penaos e vefe notet, hervez ar marc'heg (renk d pe renk g) a c'hoari da gentañ : '''20. De5 Mdxe2+''' '''21. Dxe2 Mxe2#''' ''pe'' '''20. De5 Mgxe2+''' '''21. Dxe2 – Mxe2#'''
N'eus ket ezhomm da resisaat bann ar marc'heg a ro lamm, peogwir n'eus nemet unan du war an tablez goude eil fiñv an damez wenn.
{| width="100%"
|- valign="top"
| width="50%"| [[Restr:Scholars mate animation.gif|thumb|center|10. "Lamm an neveziad"]]
| width="50%"| [[Restr:Fools mate animation.gif|thumb|center|11. "Lamm ar beulke"]]
|- valign="top"
| width="50%"| <div class="center">'''Lamm an neveziad'''</div>Ur c'hrogad berr, ma vez roet lamm d'ar rouantelezh enebour e peder zro hepken.
<poem>
'''1. e4 e5'''
'''2. Dh5 Mc6'''
'''3. Fc4 Mf6??'''
'''4. Dxf7#'''
</poem>
| width="50%"| <div class="center">'''Lamm ar beulke'''</div>Berroc'h c'hoazh : 2 dro hepken, ar pezh a ziskouez ez eo arabat ober forzh petra e deroù ur c'hrogad (nag er c'hreiz nag en diwezh, evel-just).
<poem>
'''1. f3? e5'''
'''2. g4?? Dh4#'''
</poem>
|}
== Ur c'hrogad displeget ==
{{Chess diagramm small
|tright
|Potter ''vs.'' Matthews
|rd| | |qd| |bd|nd|nl
|pd|pd| | | |kd|pd|pd
| | | |pd| |pd| |
| |bl|pd| | | |bl|
| | | | | | | |
| | |pl|pd| | | |
|pl|pl| | | |pl|pl|pl
|rl|nl| |bd|rl| |kl|
|Goude '''13. Mxh8#'''
}}
Etre an ao. Potter ("Gwenn") hag an ao. Matthews ("Du") e voe c'hoariet ar c'hrogad-mañ e London e [[1888]].
:'''1. e4 e5 — 2. d4 exd4''' Gwenn a c'hall pakañ ar soudard gant an damez, met gwell eo dezhañ diorren e bezhioù.
:'''3. Fc4 c5?''' Klask a ra Du difenn e soudard evit mirout e lañs war an niver a brizonidi ; un dibab fall peurliesañ.
:'''4. Mf3 Mc6 — 5. 0-0 d6 — 6. c3!''' Evit 7. cxd4, pe diorren mar deu 6. ... dxc3 → 7. Mxc3.
:'''6. ... d3''' Dilezet ar soudard gant Du, ha taget ar farouell ; re ziwezhat avat.
:'''7. Te1!''' Gwell eo da Wenn pouezañ war ar c'hreiz, ar pezh a vez atav ar gwellañ da ober.
:'''7. ... Fg4''' Tachet ar marc'h gwenn a warez an damez, met gwell e vije bet 7. ... Fe7 evit gwareziñ ar roue.
:'''8. e5!''' Krog eo an argadeg war bann ar roue du.
:'''8. ... Mxe5??''' Ur fazi. Tachet eo ar marc'heg du bremañ ; ret e oa c'hoari 8. ... d5 evit tagañ ar farouell.
:'''9. Mxe5!!''' Aberzhet eo an damez, na gemer ket perzh en argadeg a zo rakjedet.
:'''9. ... Fxd1'''
:'''10. Fb5+!''' Evit rediañ ar roue du da vont da e7.
:'''10. ... Re7'''
:'''11. Fg5+! f6''' Netra gwelloc'h da ober eget sparlañ an hent d'ar farouell, rak 11. ... Re6 a goll an damez ha 11. ...Mf6 → 12. Mg6#.
:'''12. Mg6++ Rf7''' Bec'h gant ar marc'heg ha bec'h dre ziskuilh gant an tour ; un diflip hepken evit ar roue, rak d7 zo war bann ar farouell gwenn.
:'''13. Mxh8#'''
Gwell e oa da Zu pakañ pezhioù eget diorren e armead... Enep tra eo ret ober.
== Kudennoù ==
Milimilionoù a grogadoù hag a fiñvoù zo bet, lod dispar ha kaer, lod fall pe falloc'h, ha dister an darn vuiañ anezho. Abred-tre ez eus bet tud a gave gwelloc'h ar gened eget an nerzh, ha mennet e oant da ober un [[arz]] eus c'hoari an echedoù, alese ar saviadoù o deus ijinet, a anver ''kudennoù'' hiziv. Peadra da lakaat an [[neuron]] da labourat, ha da saouriñ kened dibar "c'hoari ar roue ha roue ar c'hoarioù".
Un nebeud zo kinniget amañ. E traoñ pep tablez emañ stignet e gudenn. Ar re Wenn a c'hoari da gentañ bepred. Dindan an tresennoù emañ kuzhet an diskoulmoù (nepred ne drucher er c'hoari echedoù !).
{| style="margin:auto;"
|- valign="top"
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|Abu an-Na'am, ''c''. [[840]]
| | | | | | |kl|
| | | |rd| | | |rd
| | | | | |kd|nd|
| | | | | |pd| |
| | | | | |pl| |
| | | | | | |nl|
| | | | | | | |
| | | | |rl| |rl|
|Lamm dre 3 fiñv
}}
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|Dornskrid [[Göttingen]], [[1497]]
|rd|rd| | | | |kd|
| | | | | | |pd|pd
| | |ql| | | | |
| | | |kl|nl| | |
| | | | | | | |
|qd| | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
|Lamm dre 5 fiñv
}}
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|J. Mendheim, ''c''. [[1832]]
| |bd|bd| | |rd|rd|
|kd|pd| | | | | |
|pd| | | |pd| |qd|
|pl| | |pd|bl| | |
| |nd| |nl| | | |
|rl| | | |ql| | |
| | | | | |pl|bl|
| | | | | | |kl|
|Lamm dre 9 fiñv
}}
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|Sam Loyd, [[1859]]<ref>"Roue kudennoù en echedoù" e oa lesanv an aozer kudennoù [[stadunanat]] [[Sam Loyd]] ([[1841]]-[[1911]]).</ref>
| | | | | | | |
| |pd| | | | | |
| |pl|bd| | | | |
|nd| |qd| |nd| | |
| | | | | | | |
|pl|pd|kd|pd|pl| | |ql
| |nl| |rl| | | |
| | |kl| | | | |
|Lamm dre 2 fiñv
}}
|
{{Chess diagramm small
|tcenter
|SamLoyd ([[1876]])
| |bd| | | | | |rl
| | |kd| | |pd|pd|pl
| | |pl| | |pd|pd|
|pl|pd|kl| | | | |
| | | | | | |pl|
| | | | | | |pl|pd
| | | | |pl| |pl|
| | | | | | | |
|Lamm dre 1 fiñv (ya !)
}}
|- valign="top"
|
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="font-size:90%;"
|-
|
|-
|
;# Mh5+ Txh5
;#Txg6+ Rxg6
;#Te6#
|}
|
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="font-size:90%;"
|-
|
|-
|
;#De6+ Rh8
;#Mf7+ Rg8
;#Mh6++ Rh8
;#Dg8+ Txg8
;#Cf7#
Ul lamm ''mouget'', p'emañ gennet ar roue gant e bezhioù dezhañ.
|}
|
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="font-size:90%;"
|-
|
|-
|
;#Mb5++ Ra8
;#Da7+ Fxa7
;# Mc7+ Rb8
;#Mxa6++ Ra8
;#Mc7+ Rb8
;# Mxd5+ Ra8
;#Mb6+ Fxb6
;#a5xb6+ Ma6
;#Txa6#
|}
|
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="font-size:90%;"
|-
|
|-
|
;#Dc8 fd7
;#Dxd5#
Alc'hwez al lamm eo 1. Dc8, forzh petra bennak a respontfe Du.
|}
|
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="font-size:90%;"
|-
|
|-
|
;#a5xb6 e.p.#
Dre zielfennañ ar fiñvoù a zo bet a-raok ar stad-mañ e weler ez eo bet ... b5 fiñv diwezhañ Du, alese ar gwir da bakañ en ur dremen.
|}
|}
== Levrlennadur ==
* [[Gwennole ar Menn]] (+ notenn gant [[Roparz Hemon]]). ''Deskomp c'hoari an echedoù''. [[Ar Bed Keltiek]], Ebrel 1965, Niv. 76.
* Véronique hag Aurore Houck. ''Bibou ha bed an echedoù'' (brezhoneg gant [[Serj Richard]]). Sant-Brieg : [[TES|Ti-Embann ar Skolioù]], 2009{{ISBN|978-2-35573-006-1}}
* Véronique Houck. ''Un tañva d'an echedoù evit skolaerien ar c'helc'hiad 2'' (brezhoneg gant Serj Richard). Sant-Brieg : Ti-Embann ar Skolioù, 2009 {{ISBN|978-2-35573-016-0}}
* {{fr}} Giffard, Nicolas & Biénabe, Alain. ''Le nouveau guide des échecs – Traité complet''. Paris : Bouquins, 2009 {{ISBN|978-2-221-11013-3}}
== Gwelet ivez ==
{|
|- valign="top"
|
* [[:Rummad:C'hoarierien echedoù|Meurc'hoarierion echedoù]]
* [[Kampioned bedel echedoù]]
* [[Kampionezed bedel echedoù]]
* [[Kampioned (mibion) bedel echedoù (hiniennel)]]
* [[Kampioned skolveurel bedel echedoù (skipailhoù)]]
|
* [[Pezhioù echedoù Leòdhas]]
* [[Roll c'hoarierion echedoù]]
* [[Roll kazetennoù echedoù]]
* [[Roll an oberennoù arz o tennañ d'an echedoù]]
* [[Timbroù a-zivout an echedoù]]
|}
== Liammoù diavaez ==
{{Commonscat|Chess}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.fide.com/|title=''FIDE''|accessdate=05/02/2021}}
* {{en}} {{cite web|url=http://www.ficgs.com|title=''WikiChess'' ha c'hoari en-linenn|accessdate=05/02/2021}}
* {{fr}} {{cite web|url=http://echecs.ance.ch/probleme-d-echecs.php|title=248 kudenn en-linenn|accessdate=05/02/2021}}
* {{fr}}<ref>Emeur o treiñ al lec'hienn e brezhoneg ; sikourit 'ta !</ref> {{cite web|url=https://lichess.org/fr|title=Lichess|accessdate=01/02/2024}}
== Notennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Echedoù]]
[[Rummad:C'hoarioù strategiezh]]
4ju9l3nhry19kcimkzxpruzte5ox5pj
Gouezeleg Skos
0
7670
2201983
2127014
2026-10-12T11:22:54Z
YoruNoHikage
76923
An eil anv evit ar yezh-mañ ouzhpennet
2201983
wikitext
text/x-wiki
{{Yezh|anv=Gouezeleg Skos|anveyezh=Gàidhlig
|broiou=[[Bro-Skos]], [[Kanada]]
|rannved=[[Gouezelegva]], [[Glasc'ho]], [[Skos Nevez]]
|komzet=58 552 <small>(2001)</small>
|renkadur=goude 100
|livfamilh=Indezeuropek
|familh=[[Yezhoù indezeuropek]]<br> [[Yezhoù keltiek]]<br> [[Yezhoù gouezelek]]<br> '''Gouezeleg Skos'''
|YezhOfisiel=Skos
|akademiezh=Bòrd na Gàidhlig
|iso1=gd
|iso2=gla
|lizherennoù=GLS
}}
'''Gouezeleg Skos''' pe '''skoseg''' (e gouezeleg ''Gàidhlig'', kodoù ISO 639-2: ''gla'', ISO 639-1:''gd'') zo unan eus ar [[yezhoù gouezelek]], ur [[yezhoù keltiek|yezh keltiek]] a gomzer e [[Bro-Skos]]. Kar a-dost eo d’an [[iwerzhoneg]].
War-dro 60 000 den a ra gantañ e Bro-Skos. ''Gàidhealtachd'' eo an anv a roer d’an takad ma’z eus bet dalc’het d’ober gantañ evel yezh pemdeziek gant an darn vrasañ eus an dud a-hed an istor, da lavarout eo en Inizi ar C’hornôg (''Na h-Eileanan an Iar'') hag en ul lodenn vat eus an [[Uheldirioù Bro-Skos|Uheldirioù]], an tamm eus an douar-bras zo e kornôg hag en hanternoz Skos.
Arabat kemmeskañ ''gouezeleg Skos'' gant ''gouezeleg Iwerzhon'' (an [[iwerzhoneg]]) na gant ar '' [[skoteg]]'' (''Scots''), ur yezh deveret hennezh eus an doare saozneg krenn a gomzed en [[Izeldirioù Bro-Skos|Izeldirioù]] Skos.
== Istor ar yezh ==
Ne ouzer ket mat abaoe pegeit amzer e vez komzet ar gouezeleg e Skos : marteze e veze kaozeet war aod ar c’hornôg en amzer ar Romaned. Gant savidigezh rouantelezh [[Dalriada]] er pevare kantved, en daou du d’ar mor, en hanternoz Iwerzhon hag e kornôg Skos, e voe kreñvaet ar yezh. Gounit tachenn a reas ivez, o kemer harp war prezegennerien an iliz katolik. Ur mare zo bet, e dibenn ar grennamzer, ma veze komzet en darn vrasañ eus Skos. Betek ar c’hwezekvet kantved eo chomet unvan a-walc’h ar gouezeleg komzet e Skos hag en Iwerzhon. Abaoe ar mare-se eo kroget an daou zoare gouezeleg da bellaat an eil diouzh egile hag eo deuet anat ar c’hemm etrezo er yezh skrivet (lenn pelloc’h).
Ur sevenadur pinvidik, koulz dre gomz ha dre skrid, zo gant ar gouezeleg, dre ma voe yezh an noblañsoù hag o barzhed en [[Uheldirioù Bro-Skos|Uheldirioù]]. Goude stadigidezh Skos ouzh Bro-Saoz, dreist-holl, e voe argaset ar gouezeleg ha doareoù-bevañ tud an Uheldirioù.
Daoust ma n’eus nemet un niver bihan a Skosiz oc’h ober gant ar gouezeleg ez eus ur plas bras a-walc’h gant ar yezh-se e sevenadur ar vro, hag evit kalz tud, pe e ouifent ar yezh pe ne rafent ket, ez eo ''yezh ar vro''. Evit lod all avat n’eo nemet ur yezh rannvroel, hini an Uheldirioù hag an inizi.
== Stad ar yezh ==
[[Restr:Gomzerien ar gouezeleg skos e BroSkos 2001.jpg|thumb|upright=1.2|An dregantad a ouezelegerien e Bro-Skos, hervez niveridigezh 2001]]
Goude bezañ argaset e-pad kantvedoù, eo deuet ar gouezeleg a-benn da c’hounit un tamm statud ofisiel hiziv an deiz.<br>
Kelennet e vez ar yezh er skolioù er ''Gàidhealtachd'', dreist-holl en inizi ; implijet e vez gant kuzul Inizi ar C’hornôg. Gant ar BBC ez eus ur savlec’h hollouezelek, ''Radio nan Gaidheal'', a skign bemdez abadennoù e gouezeleg. Abadennoù skinwel a gaver war veur a chadenn (BBC-Scotland, Grampian Television), hag emeur o studiañ penaos e vefe tu da grouiñ ur chadenn a vije gouestlet d’ar gouezeleg, heñvel ouzh [[S4C]] e Kembre.
Ar gouezeleg n’en deus ket kement a anaoudegezh digant gouarnamant ar [[Rouantelezh Unanet]] ha m’en deus ar [[kembraeg|c’hembraeg]]. Met abaoe adsavidigezh [[Parlamant Skos]], en deus gounezet un tamm statud er vro. E miz [[Ebrel]] [[2005]] e oa bet votet gant ar Parlamant ul lezenn evit ar gouezeleg e Skos. Gant al lezenn-se e oa bet disklêriet ez eo ofisiel ar gouezeleg e Skos hag e oa bet krouet [[Bòrd na Gàidhlig]], un aozadur a zo e labour sevel ur steuñv diorren evit ar gouezeleg.<br>
Gant 58 552 a dud e veze komzet gouezeleg da vare an niveridigezh diwezhañ ([[2001]]), tra ma oa diouiziek anezhañ ar braz eus an dud e Skos (5 003 459 anezho). Estreget er rannvroioù ma vez graet gantañ a-gozh gant an darn vrasañ eus an dud (''Gàidhealtachd''), ar gouezeleg a vez kaozeet ivez e kêrioù bras Skos, dreist-holl e [[Glasc'ho]].<br>
[[Restr:Sanas.jpg|thumb|upright=1.2|Panelloù-hent divyezhek, en Uheldirioù.]]
E [[Skos Nevez]], e reter Kanada, e kaver gouezelegerien ivez, un nebeud kantadoù anezho ha tud kozh peurvuiañ. Bez' ez int diskennidi eus Skosiz aet gwechall d'al lodenn-se eus Kanada da vevañ.
== Diforc’hioù etre gouezeleg Skos hag an iwerzhoneg ==
Yezhoù kar a-dost eo gouezeleg Skos hag an iwerzhoneg. Splann eo an heñvelderioù dreist-holl etre gouezeleg Skos ha rannyezh iwerzhonek an hanternoz. Setu amañ da skouer penaos e vez lavaret « penaos emañ an traoù ganit ? » :
* e gouezeleg Skos : ''Ciamar a tha thu?''
* en iwerzhoneg an hanternoz ([[Ulaidh]]) : ''Cad e mar a tá tú?''
* en iwerzhoneg ar c’hornôg ([[Connachta]]) : ''Cén chaoi bhfuil tú?''
* en iwerzhoneg ar mervent ([[An Mhumhain]]) : ''Conas atá tú?''
Diforc’hioù zo etre an div yezh skrivet, dreist-holl abaoe ma voe eeunaet an doare-skrivañ iwerzhonek. An tired anvet ''fada'' a lakaer war ar vogalennoù da verkañ o hirder zo un tired lemm en Iwerzhon hag un tired boud e Skos : ar ger a dalvez "degemer mat" a skriver ''fàilte'' e Bro-Skos ha ''fáilte'' en Iwerzhon.
== Levrlennadur ==
* [[Arzel Even]], ''Istor ar Yezhoù Keltiek'', embannet gant Hor Yezh
* Per Denez, ''Ar Gouezeleg'', [[Al Liamm]] niverennoù 35–46
== Liammoù diavaez ==
* [http://www.cnag.org.uk Commun na Gàidlig ]
* [http://www.smo.uhi.ac.uk Sabhal Mòr Ostaig]
* [http://www.omniglot.com/writing/gaelic.htm Omniglot]
{{InterWiki|gd}}
{{porched yezhoù}}
[[Rummad:Yezhoù Skos]]
[[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]]
[[Rummad:Yezhoù Bro-Skos]]
[[Rummad:Gouezeleg Skos]]
dza8hqsmwn387q3iwzvh7dp3k4vrlat
Landean
0
34324
2201971
2198595
2026-10-12T09:16:52Z
Dakbzh
58931
+ Maer aet da Anaon.
2201971
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox kumunioù Breizh
| anvYezh = Lanyen
| Yezh = gallaouek
| anvOfisiel = Landéan
| skeudenn = Landéan - mairie.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù =
| bro = [[Bro Roazhon]]
| departamant = [[Il-ha-Gwilen]]
| arondisamant = [[Arondisamant Felger-Gwitreg|Felger-Gwitreg]]
| kanton = [[Kanton Felger-2|Felger-2]]
| etrekumuniezh = [[Felger Tolpad-kêrioù]]
| bro velestradurel = [[Bro Felger]]
| maer = Franck Esnault
| amzer-gefridi = [[2026]]-Here [[2026]]
| gorread = 8.17
| hedred = -1.1514
| ledred = 48.4139
| uk = 140
| ubi = 107
| ubr = 208
}}
'''Landean''' (''{{lang|fr|Landéan}}'' e [[galleg]]) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Felger-2]] e [[departamant gall|departamant]] [[Il-ha-Gwilen]].
== Douaroniezh ==
== Anv ==
* Erwan Vallerie ː '''Landeanium''', 1150; '''Landeen''', 1158; '''Landeham''', 1210; '''Landean''', 1371; '''Landeanum''', 1410; '''Landanium''', 1516
== Ardamezioù ==
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
==== [[Brezel-bed kentañ]] ====
* Mervel a reas 56 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,65% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.phpidsource=456 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>.
==== [[Eil Brezel-bed]] ====
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>; un den ag ar gumun a varvas e [[Mauthausen]] ([[Aostria]]) d’an [[20 a viz Meurzh]] [[1945]] pe d’an [[23 a viz Ebrel]] 1945. Ezel eus an SOE - Rouedad Buckmaster - Rouedad Oscar Parson e oa. Harzet e oa bet d’ar 11 a viz Here 1943 er [[Ar Sal|Sal]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=20886 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref> .
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery>
Landéan - Pierre Courcoulée.jpg|An daol-vaen ''Pierre Courcoulée''.
Landéan cordon des druides.JPG|Ar « c’hordennig drouized ».
Landéan - Celliers.jpg|Ar « c’havioù-gwin ».
Landéan (35) Couvent Saint-François.JPG
Landéan - église.jpg|An iliz katolik.
</gallery>
* Savadurioù neolitek, an daol-vaen ''Pierre Courcoulée'' hag ar « c’hordennig drouized ».
* Ar « c’havioù-gwin », {{XIIvet kantved}}.
* Leandi ''Sant Frañsez''.
* Iliz katolik ''Sant Pêr ha Sant Paol''.
* Monumant foran ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=456
Memorial Genweb]</ref> ha roll<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=456 Memorial Genweb]</ref>.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=71726 Memorial Genweb (roll)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=71726 Memorial Genweb (luc'hskeudenn)]</ref>{{,}}<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.fr/phototek/index.php/35/71726 Memorial Genweb (luc'hskeudennoù)]</ref>.
== Emdroadur ar boblañs ==
{{Demografiezh
|titl=Niver a annezidi
|dimx=
|dimy=
|popmax=1500
|passo1=500
|passo2=100
|bl1=1962
|bl2=1968
|bl3=1975
|bl4=1982
|bl5=1990
|bl6=1999
|bl7=2006
|bl8=2007
|bl9=2011
|bl10=2017
|p1=969
|p2=917
|p3=920
|p4=1129
|p5=1199
|p6=1166
|p7=1246
|p8=1257
|p9=1260
|p10=1205
|mammenn=EBSSA
}}
== Melestradurezh ==
== Tud ==
=== Ardamezeg ar familhoù ===
{|
|-
|[[Restr:Le Limonier.gif|80px]]
|style="padding-left:20px;"|'''Le Limonier'''<br>Aotrounez La Lande, Cahier, Gastais, Verdun, la Houssaye, la Rouelle<br>''En argant e leon en gul, e sourin en glazur karget gant teir c'hroazigan en aour, balirant.''
|}
== Gevelliñ ==
*{{Gevelliñ|Baile an Ridire|Iwerzhon|Ireland}}
== Liammoù diavaez ==
{{commonscat|Landéan}}
* {{fr}}[https://web.archive.org/web/20210924040916/https://landean.fr/ Lec'hienn ofisiel ar gumun]
== Levrlennadur ==
* {{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* {{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995
== Notennoù ha daveoù ==
<references />
[[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]]
ge273z5xqzb8mmkk2brx4zfmxar7xu7
Kate Bush
0
35908
2201964
2154188
2026-10-11T23:12:57Z
Raippa-Valli
94314
2201964
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Restr:Kate Bush at 1986 Comic Relief (cropped).png|thumb|Kate Bush (1986)]]
'''Catherine Bush''', anavezetoc'h hec'h anv-micher '''Kate Bush''', zo ur ganerez saoz ganet e [[1958]] e [[Bexleyheath]] ([[Kent]], [[Bro-Saoz]]). Brudet eo he fladennoù labouret pervezh hag he mouezh dibar.
En em lañset eo e bed ar sonerezh gant sikour [[David Gilmour]], soner er strollad [[Pink Floyd]], ha labouret he deus gant [[Peter Gabriel]], [[Prince]], [[Eric Clapton]], met ivez [[Alan Stivell]] (albom The Sensual World).
He c'hanaouenn gentañ hag anavezetañ e Bro-C'hall, "Wuthering Heights" (albom [[The Kick Inside]]) a oa bet awenet gant oberenn [[Emily Brontë]]. Diouzhtu he doa diskwelet Kate Bush e felle dezhi kinnig sonerezh disheñvel: e-kreiz prantad ar [[Sonerezh Punk|punk]] eo e teue da ganañ ar ganaouenn-mañ en ur ober dañsoù droch (stummet e oa war an dañs klasel) gant gwiskamantoù souezhus.
Hec'h albom diwezhañ Aerial ([[2005]]) a zo seder ha sioul, ha resevet en deus un degemer a-feson eus perzh ar gazetennerien, a zo boaz da reiñ dezhi al lesanv "Sorserez ar son".
== Pladennoù ==
* ''[[The Kick Inside]]'' ([[1978]])
* ''[[Lionheart (albom)|Lionheart]]'' ([[1978]])
* ''[[On Stage (Kate Bush)|On Stage]]'' ([[1979]], EP 4 zitl enrollet war al leurenn)
* ''[[Never For Ever]]'' ([[1980]])
* ''[[The Dreaming]]'' ([[1982]])
* ''[[Hounds of Love]]'' ([[1985]]), (an eil tu anezhi — ''[[The Ninth Wave]]'' — a zo un albom ''concept'')
* ''[[The Whole Story]]'' ([[1986]], dastumadeg)
* ''[[The Sensual World]]'' ([[1989]])
* ''[[Rocket Man]]'' ([[1990]], (pladenn vihan)
* ''[[This Woman's Work]]'' ([[1990]], boestadig 8 CD gant ar 6 albom kentañ ha 2 CD gant tuioù B ha doareoù hir eus kanaouennoù…)
* ''[[The Red Shoes (albom)|The Red Shoes]]'' ([[1993]])
* ''[[Live At The Hammersmith Odeon]]'' ([[1994]], ur sonadeg eus 1981)
* ''[[Aerial]]'' ([[2005]], albom doubl : ''A Sea of Honey'' & ''A Sky of Honey'')
* ''[[Director's Cut (album)|Director's Cut]]'' ([[2011]], kanaouennoù adc'hraet diwar an albomoù ''The Sensual World'' ha ''The Red Shoes'')
* ''[[50 Words for Snow]]'' ([[2011]])
== Videoioù ==
* 1981 Live at the Hammersmith Odeon
* 1983 The Single File
* 1986 Hair of the Hound
* 1986 The Whole Story
* 1989 The Sensual World: The Videos
* 1993 The Line, the Cross and the Curve
== Daveennoù ==
<references/>
== Liammoù diavaez ==
* {{en}} [http://www.katebush.com Lec'hienn ofisiel]
{{DEFAULTSORT:Bush,Kate}}
[[Rummad:Kanerezed Bro-Saoz]]
[[Rummad:Sonerezh rock]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1958]]
1r4v1oilxjfnocmys8o2oz3887ms1hc
Mametz (Somme)
0
67548
2201968
1819412
2026-10-12T08:53:51Z
Kontributor 2K
75668
2201968
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Mametz
| anvYezh =
| Yezh =
| anvOfisiel =
| skeudenn = 18th Lancers near Mametz 1916.jpg|thumb
| alc'hwez = Mametz, ur rejimant goafeien vreizhveuriat (18th King George's Own Lancers) e 1916.
| ardamezioù = Blason famille fr de Mametz.svg
| logo =
| bro =
| rannvro = [[Hauts-de-France]]
| departamant = [[Somme (departamant)|Somme]]
| arondisamant = [[Arondisamant Péronne|Péronne]]
| kanton = [[Kanton Albert|Albert]]
| etrekumuniezh = Communauté de communes du Pays du Coquelicot
| bro velestradurel =
| cp = 80300
| maer = Stéphane Brunel
| amzer-gefridi = 2014-2020
| gorread = 7.25
| hedred = 2.73694444444
| ledred = 49.9977777778
| uk = 73
| ubi = 68
| ubr = 135
| lec'hienn web = [http://www.paysducoquelicot.com/mametz.htm paysducoquelicot.com/mametz]
}}
'''Mametz''' a zo ur gumun eus departamant ar [[Somme]] ([[Bro-C'hall]]).
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
* [[Brezel-bed kentañ]]: [[Emgann koad Mametz]] e 1916.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs ==
<timeline>
ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
PlotData =
bar:300 color:gray1 width:1
from:start till:end
bar:200 color:gray1
from:start till:end
bar:100 color:gray1
from:start till:end
bar:0 color:gray1
LineData =
layer:front
points:(48,105)(84,105) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 150 1968: 150
points:(84,105)(100,119) color:blue width:2 #1975: 174
points:(100,119)(128,127) color:blue width:2 #1982: 188
points:(128,127)(160,120) color:blue width:2 #1990: 177
points:(160,120)(196,113) color:blue width:2 #1999: 165
</timeline>
<ref>[[EBSSA]]</ref>
== Liammoù diavaez ==
== Tud dibar ==
== Dave ha notennoù ==
<references/>
[[Rummad:Kumunioù Somme|Mametz]]
kn7h933ivk70sdfuxgqwq31j5jonnhz
Marianna Abgrall
0
83280
2201963
2201820
2026-10-11T22:24:35Z
Ch. Rogel
46
Kendalc'h gant barnedigezh YV Perrot ha daveoù
2201963
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Skrivagner
| anv = Marianna Abgrall
| skeudenn =
| ment =
| alc'hwez =
| anv mat = Marie-Anne Abgrall
| anv pluenn = Marianna Kerlorok
| obererezh = Barzhez
| deiziad ganet = 16 a viz Meurzh 1850
| lec'h ganet = Lambaol-Gwimilio
| deiziad marv = 6 a viz Meurzh 1930
| lec'h marv = Lambaol-Gwimilio
| yezh = Brezhoneg
| luskad =
| rumm =
| enorioù =
| oberennoù pennañ = ''Gwinizh Hepken''
| traoù ouzhpenn =
| sinadur =
| ment sinadur =
| lec'hienn =
}}
'''Marianna Abgrall''' (Mari Anna ivez) a oa [[anv-pluenn]] ar [[barzh|varzhez]] ha saverez kontadennoù vrezhonek ''Marie-Anne Abgrall'', bet ganet e [[Lambaol-Gwimilio]] d'ar [[16 a viz Meurzh]] [[1850]] ha marvet eno d'ar [[6 a viz Meurzh]] [[1930]]. ''Marianna Kerlorok'', diouzh anv lec'hel he lec'h ganedigezh, a oa un anv-pluenn all dezhi.
== Buhez ==
Merc'h da Alan ha Mari Jann Gwilhou e voe ''Marianna Abgrall'' e kêriadenn Kerloareg<ref>Kerloarec, er reizhskrivadur ofisiel.</ref>, ma chomas betek 1910, a-raok mont da vourc'h Lambaol. War-dro [[1895]], hag hi oadet a 45 bloaz, e krogas da sevel barzhonegoù brezhonek pa gasas un ganaouenn, ''Son ar c'hemener'' d'ar gelaouenn lennegel ''[[L'Hermine]]''. He breur henañ, ar [[chaloni]] [[Yann-Vari Abgrall]] ([[1846]]-[[1926]]), a vroudas anezhi da skrivañ e brezhoneg, pa ne skrive-eñ kalz e brezhoneg.
He breur yaouankañ, Jean-François Abgrall (Yann-Frañsaig) ([[1854]]-[[1929]]) a voe misioner en [[Tonkin]] adalek [[1887]], betek e varv e 1929<ref>Meneget gant F. Favereau.</ref>. Eñ a ambrougas anezhi war hent ar skrivañ e brezhoneg dre lizher.
== Skrivagnerez ==
Ur varzhez hag ur c'houerez e voe ''Marianna Abgrall'', ha hi anavezet mat e metoù al lennegezh vrezhonek en he amzer, pa voe embannet he oberennoù, barzhonegoù ha kontadennoù, un darn anezho savet evit bezañ kanet hervez un ton merket, gant ''[[Feiz ha Breiz]]'' ha ''[[Kroaz ar Vretoned]]''. Hervez temz he amzer ec'h eztaolas he c'hredennoù [[Kristeniezh|kristen]] e meur a oberenn.
Meur a varzhoneg savet ganti a voe loreet da-geñver kenstrivadegoù ar [[Bleun-Brug]], ''Son al Laouenanik'' e [[1907]], an hini gentañ.
Mignonez e oa gant [[Yann-Vari Perrot]], ken e skrivras ul lizher dezhañ evit lavarout kenavo un nebeut sizhunvezioù a-raok mervel hag eñ a savas un hir a [[mortuaj|vortuaj]], gwir danevell he buhez, e kreiz ar brezel hag ur c'haer a varnedigezh lennegel a voe ivez
{{quotation|N'eus nemet lenn he gwerziou hag he marvailhou evit lenn betek goueled e c'halon a gristenez virvidik hag a vreizadez didroïdell. Peurliesa he skridou a zo diouanet, [[steuñvenn|steuenn]], komzou hag all, en he spered ; a-wechou, koulskoude, ar steuenn a zo roet d'ezi gant he breur bihan evel evit ''Al Laouenanig hag ar Voc'h Ruzig [[sic]]'', pe gant he breur bras, evel ar ''Roue Gralon'' hag an ''Doktor Laennec'' ; a-wechouigou all he deus her c'havet e skridou gai!ek evel ar ''Gornandoned diweza'', met ker mat e oar gwiska he steuennou ma n'oar ket evit nac'h e ro d'ezo holl eur stumm eus ar re vreizeka. Klevet ho peus bet lavaret : ''Eur bod skao pa vez gwisket a vez brao!''. ''Mari Anna'' a ouie gwiska he steuennou a-zoare ha setu perak e oa eur vestrez-skrivagnerez.}}.
== Embannadennoù ==
* Marianna Abgrall, ''Gwinizh hepken'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1962, 76 p. Oberenn glok.
* ''Al laouenanik hag ar voc'hruzik''. E-barzh ''Feiz ha Breîz'', Kerzu 1907.
* ''Son ar c'hemener''. E-barzh ''L'Hermine'', niv. 268, Meurz 1895. Adembannet gant ''Feiz ha Breiz'', niv. 313, 1909.
* ''Da Sant-Jozef''. . E-barzh ''Feiz ha Breiz'', niv. 1-2, 1905.
* ''Eur song vrao : Toutouig''. E-barzh ''Feiz ha Breiz'', niv. 398, 1911.
* ''Kalon er Vamm''. E-barzh ''[[Dihunamb]]'', 1928. Treuzskrivadur [[gwenedek]].
* ''Eit luskellat''. E-barzh ''Dihunamb'', niv. 295, 1936. Dalif. Treuzskrivadur gwenedek.
==Pennadoù nes ==
* [[Bleun-Brug]]
* [[Loeiza Charran]]
* [[Anjela Duval]]
* [[Filomena Kadored]]
* [[Anna-Vari Ropars]]
* [[Naig Rozmor]]
==Levrlennadur==
* [https://crbc.huma-num.fr/prelib/personne/743/ Fichenn PRELIB]
* Frañsez Favereau, ''Lennegezh ar brezhoneg en XX{{vet}} kantved. 1 An "Emzao kentañ 1900-1918'', Skol Vreizh, 2001, p. 111. {{ISBN|2911447565}}.
* Raoul, Lukian, ''Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien''. [[Embannadurioù Al Liamm]], 1992, pp. 16-17 {{ISBN|978-2-7368-0034-5}}.
* Abeozen, ''Istor lennegezh vrezhonek an amzer-vremañ'', Embannadurioù Al Liamm, 1957.
* Yann_Vari Perrot, ''Marianna Abgrall''. E-barzh ''Feiz ha Breiz'', 1942, niv. 1-2, p p. 113 ha niv. 1-3, p. 140.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
{{wikimammenn|Oberour:Marianna Abgrall}}
{{DEFAULTSORT:Abgrall, Marianna}}
[[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]]
[[Rummad:Barzhezed brezhonek]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1850]]
[[Rummad:Marvioù 1930]]
3n6wtak4qt7o366sq7lmpuy9d9bid1f
Orchies
0
83836
2201956
2196763
2026-10-11T18:50:48Z
JackyM59
87937
Photograph updated
2201956
wikitext
text/x-wiki
{{Labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Orchies
| anvYezh =
| Yezh =
| anvOfisiel =
| skeudenn = L’hôtel de Ville d'Orchies.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù = Blason de la ville de Orchies (59) Nord-France.svg
| logo =
| bro =
| rannvro = [[Hauts-de-France]]
| departamant = [[Norzh (departamant)|Norzh]]
| arondisamant = [[Arondisamant Douai|Douai]]
| kanton = [[Kanton Orchies|Orchies]] <small>(pennlec'h)</small>
| etrekumuniezh = Communauté de communes Pévèle Carembault
| bro velestradurel =
| maer = Dominique Bailly
| amzer-gefridi = 2014-2020
| gorread = 10.92
| hedred = 3.245
| ledred = 50.4755555556
| uk =
| ubi = 22
| ubr = 49
}}
'''Orchies''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h kanton [[Kanton Orchies|Orchies]] eo.
== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
{|
|[[Restr:Bundesarchiv Bild 146-2008-0077, Frankreich, Orchies, Zerstörungen.jpg|left|thumb|200px|Leur-gêr Orchies e 1918]]
|}
'''[[Brezel-bed kentañ]]''':
* distrujet e voe ar gêr;
* dieubet e voe '''Orchies''' gant ar [[Bro-Saoz|Saozon]] eus ar 1{{añ}} Batailhon eus ar ''Cambridgeshire Regiment'' d'an [[19 Here|19 a viz Here]] [[1918]];
* roet e voe ar [[Kroaz-vrezel 1914-1918|Groaz-vrezel 1914-1918]] d'ar gumun e [[1920]]
<ref>[https://web.archive.org/web/20170303083543/http://pages14-18.mesdiscussions.net/pages1418/forum-pages-histoire/communes-decorees-guerre-sujet_7632_2.htm Pages 14-18]</ref>.
* [[Eil brezel-bed]]: e mizioù [[Mae]]-[[Even]] [[1940]] e ya an annezidi da repuiñ da [[Breizh|Vreizh]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
== Douaroniezh ==
== Emdroadur ar boblañs 1793-2007 ==
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:8400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1791
bar:1792
bar:1793
bar:1794
bar:1795
bar:1796
bar:1797
bar:1798
bar:1799
bar:1800 text:1800
bar:1801
bar:1802
bar:1803
bar:1804
bar:1805
bar:1806
bar:1807
bar:1808
bar:1809
bar:1810
bar:1811
bar:1812
bar:1813
bar:1814
bar:1815
bar:1816
bar:1817
bar:1818
bar:1819
bar:1820 text:1820
bar:1821
bar:1822
bar:1823
bar:1824
bar:1825
bar:1826
bar:1827
bar:1828
bar:1829
bar:1830
bar:1831
bar:1832
bar:1833
bar:1834
bar:1835
bar:1836
bar:1837
bar:1838
bar:1839
bar:1840 text:1840
bar:1841
bar:1842
bar:1843
bar:1844
bar:1845
bar:1846
bar:1847
bar:1848
bar:1849
bar:1850
bar:1851
bar:1852
bar:1853
bar:1854
bar:1855
bar:1856
bar:1857
bar:1858
bar:1859
bar:1860 text:1860
bar:1861
bar:1862
bar:1863
bar:1864
bar:1865
bar:1866
bar:1867
bar:1868
bar:1869
bar:1870
bar:1871
bar:1872
bar:1873
bar:1874
bar:1875
bar:1876
bar:1877
bar:1878
bar:1879
bar:1880 text:1880
bar:1881
bar:1882
bar:1883
bar:1884
bar:1885
bar:1886
bar:1887
bar:1888
bar:1889
bar:1890
bar:1891
bar:1892
bar:1893
bar:1894
bar:1895
bar:1896
bar:1897
bar:1898
bar:1899
bar:1900 text:1900
bar:1901
bar:1902
bar:1903
bar:1904
bar:1905
bar:1906
bar:1907
bar:1908
bar:1909
bar:1910
bar:1911
bar:1912
bar:1913
bar:1914
bar:1915
bar:1916
bar:1917
bar:1918
bar:1919
bar:1920 text:1920
bar:1921
bar:1922
bar:1923
bar:1924
bar:1925
bar:1926
bar:1927
bar:1928
bar:1929
bar:1930
bar:1931
bar:1932
bar:1933
bar:1934
bar:1935
bar:1936
bar:1937
bar:1938
bar:1939
bar:1940 text:1940
bar:1941
bar:1942
bar:1943
bar:1944
bar:1945
bar:1946
bar:1947
bar:1948
bar:1949
bar:1950
bar:1951
bar:1952
bar:1953
bar:1954
bar:1955
bar:1956
bar:1957
bar:1958
bar:1959
bar:1960 text:1960
bar:1961
bar:1962
bar:1963
bar:1964
bar:1965
bar:1966
bar:1967
bar:1968
bar:1969
bar:1970
bar:1971
bar:1972
bar:1973
bar:1974
bar:1975
bar:1976
bar:1977
bar:1978
bar:1979
bar:1980 text:1980
bar:1981
bar:1982
bar:1983
bar:1984
bar:1985
bar:1986
bar:1987
bar:1988
bar:1989
bar:1990
bar:1991
bar:1992
bar:1993
bar:1994
bar:1995
bar:1996
bar:1997
bar:1998
bar:1999
bar:2000 text:2000
bar:2001
bar:2002
bar:2003
bar:2004
bar:2005
bar:2006
bar:2007
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1793 from:0 till: 2962
bar:1800 from:0 till: 2778
bar:1806 from:0 till: 2841
bar:1821 from:0 till: 3086
bar:1831 from:0 till: 3425
bar:1836 from:0 till: 3484
bar:1841 from:0 till: 3568
bar:1846 from:0 till: 3524
bar:1851 from:0 till: 3508
bar:1856 from:0 till: 3606
bar:1861 from:0 till: 3708
bar:1866 from:0 till: 3688
bar:1872 from:0 till: 3721
bar:1876 from:0 till: 3575
bar:1881 from:0 till: 3757
bar:1886 from:0 till: 3859
bar:1891 from:0 till: 3918
bar:1896 from:0 till: 4137
bar:1901 from:0 till: 4305
bar:1906 from:0 till: 4438
bar:1911 from:0 till: 4654
bar:1921 from:0 till: 3555
bar:1926 from:0 till: 4636
bar:1931 from:0 till: 4955
bar:1936 from:0 till: 5046
bar:1946 from:0 till: 4746
bar:1954 from:0 till: 5278
bar:1962 from:0 till: 5863
bar:1968 from:0 till: 5972
bar:1975 from:0 till: 5756
bar:1982 from:0 till: 5587
bar:1990 from:0 till: 6945
bar:1999 from:0 till: 7474
bar:2006 from:0 till: 8263
bar:2007 from:0 till: 8379
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
<ref>Cassini hag [[EBSSA]]</ref>
== Melestradurezh ==
== Gevelliñ ==
* {{Gevelliñ|Cealsach|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=}}
== Tud ==
== Liammoù diavaez ==
== Dave ha notennoù==
<references/>
[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]
[[Rummad:Kroaz-vrezel 1914-1918 (kumunioù Norzh)]]
8tyh3zdmnzfu6ltywsoro9tp1p4kzas
2201958
2201956
2026-10-11T19:34:42Z
Ar choler
52661
poblañs
2201958
wikitext
text/x-wiki
{{Labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Orchies
| anvYezh =
| Yezh =
| anvOfisiel =
| skeudenn = L’hôtel de Ville d'Orchies.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù = Blason de la ville de Orchies (59) Nord-France.svg
| logo =
| bro =
| rannvro = [[Hauts-de-France]]
| departamant = [[Norzh (departamant)|Norzh]]
| arondisamant = [[Arondisamant Douai|Douai]]
| kanton = [[Kanton Orchies|Orchies]] <small>(pennlec'h)</small>
| etrekumuniezh = Communauté de communes Pévèle Carembault
| bro velestradurel =
| maer = Dominique Bailly
| amzer-gefridi = 2014-2020
| gorread = 10.92
| hedred = 3.245
| ledred = 50.4755555556
| uk =
| ubi = 22
| ubr = 49
}}
'''Orchies''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h kanton [[Kanton Orchies|Orchies]] eo.
== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
;[[Brezel-bed kentañ]]
* Distrujet e voe ar gêr.
* Dieubet e voe kêr gant 1{{añ}} Batailhon ''Cambridgeshire Regiment''ar [[Rouantelezh-Unanet]] d'an [[19 a viz Here]] [[1918]].
*Deroet e voe ar [[Kroaz-vrezel 1914-1918|Groaz-vrezel 1914-1918]] d'ar gumun e [[1920]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170303083543/http://pages14-18.mesdiscussions.net/pages1418/forum-pages-histoire/communes-decorees-guerre-sujet_7632_2.htm ''Pages 14-18'']</ref>.
<gallery mode="packed" heights="220px">Bundesarchiv Bild 146-2008-0077, Frankreich, Orchies, Zerstörungen.jpg|Leur-gêr Orchies e 1918</gallery>
;[[Eil brezel-bed]]
* E mizioù [[Mae]]-[[Even]] [[1940]] ec'h eas an annezidi da repuiñ da [[Breizh|Vreizh]].
== Emdroadur ar boblañs 1793-2023 ==
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:9000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1793 text:93
bar:1800 text:1800
bar:1806 text:06
bar:1821 text:21
bar:1831 text:31
bar:1836 text:36
bar:1841 text:41
bar:1846 text:46
bar:1851 text:51
bar:1856 text:56
bar:1861 text:61
bar:1866 text:66
bar:1872 text:72
bar:1876 text:76
bar:1881 text:81
bar:1886 text:86
bar:1891 text:91
bar:1896 text:96
bar:1901 text:1901
bar:1906 text:06
bar:1911 text:11
bar:1921 text:21
bar:1926 text:26
bar:1931 text:31
bar:1936 text:36
bar:1946 text:46
bar:1954 text:54
bar:1962 text:62
bar:1968 text:68
bar:1975 text:75
bar:1982 text:82
bar:1990 text:90
bar:1999 text:99
bar:2005 text:2005
bar:2006 text:06
bar:2010 text:10
bar:2015 text:15
bar:2020 text:20
bar:2023 text:23
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1793 from:0 till: 2962
bar:1800 from:0 till: 2778
bar:1806 from:0 till: 2841
bar:1821 from:0 till: 3086
bar:1831 from:0 till: 3425
bar:1836 from:0 till: 3484
bar:1841 from:0 till: 3568
bar:1846 from:0 till: 3524
bar:1851 from:0 till: 3508
bar:1856 from:0 till: 3606
bar:1861 from:0 till: 3708
bar:1866 from:0 till: 3688
bar:1872 from:0 till: 3721
bar:1876 from:0 till: 3575
bar:1881 from:0 till: 3757
bar:1886 from:0 till: 3859
bar:1891 from:0 till: 3918
bar:1896 from:0 till: 4137
bar:1901 from:0 till: 4305
bar:1906 from:0 till: 4438
bar:1911 from:0 till: 4654
bar:1921 from:0 till: 3555
bar:1926 from:0 till: 4636
bar:1931 from:0 till: 4955
bar:1936 from:0 till: 5046
bar:1946 from:0 till: 4746
bar:1954 from:0 till: 5278
bar:1962 from:0 till: 5863
bar:1968 from:0 till: 5972
bar:1975 from:0 till: 5756
bar:1982 from:0 till: 5587
bar:1990 from:0 till: 6945
bar:1999 from:0 till: 7472
bar:2005 from:0 till: 8172
bar:2006 from:0 till: 8263
bar:2010 from:0 till: 8178
bar:2015 from:0 till: 8472
bar:2020 from:0 till: 8529
bar:2023 from:0 till: 8396
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
* Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]].
== Gevelliñ ==
* {{Gevelliñ|Cealsach|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=}}
== Dave ha notennoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]
[[Rummad:Kroaz-vrezel 1914-1918 (kumunioù Norzh)]]
83gyipmfz046y9un6u3lg494c838fkm
2201961
2201958
2026-10-11T19:36:42Z
Ar choler
52661
maer
2201961
wikitext
text/x-wiki
{{Labour zo}}
{{Infobox kumunioù Frañs
| anv = Orchies
| anvYezh =
| Yezh =
| anvOfisiel =
| skeudenn = L’hôtel de Ville d'Orchies.jpg
| alc'hwez = An ti-kêr.
| ardamezioù = Blason de la ville de Orchies (59) Nord-France.svg
| logo =
| bro =
| rannvro = [[Hauts-de-France]]
| departamant = [[Norzh (departamant)|Norzh]]
| arondisamant = [[Arondisamant Douai|Douai]]
| kanton = [[Kanton Orchies|Orchies]] <small>(pennlec'h)</small>
| etrekumuniezh = Communauté de communes Pévèle Carembault
| bro velestradurel =
| maer = Ludovic Rohart
| amzer-gefridi = 2026-2032
| gorread = 10.92
| hedred = 3.245
| ledred = 50.4755555556
| uk =
| ubi = 22
| ubr = 49
}}
'''Orchies''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]]. Pennlec'h kanton [[Kanton Orchies|Orchies]] eo.
== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
;[[Brezel-bed kentañ]]
* Distrujet e voe ar gêr.
* Dieubet e voe kêr gant 1{{añ}} Batailhon ''Cambridgeshire Regiment''ar [[Rouantelezh-Unanet]] d'an [[19 a viz Here]] [[1918]].
*Deroet e voe ar [[Kroaz-vrezel 1914-1918|Groaz-vrezel 1914-1918]] d'ar gumun e [[1920]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170303083543/http://pages14-18.mesdiscussions.net/pages1418/forum-pages-histoire/communes-decorees-guerre-sujet_7632_2.htm ''Pages 14-18'']</ref>.
<gallery mode="packed" heights="220px">Bundesarchiv Bild 146-2008-0077, Frankreich, Orchies, Zerstörungen.jpg|Leur-gêr Orchies e 1918</gallery>
;[[Eil brezel-bed]]
* E mizioù [[Mae]]-[[Even]] [[1940]] ec'h eas an annezidi da repuiñ da [[Breizh|Vreizh]].
== Emdroadur ar boblañs 1793-2023 ==
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:9000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1793 text:93
bar:1800 text:1800
bar:1806 text:06
bar:1821 text:21
bar:1831 text:31
bar:1836 text:36
bar:1841 text:41
bar:1846 text:46
bar:1851 text:51
bar:1856 text:56
bar:1861 text:61
bar:1866 text:66
bar:1872 text:72
bar:1876 text:76
bar:1881 text:81
bar:1886 text:86
bar:1891 text:91
bar:1896 text:96
bar:1901 text:1901
bar:1906 text:06
bar:1911 text:11
bar:1921 text:21
bar:1926 text:26
bar:1931 text:31
bar:1936 text:36
bar:1946 text:46
bar:1954 text:54
bar:1962 text:62
bar:1968 text:68
bar:1975 text:75
bar:1982 text:82
bar:1990 text:90
bar:1999 text:99
bar:2005 text:2005
bar:2006 text:06
bar:2010 text:10
bar:2015 text:15
bar:2020 text:20
bar:2023 text:23
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1793 from:0 till: 2962
bar:1800 from:0 till: 2778
bar:1806 from:0 till: 2841
bar:1821 from:0 till: 3086
bar:1831 from:0 till: 3425
bar:1836 from:0 till: 3484
bar:1841 from:0 till: 3568
bar:1846 from:0 till: 3524
bar:1851 from:0 till: 3508
bar:1856 from:0 till: 3606
bar:1861 from:0 till: 3708
bar:1866 from:0 till: 3688
bar:1872 from:0 till: 3721
bar:1876 from:0 till: 3575
bar:1881 from:0 till: 3757
bar:1886 from:0 till: 3859
bar:1891 from:0 till: 3918
bar:1896 from:0 till: 4137
bar:1901 from:0 till: 4305
bar:1906 from:0 till: 4438
bar:1911 from:0 till: 4654
bar:1921 from:0 till: 3555
bar:1926 from:0 till: 4636
bar:1931 from:0 till: 4955
bar:1936 from:0 till: 5046
bar:1946 from:0 till: 4746
bar:1954 from:0 till: 5278
bar:1962 from:0 till: 5863
bar:1968 from:0 till: 5972
bar:1975 from:0 till: 5756
bar:1982 from:0 till: 5587
bar:1990 from:0 till: 6945
bar:1999 from:0 till: 7472
bar:2005 from:0 till: 8172
bar:2006 from:0 till: 8263
bar:2010 from:0 till: 8178
bar:2015 from:0 till: 8472
bar:2020 from:0 till: 8529
bar:2023 from:0 till: 8396
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
* Mammennoù : Cassini hag [[EBSSA]].
== Gevelliñ ==
* {{Gevelliñ|Cealsach|Rouantelezh Unanet|United Kingdom|bloavezh=}}
== Dave ha notennoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]
[[Rummad:Kroaz-vrezel 1914-1918 (kumunioù Norzh)]]
fu2ajb6b2j4plc3idkhiu2cz2shh4xk
Patrom:Degemer/Keleier
10
84351
2201942
2201927
2026-10-11T14:15:52Z
Llydawr
145
nevesaat
2201942
wikitext
text/x-wiki
Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]].
<!--### SKEUDENN ###-->
[[Skeudenn:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 0 (cropped).jpg|150px|right|Anne Carson]]
* [[11 a viz Here]] : taget eo [[aerborzh ar Roue Khalid]] e [[Riyadh]] gant an [[Houthied]], lazhet ez eus 12 den ha gloazet un 300 bennak.
* [[10 a viz Here]] : da [[Navanethem Pillay]], eus [[Suafrika]], eo roet [[Priz Nobel ar Peoc'h]].
* [[9 a viz Here]] : [[kren-douar]] e [[Panama]].
* [[8 a viz Here]] : roet eo [[Priz Nobel al Lennegezh]] d'ar varzhez kanadian [[Anne Carson]] (''skeudenn'').
* [[29 a viz Gwengolo]] : en em ledañ a ra, e [[Breizh]] hag e [[Bro-C'hall]], ar manifestadegoù gant [[Lise (skol)|liseidi]] evit goulenn koñdisionoù studiañ gwelloc'h peurgetket.
* [[29 a viz Gwengolo]] : [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] zo anvet da gentañ ministr [[Maroko]], goude trec'h he strollad politikel, ar ''Parti authenticité et modernité'', e dilennadeg ar gannaded.
* [[25 a viz Gwengolo]] : marvet eo ar romantour skosat [[Peter May]].
* 25-[[28 a viz Gwengolo]] : beaj ar pab [[Leon XIV]] e [[Bro-C'hall]]. Tremen a ra dre [[Pariz]], [[Lourdes]] ha [[Metz]].
* [[23 a viz Gwengolo]] : emsavidi eus meur a strollad e [[Tigray]], [[Afar (rannvro)|Afar]] hag [[Amhara]] a dag arme gouarnamant kreiz [[Etiopia]].
* [[16 a viz Gwengolo]] : [[Hashim Thaçi]], bet kentañ ministr ha prezidant [[Kosovo]], zo kondaonet da 25 bloavezh toull-bac'h evit [[torfed brezel|torfedoù brezel]] graet pa oa e penn Arme Dieubidigezh Kosovo.
* [[14 a viz Gwengolo]] : en em vodañ a ra kentañ ministred [[Michelle O'Neill|Hanternoz Iwerzhon]], [[John Swinney|Bro-Skos]] ha [[Rhun ap iorwerth|Kembre]] e [[Kerdiz]] ha kensinañ a reont ur skrid a embann gwir o broioù d'en em ren o-unan.
{{diac'hubiñ}}
<noinclude>
[[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]]
</noinclude>
qzgxp2ijxrq9j9aa7737bivqxcxfn8x
Lenn Ontario
0
84708
2201944
2198890
2026-10-11T15:41:32Z
WhisperToMe
9458
Add English and French. Canada is bilingual at the federal level and French is a recognized minority language in Ontario.
2201944
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lenn Ontario''' ({{langx|en|Lake Ontario}}, {{langx|fr|Lac Ontario}}) a zo unan eus pemp [[Lennoù Meur Norzhamerika|Lenn Veur Norzhamerika]]. An hini bellañ war-du ar [[sav-heol]] ez eo. Lec'hiet eo etre ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Kanada]]. 19 000 km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù ar [[stêr Sant-Laorañs]].
E-kerzh ur brete kenwerzhel gant Kanada e miz Eost [[2026]], [[Donald Trump]] a sinas ur gourc'hemnn evit ma vefe adanvet Lenn Ontarion e « Lenn Amerika » ("Lake America")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/trump-lake-ontario-america-9.7322947|title=Trump signs order to rename Lake Ontario as 'Lake America', CBC News, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>{{,}}<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/08/27/trump-lake-ontario-lake-america|title=Trump moves to rename Lake Ontario to "Lake America", AXIOS, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="200px">U.S. Geological Survey map of Lake America.jpg|Kartenn ofisiel en [[SUA]], 27 a viz Eost 2026</gallery>
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Lake Ontario}}
{{DEFAULTSORT:Ontario}}
[[Rummad:Lennoù Meur Norzhamerika]]
blaw9at77ea22evllol8vahy9oao1px
2201945
2201944
2026-10-11T15:41:43Z
WhisperToMe
9458
2201945
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lenn Ontario''' ({{lang-en|Lake Ontario}}, {{lang-fr|Lac Ontario}}) a zo unan eus pemp [[Lennoù Meur Norzhamerika|Lenn Veur Norzhamerika]]. An hini bellañ war-du ar [[sav-heol]] ez eo. Lec'hiet eo etre ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Kanada]]. 19 000 km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù ar [[stêr Sant-Laorañs]].
E-kerzh ur brete kenwerzhel gant Kanada e miz Eost [[2026]], [[Donald Trump]] a sinas ur gourc'hemnn evit ma vefe adanvet Lenn Ontarion e « Lenn Amerika » ("Lake America")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/trump-lake-ontario-america-9.7322947|title=Trump signs order to rename Lake Ontario as 'Lake America', CBC News, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>{{,}}<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/08/27/trump-lake-ontario-lake-america|title=Trump moves to rename Lake Ontario to "Lake America", AXIOS, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="200px">U.S. Geological Survey map of Lake America.jpg|Kartenn ofisiel en [[SUA]], 27 a viz Eost 2026</gallery>
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Lake Ontario}}
{{DEFAULTSORT:Ontario}}
[[Rummad:Lennoù Meur Norzhamerika]]
mi2ntvy2zql8ivzf8ub1qql70l8t6xi
2201946
2201945
2026-10-11T15:42:43Z
WhisperToMe
9458
lang-fr doesn't work...?
2201946
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lenn Ontario''' ({{lang-en|Lake Ontario}}, FR: Lac Ontario) a zo unan eus pemp [[Lennoù Meur Norzhamerika|Lenn Veur Norzhamerika]]. An hini bellañ war-du ar [[sav-heol]] ez eo. Lec'hiet eo etre ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Kanada]]. 19 000 km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù ar [[stêr Sant-Laorañs]].
E-kerzh ur brete kenwerzhel gant Kanada e miz Eost [[2026]], [[Donald Trump]] a sinas ur gourc'hemnn evit ma vefe adanvet Lenn Ontarion e « Lenn Amerika » ("Lake America")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/trump-lake-ontario-america-9.7322947|title=Trump signs order to rename Lake Ontario as 'Lake America', CBC News, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>{{,}}<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/08/27/trump-lake-ontario-lake-america|title=Trump moves to rename Lake Ontario to "Lake America", AXIOS, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="200px">U.S. Geological Survey map of Lake America.jpg|Kartenn ofisiel en [[SUA]], 27 a viz Eost 2026</gallery>
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Lake Ontario}}
{{DEFAULTSORT:Ontario}}
[[Rummad:Lennoù Meur Norzhamerika]]
6yjy5vmhxnizyxact2c03i0bkppu5oe
2201947
2201946
2026-10-11T15:43:30Z
WhisperToMe
9458
2201947
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lenn Ontario''' ({{lang-en|Lake Ontario}}, ''Galleg'': Lac Ontario) a zo unan eus pemp [[Lennoù Meur Norzhamerika|Lenn Veur Norzhamerika]]. An hini bellañ war-du ar [[sav-heol]] ez eo. Lec'hiet eo etre ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Kanada]]. 19 000 km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù ar [[stêr Sant-Laorañs]].
E-kerzh ur brete kenwerzhel gant Kanada e miz Eost [[2026]], [[Donald Trump]] a sinas ur gourc'hemnn evit ma vefe adanvet Lenn Ontarion e « Lenn Amerika » ("Lake America")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/trump-lake-ontario-america-9.7322947|title=Trump signs order to rename Lake Ontario as 'Lake America', CBC News, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>{{,}}<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/08/27/trump-lake-ontario-lake-america|title=Trump moves to rename Lake Ontario to "Lake America", AXIOS, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="200px">U.S. Geological Survey map of Lake America.jpg|Kartenn ofisiel en [[SUA]], 27 a viz Eost 2026</gallery>
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Lake Ontario}}
{{DEFAULTSORT:Ontario}}
[[Rummad:Lennoù Meur Norzhamerika]]
3lgg16q8olmhvkbnk0o4ly2vwtey13k
2201952
2201947
2026-10-11T17:06:33Z
Ar choler
52661
2201952
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Lenn Ontario''' ([[saozneg]] : ''Lake Ontario''}}, [[galleg]] : ''Lac Ontario'') o unan eus pemp [[Lennoù Meur Norzhamerika|Lenn Veur Norzhamerika]]. An hini bellañ war-du ar [[sav-heol]] eo. Lec'hiet eo etre ar [[Stadoù-Unanet]] ha [[Kanada]] ; {{formatnum:19000}} km² eo he gorread. Diwarni e teu dourioù ar [[stêr Sant-Laorañs]].
E-kerzh ur brete kenwerzhel gant Kanada e miz Eost [[2026]], ar [[Prezidant SUA|prezidant]] [[Donald Trump]] a sinas ur gourc'hemnn evit ma vefe adanvet Lenn Ontario e « Lenn Amerika » ("''Lake America''")<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/world/trump-lake-ontario-america-9.7322947|title=Trump signs order to rename Lake Ontario as 'Lake America', CBC News, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>{{,}}<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/08/27/trump-lake-ontario-lake-america|title=Trump moves to rename Lake Ontario to "Lake America", AXIOS, 27/08/2026|accessdate=30/08/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="200px">U.S. Geological Survey map of Lake America.jpg|Kartenn ofisiel en [[SUA]], 27 a viz Eost 2026</gallery>
==Notennoù==
{{Daveoù}}
{{Commonscat|Lake Ontario}}
{{DEFAULTSORT:Ontario}}
[[Rummad:Lennoù Meur Norzhamerika]]
f69sc0r73hcqtfmcqx83k65k39lyb8k
Stêr Sant-Laorañs
0
103905
2201954
2198863
2026-10-11T17:18:20Z
Ar choler
52661
2201954
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
Ar '''Stêr Sant-Laorañs''' ([[galleg]] : ''Fleuve Saint-Laurent'' ; [[saozneg]] : ''Saint Lawrence River'') zo ur [[stêr]] vras e [[Norzhamerika]] hag a red eus [[Lenn Ontario]] betek ar [[Meurvor Atlantel]] e [[Pleg-mor ar Sant-Laorañs]].
==Red==
Redek a ra a-hed {{formatnum:1197}} km eus ar [[mervent]] d'ar [[biz (roud-avel)|biz]], ha treuziñ a ra [[proviñsoù Kanada|daou broviñs kanadian]], [[Ontario]] ha [[Kebek]]. He red etre proviñs Ontario ha [[Stad New York]] a ra an harzoù etrebroadel etre Kanada hag ar [[Stadoù-Unanet]].
[[File:Grlakes lawrence map-fr.svg|400px|center]]
==Istor==
Roet eo bet e anv d'al lec'h gant [[Jakez Karter]] e-kerzh e eil beaj, da zeiz gouel [[sant Laorañs]] (d'an [[10 a viz Eost]]), met ne ouie ket d'an ampoent e oa ur stêr. Kavout a rae dezhañ e oa ur [[pleg-mor]]. N'eo ket diwezhatoc'h e savas gant ar stêr, a rae "Stêr veur Hochelaga" anezhi . Tamm-ha-tamm e voe tapet ar pleg d'ober gant "Sant-Laorañs" koulz evit ar stêr hag ar pleg-mor. Tud orin ar vro a rae ''Kaniatarowanenneh'', "hent dour bras", eus ar stêr e [[mohawkeg]], ''Kahnawáʼkye'' e [[tuscarora]].
{{Commonscat|Saint Lawrence River}}
[[Rummad:Stêr Sant-Laorañs]]
[[Rummad:Stêrioù Kanada]]
[[Rummad:Stêrioù SUA]]
fo89culoanz1n6ksahthagn27ih32gz
Emgann El Álamo
0
115607
2201974
2008312
2026-10-12T10:00:09Z
Dishual
612
2201974
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Restr:1854_Alamo.jpg | thumb|El Álamo e 1854.]]
[[Restr:Santaanna1.JPG|right|thumb|upright|Ar jeneral [[Antonio López de Santa Anna]] a oa e penn arme Mec'hiko en 1836.]]
'''Emgann El Álamo''' pe '''Emgann The Alamo''', anvet raloc'h '''Seziz Alamo''', a oa c'hoarvezet etre an [[23 a viz C'hwevrer]] betek ar [[6 a viz Meurzh]] [[1836]]. Un emgann hollbouezus e oa bet e-kerzh [[Dispac'h Texas]]. Goude ur seziz 13 devezh, an [[Arme Mec'hiko|Arme vec'hikan]] renet gant ar [[prezidant Mec'hiko|prezidant]] ar [[Antonio López de Santa Anna|jeneral Antonio López de Santa Anna]] en doa adkemeret douaroù [[Mision Alamo]] nepell diouzh San Antonio de Béxar ([[San Antonio (Texas)|San Antonio]] hiziv-an-deiz).
E-tro kant [[Teksian]] a oa evel gwarnizon er mision, hag harpet e oant gant ur c'hant bennak a adarmead, renet gant ar pennoù [[James Bowie]] ha [[William B. Travis]]. D'an 23 a viz C'hwevrer, war-dro 1500 soudard mec'hikan a oa erruet e San Antonio de Béxar evel kentañ lodenn eus un dro-vrezel evit adkemer Texas.
Abred dizouh ar 6 a viz Meurzh, an arme vec'hikan a oa war-raok en Alamo. Goude bezañ talet div dagadenn, an Dexianend a oa bet soubet gant un trede hini. Soudarded Mechik a oa bet o pignat ar mogerioù, an darn eus an difennerien a oa kilet er savadurioù. Hervez "martezeadennoù" diazezet war dek mammenn, William C. Davis a soñj dezhañ e oa bet teir terc'hadenn disheñvel gant stourmerian Teksian eus an Alamo, marteze-mat betek ur 80 den.<ref>Davis, William C. (1998). ''Three Roads to Alamo''. New York: HarperCollins World, pp. 562; 736-37, n. 105.</ref> Phillip Thomas Tucker a soñj dezhañ e oa bet klasket teir gwech da derc'hout diouzh al lec'h gant Teksianed, hag en holl e vijent bet betek 120 den.<ref>Tucker, Phillip Thomas. (2010). Exodus from the Alamo: the anatomy of the last stand myth. Havertown, Pa: Casemate, pp. 261, 287-98, 302.</ref> Tost an holl stourmerien Teksian a voe lazhet. Ar re a oa deuet a-benn da derc'hout dre ar mogerioù a oa gortozet gant [[goaf|goaferien]] a oa bet lakaet evit talañ ouzh terc'hadennoù.
Meur a drevour a oa bet kaset da [[Gonzales (Texas)|Gonzales]] evit degas keloù an trec'h mec'hikan. Buan e oa ebt ar c'heloù betek ul lu Teksian a oa o kouezhañ ha pennfolet e oa bet ar boblañs. Brudet eo ar mare-se evel "Ar [[Runaway Scrape]]", lec'h ma oa bet al lu Teksian, an darn eus an drevadennerien, ha betek ar gouarnamant eus ar Stad nevez emzisklêriet, met ket degemeret ofisiel eus [[Republik Texas]] o terc'hout prim war-zu ar Stadoù-Unanet gant al lu vechikan a-dreñv dezho. of the advancing Mexican Army.
Lazhadenn ar soudarded dizarmet o kodianañ gant Santa Anna e-kerzh an emgann a oa bet mammenn ur c'hoant digoll gant an Deksianed ha [[Tejanos]] ar re-se a oa bet o enluañ el [[Lu Teksian]]. An Deksianed a oa deuet a-benn da flastrañ ul lodenn eus al Lu vechikan renet gant Santa Anna e-kerzh [[Emgann San Jacinto]], d'an 21 a viz Ebrel 1836, hag harzadenn Santa Anna o devoa echuet ar brezel.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Emgannoù|El Alamo]]
[[Rummad:Emgannoù Mec'hiko]]
[[Rummad:Emgannoù SUA]]
[[Rummad:Emgannoù an XIXvet kantved|El Alamo]]
[[Rummad:Istor Texas]]
[[Rummad:Istor Mec'hiko]]
[[Rummad:1836]]
n4nc2hklq4i6rqnwt5bdvlc4s2ncvfo
2201984
2201974
2026-10-12T11:33:57Z
Dishual
612
2201984
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Restr:1854_Alamo.jpg | thumb|El Álamo e 1854.]]
[[Restr:Santaanna1.JPG|right|thumb|upright|Ar jeneral [[Antonio López de Santa Anna]] a oa e penn arme Mec'hiko en 1836.]]
'''Emgann El Álamo''' pe '''Emgann The Alamo''', anvet raloc'h '''Seziz Alamo''', a oa c'hoarvezet etre an [[23 a viz C'hwevrer]] betek ar [[6 a viz Meurzh]] [[1836]]. Un emgann hollbouezus e oa bet e-kerzh [[Dispac'h Texas]]. Goude ur seziz 13 devezh, an [[Arme Mec'hiko|Arme vec'hikan]] renet gant ar [[prezidant Mec'hiko|prezidant]] ha [[Antonio López de Santa Anna|jeneral Antonio López de Santa Anna]] en doa adkemeret douaroù [[Mision Alamo]] nepell diouzh San Antonio de Béxar ([[San Antonio (Texas)|San Antonio]] hiziv-an-deiz).
E-tro kant [[Teksian]] a oa evel gwarnizon er mision, hag harpet e oant gant ur c'hant bennak a adarmead, renet gant ar pennoù [[James Bowie]] ha [[William B. Travis]]. D'an 23 a viz C'hwevrer, war-dro 1500 soudard mec'hikan a oa erruet e San Antonio de Béxar evel kentañ lodenn eus un dro-vrezel evit adkemer Texas.
Abred diouzh ar 6 a viz Meurzh, an arme vec'hikan a oa aet war-raok en Alamo. Goude bezañ talet div dagadenn, an Dexianend a oa bet soubet gant un trede hini. Soudarded Mechik a oa bet o pignat ar mogerioù, an darn eus an difennerien a oa kilet er savadurioù. Hervez "martezeadennoù" diazezet war dek mammenn, William C. Davis a soñj dezhañ e oa bet teir derc'hadenn disheñvel gant stourmerian Teksian eus an Alamo, marteze-mat betek ur 80 den.<ref>Davis, William C. (1998). ''Three Roads to Alamo''. New York: HarperCollins World, pp. 562; 736-37, n. 105.</ref> Phillip Thomas Tucker a soñj dezhañ e oa bet klasket teir gwech da derc'hout diouzh al lec'h gant Teksianed, hag en holl e vijent bet betek 120 den.<ref>Tucker, Phillip Thomas. (2010). Exodus from the Alamo: the anatomy of the last stand myth. Havertown, Pa: Casemate, pp. 261, 287-98, 302.</ref> Tost an holl stourmerien Teksian a voe lazhet. Ar re a oa deuet a-benn da derc'hout dre ar mogerioù a oa gortozet gant [[goaf|goaferien]] a oa bet lakaet eno evit talañ ouzh terc'hadennoù.
Meur a drevour a oa bet kaset da [[Gonzales (Texas)|Gonzales]] evit degas keloù an trec'h mec'hikan. Buan e oa bet ar c'heloù betek al lu Teksian a oa o kouezhañ ha pennfolet e oa bet ar boblañs. Brudet eo ar mare-se evel "Ar [[Runaway Scrape]]", lec'h ma oa bet al lu Teksian, an darn eus an drevadennerien, ha betek ar gouarnamant eus ar Stad nevez emzisklêriet, met ket degemeret ofisiel eus [[Republik Texas]], o terc'hout prim war-zu ar Stadoù-Unanet gant al lu vechikan a-dreñv dezho.
Lazhadenn ar soudarded dizarmet o kodianañ gant Santa Anna e-kerzh an emgann a oa bet mammenn ur c'hoant digoll gant an Deksianed ha [[Tejanos]] ar re-se a oa bet o enluañ niverus el [[Lu Teksian]]. An Deksianed a oa deuet a-benn da flastrañ ul lodenn eus al Lu vechikan renet gant Santa Anna e-kerzh [[Emgann San Jacinto]], d'an 21 a viz Ebrel 1836, ha gant harzadenn Santa Anna e oa echuet ar brezel.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Emgannoù|El Alamo]]
[[Rummad:Emgannoù Mec'hiko]]
[[Rummad:Emgannoù SUA]]
[[Rummad:Emgannoù an XIXvet kantved|El Alamo]]
[[Rummad:Istor Texas]]
[[Rummad:Istor Mec'hiko]]
[[Rummad:1836]]
poe811xw6i0v45zigost6spt9v52a5x
FK Kauno Žalgiris
0
142482
2201975
2181592
2026-10-12T10:11:58Z
Makenzis
46549
/* Titloù */
2201975
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|-
{{Infobox/Titl|FK Kauno Žalgiris|080|talbenn mell-droad|fff}}
|- bgcolor="#fff"
| colspan="2" style="text-align:center;"| [[Restr:Neries krantinės parkas. Stadionas.JPG|290px]]<br>Ar sportva ''Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas''
|-
|'''Krouidigezh'''
|bgcolor=#eee| [[2004]] FK Spyris
|-
|'''Lesanv'''
|bgcolor=#EEE| ''Spirdžiai''
|-
|'''Livioù'''
|bgcolor=#eee| [[Gwer (liv)|Gwer]] ha [[gwenn (liv)|gwenn]]
|-
|'''Sportva'''
|bgcolor=#eee| ''Dariaus ir Girėno stadionas''<br>(15000 plas)<br>[[Kaunas]]<br>{{Lituania}}
|- bgcolor="#fff"
|{{Football kit|pattern_la=_zalgiris1819h|pattern_b=_zalgiris1819h|pattern_ra=_zalgiris1819h|pattern_sh=_zalgiris1819h|pattern_so=_zalgiris1819h |leftarm=080|body=080|rightarm=080|shorts=080|socks=080|title=Er gêr}}
|{{Football kit|pattern_la=_garbarnia1819h|pattern_b=_garbarnia1819h|pattern_ra=_garbarnia1819h|pattern_sh=_pristinha1718a|pattern_so=_alaves1617a |leftarm=FFF|body=FFF|rightarm=FFF|shorts=FFF|socks=FFF|title=Er-maez}}
|}
'''Futbolo klubas Kauno Žalgiris''' zo ur c’hlub [[mell-droad]] bet krouet e [[2004]], dindan an anv kentañ ''Futbolo klubas Spyris Kaunas.''
==Sportva==
C'hoariet o deus er sportva ''[[S. Dariaus ir S. Girėno stadionas]]'' (15 315 plas) betek 2018, hag abaoe 2019 e c'hoariont e ''[[Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas]]'' (''Tauro sporto mokyklos stadionas''), digoret e [[1980]], dezhañ 500 plas, pa'z eus labourioù er sportva all.
==Titloù==
; '''A lyga ''([[Lituania]])'' :'''
*'''Kampion :''' [[2025]]
; '''LFF taurė:'''
* '''Kampion (1):''' 2026
; '''Supertaurė:'''
* '''Kampion (1):''' 2026<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/kauno-zalgiris-pirma-karta-laimejo-supertaure/9311 „Kauno Žalgiris“ pirmą kartą laimėjo Supertaurę]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/535713/kauno-zalgiris-iskovojo-pirmaji-sezono-trofeju „Kauno Žalgiris“ iškovojo pirmąjį sezono trofėjų]</ref>
== Stadegoù (2013–2021) ==
=== FK Spyris (2013–2015)===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
!Bloaz
!Rann
!Kevre
!Renk
!Web
|-
| bgcolor="#f4dc93" | '''2013'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''2.'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga RSSSF 2013]</ref>
|-
| bgcolor="#f4dc93" | '''2014'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''2.'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga RSSSF 2014]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2015|2015]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1.'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga RSSSF 2015]</ref>
|}
=== FK Kauno Žalgiris (2016–) ===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
!Bloaz
!Rann
!Kevre
!Renk.
!Web
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2016|2016]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''8.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga RSSSF 2016]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2017|2017]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''8.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga RSSSF 2017]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2018|2018]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga RSSSF 2018]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2019|2019]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga RSSSF 2019]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2020|2020]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#deb678" | '''3.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga RSSSF 2020]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''2021'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="deb678" | '''3.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2021.html RSSSF 2021]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''2022'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#bbb" | '''2.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2022.html RSSSF 2022]</ref>
|-
| bgcolor="#ddffdd" | '''2023'''
| bgcolor="#ddffdd" | '''1.'''
| bgcolor="#ddffdd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga RSSSF 2024]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2024'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga RSSSF 2024]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga RSSSF 2025]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga RSSSF 2026]</ref>
|-
|}
==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù|bannoù=5}}
==Liammoù diavaez==
* [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris Lec'hienn ofisiel ar c'hlub]
* [http://toplyga.lt/ Lec'hienn ofisiel TOPLYGA]
* [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-kauno-zalgiris/15855/ Globalsportsarchive]
[[Rummad:Kluboù mell-droad Lituania|kauno]]
ssy7bewr3wpgr8766qhbd25wwzyztpi
2201976
2201975
2026-10-12T10:12:07Z
Makenzis
46549
/* Titloù */
2201976
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|-
{{Infobox/Titl|FK Kauno Žalgiris|080|talbenn mell-droad|fff}}
|- bgcolor="#fff"
| colspan="2" style="text-align:center;"| [[Restr:Neries krantinės parkas. Stadionas.JPG|290px]]<br>Ar sportva ''Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas''
|-
|'''Krouidigezh'''
|bgcolor=#eee| [[2004]] FK Spyris
|-
|'''Lesanv'''
|bgcolor=#EEE| ''Spirdžiai''
|-
|'''Livioù'''
|bgcolor=#eee| [[Gwer (liv)|Gwer]] ha [[gwenn (liv)|gwenn]]
|-
|'''Sportva'''
|bgcolor=#eee| ''Dariaus ir Girėno stadionas''<br>(15000 plas)<br>[[Kaunas]]<br>{{Lituania}}
|- bgcolor="#fff"
|{{Football kit|pattern_la=_zalgiris1819h|pattern_b=_zalgiris1819h|pattern_ra=_zalgiris1819h|pattern_sh=_zalgiris1819h|pattern_so=_zalgiris1819h |leftarm=080|body=080|rightarm=080|shorts=080|socks=080|title=Er gêr}}
|{{Football kit|pattern_la=_garbarnia1819h|pattern_b=_garbarnia1819h|pattern_ra=_garbarnia1819h|pattern_sh=_pristinha1718a|pattern_so=_alaves1617a |leftarm=FFF|body=FFF|rightarm=FFF|shorts=FFF|socks=FFF|title=Er-maez}}
|}
'''Futbolo klubas Kauno Žalgiris''' zo ur c’hlub [[mell-droad]] bet krouet e [[2004]], dindan an anv kentañ ''Futbolo klubas Spyris Kaunas.''
==Sportva==
C'hoariet o deus er sportva ''[[S. Dariaus ir S. Girėno stadionas]]'' (15 315 plas) betek 2018, hag abaoe 2019 e c'hoariont e ''[[Kauno Žalgirio futbolo akademijos stadionas]]'' (''Tauro sporto mokyklos stadionas''), digoret e [[1980]], dezhañ 500 plas, pa'z eus labourioù er sportva all.
==Titloù==
; '''A lyga ''([[Lituania]])'' :'''
*'''Kampion :''' 2025
; '''LFF taurė:'''
* '''Kampion (1):''' 2026
; '''Supertaurė:'''
* '''Kampion (1):''' 2026<ref>[https://toplyga.lt/naujiena/kauno-zalgiris-pirma-karta-laimejo-supertaure/9311 „Kauno Žalgiris“ pirmą kartą laimėjo Supertaurę]</ref><ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/535713/kauno-zalgiris-iskovojo-pirmaji-sezono-trofeju „Kauno Žalgiris“ iškovojo pirmąjį sezono trofėjų]</ref>
== Stadegoù (2013–2021) ==
=== FK Spyris (2013–2015)===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
!Bloaz
!Rann
!Kevre
!Renk
!Web
|-
| bgcolor="#f4dc93" | '''2013'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''2.'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2013.html#1lyga RSSSF 2013]</ref>
|-
| bgcolor="#f4dc93" | '''2014'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''2.'''
| bgcolor="#f4dc93" | '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2014.html#1lyga RSSSF 2014]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2015|2015]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1.'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2015.html#alyga RSSSF 2015]</ref>
|}
=== FK Kauno Žalgiris (2016–) ===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
!Bloaz
!Rann
!Kevre
!Renk.
!Web
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2016|2016]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''8.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2016.html#alyga RSSSF 2016]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2017|2017]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''8.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2017.html#alyga RSSSF 2017]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2018|2018]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''5.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2018.html#alyga RSSSF 2018]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2019|2019]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2019.html#alyga RSSSF 2019]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''[[A Lyga 2020|2020]]'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#deb678" | '''3.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga RSSSF 2020]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''2021'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="deb678" | '''3.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2021.html RSSSF 2021]</ref>
|-
| bgcolor="#dfd" | '''2022'''
| bgcolor="#dfd" | '''1'''
| bgcolor="#dfd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#bbb" | '''2.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2022.html RSSSF 2022]</ref>
|-
| bgcolor="#ddffdd" | '''2023'''
| bgcolor="#ddffdd" | '''1.'''
| bgcolor="#ddffdd" | '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#f5f5f5" | '''4.'''
|<ref>[http://rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga RSSSF 2024]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2024'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga RSSSF 2024]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]'''
| bgcolor="#FFDD00" style="text-align:center;"| '''1.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga RSSSF 2025]</ref>
|-
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.'''
| bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]'''
| bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.'''
| <ref>[http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga RSSSF 2026]</ref>
|-
|}
==Notennoù ha daveennoù==
{{Daveoù|bannoù=5}}
==Liammoù diavaez==
* [https://zalgiris.lt/komandos/fk-kauno-zalgiris Lec'hienn ofisiel ar c'hlub]
* [http://toplyga.lt/ Lec'hienn ofisiel TOPLYGA]
* [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-kauno-zalgiris/15855/ Globalsportsarchive]
[[Rummad:Kluboù mell-droad Lituania|kauno]]
jcioxteap00zzqpnw2jzcato4xw9un4
Kampionad latvian an echedoù
0
175909
2201985
2195680
2026-10-12T11:36:24Z
Dakbzh
58931
2201985
wikitext
text/x-wiki
{{LabourAChom}}
[[File:Klovans 1996 Bad Liebenzell.jpg|thumb|170px|[[Jānis Klovāns]].]]
[[File:Edvins Kengis 2000 Wattenscheid.jpg|thumb|170px|[[Edvīns Ķeņģis|Edvīns Keņģis]] .]]
[[File:Laura Rogule.jpg|thumb|170px|[[Laura Rogule]].]]
[[File:Dana_Reizniece-Ozola_2011.jpg|thumb|170px|[[Dana Reizniece-Ozola]].]]
'''Kampionad latvian an echedoù''' eo kampionad broadel ofisiel an [[echedoù]] e [[Latvia]]. Aozet e vez gant Kevre latviat an Echedoù abaoe 1924. C’hoariet e vez bep bloaz pe dost, e [[Riga]] pe e kêriadenn Mežezers peurliesañ.
E 1937 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi.
== Kampionadoù, kampioned ha kampionezed ==
:{| class="sortable wikitable"
! Bloaz !! Kêr !! Kampioned kemmesk !! Kampionezed ar Maouezi
|-
| 1924||[[Riga]]||[[Hermanis Matisons]]||
|-
| 1926-1927||Riga||[[Fricis Apšenieks]]||
|-
| 1930-1931||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||
|-
| 1932||[[Jelgava]]||[[Movsas Feigins]]||
|-
| 1934||Riga||[[Fricis Apšenieks]]||
|-
| 1935||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||
|-
| 1937||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Milda Lauberte]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Elise Vogel]] 4:0</ref>
|-
| 1938-9 ||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Elise Vogel]]<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Elise Vogel]] 3 (+3, =0, -1) 2. [[Emīlija Šmite]] 2 (+2, =0, -2) 3. [[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] 1 (+1, =0, -3)</ref>
|-
| 1941||Riga||[[Alexander Koblencs]]||[[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]]
|-
| 1943||Riga||[[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]]||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1944||[[Udelnaya (Oblast Moskov)|Udelnaya]], [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]]||[[Voldemārs Mežgailis]]||
|-
| 1945||Riga||[[Alexander Koblencs]]<ref>[[Vladimir Alatortsev]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> ||
|-
| 1946||Riga||Alexander Koblencs||
|-
| 1947||Riga||[[Zigfrīds Solmanis]] ||
|-
| 1948||Riga||[[Augusts Strautmanis]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]] 4:3 (+3, =2, -2)</ref>||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1949||Riga||Alexander Koblencs<ref>[[Mark Taimanov]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1949 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || [[Milda Lauberte]]
|-
| 1950||Riga||[[Voldemārs Mežgailis]]||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1951||Riga||[[Mark Pasman]]||Milda Lauberte
|-
| 1952||Riga||[[Jānis Kļaviņš]]||Milda Lauberte]<ref> dirampoiñ a-enep da Lidiya Paramonova 3,5:0,5</ref>
|-
| 1953||Riga]]||[[Mikhail Tal]]||Milda Lauberte
|-
| 1954||Riga||Jānis Klovāns||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da [[Zara Nakhimovskaya]] 3,5:2,5 (+2, =3, -1)</ref>
|-
| 1955||Riga||[[Aivars Gipslis]]||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da Ārija Jansone 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref>
|-
| 1956||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte
|-
| 1957||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte<ref>[[Olga Ignatieva]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref>
|-
| 1958||Riga||[[Israel Zilber]]<ref> dirampoiñ a-enep da Aivars Gipslis 3,5:2,5 (+1, =5, -0)</ref> ||[[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1959||Riga||[[Kārlis Klāsups]]<ref> dirampoiñ a-enep da 4:3 (+3, =2, -2)</ref>|| [[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1960||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte
|-
| 1961||Riga||Aivars Gipslis||[[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1962||Riga||Jānis Klovāns||Zara Nakhimovskaya
|-
| 1963||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne
|-
| 1964||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne
|-
| 1965||Riga||Mikhail Tal||Astra Klovāne
|-
| 1966 ||Riga||Aivars Gipslis||[[Benita Vēja]]<ref> dirampoiñ a-enep da Astra Klovāne 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>
|-
| 1967||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1968||Riga||Jānis Klovāns<ref> dirampoiñ a-enep da [[Valerij Zhuravliov]] 4:2 (+3, =2, -1)</ref>||[[Sarma Sedleniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Ilga Kļaviņa]] 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref>
|-
| 1969||Riga||[[Anatolijs Šmits]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 3,5:1,5 (+2, =3, -0)</ref> ||Astra Klovāne
|-
| 1970||Riga||Jānis Klovāns||Astra Klovāne
|-
| 1971||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1972||Riga||[[Lev Gutman]]||Vija Rožlapa
|-
| 1973||[[Daugavpils]] (Kemmesk) Riga (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Tamāra Vilerte]]<br />[[Ingrīda Priedīte]]
|-
| 1974||Riga||[[Juzefs Petkēvičs]]<br/>[[Vladimir Kirpichnikov]]||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1975||Riga||Jānis Klovāns<br/>Anatolijs Šmits||Astra Goldmane
|-
| 1976||Riga||[[Alvis Vītoliņš]]||[[Ilze Rubene]]
|-
| 1977||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne
|-
| 1978||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne
|-
| 1979||Riga||Jānis Klovāns||[[Ingrīda Priedīte]]
|-
| 1980||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1981||Riga||[[Aleksander Wojtkiewicz]]||Astra Goldmane
|-
| 1982||Riga (Kemmesk), [[Jūrmala]] (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Anda Šafranska]]
|-
| 1983||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Goldmane<ref> dirampoiñ a-enep da Anda Šafranska 3:1 (+3, =0, -1)</ref>
|-
| 1984||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||Anda Šafranska
|-
| 1985||Riga||Alvis Vītoliņš<br/>[[Juzefs Petkēvičs]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1986||[[Riga]]||[[Jānis Klovāns]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2:0</ref> || [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1987||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1988||Riga||Edvīns Ķeņģis||[[Natalia Eremina|Natālija Jerjomina]]
|-
| 1989||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Edvīns Ķeņģis]] 2,5 (+1, =3, -0) 2. [[Jānis Klovāns]] 2 (+1, =2, -1) 3. Alvis Vītoliņš 1,5 (+1, =1, -2)</ref>||[[Ingūna Erneste]]
|-
| 1990||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska
|-
| 1991||Riga||[[Normunds Miezis]]<ref>[[Evgeny Sveshnikov]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1991 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>||[[Anda Šafranska]]
|-
| 1992||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]<ref>[[Sergey Okrugin]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref>Match victory over Jānis Daudzvārdis 2:0</ref>||[[Anna Hahn]]<ref>[[Tuulikki Laesson]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref>
|-
| 1993||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Anda Šafranska
|-
| 1994||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||Anda Šafranska<ref> dirampoiñ a-enep da [[Olita Rause]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>
|-
| 1995||Riga||[[Igors Rausis]]||[[Ilze Rubene]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Anda Šafranska]], rampo e voent adarre 2:2 (+1, =2, -1) met [[Ilze Rubene]] he doa ar c’henefeder Sonneborn-Berger gwellañ en tournamant meur</ref>
|-
| 1996||Riga||[[Daniel Fridman]]||Anda Šafranska
|-
| 1997||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska
|-
| 1998 ||Riga||[[Māris Krakops]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0)</ref>||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0) ([[Ventspils]])</ref>
|-
| 1999 ||Riga||[[Arturs Neikšāns]]||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]
|-
| 2000 ||Riga||[[Viesturs Meijers]]||Dana Reizniece
|-
| 2001 ||Riga||[[Guntars Antoms]]||Dana Reizniece
|-
| 2002 ||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]<ref> tournamant dirampoiñ: 1. [[Ilmārs Starostīts]] 1,5 (+1, =1, -0) 2. [[Viesturs Meijers]] 1 (+1, =0, -1) 3. [[Rolands Bērziņš]] 0,5 (+0, =1, -1)</ref>||[[Ingūna Erneste]]
|-
| 2003||Riga||[[Evgeny Sveshnikov]]||[[Laura Rogule]]
|-
| 2004||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref name="Bestof">Best of Latvian participants in "Riga Open - 2004"</ref>||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2005||Riga||Edvīns Ķeņģis||Laura Rogule
|-
| 2006||Riga||[[Normunds Miezis]]||Laura Rogule
|-
| 2008||[[Mežezers]]||Evgeny Sveshnikov||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2009||Mežezers||[[Vitālijs Samoļins]]<ref>[[Daniil Lintchevski]] a voe trec'h met ne dapas ket an titl</ref>||Laura Rogule
|-
| 2010||Mežezers||Evgeny Sveshnikov||Laura Rogule
|-
| 2011||[Mežezers||[[Arturs Neikšāns]]||Laura Rogule
|-
| 2012||Riga||[[Vitālijs Samoļins]]||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2013||Riga||[[Igor Kovalenko]]||Laura Rogule
|-
| 2014||Riga||Igor Kovalenko||[[Katrīna Amerika|Katrīna Šķiņķe]]
|-
| 2015||Riga||Arturs Neikšāns||Laura Rogule
|-
| 2016||Riga||[[Vladimir Sveshnikov|Vladimirs Svešņikovs]]||Laura Rogule
|-
| 2017||Riga||[Arturs Bernotas]]||[[Linda Krūmiņa]]
|-
| 2018||Riga||[[Nikita Meshkovs|Ņikita Meškovs]]||[[Elizabete Limanovska]]
|-
| 2019||Riga||Arturs Neikšāns||Ilze Bērziņa
|-
| 2020||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Laura Rogule
|-
| 2021||Riga||[[Rolands Bērziņš]]||Laura Rogule
|-
| 2022||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]||Laura Rogule
|-
| 2023||Riga||[[Toms Kantāns]]||Laura Rogule
|-
| 2024||Riga||[[Guntis Jankovskis]]||Ilze Bērziņa
|-
| 2025||Riga||Arturs Neikšāns||[[Marija Kuznecova]]
|-
| 2026||Riga||[[Toms Kantāns]]||[[Marija Kuznecova]]
|}
== Kampionad broadel an echedoù dre lizherennoù ==
<div style="column-count:2">
# Igor Zhdanov (1959)
# Janis Udris (1960)
# Michael Mickiewicz (1962)
# Peter Shadurskis (1963)
# Gennady Kuzmichov (1966)
# Nikolai Zhuravlev (1969)
# Janis Vitomskis (1971)
# Janis Vitomskis (1972)
# Edvins Vitolins (1974)
# Nikolai Zhuravlev (1977)
# Juris Markaus (1980)
# Juris Saksis (1982)
# Gunnar Himmler (1984)
# Fyodor Feldmus (1986)
# Fyodor Feldmus (1988)
# Imants Abolins (1991)
# Uldis Rinkis (1993)
# Alvaros Skuja (1995)
# Talis Viksna (1997)
# Ilmars Graudins (1999) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v20.htm Kampion echedoù dre lizher 1999]</ref>
# Aivars Skuja (2001) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v21.htm Kampion echedoù dre lizher 2001]</ref>
# Peter Fastovich (2003) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v22.htm Kampion echedoù dre lizher 2003]</ref>
# Ilmars Graudins (2005) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v23.htm Kampion echedoù dre lizher 2005]</ref>
# Raivo Dzenis (2006) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v24.htm Kampion echedoù dre lizher 2006]</ref>
# Vladimir Istalajev (2008) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=10520 Kampion echedoù dre lizher 2008]</ref>
# Maigonis Avotins (2009) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=1014 Kampion echedoù dre lizher 2009]</ref>
# Leonid Borisov (2010) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=13529 Kampion echedoù dre lizher 2010]</ref>
# Sergei Klimakov (2012) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=20901 Kampion echedoù dre lizher 2012]</ref>
# Nikolai Limansky (2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=41147 Kampion echedoù dre lizher 2013]</ref>
# Ilmars Graudins (2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=58053 Kampion echedoù dre lizher 2017]</ref>
# Donald Abolins-Abols (2019) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=75249 Kampion echedoù dre lizher 2019]</ref>
# Ilmars Graudins (2021) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=84045 Kampion echedoù dre lizher 2021]</ref>
</div>
== Lieskampioned ==
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Kampionad kemmesk !! Niver titloù kampion !! Bloazioù
|-
| 1 ||[[Jānis Klovāns]] ||9 ||1954, 1962, 1967–68, 1970–71, 1975, 1979, 1986
|-
| 2 ||[[Aivars Gipslis]] ||8 ||1955-57, 1960–61, 1963–64, 1966
|-
| 3 ||[[Edvīns Ķeņģis]] ||8 ||1984, 1987–90, 1997, 2004–05
|-
| 4 ||[[Alvis Vītoliņš]] ||7 ||1973, 1976–78, 1982–83, 1985
|-
| 5 ||[[Arturs Neikšāns]] ||5 ||1999, 2011, 2015, 2019, 2025
|-
| 6 ||[[Vladimirs Petrovs]] ||4 ||1930, 1935, 1937, 1938
|-
| 7 ||[[Alexander Koblencs|Aleksandrs Koblencs]] ||4 ||1941, 1945–46, 1949
|-
| 8 ||[[Valerij Zhuravliov]] ||3 ||1980, 1992, 1994
|-
| 9 ||[[Evgeny Sveshnikov]] ||3 ||2003, 2008, 2010
|-
| 10 ||[[Fricis Apšenieks]] ||2 ||1927, 1934
|-
| 11 ||[[Voldemārs Mežgailis]] ||2 ||1944, 1950
|-
| 12 ||[[Mikhail Tal]]||2 ||1953, 1965
|-
| 13 ||[[Anatolijs Šmits]]||2 ||1969, 1975
|-
| 14 ||[[Juzefs Petkēvičs]] ||2 ||1974, 1985
|-
| 15 ||[[Normunds Miezis]] ||2 ||1991, 2006
|-
| 16 ||[[Vitālijs Samoļins]] ||2 ||2009, 2012
|-
| 17 ||[[Igor Kovalenko]] ||2 ||2013-14
|-
| 18 ||[[Zigurds Lanka]] ||2 ||1993, 2020
|-
| 19 ||[[Ilmārs Starostīts]] ||2 || 2002, 2022
|-
| 20 ||[[Toms Kantāns]] ||2 || 2023, 2026
|}
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Kampionad ar Maouezi !! Niver titloù kampionez !! Bloazioù
|-
| 1 ||[[Milda Lauberte]] ||13 ||1937, 1943, 1948–57, 1960
|-
| 2 ||[[Laura Rogule]] ||13 ||2003, 2005–06, 2009–11, 2013, 2015–16, 2020–23
|-
| 3 ||[[Anda Šafranska]] ||8 ||1982, 1984, 1990–91, 1993–94, 1996–97
|-
| 4 ||[[Astra Klovāne]] ||7 ||1963-65, 1969–70, 1977–78
|-
| 5 ||[[Ilze Bērziņa]] ||5 ||2004, 2008, 2012, 2019, 2024
|-
| 6 ||[[Zara Nakhimovskaya]] ||4 ||1958-59, 1961–62
|-
| 7 ||[[Vija Rožlapa]] ||4 ||1967, 1971–72, 1974
|-
| 8 ||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] ||4 ||1980, 1985–87
|-
| 9 ||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]||4 ||1998-2001
|-
| 10 ||[[Astra Goldmane]] ||3 ||1975, 1981, 1983
|-
| 11 ||[[Ingrīda Priedīte]] ||2 ||1973, 1979
|-
| 12 ||[[Ilze Rubene]] ||2 ||1976, 1995
|-
| 13 ||[[Ingūna Erneste]] ||2 ||1989, 2002
|}
==Notes==
{{Reflist|2}}
==External links==
* [https://web.archive.org/web/20241207123653/https://www.sahafederacija.lv/english/?years=2020 Latvian Chess Federation website (tournament)]
* {{citation
| last=Whyld | first=Ken | author-link=Ken Whyld
| year=1986
| title=Chess: The Records
| publisher=Guinness Books
| isbn=0-85112-455-0
| pages=104–105}} (results through 1985)
* {{citation
| last=Popovsky | first=Alexey
| title=Russian Chess Base
| url=http://www.al20102007.narod.ru/
}} chapter "Championships of Republics" (Latvian Championships results: 1941–1990)
* {{citation
| title= Daugavpils Chess
| url= http://www.chessds.lv/
| access-date= 2011-05-18
| archive-url= https://web.archive.org/web/20120114164106/http://www.chessds.lv/
| archive-date= 2012-01-14
| url-status= dead
}} chapter "Turnīri - Latvijas čempionātu rezultāti" (Latvian Championships results: 1924–1993)
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 March 2003
| title=THE WEEK IN CHESS 436: Latvian Championships 2003
| url=https://theweekinchess.com/html/twic436.html#18
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 August 2004
| title=THE WEEK IN CHESS 511: Riga 2004
| url=https://theweekinchess.com/html/twic511.html#9
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 May 2005
| title=THE WEEK IN CHESS 550: Latvian Championships
| url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#12
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 April 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 597: Latvian Championships
| url=https://theweekinchess.com/html/twic597.html#14
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last1=Žuravļevs | first1=N.
| last2=Dulbergs | first2=I.
| last3=Kuzmičovs | first3=G.
| year=1980
| title=Latvijas šahistu jaunrade
| publisher=Avots
| location=Riga
| language=lv
}} (results through 1979)
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Latvia]]
4ox53kx8rl72zoig0trm97kl6gqduna
2201987
2201985
2026-10-12T11:39:15Z
Dakbzh
58931
2201987
wikitext
text/x-wiki
{{LabourAChom}}
[[File:Klovans 1996 Bad Liebenzell.jpg|thumb|170px|[[Jānis Klovāns]].]]
[[File:Edvins Kengis 2000 Wattenscheid.jpg|thumb|170px|[[Edvīns Ķeņģis|Edvīns Keņģis]] .]]
[[File:Laura Rogule.jpg|thumb|170px|[[Laura Rogule]].]]
[[File:Dana_Reizniece-Ozola_2011.jpg|thumb|170px|[[Dana Reizniece-Ozola]].]]
'''Kampionad latvian an echedoù''' eo kampionad broadel ofisiel an [[echedoù]] e [[Latvia]]. Aozet e vez gant Kevre latviat an Echedoù abaoe 1924. C’hoariet e vez bep bloaz pe dost, e [[Riga]] pe e kêriadenn Mežezers peurliesañ.
E 1937 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi.
== Kampionadoù, kampioned ha kampionezed ==
:{| class="sortable wikitable"
! Bloaz !! Kêr !! Kampioned kemmesk !! Kampionezed ar Maouezi
|-
| 1924||[[Riga]]||[[Hermanis Matisons]]||
|-
| 1926-1927||Riga||[[Fricis Apšenieks]]||
|-
| 1930-1931||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||
|-
| 1932||[[Jelgava]]||[[Movsas Feigins]]||
|-
| 1934||Riga||[[Fricis Apšenieks]]||
|-
| 1935||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||
|-
| 1937||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Milda Lauberte]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Elise Vogel]] 4:0</ref>
|-
| 1938-9 ||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Elise Vogel]]<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Elise Vogel]] 3 (+3, =0, -1) 2. [[Emīlija Šmite]] 2 (+2, =0, -2) 3. [[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] 1 (+1, =0, -3)</ref>
|-
| 1941||Riga||[[Alexander Koblencs]]||[[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]]
|-
| 1943||Riga||[[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]]||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1944||[[Udelnaya (Oblast Moskov)|Udelnaya]], [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]]||[[Voldemārs Mežgailis]]||
|-
| 1945||Riga||[[Alexander Koblencs]]<ref>[[Vladimir Alatortsev]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> ||
|-
| 1946||Riga||Alexander Koblencs||
|-
| 1947||Riga||[[Zigfrīds Solmanis]] ||
|-
| 1948||Riga||[[Augusts Strautmanis]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]] 4:3 (+3, =2, -2)</ref>||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1949||Riga||Alexander Koblencs<ref>[[Mark Taimanov]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1949 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || [[Milda Lauberte]]
|-
| 1950||Riga||[[Voldemārs Mežgailis]]||[[Milda Lauberte]]
|-
| 1951||Riga||[[Mark Pasman]]||Milda Lauberte
|-
| 1952||Riga||[[Jānis Kļaviņš]]||Milda Lauberte]<ref> dirampoiñ a-enep da Lidiya Paramonova 3,5:0,5</ref>
|-
| 1953||Riga]]||[[Mikhail Tal]]||Milda Lauberte
|-
| 1954||Riga||Jānis Klovāns||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da [[Zara Nakhimovskaya]] 3,5:2,5 (+2, =3, -1)</ref>
|-
| 1955||Riga||[[Aivars Gipslis]]||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da Ārija Jansone 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref>
|-
| 1956||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte
|-
| 1957||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte<ref>[[Olga Ignatieva]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref>
|-
| 1958||Riga||[[Israel Zilber]]<ref> dirampoiñ a-enep da Aivars Gipslis 3,5:2,5 (+1, =5, -0)</ref> ||[[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1959||Riga||[[Kārlis Klāsups]]<ref> dirampoiñ a-enep da 4:3 (+3, =2, -2)</ref>|| [[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1960||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte
|-
| 1961||Riga||Aivars Gipslis||[[Zara Nakhimovskaya]]
|-
| 1962||Riga||Jānis Klovāns||Zara Nakhimovskaya
|-
| 1963||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne
|-
| 1964||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne
|-
| 1965||Riga||Mikhail Tal||Astra Klovāne
|-
| 1966 ||Riga||Aivars Gipslis||[[Benita Vēja]]<ref> dirampoiñ a-enep da Astra Klovāne 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>
|-
| 1967||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1968||Riga||Jānis Klovāns<ref> dirampoiñ a-enep da [[Valerij Zhuravliov]] 4:2 (+3, =2, -1)</ref>||[[Sarma Sedleniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Ilga Kļaviņa]] 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref>
|-
| 1969||Riga||[[Anatolijs Šmits]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 3,5:1,5 (+2, =3, -0)</ref> ||Astra Klovāne
|-
| 1970||Riga||Jānis Klovāns||Astra Klovāne
|-
| 1971||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1972||Riga||[[Lev Gutman]]||Vija Rožlapa
|-
| 1973||[[Daugavpils]] (Kemmesk) Riga (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Tamāra Vilerte]]<br />[[Ingrīda Priedīte]]
|-
| 1974||Riga||[[Juzefs Petkēvičs]]<br/>[[Vladimir Kirpichnikov]]||[[Vija Rožlapa]]
|-
| 1975||Riga||Jānis Klovāns<br/>Anatolijs Šmits||Astra Goldmane
|-
| 1976||Riga||[[Alvis Vītoliņš]]||[[Ilze Rubene]]
|-
| 1977||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne
|-
| 1978||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne
|-
| 1979||Riga||Jānis Klovāns||[[Ingrīda Priedīte]]
|-
| 1980||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1981||Riga||[[Aleksander Wojtkiewicz]]||Astra Goldmane
|-
| 1982||Riga (Kemmesk), [[Jūrmala]] (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Anda Šafranska]]
|-
| 1983||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Goldmane<ref> dirampoiñ a-enep da Anda Šafranska 3:1 (+3, =0, -1)</ref>
|-
| 1984||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||Anda Šafranska
|-
| 1985||Riga||Alvis Vītoliņš<br/>[[Juzefs Petkēvičs]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1986||[[Riga]]||[[Jānis Klovāns]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2:0</ref> || [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1987||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]]
|-
| 1988||Riga||Edvīns Ķeņģis||[[Natalia Eremina|Natālija Jerjomina]]
|-
| 1989||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Edvīns Ķeņģis]] 2,5 (+1, =3, -0) 2. [[Jānis Klovāns]] 2 (+1, =2, -1) 3. Alvis Vītoliņš 1,5 (+1, =1, -2)</ref>||[[Ingūna Erneste]]
|-
| 1990||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska
|-
| 1991||Riga||[[Normunds Miezis]]<ref>[[Evgeny Sveshnikov]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1991 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>||[[Anda Šafranska]]
|-
| 1992||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]<ref>[[Sergey Okrugin]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref>Match victory over Jānis Daudzvārdis 2:0</ref>||[[Anna Hahn (c'hoarierez echedoù)|Anna Hahn]]<ref>[[Tuulikki Laesson]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref>
|-
| 1993||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Anda Šafranska
|-
| 1994||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||Anda Šafranska<ref> dirampoiñ a-enep da [[Olita Rause]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>
|-
| 1995||Riga||[[Igors Rausis]]||[[Ilze Rubene]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Anda Šafranska]], rampo e voent adarre 2:2 (+1, =2, -1) met [[Ilze Rubene]] he doa ar c’henefeder Sonneborn-Berger gwellañ en tournamant meur</ref>
|-
| 1996||Riga||[[Daniel Fridman]]||Anda Šafranska
|-
| 1997||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska
|-
| 1998 ||Riga||[[Māris Krakops]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0)</ref>||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0) ([[Ventspils]])</ref>
|-
| 1999 ||Riga||[[Arturs Neikšāns]]||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]
|-
| 2000 ||Riga||[[Viesturs Meijers]]||Dana Reizniece
|-
| 2001 ||Riga||[[Guntars Antoms]]||Dana Reizniece
|-
| 2002 ||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]<ref> tournamant dirampoiñ: 1. [[Ilmārs Starostīts]] 1,5 (+1, =1, -0) 2. [[Viesturs Meijers]] 1 (+1, =0, -1) 3. [[Rolands Bērziņš]] 0,5 (+0, =1, -1)</ref>||[[Ingūna Erneste]]
|-
| 2003||Riga||[[Evgeny Sveshnikov]]||[[Laura Rogule]]
|-
| 2004||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref name="Bestof">Best of Latvian participants in "Riga Open - 2004"</ref>||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2005||Riga||Edvīns Ķeņģis||Laura Rogule
|-
| 2006||Riga||[[Normunds Miezis]]||Laura Rogule
|-
| 2008||[[Mežezers]]||Evgeny Sveshnikov||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2009||Mežezers||[[Vitālijs Samoļins]]<ref>[[Daniil Lintchevski]] a voe trec'h met ne dapas ket an titl</ref>||Laura Rogule
|-
| 2010||Mežezers||Evgeny Sveshnikov||Laura Rogule
|-
| 2011||[Mežezers||[[Arturs Neikšāns]]||Laura Rogule
|-
| 2012||Riga||[[Vitālijs Samoļins]]||[[Ilze Bērziņa]]
|-
| 2013||Riga||[[Igor Kovalenko]]||Laura Rogule
|-
| 2014||Riga||Igor Kovalenko||[[Katrīna Amerika|Katrīna Šķiņķe]]
|-
| 2015||Riga||Arturs Neikšāns||Laura Rogule
|-
| 2016||Riga||[[Vladimir Sveshnikov|Vladimirs Svešņikovs]]||Laura Rogule
|-
| 2017||Riga||[Arturs Bernotas]]||[[Linda Krūmiņa]]
|-
| 2018||Riga||[[Nikita Meshkovs|Ņikita Meškovs]]||[[Elizabete Limanovska]]
|-
| 2019||Riga||Arturs Neikšāns||Ilze Bērziņa
|-
| 2020||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Laura Rogule
|-
| 2021||Riga||[[Rolands Bērziņš]]||Laura Rogule
|-
| 2022||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]||Laura Rogule
|-
| 2023||Riga||[[Toms Kantāns]]||Laura Rogule
|-
| 2024||Riga||[[Guntis Jankovskis]]||Ilze Bērziņa
|-
| 2025||Riga||Arturs Neikšāns||[[Marija Kuznecova]]
|-
| 2026||Riga||[[Toms Kantāns]]||[[Marija Kuznecova]]
|}
== Kampionad broadel an echedoù dre lizherennoù ==
<div style="column-count:2">
# Igor Zhdanov (1959)
# Janis Udris (1960)
# Michael Mickiewicz (1962)
# Peter Shadurskis (1963)
# Gennady Kuzmichov (1966)
# Nikolai Zhuravlev (1969)
# Janis Vitomskis (1971)
# Janis Vitomskis (1972)
# Edvins Vitolins (1974)
# Nikolai Zhuravlev (1977)
# Juris Markaus (1980)
# Juris Saksis (1982)
# Gunnar Himmler (1984)
# Fyodor Feldmus (1986)
# Fyodor Feldmus (1988)
# Imants Abolins (1991)
# Uldis Rinkis (1993)
# Alvaros Skuja (1995)
# Talis Viksna (1997)
# Ilmars Graudins (1999) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v20.htm Kampion echedoù dre lizher 1999]</ref>
# Aivars Skuja (2001) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v21.htm Kampion echedoù dre lizher 2001]</ref>
# Peter Fastovich (2003) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v22.htm Kampion echedoù dre lizher 2003]</ref>
# Ilmars Graudins (2005) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v23.htm Kampion echedoù dre lizher 2005]</ref>
# Raivo Dzenis (2006) <ref>[https://www.lksf.lv/Mape/Tabulas/v24.htm Kampion echedoù dre lizher 2006]</ref>
# Vladimir Istalajev (2008) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=10520 Kampion echedoù dre lizher 2008]</ref>
# Maigonis Avotins (2009) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=1014 Kampion echedoù dre lizher 2009]</ref>
# Leonid Borisov (2010) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=13529 Kampion echedoù dre lizher 2010]</ref>
# Sergei Klimakov (2012) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=20901 Kampion echedoù dre lizher 2012]</ref>
# Nikolai Limansky (2013) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=41147 Kampion echedoù dre lizher 2013]</ref>
# Ilmars Graudins (2017) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=58053 Kampion echedoù dre lizher 2017]</ref>
# Donald Abolins-Abols (2019) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=75249 Kampion echedoù dre lizher 2019]</ref>
# Ilmars Graudins (2021) <ref>[https://www.iccf.com/event?id=84045 Kampion echedoù dre lizher 2021]</ref>
</div>
== Lieskampioned ==
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Kampionad kemmesk !! Niver titloù kampion !! Bloazioù
|-
| 1 ||[[Jānis Klovāns]] ||9 ||1954, 1962, 1967–68, 1970–71, 1975, 1979, 1986
|-
| 2 ||[[Aivars Gipslis]] ||8 ||1955-57, 1960–61, 1963–64, 1966
|-
| 3 ||[[Edvīns Ķeņģis]] ||8 ||1984, 1987–90, 1997, 2004–05
|-
| 4 ||[[Alvis Vītoliņš]] ||7 ||1973, 1976–78, 1982–83, 1985
|-
| 5 ||[[Arturs Neikšāns]] ||5 ||1999, 2011, 2015, 2019, 2025
|-
| 6 ||[[Vladimirs Petrovs]] ||4 ||1930, 1935, 1937, 1938
|-
| 7 ||[[Alexander Koblencs|Aleksandrs Koblencs]] ||4 ||1941, 1945–46, 1949
|-
| 8 ||[[Valerij Zhuravliov]] ||3 ||1980, 1992, 1994
|-
| 9 ||[[Evgeny Sveshnikov]] ||3 ||2003, 2008, 2010
|-
| 10 ||[[Fricis Apšenieks]] ||2 ||1927, 1934
|-
| 11 ||[[Voldemārs Mežgailis]] ||2 ||1944, 1950
|-
| 12 ||[[Mikhail Tal]]||2 ||1953, 1965
|-
| 13 ||[[Anatolijs Šmits]]||2 ||1969, 1975
|-
| 14 ||[[Juzefs Petkēvičs]] ||2 ||1974, 1985
|-
| 15 ||[[Normunds Miezis]] ||2 ||1991, 2006
|-
| 16 ||[[Vitālijs Samoļins]] ||2 ||2009, 2012
|-
| 17 ||[[Igor Kovalenko]] ||2 ||2013-14
|-
| 18 ||[[Zigurds Lanka]] ||2 ||1993, 2020
|-
| 19 ||[[Ilmārs Starostīts]] ||2 || 2002, 2022
|-
| 20 ||[[Toms Kantāns]] ||2 || 2023, 2026
|}
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Kampionad ar Maouezi !! Niver titloù kampionez !! Bloazioù
|-
| 1 ||[[Milda Lauberte]] ||13 ||1937, 1943, 1948–57, 1960
|-
| 2 ||[[Laura Rogule]] ||13 ||2003, 2005–06, 2009–11, 2013, 2015–16, 2020–23
|-
| 3 ||[[Anda Šafranska]] ||8 ||1982, 1984, 1990–91, 1993–94, 1996–97
|-
| 4 ||[[Astra Klovāne]] ||7 ||1963-65, 1969–70, 1977–78
|-
| 5 ||[[Ilze Bērziņa]] ||5 ||2004, 2008, 2012, 2019, 2024
|-
| 6 ||[[Zara Nakhimovskaya]] ||4 ||1958-59, 1961–62
|-
| 7 ||[[Vija Rožlapa]] ||4 ||1967, 1971–72, 1974
|-
| 8 ||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] ||4 ||1980, 1985–87
|-
| 9 ||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]||4 ||1998-2001
|-
| 10 ||[[Astra Goldmane]] ||3 ||1975, 1981, 1983
|-
| 11 ||[[Ingrīda Priedīte]] ||2 ||1973, 1979
|-
| 12 ||[[Ilze Rubene]] ||2 ||1976, 1995
|-
| 13 ||[[Ingūna Erneste]] ||2 ||1989, 2002
|}
==Notes==
{{Reflist|2}}
==External links==
* [https://web.archive.org/web/20241207123653/https://www.sahafederacija.lv/english/?years=2020 Latvian Chess Federation website (tournament)]
* {{citation
| last=Whyld | first=Ken | author-link=Ken Whyld
| year=1986
| title=Chess: The Records
| publisher=Guinness Books
| isbn=0-85112-455-0
| pages=104–105}} (results through 1985)
* {{citation
| last=Popovsky | first=Alexey
| title=Russian Chess Base
| url=http://www.al20102007.narod.ru/
}} chapter "Championships of Republics" (Latvian Championships results: 1941–1990)
* {{citation
| title= Daugavpils Chess
| url= http://www.chessds.lv/
| access-date= 2011-05-18
| archive-url= https://web.archive.org/web/20120114164106/http://www.chessds.lv/
| archive-date= 2012-01-14
| url-status= dead
}} chapter "Turnīri - Latvijas čempionātu rezultāti" (Latvian Championships results: 1924–1993)
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 March 2003
| title=THE WEEK IN CHESS 436: Latvian Championships 2003
| url=https://theweekinchess.com/html/twic436.html#18
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 August 2004
| title=THE WEEK IN CHESS 511: Riga 2004
| url=https://theweekinchess.com/html/twic511.html#9
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=23 May 2005
| title=THE WEEK IN CHESS 550: Latvian Championships
| url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#12
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last=Crowther | first=Mark
| date=17 April 2006
| title=THE WEEK IN CHESS 597: Latvian Championships
| url=https://theweekinchess.com/html/twic597.html#14
| publisher=London Chess Center}}
* {{citation
| last1=Žuravļevs | first1=N.
| last2=Dulbergs | first2=I.
| last3=Kuzmičovs | first3=G.
| year=1980
| title=Latvijas šahistu jaunrade
| publisher=Avots
| location=Riga
| language=lv
}} (results through 1979)
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Latvia]]
s8ictp0e7iyruay6ar3tmrbmzd0wwj5
Kampionad nepalat an echedoù
0
175941
2201949
2201897
2026-10-11T16:46:19Z
Dakbzh
58931
/* Kampionad kemmesk{{en}}Umesh K. C. National Chess Champions of Nepal */
2201949
wikitext
text/x-wiki
'''Kampionad nepalat an echedoù''' eo kampionad broadel ofisiel an [[echedoù]] e [[Nepal]]. Aozet e vez gant Kevre nepalat an Echedoù (NCF - Nepal Chess Federation, bet krouet e 1979) ha Nepal Sports Council abaoe 1979. C'hoariet e vez bep bloaz pe dost.
E 2008 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi hag e 2009 gant Kampionad ar C’hleuboù.
== Kampionad kemmesk<ref>{{en}}Umesh K. C. [http://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html ''National Chess Champions of Nepal'']</ref>==
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Bloaz !! Kêr !! Kampion
|-
| 1 ||1979||[[Kathmandu]]||[[Bijay Sharma]]
|-
| 2 ||1980||[[Dhangadhi]]||[[Bijay Sharma]] ha [[Bikas Man Lama]]
|-
| 3 ||1981||Kathmandu||[[Laxmi Prasad Nakarmi]]
|-
| 4 ||1982||[[Jumla]]||[[Bikas Man Lama]]
|-
| 5 ||1983||[[Kaski]]||[[Gopal Prajapati]]
|-
| 6 ||1984||[[Morang]]||[[Gopal Prajapati]]
|-
| 7 ||1985||[[Parsa]]||[[Rabin Rajbhandari]]
|-
| 8 ||1986||[[Lalitpur]]||[[Badrilal Nepali]]
|-
| 9 ||1988||[[Parbat]]||[[Nabin Tandukar]]
|-
| 10 ||1992||Kathmandu||[[Bilam Lal Shrestha]]
|-
| 11 ||1997||Kathmandu||[[Punya Man Karmacharya]]
|-
| 12 ||1999||[[Makwanpur]]||[[Badrilal Nepali]]
|-
| 13 ||2004||[[Bhaktapur]]||[[Digesh Shankar Malla]]
|-
| 14 ||2006 ||[[Jhapa]]||[[Keshav Shrestha]]
|-
| 15 ||2008||Lalitpur||[[Surbir Lama]]
|-
| 16 ||2009||Lalitpur||[[Badrilal Nepali]]
|-
| 17 ||2012||[[Kanchanpur]]||[[Manish Hamal]]
|-
| 18 ||2014||[[Kavre]]||[[Keshav Shrestha]]
|-
| 19 ||Mae 2016||[[Ilam]]||[[Bhupendra Niraula]]
|-
| 20 ||Kerzu 2016||[[Dhankuta]]||[[Madan Krishna Kayastha]]
|-
| 21 ||Ebrel 2019||[[Bardiya]]||[[Purusottam Chaulagain]]
|-
| 22 ||2022||[[Gandaki]]||[[Kshitiz Bhandari]]
|-
| 23 ||2023||Kathmandu||[[Rupesh Jaiswal]]
|-
| 24 ||2024||Kathmandu||[[Rajan Subedi]]<ref>{{en}}Rajan Subedi and Sindira Joshi win Nepal Championship [https://www.fide.com/news/3055 d'ar 7 a viz Even 2024 [[FIDE]]]</ref>.
|-
|25||2025|| ||[[Rupesh Jaiswal]], 9/11<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2025-nepal-chess-championships-open/results ''Nepal Chess Championship 2025'', Chess Com]</ref>
|-
|26||2026|| ||[[Rupesh Jaiswal]]<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/nepal-chess-championship-2026-open/results ''Nepal Chess Championship 2026'', miz Even 2024 Chess Com]</ref>.
|}
== Kampionad ar Maouezi<ref>{{en}}Umesh K. C. [http://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html ''National Chess Champions of Nepal'']</ref> ==
:{| class="sortable wikitable"
! # !! Bloaz !! Kêr !! Kampionez
|-
|1||2008||Kathmandu||[[Monalisha Khamboo]]
|-
|2||2011||Kathmandu||[[Tara Ghale]]
|-
|3||2014||[[Kavre]]||[[Bina Jaiswal]]<ref>{{en}} Original Tournament Report: 3rd National Woman Chess Championship [https://ratings.fide.com/view_source.phtml?code=91011 FIDE chess ratings]</ref>
|-
|4||Mae 2016||[[Ilam]]||[[Sindira Joshi]]<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20250221052603/https://chessdailynews.com/19th-national-championship-4th-womens-national-championship-of-nepal/ 19th National Championship & 4th Women’s National Championship of Nepal]</ref>
|-
|5||Kerzu 2016||[[Dhankuta]]||[[Monalisha Khamboo]]
|-
|6 ||2019||Bardiya||[[Sujana Lohani]]
|-
|7||2023||Kathmandu||[[Sujana Lohani]]
|-
|8||2024||[[Kathmandu]]||[[Sindira Joshi]]<ref>{{en}}Rajan Subedi and Sindira Joshi win Nepal Championship [https://www.fide.com/news/3055 d’ar 7 a viz Even 2024 [[FIDE]]]</ref>.
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Nepal]]
emxnbe39cqn0wjxki9wb5wr8q032v1g
Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)
0
178459
2201988
2198906
2026-10-12T11:40:02Z
Dakbzh
58931
2201988
wikitext
text/x-wiki
'''Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)''' a zo ur gevezadeg evit ar c'hoarierezed [[echedoù]] [[stadunanat]]. C'hoariet e vez abaoe 1937. Aozet e vez bep bloaz gant [[United States Chess Federation]], Kevre stadunanat an echedoù.
== Kampionadoù ha kampionezed ==
[[Restr:Krush Irina (30073356050) (cropped).jpg|right|140 px|[[Irina Krush]], bet trec'h eizh gwezh.]]
:{|class="wikitable"
! # !! Bloaz !! Kampionez
|-
||1|||1937|| [[Adele Rivero]]
|-
||2|||1938 ||[[Mona May Karff]]
|-
||3|||1940||[[Adele Rivero]]
|-
||4|||1941||[[Mona May Karff]]
|-
||5|||1942|| [[Mona May Karff]]
|-
||6|||1944|| [[Gisela Gresser]]
|-
|7|||1946 ||[[Mona May Karff]]
|-
|8|||1948|| [[Gisela Gresser]] <br /> [[Mona May Karff]]
|-
|9|||1951|| [[Mary Bain]]
|-
|10||1953|| [[Mona May Karff]]
|-
||11||1955|| [[Gisela Gresser]] <br /> [[Nancy Roos]]
|-
|12||1957|| [[Gisela Gresser]] <br /> [[Sonja Graf]]
|-
|13||1959|| [[Lisa Lane]]
|-
|14||1962|| [[Gisela Gresser]]
|-
|15||1964|| [[Sonja Graf]]
|-
|16||1965|| [[Gisela Gresser]]
|-
|17||1966|| [[Gisela Gresser]] <br /> [[Lisa Lane]]
|-
|18||1967|| [[Gisela Gresser]]
|-
|19||1969|| [[Gisela Gresser]]
|-
|20||1972|| [[Eva Aronson]] <br /> [[Marilyn Braun]]
|-
|21||1974|| [[Mona May Karff]]
|-
|22||1975|| [[Diane Savereide]]
|-
|23||1976|| [[Diane Savereide]]
|-
|24||1978|| [[Diane Savereide]] <br /> [[Rachel Crotto]]
|-
|25||1979|| [[Rachel Crotto]]
|-
|26||1981|| [[Diane Savereide]]
|-
|27||1984|| [[Diane Savereide]]
|-
|28||1986|| [[Inna Koren]]
|-
|29||1987|| [[Anna Achšarumova]]
|-
|30||1989|| [[Alexey Root]]
|-
|31||1990|| [[Elena Akhmilovskaya]]
|-
|32||1991|| [[Esther Epstein]] <br /> [[Irina Levitina]]
|-
|33||1992|| [[Irina Levitina]]
|-
|34||1993 ||[[Elena Akhmilovskaya]] <br /> [[Irina Levitina]]
|-
|35||1994||[[Elena Akhmilovskaya]]
|-
|36||1995|| [[Anjelina Belakovskaia]] <br /> [[Sharon Burtman]]
|-
|37||1996|| [[Anjelina Belakovskaia]]
|-
|38||1997|| [[Esther Epstein]]
|-
|39||1998|| [[Irina Krush]]
|-
|40||1999|| [[Anjelina Belakovskaia]]
|-
|41||2000|| [[Elina Groberman]] <br /> [[Camilla Baginskaite]]
|-
|42||2001/02|| [[Jennifer Shahade]]
|-
|43||2003|| [[Anna Hahn (c'hoarierez echedoù)|Anna Hahn]]
|-
|44||2004|| [[Jennifer Shahade]]
|-
|45||2005|| [[Rusudan Goletiani]]
|-
|46||2006|| [[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]]
|-
|47||2007|| [[Irina Krush]]
|-
|48||2008|| [[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]]
|-
|49||2009|| [[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]]
|-
|50||2010|| [[Irina Krush]]
|-
|51||2011|| [[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]]
|-
|52||2012|| [[Irina Krush]]
|-
|53||2013|| [[Irina Krush]]
|-
|54||2014|| [[Irina Krush]]
|-
|55||2015|| [[Irina Krush]]
|-
|56||2016|| [[Nazi Paikidze]]
|-
|57||2017|| [[Sabina Foisor]]
|-
|58||2018|| [[Nazi Paikidze]]
|-
|59||2019|| [[Jennifer Yu (c’hoarierez echedoù)|Jennifer Yu]]
|-
|60||2020|| [[Irina Krush]]<ref>{{en}}[https://fide.com/news/789 Irina Krush takes 2020 U.S. Women’s Championship – FIDE]</ref> bet c'hoariet en linenn abalamour d'ar [[Bedreuziad COVID-19|bandemiezh]].
|-
|61||2021|| [[Carissa Yip]] <ref>{{en}}[https://chess24.com/en/read/news/us-chess-champs-10-carissa-triumps-fabi-hits-the-front US Chess Champs 10: Carissa triumps - Fabi hits the front]</ref>.
|-
|62||2022|| [[Jennifer Yu (c’hoarierez echedoù)|Jennifer Yu]]
|-
|63||2023|| [[Carissa Yip]]
|-
|64||2024|| [[Carissa Yip]]
|-
|65||2025|| [[Carissa Yip]]
|}
=== Lieskampionezed ===
* '''9 gwezh''' [[Gisela Gresser]],
* '''8 gwezh ''' [[Irina Krush]],
* '''7 gwezh''' [[Mona May Karff]],
* '''6 gwezh''' [[Diane Savereide]],
* '''4 gwezh''' [[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]], [[Carissa Yip]],
* '''3 gwezh''' [[Elena Akhmilovskaya]], [[Anjelina Belakovskaia]], [[Rachel Crotto]], [[Irina Levitina]],
* '''2 wezh''' [[Jennifer Yu (c’hoarierez echedoù)|Jennifer Yu]], [[Adele Rivero]], [[Esther Epstein]], [[Jennifer Shahade]], [[Nazi Paikidze]].
== Notennoù ha dave ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://main.uschess.org/ ''United States Chess Federation'']
* {{en}}[http://www.uschesschamps.com/ ''U.S. CHESS CHAMPS'']
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|SUA]]
7rglq7wbvsgf0hlo7jz1fnw5b6oucem
Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs
3
178467
2201965
2201938
2026-10-12T07:21:29Z
Huñvreüs
54570
2201965
wikitext
text/x-wiki
== Dielloù ==
[[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs/Dielloù|Dielloù]]
== Robert Ferrieux ==
Salud, diwar-benn an [[Implijer:Robert Ferrieux|implijer-mañ]], ha n'en deus graet kemm ebet er wikipedia brezhonek : e bajenn implijer, e galleg penn-da-benn, zo bruderezh evitañ e-unan din-me. Me a vefe a-walc'h evit lemel anezhi abalamour d'an daou abeg-mañ. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:04 (UTC)
:@[[Implijer:Kestenn|Kestenn]] Gallout a rafemp lezel ur ''[[Patrom:Softredirect|softredirect]]'' war-du e bajenn er wiki gallek (notenn: marv eo an den-mañ). Ha marteze treiñ ''soft redirect'' ivez, n’on ket sur peseurt ger dibab evit ''soft'' gant ar ster-se. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:11 (UTC)
::Ne anavezen ket ar ''softredirect''. Penaos, pegoulz implijout ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:01 (UTC)
:::Implijet eo evit reiñ da c’houzout n’eus ket eus ar bajenn er wiki-mañ, emañ en ur wiki all. Da skouer: <nowiki>{{Softredirect|fr:Utilisateur:Robert Ferrieux}}</nowiki>. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:06 (UTC)
::::Trugarez dit. Graet eo. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 11:39 (UTC)
:::::👍 Troet am eus ar patrom. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 16:29 (UTC)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 Ebr 2026 da 18:30 (UTC) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 -->
== Brezhoneg ==
Hello. I'm looking for Breton translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:07 (UTC)
:Hello @[[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]], feel free to ask in the [[Wikipedia:Kumuniezh/An davarn|Village Pump]] and see who is interested. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:59 (UTC)
:: Done. Thanks. [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 19:11 (UTC)
== Jung Ho-yeon ==
Demat deoc'h!
Ne gomprenan seurt gant ar c'hodoù...
Ma c'hellfec'h gwellaat an traoù war ar pennad [[Jung Ho-yeon]]?
-> kudenn gant {{Sronly|Film appearances}}
Bennozh!
A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 18 Mae 2026 da 18:29 (UTC)
:Salud @[[Implijer:Dishual|Dishual]],
:Krouet am eus ar patrom a vanke, eilet eus ar wiki saoznek. A galon, [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 18 Mae 2026 da 21:49 (UTC)
== Help ==
Hello, can you help me to translate [[en:Gaza genocide|this]] article to your language, Thank you! [[Implijer:جودت|جودت]] ([[Kaozeadenn Implijer:جودت|kaozeal]]) 23 Mezheven 2026 da 11:16 (UTC)
== Template ==
Why do you think that? Then how users can notify you with<code><nowiki>{{re|Huñvreüs}}</nowiki></code>? [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 21:26 (UTC)
:# I don’t "think" that, I am informing you of that. Modifying an existing template without understanding what you do can obviously be disruptive.
:# Templates of the same name are used differently on different wikis. For example, [[:fr:Modèle:re]] has nothing to do with replying either.
:# You can use [[:Patrom:ping]]. Or no template at all, just an internal link to someone’s user page will send the user an Echo notification.
:[[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 22:00 (UTC)
== [[Calabria]] pe [[Kalabria]] ? ==
Salut dit, Ha petra eo doare-skrivañ reizh an anv divoutin-mañ a-benn ar fin ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 31 Eost 2026 da 10:19 (UTC)
:Salud dit. N’ouzon ket. Gallout a rez ober ar goulenn en Davarn, sur a-walc’h e vo tud desketoc’h evidon war an danvez-mañ eno. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 31 Eost 2026 da 11:20 (UTC)
::Kompren a ran. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 31 Eost 2026 da 11:43 (UTC)
meh86ne0saumaci827hvdnmc05k8801
2026 e Breizh
0
178628
2201977
2201171
2026-10-12T10:50:44Z
Dishual
612
2201977
wikitext
text/x-wiki
{|class="infobox" style="font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;"
|-align="center"
!colspan="2"|Bloavezhioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]<br>- '''[[2026]]''' -<br>[[2027]] [[2028]] [[2029]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Devloaziadoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - [[Bloavezhioù 2010|2010]] - '''[[Bloavezhioù 2020]]''' - [[Bloavezhioù 2030|2030]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kantvedoù
|-align="center"
|colspan="2"|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}}
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre gevandirioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre demoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] <br /> [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] <br /> [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]
|-align="center"
|colspan="2"|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]]
|}
== Darvoudoù ==
* [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref> <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref>.
* [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur.
*[[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon).
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]
* [[19 a viz Even]] : marvet eo an embreger [[Claude Guillemot]], unan eus krouerien [[Ubisoft]].
* [[29 a viz Eost]] : daou besketaer zo beuzet e peñseadenn ar chaluter ''Maranello'' dirak aodoù [[Kerne-Veur]].
* [[26 a viz Gwengolo]] : manifestadeg evit [[adunvanidigezh Breizh]], 200 den e Naoned.
* [[29 a viz Gwengolo]] : kroget ez eus bet manifestadegoù ha blokuzoù e liseoù 'zo evit goulenn muioc'h a arc'hant ha dafar evit an * * * [[12 a viz Here]] : kroget eo prosez Christophe Raulé evit muntr Iris Coëtmen.
==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]==
* [[Melaine Favennec]], kaner
* [[Charlie Grall]], kazetenner
* [[Claude Guillemot]], embreger
* [[Charles Josselin]], politiker
* [[Fañch Kerrain]], kelenner ha prederour
* [[Manu Lann Huel]], kaner
* [[Alain Le Goff]], konter
* [[Fañch Roudaut]], istorour
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]]
[[Rummad:2026]]
ji0ac6tb3dwpqhan24qrc6mob0lyajc
2201978
2201977
2026-10-12T10:51:03Z
Dishual
612
2201978
wikitext
text/x-wiki
{|class="infobox" style="font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;"
|-align="center"
!colspan="2"|Bloavezhioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]<br>- '''[[2026]]''' -<br>[[2027]] [[2028]] [[2029]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Devloaziadoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - [[Bloavezhioù 2010|2010]] - '''[[Bloavezhioù 2020]]''' - [[Bloavezhioù 2030|2030]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kantvedoù
|-align="center"
|colspan="2"|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}}
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre gevandirioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre demoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] <br /> [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] <br /> [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]
|-align="center"
|colspan="2"|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]]
|}
== Darvoudoù ==
* [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref> <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref>.
* [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur.
* [[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon).
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]
* [[19 a viz Even]] : marvet eo an embreger [[Claude Guillemot]], unan eus krouerien [[Ubisoft]].
* [[29 a viz Eost]] : daou besketaer zo beuzet e peñseadenn ar chaluter ''Maranello'' dirak aodoù [[Kerne-Veur]].
* [[26 a viz Gwengolo]] : manifestadeg evit [[adunvanidigezh Breizh]], 200 den e Naoned.
* [[29 a viz Gwengolo]] : kroget ez eus bet manifestadegoù ha blokuzoù e liseoù 'zo evit goulenn muioc'h a arc'hant ha dafar evit an * * * [[12 a viz Here]] : kroget eo prosez Christophe Raulé evit muntr Iris Coëtmen.
==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]==
* [[Melaine Favennec]], kaner
* [[Charlie Grall]], kazetenner
* [[Claude Guillemot]], embreger
* [[Charles Josselin]], politiker
* [[Fañch Kerrain]], kelenner ha prederour
* [[Manu Lann Huel]], kaner
* [[Alain Le Goff]], konter
* [[Fañch Roudaut]], istorour
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]]
[[Rummad:2026]]
n6ozgjge7r9us7cmbpi5b08crssswh9
2201979
2201978
2026-10-12T10:51:45Z
Dishual
612
2201979
wikitext
text/x-wiki
{|class="infobox" style="font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;"
|-align="center"
!colspan="2"|Bloavezhioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]<br>- '''[[2026]]''' -<br>[[2027]] [[2028]] [[2029]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Devloaziadoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - [[Bloavezhioù 2010|2010]] - '''[[Bloavezhioù 2020]]''' - [[Bloavezhioù 2030|2030]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kantvedoù
|-align="center"
|colspan="2"|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}}
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre gevandirioù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|Kronologiezh dre demoù
|-align="center"
|colspan="2"|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] <br /> [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] <br /> [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]]
----
|-align="center"
!colspan="2"|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]]
|-align="center"
|colspan="2"|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]]
|}
== Darvoudoù ==
* [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref> <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref>.
* [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur.
* [[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon).
* [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]
* [[19 a viz Even]] : marvet eo an embreger [[Claude Guillemot]], unan eus krouerien [[Ubisoft]].
* [[29 a viz Eost]] : daou besketaer zo beuzet e peñseadenn ar chaluter ''Maranello'' dirak aodoù [[Kerne-Veur]].
* [[26 a viz Gwengolo]] : manifestadeg evit [[adunvanidigezh Breizh]], 200 den e Naoned.
* [[29 a viz Gwengolo]] : kroget ez eus bet manifestadegoù ha blokuzoù e liseoù 'zo evit goulenn muioc'h a arc'hant ha dafar evit an deskadurezh.
* [[12 a viz Here]] : kroget eo prosez Christophe Raulé evit muntr Iris Coëtmen.
==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]==
* [[Melaine Favennec]], kaner
* [[Charlie Grall]], kazetenner
* [[Claude Guillemot]], embreger
* [[Charles Josselin]], politiker
* [[Fañch Kerrain]], kelenner ha prederour
* [[Manu Lann Huel]], kaner
* [[Alain Le Goff]], konter
* [[Fañch Roudaut]], istorour
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]]
[[Rummad:2026]]
jpibpoproegfd9sgzu5ejcw4uyx62qm
Timbroù Papoua
0
181176
2201969
2200496
2026-10-12T08:55:42Z
Llydawr
145
2201969
wikitext
text/x-wiki
[[File:Territorios coloniales de Nueva Guinea.PNG|thumb| left|upright 1.0|Ginea Nevez e 1914]]
Emañ enez [[Ginea Nevez]] en [[Okeania]], er c’hornaoueg d’ar [[Meurvor Habask]] hag er biz da [[Aostralia]]. Rannet eo bet etre trevadennerien Europa e dibenn an {{XIXvet kantved}} : lodenn gornôgel an enezenn zo bet meret gant [[Kompagnunezh Indez ar Reter nederlandat]] ha gouarnamant [[Amsterdam]] betek ma voe dizalc’h [[Indonezia]] e 1949 ha staget outi. Al lodenn er biz voe anvet Kaiser-Wilhems-Land (=''Tiriad an impalaer Wilhelm'') gant an [[Impalaeriezh Alaman]], ha rannvro ar gevred, dindan aotrouniezh ar Rouantelezh-Unanet, zo bet badezet [[Papoua]].
Breizh-Veur a oa e penn rannvro Papoua adalek dibenn 1884. Meret e oa an drevadenn gant pennadurezhioù [[Queensland]], ha timbroù-post ar Stad aostralian-se gant skeudenn ar rouanez Victoria zo bet implijet e Ginea-Nevez Breizh-Veur etre 1885 ha 1901. Kachedet e oant gant ur siell ispisial ennañ ar berradur '''B.N.G.''' (=''British New-Guinea'').
== Timbroù Ginea-Nevez Breizh-Veur ==
[[File:Stamps of British New Guinea Lakatoi 1901.jpg|thumb|right|upright 2.0| Al Latakoi (1901)]]
D'ar 1añ a viz Gouere 1901 e voe embannet ur rummad timbroù kentañ, warno anv an drevadenn ('''BRITISH NEW GUINEA'''), moullet hervez ar [[krafengravadur|c’hrafengravadur]] gant De La Rue e Londrez. Savet e oa bet an dresadenn diwar ul luc'hskeudenn tapet gant ar c'habiten Barton, sekretour letanant-meur ar vro, hag a ziskoueze ul lestr eus ar vro anvet [[lakatoi]], dirak kêriadenn Hanuabada, e-kichen [[Port Moresby]].
E 1902 e voe treuzkaset melestradurezh Ginea-Nevez Breizh-Veur da gKenglad Aostralia ent-ofisiel, ar pezh a zegasas ur cheñchamant anv : treiñ a reas ar vro da d'''Tiriad Papua''' (''Territory of Papua'' e saozneg). Ar peurrest eus ar stok timbroù Lakatoi a voe moullet '''PAPUA''' warne ha lakaet e gwerzh e 1906, evit a sell an timbroù dreistmoullet e Port Moresby, hag e miz Mae 1907 evit ar re kaset da vBrisbane. Evit doare, klask gounit arc’hant an dastumerien timbroù kentoc’h eget doujañ ouzh emdroadur melestradurel an tiriad a oa penn-kaoz an dibab-se.
[[File:Papua Lakatoi 2s 6d stamp with POSTAGIE variety.jpg|thumb|left|upright 1.0|Al Latakoi (1911)]]
E miz Du 1907 e voe savet timbroù gant tres al Lakatoi en-dro, nemet troet e oa bet an alc'hwez da <small>PAPUA</small>. Savet hervez teknik an dipografiezh, gant ar memes mouller ha timbroù Aostralia, e Melbourne.
Miret e voe an hevelep tresadenn betek 1932, gant kemmoù avat (al livioù hag an talvoudoù-gwerzh) pa voe cheñchet ar prizioù evit postañ lizheroù e 1912, 1921 ha 1924.
E 1929 e voe aozet an nijadennoù kentañ evit kas lizheroù eus Port Moresby da Aostralia, ha da lec'hioù digenvez all en drevadenn, evel komiserdi Oroville war ar stêr [[Fly (stêr)|Fly]]. Tri zimbr Lakatoi a oa bet dreistmoullet gant ar gerioù '''AIR MAIL''' pe gant tres ur c'harr-nij, evit merkañ an degouezh.
Gant moulladurioù 1929-1931 e kreskas war-bouez div wech hanter an niver a dimbroù-post Papoua gwerzhet, a-drugarez d'an dastumerien dreist-holl.
[[File:Papua 1941 1s6d airmail stamp in imprint block.jpg|thumb|left||upright 1.0|Postoù dre-nij gant poltred George VI (1941)]]
[[File:1940 Papua Motuan Girl stamp in imprint block.jpg|thumb|right|upright 1.0|Plac’h eus ar bobl Motu (1940)]]
== Embann timbroù evit mad budjed ar Stad ==
E 1932 e voe digresket korvoderioù melestradurezh Papoua en un doare spontus, ar pezh a lakaas stankañ an arc'hantaouiñ, digreskiñ goproù implijidi ar Stad, ha paouez gant tuta re nevez. Diouzh ma teue an traoù e teuas ar mennozh da werzhañ timbroù nevez d'an dastumerien, un diskoulm dereat.
Evit lakaat war gresk gounidoù ar gouarnamant e tivizas Hubert Murray, melestrour an drevadenn, bodañ ur skipailh arzourien, skiantourien, kargidi… evit prientiñ embann ur rummad timbroù-post nevez. Pemp timbr unliv a voe krouet gant tresadennoù savet gant E. Whitehouse, div dresadenn gant an denoniour [[Francis Edgar Williams]], ha nav luc'hskeudenn gant Williams hag [[Alfred Gibson]] a voe danvez unnek timbr divliv.
Ar c'hwezek timbr-se a ziskoueze sevenadur henvroat Papoua : ul Lakatoi, Papouaiz gant dilhad hengounel, tiez, ha daou zen anavezet (Steve Dagora, mab Oalaa, en e zilhad lid hag ar serjant Simoi, un ofisour polis).
Moullet e Melbourne, an heuliad a voe embannet d'ar 14 a viz Du 1932. A-drugarez da werzh an timbroù e voe dastumet tremen dek mil lur saoz e-pad ar prantad 1932-1933, pemp gwech muioc'h eget e 1929-1930, ar bloavezh diwezhañ hep embannadur nevez.
== An timbroù diwezhañ ==
D'ar 6 a viz Du 1934 e voe lidet hanterkantvet deiz-ha-bloaz ren Breizh-Veur en ur embann pevar [[Timbr-lidañ|zimbr-lidañ]], savet gant Frank Manley ha kizellet gant Edward Broad. Daou zarvoud eus ar 6 a viz Even 1884 a oa enno : sevel an [[Union Jack]] e Port Moresby hag an emgav etre ar c'homodor Erskine eus an HMS Nelson ha pennoù bras Ginea-Nevez.
Ne voe ket disoñjet brudañ an darvoudoù liammet ouzh tiegezh Roue Breizh-Veur evel-just. E miz Gouere 1935 e voe adembannet pevar zimbr ar bloaz 1932, ouzhpennet warno <small>HIS MAJESTY’S JUBILEE 1910-1935</small>, evit lidañ Jubile Arc'hant [[George V]]. Da vare kurunidigezh [[George VI]] e voe embannet pemp timbr e 1937, gant ar profil luc'hskeudennet gant Bertram Park hag engravet gant Frank Parkley.
E koun 50vet deiz-ha-bloaz krouidigezh trevadenn Ginea-Nevez Breizh-Veur e voe embannet pemp timbr d'ar 5 a viz Gwengolo 1938, gant ar postoù dre-nij. Port Moresby e oa danvez pep timbr, ha talvoudegezhioù-gwerzh a save da 2 c, 3c, 5c, 8c hag 1 shiling. Da-heul ar rummad-mañ e teuas unan all e 1939, skeudennaouet gant Edward Broad : daou zen papou war bigi bihan, ur c’harr-nij en oabl.
E penn-kentañ Brezel ar Meurvor Habask, aloubadeg Ginea-Nevez gant Japaniz a lakaas ehan ar velestradurezh keodedel e Papoua d'an 12 a viz C'hwevrer 1942. Implijet e voe timbroù Papoua gant servij postoù lu Aostralia da gentañ a-raok ober gant re Aostralia.
Goude ar brezel e voe implijet [[timbroù Inizi Gwalarn ar Mor Habask]], goude reoù tiriad nevez Papoua Ginea-Nevez.
== Pennadoù kar ==
* [[Timbroù Ginea-Nevez]]
* [[Timbroù Inizi Gwalarn ar Mor Habask]]
* [[Timbroù Papoua Ginea-Nevez]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Papoua]]
[[Rummad:Papoua Ginea-Nevez]]
2k2wo5du1964cl80hbuy8ff64pku3d4
Rhun ap Iorwerth
0
181177
2201970
2200504
2026-10-12T08:57:54Z
Llydawr
145
2201970
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Rhun ap Iorwerth''' (ganet d'ar 27 a viz Eost 1972) zo ur politikour kembreat hag a zo kentañ ministr [[Kembre]] abaoe miz Mae 2026. Dilennet e voe e [[Parlamant Kembre]], en anv [[Plaid Cymru]], adalek 2013.
Desavet e voe Rhun ap Iorwerth en [[Enez Mon]] ha studioù politikouriezh a reas e skol-veur Kerdiz. Goude se e labouras evel kazetenner evit BBC Cymru Wales adalek 1994. E 2013 e roas e zilez da vont war ar renk en anv Plaid Cymru evit bezañ dilennet ha dont da vezañ kannad e parlamant Kembre.
Addilennet e voe e 2016 hag e 2021 ha meur a garg en devoe e Plaid Cymru. Dilennet e voe e penn ar strollad e 2023, hag e miz Mae 2026, goude trec'h Plaid Cymru e dilennadeg parlamant Kembre e voe anvet da gentañ ministr. Ar wech kentañ eo, abaoe m'eo bet savet ar parlamant emren-se e 1999, ez eus, e penn ar vro, un den ha n'eo ket ezel eus Strollad al Labour.
{{DEFAULTSORT:ap Iorwerth, Rhun}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1972]]
[[Rummad:Politikourien Kembre]]
[[Rummad:Kentañ ministred Kembre]]
[[Rummad:Plaid Cymru]]
lzef0yi9m4i3f4hhk4un4i87igrbr8x
Alice Lee (c'hoarierez echedoù)
0
181250
2201972
2201254
2026-10-12T09:28:10Z
Dakbzh
58931
+ Olimpia Samarkand - 2026.
2201972
wikitext
text/x-wiki
[[Restr :AliceLee23.jpg|right|140px|AliceLee e 2023.]]
'''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].Mestr Etrebroadel (IM) ha Mestrez Veur (WGM) eo abaoe [[2023]], Mestr FIDE (FM) e oa abaoe [[2022]], Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2018, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2021 ha Danvez Mestrez (WCM) e oa abaoe [[2019]]<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>.
*{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' eo uhelañ ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE" />.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)====
* Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>.
* Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>.
====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)====
* Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}}[https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>.
==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ====
* Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>.
* Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>.
==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ====
* Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>.
==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ====
* Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023.
* Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026.
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he ur wezh e skipailh [[SUA]].
{| class="wikitable"
!|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù
|-
|Gwengolo 2026||46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85||1||aour||-||-||<ref>{{en}}[https://www.chess.com/news/view/uzbekistan-china-win-2026-samarkand-chess-olympiad "Uzbekistan, China Both Win To Clinch Olympiad Gold", Colin McGourty, d'ar 27 a viz Gwengolo 2026, Chess.com]</ref>.
|-
|}
{{EloChart|Q108352686}}
==Liammoù diavaez==
*{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base]
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 2009]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
ogozc0u4hoqeiddz0h4pwlsvuuxv2fu
Landivy
0
181261
2201967
2201253
2026-10-12T08:36:40Z
Llydawr
145
2201967
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|-bgcolor="#adafda"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.2em; color:#fff;" | Kumunioù Frañs
|-
! {{Infobox/Titl|Landivy|bbd068|talbenn map|000}}
|-
| colspan="2"|[[Restr:Blason officiel Landivy.svg|60px|center]]
----
|-
| colspan="2" style="text-align:center;"|[[Restr:Mairie Landivy.jpg|270px|center]] An ti-kêr
|- bgcolor="#bbd068"
! colspan="2" style="text-align:center;"|Melestradurezh
|-
|'''[[Riez]]'''||{{Frañs}}
|-
|'''[[Rannvro]]'''||[[Broioù al Liger]]
|-
|'''Bro hengounel'''||[[Maine (proviñs)|Maine]]
|-
|'''[[Departamant]]'''||[[Mayenne (departamant)|Mayenne)]]
|-
|'''[[Arondisamant]]'''||[[Arondisamant Mayenne|Mayenne]]
|-
|'''[[Kanton]]'''||[[Kanton Gorron|Gorron]]
|-
|'''[[Etrekumuniezh]]'''||Bocage Mayennais
|-
|'''[[Kod INSEE]]'''||53125
|-
|'''[[Kod post]]'''||53190
|-
|'''[[Maer]]'''||Claude Hamel <br>([[2026]]-[[2032]])
|- bgcolor="#bbd068"
! colspan="2" style="text-align:center;"|Douaroniezh
|-
!colspan="2" style="text-align:center;"| [https://www.google.com/maps/place/53190+Landivy/@48.4810808,-1.0777123,12z/data=!4m6!3m5!1s0x48094205ee53d083:0xa0cc46770c22705c!8m2!3d48.481266!4d-1.035041!16s%2Fm%2F03qddjp?hl=fr&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDkyOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 48° 28' 51.891" N – 01° 04' 39.764" K]
----
|-
|'''Gorread'''||28,54 km²
|-
|'''Uhelderioù'''<br>• kreiz<br>• izelañ<br>• uhelañ||<br>161,5 m<br>92 m<br>231 m
|-
|'''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small><br>||{{formatnum:1094}} (2023) [[File:Decrease.svg|10px]]
|-
|'''Stankter'''||38 den/km²
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
|'''Internet'''||[https://www.landivy.fr/ landivy.fr]
|}
'''Landivy''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Mayenne (departamant)|Mayenne]] e [[Bro-C'hall]].
Penn-lec'h ur c'hanton e oa betek [[2015]], ar bloaz ma voe staget ouzh [[kanton Gorron]]<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000028652532 |title=Décret n° 2014-209 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Mayenne • Legifrance|accessdate=02/10/2026}}</ref>.
== Lec'hanvadurezh ==
Daoust d'an anv ''Landivy'' seniñ evel un anv-lec'h brezhonek, ne zeu ket eus ''Lann-'' (ul lec'h relijiel er [[Grennamzer]] uhel) + ''[[Divi]]'' ; biskoazh n'eus bet komzet brezhoneg e Mayenne.
Testeniekaet eo ar stumm ''Landevico'' en {{XIvet kantved}}<ref>{{fr}} Dauzat, Albert & Rostaing, Charles. ''Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France''. Paris : Larousse, 1966 {{ISBN|978-2-85023-076-9}}</ref>, diwar an anvioù gallek kozh ''lande'' ("douar fraost", diwar ar [[galianeg]] *''landa'') ha ''vic'' ("kêriadenn", diwar al [[latin]] ''vicus'').<br>
Iskis avat eo ar gerdarzh-se, pan eo anvioù-tud eil tamm holl anvioù-lec'h e ''lande'' ar c'horn-bro-se ; an anv-den « Divi » eo ''divy'' marteze{{Daveoù a vank}}, peogwir emañ Landivy war harzoù Breizh.
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery mode="packed" heights="150px">}}
Landivy (53) Stèle gauloise.JPG|Maen-sonn eus amzer ar C'halianed
ChateauDeMausson001.jpg|Kastell Mausson
FrancePaysDeLaLoireLandivyEglise.jpg|Iliz katolik ''Saint-Martin''
Chapelle du Pont-Aubray.jpg|Chapel ''Notre-Dame de Pont-au-Bray''
</gallery>
== Istor ==
===[[Henamzer]] ===
Ur maen-sonn eus amzer ar C'halianed zo bet kavet e Landivy ; e-tal an ti-kêr emañ bremañ.
=== [[Renad Kozh]] ===
An [[deog-holen]], a zegase war-dro 6% eus pinvidigezh ar rouantelezh c'hall, a redie an dud da brenañ kalz [[holen]]. E Landivy e ranked paeañ 59 lur evit 50 [[kilogramm|kg]] holen, pa oa 2 lur ar priz e dugelezh Breizh – met uhel ivez e oa ar priz evit treuziñ an harzoù ; floderien neuze a dreizhe an Airon davit holen e Breizh, a adwerzhent e Landivy marc'hadmatoc'h eget ar priz ofisiel met gant ur gounid bras bepred<ref>{{fr}} Salbert, Jacques. ''La Mayenne des origines à nos jours ''. Saint-Simon-de-Pellouaille : Nouvelles Éditions Bordessoules, 1991, p. 272 {{ISBN|978-2-903504-17-5}}</ref>.
=== {{XXvet kantved}} ===
Tri [[hent-houarn]] strizh gase eus Landivy da [[Laval (Mayenne)|Laval]] ha [[Mayenne (kêr)|Mayenne]] en departamant, ha da [[Saint-Hilaire-du-Harcouët]] e Manche. E [[1938]] ha [[1939]] e voe serret al linennoù-se, [[karr-boutin|kirri-boutin]] o erlerc'hiañ outo.
<gallery mode="packed" heights="220px">LEGRIX-MAUDUIT -LANDIVY - La gare du Tramway.JPG|Porzh-houarn Landivy, kent 1914</gallery>
;[[Brezel-bed kentañ]]
Da {{formatnum:1844}} den e save poblañs Landivy e [[1911]] ; 94 gwaz a gollas o buhez er brezel, eleze 4,5% eus ar boblañs<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=27773 |title=MemorialGenWeb|accessdate=02/10/2026}}</ref>. Unan anezho, ar serjant François Auguste Romain Vannier ([[1890]]-[[1914]]), bet lazhet d'ar 24 a viz Eost 1914 e Charency-Vezin e [[Meurthe-et-Moselle]], a gelenne er skol a zoug e anv bremañ<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https://www.landivy.fr/histoire_de_landivy_703.htm |title=Histoire de Landivy|accessdate=02/10/2026}}</ref>.
;[[Eil Brezel-bed]]
A-c'houde [[Skrapadeg ar Vélodrome d'Hiver|skrapadeg ar ''Vel' d'Hiv'']] e miz Gouere [[1942]] e voe savet e Landivy meur a rouedad [[Rezistañs]] evit saveteiñ bugale [[Yuzevien|yuzev]], a lakaed da emzivazed en abeg d'ar brezel hag a veze fiziet e kouerien o mage, o desave, o skoliatae hag o gwareze ; war-dro 70 bugel a voe saveteet en doare-se<ref>{{fr}} ''Les Juifs en Mayenne et l'antisémitisme, 1939-1945''. Laval : Archives départementales de la Mayenne, 1997, pp. 16-17 {{ISBN|978-2-86053-027-9}}</ref>{{,}}<ref>{{fr}} {{Cite web|url=https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/landivy-53190/deux-familles-mayennaises-ont-recu-la-medaille-des-justes-3860237 |title=Ouest-France, 22/11/2015|accessdate=02/10/2026}}</ref>
D'an 3 a viz Eost [[1944]] e vie dieubet Landivy gant 358th Infantry Regiment an [[Arme ar Stadoù-Unanet|U. S. Army]]<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://www.90thdivisionassoc.org/90thDivisionFolders/358thhistorybook/358thhistory.htm#four |title=Battle History – Third Batalion 358th Infantry|accessdate)02/10/2026}}</ref>.
<gallery mode="packed" heights="150px">
Victimes de la guerre de 39-44.jpg|Plakenn war Monumant ar Re Varv
Landivy mémorial de guerre.jpg|Kounlec'h an Dieubidigezh
Mémorial a Landivy.jpg|Plakenn en enor d'ar soudarded stadunanat
</gallery>
== Douaroniezh ==
Emañ Landivy war harzoù an departamant Mayenne, stok ouzh an departamantoù [[Il-ha-Gwilen]] e Breizh ha [[Manche]] e [[Normandi (rannvro)|Normandi]].
;Kumunioù amezek
{{Lec'hiadur kêr|kêr=''Landivy''|gwalarn=[[Les Loges-Marchis]] (Manche)<br>[[Louvigneg-an-Dezerzh]] (Breizh)|norzh=[[Savigny-le-Vieux]] (Manche)|biz=Savigny-le-Vieux<br>[[Buais-Les-Monts]] (Manche)|kornôg=Louvigneg-an-Dezerzh|reter=[[Fougerolles-du-Plessis]]|gevred=[[La Dorée]]|su=[[Saint-Mars-sur-la-Futaie]]|mervent=[[Bazeleg-an-Dezerzh]] (Breizh)<br>[[Pontmain]]|enklozadur=}}
Div stêr a red dre ar gumun : an Airon (41,8 km he hirder ; un adstêr d'ar [[Sélune]] eo) hag he adstêr Cambre (15,2 km).
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù|Titl=Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad|Deroù=1790|Penn=|Anv=Jean Baptiste Maximilien Voillaume|Strollad=|Karg=Person}}
{{Dilennad|Deroù=1793|Penn=|Anv=R. Clouard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1793|Penn=|Anv=Hossard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1798|Penn=Hamon|Anv=|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1800|Penn=1813|Anv=Étienne-Pierre Barabé|Strollad=|Karg=Noter}}
{{Dilennad|Deroù=1816|Penn=1830|Anv=Jean-Baptiste Dugué-Latouche|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1830|Penn=1831|Anv=Joseph Hossard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1831|Penn=1836|Anv=César-Marie-Pierre Brochard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1836|Penn=1840|Anv=Louis-René-Alexandre Hamon-Landelle|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1840|Penn=1848|Anv=Jean-François Ledauphin-Dubourg[|Strollad=|Karg=Alvokad, barner}}
{{Dilennad|Deroù=1848|Penn=1855|Anv=Hyacinthe Hossard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1855|Penn=|Anv=Joseph Hossard|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1870|Penn=1878|Anv=Ernest Le Dauphin|Strollad=Tu dehou|Karg=Perc'henn douar}}
{{Dilennad|Deroù=1878|Penn=1888|Anv=François Hamon<ref name="MK">Marvet e-kerzh e gefridi.</ref>|Strollad=|Karg=Grefier}}
{{Dilennad|Deroù=1888|Penn=|Anv=Le Dauphin|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1904|Penn=|Anv=Nourry|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1915|Penn=06/10/1922|Anv=Firmin Boulanger<ref name="MK" />|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=11/1922|Penn=24/12/1922|Anv=Eugène Hallé<ref name="MK" />|Strollad=|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=02/1923|Penn=|Anv=Henri Guilloux|Strollad=<abbr title="Républicains de gauche">RG</abbr>|Karg=Barner a beoc'h}}
{{Dilennad|Deroù=1944|Penn=1947|Anv=Henri Maudet|Strollad=Dizalc'h|Karg=}}
{{Dilennad|Deroù=1947|Penn=1995|Anv=Maurice Loisel|Strollad=Dizalc'h|Karg=Mezeg}}
{{Dilennad|Deroù=1995|Penn=01/2018|Anv=Jean-Pierre Dupuis|Strollad=<abbr title="Divers droite">DVD</abbr>|Karg=Mezeg-loened}}
{{Dilennad|Deroù=01/2018|Penn=03/2026|Anv=Marcel Ronceray|Strollad=Dizalc'h|Karg=Kelenner}}
{{Dilennad|Deroù=03/2026|Penn=(2032)|Anv=Claude Hamel|Strollad=|Karg=Sterner er velestradurezh foran}}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Emdroadur ar boblañs 1793-2023 ==
<div style="text-align:center;">
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:900 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:2200
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:00
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1793 text:93
bar:1800 text:1800
bar:1806 text:06
bar:1821 text:21
bar:1831 text:31
bar:1836 text:36
bar:1841 text:41
bar:1846 text:46
bar:1851 text:51
bar:1856 text:56
bar:1861 text:61
bar:1866 text:66
bar:1872 text:72
bar:1876 text:76
bar:1881 text:81
bar:1886 text:86
bar:1891 text:91
bar:1896 text:96
bar:1901 text:1901
bar:1906 text:06
bar:1911 text:11
bar:1921 text:21
bar:1926 text:26
bar:1931 text:31
bar:1936 text:36
bar:1946 text:46
bar:1954 text:54
bar:1962 text:62
bar:1968 text:68
bar:1975 text:75
bar:1982 text:82
bar:1990 text:90
bar:1999 text:99
bar:2006 text:2006
bar:2011 text:11
bar:2016 text:16
bar:2021 text:21
bar:2023 text:23
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1793 from:0 till: 1631
bar:1800 from:0 till: 1872
bar:1806 from:0 till: 1854
bar:1821 from:0 till: 1820
bar:1831 from:0 till: 1911
bar:1836 from:0 till: 2013
bar:1841 from:0 till: 1950
bar:1846 from:0 till: 2001
bar:1851 from:0 till: 2085
bar:1856 from:0 till: 2104
bar:1861 from:0 till: 2107
bar:1866 from:0 till: 2087
bar:1872 from:0 till: 2020
bar:1876 from:0 till: 2005
bar:1881 from:0 till: 1946
bar:1886 from:0 till: 1982
bar:1891 from:0 till: 1961
bar:1896 from:0 till: 1931
bar:1901 from:0 till: 1915
bar:1906 from:0 till: 1896
bar:1911 from:0 till: 1844
bar:1921 from:0 till: 1715
bar:1926 from:0 till: 1746
bar:1931 from:0 till: 1703
bar:1936 from:0 till: 1665
bar:1946 from:0 till: 1680
bar:1954 from:0 till: 1593
bar:1962 from:0 till: 1565
bar:1968 from:0 till: 1525
bar:1975 from:0 till: 1473
bar:1982 from:0 till: 1456
bar:1990 from:0 till: 1391
bar:1999 from:0 till: 1286
bar:2006 from:0 till: 1212
bar:2011 from:0 till: 1153
bar:2016 from:0 till: 1147
bar:2021 from:0 till: 1148
bar:2023 from:0 till: 1094
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
• Andonioù : Cassini hag [[EBSSA]]
</div>
== Notennoù ==
{{Commonscat|Landivy}}
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù Mayenne]]
p8zfzgj9he989qqchekurvhm03ah95c
Ilizamant
0
181316
2201962
2201794
2026-10-11T20:57:38Z
Llydawr
145
2201962
wikitext
text/x-wiki
[[Restr:Introductio mulieris.png|thumb|Levr liderezh an ilizamant e Codex Sankt-Gallen ({{XVIvet kantved}}).]]
Ul [[lid]] a gaver pleustret en [[Iliz katolik roman]], er [[protestantiezh|brotestantiezh]] hag e [[kristeniezh ar Reter]] eo an '''ilizamant''', ma vez degemeret ha benniget gant ur [[beleg]] en iliz-parrez ar maouezed un nebeud amzer goude ur [[gwilioud]].<br>
Pal al lid a zo bet lakaet etre div dalvoudegezh, hini ar [[glanidigezh|c'hlanidigezh]] ha hini ar [[bennozh]] roet d'ar vaouez hag an drugarekadenn d'an [[doue]]. Goude [[Sened-Meur Vatikan II]] ([[1962]]-[[1965]]), n'eus ket mui a ilizamant en Iliz katolik roman, nemet ur bennozh roet d'ar vaouez diac'hub ha d'an tad ivez diwar o goulenn.
== Istor ==
[[Restr:Hans Memling 029.jpg|thumb|''Kinnigadur e Templ Jeruzalem'' ([[Hans Memling]],war-dro [[1470]], [[Mirdi ar Prado]]. [[Madrid]]). Diouzh danevell glanidigezh ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez Vari]] graet da-geñver [[Kinnigadur Jezus en Templ]] e teu lid kristen an ilizamant]]
Er gristeniezh e c'heller kavout un orin gwriziennet er [[Bibl]], koulz diwar an [[Testamant Kozh]] ([[Leviegezh]], XII, 1-8) ha, muioc'h c'hoazh, diwar danevell lid [[Gouel Hon Salver kinniget en Templ|kinnigadur ar Mabig Jezus]] a gaver en [[Aviel Lukaz]] (II, 22-39). "Gouel Glanidigezh Maria" hag un anv all zo dezhañ : [[Gouel Maria ar Gouloù]]. N'eo ket dre zegouezh ma teu al lidoù-se d'an 2 a viz C'hwevrer, 40 devezh goude lid [[Nedeleg|Ginivelezh ar C'hrist]] evit heuliañ reolenn ar Bibl [[Hebraeg|hebraek]]. Koulskoude, n'eus ket bet embannet biskoazh e vije al lid ur redi evit pep maouez. Klasket ez eus bet gant an Iliz katolik chom hep lavaret e vefe bet saotret ar maouezed gant ar gwilioud, ha ne vefe anv nemet eus an degemer evit an distro e-touez kumuniezh ar barrez hag eus trugarekaat an doue, pa voe kaset ar c'hanedigezh da benn. Ken abred hag ar {{VIvet kantved}} e pouezas ar [[pab]] [[Gregor Iañ]] war an arabad ma oa kaout ur badelezh ret evit distreiñ d'an iliz-parrez. Evit gwir e c'houlennas kristenien ar [[Grennamzer]] ma vije savet lidoù evit o diwall diouzh ar mallozhioù, ken e voe strishoc'h ar reolennoù pa voe aotreet d'ar maouezed nevez-diac'hub chom pell eus ar gumuniezh (chom en o zi) 40 devezh-pad goude ganedigezh ur paotr ha 80 devezh goude hini ur verc'h
Er bed a-bezh e c'heller kavout lidoù relijiel liammet ouzh distro ar maouezi diac'hub en o c'humuniezh lec'hel.
== Katoligiezh==
A-raok ar pab [[Paol VI]] e veze anv eus Glanidigezh ar Werc'hez muioc'h eget eus hini kinnigadur ar C'hrist e levrioù liderezh an Iliz katolik roman. Ma ne veze ket mui pleustret kalz an ilizamant er c'hêrioù e chome ar maezioù al lec'hioù pennañ ma veze lakaet enno ar maouezed da heuliañ reolennoù strizh a-walc'h evel mont o-unan, gwisket e du ha hep komz da zen.
Keid-all e veze kreizennet Gouel Maria ar Gouloù war ar pezh he doa gouzañvet mamm ar C'hrist evit e c'henel.
== Ortodoksiezh ==
== Protestantiezh ==
=== [[Luteriegezh]] ===
[[Restr:Christen Dalsgaard - A Woman's Solemn Churching after Childbirth - KMS820 - Statens Museum for Kunst.jpg|thumb|''Ilizamant lidek ar vaouez ziac'hub'' (Christen Dalsgaard, [[1860]]). Lid mod [[Iliz Denmark]] (Luteriad).]]
=== Anglikanegezh ===
=== Metodegezh ===
== Levlennadur ==
* Nicole Lemaître, Marie-Thérèse Quinson, Véronique Sot, ''Dictionnaire culturel du christianisme'', Pariz, Cerf, 1994 (Nathan), p. 253.
* Knödel, Natalie. "Reconsidering an Obsolete Rite: The Churching of Women and Feminist Liturgical Theology", Feminist Theology, 1997.
* Schulte, Augustin Joseph. "Churching of Women." The Catholic Encyclopedia. Levrenn 3. New York : Robert Appleton Company, 1908.
== Pennadoù nes ==
* [[Gouel Maria ar Gouloù]]
* [[Kinnigadur ar C'hrist en Templ]]
== Notennoù ha daveennoù ==
[[Rummad:Liderezh kristen]]
[[Rummad:Gwilioud]]
inu4wq12daj1ymu1j7hhpy7ctb5q64s
Outlaw motorcycle club
0
181345
2201948
2201923
2026-10-11T16:10:35Z
Xqbot
6654
Robot : Dreset adkas doubl eus [[Gang marc'htanerien maez lezenn]] da [[Gang marc'htanerien e-maez al lezenn]]
2201948
wikitext
text/x-wiki
#ADKAS [[Gang marc'htanerien e-maez al lezenn]]
3korpvoo72lb8l8idkyppz0xurnisxr
Kaozeal:Gang marc'htanerien e-maez al lezenn
1
181346
2201941
2201936
2026-10-11T13:27:51Z
Kestenn
14086
/* Titl */ Respont
2201941
wikitext
text/x-wiki
== Titl ==
Salud dit @[[Implijer:Dishual|Dishual]], "e-maez al lezenn" eo an doare-skrivañ a gavan e geriadur M. Ménard. Ne gavan ket ar ger e lec'h all. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:39 (UTC)
:Demat,
:Evit berraat an titl e oa.
:A glaon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:41 (UTC)
::Me a ra gant "maez lezenn" dre gomz, met gwir eo ne oaren ket re penaos skrivañ a-benn ar fin... Souezhet on chom hep kavout an droienn e geriadurioù all ivez. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 13:27 (UTC)
fdwuvles5x5nwh4pt1q8hkw6u7vhlyn
2201955
2201941
2026-10-11T17:24:27Z
Ar choler
52661
/* Titl */ Respont
2201955
wikitext
text/x-wiki
== Titl ==
Salud dit @[[Implijer:Dishual|Dishual]], "e-maez al lezenn" eo an doare-skrivañ a gavan e geriadur M. Ménard. Ne gavan ket ar ger e lec'h all. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:39 (UTC)
:Demat,
:Evit berraat an titl e oa.
:A glaon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:41 (UTC)
::Me a ra gant "maez lezenn" dre gomz, met gwir eo ne oaren ket re penaos skrivañ a-benn ar fin... Souezhet on chom hep kavout an droienn e geriadurioù all ivez. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 13:27 (UTC)
:::"A-vaez lezenn" zo ivez (Vallée, 1931). — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 17:24 (UTC)
ioqwktldgriu5w9u5aia0575f47r50m
2201957
2201955
2026-10-11T19:24:13Z
Dishual
612
/* Titl */
2201957
wikitext
text/x-wiki
== Titl ==
Salud dit @[[Implijer:Dishual|Dishual]], "e-maez al lezenn" eo an doare-skrivañ a gavan e geriadur M. Ménard. Ne gavan ket ar ger e lec'h all. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:39 (UTC)
:Demat,
:Evit berraat an titl e oa.
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 09:41 (UTC)
::Me a ra gant "maez lezenn" dre gomz, met gwir eo ne oaren ket re penaos skrivañ a-benn ar fin... Souezhet on chom hep kavout an droienn e geriadurioù all ivez. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 13:27 (UTC)
:::"A-vaez lezenn" zo ivez (Vallée, 1931). — [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 11 Here 2026 da 17:24 (UTC)
lto4kol732ze5uv4ery5470nb5x6vzx
Laxmi Prasad Nakarmi
0
181349
2201943
2026-10-11T14:18:56Z
Dakbzh
58931
+ Lañs dister.
2201943
wikitext
text/x-wiki
'''Laxmi Prasad Nakarmi''' a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]].
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e 1981<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
==Liammoù diavaez==
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
ebois27lmgh1ma7esnep400zohp2bm5
2201950
2201943
2026-10-11T16:53:42Z
Dakbzh
58931
2201950
wikitext
text/x-wiki
'''Laxmi Prasad Nakarmi''' a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]].
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e 1981<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
==Liammoù diavaez==
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
5qkyb1gt98meu68ccgqldy3yd6fjnl7
2201951
2201950
2026-10-11T16:57:34Z
Dakbzh
58931
+ Liamm.
2201951
wikitext
text/x-wiki
'''Laxmi Prasad Nakarmi''' a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/33445214 E fichenn FIDE]</ref>.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e 1981<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
==Liammoù diavaez==
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
8804g2hintb622e6uuc69gwcfsqwob1
Gopal Prajapati
0
181350
2201953
2026-10-11T17:07:28Z
Dakbzh
58931
+ Lañs dister.
2201953
wikitext
text/x-wiki
'''Gopal Prajapati''' a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]].<br>
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e [[1983]] hag e [[1984]]<ref>{{en}} [https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
4t11pt9fj4ku9q5mtmrqg6i3cr5volt
Rabin Rajbhandari
0
181351
2201959
2026-10-11T19:35:20Z
Dakbzh
58931
+ Lañs dister.
2201959
wikitext
text/x-wiki
'''Rabin Rajbhandari'', bet ganet e 1989, a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12317020 E fichenn FIDE]</ref>.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e 1985<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
==Liamm diavaez==
*{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/rajbhandari_rabin-kumar/1206402 E bartiennoù e Chess Base]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1989]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
{{DEFAULTSORT: Rajbhandari, Rabin}}
k87tr5qbkdr99hicyog1ze4wlz4fner
2201960
2201959
2026-10-11T19:35:37Z
Dakbzh
58931
2201960
wikitext
text/x-wiki
'''Rabin Rajbhandari''', bet ganet e 1989, a zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Nepal|nepalat]]<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/12317020 E fichenn FIDE]</ref>.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad nepalat an echedoù]]====
Trec'h e voe e 1985<ref>{{en}}[https://nepal-chess.blogspot.com/p/national-champion.html National Champion – Nepal chess Blog]</ref>.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
==Liamm diavaez==
*{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/rajbhandari_rabin-kumar/1206402 E bartiennoù e Chess Base]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1989]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù nepalat]]
{{DEFAULTSORT: Rajbhandari, Rabin}}
4e59espkre7t4boeqevv52o1tsa91ls
Erin Scavino
0
181352
2201966
2026-10-12T07:53:12Z
Dishual
612
Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''Erin Maryn Scavino''' (ganet '''Elmore'''; e 1978 pe 1979) zo ur brokulorez, top model, maouez ar skinwel gwirvoud ha stourmerez politikourez. E 2026, eo renerez ar program Arz er c'hannatioù evit [[Departamant stad ar Stadoù-Unanet]]. Scavino a zo bet diplomet e [[skiant politikel]], [[Pellskignañ]] ha Gwir. Kroget e oa da labourat evel alvokadez, top model ha kemer perzh e programoù skinwel. Gwelet eo bet en The Apprentice (stirad skinwel, SUA)..."
2201966
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Erin Maryn Scavino''' (ganet '''Elmore'''; e 1978 pe 1979) zo ur brokulorez, top model, maouez ar skinwel gwirvoud ha stourmerez politikourez. E 2026, eo renerez ar program Arz er c'hannatioù evit [[Departamant stad ar Stadoù-Unanet]].
Scavino a zo bet diplomet e [[skiant politikel]], [[Pellskignañ]] ha Gwir. Kroget e oa da labourat evel alvokadez, top model ha kemer perzh e programoù skinwel. Gwelet eo bet en [[The Apprentice (stirad skinwel, SUA)|The Apprentice]] ur stirad skinwel gwirvoud a heuilh tud a aferioù, kinniget gant [[Donald Trump]]. Kollet he devoa met un taol brav e oa bet evit he buhez micherel da zont. Pa oa bet [[Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2016|Trump o keveziñ evel prezidant e 2016]], he oa bet oc'h harpañ anezhañ evel degemmenerez.
{{DEFAULTSORT:Scavino, Erin}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1978]]
[[Rummad:Tud troet d'ar yuzeverezh]]
[[Rummad:Top model]]
[[Rummad:Turning Point USA]]
0ugeoxlqwo9bxt3qif96l3bg0pstws1
Anna Hahn (chess)
0
181353
2201980
2026-10-12T11:13:29Z
Dakbzh
58931
+ Boulc'het.
2201980
wikitext
text/x-wiki
[[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]]
'''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE].<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE].<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 1992.
====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 2003.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
2d97q7noor3f1np1ido2ps61gex1b3x
2201981
2201980
2026-10-12T11:15:54Z
Dakbzh
58931
2201981
wikitext
text/x-wiki
[[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]]
'''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997{{en}}<ref>[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE].<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999</ref>.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 1992.
====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 2003.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
hfgpmbfjseoh2wpwwgwvipywj1mtlz6
2201982
2201981
2026-10-12T11:16:47Z
Dakbzh
58931
2201982
wikitext
text/x-wiki
[[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]]
'''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 1992.
====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 2003.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
t0f35q9o4amv9j2yh5tgo9altsnjwis
Anna Hahn
0
181354
2201986
2026-10-12T11:38:32Z
Dakbzh
58931
Pajenn krouet gant : "[[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 e..."
2201986
wikitext
text/x-wiki
[[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]]
'''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.
==Kevezadegoù==
===Kevezadegoù hiniennel===
====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 1992.
====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]====
Trec'h e voe e 2003.
==Notennoù ha daveennoù==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]
*{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games]
*{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
t0f35q9o4amv9j2yh5tgo9altsnjwis