Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 12025 2202070 2071419 2026-10-13T08:36:10Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202070 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kerglof | skeudenn = Kergloff (29) Mairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = | bro = {{Kernev}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | arondisamant = [[Arondisamant Kastellin|Kastellin]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù ar Poc'hêr|KK ar Poc'hêr]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz-Breizh]] | kanton = [[kanton Karaez-Plougêr|Karaez]] | cp = 29270 | maer = Patrick Urien | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 24.94 | hedred = -3.618334 | ledred = 48.275278 | uk = 110 | ubi = 67 | ubr = 172 | lec'hienn web = [http://www.kergloff.fr Ti-Kêr] }} '''Kerglof''' a zo ur gumun eus [[Bro-Gerne]] ([[Poc'hêr]]) e [[kanton Karaez-Plougêr|kanton Karaez]], e departamant [[Penn-ar-Bed]], e kornôg [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Brezhoneg == === Ar Brezoneg er Skol === * 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar Brezoneg er Skol (ABES)]] evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol<ref>[[Marsel Guieysse]], ''La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle'', pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936 </ref>. == Istor == === {{XVIIvet kantved}} === * [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]: un digoll a 1 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e [[Sant-Hern]] d'an [[11 a viz Gouere]] [[1675]] e-pad [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz|an emsavadeg]]<ref>[[Arthur Le Moyne de La Borderie]], ''La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675'', adembannet e ''Les Bonnets Rouges'', Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e [[galleg]]), pajennoù 106-109 </ref>. === {{XXvet kantved}} === ===== [[Brezel-bed kentañ]] ===== * Mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 4,92% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel<ref>[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=61984&dpt=29 Memorial Genweb] </ref>. == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * [[1639]] : [[Sebastian ar Balp]], penn-bras [[Emsavadeg ar Bonedoù ruz]]. ===Tud beziet eno=== *[[Vefa de Bellaing]], emsaverez. == Monumantoù ha traoù heverk == {| |[[Skeudenn:Church Saint-Trémeur kergloff.JPG|left|thumb|200px|Iliz katolik ''Sant-Treveur'']] |} * ''Chapel Sant Tu-pe-Du'', kouezhet en he foull, meneget gant ar skrivagner [[Yeun ar Gow]]. * Monumant ar re varv, luc'hskeudenn<ref>[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=61984 Memorial Genweb] </ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1000 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=762 |p2=630 |p3=558 |p4=610 |p5=720 |p6=745 |p7=886 |p8=942 |p9=937 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Kergloff}} * [https://web.archive.org/web/20141217121921/http://kergloff.fr/ Lec'hienn ofisiel Kergloff] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20160307075241/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=29089 Kerglof war lec'hienn Geobreizh] * [http://pagesperso-orange.fr/dbk29 Dañsoù Breizh e Kergloff] == Dave ha notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Penn-ar-Bed]] [[Rummad:Kumunioù Kerne]] [[Rummad:Emsavadeg ar Bonedoù ruz]] [[Rummad:Ar Brezoneg er Skol]] tbr5z7p1yspzgct3p2faacq3osqj2xe 0 14890 2202080 2178315 2026-10-13T09:47:54Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202080 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Langeais | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Chateau de Langeais et rue Thiers.JPG | alc'hwez = Kastell Langeais ha straed Gambetta. | ardamezioù = Blason de la ville de Langeais (37).svg | logo = | bro = [[Touren]] | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre-et-Loire]] | arondisamant = [[Arondisamant Chinon|Chinon]] | kanton = [[Kanton Langeais|Langeais]] ''([[pennlec'h]])'' | etrekumuniezh = Communauté de communes Touraine Ouest Val de Loire | bro velestradurel = | maer = Pierre-Alain Roiron | amzer-gefridi = 2017-2020 | gorread = 64.55 | hedred = 0.406944444 | ledred = 47.3266666667 | uk = | ubi = 36 | ubr = 109 }} '''Langeais''' zo ur gumun hag ur gêrig a [[Bro-C'hall|Vro-C'hall]], e Bro-[[Touren]], en departamant [[Indre-et-Loire]], er rannvro [[Centre]], war lez hanternoz ar stêr [[Liger]]. Kresket eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 goude bezañ bodet gant [[Les Essards (Indre-et-Loire)|Les Essards]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20171107221827/http://www.indre-et-loire.gouv.fr/content/download/16680/119666/file/2016-10-06-RAA-special-servitudes-utilites-publiques.pdf Arrêté préfectoral du 30 septembre 2016 portant création de la commune nouvelle de Langeais].</ref>. == Douaroniezh == Emañ Langeais war lez hanternoz al Liger. Treuzet eo gant div adstêr d'al Liger: ar [[Roumer]] hag ar Breuil. ==Istor== Ur c'hastell a voe savet en Xvet kantved, en amzer [[Foulk Nerra]], [[kont Anjev]]. Un iliz a voe savet en XIvet kantved. Er [[kastell Langeais |c'hastell]] a weler hiriv, savet war-dro kreiz ar xvvet kantved, gant Jean Bourr, ministr da Loeiz XI, e voe eureujet [[Charlez VIII]] d'an dugez [[Anna Vreizh]] e 1491. N'eo ket er c'hastell-se-se e varvas ar roue met en hini [[Amboise]] e 1498. ==Da welout eno== <gallery mode="packed"> Restr:Pont suspendu de langeais.JPG|Ar pont dreist al [[Liger]]. Restr:Chateau de Langeais.jpg|Ar [[kastell Langeais|c'hastell]]. Restr:Maison 14 rue Anne de Bretagne Langeais.jpg|Ti kozh e straed Anna Vreizh. Restr:Les Essards mairie. jpg.jpg|Ti-kêr kozh Les Essards. Restr:Chateau de Langeais vu du jardin.jpg|Al liorzh </gallery> Eno e weler *un iliz eus an {{XIvet}}, {{XIIvet}}, ha {{XVvet}} kantved, *ar [[kastell Langeais|c'hastell]], savet war-dro kreiz ar {{XVvet kantved}}, gant Jean Bourr, ministr da [[Loeiz XI (Bro-C'hall)|Loeiz XI]], ar roue a voe eureujet e vab d'an dugez [[Anna Vreizh]] e [[1491]]. Er park e-kichen ar c'hastell ez eus rivinoù eus an {{Xvet}} kantved, en amzer [[Foulk III a Anjev|Foulk Nerra]], kont [[Anjev]]. *ur pont war al Liger eus 1849 Kavout a reer ur straed [[Anna Breizh]] hag ul leti Anna Breizh e kreiz-kêr. == Poblañsouriezh == E {{PoblansKumun|37|deiziad}} e oa {{formatnum:{{PoblansKumun|37|123}}}} a dud o chom er gumun. [[Skeudenn:Population - Municipality code 37123.svg]] == Lennegezh == *''[[La Duchesse de Langeais]]'', romant gant [[Honoré de Balzac]], a voe embannet en [[1834]] dindan an anv ''Ne touchez pas la hache''. == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Indre-et-Loire]] tkduqgtnn73oqrv0hcyhjy38u50asqu 0 15858 2202081 2190139 2026-10-13T09:51:30Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202081 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lannarstêr | anvOfisiel = ''Lanester'' | skeudenn = LannarstêrhagarpontnevezwararSkorf.JPG | alc'hwez = Lannarstêr hag ar pont nevez dreist d'ar [[Skorf]]. | ardamezioù = Blason ville fr Lanester.svg | bro = {{Bro-Gwened}} | departamant = {{Mor-Bihan}} | arondisamant = [[Arondisamant an Oriant|an Oriant]] | etrekumuniezh = [[Kab an Oriant tolpad-kêrioù]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | kanton = [[Kanton Lannarstêr|Lannarstêr]] <small>([[pennlec'h]])</small> | cp = 56600 | maer = Gilles Carréric | amzer-gefridi = 2020-2032 | gorread = 18.37 | hedred = -3.3422 | ledred = 47.7647 | uk = 5 | ubi = 0 | ubr = 51 | lec'hienn web = {{fr}}[http://www.lanester.com/ www.lanester.com] }} '''Lannarstêr''' a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Lannarstêr]] e departamant ar [[Mor-Bihan]] e [[Breizh]]. Pennlec'h [[kanton Lannarstêr]] eo. == Douaroniezh == <gallery> ArSkorfeLannarstêr.JPG|Ar Skorf e Lannarstêr. LannarstêrStêrarGenkiz.jpg|Stêr ar Genkiz. LannarstêrBlavezh.JPG|Ar Blavezh e Lannarstêr. </gallery> * E Lannarstêr e kember Stêr ar Genkiz gant ar [[Blavezh]], hag homañ gant ar [[Skorf]]. == Ardamezioù == {| |- |[[Restr:Blason ville fr Lanester.svg|110px]] |width="15px"| |''En gul hadet gant erminig aour, e vantell en argant karget gant c'hwec'h goudreustell gommek en glazur.''<ref>Hervez Froger ha Pressensé : ''En argant goudreustellet-kommek en glazur, e galzadenn en gul hadet gant erminig en aour loc'hant diouzh beg ha balirant.'' Aozet gant Loïc Ermoy ; kuzul ar Gumun : [[20 a viz Kerzu]] [[1974]].</ref> • Sturiad : ''<q> Ensemble et pour tous </q>'' |- |} == Istor == === {{VIvet kantved}} === * Ar manac'h [[Gwenael (sant)|Gwenael]] vevas eno, el lec'h anvet Sant-Wenael bremañ, ==={{XXvet kantved}}=== ==== '''1909''': krouet ar gumun ==== * Tapet e voe ul lodenn eus kumun [[Kaodan]] evit krouiñ kumun Lannarstêr d'ar 26 a viz Meurzh<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 69 ha 159</ref>. === [[Brezel-bed kentañ]] === * Ur soudard breizhat, bet ganet er gumun moarvat, a voe fuzuilhet d'an 23 a viz Even 1916 e Kalinova ([[Gres]]) gant al lu [[gall]]. ==== Niver an dud eus Lannarstêr marvet abalamour d'ar [[Brezel-bed kentañ]] ==== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bloavezh ! Niver |- |[[1914]] |33 |- |[[1915]] |65 |- |[[1916]] |36 |- |[[1917]] |14 |- |[[1918]] |41 |- |[[1919]] |3 |- |[[1920]] |1 |- |[[1922]] |2 |- |[[1923]] |1 |- |'''Hollad''' |'''196''' |} da lâret eo 2,53 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="Monumant ar re varv">{{fr}}Monumant ar re varv</ref>. === [[Eil Brezel-bed]] === <gallery> LannarStêr25.06.1940.JPG|Monumant d'ar re bet lazhet d'ar 25 a viz Even 1940. Bristol Beaufort.jpg|An nijerez ''[[Bristol Beaufort]] Mark I'', L4474 MW-E 217 kaset d'ar strad p'edo gant ar 217{{vet}} Skwadrenn RAF ([[Royal Air Force]]- Aerlu ar [[Rouantelezh-Unanet]])''St Eval'' o tagañ [[An Oriant]] d'an 20 a viz Kerzu 1940. Diazlec'hListriSplujLannarstêr.JPG|Diazlec'h al listri-pluj. LannarstêrMonumantarrefuzuilhet26.08.1944.JPG|Monumant ar re fuzuilhet d'ar 26 a viz Eost 1944. </gallery> ==== Niver an dud eus Lannarstêr marvet abalamour d'an [[Eil Brezel-bed]] ==== {| class = "wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bloavezh ! Niver |- |[[1939]] |2 |- |[[1940]] |46 |- |[[1941]] |7 |- |[[1942]] |3 |- |[[1943]] |59 |- |[[1944]] |45 |- |[[1945]] |13 |- |[[1946]] |2 |- |[[1947]] |1 |- |[[1952]] |1 |- |'''Hollad''' |'''179''' |} <ref name="Monumant ar re varv"/> ==== Darvoudoù ==== * Lazhet e voe 25 den nann-soudard gant tarzhadenn ha tangwall ar [[25 Mezheven|25 a viz Even]] [[1940]] dre ma oa bet entanet stokoù mazout ar [[Morlu]] [[Bro-C'hall|gall]] d'an [[18 Mezheven|18 a viz Even]] [[1940]] evit miret ouzh an [[Alamagn|Alamaned]] kemer anezhe. * '''Bombezadegoù ar Re Gevredet''' ** Distrujoù bras a voe e Lannarstêr gant bombezadegoù ar [[Royal Air Force|Rouantelezh-Unanet]] hag an [[United States Army Air Forces|SUA]]. Lazhet e voe degadoù a dud nann-soudard. ** Du-Kerzu 1940: tost bemnoz e son ar galv-diwall; bombezet eo an arsanailh d'ar 7 ha d'ar 27 a viz Kerzu, daou garr-nij eus ar Royal Air Force a gouezh er gumun e miz Kerzu. ** 1941: bombezadegoù en-dro d'an 12 a viz Genver ha d'ar 15 a viz Meurzh; meur a di a zo distrujet ha daou zen nann-soudard lazhet en noz etre an 12 hag an 13 a viz Ebrel; en noz etre ar 7 hag an 8 a viz Mae, tro un eur, e kouezh bombezennoù-entanañ war ar c'hamp indezsinaat e Beg ar Men lec'h ma 'z eo lojet tud o labourat evit an [[Aozadur Todt]]: 80 labourer da nebeutañ a zo devet ez-vev, an darn vrasañ anezhe o vout Izelvroiz, Belgiz ha Spagnoled; d'ar 4 a viz Gouere eo troc'het an hent-houarn etre Lannarstêr hag [[Henbont]]; en noz war-lerc'h e klask an nijourion tizhout ar pont hent-houarn dreist d'ar [[Skorf]], bombezennoù a gouezh en arsanailh; an arsanailh a zo tizhet c'hoazh d'an 23 a viz Du diouzh an noz, ur micherour spagnol a zo lazhet e kamp an Aozadur Todt el Lann Vras, lazhet un den war e leve ivez<ref>{{fr}}Yann Lukas, ''Lanester, histoire d’une ville'', Embannadurioù Palantines, Kemper, 1999, pajennoù 73-76</ref>. ** 1942: bombezadegoù stank d'ar 15 a viz Meurzh en-dro, nebeut a zistrujoù; distrujoù dister d'an 13 a viz Ebrel, klask a ra an nijourion distrujañ Pont ar Boulom dreist d'ar [[Blavezh]]<ref>{{fr}}Yann Lukas, ''Lanester, histoire d’une ville'', Embannadurioù Palantines, Kemper, 1999, pajenn 76</ref>. ** Genver-C'hwevrer [[1943]]: d'ar 14 a viz Genver eo roet urzh gant [[Winston Churchill]] distrujañ kement tra a c'hell servijout d'al listri-spluj alaman diazezet e Kerroman, da lâret eo bombezañ stank ha didruez An Oriant, Lannarstêr hag ar c'humunioù tro-war-dro; kerkent, d'ar 14 a viz Genver, e krog ar bombezadegoù, padout a reont betek ar 16 a viz C'hwevrer; 51 den nann-soudard a voe lazhet e Lannarstêr<ref>{{fr}}Yann Lukas, ''Lanester, histoire d’une ville'', Embannadurioù Palantines, Kemper, 1999, pajennoù 76 ha 77</ref>. * '''Kirri-nij eus ar [[Royal Air Force]] ([[aerlu]] ar [[Rouantelezh-Unanet]]) aet d'ar strad''' er gumun: ** miz [[Kerzu]] [[1940]]: div nijerez a gouezhas e Lannarstêr, ur ''[[Bristol Beaufort|Beaufort]] I'' marilhet L4474 ha kodet MW-E, gant pevar nijour en he bourzh (lazhet e voent holl, douaret int bet e bered ar gumun), d'an [[20 Kerzu|20]], hag un ''[[Handley Page Hampden|Hampden]] I'' marilhet X3141 ha kodet VN-? d'an [[28 Kerzu|28]], gant pevar nijour en he bourzh ivez; tri anezhe a voe lazhet, douaret e voent e bered ar gumun; 2 000 a dud a zeuas d'o obidoù; an nijour all, ur [[Kanada|C'hanadian]], a zeuas a-benn da achap, met devet-grevus e oa bet, hag ar vaouez hag en-doa kuzhet anezhañ a rankas e reiñ d'an [[Alamagn|Alamaned]] dre hanterouriezh ar Groaz-Ruz; ** miz [[C'hwevrer]] [[1943]]: d'ar [[7 C'hwevrer|7]] e kouezhas ur c'harr-nij arall eus ar Royal Air Force, un '''[[Handley Page Halifax|Halifax]]''' marilhet DT701 ha kodet NP-T, mervel a reas e seizh nijour, douaret e voent e [[Gwidel]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20130515041824/http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_raf_morbihan.html Pertes RAF Morbihan]</ref>. * Savet e voe un diazlec'h listri-spluj d'an [[Alamagn|Alamaned]] e Lannarstêr. * Miz Gwengolo 1942: kemeret e voe 1000 Lur en ti-post gant tri ezel eus ar Rezistañs e dibenn ar miz<ref>{{fr}}[[Roger Leroux]], ''Le Morbihan en guerre 1939-1945 '', Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 175</ref>. * Miz [[Eost]] [[1944]]: c'hwec'h den nann-soudard eus ''Kervieg'' e [[Kaodan]] (daou baotr 14 vloaz en o mesk) a voe fuzuilhet e Manebos e Lannarstêr gant an [[Alamagn|Alamaned]] d'an [[9 Eost|9]], tamallet oute bout henchet an [[tank]]où [[SUA]]at en tachennoù minet; pemp milour alaman a voe barnet da varv abalamour d'an torfed-mañ, fuzuilhet e voent e miz [[Ebrel]] [[1946]] e [[Koedlogon]]; tri den nann-soudard, Joseph Le Saëc hag e zaou vab, Joseph hag Yves, eus ''Kerroc'h'' en [[Henbont]] a voe fuzuilhet tro 3 eur goude merenn d'an [[9 Eost|9]] e Kamp Sant-Udeg ivez<ref>{{fr}}''Lanester, histoire d'une Libération'', 1995, pajenn 19</ref>; eizh den nann-soudard eus Lannarstêr a voe fuzuilhet gant an [[Alamagn|Alamaned]] d'an [[26 Eost|26]]<ref>{{fr}}René Le Guénic, ''Morbihan - Mémorial de la Résistance'', 1998, pajennoù 308-309</ref>. <gallery> Lannarstêrdaouvlockhaus.jpg|Daou vlockhaus bet savet d'an Alamaned evit difenn Sankenn an Oriant ouzh tu an douaroù. </gallery> * E [[Sankenn an Oriant]] edo ar gumun. Dieubet e voe d'an 10 miz Mae 1945. '''Abaoe an Eil brezel-bed''' * Abalamour d'ar brezelioù ha d'an emgannoù didrevadenniñ e varvas pemzek den eus ar gumun er Reter-Pellañ (1945-1954) ha seizh en Afrika an Hanternoz (1954-1962)<ref name="Monumant ar re varv"/>. ===Darvoudoù-sport a bep seurt=== * [[29 a viz Mezheven]] [[1985]] : 1{{añ}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985|Tro Bro-C'hall 1985]] etre [[Gwened]] ha Lannarstêr ; trec'h eo [[Rudy Matthijs]] ([[Belgia]]). * [[15 a viz Gouere]] [[2002]] : 9{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2002|Tro Bro-C'hall 2002]] etre Lannarstêr hag [[An Oriant]] (a-benn d'an eur) ; trec'h eo [[Santiago Botero]] ([[Kolombia]]). == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * D’an 13 a viz Gouere 2006 e oa bet votet ar garta [[Ya d'ar brezhoneg]] gant kuzul-kêr ar gumun. * D'ar 26 a viz Meurzh 2010 e oa bet roet d'ar gumun al label [[Ya d'ar brezhoneg]] live 1. * D'ar 17 a viz C'hwevrer 2018 e oa bet roet d'ar gumun al leve 2, ha sinet gant ar gumun an engouestl evit al leve 3. === Deskadurezh === * Klasoù divyezhek a zo eno abaoe [[1988]]. * E distro-skol 2025 e oa enskrivet 130 skoliad er c'hlasoù divyezhek (6,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Distro-skol ar c’helenn divyezhek]</ref>. == Deskadurezh == [[Restr:HentenndivyezhekLannarStêr.JPG|thumb|200x200px|Ar skol-vamm ''Eugénie Cotton'', gant klasoù divyezhek]][[Restr:LannarstêrLiseJeanMacé.JPG|thumb|200x200px|Al lise ''Jean Macé'']] === Deskadurezh-stad === * Skolioù-mamm * Kentañ-derez * Skolajoù: ** Skolaj ''Jean Lurçat'' ** Skolaj ''Henri Wallon'', un hentad divyezhek ennañ * Lise ''Jean Macé'', un hentad divyezhek ennañ. == Monumantoù ha traoù heverk == === An tiez-kêr === <gallery> LannarstêrTi-kêrkozh.JPG|Ti-kêr kozh Lannarstêr. TikêrLannarstêr.JPG|An ti-kêr nevez. </gallery>[[Restr:LannarStêrBro-GwenedMor-BihanBreizhBezioùarC'hommonwealtheberedarC'harrbont.JPG|thumb|120px]] === Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun (''Ar C'harrbont'', e kreiz-kêr) === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! Bro ! Niver a soudarded |- |{{Rouantelezh Unanet}} (''[[Royal Air Force]]'') |7 |- |'''Hollad''' |'''7''' |} Karrnijourion e oant holl. Marvet int e miz [[Kerzu]] [[1940]], e-pad an [[Eil Brezel Bed]]: pevar anezhe d'an 20 , an tri arall d'an 28, pa yeas o c'harr-nij d'ar strad <ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20100722064058/http://www.rafdavidstowmoor.org/pages/crash_log/crashlog40.html Aviation Crashes and Related Incidents 1940, RAF Davidstow Moor]</ref> <ref>{{en}}[http://www.cwgc.org/search/cemetery_details.aspx?cemetery=2090526&mode=1 Commonwealth War Graves Commission]</ref>. === Bered ar bigi === <gallery> 959 Schiffsfriedhof2.jpg|Bered ar bigi war ribl ar [[Blavezh]]. LannarstêrBeredarbigi.jpg|Bered ar bigi ha c'hoarilec'h Kerhervi. </gallery> === Monumant ha plakennoù ar re varv === <gallery> MonumantarrevarvLannarstêr.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik ''Sant Jozeb ar Genkiz'', luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=114998 Memorial Genweb]</ref>. === Savadurioù relijiel katolik === <gallery> LannarstêrIlizkatolikSantJozebarGenkiz.JPG|Iliz katolik ''Sant Jozeb ar Genkiz''. LannarstêrChapelSantWenael.JPG|Chapel ''Sant [[Gwenael|Wenael]]''. </gallery> == Armerzh == === Labour-douar ha sevel-loened === <gallery> Lannarstêrsaoutatant.JPG|Saout en ur park e Lannarstêr. </gallery> * Chom a ra atantoù e Reter ar gumun; 12 labourer-douar a oa e Lannarstêr hervez niveradeg an [[EBSSA]] e [[2007]], 18 e oant e [[1999]]<ref>{{fr}}[http://www.recensement.insee.fr/chiffresCles.action?zoneSearchField=&codeZone=56098-COM&idTheme=2 EBSSA]</ref>. === Traezh-mor === <gallery> LannarstêrJimbl.JPG|Bern jimbl er Roc'hu. </gallery> * Diskarget e vez traezh e Lannarstêr gant kobiri sabr. === Sevel-bigi === <gallery> LannarstêrMirlec'hkoadarMorluGallhaganDCNS.JPG|Mirlec'h koad ar Morlu Gall, dirak, hag an DCNS er foñs. ArsanailhLannarSter.JPG|An DCNS. DCNSLannarStêrLuc'hskeudennKlaodanDuigou.jpg|An DCNS. </gallery> * Ar sevel-bigi, da gentañ evit Kompagnunezh an Indez, hag evit ar Morlu Gall war-lerc'h, a oa hag a zo chomet a-bouez evit displegañ istor hag armerzh Lannarstêr. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1911 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= 700px |dimy= |popmax=23000 |passo1=5000 |passo2=1000 |bl1=1911 |bl2=1921 |bl3=1926 |bl4=1931 |bl5=1936 |bl6=1945 |bl7=1946 |bl8=1954 |bl9=1962 |bl10=1968 |bl11=1975 |bl12=1982 |bl13=1990 |bl14=1999 |bl15=2007 |bl16=2008 |bl17=2012 |bl18=2013 |p1=7729 |p2=8038 |p3=7790 |p4=7795 |p5=8668 |p6=185 |p7=5750 |p8=11737 |p9=16571 |p10=19245 |p11=21074 |p12=21643 |p13=22102 |p14=21897 |p15=22598 |p16=21758 |p17=22142 |p18=21874 }} <ref>{{fr}}Cassini, [[EBSSA]] ha ''Lanester, histoire d'une Libération'', 1995, pajenn 17 (niver an annezidi e miz C'hwevrer 1945)</ref>. == Melestradurezh == <gallery> Thérèse Thiéry.JPG|Thérèse Thiéry. </gallery> * An Intron Thérèse Thiéry, maerez Lannarstêr (2004-2020). {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} |- | align=right| [[1909]]-[[1919]] || Jean-Marie Le Halpert ||align="center"| || |- | align=right| [[1919]]-[[1941]] || Pierre Rogel ||align="center"| [[Section française de l'Internationale ouvrière|SFIO]] || |- | align=right| [[1941]]-[[1944]] || Eugène Morvan ||align="center"| || Anvet gant Gouarnamant Vichy |- | align=right| [[1944]]-[[1945]] || Pierre Rogel ||align="center"| [[Section française de l'Internationale ouvrière|SFIO]] || |- | align=right| [[1945]]-[[1953]] || Robert Boulay ||align="center"| [[Strollad Komunour Gall]] || |- | align=right| [[1953]]-[[1996]] || Jean Maurice ||align="center"| [[Strollad Komunour Gall]] || Kuzulier jeneral [[Kanton Lannarstêr]] (1982-1998) |- | align=right| [[1996]]-[[2001]] || Jean-Pierre Anfré ||align="center"| [[Strollad Komunour Gall]] || |- | align=right| [[2001]]-[[2004]] || Jean-Claude Perron ||align="center"| Tu-kleiz, distrollad (Association Lanester Nouvelle Citoyenneté: LNC) || Kuzulier jeneral |- | align=right| [[2004]]-[[2020]] ||Thérèse Thiéry || align="center"| Tu-kleiz, distrollad (Association Lanester Nouvelle Citoyenneté: LNC) || Kuzulierez jeneral , 1{{añ}} Besprezidantez [[Kab an Oriant tolpad-kêrioù|Kab an Oriant]] |- | align=right| abaoe miz Mae [[2020]] ||Gilles Carréric || align="center"| Tu-kleiz: LNC, PS, UDB, h.a. || |} == Post<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 159-162</ref>== <gallery> LannarstêrTi-postMauriac.jpg|Burev ''Mauriac''. LannarstêrTi-postJaurès.jpg|Burev ''Jaurès''. </gallery> * Ti-post, straed François Mauriac. * Ti-post, straed Jean Jaurès. ==Straedoù== *Ur straed Lenin zo. *Ur straed Stalin a oa, etre 1953 ha 1978. Divadezet e voe gant ar maer PCF. Hiriv eo anvet straed François-Billoux. == Tud == * [[Robert Boulay]], maer, * [[Roque Carrion]], ezel eus ar Rezistañs, * [[Gwenael (sant)|Gwenael]], bet marvet eno e 590, eil abad [[Abati Sant-Gwenole Landevenneg|abati Landevenneg]] e oa bet, * Albert Le Bail ha [[Jean-Louis Primas]], izili eus ar Rezistañs, * [[Émile Marcesche]], embreger, * [[Jean Maurice]], maer adalek 1953 betek 1996, * [[Benito Mussolini]], dispac'hour italian, a dremenas er gumun e 1906<ref>{{fr}}[https://www.letelegramme.fr/morbihan/lanester/histoire-mussolini-etait-de-passage-en-1906-14-08-2019-12360426.php?fbclid=IwAR1WpWaUJAjsJ2KOP1oLv4JkmpZ_A9nMbrX8VxlZ2y57r63YdzW-ocpfQ88 Le Télégramme]</ref>. * [[Roger Penverne]], milour er rejimant "Normandie-Niemen". === Tud bet ganet eno === * Eugène Guégan, ganet d'ar 14 a viz Du 1888 e [[Kaodan]], el lodenn ag ar gumun deuet da vout hini Lannarstêr moarvat, bet fuzuilhet e Kalinova ([[Gres]]) gant al lu gall d'an 23 a viz Even 1916, e-pad ar [[Brezel-bed kentañ]]<ref>{{fr}}[[Ouest-France]], d'al Lun 4 a viz Du 2013, pajennoù "an Oriant"</ref>. * [[Loeiz Herrieu]], d'ar [[27 a viz Genver]] [[1879]]. == Gevelliñ == == Levrlennadur (e [[galleg]]) == * {{fr}}Léone Beaumes, ''Lanester au fil de notre histoire'', Bretagne Graphique Imprimerie, 1985; * {{fr}}André et Lucette Leclère, ''Images et mémoires de Lanester'', Édition à compte d’auteur, Lanester, 1999; * {{fr}}Dominique Le Guidec, ''Un arsenal et des hommes'', collection "Libre expression", Éditions Liv'Éditions, Le Faouët, 1995; * {{fr}}Yann Lukas , ''Lanester, histoire d’une ville'', Éditions Palantines, Quimper, 1999; * {{fr}}Mairie de Lanester, ''Lanester, histoire d’une Libération'', Atelier d’Impression Lorientais, Lanester, 1995; * {{fr}}Jean-Noël Retière, ''Identités ouvrières : histoire sociale d’un fief ouvrier en Bretagne 1909-1990'', Éditions L’Harmattan, Paris, 1995. * {{fr}}Claude Le Colleter, ''Lanester, rivages d'histoires et de légendes'', Éditions Liv' Editions, 2008. == Liammoù diavaez == * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20221222133433/https://www.lanester.bzh/ Lec'hienn ofisiel ar gumun] * {{fr}} [http://terrain.revues.org/document3313.html Jean-Noël Retière, ''L'acculturation douce, Lanester en Morbihan, 1900-1940'', in ''Terrain'', niverenn 11, ''Mélanges'' (miz Du 1988)]. * {{br}} [http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56098 Lannarstêr war lec'hienn Geobreizh] == Dave ha notennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XXvet kantved]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Diazezlec'hioù listri-spluj alaman e Breizh e-pad an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth er Mor-Bihan]] [[Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] [[Rummad:Argant tapet e tiez-post ar Mor-Bihan gant tud eus ar Rezistañs]] [[Rummad:Sankenn an Oriant]] h3a4udivuymmg69013r90j9hr9xed37 0 16279 2202068 2165226 2026-10-13T08:27:35Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202068 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kelenneg | anvYezh = Qelenoec | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Quelneuc | skeudenn = Quelneuc - mairie.JPG | alc'hwez = An ti-kêr | ardamezioù = | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | kanton = [[Kanton Gwern-Porc'hoed|Gwern-Porc'hoed]] | etrekumuniezh = [[Kumuniezh kumunioù Bro Gazilieg]] | bro velestradurel = [[Bro Redon hag ar Gwilen]] | poblañs = 548 | deiziad-poblañs = 2014 | maer = Loïc Hervy | amzer-gefridi = 2014-2016 | gorread = 13.85 | hedred = -2.0653 | ledred = 47.8242 | uk = 35 | ubi = 7 | ubr = 95 }} '''Kelenneg''' (''{{lang|fr|Quelneuc}}'' e galleg) a oa ur gumun eus [[Breizh]] e [[Kanton Gazilieg]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Abaoe ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 emañ e-barzh kumun nevez [[Karantoer (kumun nevez)|Karantoer]]. == Anv == Dont a ra sur a-walc'h eus anv ar gwez "[[Kelenn (gwez)|kelenn]]"<ref>{{Fr}} Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990 <small>(<nowiki>ISBN 978-2-903708-04-7</nowiki>)</small>, <abbr>p.</abbr> 207 ha 236</ref>. == Ardamezioù == N'eus ket. == Istor == === {{XIXvet kantved}} === * Krouet e voe ar gumun d'an 2 a viz Mae 1863 diwar ul lodenn eus kumun [[Karantoer]]<ref>{{fr}} Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 64 ha 306</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== Brezelioù ==== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,77 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56183&dpt=56&idsource=64566&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pevar den abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}} [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=56183&dpt=56&idsource=64566&table=bp09 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Bodet e voe Kelenneg gant [[Karantoer]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161115194618/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/25893/201969/file/2016-073%20-%20RAA%20-%20Octobre%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Arrêté portant création de la commune nouvelle de Carentoir]</ref>. == Brezhoneg == * 16,6 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 386</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed" heights="150px"> Quelneuc - Église Saint-François-de-Sales 03.JPG|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Frañsez a Sal''. * Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc'hskeudennoù <ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=56&id_source=64566 Memorial Genweb]</ref>. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=700 |passo1=100 |passo2=20 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=574 |p2=590 |p3=612 |p4=581 |p5=530 |p6=485 |p7=538 |p8=553 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Tud == * [[Joseph de Talhouët de Boishorand]], ganet e Kelleneg, [[prezidant a gaskenn]] [[Breujoù Breizh]] ha [[maer Roazhon]] etre 1790 ha 1792, * [[Roger Gicquel]], kinniger skinwel, en deus bevet e Kelenneg. == Ardamezeg == {| class="wikitable" |+ |[[Restr:Acigne-d.jpg|kreizenn|sans_cadre|125x125px]] |Familh d'Acigné, aotrouien la Villequemo ː En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour. * Ger-ardamez : ''Neque terrent monstra''<ref>{{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. 1890</ref> |} == Pennad kar == * [[Karantoer]] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{Commonscat|Quelneuc}} [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e-pad an XIXvet kantved]] 3heui1hbbpb4xjjr7i9ocujgiy9dg9x 0 16603 2202066 2089432 2026-10-13T08:22:57Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202066 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kastellaodren | anvYezh = ''Le Chastèu'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Châtelaudren'' | skeudenn = Châtelaudren (22) N.D. du Tertre 01.JPG | alc'hwez = Iliz katolik ''Itron-Varia ar Run''. | ardamezioù = Blason Châtelaudren.svg | bro = [[Bro-Dreger]] / [[Bro-Sant-Brieg]] ([[Goueloù]]) | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[Kanton Kastellaodren|Kastellaodren]] <small>(betek 2015)</small><br />[[Kanton Pleuloc'h|Pleuloc'h]] <small>(abaoe 2015)</small> | etrekumuniezh = [[Leñv Arvor Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | maer = Jean-Paul Le Vaillant<ref>[http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/cotes-d-armor/22170-chatelaudren.html Ouest-France]</ref> | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2018]] | gorread = 0.46 | hedred = -2.96972222222 | ledred = 48.5427777778 | uk = 120 | ubi = 95 | ubr = 133 |poblañs=1000 |poblañs-deiziad=2016 }} '''Kastellaodren''' a oa ur gumun, e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e norzh [[Breizh]], war hanter etre [[Treger]] ha [[Goueloù]]. Kêr-benn istorel Bro-Oueloù an hini eo. [[Kanton Kastellaodren|Penn kanton]] e oa betek 2015. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Castro-Audren''', 1198; '''Castro Audren''', 1202; '''Castrum Audreni''', 1212; '''Castro-Audrein''', 1215; '''Castro Audrain''', 1222; '''Castro Audroin''', 1224; '''Castrum Audrini''', 1269; '''Chastel-Audrein''', 1288; '''Castro Audreni''', 1371; '''Chateaulaudren''', '''Chastelaudren''', 1420; '''Castro Audren''', '''Castel Audren''', 1316 '''Gerdarzh''' == Ardamezioù == {| |- |''En argant e avalenn en sabel e avaloù en gul, e gab en gul karget gant teir brizhenn erminig en aour.''<ref>[http://www.chatelaudren.fr/fr/actualite/665/le-blason-chatelaudren Lec'hienn an ti-kêr] ; treset gant Corinne Berot ; degemeret gant an ti-kêr e [[2008]] ; a-raok e rae ar gumun gant skoed an tiegezh Avaugour: ''« en argant e gab en gul »''.</ref> |- |} == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 44 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,19 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=4644 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas pemzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Trevadennoù ==== * [[Brezel Indez-Sina]]: ur milour a varvas e 1951. * [[Brezel Aljeria]]: ur milour a varvas e 1961. === {{XXIvet}} kantved === Kendeuzet e oa bet gant [[Plagad]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : [[Kastellaodren-Plagad]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20190104021351/http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/34951/246657/file/Recueil%20Sp%C3%A9cial%20N%C2%B0%2077%20du%202%20%20OCTOBRE%202018.pdf Recueil des actes administratifs de la préfecture des Côtes-d'Armor]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Iliz katolik ''Itron-Varia ar Run''. * Monumant ar re varv. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] |- | align=center| 1125 || align=center| 1128 || align=center| 988 || align=center| 973 || align=center| 947|| align=center| 921|| align=center| 981 || align=center|995 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=1500 |passo1=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |p1=1125 |p2=1128 |p3=988 |p4=973 |p5=947 |p6=921 |p7=981 |p8=995 |mammenn=EBSSA }} == Brezhoneg == * Hervez ur studiadenn gant [[Barr-Heol]], niv. 93 p.&nbsp;33, ha [[geriadur Ogée]], ez eus peadra da soñjal e veze komzet ar [[brezhoneg]] er gumun e-tro ar bloaz [[1845]] c'hoazh. == Melestradurezh == == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Marc'hec de Kerbaul.gif|80px]] |'''Marc'hec / Marec / Chevalier''' Aotrounez Kerbaul |''En argant e leon en gul, krabanet, teodet, ha kurunet en aour, e dreustell balirant en sabel, karget gant teir rodig-kentr en argant'' |- |[[Restr:Micault du Tertre.gif|80px]] |'''Joseph-François Micault''' <ref>Bet ganet e Kastellaodren e 1777, ha noblet e 1815</ref> |''En glazur, e alarc'h en argant melezouriñ war vord ur veunteun ivez en argant, hag heuliet ouzh kab gant un heol en aour'' |- | | | |} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Châtelaudren}} * {{fr}} [http://www.chatelaudren.fr Lec'hienn ofisiel kumun Kastellaodren] * {{br}} [https://web.archive.org/web/20160307074737/http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=22038 Kastellaodren war lec'hienn Geobreizh] == Levrlennadur == * Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * Régis de Saint-Jouan : ''Département des Côtes-d'Armor. Dictionnaire des communes; éléments d'histoire et d'archéologie''. Conseil Général des Côtes-d'Armor. 1990 (p.&nbsp;153, 154, 155, 156) * Embannadurioù Flohic : ''Le patrimoine des Communes des Côtes-d'Armor''. 1998 * Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine''. 2008 * Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Kumunioù Treger]] [[Rummad:Kumunioù Bro Sant-Brieg]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Oueloù]] hqs83qvug2nsoerjjpzlif5hmqhvozr 0 16922 2202057 2200374 2026-10-13T04:59:45Z Yun 80 /* Brezhoneg */ 2202057 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom|diwar-benn=[[broioù kozh Breizh]]|skeudenn=Nuvola Brittany flag.svg}}{{Infobox Broioù Breizh | liv = ff8f8f | livtestenn = 000 | anv = Bro-Zol | banniel = Banniel Bro Zol.svg | ardamezioù = Blason Maison de Dol.svg | skeudenn = Map-Bro-Zol.png | anvGallek = ''Pays de Dol'' | anvGallo = ''Paeï de Dol'' | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}},<br/>{{Aodoù-an-Arvor}} | kêr-benn = [[Dol]] | kêrioù = [[Dol]], [[Lanvalae]] | ledred = 48.5466 | hedred = -1.7523 | gorread = 637 | lein = 61 | anvlein = ([[Menez Dol]]) | poblañs = 59 876 | bloaz = 2021 | stankter = 94 | yezh = [[galleg]], [[gallaoueg]] | relijion = [[Katoligiezh]] | anvdarvoud1 = Savidigezh [[Eskopti Dol]] | darvoud1 = 865 | anvdarvoud4 = Savidigezh an [[departamant gall|departamantoù]] | darvoud4 = 4 a viz Meurzh [[1790 e Breizh|1790]] }}'''Bro-Zol''', pe '''Bro-Dol'''<ref>[https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/4473 "Bro-Zol" pe "Bro-Dol" hervez KerOfis] (Ofis Publik ar Brezhoneg)</ref>, a zo unan eus nav bro hengounel [[Breizh]], ha [[Dol]] he [[kêr-benn|c'hêr-benn]]. C'hwech [[Kumun c'hall|kumun]] ha tregont a gaver enni, war un tiriad a 623 km². 59 876 a annezidi a oa e Bro-Zol e 2021<ref>Hervez an [[EBSSA|INSEE]].</ref>. Arabat kemmeskañ Bro-Zol gant [[Eskopti Dol]] a oa kalz ledetoc'h, gant parrezioù strewet un tammig dre-holl e Breizh, ha betek e [[Normandi]]. == Yezhoù == [[Restr:Kartenn_bevenn_ar_brezhoneg.svg|kleiz|thumb|Steuziadur ar [[brezhoneg]] eus an {{Xvet}} betek an {{XXvet}} kantved.]] === Gallaoueg === Emañ Bro-Zol en he fezh e [[Breizh-Uhel]] ha komzet e vez [[gallaoueg]] eno. === Brezhoneg === Komzet a veze [[brezhoneg]] en darn vrasañ eus ar vro en {{IXvet}} kantved hag aet eo da goll etre ar {{XIIvet}} hag an {{XIIIvet}} kantved. {{clr|left}} ==Gwelet ivez== *[[Eskopti Dol]] ==Liammoù diavaez== {{Wikeriadur}} *[https://www.geobreizh.bzh/br/keriou-breizh-dre-vro/ Kêrioù Breizh dre vro], ''geobreizh.bzh''. ==Daveennoù ha notennoù== {{Daveoù}} {{Nav bro hengounel Breizh}} {{Porched Breizh}} [[Rummad:Bro-Zol|Dol]] [[Rummad:Broioù kozh Breizh|Dol]] 5ogkiot79x8ljw1nx16l5fh9z2gtx0j 0 17110 2202078 2148012 2026-10-13T09:43:48Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202078 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Lambal | anvYezh = ''Lanball'' | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = ''Lamballe'' | skeudenn = Lamballe Museum.jpg | alc'hwez = Mirdi [[Mathurin Méheut]] e Lambal. | ardamezioù = Blason de la ville de Lamballe (Côtes-d'Armor).svg | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | etrekumuniezh = [[Lambal Douar ha Mor]] <small>(''sez'')</small> | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]] | kanton = [[kanton Lambal|Lambal]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> | maer = Loïc Cauret | amzer-gefridi = [[2014]]-[[2018]] | gorread = 90.21 | hedred = -2.51666666667 | ledred = 48.4694444444 | uk = 56 | ubi = 37 | ubr = 131 | poblañs = 13441 | deiziad-poblañs = 2016 }} '''Lambal''' a oa ur gumun eus [[Bro Sant-Brieg]] ha penngêr [[kanton Lambal]], e departamant [[Aodoù-an-Arvor]], e [[Hanternoz]] [[Breizh]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie (1995) ː '''Lambalam''', '''Lambaulum''', 1083; '''Lambaulio''', 1124; '''Lambaulum''', 1129; '''Lambaula''', 1129; '''Lambaulio''', c 1130; '''Lambaula''', c 1150; '''Lambalia''', 1167; '''Lamballia''', 1183; '''Lambalia''', 1190; '''Lambale''', 1206; '''Lamballia''', 1214; '''Lambalia''', 1371; 1453; '''Lamballia''', 1516. == Ardamezioù == «''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4, en erminoù e vevenn en gul; ouzh 2 ha 3, en glazur e dri manal ed en aour, liammet en gul''»<ref>{{fr}}Diviz an ti-kêr 16.10.1994; cf. ''Armor Magazine'', miz Mae 1997; Froger & Pressensé, ''Armorial des communes des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine'', 2008, p.34</ref>. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Lambal da benn [[distrig Lambal-un distrig]]<ref>{{fr}}J. B. Duverger, ''Collection complète des lois, décrets, ordonnances, règlemens avis du Conseil d'Etat'', Levrenn gentañ, Eil embannadur, Pariz, 1834, p.105</ref>. ==={{XIXvet kantved}}=== * Tizhet eo Lambal gant an hent-houarn e miz Gwengolo 1863. * [[Brezel 1870-1871]]: unnek soudard eus ar gumun a varvas<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?insee=22093&dpt=22&idsource=9966&table=bp&maxligne=228 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * E 1915 e voe fuzuilhet gant al lu [[gall]] e [[Westvleteren (Vleteren)|Westvleteren]] ([[Flandrez]] [[Belgia]]) ur soudard bet ganet er gumun. * 179 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,95 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 29 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. ==== Trevadennoù ==== * [[Brezel Indez-Sina]]: c'hwec'h soudard a varvas, * [[Brezel Aljeria]]: mervel a reas ur milour. ==== Kumunioù kendeuzet ==== * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 1973 e voe unvanaet kumunioù kozh Lambal, [[Maroue]], [[ar Boderezh]], [[Sant-Eran]] ha [[Tregonvael]] d'ober ur gumun hepken, kumun nevez Lambal. === {{XXIvet}} kantved === * Kresket eo bet ar gumun d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 goude bezañ bodet gant [[Melin]]. * Kendeuzet e oa bet gant [[Morieg]] ha [[Plangonwal]] d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : [[Lambal-Arvor]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20181101015443/http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/35445/249965/file/Recueil%20Sp%C3%A9cial%20N%C2%B0%2089%20du%2031%20%20OCTOBRE%202018.pdf Recueil des actes administratifs spécial n°39,‎ 31 Here 2018]</ref>. == Brezhoneg == Kumun [[Maroue]], bet kendeuzet gant Lambal bremañ, asambles gant kumunioù all eus bro Lambal, evel [[Andel]], [[Henon]], pe [[Pledeliav]], a votas mennad al luskad [[Ar Brezoneg er Skol|Ar brezoneg er skol]] evit goulenn ma vefe kelennet brezhoneg er skolioù kentañ derez er bloavezhioù 1930. Er bloavezhioù 1990 e voe ur raktres evit sevel ur skol Diwan e kêr a reas kazeg ha ret e voe gortoz distro-skol 2019 evit gwelet digeriñ an hentad divyezhek kentañ e Lambal goude meur a vloavezh stourm gant ar familhoù, en ur skol bublik. <br /> == Monumantoù ha traoù heverk == * [[Mirdi Mathurin Méheut]]. * Monumant ar re varv. ==Demografiezh== {| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999; background: #f3fff3" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Demografiezh |-style="background: #ddffdd" ! [[1962]] !! [[1968]] !! [[1975]] !! [[1982]] !! [[1990]] !! [[1999]] !! [[2006]] !! [[2012]] !! [[2013]] |- | align=center| 8880 || align=center| 9124 || align=center| 9330 || align=center| 9452 || align=center| 9894|| align=center| 10563|| align=center| 11857 || align=center|12314 || align=center|12217 |- | colspan=8 align=center| <small>Abaoe [[1962]] : [[Poblañs hep kontoù doubl]] |} {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=14000 |passo1=2000 |passo2=500 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=5069 |p2=5075 |p3=9330 |p4=9452 |p5=9894 |p6=10563 |p7=11037 |p8=12314 |p9=12217 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == == Gevelliñ == {| class="wikitable" |- ! Bro ! Kêr ! Abaoe |- | [[Restr:Flag of Portugal.svg|25px|]] [[Portugal]] | [[Oliveira do Bairro]] | 1998 |} == Tud == ===Tud bet ganet eno=== * Guillaume Guéguen, kadoriad kentañ [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] e 1492; abad ar Salver-Santel [[Redon]], hag eskob [[Naoned]]. Aet da Anaon er bloaz 1506. * Pierre Régnier, d'an 2 a viz Mezheven 1876, soudard er 80vet rujumant war-droad tiriadel, fuzuilhet gant al lu [[gall]] d'an 22 a viz Eost 1915 e [[Westvleteren]] ([[Flandrez]] [[Belgia]]), abalamour m'en dije drouklazhet ur soudard all<ref>{{fr}}[http://www.memoiredeshommes.sga.defense.gouv.fr/fr/arkotheque/client/mdh/fusilles_premiere_guerre/detail_fiche.php?ref=2524572&debut=0 Mémoire des hommes]</ref>. *[[Mathurin Méheut]], tresour ha livour, e [[1882]]. *[[Alan-Gwenog Berr]], yezhoniour war ar brezhoneg, e [[1913]]. *[[Joseph Martray]], kelaouenner hag emsaver, e [[1914]]. ===Tud bet marvet eno=== * [[Yann Iañ (Châtillon)]], Kont [[Pentevr]] ha Beskont [[Lemojez]], [[16 a viz Genver]] [[1404]]. * [[Armand Tuffin ar Roueri]] a varvas e-kichen Lambal e [[1793]]. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Le Blanc de Guenrouet.gif|80px]] |'''le Blanc de Guengueret''' |''En gul e deir sourin en aour'' |- |[[Restr:Calloët.gif|80px]] |'''Calloët''' Aotrounez parrez Tregomar |''En aour e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn ivez en glazur'' |- |[[Restr:Des Ebles.gif|80px]] |'''Perrot des Ebles''' ː <ref>'''Perrot des Ebles''' en eus sinet emglev [[Gwenrann]] 1381 e Lambal</ref> |livioù disanvet |- |[[Restr:Micault du Tertre.gif|80px]] |'''Mathurin Micaut''' <ref>Alvokad ouzh [[Breujoù Breizh]]; kannad Lambal ouzh Stadoù 1717</ref> |''En glazur, e alarc'h en argant melezouriñ war vord ur veunteun ivez en argant, hag heuliet ouzh kab gant un heol en aour'' |} ==Sport== ===Darvoudoù-sport a bep seurt=== * [[11 a viz Gouere]] [[2004]] : 8{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2004|Tro Bro-C'hall]] etre Lambal ha [[Kemper]] ; trec'h eo [[Thor Hushovd]] ([[Norvegia]]). == Pennadoù kar == * [[Maroue]], * [[ar Boderezh]], * [[Sant-Eran]], * [[Tregonvael]]. == Levrlennadur == * {{br}} Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Lamballe}} * {{br}}[http://www.geobreizh.bzh/geobreizh/bre/keriou-fichenn.asp?numero_paysbreton=1&insee_ville=22093 Lambal war al lec'hienn Geobreizh] * {{fr}}[http://www.musee-meheut.fr/fr/accueil.html Mirdi Mathurin Méheut] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh Aodoù-an-Arvor]] [[Rummad:Pennlec'hioù distrigoù Breizh]] [[Rummad:Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ]] ebk6xb8yuxtgkp8y4xv0daqnk4624al 0 17154 2202060 1900564 2026-10-13T05:59:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202060 wikitext text/x-wiki {{Yezh|anv=Hengreteg|anveyezh='*dianav' |broiou= [[yezh varv]] |rannved=[[Kreta]] |komzet= [[yezh varv]] |livfamilh=digenvez |renkadur=[[yezh varv]] |familh=digenvez |YezhOfisiel= - |akademiezh= - |iso1= - |iso2= |lizherennoù= | }} Ar [[yezh digenvez]] [[Yezh varv|varv]] komzet en Enez [[Kreta]] a-raok donedigezh ar [[Henc'hres|C'hresianed]] e oa an '''hengreteg'''.<br> Skrivet e oa en ur [[skritur silabennek]] n'eo ket bet digejet c'hoazh : al [[linenneg A]]. Un nebeud enskrivadurioù diwezhatoc'h hon eus ivez er skritur gresianek, kavet war-dro [[Deros]] ha [[Praisos]].<br> Komzet e oa an hengreteg betek an {{IIIe kantved kt JK}}, kent ma voe kemeret e lec'h gant an [[henc'hresianeg]]. N'anavezomp ket mat a-walc'h ar yezh-se da lavarout eus petore familh eo, hag an darn vrasañ eus ar glaskourien a soñj ez eus ur yezh digenvez anezhi. Gallout a rafe, avat, bezañ kar d'an [[hengipreg]] ha d'al [[lemneg]]. ==Testennoù== N'anavezomp nemet pemp enskrivadur e hengreteg, zoken ma'z eo posupl e oa skrivet er yezh-se un nebeud enskrivadurioù arall a zo disklaer o ster. ;Dreros 1 Kavet e oa bet an enskrivadur-mañ e [[1936]] e Dreros, e-kichen un azeuldi dediet da [[Apollo]]. Kollet e oa bet e-pad an [[Eil Brezel Bed]] Al linennoù 3-5 a zo skrivet e gresianeg moarvat met disklaer eo o ster : <blockquote> #'''---rmaw|et|isalabre|komn''' #'''---d|men|inai|isaluria|lmo''' #'''----tonturonmēa.oaoiewad''' #'''eturo---munadoa-enē--''' #'''--matritaia--''' </blockquote> ==Gwelet ivez== *[[Etruskeg]] *[[Lemneg]] ==Liammoù Diavaez (e saozneg)== *[https://web.archive.org/web/20070606035539/http://www.carolandray.plus.com/Eteocretan/Eteocretan.html Eteocretan language homepage] [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù Europa]] [[Rummad:Yezhoù digenvez]] [[Rummad:Yezhoù aet da get]] [[Rummad:Henyezhoù]] 5ockesxe2eijads6si7m83ss79813ij 0 17503 2202032 2088124 2026-10-12T21:43:25Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202032 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Kastellin | alc'hwez = | ment = | bro = {{Breizh}} | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | insee = 29 2 | kêr = [[Kastellin]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|29|2}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|29|deiziad}} | km² = 1756.63 | nivkumun = 57 }} '''Arondisamant Kastellin''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant [[Penn-ar-Bed]] hag e [[rannvro Breizh]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Kastellin e 7 kanton (betek 2014) : *[[kanton Karaez-Plougêr]] ; *[[kanton Kastellin]] ; *[[kanton Kastell-Nevez-ar-Faou]] ; *[[kanton Kraozon]] ; *[[kanton ar Faou]] ; *[[kanton Pleiben]] ; *[[kanton an Uhelgoad]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170731190502/http://www.finistere.gouv.fr/content/download/20521/164024/file/AP%20pr%C3%A9fet%20de%20r%C3%A9gion%20%20decoupage%20arrondissement.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Finistère], Roazhon, 1{{añ}} Kerzu 2016</ref>. 58 kumun zo en arondisamant Kastellin bremañ. ==Daveoù== <references/> ==Gwelet ivez== *[[Kantonioù Penn-ar-Bed]] | [[Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed|Kumunioù Penn-ar-Bed]] {{Patrom:Navbox arondisamantoù Breizh}} [[Rummad:Arondisamantoù Penn-ar-Bed|Kastellin]] [[Rummad:Kerne]] 8dqpxgoug0wxxbamnhibivyma1f97jq 0 17534 2202025 2088121 2026-10-12T21:33:49Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202025 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Brest | alc'hwez = | ment = | bro = {{Breizh}} | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | insee = 29 1 | kêr = [[Brest]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|29|1}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|29|deiziad}} | km² = 1396.17 | nivkumun = 77 }} '''Arondisamant Brest''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant [[Penn-ar-Bed]] hag e [[rannvro Breizh]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Brest e 20 kanton (betek 2014) : *[[kanton Brest-Bellevue]] ; *[[kanton Brest-Ar Gazeg Wenn-Boc'harzh-Gwiler-Leon]] ; *[[kanton Brest-Kreiz]] ; *[[kanton Brest-Kerichen]] ; *[[kanton Brest-An Ermitaj-Gouenoù]] ; *[[kanton Brest-Lambezelleg]] ; *[[kanton Brest-Plouzane]] ; *[[kanton Brest-Rekourañs]] ; *[[kanton Brest-Sant-Mark]] ; *[[kanton Brest-Kerbêr]] ; *[[kanton Daoulaz]] ; *[[kanton Gwipavaz]] ; *[[kanton Gwitalmeze]] *[[kanton Landerne]] ; *[[kanton Lanniliz]] ; *[[kanton Lesneven]] ; *[[kanton Eusa]] ; *[[kanton Plabenneg]] ; *[[kanton Plouziri]] ; *[[kanton Lokournan]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170731190502/http://www.finistere.gouv.fr/content/download/20521/164024/file/AP%20pr%C3%A9fet%20de%20r%C3%A9gion%20%20decoupage%20arrondissement.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Finistère], Roazhon, 1{{añ}} Kerzu 2016</ref>. 77 kumun zo en arondisamant Brest bremañ. ==Daveoù== <references/> ==Gwelet ivez== *[[Kantonioù Penn-ar-Bed]] | [[Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed|Kumunioù Penn-ar-Bed]] {{Patrom:Navbox arondisamantoù Breizh}} [[Rummad:Arondisamantoù Penn-ar-Bed|Brest]] e8vclo6e17cj7rnom83kt2vrej9rscd 0 17535 2202033 2088125 2026-10-12T21:43:26Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202033 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Kemper | alc'hwez = | ment = | bro = {{Breizh}} | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | insee = 29 4 | kêr = [[Kemper]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|29|4}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|29|deiziad}} | km² = 2249.64 | nivkumun = 84 }} '''Arondisamant Kemper''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant [[Penn-ar-Bed]] hag e [[rannvro Breizh]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Kemper e 17 kanton (betek 2014) : *[[kanton an Arzhanaou]] ; *[[kanton Banaleg]] ; *[[kanton Brieg]] ; *[[kanton Konk-Kerne]] ; *[[kanton Douarnenez]] ; *[[kanton Fouenant]] ; *[[kanton ar Gelveneg]] ; *[[kanton Plogastell-Sant-Jermen]] ; *[[kanton Pont-Aven]] ; *[[kanton Pontekroaz]] ; *[[kanton Pont-'n-Abad]] ; *[[kanton Kemper-1]] ; *[[kanton Kemper-2]] ; *[[kanton Kemper-3]] ; *[[kanton Kemperle]] ; *[[kanton Rosporden]] ; *[[kanton Skaer]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170731190502/http://www.finistere.gouv.fr/content/download/20521/164024/file/AP%20pr%C3%A9fet%20de%20r%C3%A9gion%20%20decoupage%20arrondissement.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Finistère], Roazhon, 1{{añ}} Kerzu 2016</ref>. 84 c'humun zo en arondisamant Kemper bremañ. ==Daveoù== <references/> ==Gwelet ivez== *[[Kantonioù Penn-ar-Bed]] | [[Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed|Kumunioù Penn-ar-Bed]] {{Patrom:Navbox arondisamantoù Breizh}} [[Rummad:Arondisamantoù Penn-ar-Bed|Kemper]] [[Rummad:Kerne]] af4fbrvcq5ki4zeoo1wnp8tqpz325uu 0 17537 2202040 2088126 2026-10-12T21:45:30Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202040 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Montroulez | skeudenn = Finistère - Morlaix arrondissement 2017.svg | alc'hwez = | ment = | bro = {{Breizh}} | rannvro = {{Rannvro Breizh}} | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | insee = 29 3 | kêr = [[Montroulez]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|29|3}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|29|deiziad}} | km² = 1330.56 | nivkumun = 59 }} '''Arondisamant Montroulez''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant [[Penn-ar-Bed]] hag e [[rannvro Breizh]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Montroulez e 10 kanton (betek 2014) : *[[kanton Landivizio]] ; *[[kanton Lanneur]] ; *[[kanton Montroulez]] ; *[[kanton Ploueskad]] ; *[[kanton Plouigno]] ; *[[kanton Gwitevede]] ; *[[kanton Kastell-Paol]] ; *[[kanton Sant-Tegoneg]] ; *[[kanton Sizun]] ; *[[kanton Taole]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Penn-ar-Bed d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170731190502/http://www.finistere.gouv.fr/content/download/20521/164024/file/AP%20pr%C3%A9fet%20de%20r%C3%A9gion%20%20decoupage%20arrondissement.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Finistère], Roazhon, 1{{añ}} Kerzu 2016</ref>. 59 c'humun zo en arondisamant Montroulez bremañ. ==Daveoù== <references/> ==Gwelet ivez== *[[Kantonioù Penn-ar-Bed]] | [[Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed|Kumunioù Penn-ar-Bed]] {{Patrom:Navbox arondisamantoù Breizh}} [[Rummad:Arondisamantoù Penn-ar-Bed|Montroulez]] 8sdlrtkdzzg0bg8zkp0alj9i1xw1rgv 0 18491 2202010 2053889 2026-10-12T18:42:56Z Dakbzh 58931 + Nev. , astenn ha kempenn. 2202010 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Tatev Abrahamyan at Dortmunder Schachtage 2023.jpg|left|thumb|Tatev Abrahamyan e 2023.]] '''Tatev Abrahamyan''' a zo bet ganet d'an [[13 Genver|13 a viz Genver]] [[1988]] en [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]], [[URSS]]).<br>E [[Glendale, Kalifornia|Glendale]], [[Kalifornia]] ([[SUA]]), emañ o chom.<br>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Armenia|armeniat]] ha [[stadunanat]] eo.<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe miz Ebrel [[2014]], Mestrez Veur (WGM) eo abaoe [[2011]]<ref>[http://ratings.fide.com/card.phtml?event=13301918 He Fichenn FIDE]</ref>.<br>{{formatnum:2353}} e oa he [[renk Elo]] ''Standard'' (Kevre Bedel An Echedoù - FIDE) e miz Here 2026, {{formatnum:2299}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2214}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE">.<br>2 407 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, tizhet eo bet e miz Gwengolo 2025. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}} ==Liammoù diavaez== * {{en}}[http://ratings.fide.com/card.phtml?event=13301918 He Fichenn FIDE] ; * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=57342 He c'hoari e Chessgames] . {{DEFAULTSORT:Abrahamyan, Tatev}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1988]] ooj6nmbl3wshr1v4m2pkhn2g0uqnve3 0 21483 2202052 2039631 2026-10-13T01:27:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202052 wikitext text/x-wiki {{Infobox Departamant gall | anv = | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Côte-d’Or-Position.svg | alc'hwez = | ardamezioù = Blason département fr Côte-d’Or.svg | logo = | bro = | rannvro = [[Bourgogn (rannvro)|Bourgogn]] | prefeti = [[Dijon]] | isprefetioù = [[Beaune]]<br />[[Montbard]] | prezidant = François Sauvadet ([[Union des démocrates et indépendants|UDI]]) | prefed = Bernard Schmeltz | ebbsa = 21 | kod2 = FR-21 | kod3 = FR261 | anvAnnezidi = | hedred = 04/50/E | ledred = 47/25/N | gorread = 8763 | arondisamant = 3 | pastell-vro = 5 | kanton = 23 | etrekumuniezh = 19 | kumun = 699 }} '''Côte-d'Or''' (distaget: {{IPA|[kotˈdɔːʁ]}}) a zo un [[departamant gall|departamant]] e kreiz-reter [[Bro-C'hall]], er [[rannvro c'hall|rannvro]] [[Bourgogn (rannvro)|Bourgogn]]. [[Dijon]] eo ar pennlec'h anezhañ, hag an niverenn 21 a zo roet dezhañ. Evel an darn vrasañ eus an departamantoù e oa bet savet d'ar 4 a viz Meurzh [[1790]]. Savet eo bet diwar ul lodenn eus [[Bourgogn|Bro-Vourgogn]]. ==An anv== Un anvadur [[barzhoniezh|damvarzhoniel]] ("aod aour") eo evit ar [[roz (lec'hanvadurezh)|rozioù]], goloet a [[gwinieg|winieg]]i, gant al liv o devez en [[diskaramzer]]. == Arondisamantoù ar C'hôte-d’Or == * [[Arondisamant Beaune]] * [[Arondisamant Dijon]] * [[Arondisamant Montbard]] == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Côte-d'Or}} * [https://web.archive.org/web/20100721084939/http://www.cotedor.fr/cms Lec'hienn ar c'huzul-departamant] * [https://web.archive.org/web/20151127142734/http://www.bourgogne.gouv.fr/ Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)] * [http://www.cotedor-tourisme.com/ Touristañ er C'hôte-d'Or] ==Notennoù ha daveennoù== <references/> {{Departamantoù Frañs}} [[Rummad:Departamantoù Bourgogne-Franche-Comté]] [[Rummad:Côte-d'Or]] ou9yhmk2hgf6ofb4dhqfp3fgiuyy1b0 0 23062 2202062 2180524 2026-10-13T07:02:56Z Ziv 76088 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Apse mosaic - Basilica of San Vitale (Ravenna)-edit.jpg]] → [[File:Apse mosaic - Basilica of San Vitale (Ravenna).jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Apse mosaic - Basilica of San Vitale (Ravenna).jpg]] 2202062 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|'''Ravenna'''|abcdef|talbenn map|000}} |- align="center" | colspan="2" | |- align="center" | colspan="2" | [[Restr:Piazza Popolo Ravenna.jpg|230px]]<br>''Piazza del Popolo<hr> |- |'''[[Riez]]''' || [[Italia]] |- |'''Rannvro''' || [[Emilia-Romagna]] |- | '''Kod post''' || 48100 |- | '''Kod pellgomz''' || (39) 544 |- | '''Maer''' || Fabrizio Matteucci |- | '''Gorread''' || 652,83 km² |- | '''Hedled''' || 12° 11′ 58′′ R |- | '''Ledred''' || 44° 25′ 4′′ N |- | '''Uhelder''' || keitat: 230 m |- | '''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small> || 149 084 <small> ''(2005)''</small> |- | '''Stankter''' || 228,36 a./km² |- align="center" | colspan="2" | <hr>[[Restr:Ravenna posizione.png|230px]] |} '''Ravenna''' a zo ur gêr hag ur gumun eus [[Emilia-Romagna]] en [[Italia]]. Kêr-benn [[proviñs Ravenna]] eo. 8 km zo etre kreiz-kêr ha [[Mor Adria]] : ur ganol zo anvet ''[[canale Candiano]]'' da vont betek ar porzh anvet '' [[Porto di Ravenna]]''. == Douaroniezh == 280 km, er biz da [[Roma]], war ar stêr [[Montona]]. ===Stêrioù=== *ar [[Rubicone]] == Anv == == Ardamezioù == ''Rannet etre aour ha gul, ul leon un eil en egile, penn ouzh penn, ur binenn geotet ha fouezhek war al lodennadur'' == Istor == Teir gwech e voe lakaet Ravenna da gêr-benn : *Lakaet e voe da gêrbenn [[Impalaeriezh ar c'hornôg]] adalek ren [[Flavius Honorius|Honorius]], diwar-goust kêr [[Milano]]. ===Impalaerien Ravenna=== * [[Flavius Honorius|Honorius]]; [[Valentinian III]]; [[Petronius Maximus]]; [[Avitus]]; [[Majorian|Maiorianus]]; [[Severus]]; [[Anthemius]]; [[Olybrius]]; [[Glycerius]]; [[Leon II]]; [[Julius Nepos|Flavius Julius Nepos]]; [[Romulus Augustus|Romulus ''Augustus'']]. == Monumantoù ha traoù heverk == * Ti-kañv [[Galla Placidia]] * Ti-kañv Thodorig * Iliz-rouanez Sant-Vital * [[Penniliz San Vitale Ravenna]] * Iliz-rouanez Sant'Apollinare nuovo * Iliz-rouanez Sant'Apollinare in Classe * Chapel-vadeziñ an Ortodoksed * Chapel-vadeziñ an Arianed * Chapel arc'heskob <gallery> Restr:Mausoleum of Galla Placidia. Ravenna, Italy.jpg|Ti-kañv [[Galla Placidia]] Restr:Ravenna-250-San Apollinare in Classe-Caesar-1985-gje.jpg|San Apollinare in Classe. Delwenn Caesar Restr:Basilica of San Vitale. Ravenna, Italy.jpg|[[Penniliz San Vitale Ravenna]] Restr:Apse mosaic - Basilica of San Vitale (Ravenna).jpg|San Vitale Restr:Basilica of Sant' Apollinare Nuovo. Ravenna, Italy.jpg|Sant' Apollinare Nuovo Restr:Cappella della Madonna del Sudore (Ravenna Duomo).jpg|Cappella della Madonna del Sudore Restr:Baptism of Christ. Mosaic in Arian Baptistry. Ravenna, Italy.jpg|Badezian ar C'hrist. Marelladur e-barzh chapel-vadeziñ an Arianed. Restr:Ravenna — Arian Baptistry — Ceiling mosaic.jpg Restr:Estimated image of Theodoric the Great in the Basilica of Sant'Apollinare Nuovo. Ravenna, Italy.jpg </gallery> == Tud dibar == * Impalaer [[Flavius Honorius|Honorius]] * [[Ravenna (Disanv)|Disanv Ravenna]] (VIIt kt ?) * [[Fiorentino Palmiotto]], mestrc'hoarier [[echedoù]] italian, a zo bet ganet e Ravenna. == Liammoù diavaez == * [http://www.comune.ravenna.it/ Lec'hienn ar gumun] == Levrlennadur == == Daveoù ha notennoù == [[Rummad:Kêrioù Emilia-Romagna]] [[Rummad:Porzhioù ar Mor Kreizdouar]] [[Rummad:Proviñs Ravenna]] g3nsi5yzxium56hytxqcgmcyollkdlj 0 34770 2202063 1897323 2026-10-13T08:03:31Z Llydawr 145 2202063 wikitext text/x-wiki {{Infobox IPA|ipa-number=175|ipa=615|ipa-image=Xsampa-xslash2.png|xsampa=x\|kirshenbaum=x^ or S~|sound=Voiceless dorso-palatal velar fricative.ogg}} Unan eus ar [[Kensonenn|c'hensonennoù]] e taolennoù ofisiel al [[LFE|lizherenneg fonetikel etrebroadel]] ganti un arouezenn ispisial eo ar '''ruzenn staon-gouel divouezh''' treuzskrivet [ɧ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 175. Deskrivet e vez alies ar gensonenn gensonenn-mañ evel ur [[Kensonenn kendistaget|gensonenn kendistaget]] ma vez distaget ar [[ruzenn drek-logigoù divouezh]] ({{IPA|ʃ}}) hag ar [[ruzenn ouel divouezh]] ({{IPA|x}}) war un dro, daoust ma n'emañ ket an holl [[yezhoniezh|yezhonourion/ezed]] a-du gant an deskrivadur-mañ. Talvezout a ra ar [[fonenn|son]]-mañ da [[fonem]] en darn vrasañ eus ar [[rannyezh|rannyezhoù]] [[svedeg|svedek]], skrivet ''sje'' peurliesañ hervez reolennoù reizhskrivañ ar [[yezh]]-se. == Gwelit ivez == * [[Kensonenn]] * [[Kensonenn kendistaget]] * [[Kensonenn ouel]] * [[Kensonenn staon]] * [[Mouezh (yezhoniezh)|Kensonenn divouezh]] * [[Ruzenn]] {{Kensonennoù}} [[Rummad:Kensonennoù kendistaget]] [[Rummad:Ruzennoù]] [[Rummad:Kensonennoù staon-gouel]] t3f0wixndkikmk1vcaqd7u3speqv5nu 0 38251 2202055 2162947 2026-10-13T03:41:07Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202055 wikitext text/x-wiki [[File:Judith with the head of Holofernes.jpg|thumb|''Judit gant penn Holofern'', livet gant Fede Galizia (1596). Un emboltred e vefe.]] [[File:Bodegon galizia.jpg|thumb|''Pechez hag avaloù'' (1603).]]'''Fede Galizia''' ([[1578]] - [[1630]]) a oa ul livourez italian eus ar {{XVIIvet kantved}}, brudet he naturioù diflach. == Buhez== '''Fede Gallizi''', anavezet evel '''Galizia''', a oa ganet e [[Milano]] en [[1578]]. He zad, [[Nunzio Galizia]], a oa livour taolennoùigoù, a oa deuet da Vilano eus [[Trento]]. Gantañ e teskas Fede (pe "feiz" e brezhoneg) arz al liverezh. Da zaouzek vloaz e oa brudet a-walc'h evel arzourez evit bout meneget gant [[Gian Paolo Lomazzo]], ul livour hag arzvarnour hag a oa kamarad d'he zad hag a skrivas: "Emañ ar plac'h-mañ oc'h en em ouestlañ da zreveziñ ar pep gwellañ eus hon arz."<ref>Gian Paolo Lomazzo, ''Idea del tempio della pittura'', [[Milano]] 1590, p. 163, "dandosi all'imitation de i più eccellenti dell'arte nostra."</ref> Fede ne voe ket dimezet, met berzh a reas en he micher. E [[1630]] e varvas diwar ar vosenn a rae he reuz e Milano. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}} == Levrlennadur == * Ilya Sandra Perlingieri, ''Sofonisba Anguissola,'', Rizzoli International, 1992 ISBN 978-0-8478-1544-9 [https://web.archive.org/web/20070310212608/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=62175815 on Questia] *[[Whitney Chadwick|Chadwick, Whitney]], ''Women, Art, and Society,'' Thames and Hudson, London, 1990 ISBN 978-0-500-20354-5 *[[Anne Sutherland Harris|Harris, Anne Sutherland]] and [[Linda Nochlin]], ''Women Artists: 1550-1950'', Mirdi an Arzoù [[kontelezh Los Angeles]], Knopf, New York, 1976 ISBN 978-0-394-41169-9 {{DEFAULTSORT:Galizia, Fede}} [[Rummad:Livourezed italian ar XVIIvet kantved]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1578]] [[Rummad:Marvioù 1630]] h7lejr6tocxis76rob67zejijlv5j83 0 39376 2202022 2201850 2026-10-12T21:11:15Z Ch. Rogel 46 Ouzhp. levrioù 2202022 wikitext text/x-wiki {{Labour zo}} {{databox}} [[Mouladurioù Hor Yezh]] a zo un [[ti-embann]] brezhonek bet krouet gant [[Pêr Denez]] e [[1981 e Breizh|198]]1<ref>Kentañ embannadenn e 1980, met krouet e voe ar c'hevarzhe e Meurzh 1981.</ref>. Daoust d'e anv eo distag a-grenn diouzh ar gelaouenn [[Hor Yezh]] hag an embannadurioù heñvelanv graet gant homañ. Ezel eo eus [[Kuzul ar Brezhoneg]]. ==Istor== Krouet e voe diwar intrudu [[Per Denez]] a oa c'hoazh d'an ampoent rener ar gelaouenn [[yezhoniezh ar brezhoneg|yezhoniezh]] [[Hor Yezh]] a oa bet krouet e 1954, met distag e oa diouzh ar gelaouenn, ha bremañ eo distag a-grenn an daou di-embann. Disklêriet e voe ar c'hevarzhe ez-ofisiel e Meurzh 1981<ref>[https://annuaire-entreprises.data.gouv.fr/etablissement/39385226400026 République française Annuaire des entreprises.</ref>.<br> Darn eus al labour pleustrek, ar [[skriverez]]añ, dreist-holl, a zo bet graet gant ar c'houblad [[Yann Desbordes|Yann]] ha [[Tereza Desbordes]] hag e veze merket chomlec'h an ti-embann en o zi, 1 plasenn Charles Péguy e [[Lesneven]].<br> Posubl eo e voe krouet an ti-embann gantañ abalamour ma oa aet da chom pell diouzh ti Ronan Huon, e Brest, ha diaesoc'h e oa dezhañ kaout darempredoù gant hemañ abalamour d'e garg kelenner e [[Skol-veur Roazhon 2]] adalek 1980. E 1994 e savas ''Mouladurioù Hor Yezh'' un emglev gant [[An Here]] hag ''Hor Yezh'' evit embann an holl gontadennoù dastumet gant [[Fañch an Uhel]]<ref>An darn-vuiañ eus ar c'hontadennoù embannet a-drugarez da Fañch an Uhel a yeas war wel e galleg, strewet e meur a gelaouenn.</ref> da-geñver kantvet deiz-ha-bloaz e varv. Embannet e voe c'hwec'h levrenn e galleg diwar an eiladenn graet gant [[Joseph Ollivier]] miret e [[Mediaoueg ar Maezioù Frank]], e Roazhon. Pep ti-embann a gemeras div levrenn war e chouk (An Here, 1 ha 2, Hor Yezh 3 ha 4 ha Mouladurioù Hor Yezh, 5 ha 6).<br> Goude ma n'eus ket mui eus an atebeien gentañ<ref>Mervel a reas Pêr Denez ha Yann Desbordes e 2011 ha Tereza Desbordes 10 vloaz diwezhatoc'h</ref> eo bet treuzkaset d'ur skipailh ha ne gaver ket kalz ditouroù diwarno. N'eus nemet diouzh anvioù an droourien, [[Aleksandr ar Gall]], [[Thomas Loyer]], [[Bernard Géry]], Anna ha Loik Kampion, [[Serj Richard]] e c'heller goulakaat piv int.<br> Goude bezañ bet e sez ofisiel e Kemper er bloavezhioù kentañ, emañ c'homlec'h ofisiel ar gevredigezh e 3 Hent ar Veuzid, e [[Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h]], abaoe ar 15 a viz Du 2006<ref>[https://annuaire-entreprises.data.gouv.fr/etablissement/39385226400026 République française Annuaire des entreprises.</ref>, met emañ ar [[sekretourva]] e burevioù Kuzul ar Brezhoneg. == Politikerezh embann == Pa oa Pêr Denez unan eus pennoù [[Embannadurioù Al Liamm]], ne c'helle ket soñjal ober ur seurt kevezerezh d'an ti-embann ma lakae embann e danevelloù gantañ. Ha p'en deus kroget ganta embann e enklaskoù war ar brezhoneg komzet er gêr m'edo o chom, e krogas gant embann levrioù war ar yezh, e galleg, ivez, pe traoù digustum, kanaouennou-pobl, geriadurioù nann-brezhoneg ha teskadoù barzhonegoù e studierien ouzhpenn. Pa ne veze embannet nemet levrioù brezhonek gant Embannadurioù Al Liamm, ne oa ket heuliet ar reolenn-se hag, er c'hontrol, e teuas war-wel levrioù gallek pe zivyezhek gant testennoù tal-ouzh-tal.<br> Abred, koulskoude, e lakaas embann e oberennoù lennegel dezhañ hag e roas tro da studierien zo da embann troidigezhioù diwar ar sinaeg, ar gresianeg pe an alamaneg. Krouiñ a reas an dastumadenn Skrid evit embann testennoù savet gant studierien ar [[Rann geltiek]], ma rene er skol-veur.<br> Pêr Denez, hag eñ en-doa graet war-dro embannadurioù brezhonek ar memes kontadennoù evit Embannadurioù Al Liamm, a renas an embannadur a voe ur momed e-barzh an dael etre [[Françoise Morvan]] hag he c'helenner bet Pierre Denis, troet e gein outi<ref>P'he doa kroget da brientiñ un dezenn diwar-ben an Uhel e nac'has kendelc'her e renerezh anezhi en abeg ma ne oa ket mat d'ar studierez lakaat testennoù kozh zo e peurunvan.</ref>.<br> P'en doa graet e eiladennoù Joseph Ollivier goude daspugnañ pennadoù strewet e meur gelaouenn e kavas a-bouez ha spletus Pêr Denez daspugnañ pennadoù brezhonek skrivagnerien [[Luskad Gwalarn|Gwalarn]], [[Youenn Drezen]] hag [[Fañch Elies Abeozen|Abeozen]] hag e tisplegas ar perak evel-se : {{quotation|Ne vez anavezet, dre vras, hor skrivagnerien nemet gant un nebeut oberennoù — ar re o deus bet amzer a-walc'h pe arc 'hant a-walc'h da voulañ e stumm levrioù : Drezen, da skouer, gant Itron Varia Garmez pe Skol-Louarn Veig Trebern. Dianav e chom, avat, ul lodenn vras, ha talvoudus, eus o labour. Ar pennadoù, niverus-tre alies, hag o deus bet skrivet, a zeiz da zeiz, hag embannet amañ-ahont, a chom da boultrenniñ, amañ-ahont dre just, e dastumadennoù digavadus pe dizarempred. Ha, padal, en teskadoù skridoù-se e vo heuliet ar gwellañ, marteze, emzispleg hag emdroad o spered. Koulz hag emzispleg hag emdroad hon emsav. <br> (''Kentskrid da Youenn Drezen, kelaouenner. 1, 1986'')}} An darn vrasañ eus ar 180 bennak a levrioù embannet a zo levrioù [[lennegezh]]: [[romant]]où, [[danevell]]où, [[barzhoneg]]où (e-barzh ar gelaouenn [[Skrid (kelaouenn)|Skrid]] deuet da vezañ un [[dastumadenn]] diabarzh e-pad ur pennad ha deuet da vezañ un ti-embann distag, liesseurt e embannadennoù, a-gevret gant [[Barn ha Skrid|Barn]]), un nebeud [[buhezskrid]]où, 1 [[levr-deskiñ|levr da zeskiñ]] brezhoneg ha geriadurioù. Atav ez eus bet troidigezhioù er [[katalog|c'hatalog]], met niverusoc'h ez int er 21{{vet}} c'hantved, diwar politikerezh skoazell Rannvro Breizh buket war ur roll oberennoù estren brudet da vezañ troet. E mareoù kent an ti-embann e veze skriverezet al levrioù war ur mekanik-skrivañ elektronik. Tamm-ha-tamm eo bet gwellaet neuz al levrioù a-drugarez d'ar [[yalc'had]]où publik. Ur pouez bras en deus obererezh ''Mouladurioù Hor Yezh'' p'o deus embannet hag adembannet koulz [[lennegezh vrezhonek]] [[Gwalarn]] hag an hini a zo bet embannet goude ar [[bloavezh]]ioù 1960. == Dastumadennoù Skrid ha Barn == ==Tud== ==Pennadoù nes== * [[Per Denez]] * [[Yann Desbordes]] * [[Tereza Desbordes]] * [[Hor Yezh]] == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} == Embannadurioù hervez ar bloavezh == ; 1980 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez = Dictionnaire du breton parlé à Douarnenez''. Liestennet. Tudoniezh. * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 1, Pesked. Laboused'', 159 p. Liestennet. Tudoniezh. ;1981 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 2, Amzer, avel ha mor'', 156 p. Liestennet. Tudoniezh. * Pêr Denez, ''Hiroc'h eo an amzer eget ar vuhez'' ;1982 * Pêr Denez, ''Evit an eil gwech'', 127 p. Danevell hir. ;1983 * [[Roparz Hemon]], ''25 Kanaouenn, skeudennet gant Danièle Jego, kentskrid gant Per Denez, 69 p. Kevrollennoù. * [[Alan Botrel]], ''Barzhonegoù'', 113 p. Barzhoniezh. * Roparz Hemon, ''Beajour ar goañv = Le Voyageur de l'hiver'', 37 p. : couv. ill. ; 21 cm. Brezhoneg ha galleg tal-ouzh-tal. Barzhoniezh. * [[Loeiz Andouard]], ''Brezhoneg ar mor = Le breton de la mer'', 136 p. Adembannadur kresket eus ''Hor Yezh'', niv. 95, Mezheven 1973. * [[Meven Mordiern]], ''Eñvorioù bugeliezh'', 45 p. Emvuhezskrid. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', kentskrid gant Pêr Denez, 116 p. Yezhoniezh. * [[Édouard Ollivro|Edouarzh Ollivro]], ''Pikoù, mab e dad'', lakaet e brezhoneg gant [[Jakez Konan]], 320 p. Titl orin : ''Picou, fils de son père''. Romant. * [[Loeiz Mari ar Floc'h|Loeiz ar Floc'h]], ''Plant Breizh evit ho yec'hed'', 127 p. Louzawaouriezh. * [[Jef Philippe]], ''Telenn ar c'hi : barzhonegoù, 1971-1982'', skeudenn gant Daniele Jego, 100 p. * [[Fañch Elies Abeozen]], ''Kan ar spered hag ar galon'', 118 p. Kevrollenn. Barzhoniezh da ganañ. ;1984 * Loeiz Andouard, ''[[Jakez Karter]] : Moraer ha kavadenner brudet [[Kanada]]'', 141 p. {{ISBN|2-86863OO30}}. Emvuhezskrid. * [[Rita Morgan Williams|Rita Williams]], ''Geriadur brezhonek-kembraek'', kentskrid gant Pêr Denez, 144 p. Yezhoniezh. * [[Pier Laorañs]], ''Sonenneu en deulegad hag er galon'', rakskrid Per Denez, [[Jorj Belz]], 138 p. Kanaouennoù-pobl. * [[Divi Kervella]] ; Yann Desbordes, [[Iwan Kadored]], ''Geriadur bihan brezhoneg-galleg, galleg-brezhoneg = Dictionnaire élémentaire breton-fraçais, français-breton'', {{ISBN|2868630022}}. Yezhoniezh. * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 3, Ar sevel bagoù, lien, gwernioù, hernaj ha fardaj'', 134 p. {{ISBN|2868630006}}. Tudoniezh. ;1985 * Pêr Denez, ''Geriadur brezhoneg Douarnenez. 4, Ar beskerezh'', 150 p. {{ISBN|2868630103}}. Tudoniezh. * Loeiz ar Floc'h, ''Va zamm buhez'', 174 p. Emvuhezskrid. * [[Erwan Kervella]], ''Yud'', 118 p. Dastumadenn Skrid. Barzhoniezh. * [[Frañsez Kervella]], ''Dindan gouriz ar bed'', 285 p. {{ISBN|9782868630070}}. Emvuhezskrid. * Lu Wenfu, ''Ar puñs'', troet diwar ar sinaeg gant Yann-Varc'h Thorel, 116 p. Dastumadenn Skrid. {{ISBN|286863074X}}. Danevell hir. Titl orin : ''Jing''. * [[Frañsez Jaffrennou]], ''Eñvorennoù'', 282 p. {{ISBN|2868630065}}. Emvuhezskrid. ;1986 * [[Raymond Delaporte|Remon ar Porzh]], ''Geriadur brezhoneg-saozneg gant skouerioù A-B'', 215 p. {{ISBN|2868630138}}. Yezhoniezh. * [[Arzhur Mari ar Bayon]], ''Grammaire bretonne du dialecte de Vannes'', 73 p. {{ISBN|2868630189}}. Yezhoniezh. * Roparz Hemon, ''Kanaouennoù'', 79 p. Kevrollennoù.{{ISBN|2868630170}}. Kanaouennoù * Roparzh Broudig, ''En ur ruilhañ bili'', 112 p. {{ISBN|2-86863-014-6}}. * [[Alessandro Manzoni]], ''Danvez-priedoù'', aozet diwar an italianeg gant [[Pêr Bourdellez]], kentskridoù Per Bourdellez ha Per Denez, 205 p. {{ISBN|2868630243}}. Romant. Titl orin : ''I promessi spozi''. * [[Youenn Drezen]], ''Youenn Drezen, Kelaouenner 1: Arvor'', ger a-raok gant Per Denez, 111 p. {{ISBN|2868630111}}. Kelaouennerezh. ;1987 * Pêr Denez, ''Mont war-raok gant ar brezhoneg''. Yezhoniezh. * Loeiz Andouard & [[Éamon Ó Ciosáin]], ''[[Geriadur iwerzhoneg-brezhoneg]] (gant lavarennou) / Foclóir Gaeilge-Briotáinis (le samplaí)'' <small>[<nowiki/>[[:ga:Foclóir Gaeilge–Briotáinis Andouard ⁊ Uí Chiosáin|ga]]]</small> xiii+212p. ISBN 2-86863-025-1. Yezhoniezh. * A-stroll, ''Kaoteriad'', 126 p. Dastumadenn Skrid. ISBN|2-86863-026-X. Barzhoniezh. * [[Ivona Galbrun]], ''Me a zalc'ho'', 198 p. {{ISBN|2868630278}}. Emvuhezskrid. * [[Bernez Tangi]], ''Fulennoù an tantad'', 102 p. Dastumad : Skrid. {{ISBN|2868630286}}. Barzhoniezh. * [[Jean-Yves Urien]], ''La trame d'une langue : présentation d'une théorie de la syntaxe et application'', 262 p. {{ISBN|2868630324}}. Yezhoniezh. * [[Paul Féval|Paol Feval]], ''Boudig an Aod'', 228 p. {{ISBN|9782868630346}}. Romant. Titl orin : ''La Fée des Grèves''. ;1988 * [[Nathaniel Hawthorne]], Gustavo Adolpho Becquer, Bret Harte, ''Danevelloù'', troet gant Roparz Hemon, 139 p. {{ISBN|2868630367}}. * [[Théodore Hersart de La Villemarqué|Kervarker]] (embannerezh), ''[[Barzhaz Breizh]]'', engravadurioù gant [[Jeanne Malivel]], 454 p. {{ISBN|2868630383}}. Embannadenn hollvrezhonek gant ur golo kartoñs tev (golo ordinal : {{ISBN|2868630383}}). Kanaouennoù-pobl. * Erwan Steven, ''C'hamsin'', 82 p. Dastumadenn Skrid. {{ISBN|2868630421}}. ;1989 * [[Raymond Delaporte|Remon ar Porzh]], ''Geriadur brezhoneg-saozneg gant skouerioù C-C'h-D = Breton-English dictionary : with examples'', p. 218-450. {{ISBN|2868630391}} * Jean-Yves Urien, ''La trame d'une langue : présentation d'une théorie de la syntaxe et application'', 262 p. Adembannadur rik an embannadenn gentañ. {{ISBN|2868630324}}. Yezhoniezh. * [[Fañch Elies Abeozen]], ''Barzhaz 1837-1939.2'', 170 p. {{ISBN|9782868630438}}. Barzhoniezh. ;1990 * Yann Desbordes. ''Petite grammaire du breton moderne''. 2il embannadur. ISBN 2-86863-052-9. Yezhoniezh. * [[Jean-Luc Dey]], ''Hin hag amzer'', 131 p. Dastumadenn Skrid {{ISSN|1142-7930}}. {{ISBN|2868630502}}. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', eil embannadur kresket. 123 p. {{ISBN|2868630529}}. Yezhoniezh. * [[Reun an Hir]], ''Dre hent pe hent'', 232 p. {{ISBN|2868630510}}. Hent-houarn e Breizh. ;1992 * [[Loeiz Dujardin|Loeiz Dujardin (Loeiz Lok)]], ''Hor skrivagnerien. 1'', treiñ ha lizherennaouiñ gant Yann Desbordes. Buhezskridoù. * Pêr Denez, ''Eus un amzer 'zo bet'', ;1993 * {{en}}Pêr Denez, ''Blue like blue eyes which there were not my own'', troet diwar ar brezhoneg gant J. Ian Press, 100 p. {{ISBN|9782868630681}}. Danevell hir. * Pêr Denez, ''En tu all d'an douar ha d'an neñv'' ;1994 * Pêr Denez, ''Kenavo ar c'hentañ er joaioù'', *[[Fañch an Uhel|François-Marie Luzel]], ''Contes traditionnels de Bretagne. 1'', 1994. Embannet asambles gant An Here hag Hor Yezh. Kontadennoù-pobl. *[[Fañch an Uhel|François-Marie Luzel]], ''Contes traditionnels de Bretagne. 3'', 1994. Embannet asambles gant An Here hag Hor Yezh. Kontadennoù-pobl. ;1995 * François-Marie Luzel, ''Contes traditionnels de Bretagne. 6'', 1995. Kontadennoù-pobl. * Yann Desbordes, ''Petite grammaire du breton moderne'', 3e embannadur, 123 p. {{ISBN|2868630529}}. Yezhoniezh. * Loeiz Dujardin (Loeiz Lok), ''Hor skrivagnerien. 2'', treiñ ha lizherennaouiñ gant Yann Desbordes, 107 p. {{ISBN|286863O839}}. Buhezskridoù. * Pêr Denez, ''An amzer a ra e dro'' ;1996 * Pêr Denez, ''Da rouz an noz'' * [[Erwan ar Moal]], ''Roue al Lazh'', 154 p. {{ISBN|9782868630865}}. Romant istorel. ;1998 * [[Marsel Klerg|Klerg]], ''Un deiz a viz Mae ha danevelloù all'', kentskrid gant Pêr Denez, 156 p. {{ISBN|2868631061}}. 14 danevell. * Anke Simon, ''An emsav lennegel brezhonek hag an danevelloù berr'', kinnig gant Alan Botrel, 140 p. Dastumadenn Barn. {ISBN|2868631037}. Skridvarnouriezh. * Pêr Denez, ''Yezh ha bro''. Dastumad arnodadennoù embannet e kelaouennoù. Pennadoù war ar stourm, prederiadennoù war ar yezh, kelenn ar yezh, Skol Ober, Roparz Hemon, ar bed keltiek, Iwerzhon, chadenn didorr ar brezhoneg. ;1999 * [[Alan Botrel]], ''Orea ha danevelloù all'', 174 p. Dastumadenn Skrid. {ISBN|2868631053}}. 31 danevell. * Pêr Denez, ''Bretagne et peuples d'Europe'' * Marsel Klerg, ''Faltazi an amzerioù kent'' : unnek kontadenn dastumet e Bro-Dreger'', 178 p. {{ISBN|9782868631176}}. Kontadennoù. ;2000 *[[Jurij Brězan]], ''Ar vilin du'', troet ar gontadenn [[sorabek]] diwar an doare alamanek gant Jakez Konan, 150 p. {{ISBN|9782868631220}} ;2001 * [[Kristian Brisson]], ''Al lenn'', 164 p. {{ISBN|2868631355}}. Romant. * [[Erwan Berthou|Erwan Berthou (Kaledvoulc'h)]] , ''Lemenik skouer ar Varzhed'', kentskrid gant Pêr Denez, 125 p. {{ISBN|2-86863-131-2}}. Buhezskrid [[Yann ar Fusteg]].| * [[Yeun ar Gow]], ''Ar gêr villiget'', kentskrid gant [[Yann-Erwan Abalan]], 2l embannadur, 237 p. Geriaoueg. {{ISBN|2868631275}}. Kontadenn vojennel. * Gibson, Jacqueline, ''Tem ar marv en oberennoù Per Denez'', 102 p. Dastumadenn Barn, 102 p. ISBN2-86863-129-0. Skridvarnerezh. ;2002 * Fanch an Uhel, ''Yezh ar vuhez'', un dibab barzhonegoù gant Per Denez, 128 p. ISBN 2-86863-137-1. Barzhoniezh. * Kostas Varnalis, ''Amzifenn gwirion Sokrates'', troet diwar ar [[gresianeg]] gant Alan Botrel. 86 p. ISBN 2-86863-138-X. Titl orin : ''Hī 'alīthinì 'apología toû Sōkrátī''. ; 2006 * [[Zavier Langleiz|Langleiz]], ''Koroll ar marv hag ar vuhez = Danse de la vie et de la mort'', 79 p. Kevrollenn diwar [[sonerezh leurenn]] gant [[Georges Arnoux]]. Testennoù brezhonek ha gallek tal-ouzh-tal. {{ISBN|2868631401}}. * [[Emily Brontë]], ''Krec'hioù an avel-yud'', troet gant Pêr Denez, 286 p. Romant. Titl orin : ''Wuthering Heights''. * Pêr Denez, ''Warc'hoazh e tarzho c'hoazh an deiz''. Danevelloù. ;2007 * [[Frañsez Vallée|Frañsez Vallée (Abherve)]], ''Eñvorennoù beaj'' heuliet gant ''Eñvorennoù ur brezhonegour'', kentskrid gant Pêr Denez, 257 p. {{ISBN|9782868631473}}. Emvuhezskrid. * Pêr Denez, ''E peoc'h an nevez-hañv'' ;2008 * Pêr Denez, ''Kenavo ar wech all, "Madalen" ha danevelloù all'', 99 p. {{ISBN|9782868631503}}. Danevelloù. * Roparz Hemon, ''An dud am eus anavezet'', labour kaset da benn gant Per Denez ha Yann Desbordes, 102 p. {{ISBN|9782868631510}}. Emvuhezskrid. ;2009 * [[Annaig Renault]], ''Dec'h zo re bell dija'', 137 p. ISBN|9782868631558 . Romant. * [[Aesc'hulos]], ''Prometheus ereet-Ar Bersed'', troet e brezhoneg gant Youenn Drezen, kentskrid gant Roparz Hemon, skeudennaouet gant [[Jorj Robin]] ha [[Reun Kreston]], 171 p. {{ISBN|2868631185}}. C'hoariva henc'hresianek. ;2012 * [[Maxime Chattam]], ''Lazhadeg'', troet diwar ar galleg gant [[Olivier Le Biguet]], 105 p. {{ISBN|9782868631633}}. Romant-polis. Title orin : ''Carnages''. ;2013 * Langleiz, ''Skignet d'ar seiz avel'', 333 p. Kelaouennerezh. ;2014 * [[Luigi Pirandello]], ''Danevelloù evit ur bloaz'', troet diwar an italianeg gant [[Aline Gleoneg]], 136 p. {{ISBN|9782868631701}}. Danevelloù. Titl orin : ''Novelle per un anno''. ;2015 * Yann Kerloar ; Lusian Loarer (embannerezh), ''C'hoarigan e daouzek arvest'', 244 p. Istitlet ''C'hoariva ar Yaouankiz''. Kevrollenn. C'hoarigan diwar kanaouennoù-pobl. {{ISBN|9782868631732}} * [[Primo Levi]], ''Hag un den ez eus anezhañ'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 242 p. {{ISBN|9782868631749}}. Titl orin : ''Se questo è un uomo''. Emvuhezskrid. ;2016 * [[Italo Calvino]], ''Ar beskont daouhanteret'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 121 p. {{ISBN|9782868631770}}. Titl orin : ''Il visconte dimezzato''. Romant. * Richard Bach, ''Jonathan Livingston ar gouelan'', luc'hskeudennoù gant Russel Munson, troet diwar ar saozneg gant Bernard Gery, 103 p. {{ISBN|978286863-1817}}. Danevell hir. * [[Truman Capote]], ''Bravigoù Tiffany : ha teir danevell all'', troet diwar ar saozneg gant Yveline le Don, 192 p. {{ISBN|9782868631794}}. Titl orin : ''Breakfast at Tiffany's''. 4 danevell. * [[Fañch Kerrain]], ''Buhez mab-den : souezh, douetañs ha marv'', notennoù gant an embanner skiantel, [[Yann Talbot]], 188 p. Geriaoueg brezhoneg-galleg. {{ISBN|9782868631756}}. Prederouriezh. ;2017 * [[Erri De Luca]], ''An deiz a-raok an eürusted'', troet diwar an italianeg gant Serj Richard, 158 p. {{ISBN|9782868631831}}. Romant. Titl orin : ''Il giorno prima della felicità''. * [[Antony Heulin]], ''Pellik'', tresadennoù get Ulrike Kampmann, troidigezh en alamaneg get Anna Geib, 101 p. {{ISBN|9782868631848}}. Titl an droidigezh : ''Ein Stückel weiter''. * [[Gabriel García Márquez]], ''Ar c'horonal ne skriv den dezhañ['', troet diwar ar spagnoleg gant Aleksandr ar Gall, 96 p. {{ISBN|9782868631824}}. Titl orin : ''El Coronel no tiene quien le escriba''. Danevell hir. * Divi Kervella ; Yann Desbordes ; Iwan Kadored, ''Geriadur bihan brezhoneg-galleg, galleg-brezhoneg = Dictionnaire élémentaire breton-fraçais, français-breton'', 446 p. {{ISBN|9782868630810}}. ;2018 * Ingrid Audoire ; Jean-Marie Seiget, ''War-zu un [[islam]] adsperedelaet: etre poell ha naderezh'', 168 p. {{ISBN|9782-868631879}}. Relijion. ;2019 * [[Jean Giono]], ''Gwim'', troet gant [[Thomas Loyer]]. Romant. Titl orin : ''Regain''. * Langleiz, ''Kanoù en noz'', 79 p. {{ISBN|9782868630383}}. Barzhoniezh. * [[Oscar Wilde]], ''Tasmant Canterville'', troet diwar ar saozneg gant Loig Kampion, 83 p. {{ISBN|9782868631923}}. Danevell hir. Titl orin : ''The Canterville ghost''. * [[Goulc'han Kervella]], ''Gouel ar c'hlas termen'', 55 p. {{ISBN|9782868631947}} . Danevell. * Fred Uhlman, ''Unanet adarre'', troet diwar ar saozneg gant Bernard Géry, 126 p. {{ISBN|9782-868631916}}. Romant. Titl orin : ''Reunion''. * Goulc'han Kervellla, ''Gouel ar c'hlas termen'', 55 p. {{ISBN|9782868631947}}. ;2020 * [[Prosper Mérimée]], ''Gwreg-arem Illa'', troet gant Thomas Loyer, {{ISBN|}}. Romant. Titl orin : ''La Vénus d'Illa''. ;2021 * Gabriel García Márquez, ''Dezrevell ur marv rakkemennet'', troet diwar ar spagnoleg gant Aleksandr ar Gall, 121 p. {{ISBN|9782868632036}}. Danevell hir. * Fañch Elies Abeozen, ''[[Hervelina Geraouell]]'', 3e embannadur, 170 p. {{ISBN|9782868632005}}. Romant. * [[John Steinbeck]], ''Ar berlezenn'', troet diwar ar saozneg gant Yveline Le Don, 126 p. {{ISBN|9782868632029}}. Danevell hir. * [[Ousmane Sembène]], ''An Urzh-paeañ'', troet diwar ar galleg gant [[Aline Gleoneg]], 120 p. {{ISBN|9782868631985}}. Romant. * Roperzh ar Mason, ''Chal ha dichal'', skeudennet get X. de Langlais, eil mouladur, 101 p. {{ISBN|9782868631978}}<. * Yeun ar Gow, ''Diwar dorgenn Karreg-an-Tan'', 213 p. {{ISBN|9782868632012}}. ;2022 * Gérard Cornillet, ''Wörterbuch Bretonisch-deutsch, deutsch-bretonische : Deutsch bretonisch zweisprachiges Wörterbuch = Geriadur brezhoneg-alamaneg hag alamaneg-brezhoneg : Brezhoneg alamaneg geriadur divyezhek'', 1164 p. {{ISBN|9782868632050.}} Yezhoniezh. * Josep Górriz, ''Tangwall en dielldi istorel'', troet diwar ar c'hatalaneg gant [[Gwenael Emelyanoff]], 84 p. {{ISBN|9782868632043}}. Romant-polis. ;2023 * [[John Le Carré]], ''Ar spier a zistroe eus ar yenijenn'', 306 p. {{ISBN|9782868632081}}. Romant spierezh. Titl orin : ''The spy who came in from the cold''. ;2024 * [[Paol ar Meur]], ''Tan ha distan'', 177 p. {{ISBN|9782868632173}}. Romant. * [[Julien Gracq]], ''Ar c'hourenez'', troet diwar ar galleg gant Tomaz Loyer, 139 p. {{ISBN|9782868632159}}. Danevell hir. * [[Théophile Gautier]], [[Edgar Allan Poe]], [[Guy de Maupassant]], [[André Maurois]], ''Ar Bandulenn: ha pemp danevell faltazius all'', troet gant Anna ha Loik Kampion, 72 p. {{ISBN|9782868632166}}. Danevelloù. * [[Andrei Makin]], ''Sonerezh ur vuhez'', 109 p. {{ISBN|9782868632074}}. Romant. * [[Toni Morrison]], ''Du-mañ '', troet diwar ar saozneg gant Bernez Gery, 154 p. {{ISBN|9782868632180}}. Romant-polis. ;2025 * Goulc'han Kervella, ''Ar Vosenn Nevez ha pezhioù-c'hoari all : Commedia dell'arte', 148 p. {{ISBN|9782-868632227}}. C'hoariva. * [[Robert Louis Stevenson]], ''Skrapet'', troet diwar ar saozneg gant Kristian Braz, 246 p. {{ISBN|9782868632210}}. Romant. Titl orin : ''Kidnapped''. * [[Visant Roue]], ''Istor ar Vretoned. 1 : -55 betek 410'', 239 p. 8 kartenn e liv gant [[Mikael Bodlore-Penlaez]]. {{ISBN|9782868632197}}. Istor. ;2026 * [[Aleksandr ar Gall]], ''Hor Breudeur Tramor : Agan Breder Tramor'', 245 p. {{ISBN|978-2-868632241}}. Kerne-Veur. * [[Tennessee Williams]], ''Tramgarr ar c'hoantoù'', troet diwar ar saozneg gant Serj Richard, 201 p. {{ISBN|9782868632234'}}. Pezh-c'hoari. Titl orin : ''A Streetcar named Desire''. {{Porched Breizh}} [[Rummad:Embannerien vrezhonek]] ga6j0vcbz3jstqv1nhu1wjz1mp6nkdz 0 43859 2202054 2188370 2026-10-13T03:36:54Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202054 wikitext text/x-wiki {{Taxobox Plant | Fagopyrum | Fagopyrum esculentum2.jpg |}} {{Taxobox Divisio | Magnoliophyta }} {{Taxobox Classis | Magnoliopsida}} {{Taxobox Ordo | Caryophyllales}} {{Taxobox Familia | Polygonaceae}} {{Taxobox Genus |Fagopyrum | [[Philip Miller|P. Mill.]]}} {{Taxobox Echu}} Ur [[genad]] e kerentiad ar ''[[Polygonaceae]]'' eo ar '''''Fagopyrum'''''. Ennañ e kaver 15 pe 16 plantenn, en-o-zouez daou [[ed]] pouezus, [[Gwinizh-du]] (''Fagopyrum esculentum'') ha [[Gwinizh-du Tartaria]] (''Fagopyrum tataricum''). == Pennadoù kar == * [[Quinoa]] * [[Chia]] ==Liammoù diavaez== *[https://web.archive.org/web/20070611033313/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?5936,6214 Jepson Manual Treatment] *[https://web.archive.org/web/20060930013408/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FAGOP2 USDA Plants Profile] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=112620 Flora of North America Profile] *[https://web.archive.org/web/20101224000903/http://lnmcp.mf.uni-lj.si/fagopyrum.html Fagopyrum Journal Archive] [[Rummad:Polygonaceae]] po5rmfgx4cai7zutjpwoqohv8n2zn70 0 45404 2202046 2189433 2026-10-12T23:43:22Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202046 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:To the End by William Gilbert Gaul.jpg|thumb|To the End ([[Brezhoneg]]: Betek penn) ur sell gant [[Gilbert William Gaul]] war [[Brezel_diabarzh_Stadoù-Unanet_Amerika|Brezel diabarzh Amerika]]]] Ur '''brezel diabarzh''' (pe enbrezel, pe brezel bro) a zo ur bec'h milourel a eneb, e-barzh ur [[riez]] ul [[lu reizh]] ouzh bagadoù armet, pe bagadoù armet etrezo hag eo re vras e vent da vezañ anvet un [[emsavadeg]]. Da vezañ galvet ur brezel e tle ar bec'h tizhout un derez bras a-walc'h a builhentez ha padout war un dermen hir a amzer. An dra-se a ro tro da zisheñvelañ ur brezel diabarzh diouzh trubuilhoù diabarzh a c'hell enderc'h oberioù a feulster damm heñvel met na c'hell ket bezañ anvet ur bec'h milourel - un emsavadeg evit skouer, pe ur stourm etre kabalioù. Ar fed e c'hoarvez ar brezel diabarzh e-barzh ur riez kentoc'h estreget div riez e zisheñvela diouzh ar brezel etrevroadel a eneb luioù div riez d'an nebeutañ. Hervez ar [[Correlates of War]] e anver ur bec'h ur brezel diabarzh pan eus muioc'h eget 1000 den lazhet pep bloaz. Un darn vihan eus ar milionoù a dud bet lazhet e-pad [[Brezel diabarzh Kambodia]] pe [[Eil Brezel Diabarzh Soudan]] eo met an arouez-varn a lez a-gostez bec'hioù evel an [[Trubuilhoù Norzhiwerzhon|Trubuilhoù e Iwerzhon an Norzh]]. Gallout a ra ur brezel diabarzh kaout meur a abeg. == Doareoù brezelioù diabarzh == === Brezel evit an dizalc'hidigezh === Ma'z eo e bal krouiñ ur riez nevez pe frankizañ un dachenn deus an dalc'h estren pe deus dalc'h ur Stad gwelet evel hep diazez gwirion war un douar, e vez anvet alies ur [[brezel-dizalc'hidigezh]] pe [[brezel didrevadenniñ]] ([[Brezel_diabarzh_Stadoù-Unanet_Amerika|Brezel diabarzh Amerika]], [[kentañ brezel Indez-Sina]]). === Brezel diabarzh politikel === Ur brezel awenet gant abegoù politikel, daou du a vez o sevel en ur gevredigezh betek mont etrezek ar feulster ([[Brezel diabarzh Rusia]] 1917-1922, [[Brezel Spagn]] 1936-1939, [[Brezel diabarzh Sina]] (1927-1945), [[Brezel Korea]] 1950-1953 da skouer). === Brezel diabarzh relijiel === Ur brezel diabarzh awenet gant abegoù relijiel, pe er memes relijion etre luskadoù disheñvel ([[Islam_chiit|Chiited]] ha [[Islam_sunnit|Sunnited]] da skouer) pe etre relijionoù disheñvel ([[Katoligiezh|Katoliked]] ha [[Protestantiezh|protestanted]], [[Boudaegezh|boudisted]] ha [[Islam|muzulmaned]] da skouer) === Brezel diabarzh gouennel === Ur brezel diabarzh awenet gant an diforc'hioù gouennel (Rwanda etre [[Hutu]] ha [[Tutsi]],). Arabat eo kemmeskañ gant ur [[gouennlazh]] rak ar brezel diabarzh gouennel n'eo ket dre ret ur c'hoant da lazhadegañ an holl dud a ya d'ober ar strollad gwelet evel enep. == Brezelioù diabarzh en {{XXIvet}}kantved == * [[Brezel diabarzh Siria]] (2011-bremañ) * [[Brezel diabarzh Yemen (2014-bremañ)]] == Daveoù == * Ali, Taisier Mohamed Ahmed and Robert O. Matthews, eds. ''Civil Wars in Africa: roots and resolution'' (1999), 322 pages * Mats Berdal and David M. Malone, ''Greed and Grievance: Economic Agendas in Civil Wars'' (Lynne Rienner, 2000). * Paul Collier, ''Breaking the Conflict Trap: civil war and development policy'' World Bank (2003) - 320 pages * Stathis Kalyvas, "'New' and 'Old' Civil Wars: A Valid Distinction?" ''World Politics'' 54, no. 1 (2001): 99-118. * David Lake and Donald Rothchild, eds. ''The International Spread of Ethnic Conflict: Fear, Diffusion, and Escalation'' (Princeton University Press, 1996). * Roy Licklider, "The Consequences of Negotiated Settlements in Civil Wars, 1945--1993," ''American Political Science Review'' 89, no. 3 (summer 1995): pp 681-690. * Andrew Mack, "Civil War: Academic Research and the Policy Community," ''Journal of Peace Research'' 39, no. 5 (2002): pp. 515-525. * David M. Malone and Mats R. Berdal. ''Greed and Grievance: economic agendas in civil wars'' (2000), 251 pages * David T. Mason and Patrick 3. Fett, "How Civil Wars End: A Rational Choice Approach," ''Journal of Conflict Resolution'' 40, no. 4 (fall 1996): 546-568. * Patrick M. Regan. ''Civil Wars and Foreign Powers: Outside Intervention in Intrastate Conflict'' (2000) 172 pages * Stephen John et al, eds. ''Ending Civil Wars: The Implementation of Peace Agreements'' (2002), 729 pages * Monica Duffy Toft, ''The Geography of Ethnic Violence: Identity, Interests, and the Indivisibility of Territory'' (Princeton NJ: Princeton University Press, 2003). ISBN 0-691-12383-7. * Barbara F. Walter, ''Committing to Peace: The Successful Settlement of Civil Wars'' (Princeton University Press, 2002), * Elisabeth Jean Wood; "Civil Wars: What We Don't Know," ''Global Governance,'' Vol. 9, 2003 pp 247+ [https://web.archive.org/web/20120628025252/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=5001933657 online version] == Liamoù diavaez == * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4902708.stm What makes a civil war?] * [https://web.archive.org/web/20180323110045/http://www.wars-of-the-roses.com/ The Wars of the Roses] Information about the English civil war fought between 1455 and 1487. * [http://www.raf.mod.uk/downloads/doctrine/01.pdf Royal Air Force Doctrine - The Nature of War and Armed Conflict] * [http://repositories.cdlib.org/imbs/socdyn/wp/wp6/ Secular Cycles and Millennial Trends] [[Rummad:Brezel]] [[Rummad:Geriaoueg ar brezel]] [[Rummad:Brezeloniezh]] bt3qilxds44yj7dt4c7uktp1b394tsh 0 46842 2202023 1823050 2026-10-12T21:30:20Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202023 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Arras e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 1 | kêr = [[Arras]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|1}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 2259.65 | nivkanton = 17 | nivkumun = 358 }} '''Arondisamant Arras''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Arras e 17 kanton (betek 2014) hag e 369 kumun : *[[Kanton Arras-Norzh]], gant 4 c'humun: **[[Arras]] (lodenn), [[Athies (Pas-de-Calais)|Athies]], [[Saint-Laurent-Blangy]] ha [[Saint-Nicolas-lez-Arras]] *[[Kanton Arras-Kornôg]], ennañ ul lodenn eus kumun [[Arras]] *[[Kanton Arras-Kreisteiz]], gant 9 c'humun: **[[Achicourt]], [[Agny]], [[Arras]] (lodenn), [[Beaurains]], [[Fampoux]], [[Feuchy]], [[Neuville-Vitasse]], [[Tilloy-lès-Mofflaines]] ha [[Wailly]] *[[Kanton Aubigny-en-Artois]], gant 30 kumun: **[[Agnières]], [[Ambrines]], [[Aubigny-en-Artois]], [[Averdoingt]], [[Bailleul-aux-Cornailles]], [[Bajus]], [[Berles-Monchel]], [[Béthonsart]], [[Camblain-l'Abbé]], [[Cambligneul]], [[Capelle-Fermont]], [[Chelers]], [[Frévillers]], [[Frévin-Capelle]], [[Gouy-en-Ternois]], [[Hermaville]], [[Izel-les-Hameaux]], [[La Comté]], [[La Thieuloye]], [[Magnicourt-en-Comte]], [[Maizières (Pas-de-Calais)|Maizières]], [[Mingoval]], [[Monchy-Breton]], [[Penin (Pas-de-Calais)|Penin]], [[Savy-Berlette]], [[Tilloy-lès-Hermaville]], [[Tincques]], [[Villers-Brûlin]], [[Villers-Châtel]] ha [[Villers-Sir-Simon]] *[[Kanton Auxi-le-Château]], gant 26 kumun: **[[Aubrometz]], [[Auxi-le-Château]], [[Beauvoir-Wavans]], [[Boffles]], [[Bonnières (Pas-de-Calais)|Bonnières]], [[Boubers-sur-Canche]], [[Bouret-sur-Canche]], [[Buire-au-Bois]], [[Canteleux]], [[Conchy-sur-Canche]], [[Fontaine-l'Étalon]], [[Fortel-en-Artois]], [[Frévent]], [[Gennes-Ivergny]], [[Haravesnes]], [[Le Ponchel]], [[Ligny-sur-Canche]], [[Monchel-sur-Canche]], [[Nœux-lès-Auxi]], [[Quœux-Haut-Maînil]], [[Rougefay]], [[Tollent]], [[Vacquerie-le-Boucq]], [[Vaulx (Pas-de-Calais)|Vaulx]], [[Villers-l'Hôpital]] ha [[Willencourt]] *[[Kanton Avesnes-le-Comte]], gant 31 gumun: **[[Avesnes-le-Comte]], [[Barly (Pas-de-Calais)|Barly]], [[Bavincourt]], [[Beaudricourt]], [[Beaufort-Blavincourt]], [[Berlencourt-le-Cauroy]], [[Canettemont]], [[Coullemont]], [[Couturelle]], [[Denier (Pas-de-Calais)|Denier]], [[Estrée-Wamin]], [[Givenchy-le-Noble]], [[Grand-Rullecourt]], [[Hauteville (Pas-de-Calais)|Hauteville]], [[Houvin-Houvigneul]], [[Ivergny]], [[Lattre-Saint-Quentin]], [[Le Souich]], [[Liencourt]], [[Lignereuil]], [[Magnicourt-sur-Canche]], [[Manin]], [[Noyelle-Vion]], [[Noyellette]], [[Rebreuve-sur-Canche]], [[Rebreuviette]], [[Sars-le-Bois]], [[Saulty]], [[Sombrin]], [[Sus-Saint-Léger]] et [[Warluzel]] *[[Kanton Bapaume]], gant 22 gumun: **[[Achiet-le-Grand]], [[Achiet-le-Petit]], [[Avesnes-lès-Bapaume]], [[Bancourt]], [[Bapaume]], [[Beaulencourt]], [[Béhagnies]], [[Beugnâtre]], [[Biefvillers-lès-Bapaume]], [[Bihucourt]], [[Favreuil]], [[Frémicourt]], [[Grévillers]], [[Le Sars]], [[Le Transloy]], [[Ligny-Thilloy]], [[Martinpuich]], [[Morval (Pas-de-Calais)|Morval]], [[Riencourt-lès-Bapaume]], [[Sapignies]], [[Villers-au-Flos]] ha [[Warlencourt-Eaucourt]] *[[Kanton Beaumetz-lès-Loges]], gant 29 c'humun: **[[Adinfer]], [[Agnez-lès-Duisans]], [[Bailleulmont]], [[Bailleulval]], [[Basseux]], [[Beaumetz-lès-Loges]], [[Berles-au-Bois]], [[Berneville]], [[Blairville]], [[Boiry-Saint-Martin]], [[Boiry-Sainte-Rictrude]], [[Ficheux]], [[Fosseux]], [[Gouves]], [[Gouy-en-Artois]], [[Habarcq]], [[Haute-Avesnes]], [[Hendecourt-lès-Ransart]], [[La Cauchie]], [[La Herlière]], [[Mercatel]], [[Monchiet]], [[Monchy-au-Bois]], [[Montenescourt]], [[Ransart (Pas-de-Calais)|Ransart]], [[Rivière (Pas-de-Calais)|Rivière]], [[Simencourt]], [[Wanquetin]] ha [[Warlus (Pas-de-Calais)|Warlus]] *[[Kanton Bertincourt]], gant 18 kumun: **[[Barastre]], [[Beaumetz-lès-Cambrai]], [[Bertincourt]], [[Beugny]], [[Bus (Pas-de-Calais)|Bus]], [[Haplincourt]], [[Havrincourt]], [[Hermies]], [[Lebucquière]], [[Léchelle (Pas-de-Calais)|Léchelle]], [[Metz-en-Couture]], [[Morchies]], [[Neuville-Bourjonval]], [[Rocquigny (Pas-de-Calais)|Rocquigny]], [[Ruyaulcourt]], [[Trescault]], [[Vélu]] ha [[Ytres]] *[[Kanton Croisilles]], gant 27 kumun: **[[Ablainzevelle]], [[Ayette]], [[Boiry-Becquerelle]], [[Boisleux-au-Mont]], [[Boisleux-Saint-Marc]], [[Boyelles]], [[Bucquoy]], [[Bullecourt]], [[Chérisy]], [[Courcelles-le-Comte]], [[Croisilles (Pas-de-Calais)|Croisilles]], [[Douchy-lès-Ayette]], [[Écoust-Saint-Mein]], [[Ervillers]], [[Fontaine-lès-Croisilles]], [[Gomiécourt]], [[Guémappe]], [[Hamelincourt]], [[Hénin-sur-Cojeul]], [[Héninel]], [[Mory]], [[Moyenneville (Pas-de-Calais)|Moyenneville]], [[Noreuil]], [[Saint-Léger (Pas-de-Calais)|Saint-Léger]], [[Saint-Martin-sur-Cojeul]], [[Vaulx-Vraucourt]] ha [[Wancourt]] *[[Kanton Dainville]], gant 10 kumun: **[[Acq]], [[Anzin-Saint-Aubin]], [[Dainville]], [[Duisans]], [[Écurie (Pas-de-Calais)|Écurie]], [[Étrun]], [[Marœuil]], [[Mont-Saint-Éloi]], [[Roclincourt]] ha [[Sainte-Catherine-lès-Arras]] *[[Kanton Heuchin]], gant 32 gumun: **[[Anvin]], [[Aumerval]], [[Bailleul-lès-Pernes]], [[Bergueneuse]], [[Bours (Pas-de-Calais)|Bours]], [[Boyaval]], [[Conteville-en-Ternois]], [[Eps]], [[Équirre]], [[Érin]], [[Fiefs]], [[Fleury (Pas-de-Calais)|Fleury]], [[Floringhem]], [[Fontaine-lès-Boulans]], [[Fontaine-lès-Hermans]], [[Hestrus]], [[Heuchin]], [[Huclier]], [[Lisbourg]], [[Marest]], [[Monchy-Cayeux]], [[Nédon]], [[Nédonchel]], [[Pernes]], [[Prédefin]], [[Pressy (Bro-C'hall)|Pressy]], [[Sachin (Bro-C'hall)|Sachin]], [[Sains-lès-Pernes]], [[Tangry]], [[Teneur (Pas-de-Calais)|Teneur]], [[Tilly-Capelle]] ha [[Valhuon]] *[[Kanton Marquion]], gant 17 kumun: **[[Baralle]], [[Bourlon]], [[Buissy]], [[Écourt-Saint-Quentin]], [[Épinoy]], [[Graincourt-lès-Havrincourt]], [[Inchy-en-Artois]], [[Lagnicourt-Marcel]], [[Marquion]], [[Oisy-le-Verger]], [[Palluel]], [[Pronville]], [[Quéant]], [[Rumaucourt]], [[Sains-lès-Marquion]], [[Sauchy-Cauchy]] ha [[Sauchy-Lestrée]] *[[Kanton Pas-en-Artois]], gant 25 kumun: **[[Amplier]], [[Bienvillers-au-Bois]], [[Couin]], [[Famechon (Pas-de-Calais)|Famechon]], [[Foncquevillers]], [[Gaudiempré]], [[Gommecourt (Pas-de-Calais)|Gommecourt]], [[Grincourt-lès-Pas]], [[Halloy (Pas-de-Calais)|Halloy]], [[Hannescamps]], [[Hébuterne]], [[Hénu]], [[Humbercamps]], [[Mondicourt]], [[Orville (Pas-de-Calais|Orville]], [[Pas-en-Artois]], [[Pommera]], [[Pommier (Pas-de-Calais)|Pommier]], [[Puisieux (Pas-de-Calais)|Puisieux]], [[Sailly-au-Bois]], [[Saint-Amand (Pas-de-Calais)|Saint-Amand]], [[Sarton]], [[Souastre]], [[Thièvres (Pas-de-Calais)|Thièvres]] ha [[Warlincourt-lès-Pas]] *[[Kanton Saint-Pol-sur-Ternoise]], gant 42 gumun: **[[Beauvois]], [[Bermicourt]], [[Blangerval-Blangermont]], [[Brias]], [[Buneville]], [[Croisette (Pas-de-Calais)|Croisette]], [[Croix-en-Ternois]], [[Diéval]], [[Écoivres]], [[Flers (Pas-de-Calais)|Flers]], [[Foufflin-Ricametz]], [[Framecourt]], [[Gauchin-Verloingt]], [[Guinecourt]], [[Hautecloque]], [[Héricourt (Pas-de-Calais)|Héricourt]], [[Herlin-le-Sec]], [[Herlincourt]], [[Hernicourt]], [[Humerœuille]], [[Humières]], [[Ligny-Saint-Flochel]], [[Linzeux]], [[Maisnil]], [[Marquay (Pas-de-Calais)|Marquay]], [[Moncheaux-lès-Frévent]], [[Monts-en-Ternois]], [[Neuville-au-Cornet]], [[Nuncq-Hautecôte]], [[Œuf-en-Ternois]], [[Ostreville]], [[Pierremont]], [[Ramecourt (Pas-de-Calais)|Ramecourt]], [[Roëllecourt]], [[Saint-Michel-sur-Ternoise]], [[Saint-Pol-sur-Ternoise]], [[Séricourt]], [[Sibiville]], [[Siracourt]], [[Ternas]], [[Troisvaux]] ha [[Wavrans-sur-Ternoise]] *[[Kanton Vimy]], gant 20 kumun: **[[Ablain-Saint-Nazaire]], [[Acheville]], [[Arleux-en-Gohelle]], [[Bailleul-Sir-Berthoult]], [[Bois-Bernard]], [[Carency]], [[Farbus]], [[Fresnoy-en-Gohelle]], [[Gavrelle]], [[Givenchy-en-Gohelle]], [[Izel-lès-Équerchin]], [[Neuville-Saint-Vaast]], [[Neuvireuil]], [[Oppy]], [[Quiéry-la-Motte]], [[Souchez]], [[Thélus]], [[Villers-au-Bois]], [[Vimy]] ha [[Willerval]] *[[Kanton Vitry-en-Artois]], gant 28 kumun: **[[Bellonne]], [[Biache-Saint-Vaast]], [[Boiry-Notre-Dame]], [[Brebières]], [[Cagnicourt]], [[Corbehem]], [[Dury (Pas-de-Calais)|Dury]], [[Étaing]], [[Éterpigny (Pas-de-Calais)|Éterpigny]], [[Fresnes-lès-Montauban]], [[Gouy-sous-Bellonne]], [[Hamblain-les-Prés]], [[Haucourt (Pas-de-Calais)|Haucourt]], [[Hendecourt-lès-Cagnicourt]], [[Monchy-le-Preux]], [[Noyelles-sous-Bellonne]], [[Pelves]], [[Plouvain]], [[Récourt (Pas-de-Calais)|Récourt]], [[Rémy (Pas-de-Calais)|Rémy]], [[Riencourt-lès-Cagnicourt]], [[Rœux]], [[Sailly-en-Ostrevent]], [[Saudemont]], [[Tortequesne]], [[Villers-lès-Cagnicourt]], [[Vis-en-Artois]] ha [[Vitry-en-Artois]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 358 kumun zo en arondisamant Arras bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Arras]] ielg6efqdjb8k5uqo54zfjaui8d5k7y 0 47776 2202026 1964468 2026-10-12T21:33:51Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202026 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Béthune e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 2 | kêr = [[Béthune]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|2}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 712.22 | nivkumun = 104 }} '''Arondisamant Béthune''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Béthune e 14 kanton (betek 2014) hag e 99 kumun : *[[Kanton Auchel]], gant 10 kumun : **[[Ames]], [[Amettes]], [[Auchel]], [[Burbure]], [[Cauchy-à-la-Tour]], [[Ecquedecques]], [[Ferfay]], [[Lespesses]], [[Lières]] ha [[Lozinghem]] *[[Kanton Barlin]], gant 8 kumun : **[[Barlin]], [[Drouvin-le-Marais]], [[Gosnay]], [[Haillicourt]], [[Hesdigneul-lès-Béthune]], [[Houchin]], [[Ruitz]] ha [[Vaudricourt (Pas-de-Calais)|Vaudricourt]] *[[Kanton Béthune-Kreisteiz]], gant 7 kumun : **[[Allouagne]], [[Béthune]], [[Fouquereuil]], [[Fouquières-lès-Béthune]], [[Labeuvrière]], [[Lapugnoy]] ha [[Verquin]] *[[Kanton Béthune-Norzh]], gant 5 kumun : **[[Annezin]], [[Béthune]], [[Chocques]], [[Oblinghem]] ha [[Vendin-lès-Béthune]] *[[Kanton Béthune-Reter]], gant 5 kumun : **[[Essars]], [[Hinges]], [[La Couture (Pas-de-Calais)|La Couture]], [[Locon]] ha [[Vieille-Chapelle]] *[[Kanton Bruay-la-Buissière]], gant ul lodenn eus kumun [[Bruay-la-Buissière]] ennañ hepken *[[Kanton Cambrin]], gant 8 kumun : **[[Annequin (Pas-de-Calais)|Annequin]], [[Auchy-les-Mines]], [[Cambrin]], [[Cuinchy]], [[Festubert]], [[Noyelles-lès-Vermelles]], [[Richebourg (Pas-de-Calais)|Richebourg]], ha [[Vermelles]] *[[Kanton Divion]], gant 3 c’humun : **[[Calonne-Ricouart]], [[Divion]] ha [[Marles-les-Mines]] *[[Kanton Douvrin]], gant 5 kumun : **[[Billy-Berclau]], [[Douvrin]], [[Givenchy-lès-la-Bassée]], [[Haisnes]] ha [[Violaines]] *[[Kanton Houdain]], gant 12 kumun : **[[Beugin]], [[Bruay-la-Buissière]] (lodenn), [[Camblain-Châtelain]], [[Caucourt]], [[Estrée-Cauchy]], [[Fresnicourt-le-Dolmen]], [[Gauchin-Légal]], [[Hermin]], [[Houdain]], [[Maisnil-lès-Ruitz]], [[Ourton]] ha [[Rebreuve-Ranchicourt]] *[[Kanton Laventie]], gant 5 kumun : **[[Fleurbaix]], [[Laventie]], [[Lestrem]], [[Lorgies]], [[Neuve-Chapelle]] ha [[Sailly-sur-la-Lys]] *[[Kanton Lillers]], gant 9 c'humun : **[[Busnes]], [[Calonne-sur-la-Lys]], [[Gonnehem]], [[Guarbecque]], [[Lillers]], [[Mont-Bernanchon]], [[Robecq]], [[Saint-Floris]] ha [[Saint-Venant]] *[[Kanton Nœux-les-Mines]], gant 4 c'humun: **[[Beuvry]], [[Labourse]], [[Nœux-les-Mines]] ha [[Sailly-Labourse]] *[[Kanton Norrent-Fontes]], gant 18 kumun: **[[Auchy-au-Bois]], [[Blessy]], [[Bourecq]], [[Estrée-Blanche]], [[Ham-en-Artois]], [[Isbergues]], [[Lambres]], [[Liettres]], [[Ligny-lès-Aire]], [[Linghem]], [[Mazinghem]], [[Norrent-Fontes]], [[Quernes]], [[Rely]], [[Rombly]], [[Saint-Hilaire-Cottes]], [[Westrehem]] ha [[Witternesse]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 104 c'humun zo en arondisamant Béthune bremañ. == Istor == Arondisamant [[Béthune]] a zo ul lodenn ag an [[Artois]] istorel. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Bethune]] lvv1rqnf61vhba7jjeqq7cqwjt4n03j 0 47777 2202024 1964469 2026-10-12T21:32:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202024 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Boulogne-sur-Mer e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 3 | kêr = [[Boulogne-sur-Mer]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|3}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 640.5 | nivkumun = 74 }} '''Arondisamant Boulogne-sur-Mer''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Boulogne-sur-Mer e 8 kanton (betek 2014) hag e 75 kumun : *[[Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz]], gant 5 kumun : **[[Boulogne-sur-Mer]] (lodenn), [[Conteville-lès-Boulogne]], [[Pernes-lès-Boulogne]], [[Pittefaux]] ha [[Wimille]] *[[Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn]], gant 2 gumun : **[[Boulogne-sur-Mer]] (lodenn) ha [[Wimereux (kumun)|Wimereux]] *[[Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz]], gant 5 kumun : **[[Baincthun]], [[Boulogne-sur-Mer]] (lodenn), [[Echinghen]], [[La Capelle-lès-Boulogne]] ha [[Saint-Martin-Boulogne]] *[[Kanton Desvres]], gant 23 c’humun : **[[Alincthun]], [[Bainghen]], [[Belle-et-Houllefort]], [[Bellebrune]], [[Bournonville]], [[Brunembert]], [[Colembert]], [[Courset]], [[Crémarest]], [[Desvres]], [[Henneveux]], [[Le Wast]], [[Longfossé]], [[Longueville (Pas-de-Calais)|Longueville]], [[Lottinghen]], [[Menneville (Pas-de-Calais)|Menneville]], [[Nabringhen]], [[Quesques]], [[Saint-Martin-Choquel]], [[Selles (Pas-de-Calais)|Selles]], [[Senlecques]], [[Vieil-Moutier]] ha [[Wirwignes]] *[[Kanton Le Portel]], gant 2 gumun : **[[Boulogne-sur-Mer]] (lodenn) ha [[Le Portel]] *[[Kanton Marquise]], gant 21 gumun : **[[Ambleteuse]], [[Audembert]], [[Audinghen]], [[Audresselles]], [[Bazinghen]], [[Beuvrequen]], [[Ferques]], [[Hervelinghen]], [[Landrethun-le-Nord]], [[Leubringhen]], [[Leulinghen-Bernes]], [[Maninghen-Henne]], [[Marquise]], [[Offrethun]], [[Rety]], [[Rinxent]], [[Saint-Inglevert]], [[Tardinghen]], [[Wacquinghen]], [[Wierre-Effroy]] ha [[Wissant]] *[[Kanton Outreau]], gant 2 gumun : **[[Équihen-Plage]] hag [[Outreau]] *[[Kanton Samer]], gant 18 kumun : **[[Carly]], [[Condette]], [[Dannes]], [[Doudeauville (Pas-de-Calais)|Doudeauville]], [[Halinghen]], [[Hesdigneul-lès-Boulogne]], [[Hesdin-l'Abbé]], [[Isques]], [[Lacres]], [[Nesles]], [[Neufchâtel-Hardelot]], [[Questrecques]], [[Saint-Étienne-au-Mont]], [[Saint-Léonard (Pas-de-Calais)|Saint-Léonard]], [[Samer]], [[Tingry]], [[Verlincthun]] ha [[Wierre-au-Bois]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 74 kumun zo en arondisamant Boulogne-sur-Mer bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Boulogne-sur-Mer]] 0zksqp4m7hyu7ka5eqabfqhj5r6cjhr 0 47779 2202027 1949083 2026-10-12T21:33:52Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202027 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Calais e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 6 | kêr = [[Calais]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|6}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 598.8 | nivkumun = 52 }} '''Arondisamant Calais''' (graet e vez ''Calaisis'' outañ ivez) a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù===== Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Calais e 5 kanton (betek 2014) hag e 28 kumun : *[[Kanton Calais-Gevred]], gant ul lodenn eus kumun [[Calais]] *[[Kanton Calais-Gwalarn]], gant 9 c'humun : **[[Bonningues-lès-Calais]], [[Calais]], [[Coquelles]], [[Escalles]], [[Fréthun]], [[Nielles-lès-Calais]], [[Peuplingues]], [[Saint-Tricat]] ha [[Sangatte]] *[[Kanton Calais-Kreiz]], gant 3 c’humun : **[[Calais]] (lodenn), [[Coulogne]] ha [[Les Attaques]] *[[Kanton Calais-Reter]], gant 2 gumun : **[[Calais]] (lodenn) ha [[Marck]] *[[Kanton Guînes]], gant 16 kumun : **[[Alembon]], [[Andres]], [[Bouquehault]], [[Boursin (Pas-de-Calais)|Boursin]], [[Caffiers]], [[Campagne-lès-Guines]], [[Fiennes]], [[Guînes]], [[Hames-Boucres]], [[Hardinghen]], [[Herbinghen]], [[Hermelinghen]], [[Hocquinghen]], [[Licques]], [[Pihen-lès-Guînes]] ha [[Sanghen]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 52 gumun zo en arondisamant Calais bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Calais]] kmhqa1e7mwxg6bpvzpuliywd50xlsna 0 47799 2202036 1949089 2026-10-12T21:45:17Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202036 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Lens e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 7 | kêr = [[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|7}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 353.12 | nivkumun = 50 }} '''Arondisamant Lens''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Lens e 17 kanton (betek 2014) hag e 43 c'humun : *[[Kanton Avion]], gant 2 gumun : **[[Avion]] ha [[Méricourt (Pas-de-Calais)|Méricourt]] (lodenn). D'ar [[1añ Genver|1añ a viz Genver]] [[2007]] , [[Kanton Avion]] a zo bet lakaet en Arondisamant Lens ha tennet digant [[Arondisamant Arras]]. *[[Kanton Bully-les-Mines]], gant 2 gumun : **[[Bully-les-Mines]] ha [[Mazingarbe]] *[[Kanton Carvin]], gant 2 gumun : **[[Carvin]] ha [[Libercourt]] *[[Kanton Courrières]], gant 2 gumun : **[[Courrières]] hag [[Oignies (Pas-de-Calais)|Oignies]] *[[Kanton Harnes]], gant 3 c'humun : **[[Estevelles]], [[Harnes]] ha [[Pont-à-Vendin]] *[[Kanton Hénin-Beaumont]], gant 2 gumun : **[[Hénin-Beaumont]] ha [[Noyelles-Godault]] *[[Kanton Leforest]], gant 4 c'humun : **[[Courcelles-lès-Lens]], [[Dourges]], [[Évin-Malmaison]] ha [[Leforest]] *[[Kanton Lens-Biz]], gant 3 c'humun : **[[Annay (Pas-de-Calais)|Annay]], [[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]] (lodenn) ha [[Loison-sous-Lens]] *[[Kanton Lens-Gwalarn]], gant 2 gumun : **[[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]] (lodenn) ha [[Loos-en-Gohelle]] *[[Kanton Lens-Reter]], gant 2 gumun : **[[Lens (Pas-de-Calais)|Lens]] (lodenn) ha [[Sallaumines]] *[[Kanton Liévin-Kreisteiz]], gant 3 c'humun : **[[Angres]], [[Éleu-dit-Leauwette]] ha [[Liévin]] (lodenn) *[[Kanton Liévin-Norzh]], gant 2 gumun : **[[Grenay (Pas-de-Calais)|Grenay]] ha [[Liévin]] (lodenn) *[[Kanton Montigny-en-Gohelle]], gant 2 gumun : **[[Hénin-Beaumont]] ha [[Montigny-en-Gohelle]] *[[Kanton Noyelles-sous-Lens]], gant 3 c'humun : **[[Billy-Montigny]], [[Fouquières-lès-Lens]] ha [[Noyelles-sous-Lens]] *[[Kanton Rouvroy]], gant 3 c'humun : **[[Drocourt (Pas-de-Calais)|Drocourt]], [[Méricourt (Pas-de-Calais)|Méricourt]] (lodenn) ha [[Rouvroy (Pas-de-Calais)|Rouvroy]] D'ar [[1añ Genver|1añ a viz Genver]] [[2007]] , [[Kanton Rouvroy]] a zo bet lakaet en Arondisamant Lens ha tennet digant [[Arondisamant Arras]]. *[[Kanton Sains-en-Gohelle]], gant 6 kumun : **[[Aix-Noulette]], [[Bouvigny-Boyeffles]], [[Gouy-Servins]], [[Hersin-Coupigny]], [[Sains-en-Gohelle]] ha [[Servins]] *[[Kanton Wingles]], gant 5 kumun : **[[Bénifontaine]], [[Hulluch]], [[Meurchin]], [[Vendin-le-Vieil]] ha [[Wingles]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 50 kumun zo en arondisamant Lens bremañ. == Istor == Arondisamant Lens a zo ul lodenn ag an [[Artez]] istorel. Krouet eo bet e 1962. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Lens]] c84pje04w0tmurdizt8np7vq2qss0cn 0 47800 2202039 1822395 2026-10-12T21:45:29Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Montreuil e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Nord-Pas-de-Calais-Picardie]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 4 | kêr = [[Montreuil-sur-Mer]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|4}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 1330.72 | nivkumun = 164 }} '''Arondisamant Montreuil''' a zo ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Montreuil e 8 kanton (betek 2014) hag e 164 c'humun : *[[Kanton Berck]], gant 10 kumun : **[[Airon-Notre-Dame]], [[Airon-Saint-Vaast]], [[Berck (Pas-de-Calais)|Berck]], [[Colline-Beaumont]], [[Conchil-le-Temple]], [[Groffliers]], [[Rang-du-Fliers]], [[Tigny-Noyelle]], [[Verton]] ha [[Waben]] *[[Kanton Campagne-lès-Hesdin]], gant 23 c'humun : **[[Aix-en-Issart]], [[Beaurainville]], [[Boisjean]], [[Boubers-lès-Hesmond]], [[Brimeux]], [[Buire-le-Sec]], [[Campagne-lès-Hesdin]], [[Douriez]], [[Gouy-Saint-André]], [[Hesmond]], [[Lespinoy]], [[Loison-sur-Créquoise]], [[Maintenay]], [[Marant]], [[Marenla]], [[Maresquel-Ecquemicourt]], [[Marles-sur-Canche]], [[Offin]], [[Roussent]], [[Saint-Denœux]], [[Saint-Rémy-au-Bois]], [[Saulchoy]] ha [[Sempy]] *[[Kanton Étaples]], gant 19 kumun : **[[Attin]], [[Bernieulles]], [[Beutin]], [[Bréxent-Énocq]], [[Camiers]], [[Cormont]], [[Estrée]], [[Estréelles]], [[Étaples]], [[Frencq]], [[Hubersent]], [[Inxent]], [[Lefaux]], [[Longvilliers (Pas-de-Calais)|Longvilliers]], [[Maresville]], [[Montcavrel]], [[Recques-sur-Course]], [[Tubersent]] ha [[Widehem]] *[[Kanton Fruges]], gant 25 kumun : **[[Ambricourt]], [[Avondance]], [[Canlers]], [[Coupelle-Neuve]], [[Coupelle-Vieille]], [[Crépy (Pas-de-Calais)|Crépy]], [[Créquy]], [[Embry]], [[Fressin]], [[Fruges]], [[Hézecques]], [[Lebiez]], [[Lugy]], [[Matringhem]], [[Mencas]], [[Planques]], [[Radinghem]], [[Rimboval]], [[Royon]], [[Ruisseauville]], [[Sains-lès-Fressin]], [[Senlis (Pas-de-Calais)|Senlis]], [[Torcy (Pas-de-Calais)|Torcy]], [[Verchin]] ha [[Vincly]] *[[Kanton Hesdin]], gant 22 gumun : **[[Aubin-Saint-Vaast]], [[Bouin-Plumoison]], [[Brévillers (Pas-de-Calais)|Brévillers]], [[Capelle-lès-Hesdin]], [[Caumont (Pas-de-Calais)|Caumont]], [[Cavron-Saint-Martin]], [[Chériennes]], [[Contes (Pas-de-Calais)|Contes]], [[Guigny]], [[Guisy]], [[Hesdin]], [[Huby-Saint-Leu]], [[La Loge]], [[Labroye]], [[Marconne]], [[Marconnelle]], [[Mouriez]], [[Raye-sur-Authie]], [[Regnauville]], [[Sainte-Austreberthe (Pas-de-Calais)|Sainte-Austreberthe]], [[Tortefontaine]] ha [[Wambercourt]] *[[Kanton Hucqueliers]], gant 24 c'humun : **[[Aix-en-Ergny]], [[Alette]], [[Avesnes]], [[Bécourt]], [[Beussent]], [[Bezinghem]], [[Bimont]], [[Bourthes]], [[Campagne-lès-Boulonnais]], [[Clenleu]], [[Enquin-sur-Baillons]], [[Ergny]], [[Herly (Pas-de-Calais)|Herly]], [[Hucqueliers]], [[Humbert (Pas-de-Calais)|Humbert]], [[Maninghem]], [[Parenty]], [[Preures]], [[Quilen]], [[Rumilly (Pas-de-Calais)|Rumilly]], [[Saint-Michel-sous-Bois]], [[Verchocq]], [[Wicquinghem]] ha [[Zoteux]] *[[Kanton Le Parcq]], gant 24 c'humun : **[[Auchy-lès-Hesdin]], [[Azincourt]], [[Béalencourt]], [[Blangy-sur-Ternoise]], [[Blingel]], [[Éclimeux]], [[Fillièvres]], [[Fresnoy (Pas-de-Calais)|Fresnoy]], [[Galametz]], [[Grigny (Pas-de-Calais)|Grigny]], [[Incourt (Pas-de-Calais)|Incourt]], [[Le Parcq]], [[Le Quesnoy-en-Artois]], [[Maisoncelle]], [[Neulette]], [[Noyelles-lès-Humières]], [[Rollancourt]], [[Saint-Georges (Pas-de-Calais)|Saint-Georges]], [[Tramecourt]], [[Vacqueriette-Erquières]], [[Vieil-Hesdin]], [[Wail]], [[Wamin]] ha [[Willeman]]; lakaet eo bet en Arondisamant Montreuil-sur-Mer d'ar [[1añ Genver|1añ a viz Genver]] [[2007]]. *[[Kanton Montreuil-sur-Mer]], gant 17 kumun : **[[Beaumerie-Saint-Martin]], [[Campigneulles-les-Grandes]], [[Campigneulles-les-Petites]], [[Cucq]], [[Écuires]], [[La Calotterie]], [[La Madelaine-sous-Montreuil]], [[Le Touquet-Paris-Plage]], [[Lépine]], [[Merlimont]], [[Montreuil-sur-Mer|Montreuil]], [[Nempont-Saint-Firmin]], [[Neuville-sous-Montreuil]], [[Saint-Aubin (Pas-de-Calais)|Saint-Aubin]], [[Saint-Josse-sur-Mer]], [[Sorrus]] ha [[Wailly-Beaucamp]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 164 c'humun zo en arondisamant Montreuil bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Montreuil]] n8sz5pa07x0tkjqeifiwq38q8agp4rg 0 47801 2202041 1781415 2026-10-12T21:45:47Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202041 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | alc'hwez = Lec'hiadur arondisamant Saint-Omer e departamant [[Pas-de-Calais]] | ment = | bro = | rannvro = [[Hauts-de-France]] | departamant = [[Pas-de-Calais]] | insee = 62 5 | kêr = [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|62|5}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|62|deiziad}} | km² = 782.45 | nivkumun = 88 }} '''Arondisamant Saint-Omer''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e departamant ar [[Pas-de-Calais]] hag e rannvro [[Hauts-de-France]]. == Kantonioù ha kumunioù== === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Saint-Omer e 8 kanton (betek 2014) hag e 116 kumun : *[[Kanton Aire-sur-la-Lys]], gant 14 kumun : **[[Ariën]], [[Clarques]], [[Ecques]], [[Herbelles]], [[Heuringhem]], [[Inghem]], [[Mametz (Pas-de-Calais)|Mametz]], [[Quiestède]], [[Racquinghem]], [[Rebecques]], [[Roquetoire]], [[Thérouanne]], [[Wardrecques]] ha [[Wittes]] *[[Kanton Ardres]], gant 22 c'humun : **[[Aarden]], [[Audrehem]], [[Autingues]], [[Balinghem]], [[Bayenghem-lès-Éperlecques]], [[Bonningues-lès-Ardres]], [[Brêmes]], [[Clerques]], [[Éperlecques]], [[Journy]], [[Landrethun-lès-Ardres]], [[Louches]], [[Mentque-Nortbécourt]], [[Muncq-Nieurlet]], [[Nielles-lès-Ardres]], [[Nordausques]], [[Nort-Leulinghem]], [[Rebergues]], [[Recques-sur-Hem]], [[Rodelinghem]], [[Tournehem-sur-la-Hem]] ha [[Zouafques]] *[[Kanton Arques]], gant 5 kumun : **[[Arques (Pas-de-Calais)|Arques]], [[Blendecques]], [[Campagne-lès-Wardrecques]], [[Helfaut]] ha [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]] *[[Kanton Fauquembergues]], gant 18 kumun : **[[Audincthun]], [[Avroult]], [[Beaumetz-lès-Aire]], [[Bomy]], [[Coyecques]], [[Dennebrœucq]], [[Enguinegatte]], [[Enquin-les-Mines]], [[Erny-Saint-Julien]], [[Fauquembergues]], [[Febvin-Palfart]], [[Fléchin]], [[Laires]], [[Merck-Saint-Liévin]], [[Reclinghem]], [[Renty]], [[Saint-Martin-d'Hardinghem]] ha [[Thiembronne]] *[[Kanton Lumbres]], gant 33 c'humun : **[[Acquin-Westbécourt]], [[Affringues]], [[Alquines]], [[Bayenghem-lès-Seninghem]], [[Bléquin]], [[Boisdinghem]], [[Bouvelinghem]], [[Cléty]], [[Coulomby]], [[Delettes]], [[Dohem]], [[Elnes]], [[Escœuilles]], [[Esquerdes]], [[Hallines]], [[Haut-Loquin]], [[Ledinghem]], [[Leulinghem]], [[Lumbres]], [[Nielles-lès-Bléquin]], [[Ouve-Wirquin]], [[Pihem]], [[Quelmes]], [[Quercamps]], [[Remilly-Wirquin]], [[Seninghem]], [[Setques]], [[Surques]], [[Vaudringhem]], [[Wavrans-sur-l'Aa]], [[Wismes]], [[Wisques]] ha [[Zudausques]] *[[Kanton Ouderwijk]], gant 13 kumun : ** [[Guemps]], [[Nortkerque]], [[Nouvelle-Église]], [[Offekerque]], [[Ouderwijk]], [[Oye-Plage]], [[Polincove]], [[Ruminghem]], [[Saint-Folquin]], [[Saint-Omer-Capelle]], [[Sainte-Marie-Kerque]], [[Vieille-Église]] ha [[Zutkerque]] *[[Kanton Saint-Omer-Kreisteiz]], gant 4 c'humun : **[[Longuenesse]], [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]], [[Tatinghem]] ha [[Wizernes]] *[[Kanton Saint-Omer-Norzh]], gant 9 c'humun : **[[Clairmarais]], [[Houlle]], [[Moringhem]], [[Moulle]], [[Saint-Martin-au-Laërt]], [[Saint-Omer (Pas-de-Calais)|Saint-Omer]], [[Salperwick]], [[Serques]] ha [[Tilques]] ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù ar Pas-de-Calais d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170107005122/http://www.pas-de-calais.gouv.fr/content/download/24593/171880/file/Recueil%20des%20actes%20administratifs%20n%C2%B038%20du%2021%20d%C3%A9cembre%202016.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements du Pas-de-Calais], Lille, 21 Kerzu 2016</ref>. 89 c'humun zo en arondisamant Saint-Omer bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù ar Pas-de-Calais|Saint-Omer]] 8q92m90bjhxzaodsgtewfm492012lk9 0 52512 2202053 2138903 2026-10-13T02:33:11Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202053 wikitext text/x-wiki {{Taxobox Plant | Egeria densa | Wasserpest.jpg| Egeria Densa| }} {{Taxobox Divisio | Magnoliophyta }} {{Taxobox Classis | Magnoliopsida}} {{Taxobox Ordo | Alismatales }} {{Taxobox Familia | Hydrocharitaceae }} {{Taxobox Genus | Egeria }} {{Taxobox Anv skiantel-plant | Egeria densa |([[Planch]]) }} {{Taxobox Echu}} '''Egeria densa''' a zo ur blantenn-dour kavet er rannvroioù klouar [[Su-Amerika]], s su [[Brazil]], en [[Uruguay]] hag en [[Arc'hantina]]<ref name=grin>Germplasm Resources Information Network: [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?400175 ''Egeria densa'']</ref> ==Implij== Ur blantenn [[akwariom]] boutin eo egeria densa. N'eo mui gwerzhet e broioù'zo, avat rak alies e aloub ar sterioù. Tout ar plant gounezet a zo parrezed ha gouennañ a reont en un doare strud<ref name=fna>Flora North America: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=220004601 ''Egeria densa'']</ref>{{,}}<ref name=jeps>Jepson Flora: [https://web.archive.org/web/20110608212654/http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?Egeria+densa ''Egeria densa'']</ref> ==Liammoù diavaez== {{fr}} [http://www.aquabase.org/plant/view.php3?id=3 Egeria densa war Aquabase.org] ==Daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Egeria]] lgz3n7arnyxj5id17ujwa0y4dobpqej 0 65871 2202083 2189445 2026-10-13T10:12:06Z Paganellito 91298 addendum 2202083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = | skeudenn = | ment = | alc'hwez = | anv mat = Christian Le Braz | anv pluenn = | obererezh = Danevellour, troer | deiziad ganet = 1949 | lec'h ganet = | deiziad marv = | lec'h marv = | yezh = [[brezhoneg]] | luskad = | rumm = danevelloù, romantoù evit ar re yaouank, troidigezhioù | enorioù = | oberennoù pennañ = * ''Spont'' (2008) * ''Kest'' (2009) *''Rebetiko'' ([[2012]]) *''Diskaner'' ([[2014]]) * ''Kroashent-tro'' (2020) * ''Moussa'' (2023) | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Kristian ar Braz''' (skrivet ivez '''Kristian Braz''') zo ur filmaozer breizhat, skrivagner ha troer, ganet e 1949 ha savet e [[Menez Are]]<ref>{{Fr}} ''[https://bed.bzh/br/poltredou-filmaozourien/kristian-ar-braz Kristian ar Braz]'', BED-BCD (lennet d'an 12/05/2025)</ref>. Bevet en deus en [[Alamagn]], e [[Bro-Skos]], e [[Gres (bro)|Hellas]] hag en [[Iwerzhon]]. Labouret en deus evit ar skingomz [[RCF Rivages]] e [[Brest]]. Levrioù zo bet skrivet gantañ evit ar vugale hag ar grennarded. Troet en deus romantoù ha pezhioù-c'hoari. Skrivet en deus danevelloù a zo bet embannet er gelaouenn [[Al Liamm]] (''Rebetiko'' en niverenn 394 ;''Diskaner'' en niverenn 406). Bet en deus bet Kristian ar Braz Priz [[2012]] danevelloù e brezhoneg Kêr Garaez evit ''Rebetiko'', e 2018 adarre evit ''Feunteun Santez Diboan'', hag e 2023 evit ''E Penn ar Wern.'' E saloñs al levrioù Karaez atav en deus gounezet priz Langleiz e 2016 evit ''Rebetiko hag istorioù all''<ref>https://www.festivaldulivre-carhaix.bzh/fr/prix-langleiz/</ref>. Embannet eo e filmoù war [https://vimeo.com/user5933539 Vimeo] [[kaouenn.net|k]] koulz ha war YouTube [https://www.youtube.com/results?search_query=krisbraz1]. Stummadurioù berr e brezhoneg a ra ivez gant ar gevredigezh [https://web.archive.org/web/20190120064929/http://www.blazproduktion.bzh/ Blaz Produktion] hag ober a ra war-dro ar webradio divyezhek [https://ribin.radiomenezare.infini.fr/ Radio Ribin - Mouezh an Are] ma kinnig ivez enrolladennoù testennoù lennegel. ==Oberennoù== ===Filmoù=== *''A-hed ar c’hantved'', [[Blaz Production|Blaz Produktion]], embannet gant [[TES]] (2007) (4 DVD, 5e30 a filmoù)[https://www.reseau-canope.fr/tes/subsites/sites/dastumad-enrolladennou/?diell=668] *''Ti Dédé e Bro ar sivi'', da welet e [[Kaouenn.net]] : [https://web.archive.org/web/20160306225846/http://www.kaouenn.net/?q=br%2Fnode%2F782]. *''Kudenn ebet'' *Hag ur bern reoù all, mui atersadennoù klok ''A-hed ar C'hantved'' : [https://vimeo.com/user5933539] ===Romantoù ha danevelloù=== *''Spont'', [[Keit Vimp Bev]], [[2008]], 46 p., ISBN 978-2-86824-108-5 ([[Priz ar Vugale]] 2009) *''Kest'', Keit Vimp Bev, [[2009]], 98 p., ISBN 978-2-86824-132-8 ([[Priz ar Yaouankiz]] 2010) *''Pelec'h emañ an Tad Nedeleg ?'', Keit Vimp Bev, 46 p., [[2014]], ISBN 978-2-86824-218-1. *''Rebetiko hag istorioù all'' (9 danevell), [[Al Liamm]], 2016, ISBN 978-2-7368-0117-5 ([[Priz Langleiz]]) *''Kest'' (aodiolevr gant testenn PDF da heul), Al Liamm, 2018 *''Park ar boudiged'', Keit Vimp Bev, 43 p., 2019 *''Ar gurunenn'', Keit Vimp Bev, 50 p., 2020 *''Kroashent-tro'' (danevelloù), Al Liamm, 2020 *''Moussa'' (danevelloù), Al Liamm, 2023 *''Arctic Pilgrim - War roudoù John Rae'' (romant), 200 p., Al Liamm, 2026 ===Troidigezhioù=== *e galleg : **Troidigezh romant [[Roparz Hemon]], ''Nenn Jani - A Brest au début du siècle'', [[Coop Breizh]], 1998, ISBN 978-2843460371. **''Irlande libre - Vers une paix durable'', gant [[Gerry Adams]], Éditions Apogée, 1996, ISBN 978-2-909275-71-0 **''Orangeman et autres histoires'', danevelloù gant Fred Johnston, [[Terre de brume]], 2010, ISBN 978-2-84362-438-4 *e brezhoneg : **Unan eus an dud o deus labouret da sevel ''CP mat da zeskiñ gant Pik-Pik'' eo (TES, 2002). **Distro (''Making it home''), pezh-c'hoari gant [[Gerry McDonnell]], embannet e [[2013]] gant [[Al Liamm]] gant ur CD. ISBN 978-2-7368-0096-3 **''A-ziwar Logod ha Tud'', gant [[John Steinbeck]]. [[Mouladurioù Hor Yezh]]. [[2013]] **''Chaokañ mizer'' (an Béal Bocht), gant [[Flann O'Brien]], embannet gant [[Mouladurioù Hor Yezh]], [[2014]], ISBN 978-2-86863-172-5. **''Tev ar gwad, tanav an dour'' (No great Mischief), gant [[Alistair MacLeod]], Al Liamm, 2015 **''Galv ar bed gouez'' (The Call of the Wild), gant [[Jack London]], Mouladurioù Hor Yezh, 2016 **''Paotr e valizenn'' (Boy with a Suitcase), pezh-c'hoari radio gant [[Mike Kenny]] evit [[Teatr Piba]], 2017 **''An diwaller er segaleg'' (The Catcher in the Rye), [[Jerome David Salinger|J. D. Salinger]], Al Liamm, 2018 **''Merc'hed war-dro'' (Amongst Women), [[John MacGahern]], Al Liamm, 2019 **''War an hent'' (On the Road), gant [[Jack Kerouac]], Al Liamm, 2021 **''Dremmwel amspis'' (Ungefähre Landschaft), [[Peter Stamm]], Al Liamm 2023 **''Ar spier a zistroe eus ar yenijenn'' (The Spy who came in From the Cold), [[John le Carré|John Le Carré]], Mouladurioù Hor Yezh, 2023 **''Skrapet'' (Kidnapped) gant [[Robert Louis Stevenson|R.L. Stevenson]], Mouladurioù Hor Yezh, 2025 === '''Kenembanner''' === * ''Gwalarn, 100 vloaz/100 ans'', antologiezh danevelloù, Al Liamm, 2025, ISBN 9782736801847 * ''Eost'', antologiezh danevelloù a vremañ, Goater, 2026{{daveoù a vank}} == Daveennoù == {{Daveoù}}{{DEFAULTSORT:Braz, Kristian ar}} [[Rummad:Emsaverien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1949]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien vrezhonek]] [[Rummad:Troourien c'hallek]] [[Rummad:Bodad Treiñ lennegel an OPaB]] [[Rummad:Priz Langleiz]] 1v3yaqqj2i2kfq4y4r0yq3u5wlby2hr 0 83280 2202071 2201963 2026-10-13T08:55:50Z Llydawr 145 2202071 wikitext text/x-wiki {{Infobox Skrivagner | anv = Marianna Abgrall | skeudenn = | ment = | alc'hwez = | anv mat = Marie-Anne Abgrall | anv pluenn = Marianna Kerlorok | obererezh = Barzhez | deiziad ganet = 16 a viz Meurzh 1850 | lec'h ganet = Lambaol-Gwimilio | deiziad marv = 6 a viz Meurzh 1930 | lec'h marv = Lambaol-Gwimilio | yezh = Brezhoneg | luskad = | rumm = | enorioù = | oberennoù pennañ = ''Gwinizh Hepken'' | traoù ouzhpenn = | sinadur = | ment sinadur = | lec'hienn = }} '''Marianna Abgrall''' (Mari Anna ivez) e oa [[anv-pluenn]] ar [[barzh|varzhez]] ha saverez kontadennoù vrezhonek ''Marie-Anne Abgrall'', bet ganet e [[Lambaol-Gwimilio]] d'ar [[16 a viz Meurzh]] [[1850]] ha marvet eno d'ar [[6 a viz Meurzh]] [[1930]]. ''Marianna Kerlorok'', diouzh anv he lec'h ganedigezh, a oa un anv-pluenn all dezhi. == Buhez == Merc'h da Alan ha Mari Jann Gwilhou e oa ''Marianna Abgrall'', ganet e kêriadenn Kerloareg<ref>Kerloarec, er reizhskrivadur ofisiel.</ref>, ma chomas betek 1910, a-raok mont da vourc'h Lambaol. War-dro [[1895]], hag hi oadet a 45 bloaz, e krogas da sevel barzhonegoù brezhonek pa gasas un ganaouenn, ''Son ar c'hemener'' d'ar gelaouenn lennegel ''[[L'Hermine]]''. He breur henañ, ar [[chaloni]] [[Yann-Vari Abgrall]] ([[1846]]-[[1926]]), a vroudas anezhi da skrivañ e brezhoneg, pa ne skrive-eñ ket kalz e brezhoneg. He breur yaouankañ, Jean-François Abgrall (Yann-Frañsaig) ([[1854]]-[[1929]]) a voe misioner en [[Tonkin]] adalek [[1887]], betek e varv e 1929<ref>Meneget gant F. Favereau.</ref>. Eñ a ambrougas anezhi war hent ar skrivañ e brezhoneg dre lizher. == Skrivagnerez == Ur varzhez hag ur c'houerez e voe ''Marianna Abgrall'', ha hi anavezet mat e metoù al lennegezh vrezhonek en he amzer, pa voe embannet he oberennoù, barzhonegoù ha kontadennoù, un darn anezho savet evit bezañ kanet hervez un ton merket, gant ''[[Feiz ha Breiz]]'' ha ''[[Kroaz ar Vretoned]]''. Hervez temz he amzer ec'h eztaolas he c'hredennoù [[Kristeniezh|kristen]] e meur a oberenn. Meur a varzhoneg savet ganti a voe loreet da-geñver kenstrivadegoù ar [[Bleun-Brug]], ''Son al Laouenanik'' e [[1907]], an hini gentañ. Mignonez e oa gant [[Yann-Vari Perrot]], ken e skrivas ul lizher dezhañ evit lavarout kenavo un nebeud sizhunvezioù a-raok mervel hag eñ a savas un hir a [[mortuaj|vortuaj]], gwir danevell he buhez, e-kreiz ar brezel hag ur c'haer a varnedigezh lennegel e voe ivez {{quotation|N'eus nemet lenn he gwerziou hag he marvailhou evit lenn betek goueled he c'halon a gristenez virvidik hag a vreizadez didroïdell. Peurliesa he skridou a zo diouanet, [[steuñvenn|steuenn]], komzou hag all, en he spered ; a-wechou, koulskoude, ar steuenn a zo roet d'ezi gant he breur bihan evel evit ''Al Laouenanig hag ar Voc'h Ruzig [[sic]]'', pe gant he breur bras, evel ar ''Roue Gralon'' hag an ''Doktor Laennec'' ; a-wechouigou all he deus her c'havet e skridou gallek evel ar ''Gornandoned diweza'', met ker mat e oar gwiska he steuennou ma n'oar ket evit nac'h e ro d'ezo holl eur stumm eus ar re vreizeka. Klevet ho peus bet lavaret : ''Eur bod skao pa vez gwisket a vez brao!''. ''Mari Anna'' a ouie gwiska he steuennou a-zoare ha setu perak e oa eur vestrez-skrivagnerez.}}. == Skridoù == * Marianna Abgrall, ''Gwinizh hepken'', [[Embannadurioù Al Liamm]], 1962, 76 p. Oberenn glok. * ''Al laouenanik hag ar voc'hruzik''. E-barzh ''Feiz ha Breîz'', Kerzu 1907. * ''Son ar c'hemener''. E-barzh ''L'Hermine'', niv. 268, Meurz 1895. Adembannet gant ''Feiz ha Breiz'', niv. 313, 1909. * ''Da Sant-Jozef''. . E-barzh ''Feiz ha Breiz'', niv. 1-2, 1905. * ''Eur zonig vrao : Toutouig la la''. E-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', niv. 398, 1911. * ''Kalon er Vamm''. E-barzh ''[[Dihunamb]]'', 1928. Treuzskrivadur [[gwenedek]]. * ''Eit luskellat''. E-barzh ''Dihunamb'', niv. 295, 1936. Dalif. Treuzskrivadur gwenedek. ==Pennadoù nes == * [[Bleun-Brug]] * [[Loeiza Charran]] * [[Anjela Duval]] * [[Filomena Kadored]] * [[Anna-Vari Ropars]] * [[Naig Rozmor]] ==Levrlennadur== * [https://crbc.huma-num.fr/prelib/personne/743/ Fichenn PRELIB] * Frañsez Favereau, ''Lennegezh ar brezhoneg en XX{{vet}} kantved. 1 An "Emzao kentañ 1900-1918'', Skol Vreizh, 2001, p. 111. {{ISBN|2911447565}}. * Raoul, Lukian, ''Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien''. [[Embannadurioù Al Liamm]], 1992, pp. 16-17 {{ISBN|978-2-7368-0034-5}}. * Abeozen, ''Istor lennegezh vrezhonek an amzer-vremañ'', Embannadurioù Al Liamm, 1957. * Yann_Vari Perrot, ''Marianna Abgrall''. E-barzh ''Feiz ha Breiz'', 1942, niv. 1-2, p p. 113 ha niv. 1-3, p. 140. == Notennoù ha daveennoù == {{daveoù}} {{wikimammenn|Oberour:Marianna Abgrall}} {{DEFAULTSORT:Abgrall, Marianna}} [[Rummad:Skrivagnerezed brezhonek]] [[Rummad:Barzhezed brezhonek]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1850]] [[Rummad:Marvioù 1930]] 0t93ogbqxlxf243rd0rif5q0zub35ju 0 90321 2202020 2200479 2026-10-12T20:40:34Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202020 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Lorient Agglomération | rannvro = [[rannvro Breizh]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | bro velestradurel = [[Bro an Oriant]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 203309 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 738.71 | kumun = 25 }} [[Restr:Localisation EPCI du pays de Lorient dans le Morbihan, France.svg|thumb|dehou|Pelec'h emañ ar gumuniezh tolpad-kêrioù er Mor-Bihan.]] '''An Oriant tolpad-kêrioù''' (berraet a-wechoù en '''an Oriant Tolpad'''<ref>Gwelet al logo brezhonek war al lec'hienn [https://web.archive.org/web/20110901222255/http://www.caplorient.com/]</ref>) a zo anezhi un aozadur savet etre kumunioù eus Frañs, e departamant ar [[Mor-Bihan]], e Breizh. Krouet e voe e [[2000]]. == Kumunioù == Kab an Oriant tolpad-kêrioù a ya 25 kumun d'ober anezhi abaoe ar 1{{añ}} a viz Genver 2014. # [[an Arvor]] #[[Bubri]] # [[Gavr (Mor-Bihan)|Gavr]] # [[Groe]] # [[Gwidel]] # [[Henbont]] # [[an Ignel]] # [[Kalann]] # [[Kaodan]] # [[Kewenn]] #[[Kistinid]] # [[Kleger]] # [[Langedig]] # [[Lannarstêr]] #[[Lanvodan]] # [[Lokmikaelig]] # [[an Oriant]] # [[Plañvour]] #[[Ploue]] # [[Pont-Skorf]] # [[Porzh-Loeiz]] # [[Prederion]] # [[Rianteg]] # [[Yestael]] # [[Zinzag-Lokrist]] == Brezhoneg == === Ya d'ar brezhoneg === * Votet e oa bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kab An Oriant. * Roet e oa bet d'ar C'hab an Oriant al label Ya d'ar brezhoneg live 1. === Deskadurezh === * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol [[Diwan]] hag er c'hlasoù divyezhek 1661 skoliad (9,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref> == Lec’hienn genrouedad == *[https://web.archive.org/web/20170726105246/https://www.lorient-agglo.bzh/ Lec'hienn ofisiel]] ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù tolpad-kêrioù ar Mor-Bihan|Oriant]] cn2gy1nbr3w4u8ul067yc85zhn39dkk 0 106122 2202021 2119032 2026-10-12T20:53:43Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202021 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Angey | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Angey - Mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]]<br />[[Avranchin]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Sartilly|Sartilly]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel | bro velestradurel = | maer = Monique Loré | amzer-gefridi = 2014-2015 | gorread = 2.47 | hedred = -1.48972222222 | ledred = 48.7513888889 | poblañs = 255 | deiziad-poblañs = 2013 | uk = | ubi = 85 | ubr = 121 }} '''Angey''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Sartilly]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230207190947/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=816 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,28% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9293&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'ar [[27 a viz Genver]] [[1950]] e [[Pho Trach]] en [[Annam]] er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=502820 Memorial Genweb]</ref>. ===== [[Brezel Aljeria]] ===== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d'ar [[24 a viz Mae]] [[1956]] e [[Remchi|Montagnac]] e departamant [[Tlemcen]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=5726504 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Sartilly-Baie-Bocage]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151222143925/http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv e toull ar vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9293 Memorial Genweb]</ref></ref>. === Savadurioù kristen === <gallery> Église Saint-Samson d'Angey.JPG|Diavaez an iliz katolik. Église Saint-Samson d'Angey - Nef.JPG|Nev an iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant [[Samzun (Dol)|Samzun]]'', {{XIIvet kantved}}, bet adkempennet en {{XIXvet kantved}}, daou stern-aoter enni; rummet eo he maen-font<ref>{{fr}}[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=50009 Diellaoueg Palissy]</ref>. * Ur groaz greunvaen, merket ''Sant Samzun'' outi, 1695. == Armerzh == == Dezougen == == Emdroadur ar boblañs 1962-2010 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:350 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:250 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2007 text:2007 bar:2010 text:2010 PlotData= color:barra width:30 align:left bar:1962 from:0 till: 149 bar:1968 from:0 till: 137 bar:1975 from:0 till: 119 bar:1982 from:0 till: 115 bar:1990 from:0 till: 133 bar:1999 from:0 till: 140 bar:2007 from:0 till: 208 bar:2010 from:0 till: 238 PlotData= bar:1962 at: 149 fontsize:S text: 149 shift:(-8,5) bar:1968 at: 137 fontsize:S text: 137 shift:(-10,5) bar:1975 at: 119 fontsize:S text: 119 shift:(-10,5) bar:1982 at: 115 fontsize:S text: 115 shift:(-10,5) bar:1990 at: 133 fontsize:S text: 133 shift:(-10,5) bar:1999 at: 140 fontsize:S text: 140 shift:(-10,5) bar:2007 at: 208 fontsize:S text: 208 shift:(-10,5) bar:2010 at: 238 fontsize:S text: 238 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: </timeline><noinclude> == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù= 1983 |Penn=2015 |Anv= Monique Loré|Strollad= digostezenn|Karg= Kenwerzhourez}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == == Gevelliñ == == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] 3dd2w3xl3vfbr7jatscamh8mikvfp5b 0 106573 2202049 2119948 2026-10-13T00:41:13Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202049 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Champcey | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Champcey - Mairie.JPG | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]]<br />[[Avranchin]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Sartilly|Sartilly]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel | bro velestradurel = | maer = Philippe Héon | amzer-gefridi = 2014-2015 | gorread = 3.24 | hedred = -1.446389 | ledred = 48.725833 | poblañs = 224 | deiziad-poblañs = 2013 | uk = | ubi = 20 | ubr = 105 }} '''Champcey''' a oa ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] ar [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Gerdarzh == * ''Chanceium'' tro 1175 ha ''Canceio'' e 1180, diwar an anv-den ''Cantius'' (galianek pe romanek?). == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Sartilly]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230923203632/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=5898 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas nav gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,17% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9299&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9299&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. === {{XXIvet}} kantved === * Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Sartilly-Baie-Bocage]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20151222143925/http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Église Notre-Dame de Champcey.JPG|An iliz katolik ha monumant ar re varv. </gallery> * Iliz katolik ''Intron Varia'', ar c'heur a voe savet en {{XIIvet}} kantved<ref>{{fr}}[http://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/50/accueil_50116.htm Luc'hskeudenn - Clochers de France]</ref>. * Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9299 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Dezougen == == Emdroadur ar boblañs 1962-2010 == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:350 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:220 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1962 text:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 text:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 text:1990 bar:1999 text:1999 bar:2006 text:2006 bar:2010 text:2010 PlotData= color:barra width:30 align:left bar:1962 from:0 till: 181 bar:1968 from:0 till: 153 bar:1975 from:0 till: 148 bar:1982 from:0 till: 119 bar:1990 from:0 till: 141 bar:1999 from:0 till: 149 bar:2006 from:0 till: 173 bar:2010 from:0 till: 203 PlotData= bar:1962 at: 181 fontsize:S text: 181 shift:(-8,5) bar:1968 at: 153 fontsize:S text: 153 shift:(-10,5) bar:1975 at: 148 fontsize:S text: 148 shift:(-10,5) bar:1982 at: 119 fontsize:S text: 119 shift:(-10,5) bar:1990 at: 141 fontsize:S text: 141 shift:(-10,5) bar:1999 at: 149 fontsize:S text: 149 shift:(-10,5) bar:2006 at: 173 fontsize:S text: 173 shift:(-10,5) bar:2010 at: 203 fontsize:S text: 203 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text: </timeline><noinclude> == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù= Meurzh 2001 |Penn=Kerzu 2015 |Anv= Philippe Héon|Strollad= digostezenn|Karg= Artizan tredanour}} {{Dilennad |Deroù= Even 1995|Penn= Meurzh 2001|Anv= Romain Meigne|Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == == Gevelliñ == == Pennadoù kar == * [[Angey]], * [[Montviron]], * [[La Rochelle-Normande]] * [[Sartilly]], * [[Sartilly-Bocage]]. == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] td4ytz3rnqa0eep0jcn6dfidfny1trv 0 111497 2202048 2024088 2026-10-13T00:40:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202048 wikitext text/x-wiki [[Restr:Echalottes au marché.jpg|300px|thumbnail|dehou]] Ar '''chalotez''' (''Allium cepa var. aggregatum'' o anv skiantel) a zo plant [[geotennek]] [[bividik]], gounezet evel plant bloaziek, eus ar c'herentiad [[Amaryllidaceae]], genad [[Allium]]. [[Legumaj]] ha [[Spis (temz)]] int ivez. ==Uhelder== 0,20-0,30 m. ==Istor== Plant eus [[Azia ar C'hreiz]] e oa erru ar chalotez e Breizh er [[XVIIvet kantved]]. Gounezet e vezont er memes doare diwar neuze. ==Gounidigezh== Gallout a ra ar chalotez bezañ hadet pe blantet. ===Ar chalotez hengounel e [[Breizh]]=== Gant an dorn e vez plantet ar bulb er [[plouz]] etre miz Genver ha miz Ebrel, ha tennet gant an dorn ivez etre ar 15 a viz Even hag ar 15 a viz Eost. Goude bezañ bet lakaet da sec'hañ er maezioù, e vezont dastumet gant mekanikoù, ha berniet, evit bezañ gwerzhet ar bloaz-pad.<br> A-drugarez d'he 30 000 ton chalotez produet bep bloaz eo Breizh produerez kentañ [[Europa]]. ==Seurtadoù== * Chalotez gris (ar re saourusañ) : ''Griselle'', ''Grisor'' * Chalotez roz : ''Ronde de Jersey'', ''Pesandor'', ''Rondeline'', ''Conservor'', ''Picador'', ''Armador'' * Chalotez gell : ''Arvro'', ''Germor'', ''Longor'',... ==Keginerezh== Debret e vez ar penn chalotez hag ar gorzenn kriz pe boazh pe goñfizet. ===Un nebeud meuzioù=== * [[Beterabez]] ruz dre winegrenn gant chalotez * Steak gant chalotez ==Louzawouriezh== ==Sinema== * ''[[La Course à l'échalote]]'', film gall bet sevenet gant [[Claude Zidi]] ha deuet er-maez e [[1975]]. == Gwelout ivez == * [[Spis (temz)]] ==Skeudennoù== <gallery> Skeudenn:Échalote ordinaire Vilmorin-Andrieux 1883.png Skeudenn:Chalottenl%C3%B6k,_Iduns_kokbok.jpg Skeudenn:Allium_ascalonicum_flower.jpg Skeudenn:EschalotteBestand.jpg Skeudenn:Echalote_p1040227.jpg Skeudenn:Shallots_-_sliced_and_whole.jpg Skeudenn:|'''' ([[]]), </gallery> ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20141010071354/http://www.princedebretagne-pro.com/fr/nos-produits/26-echalote-traditionnelle Prince de Bretagne] * [https://web.archive.org/web/20141028045020/http://www.sicastpol.fr/echalote SICA] [[Rummad:Legumaj]] [[Rummad:Amaryllidaceae]] [[Rummad:Plant]] [[Rummad:Spisoù]] p3gh06srz0r0m230t5sjhd4ebcr6uij 0 115695 2202037 2007905 2026-10-12T21:45:19Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202037 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Lo Buçon | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Akitania-Nevez]] | departamant = [[Creuse (departamant)|Creuse]] | insee = 23 1 | kêr = [[Lo Buçon]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|23|1}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|23|deiziad}} | km² = 2829 | nivkanton = | nivkumun = 129 }} '''Arondisamant Lo Buçon''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Creuse (departamant)|Creuse]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Akitania-Nevez]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2017 === Rannet e oa arondisamant Lo Buçon e 15 kanton hag e 99 kumun : * [[kanton Auzances]] ; * [[kanton Bellegarde-en-Marche]] ; * [[kanton Chambon-sur-Voueize]] ; * [[kanton Chénérailles]] ; * [[kanton Crocq]] ; * [[kanton Évaux-les-Bains]] ; * [[kanton Felletin]] ; * [[kanton Gentioux-Pigerolles]] ; * [[kanton La Courtine]] ; * [[kanton Lo Buçon]] ; * [[kanton Royère-de-Vassivière]] ; * [[kanton Saint-Sulpice-les-Champs]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Creuse d'ar 1{{añ}} a viz Gouere 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20191119023031/http://www.creuse.gouv.fr/content/download/8489/67516/file/Sp%C3%A9cial%2023-2017-019.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de Guéret et d'Aubusson du département de la Creuse], Bourdel, 6 Meurzh 2017</ref>. 129 c'humun zo en arondisamant Lo Buçon bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Creuse|Lo Bucon]] 3ngfrt2xblhkze0cxsgnnup0ce38pfg 0 115696 2202030 2007904 2026-10-12T21:43:19Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202030 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Garait | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Akitania-Nevez]] | departamant = [[Creuse (departamant)|Creuse]] | insee = 23 2 | kêr = [[Garait]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|23|2}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|23|deiziad}} | km² = 2737 | nivkanton = | nivkumun = 127 }} '''Arondisamant Garait''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Creuse (departamant)|Creuse]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Akitania-Nevez]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2017 === Rannet e oa arondisamant Garait e 15 kanton hag e 142 gumun : * [[kanton Ahun]] ; * [[kanton Bénévent-l'Abbaye]] ; * [[kanton Bonnat]] ; * [[kanton Bourganeuf]] ; * [[kanton Boussac]] ; * [[kanton Châtelus-Malvaleix]] ; * [[kanton Dun-le-Palestel]] ; * [[kanton Le Grand-Bourg]] ; * [[kanton Garait-Norzh]] ; * [[kanton Garait-Gevred]] ; * [[kanton Garait-Mervent]] ; * [[kanton Jarnages]] ; * [[kanton Pontarion]] ; * [[kanton Saint-Vaury]] ; * [[kanton La Souterraine]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Creuse d'ar 1{{añ}} a viz Gouere 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20191119023031/http://www.creuse.gouv.fr/content/download/8489/67516/file/Sp%C3%A9cial%2023-2017-019.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de Guéret et d'Aubusson du département de la Creuse], Bourdel, 6 Meurzh 2017</ref>. 127 kumun zo en arondisamant Garait bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Creuse|Garait]] o27t6uhj0hp08nwasw4vktn0q07auos 0 116031 2202035 1781892 2026-10-12T21:45:16Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202035 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Le Blanc | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre (departamant)|Indre]] | insee = 36 1 | kêr = [[Le Blanc (Indre)|Le Blanc]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|36|1}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|36|deiziad}} | km² = 1842.04 | nivkumun = 57 }} '''Arondisamant Le Blanc''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre (departamant)|Indre]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Le Blanc e 6 kanton (betek 2014) hag e 56 kumun : * [[kanton Bélâbre]] ; * [[kanton Le Blanc]] ; * [[kanton Mézières-en-Brenne]] ; * [[kanton Saint-Benoît-du-Sault]] ; * [[kanton Saint-Gaultier]] ; * [[kanton Tournon-Saint-Martin]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20200924091145/https://www.indre.gouv.fr/content/download/14267/107528/file/recueil-36-2016-011-recueil-des-actes-administratifs-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Indre], Orleañs, 15 Kerzu 2016</ref>. 57 kumun zo en arondisamant Le Blanc bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre|Blanc, Le]] gl863bzy7zpkcjeo5r98nr10mwv9pcm 0 116033 2202029 1781891 2026-10-12T21:37:28Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202029 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Châteauroux | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre (departamant)|Indre]] | insee = 36 2 | kêr = [[Châteauroux]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|36|2}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|36|deiziad}} | km² = 2607.55 | nivkumun = 86 }} '''Arondisamant Châteauroux''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre (departamant)|Indre]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Châteauroux e 11 kanton (betek 2014) hag e 82 gumun : * [[kanton Ardentes]] ; * [[kanton Argenton-sur-Creuse]] ; * [[kanton Buzançais]] ; * [[kanton Châteauroux-Kreiz]] ; * [[kanton Châteauroux-Reter]] ; * [[kanton Châteauroux-Kornôg]] ; * [[kanton Châteauroux-Su]] ; * [[kanton Châtillon-sur-Indre]] ; * [[kanton Écueillé]] ; * [[kanton Levroux]] ; * [[kanton Valençay]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20200924091145/https://www.indre.gouv.fr/content/download/14267/107528/file/recueil-36-2016-011-recueil-des-actes-administratifs-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Indre], Orleañs, 15 Kerzu 2016</ref>. 86 kumun zo en arondisamant Châteauroux bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre|Chateauroux]] 1rj8f6py1o08qajsu8obi7hwjh2bfri 0 116034 2202034 1781890 2026-10-12T21:45:12Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202034 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant La Châtre | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre (departamant)|Indre]] | insee = 36 3 | kêr = [[La Châtre]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|36|3}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|36|deiziad}} | km² = 1213.3 | nivkumun = 51 }} '''Arondisamant La Châtre''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre (departamant)|Indre]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant La Châtre e 5 kanton (betek 2014) hag e 58 kumun : * [[kanton Aigurande]] ; * [[kanton La Châtre]] ; * [[kanton Éguzon-Chantôme]] ; * [[kanton Neuvy-Saint-Sépulchre]] ; * [[kanton Sainte-Sévère-sur-Indre]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20200924091145/https://www.indre.gouv.fr/content/download/14267/107528/file/recueil-36-2016-011-recueil-des-actes-administratifs-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Indre], Orleañs, 15 Kerzu 2016</ref>. 51 kumun zo en arondisamant La Châtre bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre|Chatre, La]] hxsd98k6nhsspywp235bcfpkptw20pn 0 116036 2202031 1781889 2026-10-12T21:43:23Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202031 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Issoudun | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre (departamant)|Indre]] | insee = 36 4 | kêr = [[Issoudun]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|36|4}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|36|deiziad}} | km² = 1166.18 | nivkumun = 49 }} '''Arondisamant Issoudun''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre (departamant)|Indre]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Issoudun e 4 c'hanton (betek 2014) hag e 51 kumun : * [[kanton Issoudun-Norzh]] ; * [[kanton Issoudun-Su]] ; * [[kanton Saint-Christophe-en-Bazelle]] ; * [[kanton Vatan]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20200924091145/https://www.indre.gouv.fr/content/download/14267/107528/file/recueil-36-2016-011-recueil-des-actes-administratifs-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Indre], Orleañs, 15 Kerzu 2016</ref>. 49 c'humun zo en arondisamant Issoudun bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre|Issoudun]] k2i5xbfmwbl5tkdqxxv47xll6vx6whi 0 116059 2202028 1781873 2026-10-12T21:35:55Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202028 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Chinon | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre-et-Loire]] | insee = 37 1 | kêr = [[Chinon]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|37|1}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|37|deiziad}} | km² = 2302.36 | nivkumun = 106 }} '''Arondisamant Chinon''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre-et-Loire]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Chinon e 7 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun : * [[kanton Azay-le-Rideau]] ; * [[kanton Bourgueil]] ; * [[kanton Chinon]] ; * [[kanton L'Île-Bouchard]] ; * [[kanton Langeais]] ; * [[kanton Richelieu]] ; * [[kanton Sainte-Maure-de-Touraine]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170801161741/http://www.indre-et-loire.gouv.fr/content/download/17424/124353/file/2016-12-29-Recueil-des-actes-administratifs-decembre-2016-Partie-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements d'Indre-et-Loire], Orleañs, 5 Kerzu 2016</ref>. 106 kumun zo en arondisamant Chinon bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre-et-Loire|Chinon]] a6pei3qgtip5g6wf3xgx1uj3jg3uwg0 0 116061 2202042 1781871 2026-10-12T21:45:55Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202042 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Teurgn | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre-et-Loire]] | insee = 37 2 | kêr = [[Teurgn]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|37|2}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|37|deiziad}} | km² = 1090.54 | nivkumun = 54 }} '''Arondisamant Teurgn''' (''{{lang|fr|Arrondissement de Tours}}'' e galleg) a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre-et-Loire]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Teurgn e 24 c'hanton (betek 2014) hag e 123 c'humun : * [[kanton Amboise]] ; * [[kanton Ballan-Miré]] ; * [[kanton Bléré]] ; * [[kanton Chambray-lès-Tours]] ; * [[kanton Château-la-Vallière]] ; * [[kanton Château-Renault]] ; * [[kanton Joué-lès-Tours-Norzh]] ; * [[kanton Joué-lès-Tours-Su]] ; * [[kanton Luynes]] ; * [[kanton Montbazon]] ; * [[kanton Montlouis-sur-Loire]] ; * [[kanton Neuillé-Pont-Pierre]] ; * [[kanton Neuvy-le-Roi]] ; * [[kanton Saint-Avertin]] ; * [[kanton Saint-Cyr-sur-Loire]] ; * [[kanton Saint-Pierre-des-Corps]] ; * [[kanton Teurgn-Kreiz]] ; * [[kanton Teurgn-Reter]] ; * [[kanton Teurgn-Biz]] ; * [[kanton Teurgn-Gwalarn]] ; * [[kanton Teurgn-Kornôg]] ; * [[kanton Teurgn-Su]] ; * [[kanton Teurgn-Val-du-Cher]] ; * [[kanton Vouvray]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170801161741/http://www.indre-et-loire.gouv.fr/content/download/17424/124353/file/2016-12-29-Recueil-des-actes-administratifs-decembre-2016-Partie-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements d'Indre-et-Loire], Orleañs, 5 Kerzu 2016</ref>. 54 c'humun zo en arondisamant Teurgn bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre-et-Loire|Teurgn]] 5mvac5gej7l0tkqpbw2qt9l52274rs7 0 116063 2202038 1781872 2026-10-12T21:45:20Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202038 wikitext text/x-wiki {{Infobox Arondisamant gall | anv = Arondisamant Loches | alc'hwez = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Indre-et-Loire]] | insee = 37 3 | kêr = [[Loches]] | poblañs = {{PoblansArondisamant|37|3}} | deiz-pob = {{PoblansArondisamant|37|deiziad}} | km² = 2753.97 | nivkumun = 112 }} '''Arondisamant Loches''' a zo anezhañ ur [[rann velestradurel]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Indre-et-Loire]] hag e [[Rannvroioù Bro-C'hall|rannvro]] [[Centre-Val de Loire]]. == Kantonioù ha kumunioù == === Betek 2016 === Rannet e oa arondisamant Loches e 6 kanton (betek 2014) hag e 67 kumun : * [[kanton Descartes]] ; * [[kanton Le Grand-Pressigny]] ; * [[kanton Ligueil]] ; * [[kanton Loches]] ; * [[kanton Montrésor]] ; * [[kanton Preuilly-sur-Claise]]. ===Abaoe 2017 === Adrannet e voe arondisamantoù Indre-et-Loire d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20170801161741/http://www.indre-et-loire.gouv.fr/content/download/17424/124353/file/2016-12-29-Recueil-des-actes-administratifs-decembre-2016-Partie-1.pdf Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements d'Indre-et-Loire], Orleañs, 5 Kerzu 2016</ref>. 112 kumun zo en arondisamant Loches bremañ. ==Daveoù== <references/> [[Rummad:Arondisamantoù Indre-et-Loire|Loches]] p1prd8i5c11sbw3yedebhjmfo6b7s96 0 117117 2202019 2081252 2026-10-12T20:35:08Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202019 wikitext text/x-wiki [[Restr:Coral Beach, An Cheathru Rua Theas, Co Galway - geograph.org.uk - 338088.jpg|thumb|''Trá an Dóilín'', un aod-traezh]] '''An Cheathrú Rua''' (distaget [{{IPA|əˈçæːɾ̥ˠhuːˌɾˠuːə}}] (saoznekaet e ''Carraroe'' pe ''Carrowroe''<ref>[http://www.logainm.ie/ga/1165719 Bunachar Logainmneacha na hÉireann]</ref>) ; "ar c'harter ruz" eo ar ster e brezhoneg) zo ur geriadenn eus [[Iwerzhon]], e kornôg [[kontelezh Gaillimh]]. Emañ en arvor [[Conamara]], e-kreiz ar [[Gaeltacht]], ar vro [[iwerzhonek]]. Ouzhpenn 60% eus annezidi An Cheathrú Rua a gomz ar yezh-se bemdez<ref>[https://web.archive.org/web/20170302021005/http://cso.ie/en/media/csoie/census/documents/census2011profile9/Profile%209%20Irish%20speakers%20-%20Combined%20document.pdf 62% hervez sifroù niveradeg 2011] ; 83% a oa anezho e 2006 [https://web.archive.org/web/20130227005844/http://anghaeltacht.net/ctg/catagoira.pdf]</ref>. Er geriadenn e vez graet stajoù iwerzhoneg e-pad an hañv : bugale e Coláiste Chiaráin ha Coláiste Cholumba, koulz ha studierien hag oadourien en ''Áras Mháirtín Uí Chadhain'', digoret e 1977 hag anvet diwar ar skrivagner iwerzhonek [[Máirtín Ó Cadhain]]. Lojet e vez an deskerien e tiez tud eus ar c'hornad, ma c'hallont ober war ar pemdez gant ar yezh a zeskont. ==Notennoù== {{Daveoù}} ==Liamm diavaez== *[https://web.archive.org/web/20210523132016/https://ancheathrurua.ie/ An Cheathrú Rua] {{ga}}, {{en}} {{DEFAULTSORT:Ceathru Rua, An}} [[Rummad:Kêrioù kontelezh Gaillimh]] [[Rummad:Gaeltacht]] aihv5wjxdblsupdmno4863d4f35fruj 0 122087 2202061 2095115 2026-10-13T06:55:07Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202061 wikitext text/x-wiki [[Restr:Zonaro GatesofConst.jpg|thumbnail|1456]] '''Istor Turkia''' ([[Turkeg]]: ''Türkiye tarihi'') Evit mareadoù kent d'ar republik, sell ouzh: [[Azia-Vihanañ]], [[Hittited]], [[Troia]], [[Lidia]], [[Frijia]], [[Karia]], [[Kilikia]], [[Pergam]], [[Pontos (bro)|Rouantelezh ar Pontos]], [[Galated]], [[Impalaeriezh roman ar Reter]], [[Impalaeriezh otoman]] Republik Turkia a zo bet staliet d'an [[29 Here|29 a viz Here]] [[1923]] war lodenn greiz an [[Impalaeriezh otoman]] a oa bet trec'het er [[Brezel-bed kentañ]] ha kollet meur a [[tiriad|diriad]] ganti. Orin Turkia, e-keñver he yezh hag he relijion vuzulman, a vez gwelet adalek donedigezh an [[Turked seljoukour|Durked]] e Anatolia an {{XIvet kantved}}. Ur bobl war varc'h renet gant ar Seljoukourien, anv o friñsed, e oa. [[Rummad-roueed]] an Otomaned a renas anezho e diwezh an {{XIIIvet kantved}} hag e kreskjont an impalaeriezh otoman diwar goust [[impalaeriezh roman ar Reter|hini Kêrgustentin]] e [[1453]]. [[Restr:Müşir Gazi Mustafa Kemal Paşa, Balıkesir, 1923.png|thumbnail|[[Mustafa Kemal Atatürk]]]] E [[1929]] e krogas [[Mustafa Kemal Atatürk]] gant brezel an Dizalc'h betek embann ar republik e 1923. Republik Turkia a zo he sistem politikel hini ur republik demokratel, laik ha [[bonreizh]]el hag a zo bet staliet e [[1923]]. Ur milour ha penn al luskad politikel, an [[Turked yaouank|Durked yaouank]], e oa [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal (lesanvet Ataturk)]] gant ur mennozh sklaer: modernaat e vro ha lakaat anezhi da vezañ kevatal d'ar broioù diorroet a wele en Europa. ==Gwelet ivez== *[[Turkia]] *[[Mustafa Kemal Atatürk]] ==Liammoù diavaez== * Ahmad, Feroz. ''The Making of Modern Turkey'' (Routledge, 1993), * Barkey, Karen. ''Empire of Difference: The Ottomans in Comparative Perspective.'' (2008) 357pp [http://www.amazon.com/dp/0521715334/ excerpt and text search] * Findley, Carter V. ''The Turks in World History'' (2004) ISBN 0-19-517726-6 * Findley, Carter V. ''Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History'' (2011) * Finkel, Caroline. ''Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire'' (2006), standard scholarly survey [http://www.amazon.com/dp/0465023967/ excerpt and text search] * Freeman, Charles (1999). ''Egypt, Greece and Rome: Civilizations of the Ancient Mediterranean''. Oxford University Press. ISBN 0198721943. * Goffman, Daniel. ''The Ottoman Empire and Early Modern Europe'' (2002) [https://web.archive.org/web/20081203224106/http://www.questia.com/read/107381987 online edition] * Goodwin, Jason. ''Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire'' (2003) [http://www.amazon.com/dp/0312420668/ excerpt and text search] * Hornblower, Simon; Antony Spawforth (1996). ''The Oxford Classical Dictionary''. Oxford University Press. * Hale, William. ''Turkish Foreign Policy, 1774-2000.'' (2000). 375 pp. * Inalcik, Halil and Quataert, Donald, ed. ''An Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300-1914.'' 1995. 1026 pp. * Kedourie, Sylvia, ed. ''Seventy-Five Years of the Turkish Republic'' (1999). 237 pp. * Kedourie, Sylvia. ''Turkey Before and After Ataturk: Internal and External Affairs'' (1989) 282pp * [https://web.archive.org/web/20120222145407/http://hgm2002.hgu.mrc.ac.uk/Abstracts/Publish/WorkshopPosters/WorkshopPoster11/hgm0548.htm E. Khusnutdinova, et al. Mitochondrial DNA variety in Turkic and Uralic-speaking people. POSTER NO: 548, Human Genome Organisation 2002] * Kinross, Patrick). ''The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire'' (1977) ISBN 0-688-03093-9. * Kosebalaban, Hasan. ''Turkish Foreign Policy: Islam, Nationalism, and Globalization'' (Palgrave Macmillan; 2011) 240 pages; examines tensions among secularist nationalism, Islamic nationalism, secular liberalism, and Islamic liberalism in shaping foreign policy since the 1920s; concentrates on era since 2003 * Kunt, Metin and Woodhead, Christine, ed. ''Süleyman the Magnificent and His Age: The Ottoman Empire in the Early Modern World.'' 1995. 218 pp. * Lloyd, Seton. ''Turkey: A Traveller’s History of Anatolia'' (1989) covers the ancient period. * Mango, Andrew. ''Ataturk: The Biography of the Founder of Modern Turkey'' (2000) ISBN 1-58567-011-1 * Mango, Cyril. ''The Oxford History of Byzantium'' (2002). ISBN 0-19-814098-3 * Marek, Christian (2010), ''Geschichte Kleinasiens in der Antike'' C. H. Beck, Munich, ISBN 9783406598531 (review: [http://bmcr.brynmawr.edu/2010/2010-08-13.html M. Weiskopf, Bryn Mawr Classical Review 2010.08.13]). * Ostrogorsky, George. ''History of the Byzantine State'' (1969). [http://www.amazon.com/History-Byzantine-State-George-Ostrogorsky/dp/0813511984/ excerpt and text search] * Quataert, Donald. ''The Ottoman Empire, 1700-1922'' (2005), standard scholarly survey [http://www.amazon.com/dp/0521547822/ excerpt and text search] * Shaw, Stanford J., and Ezel Kural Shaw. ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey. Vol. 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey, 1808–1975.'' (1977). [http://www.amazon.com/dp/0521291666/ excerpt and text search] ISBN 0-521-29163-1 * Thackeray, Frank W., John E. Findling, Douglas A. Howard. ''The History of Turkey'' (2001) 267 pages [https://web.archive.org/web/20120921012148/http://www.questia.com/library/100998062/the-history-of-turkey online] * Vryonis, Jr., Speros. ''The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor and the Process of Islamization from the Eleventh through the Fifteenth Century'' (1971). * Zurcher, Erik J. ''Turkey: A Modern History'' (3rd ed. 2004) [http://www.amazon.com/Turkey-History-Erik-J-Zurcher/dp/1860649580/ excerpt and text search] {{Danvez Europa|Istor}} [[Rummad:Istor Turkia| ]] [[Rummad:Istor ar broioù|Turkia]] cq59qj4c73r9m3k4bm8t7khpl80s53b 0 127504 2202044 2080301 2026-10-12T22:55:00Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202044 wikitext text/x-wiki [[Restr:Belle-ile Les Poulains un jour de tempete 2.jpg|thumb|Beg ar Polen]] '''Beg ar Polen''' zo ur [[beg-douar]] en enez [[ar Gerveur]], e departamant ar [[Mor-Bihan]]. Emañ Beg ar Polen e beg gwalarn ar Gerveur, e kumun [[Saozon (ar Gerveur)|Saozon]]. Ne ouzer ket gwall vat petra eo orin an anv « polen ». [[gallekaat|Gallekaet]] eo bet anv ar beg-douar e « Pointe des Poulains ». Ul lec’h kaer eo Beg ar Polen, leun a gerreg. Un [[tour-tan]] zo, [[tour-tan ar Polen]], hag a zo war un tamm douar a vez dispartiet diouzh ar beg-douar d’an uhelvor<ref>« Maez am Beg » a vez graet anezhañ e brezhoneg, hervez a lenner e Toponymie Nautique (1967).</ref>. E 1868 e oa bet savet an tour-tan-se. Emren penn-da-benn eo bremañ ha mont a ra en-dro gant tredan degaset gant [[energiezh an heol]]. E-kichen ar beg-douar ivez ez eus ur [[Kreñvlec'h|c’hreñvlec’h]] savet gant an arme en {{XIXvet kantved}} hag oa bet prenet ha treuzfurmet gant ar gomedianez [[Sarah Bernhardt]] e [[1894]]<ref>[http://www.letelegramme.fr/ig/generales/regions/bretagne/belle-ile-en-mer-refuge-de-sarah-bernhardt-07-08-2013-2195159.php Belle-Ile-en-Mer. Refuge de Sarah Bernhardt], Didier Déniel, ''[[Le Télégramme]]'', 7 Eost 2013.</ref>. Graet he doa he annez enni ha savet he doa ivez, war-lerc’h, daou di all e-kichen, an eil anvet ''Les Cinq Parties du monde'' hag egile ''Lysiane'' evit degemer he mignoned. Betek fin he buhez, e [[1923]], e teue Sarah Bernhardt bep hañv da dremen ur pennad amzer eno. Goude e voe dilezet ar savadurioù tamm-ha-tamm hag e [[2000]] e voent prenet gant [[Mirva an Aodoù]]<ref>[https://web.archive.org/web/20211023115928/https://www.conservatoire-du-littoral.fr/siteLittoral/331/28-pointe-des-poulains-56_morbihan.htm Belle-île (Dunes de Donnant, Les Poulains, Pointe de Pouldon, Ster Vras-Apothicairerie)], Conservatoire du littoral {{fr}}</ref> Adkempennet e voent ha digor e vez al lec’h d’ar weladennerien bremañ.<ref>[http://www.leparisien.fr/societe/a-belle-ile-la-pointe-des-poulains-a-ete-sauvee-19-07-2005-2006138851.php À Belle-Île, la pointe des Poulains a été sauvée] Le Parisien, 19 Gouere 2005 {{fr}}</ref>. {{clr|left}} == Notennoù == {{Daveoù}} == Liamm diavaez == {{Commons|Category:Pointe des Poulains}} * [https://web.archive.org/web/20160304023427/http://mappemonde.mgm.fr/num20/articles/art08402.html La pointe des Poulains à Belle-Île-en-Mer : patrimonialisation d’un site touristique insulaire] {{fr}} * [https://web.archive.org/web/20160326073454/http://www.360ouest.com/photo_fs.php?id=348 Luc'hskeudenn 360°] [[Rummad:Begoù-douar Breizh|Polen]] [[Rummad:Ar Gerveur]] bpdtzeu38m9xszu02wn87gnns67z2y4 0 127826 2202059 2197026 2026-10-13T05:23:24Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202059 wikitext text/x-wiki [[Restr:Hunt Master exits Castle cropped.JPG|thumb|O kuitaat kastell Powderham, [[Devon]], e 2005]] '''Gwenaerezh''' a reer eus un doare [[hemolc'h]] hengounel ma reder — war [[marc'h|varc'h]] peurliesañ — war-lerc'h ul [[loen]] gouez da heul ur bagad-[[ki|kon-red]] betek ma vefe tapet ha lazhet al loen diviet. Perzh dibar an hengoun-se eo ez eo ar c'hon hag a gas an hemolc'h, an dud war o lerc'h. Evel ar [[falc'hunerezh]] hag an hemolc'h danzouar gant [[furig]]ed, ar c'hon a ra pep tra : o sterniañ hag o skoazellañ a ra ar wenaerien, hep gallout erlec'hiañ outo. Bondoug ar c'hon enep hini al loen gouez eo danvez ar gwenaerezh. Arabat eo droukveskañ ar gwenaerezh gant ar falc'hunerezh, ma hemolc'her dre [[laboused-preizh]], ha gant an [[haboerezh]] hag a zo un ensavadur bet krouet e [[813]] gant [[Karl Veur]] evit diouennañ ar [[bleiz]]i dre drapoù hag armoù. Chaseal dre lez zo un doare da chaseal en ur redek, en ur c’hwezhañ er c’horn boud, hag en ur huchal. Un teknik eo ma heulier al loen gouez (ur c’harv en Europa, pe ur moc’h-gwez, un heizez, ul louarn, ur c'hounifl pe ul lapin) gant ur bagad chas o redek war-lec’h al loen chaseet betek ma vije skuizh divi ha mervel. Gant o fronelloù espar e c’hwez ar c’hri war-lec’h roudoù bet laosket gant al loen preizet. Gourdonet a savet eo ar chas evit argas ul loen hepken. Ar droadeien pe ar varc’herien a vez oc’h ambroug ar bagad chas. Rendaeloù a vez war ar sujed, difennet eo e Belgia abaoe 1995, en Alamagn goude dibenn an eil Brezel bed, hag e Breizh-Veur abaoe 2005. Erlec’hiet o deus e Breizh-Veur gant ur stumm dizrouk, hep tamm jibouez ebet, ma vez atizet fronelloù ar c’hi gant substituoù lu touelus. Ouzhpenn 80 % eus an dud e Frañs a vefe enebet ouzh an doare chaseal el lez. * "Gwenaerezh meur" ''(grande vénerie)'' a reer eus ur bagad-kon hag a red war-lerc'h [[bronneged]] bras : [[demm]]ed ''(Dama dama)'', [[hoc'h-gouez]] ''(Sus scrofa)'', [[Karv ruz|kirvi ruz]] ''(Cervus elaphus)'', [[yourc'h]]ed ''(Capreolus capreolus)''. * "Gwenaerezh bihan" ''(petite vénerie)'' a reer pa hemolc'her [[broc'h]]ed, [[gad|gedon]], [[louarn|lern]]. * "Akipaj" ''(équipage)'' a reer eus un aozadur hag a zo perc'henn war un tiriad gouestlet d'an hemolc'h, gant ur bagad-kon hag ur skipailh gwenaerien. == Gerdarzh == ''Guiznezl'', ''guinhezl'' evit "gwenaer" e ''[[Buez Santez Nonn]]'' (diwezh ar {{XVvet kantved}}), ''guinhezl'' er [[Catholicon|C'hatolicon]] ([[1499]]), ''guyner, guënaëzr, guinaezr, guynaër'' e [[Geriadur Gregor Rostren]] ([[1732]]) ha ''gwenaer'' → ''gwenaerezh'' e [[Geriadur Vallée]] ([[1931]]). Eus ar galleg ''vénerie''<ref>A skriver''vènerie'' ivez abaoe [[1990]], dre lezenn.</ref> testeniekaet en {{XIIvet kantved}}, diwar ar verb ''vener'' "hemolc'hiñ dre redek", eus al [[latin]] [[krennamzer]]el ''venaria'' "loened da hemolc'hin" diwar al latin ''venāri'' "redek war-lerc'h" ; hemolc'hiñ". == Istor == [[Restr:British Museum Room 10 lion hunting, horses and lions, London, UK, 2015.jpg|thumb|upright=1.45|Leoneta war varc'h, gant kon ha goafioù. Arz assyrian, ''circa'' [[600]] k.JK – ''[[British Museum]]'']] War varc'h pe war [[karr|garr]] e veze hemolc'het [[leon]]ed en [[Asiria]] er {{VIIvet kantved kt JK}}, ha lazhet dre wareg pe c'hoaf evel m'en diskouez oberennoù arzel niverus. Un doare da embreger evit ar brezel e oa, en abeg da dennder an hemolc'h : ret e oa strivañ e-pad pell, bout war evezh bepred ha gouzout embreger armoù. En [[Impalaeriezh roman]], perc'henned un dachenn o deveze ar gwir da hemolc'hiñ warni ; gwir e chomas kement-se en [[Europa ar C'hornaoueg]] goude diskar an impalaeriezh, pa renas ar [[Meroveed|Veroveed]] hag ar [[Karolingidi|Garolingidi]] war o lerc'h. Holl renkadoù ar gevredigezh a yae da hemolc'hiñ. Pa rae an dud a renk izel evit o boued, re ar renkoù uhelañ er grae evit dudiañ o amzer, evit an darempredoù kevredigezel, evit embreger hag evit diskouez o dere. Pa 'z eas impalaeriezh ar Garolingidi da get e paotas an aotrouien lec'hel. Buan e virjont tiriadoù ec'hon — [[koadeg|koadeier]] peurliesañ — ma veze diwallet loened gouez dindan gward evit an hemolc'h hepken. An dud izel n'o deveze ket gwir d'en ober, ha kastizet garv e veze ar [[Bigrierezh|vigrierien]] ; ret e oa dezho neuze hemolc'hiñ loened bihan en diavaez d'an tiriadoù berzet. E dibenn ar [[Krennamzer|Grennamzer]] e veze c'hoazh hemolc'het war varc'h gant armoù-tenn : lazhet e veze al loened a-bell dre [[arbalastr]], [[goaf]], [[gwareg]], pe tapet ar jiber dre [[trap|drapoù]] kent o lazhañ a-daolioù [[goustilh]] pe [[kleze|gleze]]. Kentañ testeni eus an doare da chaseal er Grennamzer e voe un dornskrid anvet ''Livre de Chasse'' savet etre [[1387]] ha [[1389]] gant an hemolc'her meur [[Gaston III de Foix-Béarn]] ([[1331]]-[[1391]]), lesanvet Gaston Fébus / Phœbus. A-feur ma veze dibabet ar gouennoù kon dre o barregezh en hemolc'h, ha lakaet barrekoc'h-barrekañ da hemolc'hiñ ar spesad-mañ-spesad, e voe dilezet an armoù-tenn tamm-ha-tamm ha lezet ar c'hon arbennikaet da hemolc'hiñ dre o bondoug, o mus hag o fleustradur betek ma vije diviet al loen gouez ; neuze e veze lazhet gant un taol goustilh pe gouzifiad, evel ma vez graet hiziv c'hoazh. Er {{XVvet kantved}} dija e veze kemennet pazennoù an abadennoù gant sonioù ar [[Korn-hemolc'h|c'horn-hemolc'h]]. E [[Bro-C'hall]], ar roue [[Frañsez Iañ (Bro-C'hall)|François Ier]] a embannas e [[1526]] ur skrid hag a reolie an hemolc'h hag an ''noble déduit'', da lavaret eo an "dudi nobl", ar gwenaerezh meur ; «&nbsp;Tad ar gwenaerezh&nbsp;» a vez graet anezhañ e metoù ar gwenaerezh abaoe ma voe moullet al lesanv-se gant Jacques du Fouilloux ([[1519]]-[[1580]]) en e levr ''La Venerie'' e [[1561]]. Gant red an amzer e kreskas geriaoueg ar gwenaerezh, betek bout resis-tre e kement tachenn hag a denn d'an hemolc'h : deskrivet dre ar munud ha termenet e vez korf pep loen e pep oad, emzalc'h pep gouenn kon e-kerzh un hemolc'hadenn ha pep pazenn en hemolc'h e-unan. Ken abred hag ar {{XIVvet kantved}} e voe diouzh ar c'hiz e metoù an uhelidi gouzout ar c'heriaoueg, koulz e Bro-C'hall hag e [[Bro-Saoz]]. Pelloc'h, da vare an [[Azginivelezh]], e voe brasaet ha resisaet ar c'heriaoueg a-galz. Ar c'heriaoueg puilh-se a implijer hiziv c'hoazh e Bro-C'hall, hag un darn anezhi zo tremenet er yezh pemdez : ''à cor et à cri'', ''c'est la curée'', ''donner le change'', ''être aux abois'', ''marcher sur les brisées de quelqu'un'', ''sonner l'hallali'', hag all. En {{XVIIIvet kantved}}, ar Saozon a gasas ar gwenaerezh da [[Amerika]] a-gevret gant kezeg ha [[louarn rous|lern Europa]] ''(Vulpes vulpes)''. == Harnez == Er gwenaerezh veur e ranker marc'hegañ evit heuliañ ar c'hon, en abeg da dizh ar jiber a hemolc'her. Kon arbennikaet a ranker kaout, evel-just, hag ur c'horn-hemolc'h evit kemenn a-zivout argerzh an abadenn. Berzet eo an [[arm-tan|armoù-tan]]. === Kezeg === [[Restr:Boxing Day Hunt in Cowbridge.jpg|thumb|En [[Y Bont-faen]], [[Kembre]], e [[2008]]]] Forzh pe varc'h pe gazeg a c'hall bout mat evit ar gwenaerezh, gant ma vo sioul, nerzhek ha kalet ouzh a strivoù goulennet gant hirder an hemolc'h, betek 50 [[metr|km]] war forzh pe dachenn ha dindan forzh pe amzer, hep gouzout pegoulz e tistroio d'ar marc'hosi. Ret eo boazañ al loen ouzh ar c'hon, ar c'harbedoù hag ouzh trouzioù dic'hortoz ar c'hoadegi. Er [[Rouantelezh-Unanet]] ez eus bet krouet kezeg arbennig anvet ''Hunters'' ("hemolc'herien") dre barañ kezeg gwad ha hanterwad ; en [[Iwerzhon]] ez eus bet graet heñvel gant kezeg gwad ha kezeg-tenn ''(draughts)''. En hengoun gall ez eur chomet gant al loened a oa : gwad, hanterwad, angl-hag-arab ha troterien ; dre bleustradur hepken e teuont da vout arbennik. === Kon-urzh === Diforc'hañ a reer etre ar c'hon evit ar gwenaerezh meur, a vez heuliet war varc'h, evel ar ouenn ''Grand anglo-français tricolore'', ha re ar gwenaerezh bihan evel ar ''Beagle''. Etre 20 ha 100 ki a vez en ur bagad ; lod a vez miret fresk ''(chiens de relais)'' evit eilañ ouzh ar re skuizh. Pep hini zo soliusaet ''(créancé)'' evit hemolc'hiñ a-vagadoù ur spesad loened hepken (demm, gad, hoc'h-gouez, karv, lapin, louarn pe yourc'h) rak gwenn e vije pep hemolc'h mar bije lakaet da redek meur a loen en un abadenn, pe da hemolc'hiñ en e unan. Dre ar parañ hag ar pleustriñ e teu ar wenaerien a-benn da zibab gouennoù, ha hiniennoù a-douez gouenn pe ouenn, evit tanavder o mus hag evit o framm, o zizh, o c'haleter, o harzh ''(gorge)''. Lod kon zo arbennik war an diboufañ ul loen gloazet, evit berraat e boanioù. <gallery mode="packed" heights="130px" caption="Un nebeud gouennoù kon-urzh"> Artois from 1915.JPG|''Artois'' Beagle Faraon.JPG|''Beagle'' Billy Fond Blanc.jpg|''Billy'' Foxhound Anglais.jpg|''Foxhound'' Grand anglo francais noir.jpg|''Grand anglo-francais blanc et noir'' </gallery> <gallery mode="packed" heights="130px"> Grand anglo francais tricol mod.jpg|''Grand anglo-français tricolore'' Basset Fauve De Bretagne.jpg|Ki ruz Breizh Poitevin.jpg|''Poitevin'' Porcelaine Fond Blanc.jpg|''Porcelaine'' Chien De Saint-Hubert.jpg|''Saint-Hubert'' / ''Bloodhound </gallery> === Korn-hemolc'h === [[Restr:Trompe de chasse.jpg|thumb|left|Korn-hemolc'h ar gwenaerezh]] [[Restr:Cordechasse.png|thumb|Korn-hemolc'h milourel]] E Bro-C'hall hepken hag abaoe [[1723]] e vez ambrouget an hemolc'herien gant sonioù ''(fanfares)'' ar c'horn-hemolc'h evit ma c'hellfe ar wenaerien kehentiñ etrezo ha gant ar c'hon. Gant ar mestr-gwenaer ha [[markiz]] [[Marc-Antoine de Dampierre]] ([[1676]]-[[1756]]) e voe ijinet e [[1722]] ar c'horn-hemolc'h a anavezer hiziv ; ar benveg nevez-se a voe degemeret e Gwenaerezh ar roue [[Loeiz XV (Bro-C'hall)|Louis XV]]. Tremen 4&nbsp;000 ''fanfare'' a voe skrivet gant markiz Dampierre ; en e raok avat e oa bet savet div son gant [[André Danican Philidor]], ''alias'' Philidor l'Aîné ([[1652]]-[[1730]]), pennsoner ar roue [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Louis XIV]] : ''Retraite prise'' ([[1705]])<ref>Sonet e dibenn an hemolc'h, mard eo bet tapet al loen ; ar ''retraite manquée'' a vez sonet mard eo chomet gant e vuhez.</ref> ha ''La Sourcillade'' ([[1708]])<ref>Adanvet ''la Vue'' diwezhatoc'h, a vez sonet kentañ gwech ma wel an dud al loen, goude m'eo bet gwelet gant ar c'hon.</ref>. Deskrivañ dibun an hemolc'h eo perzh ar c'horn : sonioù zo bet skrivet evit embann kement degouezh ''(circonstance)'', evel an ''débuché'' pa guita al loen goudor ar c'hoadeier da vont war ar gompezenn. Arabat eo droukveskañ korn-hemolc'h ar gwenaerezh ha hini ar sonerezh milourel : * e Re e vez kentonet hini ar gwenaerezh dre he hirder (4,545 m) ; e 6/8 e vez an darn vuiañ eus ar sonioù ; * e Mi bouc'h (Mi♭) pe Si bouc'h (Si♭) e vez kentonet hini ar soudarded, dre ur stirell diabarzh ; tonioù-bale 2/4 ha 4/4 a soner peurliesañ. Ar c'horn-hemolc'h ''d'Orléans'' eo an hini a soner hiziv peurliesañ ; deveret eo diwar an ''Dauphine'' hag a zeue eus an ''Dampiere''. {| class="wikitable" style="margin:auto;" !Anv !Hirder !Punadur |- |Dampierre (1723) |4,545 m |1 dro ½ |- |Dauphine ([[1729]]) |4,545 m |2 dro ½ |- |D'Orléans ([[1817]] & [[1831]]) |4,545 m |3 zro ½ |} == Dibun == [[Restr:Chasse a courre.jpg|thumb|upright=1.45|Gwenaerezh e [[2004]] e Bro-C'hall]] [[Restr:BedaleHunt2005.jpg|thumb|upright=1.45|Divarc'h, e [[2005]]]] [[Restr:Horses and hounds (15832451122).jpg|thumb|upright=1.45|Gwenaerezh e [[2014]] e Bro-Saoz ''(indeed!)'']] Digemm pe dost eo chomet ar gwenaerezh abaoe ma voe doñvaet ar c'hezeg, peogwir eo chomet digemm doareoù ar c'hon ha re ar spesadoù hemolc'het. Diwar-benn dibun un abadenn gwenaerezh meur e lennor amañ da-heul. Emgav a vez, beure abred, war tiriad un akipaj ; darev emañ an "nozelennoù" ''(boutons)'', da lavaret eo izili un akipaj p'o devez ar gwir da zougen e unwisk goude bout skodennet. Heulierien ''(suiveurs)'' a vez degemeret ivez, pa c'hall forzh piv ambroug un hemolc'h evit netra ; war droad, war varc'h, war [[marc'h-houarn|varc'h-houarn]] e heulier un hemolc'h. Berzet-groñs eo d'an nozelennoù ha d'an heulierien degas armoù-tan. An "dihun" ''([https://web.archive.org/web/20220126133953/https://www.venerie.org/wp-content/uploads/2017/03/le-rveil.mp3 réveil ])'' a vez sonet gant ar c'horn. A-hed an devezh e pado an hemolc'h war-lerc'h ul loen hepken er gwenaerezh meur, ha peurliesañ e teuio hennezh a-benn da virout e vuhez dre guitaat tiriad an akipaj, pe dre vont tre en ur goadeg arall, pe dre "widreoù" ''(ruses)'' all ; e gwenn e vez tremen 30% eus an hemolc'hadennoù. Kerkent ha sonet an dihun e vez kaset ar "gwadkon" ''(limiers)'', dalc'het gant ar roll gant "mevelien gon" ''(valets de chiens)'', da glask ha kavout ul loen gouez kent e "jaujañ" ''(jauger)'' hag e zigenvezañ. Sevenet kefridi ar gwadkon e tistroont gant o c'haserien da lec'h an emgav, ma tanevell ar vevelien gon stad ar jiber.<br> Da neuze e soner al "loc'hañ" ''([https://web.archive.org/web/20220126133951/https://www.venerie.org/wp-content/uploads/2017/03/le-dpart.mp3 départ ])'' ; war varc'h e ya ar wenaerien war-lerc'h ar "c'hon-urzh" ''(chiens d'ordre)'', hag a zo kon-red karget gant hemolc'hiñ al loen betek ma vo diviet ; krog eo an "diboufañ" ''(traque)''. Pa vez kavet al loen e klever ar c'horn o seniñ ar "gwel" ''(vue)'' hag ar mestr-gwenaer o huchal «&nbsp;Taio !&nbsp;» ''(Taïaut !)''<ref>Un drouzadell eo, a skriver ''Tayaut'' ivez ([[1661]]; ''Taho'' e oa ''circa'' [[1300]].</ref>{{,}}<ref>''Vloo'' a hucher pa weler un hoc'h-gouez, hervez Bellier de Villiers.</ref> ; setu krog an hemolc'h da vat. Kenlabour a vez etre an dud hag ar c'hon-urzh, an eil o heñchañ ar re all — an dud dre o anaoudegezh eus an dachenn, ar c'hon dre o mus. Ret eo d'al loen tec'hel kuit : emañ "lañset" ''(lancé)''. Klask a ra neuze mirout e vuhez, ar pezh a ra dre meur a widre : * "hentoù doubl" ''(doubles voies)'' pa zistro war e c'hiz kent kemer un hent all evit luziañ mus ar c'hon : daou roud c'hwezh ''(sentiment)'' a gavont, ar pezh a lez amzer d'al loen da lañsiñ warno ; * "karbac'h" ''(hourvari)'' pa zistro da benn-kentañ an diboufañ evit kenluziañ ar c'hon adarre ; * "kemm" ''(change)'' p'en em lakaat e-touez hiniennoù eus e spesad evit kenluziañ mus ar c'hon c'hoazh ; ne vez ket sonet ar c'hemm, kuit a lakaat evezh er jiber hag a drubuilhañ ar c'hon-urzh ; * "lañsiñ war" ''(forlonger)'' pa gemer kement a lañs war ar c'hon ma kollont roud e c'hwezh ; * "tremen dour" ''(passage d'eau)'' pa dreuz ur red pe ul ledennad dour evit troc'hañ roud e c'hwezh ; kemennet e vez kement-se gant ar c'horn o seniñ ar ''[https://web.archive.org/web/20220126133956/https://www.venerie.org/wp-content/uploads/2017/03/le-bat-leau.mp3 Bat-l'eau ]''. Eurvezhioù-pad e kendalc'h ar c'hoari toull-kuzh-se betek diwezh an hemolc'h, gant tri disorc'h : * serr-noz eo, re ziwezhat eo evit tapout al loen, gwenn eo an abadenn ; * tec'het eo al loen kuit da vat, gwenn eo an abadenn ivez ; * tizhet eo bet al loen, talañ a ra ouzh an hemolc'herien pe diviet eo gant an hemolc'h : sonet e vez an "hualao war droad" ''([http://www.rpan.fr/Principales-fanfares-de hallali sur pied])'' ; da neuze hepken e klever harzhoù ''(abois)'' ar c'hon-urzh, rak "garmiñ" ''(crier)'' a reont a-hed an hemolc'h. "Servijout" ''(servir)'' al loen a reer neuze, da lavaret eo en e beurlazher : gant dent ar c'hon e kav e varv, pe gant lavnenn ur gwenaer anvet "piker" ''(piqueux)'' ; an "hualao war zouar" ''([http://www.rpan.fr/Principales-fanfares-de hallali sur terre])'' a soner neuze. Goude servijet al loen en e zispenner hag e roer an tammoù gwellañ da izili an akipaj. An tammoù dister a lakaer war an "doubier" ''(nappe)'', da lavaret eo kroc'hen al loen, hag e soner ar "c'hourailhoù" ''([https://www.youtube.com/watch?v=A_zSpZQgrto curée])'' evit m'o defe ar c'hon o gopr. E-pad ma fest ar c'hon e soner meur a ''fanfare'' : * re an darvoudoù pennañ a zo bet e-kerzh an hemolc'hadenn ; * unan en enor d'al loen marv ; * an Enorioù ''(Honneurs)'' da geñver "lidoù en troad" ''(honneurs du pied)'' : goude an hualao e tegas ar piker troad a-raok dehoù al loen d'an den a fell da vestr an akipaj enoriñ ; * son an akipaj, ''[https://www.youtube.com/watch?v=2EimJtuPUgM Le Bonsoir breton]'' da skouer ; * sonioù akipajoù ar gouvidi ; * kimiad ar vistri hag ar bikerien. == Ar gwenaerezh er bed == Aotreet eo ar gwenaerezh en [[Aostralia]], e Bro-C'hall, en [[Italia]], en [[Iwerzhon]], e [[Kanada]], e [[Portugal]], e [[Stadoù-Unanet Amerika]] hag e [[Zeland-Nevez]]. Berzet eo en [[Alamagn]] [[(1936)]], e [[Belgia]] ([[1995]]) hag er Rouantelezh-Unanet ([[2005]])<ref>{{fr}} [https://www.huffingtonpost.fr/2017/10/28/la-chasse-a-courre-une-pratique-moyenageuse-pour-des-privilegies-en-mal-de-monarchie_a_23259478/ ''Huffpost'', 29 HER 17]</ref>{{,}}<ref>Gwenaerezh a vez c'hoazh er Rouantelezh-Unanet, evel m'en diskouez meur a restr e Wikimedia Commons.</ref> == Ar gwenaerezh en arzoù == === Lennegezh === Er [[bloavezhioù 1930]] e voe daou romant ma teskriver abadennoù gwenaerezh : e [[1934]] en ''A Handful of Dust'' ar romantour saoz [[Evelyn Waugh]] ([[1903]]-[[1966]])<ref>{{en}} WAUGH, Evelyn : ''A Handful of Dust'', Penguin Books, 2018 {{ISBN|978-0-241-34110-0}} ; {{fr}} ''Une poignée de cendres'', Robert Laffont, 2018 {{ISBN|978-2-22121-604-0}}</ref> hag e [[1938]] e ''La dernière harde'' gant [[Maurice Genevoix]] ([[1890]]-[[1980]])<ref>{{fr}} GENEVOIX, Maurice : ''La dernière harde'', Éditions de Montbel, 2018 {{ISBN|978-2-35653-120-9}}</ref> Ar romantour gall [[Théodore de Foudras]] ([[1800]]-[[1872]]) en deus skrivet 13 levr diwar-benn ar gwenaerezh, an hini brudetañ o vout ''Les gentishommes chasseurs''<ref>{{fr}} FOUDRAS, Théodore de : ''Les gentishommes chasseurs'' ([[1848]]), Forgotten Books, 2018 {{ISBN|978-0-484-29511-6}}</ref>. === Kizellerezh === <gallery mode="packed" heights="170px"> Antoine-Louis Barye - Stag Running Through Forest - Walters 27187.jpg|''Karv o tec'hel'', Antoine-Louis Barye ([[1795]]-[[1875]]) Nîmes,Beaux Arts066,bronze04.jpg|''Ki o terc'hel ur c'had'', Pierre-Jules Mêne ([[1810]]-[[1879]]) Nogent-le-Rotrou - Park Place de la République - Statue.JPG|''Ar c'hon fresk'', [[Camille Gâté]] ([[1856]]-[[1900]]) </gallery> === Livouriezh === <gallery mode="packed" heights="170px"> Paolo Uccello 052.jpg|''Caccia notturna'' – [[Paolo Urcello]], ''c.'' [[1473]] Jean-Baptiste Oudry - La chasse au chevreuilt (1725).jpg|''La chasse au chevreuil'', [[Jean-Baptiste Oudry]] ([[1725]]) Cerf aux abois 1729.jpg|''Cerf aux abois'', [[Alexandre-François Desportes]] ([[1729]]) Marie-Antoinette 1783 Brun Versailles 9082.jpg|''Marie-Antoinette chassant à courre'', [[Louis-Auguste Brun]] ([[1783]]) </gallery> <gallery mode="packed" heights="170px"> Carle Vernet - Napoleon on a Hunt in the Forest of Compiègne - WGA24721.jpg|[[Napoleon Iañ]] oc'h hemolc'hiñ, [[Carle Vernet]] ([[1811]]) Evariste-Vital Luminais - Closing in.jpg|Abadenn gwenaerezh, [[Évariste-Vital Luminais]] (''c.'' [[1860]]) 1900, chasse à courre par Gabriel van Dievoet (1875-1934).JPG|Abadenn gwenaerezh, [[Gabriel van Dievoet]] (''c.'' [[1900]]) Princeteau Jagdszene.jpg|''Scène de chasse'', [[René Princeteau]] ([[1914]]) </gallery> === Sonerezh === Ouzhpenn ar sonioù korn-hemolc'h bet savet evit an hemolc'h end-eeun ez eus bet meur a oberenn levezonet gant ar gwenaerezh, an hini vrudetañ o vout ar ''Messe de Saint Hubert''<ref>[[Sant]] paeron an hemolc'herien eo [[Hubert de Liège]] (''c.'' [[657]]-[[727]]).</ref> savet gant Tyndare-Gruyer e [[1883]] — nes komz eus ''La Paimpolaise'', "pennoberenn" [[Théodore Botrel]] ([[1868]]-[[1925]]), hag a zo ur ''fanfare'' e gwirionez<ref>Eugène Feautrier ([[1849]]-[[1898]]) a glotadas ar son e [[1896]].</ref>. == Levrlennadur == * {{fr}} FEBUS, Gaston : ''Livre de Chasse'' (1387-1389), Paris, Bibliothèque de l'Image, 2003 {{ISBN|978-2-91466-103-4}} * {{fr}} DU FOUILLOUX, Iaques : ''La Venerie'', Poitiers, de Marnefz & Bouchetz frères, 1561 – [http://homes.chass.utoronto.ca/~wulfric/rentexte/fouillou/ Lenn en-linenn]. * {{fr}} DE SALNOVE, Robert : ''La Venerie Royale - Divisée en Quatre Parties'' (1665), Kessinger Publishing, 2010 {{ISBN|978-1-16633-392-8}} * {{fr}} D'YAUVILLE, Jacques : ''Traité de Vénerie'' (1788), Hachette Livre BNF, 2016 {{ISBN|978-2-01448-058-0}} * {{fr}} BELLIER DE VILLIERS, A. C. E. : ''Le chien au chenil'' (1870), Paris, Pairault & Cie * {{fr}} BELLIER DE VILLIERS, A. C. E. : ''Les déduits de la chasse du chevreuil'' (1870), Paris, Victor Goupy * {{fr}} BELLIER DE VILLIERS, A. C. E. : ''Éducation du chien d'arrêt'' (1881), Hachette Livre BNF, 2017 {{ISBN|978-2-01407-611-0}} * {{fr}} LE COUTEULX DE CANTELEU, Jean-Emmanuel : ''Manuel de vénerie française'', Paris, Hachette, 1890. {{ISBN|978-2-85704-654-7}} * {{fr}} AMBELAIN, Robert : ''Symbolisme et rituel de la chasse à courre'', Paris, Robert Laffont, 1981 (ASIN 2221006879) * {{fr}} SALVADORI, Philippe : ''La Chasse sous l'Ancien Régime'', Paris, Fayard, 1996 {{ISBN|978-2-213-59728-7}} * {{fr}} PINÇON Michel & PINÇON-CHARLOT, Monique : ''La Chasse à courre, ses rites et ses enjeux'', Paris, Payot, 2003 {{ISBN|978-2-228-89749-5}} * {{fr}} ANAYA-GAUTIER, Céline : ''Chasse à courre - À la croisée des mondes'', Paris, Flammarion, 2018 {{ISBN|978-2-08144-202-3}} == Liammoù diavaez == {| |- valign="top" | * {{fr}} [http://www.venerie.org/ ''Vènerie''] * {{fr}} [http://www.chasses-du-monde.com/europe/chasses-traditionnelles/venerie/ ''Chasses du monde''] * {{fr}} [http://www.faccc.fr/ ''Fédération des associations de chasseurs aux chiens courants''] * {{fr}} [http://www.memoiredesequipages.fr/memoire.php ''Mémoire des équipages''] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20120828005637/http://www.musees-senlis.fr/Musee-de-la-Venerie/historique-du-musee-art-et-chasse.html ''Musée de la vénerie''] * {{fr}} [http://www.fitf.org/ ''Fédération internationale des trompes de France''] | * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20181129131919/http://www.rallyetrompesdeparis.com/ ''Société de trompes de chasse à Paris''] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20110303162951/http://www.oncfs.gouv.fr/ ''Office national de la chasse et de la faune sauvage''] * {{fr}} [http://www.onf.fr/ ''Office National des Forêts''] * {{fr}} [http://www.ma-chasse.com/lexique.shtml ''Lexique de vénerie''] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20180819225348/http://ma-chasse.com/fanflist.shtml Listennad ''fanfares''] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20181019053642/https://www.montbel.com/index.cfm ''Éditions de Montbel''] |} == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Chase]] obou9ri96z6u7g92bg6cy8gw8ts7ra5 0 129431 2202017 2199766 2026-10-12T20:11:11Z Kestenn 14086 /* S */ 2202017 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- | <big>'''[[#A|A]]''' • '''[[#B|B]]''' • '''[[#C|C]]''' • '''[[#C'H|C'H]]''' • '''[[#D|D]]''' • '''[[#E|E]]''' • '''[[#F|F]]''' • '''[[#G|G]]''' • '''[[#H|H]]''' • '''[[#I|I]]''' • '''[[#J|J]]''' • '''[[#K|K]]''' • '''[[#L|L]]''' • '''[[#M|M]]''' • '''[[#N|N]]''' • '''[[#O|O]]''' • '''[[#P|P]]''' • '''[[#Q|Q]]''' • '''[[#R|R]]''' • '''[[#S|S]]''' • '''[[#T|T]]''' • '''[[#U|U]]''' • '''[[#V|V]]''' • '''[[#W|W]]''' • '''[[#X|X]]''' • '''[[#Y|Y]]''' • '''[[#Z|Z]]''' • '''[[#Tud arall|Tud arall]]'''</big> |} == A == <div style="column-count:2;"> *[[Jacob Aagaard]] (Danmark, Bro-Skos, *1973) *[[Manuel Aaron]] (India, *1935) *[[Damaris Abarca]] (Chile, *1980) *[[Imed Abdelnabbi]] (Egipt, *1957) *[[Abd al-Malik]] (Siria, 646-705) *[[Zineb Dina Abdi]] (Aljeria, *1981) *[[Arthur Abolianin]] (Belgia, *1966) *[[István Abonyi]] (Hungaria, 1886-1942) *[[Gerald Abrahams]] (Bro-Saoz, 1907-1980) *[[Tatev Abrahamyan]] (Armenia, SUA, *1988) *[[Leonardas Abramavičius]] (URSS, Lituania, a-raok 1912-1960) *[[Nune Abrahamian]] (Armenia, URSS) *[[Raji Abuazizah]] (Palestina, *2006) *[[Jude Acers]] (SUA, *1944) *[[Peter Acs]] (Hungaria, *1981) *[[Ernestina Adam]] (Arc'hantina, *2009) *[[Michael Adams]] (Kerne-Veur, *1971) *[[Weaver Adams]] (SUA, 1901-1963) *[[Utut Adianto]] (Indonezia, *1965) *[[Ahmed Adly]] (Egipt, *1987) *[[András Adorján]] (Hungaria, *1950) *[[Yochanan Afek]] (Israel, *1952) *[[Assem Afifi]], (Egipt, *1947) *[[Vladimir Afromeev]] (Rusia, *1954) *[[Naira Agababean]] (Moldova, URSS, *1951) *[[Simen Agdestein]] (Norvegia, *1967) *[[Evgeny Agrest]] (Belarus, Sveden, *1966) *[[Georgy Agzamov]] (Ouzbekistan, 1954-1986) *[[Carl Ahues]] (Alamagn, 1883-1968) *[[James Macrae Aitken]] (Bro-Skos, 1908-1983) *[[Ralf Åkesson]] (Sveden, *1961) *[[Elena Akhmilovskaya]] (Rusia, URSS, SUA, 1954-2012) *[[Anna Akhsharumova]] (Rusia, SUA, *1957) *[[Varuzhan Akobian]] (Armenia, SUA, *1983) *[[Vladimir Akobyan]] (URSS, Armenia, *1971) *[[Mohammed Al-Modiahki]] (Qatar, *1974) *[[Yosra Alaa El Din]] (Egipt, *1986) *[[Semyon Alapin]] (Lituania, 1856-1923) *[[Vladimir Alatortsev]] (Rusia, 1909-1987) *[[Adolf Albin]] (Roumania, 1848-1920) *[[Lev Alburt]] (URSS, Rusia, SUA, *1945) *[[Aleksandr Alec'hin]] (Rusia, Bro-C'hall 1892-1946) *[[Alexei Alec'hin]] (Rusia, 1888-1939) *[[Grace Alec'hin]] (SUA, Bro-Saoz, Bro-C'hall 1876-1956) *[[Aleksej Aleksandrov]] (Belarus, *1973) *[[Evgeni Alekseiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugh Alexander]] (Bro-Saoz, 1899-1974) *[[Aaron Alexandre]] (Alamagn, Bro-C'hall, Bro-Saoz 1765-1850) *[[Nana Alexandria]] (URSS, Jorjia, *1949) *[[Silvia Alexieva]] (Bulgaria, Bro-C'hall, *1974) *[[Mohamed Allam]] (Palestina, *2001) *[[Johann Baptist Allgaier]] (Alamagn, Aostria, 1763-1823) *[[Zoltán Almási]] (Hungaria, *1976) *[[Izak Aloni]] (Polonia, Israel, 1905-1985) *[[Yoel Aloni]] (Israel, *1937) *[[Boris Alterman]] (Israel, *1970) *[[Husam Al-Takrori]] (Palestina, *1994) *[[Majed Altell]] (Palestina, *2005) *[[Tunç Amarat]] (Aostria) *[[Friedrich Amelung]] (Estonia, Latvia, 1842-1909) *[[Stephanie Amed]] (Arc'hantina, *1990) *[[Bassem Amin]] (Egipt, *1988) *[[Ivy Claire Amoko]] (Ouganda, *1987) *[[Farouk Amonatov]] (Tadjikistan, *1978) *[[Bruce Amos]] (Kanada, *1946) *[[Claudia Amura]] (Arc'hantina, *1970) *[[An Yangfeng]] (Sina, *1963) *[[Viswanathan Anand]] (India, *1969) *[[Erik Andersen (echedoù)|Erik Andersen]] (Danmark, 1904-1938) *[[Frank Anderson (echedoù)|Frank Anderson]] (Kanada, 1928-1980) *[[Adolf Anderssen]] (Alamagn 1818-1879) *[[Ulf Andersson]] (Sveden, *1951) *[[Dmitry Andreikin]] (Rusia, *1990) *[[Siranush Andriasian]] (Armenia, *1986) *[[Zaven Andriasian]] (Armenia, *1989) *[[Goretti Angolikin]] (Ouganda, *1986) *[[Dejan Antic]] (Serbia, *1968) *[[Rogelio Antonio Jr.]] (Filipinez, *1962) *[[Vladimir Antoshin]] (URSS, Rusia, 1929-1994) *[[Gabriela Antova]] (Bulgaria, *2002) *[[Antonio Antunes]] (Portugal, *1962) *[[Oskar Antze]] (Alamagn, *1878) *[[Manuel Apicella]] (Bro-C'hall, *1970) *[[Izaak Appel]] (Polonia, 1905-1941) *[[Fricis Apšenieks]] (Latvia, 1894-1941) *[[Lev Aptekar]] (Ukraina, Zeland-Nevez, *1936) *[[Adlane Arab]] (Aljeria, *1980) *[[José Joaquin Araiza]] (Mec'hiko, 1900-1971) *[[Ketevan Arakhamia-Grant]] (Jorjia, *1968) *[[Giovanna Arbunic]] (Chile, *1964) *[[Walter Arencibia]] (Kuba, *1967) *[[Alexander Areshchenko]] (Ukraina, *1986) *[[Keith Arkell]] (Bro-Saoz, *1961) *[[Ennio Arlandi]] (Italia, *1966) *[[Romanas Arlauskas]] (Lituania, Australia, 1917-2009) *[[Jon Arnason]] (Island, *1960) *[[Dagur Arngrímsson]] (Island, *1987) *[[Levon Aronian]] (Armenia, *1982) *[[Lev Aronin]] (Unvanizh Soviedel, Rusia, 1920-1983) *[[Farida Arouche]] (Aljeria, *1980) *[[Maritza Arribas Robaina]] (Kuba, *1971) *[[Andreas Ascharin]] (Estonia, Latvia, 1843-1896) *[[Jacob Ascher]] (Bro-Saoz, Kanada, 1841-1912) *[[Konstantin Aseev]] (URSS, Rusia, 1960-2004) *[[Venka Asenova]] (Bulgaria, 1930-2006) *[[Franc Ashiku]] (Albania, *1993) *[[Maurice Ashley]] (Jamaika, SUA, *1966) *[[Ludmila Aslanian]] (Armenia, URSS, *1957) *[[Alis Aslanyan]] (Armenia, URSS) *[[Karen Asrian]] (Armenia,URSS, 1980-2008) *[[As-Suli]] ([[Kalifelezh]] an [[Abbasided]], ''c.'' 880 - 946) *[[Lajos Asztalos]] (Aostria-Hungaria, Yougoslavia, Hungary, 1889-1956) *[[Ekaterina Atalik]] (Rusia, Turkey, *1982) *[[Suat Atalık]] (Turkia, *1964) *[[Henry Atkins]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Arnold Aurbach]] (Polonia, Bro-C'hall, c. 1888 - 1952) *[[Yuri Averbakh]] (URSS, Rusia, *1922) *[[Valeriy Aveskoulov]] (Ukraina, *1986) *[[Herbert Avram]] (SUA, 1913-2006) *[[Boris Avrukh]] (Israel, *1978) *[[Zurab Azmaiparashvili]] (Jorjia, *1960) </div> == B == <div style="column-count:2;"> *[[Hasmik Babaian]] (Armenia, URSS) *[[Aleksandr Babourin]] (URSS, Rusia, Iwerzhon, *1967) *[[Étienne Bacrot]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Paul Baender]] (Alamagn, Bolivia, 1906-1985) *[[Giorgi Bagaturov]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Amir Bagheri]] (Iran, *1978) *[[Camilla Baginskaite]] (URSS, Lituania, SUA, *1967) *[[Vladimir Bagirov]] (URSS, Latvia, 1936-2000) *[[Mary Bain]] (SUA, 1904-1972) *[[David Graham Baird]] (SUA, 1854-1913) *[[Jorge Gómez Baillo]] (Arc'hantina, *1959) *[[Vladimir Baklan]] (Ukraina, *1978) *[[Yuri Balashov]] (URSS, Rusia, *1949) *[[Rosendo Balinas, Jr.]] (Filipinez, 1941-1998) *[[Zoltán von Balla]] (Hungaria, 1883-1945) *[[Csaba Balogh]] (Hungaria, *1987) *[[János Balogh (echedoù)|János Balogh]] (Roumania, Hungaria, 1892-1980) *[[Julio Balparda]] (Uruguay, ?-1942) *[[Amikam Balshan]] (Israel, *1948) *[[Hristos Banikas]] (Gres, *1978) *[[Anatoly Bannik]] (URSS, Ukraina, *1921) *[[Ana Filipa Baptista]] (Portugal, *1990) *[[David Baramidze]] (Jorjia, Alamagn, *1988) *[[Zsigmond Barász]] (Hungaria, 1878-1935) *[[Abraham Baratz]] (Roumania, Bro-C'hall, 1895-1975) *[[Gerardo Barbero]] (Arc'hantina, Hungaria, 1961-2001) *[[Wim Barbier]] (Belgia, *1960) *[[Gedeon Barcza]] (Hungaria, 1911-1986) *[[Olaf Barda]] (Norvegia, 1909-1971) *[[Curt von Bardeleben]] (Alamagn, 1861-1924) *[[Leonard Barden]] (Bro-Saoz, *1929) *[[Evgeny Bareev]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Robert Henry Barnes]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez 1849-1916) *[[Thomas Wilson Barnes]] (Bro-Saoz, 1825-1874) *[[Aleksey Barsov]] (URSS, Ouzbekistan, *1966) *[[Mateusz Bartel]] (Polonia, *1985) *[[Dibyendu Barua]] (India, *1966) *[[Cerdas Barus]] (Indonezia, *1961) *[[Marcel Barzin]] (Belgia, 1891-1980) *[[Michael Basman]] (Bro-Saoz, *1946) *[[Alberto Batori]] (Italia, 1884-1923) *[[Christian Bauer]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Johann Bauer]] (Bohemia, Aostria, 1861-1891) *[[Friedrich Baumbach]] (Alamagn, *1935) *[[Albert Becker (echedoù)|Albert Becker]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina 1896-1984) *[[Anjelina Belakovskaia]] (URSS, Ukraina, SUA, *1969) *[[Liudmila Belavenets]] (URSS, Rusia, *1940) *[[Sergey Belavenets]] (URSS, Rusia, 1910-1942) *[[Ridha Belkadi]] (Tunizia, 1925-2012) *[[Slim Belkhodja]] (Tunizia, *1962) *[[Bilel Bellahcene]] (Bro-C'hall, Aljeria, *1984) *[[Saâd Belouadah]] (Aljeria, * 1979) *[[Aleksandr Belyavskiy]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1953) *[[Jana Bellin]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, *1947) *[[Fabio Bellini]] (Italia, *1969) *[[Juan Bellón]] (Spagn, *1950) *[[Bruno Belotti]] (Italia, *1964) *[[Zdzisław Belsitzmann]] (Polonia, circa 1890-1920) *[[Khalil Bengherabi]] (Aljeria, *1979) *[[Levi Benima]] (Izelvroioù, 1837-1922) *[[Clarice Benini]] (Italia, 1905-1976) *[[Joel Benjamin]] (SUA, *1964) *[[Francisco Benkö]] (Alamagn, Arc'hantina, *1910) *[[Pal Benko]] (Bro-C'hall, Hungaria, SUA, *1928) *[[Gary Benson]] (Aostralia, *1957) *[[David Berczes]] (Hungaria, *1990) *[[María Angélica Berea de Montero]] (Arc'hantina, 1914-1983) *[[Emanuel Berg]] (Sveden, *1981) *[[Bela Berger]] (Hungaria, Australia, 1931-2005) *[[Johann Berger]] (Aostria, 1845-1933) *[[Victor Berger]] (URSS? Ukraina, Bro-Saoz, 1904-1996) *[[Nils Bergkvist]] (Sveden, 1900-?) *[[Teodors Bergs]] (URSS, Latvia, 1902-1966) *[[Hans Berliner]] (Alamagn, SUA, *1929) *[[Ivar Bern]] (Norvegia, *1967) *[[Karl Berndtsson]] (Sveden, 1892-1943) *[[Jacob Bernstein]] (SUA, ?-1958) *[[Osip Bernstein]] (Rusia, Ukraina, Bro-C'hall, 1882-1962) *[[Sidney Norman Bernstein]] (SUA, 1911-1992) *[[Yaacov Bernstein]] (Israel, *1939) *[[Mario Bertok]] (Kroatia, *1929) *[[Katarina Beskow]] (Sveden, 1867-1939) *[[Louis Betbeder Matibet]] (Bro-C'hall, *1901) *[[Kārlis Bētiņš]] (Latvia, 1867-1943) *[[Dante Beukes]] (Namibia, *2003) *[[Siegmund Beutum]] (Aostria, 1890-1966) *[[Vinay Bhat]] (SUA, *1984) *[[Sergio Bianchi (echedoù)|Sergio Bianchi]] (1920-1978) *[[Carlos Bielicki]] (Arc'hantina, *1940) *[[Martin Bier]] (Alamagn, 1854-1934) *[[Horace Bigelow]] (SUA, 1898-1980) *[[István Bilek]] (Hungaria, *1932) *[[Paul Rudolf von Bilguer]] (Alamagn, 1815-1840) *[[Maurice Billecard]] (Bro-C'hall, 1876-?) *[[Reefat Bin-Sattar]] (Bangladesh, *1974) *[[Henry Bird]] (Bro-Saoz, 1830-1908) *[[Nathan Birnboim]] (Israel, *1950) *[[Klaus Bischoff]] (Alamagn, *1961) *[[Arthur Bisguier]] (SUA, *1929) *[[Peter Biyiasas]] (Gres, Kanada, *1950) *[[Saevar Bjarnason]] (Island, *1954) *[[Dimitrije Bjelica]] (Serbia, *1935) *[[Roy Turnbull Black]] (SUA, 1888-1962) *[[Suzy Blackburn]] (Kembre,*?) *[[Joseph Henry Blackburne]] (Bro-Saoz, 1841-1924) *[[Armand Blackmar]] (SUA, 1826-1888) *[[Joseph Henry Blake (echedoù)|Joseph Henry Blake]] (Bro-Saoz, 1859-1951) *[[Abram Blass]] (Polonia, Israel, 1895-?) *[[Ottó Bláthy]] (Hungaria, 1860-1939) *[[Max Blau]] (Alamagn, Suis, 1918-1984) *[[Ludwig Bledow]] (Alamagn, 1795-1846) *[[Paweł Blehm]] (Polonia, *1980) *[[Dirk Bleijkmans]] (Izelvroioù, Indonezia, 1875-?) *[[Yaacov Bleiman]] (URSS, Lituania, Israel, 1947-2004) *[[Calvin Blocker]] (SUA, *1955) *[[Claude Bloodgood]] (SUA, 1937-2001) *[[Oscar Blum]] (Lituania, Bro-C'hall, bet ganet kent 1910) *[[Benjamin Blumenfeld]] (URSS, Belarus, Rusia, 1884-1947) *[[Max Blümich]] (Alamagn, 1886-1942) *[[Boris Blumin]] (Rusia, Kanada, SUA, 1907-1998) *[[Milko Bobotsov]] (Bulgaria, *1931) *[[Dmitry Bocharov]] (Rusia, *1982) *[[Samuel Boden]] (Bro-Saoz, 1826-1882) *[[Jozef Boey]] (Belgia, *1934) *[[Fedor Bogatyrchuk]] (Ukraina, Kanada, 1892-1984) *[[Efim Bogolyoubov]] (Ukraina, Alamagn, 1889-1952) *[[Paolo Boi]] (Italia, 1528-1598) *[[Tamara Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Venera Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Deyan Bojkov]] (Bulgaria, *1977) *[[Jacobo Bolbochán]] (Arc'hantina, 1906-1984) *[[Julio Bolbochán]] (Arc'hantina, 1920-1996) *[[Isaak Boleslavskiy]] (URSS, Ukraina, 1919-1977) *[[Viktor Bologan]] (Moldova, *1971) *[[Victor Angel Bolzoni]] (Belgia, *1962) *[[Giovanni Leonardo di Bona]] (Italia, 1542-1587) *[[Igor Bondarevsky]] (URSS, Rusia, 1913-1979) *[[Eero Böök]] (Finland, 1910-1990) *[[Anapaola Suri Borda Rodas]] (Arc'hantina, *2004) *[[Ylvije Boriçi]] (Albania, *1965) *[[Valentina Borisenko]] (Rusia, 1920-1993) *[[Borislava Borisova]] (Bulgaria, Sveden, *1951) *[[Nicolas Borouchowitz]] (Belgia, *1898) *[[Tea Bosboom-Lanchava]] (Izelvroioù, Jorjia, *1974) *[[Harallamb Boshku]] (Albania, 1953-2019) *[[George Steven Botterill|George Botterill]] (Bro-Saoz, Kembre, *1949) *[[Mic'hail Botvinnik]] (URSS, Rusia, 1911-1995) *[[Slim Bouaziz]] (Tunizia, *1950) *[[Mahfoud Boudiba]] (Aljeria, *1966) *[[Louis de la Bourdonnais]] (Bro-C'hall, 1795-1840) *[[César Boutteville]] (Viêt-Nam, Bro-C'hall, *1917) *[[Olena Boytsun]] (Ukraina, *1983) *[[Julius Brach]] (Tchekoslovakia, 1881-1938) *[[Stephen Brady]] (Iwerzhon, *1967) *[[Fernando Braga]] (Italia, *1958) *[[Marilyn Braun]] (SUA,1948-2018) *[[Gyula Breyer]] (Hungaria, 1893-1921) *[[Alfred Brinckmann]] (Alamagn, 1891-1967) *[[Sophie Brion]] (Belgia, *1985) *[[Milagros Tatiana Brizzi]] (Arc'hantina, *1996) *[[Mirko Bröder]] (Hungaria, Yougoslavia, Serbia, 1911-1943) *[[Miklós Bródy]] (Hungaria, Roumania, 1877-1949) *[[Vladimir Bron]] (URSS, Ukraina, 1909-1985) *[[David Bronstein]] (URSS, Ukraina, 1924-2006) *[[Luis Bronstein]] (Arc'hantina, 1946-2014) *[[Walter Browne]] (Aostralia, SUA, 1949-2015) *[[Marina Brunello]] (Italia, *1994) *[[Roberta Brunello]] (Italia, *1991) *[[Sabino Brunello]] (Italia, *1989) *[[Hazel Brunker]] (Kembre, *1932) *[[Fabio Bruno]] (Italia, *1960) *[[Agnieszka Brustman]] (Polonia, *1962) *[[Lázaro Bruzón]] (Kuba, *1982) *[[Stellan Brynell]] (Sveden, *1962) *[[Bu Xiangzhi]] (Sina, *1985) *[[Henry Thomas Buckle]] (Bro-Saoz, 1821-1862) *[[Gerardo Budowski]] (Alamagn, Bro-C'hall, Venezuela, Costa Rica, *1925) *[[Wincenty Budzyński]] (Polonia, Bro-C'hall, 1815-1866) *[[Constant Ferdinand Burille]] (Bro-C'hall, SUA, 1866-1914) *[[Amos Burn]] (Bro-Saoz, 1848-1925) *[[Algimantas Butnorius]] (URSS, Lituania, *1946) *[[Edoino Busetto]] (Italia, *1907) *[[Simone Bussers]] (Belgia) *[[Yelizaveta Bykova]] (URSS, Rusia, 1913-1989) *[[Donald Byrne]] (SUA, 1930-1976) *[[Robert Byrne (echedoù)|Robert Byrne]] (SUA, *1928) </div> == C == <div style="column-count:2;"> *[[Viviane Caels]] (Belgia, *1968) *[[Kler Çaku]] (Albania, *2010) *[[Jose Camacho Collados]] (Kembre, *1988) *[[Luciano Cámara]](Arc'hantina, 1916-2004) *[[Florencio Campomanes]] (Filipinez, 1927-2010) *[[Daniel Cámpora]] (Arc'hantina, *1957) *[[María José Campos]], (Arc'hantina, *1999) *[[Esteban Canal]] (Perou, Italia, 1896-1981) *[[Saúl Canessa]] (Arc'hantina, 1969-1992) *[[Arianne Caoili]] (Aostralia, *1986) *[[José Raúl Capablanca]] (Kuba, 1888-1942) *[[Guido Cappello]] (Italia, 1933-1996) *[[Skënder Çarçani]] (Albania, ? - ?) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Rodolfo Tan Cardoso]] (Filipinez, *1937) *[[Ruth Volgl Cardoso]] (Brazil, 1934-2000) *[[Carl Carls]] (Alamagn, 1880-1958) *[[Magnus Carlsen]] (Norvegia, *1990) *[[Pontus Carlsson]] (Sveden, *1982) *[[Horatio Caro]] (Bro-Saoz, Alamagn, 1862-1920) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Pietro Carrera]] (Sikilia, 1573-1647) *[[Fabiano Caruana]] (Div vroadelezh : SUA & Italia, *1992) *[[Alda Carvalho]] (Portugal, *1990) *[[Abigail Cast]] (Kembre, *1978) *[[Vincenzo Castaldi]] (Italia, 1916-1970) *[[Ferruccio Castiglioni]] (Italia, 1921-1971) *[[Mariano Castillo]] (Chile, 1905-1970) *[[Mišo Cebalo]] (Kroatia, *1945) *[[Ekrem Cekro]] (Belgia, *1950) *[[Altin Çela]] (Albania, *1975) *[[Giovanni Cenni]] (Italia, 1881-1957) *[[Alfonso Ceron]] (Spagn, 1535-?) *[[Louisa Ceulemans]] (Belgia, 1925-2007) *[[Alla Chaikovskaya]] (Jorjia, URSS, 1934-2007) *[[Oscar Chajes]] (Ukraina, Aostria, SUA, 1873-1928) *[[Ferenc Chalupetzky]] (Hungaria, 1886-1951) *[[Edward Chamier]] (Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1840-1892) *[[Chan Peng Kong]] (Singapour, *1956) *[[Sandipan Chanda]] (India, *1983) *[[Chang Tung Lo]] (Sina, bet ganet a-raok 1960) *[[Murray Chandler]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, *1960) *[[Pascal Charbonneau]] (Kanada, *1983) *[[Inga Charkhalashvili]] (Jorjia, *1983) *[[Rudolf Charousek]] (Hungaria, 1873-1900) *[[Hilda Chater]] (Kerne-Veur, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1874-1968) *[[Chantal Chaudé de Silans]] (Bro-C'hall, 1919-2001) *[[Valery Chekhov]] (Rusia, *1955) *[[Vitalia Chekhover]] (Rusia, 1908-1965) *[[Chen De]] (Sina, *1949) *[[Ivan Cheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Mariana Cherati]] (Arc'hantina, *1973) *[[Alexander Cherepkov]] (URSS, Rusia, *1920) *[[Irving Chernev]] (Rusia, SUA, 1900-1981) *[[Alexander Chernin]] (URSS, Ukraina, Hungaria, *1960) *[[Konstantin Chernyshov]] (URSS, Rusia, *1967) *[[André Chéron]] (Bro-C'hall, 1895-1980) *[[Adriano Chicco]] (Italia, 1907-1990) *[[Marianna Chierici]] (Italia, *1990) *[[Walid Chikhaoui]] (Tunizia, *1978) *[[Aleksey Chirov]] (URSS, Latvia, Spagn, *1972) *[[Duilio Collutiis]] (Italia, *1976) *[[Vladimir Chouchelov]] (URSS, Rusia, Belgia, *1969) *[[Larry Christiansen]] (SUA, *1956) *[[Slavko Cicak]] (Montenegro, Sveden, *1969) *[[Roberto Cifuentes]] (Chile, Izelvroioù, Spagn, *1957) *[[Pavlina Čilingirova]] (Bulgaria, *1955) *[[Victor Ciocâltea]] (Roumania, 1932-1983) *[[Pieter Claesen]] (Belgia, *1971) *[[Hermann Clemenz]] (Estonia, 1846-1908) *[[Albert Clerc]] (Bro-C'hall, 1830-1918) *[[Viktorija Čmilytė]] (Lituania, *1983) *[[James Cobb]] (Kembre, *1977) *[[John Cochrane (echedoù)|John Cochrane]] (Bro-Saoz, 1798-1878) *[[Erich Cohn]] (Alamagn, 1884-1918) *[[Wilhelm Cohn]] (Alamagn, 1859-1913) *[[Margarida Coimbra]] (Portugal, *1983) *[[Niala Collazo Hidalgo-Gato]] (Kuba, Spagn, *1983) *[[Edgard Colle]] (Belgium, 1897-1932) *[[John W. Collins]] (SUA, 1912-2001) *[[Eugene Ernest Colman]] (Bro-Saoz, 1878-1964) *[[Zulema Colman]] (Arc'hantina, *?) *[[Adrián García Conde]] (Mec'hiko, Bro-Saoz, 1886-1943) *[[Ennio Contedini]] (Italia, *1934) *[[Daniel Contin]] (Italia, Arc'hantina, *1962) *[[Stuart Conquest]] (Bro-Saoz, *1967) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Gorik Cools]] (Belgia, *1964) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Anya Corke]] (Bro-Saoz, Hong Kong, *1990) *[[Frants Cornelis]] (Belgia, *1942) *[[Nicolaas Cortlever]] (Izelvroioù, 1915-1995) *[[Juan Corzo]] (Kuba, 1873-1941) *[[Laura Costantini]] (Italia, *1985) *[[Roberto Cosulich]] (Italia, 1946-?) *[[Carlo Cozio]] (Italia, 1715-1780) *[[Spencer Crakanthorp]] (Aostralia, 1885-1936) *[[Pia Cramling]] (Sveden, *1963) *[[Robert Crépeaux]] (Bro-C'hall, 1900-1994) *[[Rachel Crotto]] (SUA, 1958-2025) *[[Walter Cruz]] (Brazil, 1910-1967) *[[István Csom]] (Hungaria, *1940) *[[Miguel Cuéllar]] (Kolombia, 1916-1985) *[[Josef Cukierman]] (Polonia, Bro-C'hall, 1900-1941) *[[John Curdo]] (SUA, *1931) *[[Elisabeth Cuypers]] (Belgia) *[[Ognjen Cvitan]] (Kroatia, *1961) *[[Hieronim Czarnowski]] (Polonia, Bro-C'hall, Aostria-Hungaria, 1834-1902) *[[Moshe Czerniak]] (Polonia, Israel, 1910-1984) </div> == C'H == <div style="column-count:2;"> *[[Aleksandr C'halifman]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Ibragim C'hamrakoulov]] (Ouzbekistan, Spagn, *1982) *[[Igor C'henkin]] (Rusia, Alamagn, *1968) *[[Ratmir C'holmov]] (URSS, Lituania, 1925-2006) </div> == D == <div style="column-count:2;"> *[[Arthur Dake]] (SUA, 1910-2000) *[[Colm Daly]] (Iwerzhon, *1967) *[[Mohammed Damaj]] (Palestina, *2001) *[[Rui Damaso]] (Portugal, *1968) *[[Damião de Odemira|Pedro Damiano]] (Portugal, 1480-1544) *[[Mato Damjanović]] (Kroatia, 1927-2011) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Silvio Danailov]] (Bulgaria, *1961) *[[Elina Danielian]] (Armenia, *1978) *[[A. Polak Daniels]] (Izelvroioù, a-raok 1855-goude 1883) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Dawid Daniuszewski]] (Polonia, 1885-1944) *[[Klaus Darga]] (Alamagn, *1934) *[[Alberto David]] (Luksembourg, *1970) *[[Jacques Davidson]] (Izelvroioù, 1890-1961) *[[Mary Elizabeth Davies]] (Kembre, 1925-2015) *[[Nigel Rodney Davies|Nigel Davies]] (Kembre, Bro-Saoz, *1960) *[[Frederic Deacon]] (Bro-Saoz, 1829-1875) *[[Alba Decataldo]] (Italia, *1970) *[[Brenda Decorte]] (Belgia) *[[Chakkravarthy Deepan]] (India, *1987) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Alain Defize]] (Belgia, *1953) *[[Marigje Degrande]] (Belgia, *1992) *[[Boris De Greiff]] (Kolombia, *1930) *[[Odile de Heilbronner]] (Arc'hantina, 1930-?) *[[Ann Teresa Delaney]] (Iwerzhon, *1962) *[[Aleksander Delchev]] (Bulgaria, *1971) *[[Gunter Deleyn]] (Belgia, *1955) *[[Mairelys Delgado Crespo]] (Kuba, Spagn, *1974) *[[Eugene Delmar]] (SUA, 1841-1909) *[[Ercole Del Rio]] (Italia, 1723 pe 1726-1802) *[[Lucio Del Vecchio]] (1907-1980) *[[Yelena Dembo]] (Rusia, Israel, Hungaria, Gres, *1983) *[[Arnold Denker]] (SUA, 1914-2005) *[[Frans Dennis]] (Namibia, *1982) *[[Maria De Rosa]] (Italia, *1988) *[[Alexandre Deschapelles]] (Bro-C'hall, 1780-1847) *[[Andrei Deviatkin]] (Rusia, *1980) *[[Paul Devos]] (Belgia, 1911-1981) *[[Mathias de Wachter]] (Belgia, *1979) *[[Aleksandr Dgebouadze]] (Jorjia, URSS, Belgia, *1971) *[[André Diamant]] (Brazil, *1990) *[[Paulo Dias]] (Portugal, *1979) *[[Wilsaida Diaz]] (Republik Dominikan, *1991) *[[Emil Josef Diemer]] (Alamagn), 1908-1990) *[[Mark Diesen]] (SUA, 1957-2008) *[[Julius Dimer]] (Alamagn), 1871-1945) *[[Ding Liren]] (Sina), *1992) *[[Nathan Divinsky]] (Kanada, *1925) *[[Rune Djurhuus]] (Norvegia, *1970) *[[Maxim Dlugy]] (Rusia, SUA, *1966) *[[Josef Dobiáš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1886-1981) *[[Yosef Dobkin]] (Rusia, Israel, *1909) *[[Tihomir Atanasov Dovramadjiev]] (Bulgaria, *1979) *[[Stefan Docx]] (Belgia, *1974) *[[Yury Dokhoian]] (Rusia, *1964) *[[Sergey Dolmatov]] (Rusia, *1959) *[[Lenier Dominguez]] (Kuba, *1983) *[[Józef Dominik]] (Polonia, 1894-1920) *[[Zadok Domnitz]] (Israel, *1933) *[[Elena Donaldson]] (Rusia, Georgia, SUA, *1957) *[[John W. Donaldson]] (SUA, *1958) *[[Ivo Donev]] (Aostria, *1959) *[[Jan Hein Donner]] (Izelvroioù, 1927-1988) *[[Iossif Dorfman]] (Ukraina, Bro-C'hall, *1952) *[[Ashote Draftian]] (Belgia, *1955) *[[Alexei Dreiev]] (URSS, Rusia, *1969) *[[Leonids Dreibergs]] (Latvia, SUA, 1908-1969) *[[Petar Drenchev]] (Bulgaria, *1977) *[[Kurt Dreyer]] (Alamagn, Afrika ar Su), 1909-1981) *[[Tihomil Drezga]] (Kroatia, SUA, 1903-1981) *[[Yuri Drozdovskij]] (Ukraina, *1984) *[[Leroy Dubeck]] (SUA, *1939) *[[Serafino Dubois]] (Italia, 1817-1899) *[[Daniil Dubov]] (Rusia, *1996) *[[Andreas Dückstein]] (Hungaria, Aostria, *1927) *[[Jean Dufresne]] (Alamagn, 1829-1893) *[[Yves Duhayon]] (Belgia, *1954) *[[Andreas Duhm]] (Alamagn, Suis, 1883-1975) *[[Dietrich Duhm]] (Alamagn, Suis, 1880-1954) *[[Hans Duhm]] (Alamagn, Suis, 1878-1946) *[[Arthur Dunkelblum]] (Polonia, Belgia, 1906-1979) *[[Joaquim Durão]] (Portugal, 1930-2015) *[[Oldřich Duras]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1882-1957) *[[Marc Dutreeuw]] (Belgia, *1960) *[[Fyodor Duz-Khotimirsky]] (Ukraina, 1879-1965) *[[Mark Dvoretsky]] (Rusia, *1947) *[[Joanna Dworakowska]] (Polonia, *1978) *[[Eduard Dyckhoff]] (Alamagn, 1880-1949) *[[Viacheslav Dydyshko]] (Belarus, *1949) *[[Boruch DynerBoruch Israel Dyner]] (Polonia, Belgia, Israel, 1903-1979) *[[Semen Dvoirys]] (Rusia, *1958) *[[Nana Dzagnidze]] (Jorjia, *1987) *[[Roman Dzindzichashvili]] (Jorjia, Israel, SUA, *1944) *[[Marat Dzhumaev]] (Ouzbekistan, *1976) </div> == E == <div style="column-count:2;"> *[[James Eade]] (SUA, *1957) *[[Zahar Efimenko]] (Ukraina, *1985) *[[Igor Efimov (Monako)|Igor Efimov]] (URSS, Jorjia, Rusia, *1960) *[[Marsel Efroimski]] (Israel, *1995) *[[Jaan Ehlvest]] (Estonia, *1962) *[[Rakhil Eidelson]] (Belarus, *1958) *[[Charles Sidney Eichab]] (Namibia, *1979) *[[Vereslav Eingorn]] (Ukraina, *1956) *[[Louis Eisenberg]] (Ukraina, SUA, 1876-goude 1909) *[[Bengt Ekenberg]] (Sveden, 1912-1986) *[[Folke Ekström]] (Sveden, 1906-2000) *[[Fouad El Taher]] (Egipt, *1965) *[[Essam El-Gindy]] (Egipt, *1966) *[[Erich Eliskases]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina, Brazil, 1913-1997) *[[Pavel Eljanov]] (Ukraina, *1983) *[[Moissei Eljaschoff]] (Lituania, 1870-1919) *[[Aluteni El Shaddai]] (Namibia, *1991) *[[Jaime Emma]] (Arc'hantina, 1938-2005) *[[John Emms (echedoù)|John Emms]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Elijah Emojong]] (Ouganda, *1992) *[[Lucijs Endzelins]] (Estonia, Latvia, Aostralia, 1909-1981) *[[Jens Enevoldsen]] (Denmark, 1907-1980) *[[Ludwig Engels]] (Alamagn, Brazil, 1905-1967) *[[Berthold Englisch]] (Aostria, 1851-1897) *[[David Enoch]] (Israel, *1900) *[[Vladimir Epishin]] (Rusia, URSS, *1965) *[[Esther Epstein]] (Rusia, URSS, SUA, *1954) *[[Stefan Erdélyi]] (Hungaria, Roumania, 1905-1968) *[[Hanna Ereńska]] (Polonia, *1946) *[[Evgenij Ermenkov]] (Bulgaria, Palestina, *1949) *[[Wilhelm Ernst (echedoù)|Wilhelm Ernst]] (Alamagn, 1905-1952) *[[John Angus Erskine]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1873-1960) *[[Yakov Estrin]] (Rusia, 1923-1987) *[[Max Euwe]] (Izelvroioù, 1901-1981) *[[Deborah Evans-Quek]] (Kembre, *1961) *[[Larry Evans]] (SUA, 1932-2010) *[[William Evans|William Davies Evans]] (Kembre, 1790-1872) *[[Alexander Evensohn]] (Ukraina, 1892-1919) *[[Mohamed Ezat]] (Egipt, *1978) *[[Győző Exner]] (Hungaria, 1864-1945) </div> == F == <div style="column-count:2;"> *[[Gisella Facchini]] (Italia, *1954) *[[Samuel Factor]] (Polonia, SUA, 1883-1949) *[[Louisa Matilda Fagan]] (Italia, Bro-Saoz, 1850-1931) *[[Hugo Fähndrich]] (Hungaria, Aostria, 1851-1930) *[[Hans Fahrni]] (Bohemia, Suis, 1874-1939) *[[William Fairhurst]] (Bro-Saoz, Skos, Zeland-Nevez, 1903-1982) *[[Sammi Fajarowicz]] (Alamagn, 1908-1940) *[[Ekateríni Fakhirídou]] (Gres, *1964) *[[Raphael Falk]] (Rusia, 1856-1913) *[[Ernst Falkbeer]] (Aostria-Hungaria, 1819-1885) *[[Roquelina Fandiño Reyes]] (Kuba, *1968) *[[Yara Faqeeh]] (Palestina, *1999) *[[Álvaro Faria]] (Portugal, *1954) *[[Ali Farahat]] (Egipt, *1975) *[[Stefan Fazekas]] (Hungaria, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1898-1967) *[[Adham Fawzy]] (Egipt, *2000) *[[Sergey Fedorchuk]] (Ukraina, *1981) *[[Alexei Fedorov]] (Belarus, *1972) *[[John Fedorowicz]] (SUA, *1958) *[[Vladimir Fedoseev]] (Rusia, *1995) *[[Movsas Feigins]] (Latvia, Arc'hantina, 1908-1950) *[[Rafał Feinmesser]] (Polonia, *a-raok 1906) *[[Florin Felecan]] (Roumania, SUA, *1980) *[[Rubén Felgaer]] (Arc'hantina, *1981) *[[Virgilio Fenoglio]] (Arc'hantina, 1902-1990) *[[António Fernandes]] (Portugal, *1962) *[[María Florencia Fernández]] (Arc'hantina, *1991) *[[Diogo Fernando]] (Portugal, *1980) *[[Arthur Feuerstein]] (SUA, *1935) *[[Alexandr Fier]] (Brazil, *1988) *[[Martha Fierro]] (Ecuador, *1977) *[[Rubens Filguth]] (Brazil, *1956) *[[Miroslav Filip]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, 1928-2009) *[[Jakub Filipek]] (Belgia, *1979) *[[Anton Filippov]] (Ouzbekistan, *1986) *[[Reuben Fine]] (SUA, 1914-1993) *[[Ben Finegold]] (SUA, *1969) *[[Gina Linn Finegold]] (SUA) *[[Julius Finn]] (Polonia, SUA, 1871-1931) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Bobby Fischer]] (SUA, Island, 1943-2008) *[[Alex Fishbein]] (SUA, *1968) *[[Giuliana Fittante]] (Italia, *1951) *[[Alexander Flamberg]] (Polonia, 1880-1926) *[[Alfred Flatow (echedoù)|Alfred Flatow]] (Alamagn, Aostralia, *1937) *[[Glenn Flear]] (Bro-Saoz, *1959) *[[Ernst Flechsig]] (Alamagn, 1852-1890) *[[Bernhard Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1853-1931) *[[Max Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1845-goude 1882) *[[János Flesch]] (Hungaria, 1933-1983) *[[Salomon Flor]] (URSS, Ukraina, Tchekoslovakia, Rusia, 1908-1983) *[[Rodrigo Flores]] (Chile, 1913-2007) *[[Alberto Foguelman]] (Arc'hantina, *1923) *[[Sabina Foisor]] (SUA, *1989) *[[Jan Foltys]] (Tchekoslovakia, 1908-1952) *[[George Salto Fontein]] (Izelvroioù, 1890-1963) *[[Leó Forgács]] (Hungaria, 1881-1930) *[[Győző Forintos]] (Hungaria, *1935) *[[Greta Foulon]] (Belgia, *1946) *[[Albert Fox]] (SUA, 1881-1964) *[[Maurice Fox]] (Ukraina, Kanada, 1898-1988) *[[Alfons Franck]] (Belgia) *[[Zenon Franco]] (Paraguay, *1956) *[[Selim Franklin (echedoù)|Selim Franklin]] (Bro-Saoz, SUA, 1814-1884) *[[Janelle Mae Frayna]] (Filipinez, *1996) *[[Michael Freeman (echedoù)|Michael Freeman]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez, *1960) *[[Friedhelm Freise]] (Alamagn) *[[Laurent Fressinet]] (Bro-C'hall, *1981) *[[Sergey von Freymann]] (Rusia, URSS, Ouzbekistan, 1882-1946) *[[Joel Fridlizius]] (Sveden, 1869-1963) *[[Daniel Fridman]] (URSS, Latvia, Alamagn, *1976) *[[Frederic Friedel]] (Alamagn, *1945) *[[Gunnar Friedemann]] (Estonia, 1909-1943) *[[David Friedgood]] (Suafrika, Bro-Saoz, *1946) *[[Henryk Friedman]] (Polonia, 1903-1942) *[[Alexander Fritz]] (Alamagn, 1857-1932) *[[António Frois]] (Portugal, *1962) *[[Severin From]] (Danmark, 1828-1895) *[[Zirka Frómeta Castillo]] (Kuba, *1963) *[[Achilles Frydman]] (Polonia, 1905-1940) *[[Paulino Frydman]] (Polonia, Arc'hantina, 1905-1982) *[[Ľubomír Ftáčnik]] (Tchekoslovakia, Slovakia, *1957) *[[Andrija Fuderer]] (Yougoslavia, Vojvodina, Belgia, 1931-2011) *[[Semyon Furman]] (Rusia, 1920-1978) *[[Ivana Maria Furtado]] (India, *1999) *[[Géza Füster]] (Hungaria, Kanada, 1910-1990) *[[Roy Fyllingen]] (Norvegia, *1975) </div> == G == <div style="column-count:2;"> *[[Susanna Gaboyan]] (Armenia, *1996) *[[Vougar Gachimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Merab Gagunashvili]] (Jorjia, *1985) *[[Luís Galego]] (Portugal, *1966) *[[Aleksandr Galkin (echedoù)|Aleksandr Galkin]] (Rusia, *1979) *[[Joseph Gallagher]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, Suis, *1964) *[[Alisa Galliamova]] (URSS, Rusia, *1972) *[[Lilit Galojan]] (Armenia, *1983) *[[Surya Shekhar Ganguly]] (India, *1983) *[[Nona Gaprindachvili]] (URSS, Jorjia, *1941) *[[Valeriane Gaprindashvili]] (Jorjia, *1982) *[[Carlos Garcia Palermo]] (Arc'hantina, Italia, *1953) *[[Raimundo García]] (Arc'hantina, *1936) *[[Timour Gareev]] (Ouzbekistan, *1988) *[[Eldar Gasanov]] (Ukraina, *1982) *[[Vugar Gashimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Anna Gasik]] (Polonia, *1988) *[[Genric'h Gasparyan]] (Armenia, URSS, 1910-1995) *[[Einar Gausel]] (Norvegia, *1963) *[[Viktor Gavrikov]] (Lituania, Suis, *1957) *[[Vladas Gefenas]] (URSS, Lituania, *1955) *[[Steven Geirnaert]] (Belgia, *1984) *[[Tamaz Gelashvili]] (URSS, Jorjia, *1978) *[[Boris Gelfand]] (URSS, Belarus, Israel, *1968) *[[Efim Geller]] (URSS, Ukraina, 1925-1998) *[[Uzi Geller]] (Israel, *1931) *[[Lili Gelovani]] (Jorjia, URSS, 1911-1973) *[[Petar Genov]] (Bulgaria, *1970) *[[Ljubka Genova]] (Bulgaria, *1983) *[[Ružka Genova]] (Bulgaria, *1963) *[[Kiril Georgiev]] (Bulgaria, *1965) *[[Krum Georgiev]] (Bulgaria, *1958) *[[Antonina Georgieva]] (Bulgaria, *1948) *[[Ernő Gereben]] (Hungaria, Suis 1907-1988) *[[Regina Gerlecka]] (Polonia, 1913-1983) *[[Eugenio German]] (Brazil, 1930-2001) *[[Theodor Germann]] (Latvia, 1879-1935) *[[Alik Gershon]] (Israel, *1980) *[[Edward Gerstenfeld]] (Polonia, Ukraina 1915-1943) *[[Georgy Geshev]] (Bulgaria, 1903-1937) *[[Maria Gevorgyan]] (Armenia, *1994) *[[Ehsan Ghaem Maghami]] (Iran, *1982) *[[Tigran Gharamian]] (Bro-C'hall, *1984) *[[Ameet Ghasi]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Vera Ghazarian]] (Armenia, URSS) *[[Florin Gheorghiu]] (Roumania, *1944) *[[Amédée Gibaud]] (Bro-C'hall, 1885-1957) *[[Johannes Giersing]] (Danmark, 1872-1954) *[[Ellen Gilbert]] (SUA 1837-1900) *[[Jessie Gilbert]] (Bro-Saoz, 1987-2006) *[[Karl Gilg]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1901-1981) *[[Aivars Gipslis]] (URSS, Latvia, 1937-2000) *[[Anish Giri]] (Izelvroioù, *1994) *[[Angelo Giusti]] (Italia, 1901-1986) *[[Alberto Giustolisi]] (Italia, 1928-1990) *[[Matteo Gladig]] (Italia, 1880-1915) *[[Oleg Gladyszev]] (Rusia, *1977) *[[Eduard Glass]] (Aostria, 1902 - goude 1980) *[[Evgeny Gleizerov]] (URSS, Rusia, *1963) *[[Igor Glek]] (URSS, Rusia, Alamagn, *1961) *[[Svetozar Gligorić]] (Yougoslavia, Serbia, 1923-2012) *[[Jozef Gobert]] (Belgia) *[[Fernand Gobet]] (Suis, *1962) *[[Rumjana Gočeva]] (Bulgaria, *1957) *[[Michele Godena]] (Italia, *1967) *[[Carl Goering]] (Alamagn, 1841-1879) *[[Alphonse Goetz]] (Bro-C'hall, 1865-1934) *[[Leonid Gofshtein]] (Israel, *1953) *[[Ksenia Gogiava]] (Jorjia, URSS, 1916-1973) *[[Jason Goh Koon-Jong]] (Singapour, *1989) *[[Veronika Goi]] (Italia, *1980) *[[Goh Weiming]] (Singapour, *1983) *[[Samuel Gold]] (Hungaria, Aostria, SUA, 1835-1920) *[[Alexander Goldin]] (URSS, Rusia, *1965) *[[Rusudan Goletiani]] (URSS, Jorjia, SUA, *1980) *[[Celso Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1879-1924) *[[Celso Golmayo Zúpide]] (Spagn, Kuba, 1820-1898) *[[Manuel Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1883-1973) *[[Vitali Golod]] (URSS, Ukraina, Israel *1971) *[[Harry Golombek]] (Bro-Saoz, 1911-1995) *[[Alexander Goloshchapov]] (URSS, Ukraina, *1978) *[[Alexander Ferdinand von der Goltz]] (Alamagn, 1819-1858) *[[Valentina Golubenko]] (Estonia, Kroatia, *1990) *[[Mikhail Golubev]] (URSS, Ukraina, *1970) *[[Javiera Gómez]] (Chile, *2002) *[[Ângela Gonçalves]] (Portugal) *[[Aleksei Goncharov]] (Rusia, 1879-1913) *[[Gong Qianyun]] (Sina, *1985) *[[Jayson Gonzales]] (Filipinez, *1969) *[[Soledad González de Huguet]] (Arc'hantina, 1934-2012) *[[José González García]] (Mec'hiko, *1973) *[[Juan Carlos González Zamora]] (Mec'hiko, *1968) *[[David S. Goodman]] (Bro-Saoz, SUA, *1958) *[[Johan Goormachtigh]] (Belgia, *1955) *[[Irina Gorchkova]] (Belgia, *1977) *[[Stephen J. Gordon]] (Bro-Saoz, *1986) *[[Danny Gormally]] (Bro-Saoz, *1976) *[[George H. D. Gossip]] (SUA, Bro-Saoz, 1841-1907) *[[Solomon Gotthilf]] (URSS, Rusia, 1903-1967) *[[Hermann von Gottschall]] (Alamagn, 1862-1933) *[[Mic'hail Gourevitch (echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Tarek Goutali]] (Aljeria, *1983) *[[Boris Grachev]] (Rusia, *1986) *[[Aleksander Graf]] (URSS, Ouzbekistan, Alamagn, *1962) *[[Sonja Graf]] (Alamagn, Arc'hantina, SUA, 1908-1965) *[[Rita Gramignani]] (Italia, *1943) *[[Julio Granda]] (Perou, *1967) *[[Roberto Grau]] (Arc'hantina, 1900-1944) *[[Gioacchino Greco]] (Italia, 1600 - c. 1634) *[[Ewen McGowen Green]] (Zeland-Nevez, *1950) *[[Alon Greenfeld]] (SUA, Israel, *1964) *[[John Grefe]] (SUA, *1947) *[[Bernhard Gregory]] (Estonia, Alamagn, 1879-1939) *[[Gisela Kahn Gresser]] (SUA, 1906-2000) *[[Helgi Gretarsson]] (Island, *1977) *[[Richard Griffith (echedoù)|Richard Griffith]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Nikolay Grigoriev]] (URSS, Rusia, 1895-1935) *[[Avetik Grigoryan]] (Armenia, *1989) *[[Vincent Grimm]] (Aostria, Hungaria, 1800-1872) *[[Aleksandr Grichtchouk]] (URSS, Rusia, *1983) *[[Efstratios Grivas]] (Gres, *1966) *[[Henri Grob]] (Suis, 1904-1974) *[[Aristide Gromer]] (Bro-C'hall, *1909) *[[Adriaan de Groot]] (Izelvroioù, *1914) *[[Ernst Grünfeld]] (Aostria, 1893-1962) *[[Yehuda Gruenfeld]] (Polonia, Israel, *1956) *[[James Grundy (echedoù)|James Grundy]] (Bro-Saoz, SUA, 1855-1919) *[[Izaak Grynfeld]] (Polonia, Israel, *1920) *[[Gu Xiaobing]] (Sina, *1985) *[[Ion Gudju]] (Roumania, 1897-1988) *[[Richard Guerrero]] (Spagn, *1973) *[[Eduard Gufeld]] (URSS, Ukraina, SUA, 1936-2002) *[[Ilse Guggenberger]] (Kolombia, *1942) *[[Carlos Guimard]] (Arc'hantina, 1913-1998) *[[Cemil Gulbas]] (Belgia, *1980) *[[Boris Gulko]] (URSS, Rusia, SUA, *1947) *[[Gunnar Gundersen (echedoù)|Gunnar Gundersen]] (Bro-C'hall, Norvegia, Aostralia, 1882-1943) *[[Isidor Gunsberg]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1854-1930) *[[Abhijeet Gupta]] (India, *1989) *[[Dmitry Gurevich]] (URSS, Rusia, SUA, *1956) *[[Ilya Gurevich]] (URSS, Ukraina, SUA, *1972) *[[Mikhail Gurevich (echedoù)|Mikhail Gurevich]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Bukhuti Gurgenidze]] (URSS, Jorjia, 1933-2008) *[[Nino Gurieli]] (Jorjia, URSS, *1961) *[[Jan Gustafsson]] (Alamagn, *1979) *[[Emanuel Guthi]] (Israel, *1930) *[[Lev Gutman]] (URSS, Latvia, Israel, Alamagn, *1945) *[[Fritz Gygli]] (Suis, 1896-1980) *[[Alfred William Gyles]] (Zeland-Nevez, 1888-1967) </div> == H == <div style="column-count:2;"> *[[Mohamed Haddouche]] (Aljeria, *1984) *[[Anna Hahn (echedoù)|Anna Hahn]] (Latvia, SUA, *1976) *[[Anna Hairapetian]] (Armenia, *1989) *[[Anna Hakobian]] (Armenia, URSS) *[[Vladimir Hakobyan]] (Armenia, *1971) *[[Vitalia Halberstadt]] (Ukraina, Bro-C'hall, 1903-1967) *[[Alexander Halprin]] (Rusia, Aostria, 1868-1921) *[[Ahmed Ibrahim Hamed]] (Egipt, *1954) *[[Tunc Hamarat]] (Turkia, Aostria, *1946) *[[Hicham Hamdouchi]] (Maroko, *1972) *[[Rani Hamid]] (Bangladesh, *1944) *[[Jon Ludvig Hammer]] (Norvegia, *1990) *[[Taqwa Hamouri]] (Palestina, *2006) *[[Carl Hamppe]] (Suis, Aostria, 1814-1876) *[[Milton Hanauer]] (SUA, 1908-1988) *[[Mclean Handjaba]] (Namibia, *1991) *[[James Hanham]] (SUA, 1840-1923) *[[Hermann von Hanneken (echedoù)|Hermann von Hanneken]] (Alamagn, 1810-1886) *[[Curt Hansen (echedoù)|Curt Hansen]] (Danmark, *1964) *[[Wilhelm Hanstein]] (Alamagn, 1811-1850) *[[Khosro Harandi]] (Iran, *1950) *[[Dronavalli Harika]] (India, *1991) *[[Pendyala Harikrishna]] (India, *1986) *[[Max Harmonist]] (Alamagn, 1864-1907) *[[Daniel Harrwitz]] (Alamagn, Bro-C'hall, 1823-1884) *[[William Hartston]] (Bro-Saoz, *1947) *[[Wolfgang Hasenfuss]] (Latvia, *1900) *[[Stewart Haslinger]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Arnaud Hauchard]] (Bro-C'hall, *1971) *[[Toshi Haufiku]] (Namibia, *1989) *[[Cécile Haussernot]] (Bro-C'hall, *1998) *[[Stephane Hautot]] (Belgia, *1969) *[[Kornél Havasi]] (Hungaria, 1892-1945) *[[Mark Hebden]] (Bro-Saoz, *1958) *[[Jean Hebert]] (Kanada, *1957) *[[Hans-Joachim Hecht]] (Alamagn, *1939) *[[Jonny Hector]] (Sveden, *1964) *[[Fenny Heemskerk]] (Izelvroioù, 1919-2007) *[[Wolfgang Heidenfeld]] (Alamagn, Suafrika, Iwerzhon, 1911-1981) *[[Jakub Heilpern]] (Polonia, 1850-1910) *[[Herbert Heinicke]] (Brazil, Alamagn, 1905-1988) *[[Arved Heinrichsen]] (Lituania, 1879-1900) *[[Dan Heisman]] (SUA, *1950) *[[Grigory Helbach]] (Rusia, 1863-1930) *[[Karl Helling]] (Alamagn, 1904-1937) *[[Johan Hellsten]] (Sveden, *1975) *[[Hermann Helms]] (SUA, 1870-1963) *[[Ron Henley (echedoù)|Ron Henley]] (SUA, *1956) *[[Moriz Henneberger]] (Suis, 1878-1959) *[[Walter Henneberger]] (Suis, 1883-1969) *[[Luc Henris]] (Belgia, *1959) *[[Deen Hergott]] (Kanada, *1962) *[[Sigmund Herland]] (Roumania, 1865-1954) *[[Róża Herman]] (Polonia, 1902-1995) *[[Tania Regla Hernandez Alvarez]] (Kuba,Kostarika *1963) *[[Yudania Hernández Estévez]] (Kuba, Spagn, *1963) *[[Gilberto Hernández Guerrero]] (Mec'hiko, *1970) *[[Sabina Hernandez Penna]] (Arc'hantina, *1973) *[[Carla Herrera]] (Arc'hantina, *?) *[[Laura Herrera]] (Arc'hantina, *1971) *[[Abdelrahman Hesham]], (Egipt, *1992) *[[Tiger Hillarp Persson]] (Sveden, *1970) *[[Wilhelm Hilse]] (Alamagn, 1878-1940) *[[Moshe Hirschbein]] (Polonia, 1894-1940) *[[Moses Hirschel]] (Alamagn, 1754 - c. 1823) *[[Philipp Hirschfeld]] (Alamagn, 1840-1896) *[[Jóhann Hjartarson]] (Island, *1963) *[[Gohar Hlghatian]] (Armenia, URSS, *1975) *[[Slaheddine Hmadi]] (Tunizia, *1950) *[[Anastasiia Hnatyshyn]] (Ukraina, *2010) *[[Hoang Thanh Trang]] (Viêt-Nam, Hungaria, *1980) *[[Albert Hodges]] (SUA, 1861-1944) *[[Julian Hodgson]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Leopold Hoffer]] (Hungaria, Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1842-1913) *[[Karl Holländer]] (Alamagn, 1868-? ) *[[Edith Holloway]] (Bro-Saoz, 1868-1956) *[[Krystyna Hołuj-Radzikowska]] (Polonia, 1931-2006) *[[Walther von Holzhausen]] (Aostria, Alamagn, 1876-1935) *[[Baldur Hönlinger]] (Aostria, Alamagn, 1905-1990) *[[Bill Hook]] (SUA, British Virgin Islands, 1925–2010) *[[Vlastimil Hort]] (Tchekoslovakia, Alamagn, *1944) *[[Israel Horowitz]] (SUA, 1907-1973) *[[Bernhard Horwitz]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1807-1885) *[[Henry Hosmer]] (SUA, 1837-1892) *[[Enamul Hossain]] (Bangladesh, *1981) *[[Hou Yifan]] (Sina, *1994) *[[Asma Houli]] (Aljeria, *1976) *[[Jovanka Houska]] (Bro-Saoz, *1980) *[[Clarence Howell]] (SUA, 1881-1936) *[[David Howell (echedoù)|David Howell]] (Bro-Saoz, *1990) *[[Manuel Leon Hoyos]] (Mec'hiko, *1989) *[[Zbyněk Hráček]] (Republik Tchek, *1970) *[[Karel Hromádka]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1887-1956) *[[Vincenc Hrubý]] (Bohemia, Aostria, Italia, 1856-1917) *[[Hsu Li Yang]] (Singapour, *1972) *[[Huang Qian]] (Sina, *1986) *[[Robert Hübner]] (Alamagn, *1948) *[[Werner Hug]] (Suis, *1952) *[[Beryl Hughes]] (Kembre, 1931-2017) *[[Krunoslav Hulak]] (Kroatia, *1951) *[[Koneru Humpy]] (India, *1987) *[[Isabel Hund]] (Alamagn) *[[Harriet Hunt]] (Bro-Saoz, *1978) *[[Stuart James Hutchings]] (Kembre, *1960) *[[Alexander Huzman]] (URSS, Ukraina, Israel, *1962) </div> == I == <div style="column-count:2;"> *[[Hatim Ibrahim 1975]], (Egipt, *1975) *[[Ildar Ibragimov]] (Rusia, SUA, *1967) *[[Bella Igla]] (Rusia, Israel, *1985) *[[Juan Iliesco]] (Roumania, Arc'hantina, 1898-1968) *[[Rolando Illa]] (SUA, Kuba, Arc'hantina, 1880-1937) *[[Miguel Illescas Córdoba]] (Spagn, *1965) *[[Alexander Ilyin-Zhenevsky]] (Rusia, 1894-1941) *[[Ernesto Inarkiev]] (Kirgizstan, Rusia, *1985) *[[Viorel Iordachescu]] (Moldova, *1977) *[[Nana Ioseliani]] (Jorjia, *1962) *[[Valentin Iotov]] (Bulgaria, *1988) *[[Andrei Istrăţescu]] (Roumania, *1985) *[[Saidali Iuldachev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Vassily Ivanchuk]] (Ukraina, *1969) *[[Ivan Ivanišević]] (Serbia, *1977) *[[Alexander Ivanov (echedoù)|Alexander Ivanov]] (SUA, *1956) *[[Igor Ivanov (echedoù)|Igor Ivanov]] (Rusia, Kanada, SUA, 1947-2005) *[[Božidar Ivanović]] (Montenegro, *1949) *[[Borislav Ivkov]] (Serbia, *1933) *[[Stefan Izbinsky]] (Ukraina, 1884-1912) *[[Zviad Izoria]] (Georgia, *1984) </div> == J == <div style="column-count:2;"> *[[Jana Jacková]] (Republik Tchek, *1982) *[[Egil Jacobsen]] (Danmark, 1897-1923) *[[Ernst Jacobson]] (Sveden, ?-?) *[[Michel Jadoul]] (Belgia, *1957) *[[Carl Jaenisch]] (Finland, Rusia, 1813-1872) *[[Charles Jaffé]] (Rusia, SUA, 1883-1941) *[[Jerzy Jagielski]] (Polonia, Alamagn, 1897-1955) *[[Dmitry Jakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Lora Jakovleva]] (URSS, Rusia, *1932) *[[Natia Janjgava]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Dragoljub Janošević]] (Serbia, *1923) *[[Chaim Janowski]] (Polonia, Alamagn, Japan, c. 1868 - 1935) *[[Dawid Janowski]] (Polonia, Bro-C'hall, 1868-1927) *[[Vlastimil Jansa]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, *1942) *[[Nicolai Jasnogrodsky]] (Ukraina, Bro-Saoz, SUA, 1859-1914) *[[Carlos Jauregui]] (Chile, Kanada, *1932) *[[Lela Javakhishvili]] (Jorjia, *1984) *[[Florian Jenni]] (Suis, *1980) *[[Stephen Jessel]] (Iwerzhon, *1986) *[[Eleazar Jiménez]] (Kuba, *1928) *[[Baadur Jobava]] (Jorjia, *1983) *[[Leif Erlend Johannessen]] (Norvegia, *1980) *[[Svein Johannessen]] (Norvegia, 1937-2007) *[[Ingi Randver Jóhannsson]] (Island, 1936-2010) *[[Darryl Johansen]] (Aostralia, *1959) *[[Walter John]] (Polonia, Alamagn, 1879-1940) *[[Hans Johner]] (Suis, 1889-1975) *[[Paul Johner]] (Suis, 1887-1938) *[[Jean-François Jolly]] (Breizh, *1986) *[[Gawain Jones]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Iolo Ceredig Jones]] (Kembre, 1947-2021) *[[Richard Stuart Jones]] (Kembre, *1983) *[[T. Llew Jones]] (Kembre, 1915-2009) *[[Kirsten Jorrit]] (Namibia, *1979) *[[Ju Wenjun]] (Sina, *1991) *[[Carlos Eleodoro Juárez]] (Arc'hantina, 1938-2024) *[[Max Judd]] (Polonia, SUA, 1851-1906) *[[Klaus Junge]] (Chile, Alamagn, 1924-1945) *[[Otto Junge]] (Chile, Alamagn, 1887-1978) *[[Miervaldis Jursevskis]] (Latvia, Kanada, *1921) </div> == K == <div style="column-count:2;"> *[[Mejdi Kaabi]] (Tunizia, 1961-2019) *[[Joyce Kabengano]] (Ouganda, *1990) *[[Ketino Kachiani]] (Jorjia, URSS, Alamagn, *1971) *[[Bernhard Kagan]] (Polonia, Alamagn, 1866-1932) *[[Shimon Kagan]] (Israel, *1942) *[[Victor Kahn]] (Rusia, Bro-C'hall, 1889-1971) *[[Gregory Kaidanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, SUA, *1959) *[[Osmo Kaila]] (Finland, 1916-1991) *[[Eliso Kakabadze]] (Jorjia, URSS, 1929-1998) *[[Tsitsino Kakhabrishvili]] (Jorjia, *1946) *[[Svetlana Kalandarishvili]] (Jorjia, URSS, *1937) *[[Lusik Kalashian]] (Armenia, URSS) *[[Charles Kalme]] (Latvia, Alamagn, SUA, 1939-2003) *[[Sigitas Kalvaitis]] (Lituania, *1987) *[[Gata Kamski]] (URSS, Tatarstan, Rusia, SUA, *1974) *[[Ilya Kan]] (URSS, Rusia, 1909-1978) *[[Marcus Kann]] (Aostria, 1820-1886) *[[Tarun Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2004) *[[Trisha Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2005) *[[Albert Kapengut]] (Belarus, *1945) *[[Julio Kaplan]] (Arc'hantina, Puerto Rico, SUA, *1950) *[[Darja Kapš]] (Slovenia, *1981) *[[Nikola Karaklajić]] (Yougoslavia, 1926-2008) *[[Silva Karapetian]] (Armenia, URSS) *[[Mona May Karff]] (Moldova, Rusia, Palestina, SUA, 1914-1998) *[[Aída Karguer]] (Arc'hantina, 1931-1976) *[[Sergei Kariakin (Estonia)|Sergei Kariakin]] (URSS, Estonia, *1964) *[[Sergei Kariakin (Ukraina)|Sergei Kariakin]] (Ukraina, Rusia, *1990) *[[Ilir Karkanaqe]] (Albania, 1956-2012) *[[Anastasiya Karlovich]] (Ukraina, *1982) *[[Jalghoum Karmel]] (Palestina, *1994) *[[Anatoliy Karpov]] (URSS, Rusia, *1951) *[[Allison Karuaera]] (Namibia, *?) *[[Isaac Kashdan]] (SUA, 1905-1985) *[[Rustam Kasimdzhanov]] (URSS,Ouzbekistan, *1979) *[[Tsiala Kasoshvili]] (Jorjia, URSS, *1963) *[[Garry Kasparov]] (URSS, Azerbaijan, Rusia, *1963) *[[Genrikh Kasparyan]] (URSS, Armenia, 1910-1995) *[[Robert Katende]] (Ouganda, *1982) *[[Miroslav Katětov]] (Tchekoslovakia, 1918-1995) *[[Fani Kats]] (URSS, Rusia, 1895-1964) *[[Arthur Kaufmann]] (Roumania, Aostria, 1872-1940) *[[Lubomir Kavalek]] (Tchekoslovakia, SUA, *1943) *[[Bechir Kchouk]] (Tunizia, *1924) *[[Raymond Keene]] (Bro-Saoz, *1948) *[[Hermann Keidanski]] (Polonia, Alamagn, 1865-1938) *[[Dieter Keller]] (Suis, *1936) *[[Edith Keller-Herrmann]] (Alamagn, *1921) *[[Rudolf Keller]] (Alamagn, 1917-1993) *[[Brian Kelly (echedoù)|Brian Kelly]] (Iwerzhon, *1978) *[[Emil Kemény]] (Hungaria, SUA, 1860-1925) *[[Edvīns Ķeņģis]] (Latvia, *1959) *[[Hugh Alexander Kennedy]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, 1809-1878) *[[Eamon Keogh]] (Iwerzhon, *1944) *[[Paul Keres]] (URSS, Estonia, 1916-1975) *[[Tim Kett]] (Kembre, *1962) *[[Alexander Kevitz]] (SUA, 1902-1981) *[[Rohini Khadilkar]] (India, *1963) *[[Erna Khalafian]] (Armenia, URSS) *[[Mona Khaled]] (Egipt, *1994) *[[Mir Sultan Khan]] (India, Pakistan, 1905-1966) *[[Anahit Kharatyan]] (Armenia, *1987) *[[Andrei Kharlov]] (Rusia, 1968-2014) *[[Murtas Kazhgaleyev]] (Kazakstan, *1973) *[[Abram Khavin]] (Ukraina, 1914-1974) *[[Denis Khismatullin]] (Rusia, *1984) *[[Tamar Khmiadashvili]] (Jorjia, *1944) *[[Goodwill Khoa]] (Namibia, *1989) *[[Ratmir Kholmov]] (Rusia, Belarus, Lituania, 1925-2006) *[[Bella Khotenashvili]] (Jorjia, URSS, *1977) *[[Miranda Khorava]] (Jorjia, URSS, 1985) *[[Natalia Khoudgarian]] (Rusia, Kanada, *1975) *[[Sopiko Khukhashvili]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Nino Khurtsidze]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Inga Khurtsilava]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Feliks Kibbermann]] (Estonia, a-raok 1914) *[[Georg Kieninger]] (Alamagn, 1902-1975) *[[Lionel Kieseritzky]] (Estonia, Bro-C'hall, 1806-1853) *[[R.K. Kieseritzky]] (Estonia, Rusia, c. 1870 - goude 1922) *[[Grace Kigeni]] (Ouganda, *1983) *[[Daniel J. King|Daniel King]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Olof Kinnmark]] (Sveden, 1897-1970) *[[Ove Kinnmark]] (Sveden, *1944) *[[Georg Klaus]] (Alamagn, 1912-1974) *[[Jan Kleczyński, Jr.]] (Polonia, 1875-1939) *[[Jan Kleczyński, Sr.]] (Polonia, 1837-1895) *[[Ernest Klein (echedoù)|Ernst Klein]] (Aostria, Bro-Saoz, 1910-1990) *[[Paul Klein (echedoù)|Paul Klein]] (Alamagn, Ecuador, *1930) *[[Josef Kling]] (Alamagn, 1811-1876) *[[Jānis Klovāns]] (Latvia, 1935-2010) *[[Gyula Kluger]] (Hungaria, 1914-1994) *[[Hans Kmoch]] (Aostria, Izelvroioù, SUA, 1894-1973) *[[Rainer Knaak]] (Alamagn, *1953) *[[Viktor Knorre]] (Rusia, 1840-1919) *[[Mikhail Kobalia]] (Rusia, *1978) *[[Alexander Koblencs]] (Latvia, 1916-1993) *[[Berthold Koch]] (Alamagn, 1899-1988) *[[Alexander Kochyev]] (Rusia, *1956) *[[Maja Koen]] (Bulgaria, *1993) *[[Artur Kogan]] (Ukraina, Israel, *1974) *[[Boris Kogan]] (Rusia, SUA, 1940-1993) *[[Anton Kohler]] (Alamagn, *a-raok 1914) *[[Stanisław Kohn]] (Polonia, 1895-1940) *[[Friedrich Köhnlein]] (Alamagn, 1879-1916) *[[Dmitry Kokarev (echedoù)|Dmitry Kokarev]] (Rusia, *1982) *[[Atanas Kolev]] (Bulgaria, *1967) *[[Ignác Kolisch]] (Slovakia, Aostria-Hungaria, 1837-1899) *[[Jakub Kolski]] (Polonia, 1899-1941) *[[George Koltanowski]] (Belgia, SUA, 1903-2000) *[[Henrijeta Konarkowska-Sokolov]] (Polonia, Serbia, *1938) *[[Humpy Koneru]] (India, *1987) *[[Imre König]] (Hungaria, Yougoslavia, Bro-Saoz, SUA, 1899-1992) *[[Jerzy Konikowski]] (Polonia, Alamagn, *1947) *[[F. H. Königs]] (Belgia, 1849-1941 pe 1942) *[[Alexander Konstantinopolsky]] (Ukraina, 1910-1990) *[[Danny Kopec]] (SUA, *1954) *[[Inna Koren]] (Azerbaidjan, URSS, SUA, *1964) *[[Viktor Kortchnoy]] (URSS, Rusia, Suis, *1931) *[[Akshayraj Kore]] (India 1988) *[[Anton Korobov]] (Ukraina, *1985) *[[Imre Korody]] (Hungaria, 1905-1969) *[[Alexey Korotylev]] (Rusia, *1977) *[[J. Kornreich]] (Belgia) *[[Yona Kosashvili]] (URSS, Jorjia, Israel, *1970) *[[Gary Koshnitsky]] (Moldova, Aostralia, 1907-1999) *[[Nadejda Kosintseva]] (Rusia, *1985) *[[Tatiana Kosintseva]] (Rusia, *1986) *[[Aleksandra Kostenyouk]] (Rusia, *1984) *[[Boris Kostić]] (Aostria-Hungaria, Yugoslavia, 1887-1963) *[[Silvia Kot]] (Arc'hantina, *1950) *[[Jan Kotrč]] (Tchekoslovakia, 1862-1943) *[[Vasilios Kotronias]] (Gres, *1964) *[[Pavel Kotsur]] (Kazakstan, *1974) *[[Aleksandr Kotov]] (URSS, Rusia, 1913-1981) *[[Čeněk Kottnauer]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1910-1996) *[[Bachar Kouatly]] (Siria, Liban, Bro-C'hall, *1958) *[[Aleksander Koukouch]] (Belgia) *[[Youriy Kouzoubov]] (Ukraina, *1990) *[[Vlatko Kovačević]] (Kroatia, *1942) *[[Alexander Kovchan]] (Ukraina, *1983) *[[Boris Koyalovich]] (Rusia, 1867-1941) *[[Valentina Kozlovskaya]] (Rusia, *1938) *[[Zdenko Kozul]] (Kroatia, *1966) *[[Jesse Kraai]] (SUA, *1972) *[[Yair Kraidman]] (Israel, *1932) *[[Adolf Kraemer]] (Alamagn, 1898-1972) *[[Adolf Kramer]] (Alamagn, 1871-1934) *[[Haije Kramer]] (Izelvroioù, 1917-2004) *[[Vladimir Kramnik]] (URSS, Rusia, *1975) *[[Michał Krasenkow]] (URSS, Rusia, Polonia, *1963) *[[Beloslava Krasteva]] (Bulgaria, *2004) *[[Orla Hermann Krause]] (Danmark, 1867-1935) *[[Martyn Kravtsiv]] (Ukraina, *1990) *[[Boris Kreiman]] (Rusia, SUA, *1976) *[[Josef Krejcik]] (Aostria, 1885-1957) *[[Leon Kremer]] (Polonia, 1901-1941) *[[Mira Kremer]] (Alamagn, 1905-1987) *[[Martin Kreuzer]] (Alamagn, *1962) *[[Berta Krezberg]] (URSS, Rusia, 1911-1992) *[[Ljuba Kristol]] (URSS, Rusia, Israel, *1944) *[[Stanislav Kriventsov]] (URSS, Rusia, SUA, *1973) *[[Nikolai Krogius]] (Rusia, *1930) *[[Paul Krüger (echedoù)|Paul Krüger]] (Alamagn, 1871-1939) *[[Velichka Krumova]] (Bulgaria, *1942) *[[Irina Krush]] (Ukraina, SUA, *1983) *[[Yuriy Kryvoruchko (echedoù)|Yuriy Kryvoruchko]] (Ukraina, *1986) *[[Arvid Kubbel]] (Rusia, 1889-1938) *[[Leonid Kubbel]] (Rusia, 1891-1942) *[[Sergey Kudrin]] (Rusia, SUA, *1959) *[[Adam Kuligowski]] (Polonia, *1955) *[[Kaido Külaots]] (Estonia, *1976) *[[Abhijit Kunte]] (India, *1977) *[[Abraham Kupchik]] (Belarus, SUA, 1892-1970) *[[Viktor Kupreichik]] (Belarus, *1949) *[[Bojan Kurajica]] (Bosnia and Herzegovina, *1947) *[[Igor Kurnosov]] (Rusia, 1985-2013) *[[Alla Kushnir]] (Rusia, Israel, 1941-2013) *[[Gennady Kuzmin]] (Rusia, *1946) *[[Aloyzas Kveinys]] (URSS, Lituania, * 1962) *[[Jan Kvicala]] (Tchekoslovakia, 1868-1939) </div> == L == <div style="column-count:2;"> *[[Martín Labollita]] (Arc'hantina, *1980) *[[Khelil Lagha]] (Tunizia) *[[Genrieta Lagvilava]] (Jorjia, Belarus, URSS, *1969) *[[Kateryna Lahno]] (Ukraina, *1989) *[[Bogdan Lalić]] (Yougoslavia, Kroatia, Bro-Saoz, *1964) *[[Erwin L'Ami]] (Izelvroioù, *1985) *[[Paul Adrian Lamford]] (Kembre, *1953) *[[Frank Lamprecht]] (Alamagn, *1968) *[[E. Lancel]] (Belgia) *[[Konstantin Landa]] (Rusia, *1972) *[[Salo Landau]] (Polonia, Izelvroioù, 1903-1944) *[[Gary Lane]] (Bro-Saoz, Aostralia, *1964) *[[Lisa Lane]] (SUA, 1933-2024) *[[Max Lange]] (Alamagn, 1832-1899) *[[Salomon Langleben]] (Polonia, 1862-1939) *[[Mario Lanzani]] (Italia, *1963) *[[Bent Larsen]] (Danmark, 1935-2010) *[[Ernst Larsson]] (Sveden, 1897-1963) *[[Baron Tassilo von Heydebrand und der Lasa]] (Prusia/Alamagn, 1818-1899) *[[Berthold Lasker]] (Alamagn, 1860-1928) *[[Edward Lasker]] (Polonia, Alamagn, SUA, 1885-1981) *[[Emanuel Lasker]] (Alamagn, Rusia, SUA, 1868-1941) *[[Khadidja Latreche]] (Aljeria, *1990) *[[Sabrina Latreche]] (Aljeria, *1993) *[[Milda Lauberte]] (Latvia, *1918) *[[Bruno Laurent]] (Belgia, *1975) *[[Leho Laurine]] (Estonia, Sveden, 1904-1998) *[[Joel Lautier]] (Kanada, Bro-C'hall, *1973) *[[Nora Laya Cabrera]] (Kuba, SUA *1950) *[[Darwin Laylo]] (Filipinez, *1980) *[[Fred Lazard]] (Bro-C'hall, 1883-1948) *[[Gustave Lazard]] (Bro-C'hall, 1876-1949) *[[Milunka Lazarević]] (Serbia, *1932) *[[Viktor Laznicka]] (Republik Tchek, *1988) *[[Kim Le Quang]] (Belgia, *1971) *[[Lê Quang Liêm]] (Viêt-Nam, *1991) *[[Dora Leal]] (Portugal, *1984) *[[Sergey Lebedev (echedoù)|Sergey Lebedev]] (Rusia, 1868-1942) *[[Julia Lebel-Arias]] (Arc'hantina, Bro-c'hall, Monako, *1946) *[[Helmuth Leicher]] (Namibia, *?) *[[Peter Lee (echedoù)|Peter Lee]] (Bro-Saoz, *1943) *[[Peter Leepin]] (Suis, 1920-1995) *[[Legall de Kermeur]] (Breizh, Bro-C'hall, 1702-1792) *[[Damien Le Goff]] (Breizh, *1987) *[[Anatoly Lein]] (Rusia, SUA, *1931) *[[Catarina Leite]] (Portugal, *1983) *[[Péter Lékó]] (Hungaria, *1979) *[[Robert Lemaire]] (Belgia) *[[Tatiana Lemačko]] (URSS, Bulgaria, Suis, 1948-2020) *[[Alex Lenderman]] (SUA, *1989) *[[James A. Leonard]] (SUA, 1841-1862) *[[Giovanni Leonardo]] (Italia, 1542-1587) *[[Ignatius Leong]] (Sina, Singapour, *1972) *[[Paul Saladin Leonhardt]] (Polonia, Alamagn, 1877-1934) *[[Konstantin Lerner]] (Ukraina, 1950-2011) *[[Alexandre Lesiege]] (Kanada, *1975) *[[Norman Lessing]] (SUA, 1911-2001) *[[René Letelier]] (Chile, 1915-2006) *[[Grigory Levenfish]] (Polonia, Rusia, 1889-1961) *[[Aleksandr Levin]] (Rusia, 1871-1929) *[[Jacob Levin (echedoù)|Jacob Levin]] (SUA, 1904-?) *[[Naum Levin]] (Ukraina, Aostralia, *1933) *[[Irina Levitina]] (Rusia, SUA, *1954) *[[Stepan Levitsky]] (Rusia, 1876-1924) *[[David Levy (echedoù)|David Levy]] (Bro-Skos, *1945) *[[Jerzy Lewi]] (Polonia, Sveden, 1949-1972) *[[Moritz Lewitt]] (Alamagn, 1863-1936) *[[David H. Li]] (Sina, SUA, *1972) *[[Li Chao (echedoù)|Li Chao]] (Sina, *1989) *[[Andor Lilienthal]] (URSS, Rusia, Hungaria, 1911-2010) *[[Luciano Lilloni]] (Italia, 1929-2000) *[[Li Ruofan]] (Singapour, *1978) *[[Li Shilong]] (Sina, *1977) *[[Li Shongjian]] (Sina, *1939) *[[Li Wenliang (echedoù)|Li Wenliang]] (Sina, *1967) *[[Li Zunian]] (Sina, *1958) *[[Liang Chong]] (Sina, *1980) *[[Liang Jinrong]] (Sina, *1960) *[[Vladimir Liberzon]] (Rusia, Israel, *1937) *[[Theodor Lichtenhein]] (Alamagn, SUA, 1829-1874) *[[Espen Lie]] (Norvegia, *1984) *[[Kjetil Aleksander Lie]] (Norvegia, *1980) *[[Andor Lilienthal]] (Hungaria, Rusia, 1911-2010) *[[Darcy Lima]] (Brazil, *1962) *[[Paul Limbos]] (Belgia, *1914) *[[Oleiny Linares Nápoles]] (Kuba, *1983) *[[Lin Ta]] (Sina, *1963) *[[Lin Weiguo]] (Sina, *1970) *[[Paul Lipke]] (Alamagn, 1870-1955) *[[Isaac Lipnitsky]] (Ukraina, 1923-1959) *[[Samuel Lipschütz]] (Hungaria, SUA, 1863-1905) *[[Georgy Lisitsin]] (Rusia, 1909-1972) *[[Paul List]] (Ukraina, Alamagn, Bro-Saoz, 1887-1954) *[[Marta Litinskaya-Shul]] (Ukraina, *1949) *[[John Littlewood (echedoù)|John Littlewood]] (Bro-Saoz, *1931) *[[Lisandra Llaudy Pupo]] (Kuba, *1988) *[[Liu Shilan]] (Sina, *1962) *[[Liu Wenzhe]] (Sina, *1940) *[[Ljubomir Ljubojević]] (Yougoslavia, Serbia, *1950) *[[Eric Lobron]] (SUA, Alamagn, *1960) *[[Louise Loeffler]] (Belgia) *[[Josef Lokvenc]] (Aostria, 1899-1974) *[[Giambattista Lolli]] (Italia, 1698-1769) *[[Rudolf Loman]] (Izelvroioù, 1861-1932) *[[William Lombardy]] (SUA, *1937) *[[Maia Lomineishvili]] (Jorjia, 1977) *[[Gabriela López]] (Arc'hantina, *1975) *[[Ruy López de Segura]] (Spagn, c. 1530 - c. 1580) *[[Martín Lorenzini]] (Arc'hantina, *1975) *[[Edward Löwe]] (Bro-Saoz, 1794-1880) *[[Otto Löwenborg]] (Sveden, 1888-1969) *[[Johann Löwenthal]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1810-1876) *[[Leopold Löwy, Jr]] (Aostria, 1871-goude 1909) *[[Leopold Löwy, Sr]] (Aostria, 1840-goude 1904) *[[Moishe Lowtzky]] (Ukraina, Polonia, 1881-1940) *[[Sam Loyd]] (SUA, 1841 - 1911) *[[Smbat Lputian]] (URSS, Armenia, *1958) *[[Luis Ramirez Lucena]] (Spagn, c. 1465 - c. 1530) *[[Markas Luckis]] (Lituania, Arc'hantina, 1905-1973) *[[Carolina Luján]] (Arc'hantina, *1985) *[[Andrey Lukin]] (URSS, Rusia, *1948) *[[Stig Lundholm]] (Sveden, *1917) *[[Erik Lundin]] (Sveden, 1904-1988) *[[Francisco Lupi]] (Portugal, a-raok 1910-1954) *[[Constantin Lupulescu]] (Roumania, *1984) *[[Thomas Luther]] (Alamagn, *1969) *[[Christopher Lutz]] (Alamagn, *1971) *[[Galina Lyapunova]] (Armenia, URSS) </div> == M == <div style="column-count:2;"> *[[Alexander MacDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Gottlieb Machate]] (Alamagn, 1904-1974) *[[Aleksandras Machtas]] (Lituania, Israel, 1892-1973) *[[Bartłomiej Macieja]] (Polonia, *1977) *[[George Henry MacKenzie]] (Bro-Skos, SUA, 1837-1891) *[[Nicholas MacLeod]] (Kanada, 1870-1965) *[[Karl MacPhillips]] (Iwerzhon, *1988) *[[Carlos Maderna]] (Arc'hantina, 1910-1976) *[[Ildikó Mádl]] (Hungaria, *1969) *[[Anne-Marie Maeckelbergh]] (Belgia, *1965) *[[Thibaut Maenhout]] (Belgia, *1989) *[[Wim Maes]] (Belgia, *1972) *[[Elmar Magerramov]] (Azerbaijan, *1958) *[[Elisa Maggiolo]] (Arc'hantina, *1980) *[[Nino Maisuradze]] (Jorjia, Bro-C'hall, *1982) *[[Joanna Majdan]] (Polonia, *1988) *[[Kazimierz Makarczyk]] (Polonia, 1901-1972) *[[Sirush Makints]] (Armenia, URSS] *[[Vladimir Makogonov]] (Azerbaijan, 1904-1993) *[[Gyula Makovetz]] (Hungaria, 1860-1903) *[[Marina Makropoulou]] (Roumania, Grs, *1960) *[[Sandra Malajovich]] (Arc'hantina, *1968) *[[Vadim Malakhatko]] (Ukraina, Belgia, *1977) *[[Vladimir Malakhov (echedoù)|Vladimir Malakhov]] (Rusia, *1980) *[[Guillermo Malbrán]] (Arc'hantina, 1967-2025) *[[Vidmantas Mališauskas]] (Lituania, *1963) *[[Vladimir Malaniuk]] (Rusia, Ukraina, *1957) *[[Boris Maliutin]] (Rusia, 1883-1920) *[[Nidjat Mamedov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Chakhriyar Mamedyarov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Rauf Mammadov]] (Azerbaidjan, *1988) *[[Maria Manakova]] (Serbia, *1974) *[[Federico Manca]] (Italia, *1969) *[[Meri Mangrian]] (Armenia, URSS) *[[Rima Manukian]] (Armenia, URSS) *[[Karmen Mar]] (Slovenia, *1987) *[[Napoleon Marache]] (Bro-C'hall, SUA, 1818-1875) *[[Max Marchand]] (Izelvroioù, 1888-1957) *[[Georg Marco]] (Roumania, Aostria, 1863-1923) *[[Andy Marechal]] (Belgia, *1978) *[[Sandro Mareco]] (Arc'hantina, *1987) *[[Dimitar Marholev]] (Bulgaria, *1971) *[[Alisa Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mirjana Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mihail Marin]] (Roumania, *1965) *[[Beatriz Marinello]] (Chile, *1964) *[[Denis Marion]] (Belgia, 1906-2000) *[[Sergio Mariotti]] (Italia, *1946) *[[Nefelina Marjanian]] (Armenia, URSS) *[[Ján Markoš]] (Slovakia, *1985) *[[Tomasz Markowski (echedoù)|Tomasz Markowski]] (Polonia, *1975) *[[Robert Markuš]] (Serbia, *1984) *[[Géza Maróczy]] (Hungaria, 1870-1951) *[[Davide Marotti]] (Italia, 1881-1940) *[[Dražen Marović]] (Kroatia, *1938) *[[Yaniet Marrero López]] (Kuba, *1983) *[[Frank Marshall]] (SUA, 1877-1944) *[[Ayelén Martínez]] (Arc'hantina, *1993) *[[Dion Martinez]] (Kuba, SUA, 1837-1928) *[[Giovanni Martinolich]] (Italia, 1884-1910) *[[Rico Mascarinas]] (Filipinez, *1954) *[[Houshang Mashian]] (Iran, Israel, *1938) *[[James Mason (echedoù)|James Mason]] (Iwerzhon, SUA, Bro-Saoz, 1849-1905) *[[Dimitrios Mastrovasilis]] (Gres, *1983) *[[Aleksandar Matanović]] (Serbia, *1930) *[[Hermanis Matisons]] (Latvia, 1894-1932) *[[Ana Matnadze]] (Jorjia, *1983) *[[Milan Matulović]] (Serbia, *1935) *[[Svetlana Matveeva]] (Rusia, *1969) *[[Marc'Andria Maurizzi]] (Korsika, *2007) *[[Carl Mayet]] (Alamagn, 1810-1868) *[[Isaak Mazel]] (Belarus, Rusia, 1911-1943) *[[Athial Mbaha]] (Namibia, *1976) *[[Neil McDonald (echedoù)|Neil McDonald]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Alexander McDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Colin McNab]] (Bro-Skos, *1961) *[[Luke McShane]] (Bro-Saoz, *1984) *[[Henrique Mecking]] (Brazil, *1952) *[[Antonio Medina]] (Spagn, 1919-2003) *[[Edmar Mednis]] (Latvia, SUA, 1937-2002) *[[Susanto Megaranto]] (Indonezia, *1987) *[[Dritan Mehmeti]] (Albania, *1978) *[[Armenuhi Mehrabian]] (Armenia, URSS) *[[Philipp Meitner]] (Aostria, 1838-1910) *[[Ketevan Melashvili]] (Jorjia, URSS *1960) *[[Nino Melashvili]] (Jorjia, URSS *1961) *[[Salome Melia]] (Jorjia, *1987) *[[Marieta Melik-Pashaian]] (Armenia, URSS) *[[Olga Menčíková|Olga Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1907-1944) *[[Vyera Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1906-1944) *[[Julius Mendheim]] (Alamagn, 1788-1836) *[[Lishen Mentile]] (Namibia, *1996) *[[Tamila Meskhi]] (Jorjia, URSS *1963) *[[Jonathan Mestel]] (Bro-Saoz, *1957) *[[Roberto Messa]] (Italia, *1957) *[[Johannes Metger]] (Alamagn, 1850-1926) *[[Richard Meulders]] (Belgia, *1955) *[[Anahí Meza]] (Arc'hantina, *1985) *[[Voldemars Mežgailis]] (Latvia, *1912) *[[Amina Mezioud]] (Aljeria, *1988) *[[Paul Michel (echedoù)|Paul Michel]] (Alamagn, Arc'hantina, 1905-1977) *[[Walter Michel]] (Suis, 1888-goude 1935) *[[Christian Michel Yunis]] (Chile, Palestina, 1968*) *[[Carlo Micheli]] (Italia, *1946) *[[Reginald Price Michell]] (Bro-Saoz, 1873-1938) *[[Bart Michiels]] (Belgia, *1986) *[[Snezana Micic]] (Yougoslavia, Belgia, *1966) *[[E. E. Middleton]] (Breizh-Veur) *[[Jacques Mieses]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1865-1954) *[[Samuel Mieses]] (Alamagn, 1841-1884) *[[Vladas Mikėnas]] (URSS, Estonia, Lituania, 1910-1992) *[[Adrian Mikhalchishin]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1954) *[[Victor Mikhalevski]] (Belarus, Israel, *1972) *[[Igor Miladinović]] (Serbia, *1974) *[[Tony Miles]] (Bro-Saoz, 1955-2001) *[[Zdravko Milev]] (Bulgaria, 1929-1984) *[[Borislav Milic]] (Yougoslavia, 1925-1986) *[[Ioana Miller]] (Iwerzhon, 1995) *[[Sophie Milliet]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Stuart Milner-Barry]] (Bro-Saoz, 1906-1995) *[[Vadim Milov]] (Rusia, Israel, Suis, *1972) *[[Artashes Minasian]] (Armenia, *1987) *[[Johannes Minckwitz]] (Alamagn, 1843-1901) *[[Nikolay Minev]] (Bulgaria, SUA, *1931) *[[Dragoljub Minić]] (Montenegro, 1936-2005) *[[Yerisbel Miranda Llanes]] (Kuba, *1987) *[[Evgeniy Mirochnitchenko]] (Ukraina, *1978) *[[Margarita Mirza-Avagian]] (Armenia, URSS) *[[Azer Mirzoev]] (Azerbaidjan, *1978) *[[Vesna Mišanović]] (Bosnia, *1964) *[[Kamil Mitoń]] (Polonia, *1984) *[[Lilit Mkrtchian (echedoù)|Lilit Mkrtchian]] (Armenia, URSS, *1982) *[[Anahit H. Mkrtchyan]] (Armenia, *2009) *[[Mariam Mkrtchyan]] (Armenia, *2004) *[[Stasch Mlotkowski]] (SUA, 1881-1943) *[[Ayah Moaataz]] (Egipt, *1997) *[[Abram Model]] (Latvia, Rusia, 1896-1976) *[[Charles Moehle]] (SUA, 1859-1898) *[[Jorgen Moeller]] (Danmark, 1873-1944) *[[Jan Moeyersons]] (Belgia) *[[Chahin Mohandesi]] (Iran, *1962) *[[Ariah Mohiliver]] (Polonia, Israel, *1904) *[[Stefan Mohr]] (Alamagn, *1967) *[[Alexander Moiseenko]] (Ukraina, *1980) *[[Baldur Möller]] (Island, *a-raok 1921) *[[Augustus Mongredien]] (Bro-Saoz, 1807-1888) *[[Léon Monosson]] (Belarus, Bro-C'hall, 1892-1943) *[[Julius du Mont]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1881-1956) *[[Mario Monticelli]] (Italia, 1902-1995) *[[María Teresa Mora]] (Kuba, 1902-1980) *[[Elshan Moradi]] (Iran, *1985) *[[Luciana Morales Mendoza]] (Perou, *1987) *[[Kalikst Morawski]] (Polonia, 1859 - c. 1939) *[[Bruno Moritz]] (Alamagn, Ecuador, 1900- ?) *[[Iván Morovic]] (Chile, *1963) *[[Alexander Moroz (echedoù)|Alexander Moroz]] (Ukraina, 1961-2009) *[[Aleksandr Morozevitch]] (URSS, Rusia, *1977) *[[Paul Charles Morphy]] (SUA, 1837-1884) *[[John Morrison (echedoù)|John Morrison]] (Kanada, 1889-1975) *[[Niaz Morshed]] (Bangladesh, *1966) *[[Paul Motwani]] (Bro-Skos, *1962) *[[Alexander Motylev]] (Rusia, *1979) *[[Alaaeddine Moussa]] (Liban, Palestina, 1968) *[[Anna Mouzytchouk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Sergei Movsesian]] (Armenia, Slovakia, *1978) *[[Paul Mross]] (Polonia, Alamagn, *1910) *[[Martin Mrva]] (Slovakia, *1971) *[[André Muffang]] (Bro-C'hall, 1897-1989) *[[Hans Müller]] (Aostria, 1896-1971) *[[Leonhard Müller (c'hoarier echedoù)|Leonhard Müller]] (Namibia, *1979) *[[Karsten Müller]] (Alamagn, *1970) *[[César Muñoz]] (Ecuador, *1929) *[[Piotr Murdzia]] (Polonia, *1975) *[[Jacob Murey]] (Rusia, Israel, *1941) *[[Augusto de Muro]] (Arc'hantina, ? -1959) *[[Phiona Mutesi]] (Ouganda, *1996) *[[Anna Muzychuk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Lhamsuren Myagmarsuren]] (Mongolia, *1938) *[[Hugh Myers]] (SUA, 1930-2008) </div> == N == <div style="column-count:2;"> *[[Ashot Nadanian]] (Armenia, *1972) *[[Arkadij Naiditsch]] (Latvia, Alamagn, *1985) *[[Oskar Naegeli]] (Suis, 1885-1959) *[[Géza Nagy]] (Hungaria, 1892-1953) *[[Miguel Najdorf]] (Polonia, Arc'hantina, 1910-1997) *[[Peninah Nakabo]] (Ouganda, *1992) *[[Hikaru Nakamura]] (Japan, SUA, *1987) *[[Christine Namaganda]] (Ouganda, *1986) *[[Otto Nakapunda]] (Namibia, *1975) *[[Gloria Nansubuga]] (Ouganda, *2001) *[[William Napier]] (Bro-Saoz, SUA, 1881-1952) *[[Mario Napolitano]] (Italia, 1910-1995) *[[Renato Naranja]] (Filipinez, *1940) *[[Srinath Narayanan]] (India, *1994) *[[Daniel Naroditsky]] (SUA, 1995-2025) *[[Lina Nassr]], (Aljeria, *2003) *[[Rui de Carvalho Nascimento]] (Portugal, 1914-2012) *[[Wajd Natsheh]] (Palestina, *2001) *[[David Navara]] (Republik Tchek, *1985) *[[Heskiel Ndahangwapo]] (Namibia, *2000) *[[Vera Nebolsina]] (Rusia, *1989) *[[Ozren Nedeljković]] (Serbia, 1903-1984) *[[Gastón Needleman]] (Arc'hantina, *1990) *[[Iris Neels]] (Belgia, *1980) *[[Parimarjan Negi]] (India, *1993) *[[Iivo Nei]] (Estonia, *1931) *[[Oleg Neikirch]] (Jorjia, Bulgaria, 1914-1985) *[[Kateřina Němcová]] (Republik Tchek, *1990) *[[Ivan Nemet]] (Yougoslavia, Serbia, Suis, 1943-2007) *[[Vladimir Nenarokov]] (Rusia, 1880-1953) *[[Andzhelika Nenova]] (Bulgaria, *2010) *[[Jolly Nepando]] (Namibia, *1993) *[[Ian Nepomniachtchi]] (Rusia, *1990) *[[Vincenzo Nestler]] (Italia, 1912-1988) *[[Augustin Neumann]] (Aostria, 1879-1906) *[[Gustav Neumann]] (Alamagn, 1838-1881) *[[Vladislav Nevednichy]] (Roumania, *1969) *[[Valeriy Neverov]] (Ukraina, *1962) *[[Rashid Nezhmetdinov]] (Rusia, 1912-1974) *[[Nguyễn Ngọc Trường Sơn]] (Viêt Nam, *1990) *[[Ni Hua]] (Sina, *1983) *[[Arno Nickel]] (Alamagn, *1952) *[[Bryon Nickoloff]] (Kanada, 1956-2004) *[[Bjørn Nielsen]] (Danmark, 1907-1949) *[[Peter Heine Nielsen]] (Danmark, *1973) *[[Torkil Nielsen]] (Faroe Islands, *1964) *[[Walter Niephaus]] (Alamagn, 1923-1992) *[[Friso Nijboer]] (Izelvroioù, *1965) *[[Yuri Nikolaevsky]] (Ukraina, *1937) *[[Ioannis Nikolaidis]] (Gres, *1971) *[[Predrag Nikolić]] (Bosnia-ha-Herzegovina, *1960) *[[Adriana Nikolova]] (Bulgaria, *1988) *[[Allan Nilsson]] (Sveden, 1899-1949) *[[Aaron Nimzowitsch]] (Latvia, Danmark, 1886-1935) *[[Ning Chunhong]] (Sina, *1968) *[[Dieter Nisipeanu]] (Roumania, *1976) *[[Max Baron Nitzborn]] (Namibia, *1971) *[[Kamel Njili]] (Tunizia, *1982) *[[Ngangane Ndjoze]] (Namibia, *?) *[[Josef Noa]] (Hungaria, 1856-1903) *[[Jesus Nogueiras]] (Kuba, *1959) *[[Aileen Noonan]] (Iwerzhon, *1950) *[[Federico Norcia]] (Italia, 1904-1985) *[[Holger Norman-Hansen]] (Danmark, 1899-1984) *[[David Norwood]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Daniël Noteboom]] (Izelvroioù, 1910-1932) *[[Igor Novikov (echedoù)|Igor Novikov]] (Ukraina, SUA, *1962) *[[Nikolay Novotelnov]] (Rusia, 1911-2006) *[[Heinz Nowarra]] (Alamagn, 1897-1945 ?) *[[Haruna Nsubuga]] (Ouganda, *1991) *[[John Nunn]] (Bro-Saoz, *1955) *[[Friedrich Nürnberg]] (Alamagn, 1909 -1984) *[[Gertrud Nüsken]] (Alamagn, 1917 -1972) *[[Tomi Nyback]] (Finland, *1985) *[[Gustaf Nyholm]] (Sveden, 1880-1957) *[[Illya Nyzhnyk]] (Ukraina, *1996) </div> == O == <div style="column-count:2;"> *[[Rex Oberholzer]] (Namibia, *1970) *[[Kevin O'Connell (echedoù)|Kevin O'Connell]] (Bro-Saoz, Iwerzhon, *1949) *[[Handszar Odeev]] (Turkmenistan, *1972) *[[Leif Øgaard]] (Norvegia, *1952) *[[Alice O'Gorman]] (Iwerzhon, *2000) *[[John O'Hanlon (echedoù)|John O'Hanlon]] (Iwerzhon, 1876-1960) *[[Tõnu Õim]] (Estonia, *1941) *[[Kaarle Ojanen]] (Finland, *1918) *[[Alberic O'Kelly de Galway]] (Belgia, 1911-1980) *[[Friðrik Ólafsson]] (Island, *1935) *[[Helgi Ólafsson]] (Island, *1956) *[[Mikhailo Oleksienko]] (Ukraina, *1986) *[[Lembit Oll]] (URSS, Estonia, 1966-1999) *[[Adolf Georg Olland]] (Izelvroioù, 1867-1933) *[[Anton Olson]] (Sveden, 1881-goude 1928) *[[Umida Omonova]] (Ouzbekistan, *2006) *[[Gülümser Öney]] (Bulgaria, Turkia, *1956) *[[Aleksandr Onistchouk]] (Ukraina, SUA *1975) *[[Abdelaziz Onkoud]] (Maroko, *1972) *[[Karel Opočensky]] (Tchekoslovakia, 1892-1975) *[[Wilhelm Orbach]] (Alamagn, 1894-1944) *[[Lisandra Teresa Ordaz Valdés]] (Kuba, *1988) *[[Menachem Oren]] (Polonia, Israel, 1901-1962) *[[Lexy Ortega]] (Kuba, Italia, *1960) *[[Dorren O'Siochrú]] (Iwerzhon, *1950) *[[Gerard Oskam]] (Izelvroioù, 1880-1952) *[[Berge Ostenstad]] (Norvegia, *1964) *[[Mahfoud Oussedik]] (Aljeria, *1992) *[[John Owen (echedoù)|John Owen]] (Bro-Saoz, 1827-1901) *[[Karlis Ozols]] (Latvia, Aostralia, 1912-2001) </div> == P == <div style="column-count:2;"> *[[Ludek Pachman]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1924-2003) *[[Nikola Padevsky]] (Bulgaria, *1933) *[[Elisabeth Pähtz]] (Alamagn, *1985) *[[Nazí Paikidze]] (Rusia, Jorjia, SUA, *1993) *[[Adamantia Paizis]] (Italia, *1972) *[[Mladen Palac]] (Kroatia, *1971) *[[Sam Palatnik]] (Ukraina, SUA, *1950) *[[Luis Palau (echedoù)|Luis Palau]] (Arc'hantina, 1897-1971 ) *[[Victor Palciauskas]] (Lituania, SUA, *1941) *[[Richard Palliser]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Rudolf Palme]] (Aostria, 1910-2005) *[[Ryan Palmer (echedoù)|Ryan Palmer]] (Jamaica, *1974) *[[Fiorentino Palmiotto]] (Italia, *1929) *[[Davor Palo]] (Danmark, *1985) *[[Eero Paloheimo]] (Finland, *1936) *[[Fiammetta Panella]] (Italia, *1988) *[[Óscar Panno]] (Arc'hantina, *1935) *[[Vasily Panov]] (Rusia, 1906-1973) *[[Enrico Paoli]] (Italia, 1908-2005) *[[Mark Paragua]] (Filipinez, *1984) *[[Shadi Paridar]] (Iran, *1986) *[[Mircea Parligras]] (Roumania, *1980) *[[Bruno Parma]] (Slovenia, *1941) *[[Frank Parr]] (Bro-Saoz, 1918-2003) *[[Llambi Pasko]] (Albania, *1991) *[[Dante Pasqua]] (Italia, 1898-1974) *[[Louis Paulsen]] (Alamagn, 1833-1891) *[[Wilfried Paulsen]] (Alamagn, 1828-1901) *[[Duško Pavasovič]] (Kroatia, Slovenia, *1975) *[[Max Pavey]] (SUA, 1918-1957) *[[Eugène Pécher]] (Belgia, *1841 pe 1842 - 1905) *[[Simonne Peeters]] (Belgia) *[[Vera Pejčeva]] (Bulgaria, *1969) *[[Jiří Pelikán (echedoù)|Jiří Pelikán]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1906-1985) *[[Yannick Pelletier]] (Suis, *1976) *[[Roman Pelts]] (Ukraina, Kanada, *1937) *[[Peng Xiaomin]] (Sina, *1973) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, Izelvroioù, *1968) *[[Jonathan Penrose]] (Bro-Saoz, *1933) *[[Thierry Penson]] (Belgia, *1955) *[[Corina Peptan]] (Roumania, *1978) *[[Fernando Peralta (c'hoarier echedoù)|Fernando Peralta]] (Arc'hantina, *1979) *[[Carlos Pereira dos Santos]] (Portugal, *1972) *[[Ruben Pereira]] (Portugal, *1991) *[[Eneida Pérez]] (Republik Dominikan, Alamagn *1964) *[[Amelia Pérez de Navas]] (Arc'hantina, *?) *[[Federico Pérez Ponsa]] (Arc'hantina, *1993) *[[Julius Perlis]] (Polonia, Aostria, 1880-1913) *[[Barbara Pernici]] (Italia, *1956) *[[Frederic Perrin]] (Bro-Saoz, SUA, 1815-1889) *[[Raaphi Persitz]] (Bro-Saoz, Israel, Suis, *1934) *[[Nick Pert]] (Bro-Saoz, *1981) *[[John Peters (echedoù)|John Peters]] (SUA, *1951) *[[Jusefs Petkevich]] (Latvia, *1940) *[[Arshak Petrosian]] (Armenia, *1953) *[[Davit G. Petrosian]] (Armenia, *1984) *[[Tigran Petrosian]] (Armenia, Jorjia, URSS, 1929-1984) *[[Aleksandr Petrov]] (Rusia, 1794-1867) *[[Marlen Petrova]] (Bulgaria, *1961) *[[Vladimirs Petrovs]] (Latvia, 1907-1943) *[[Gergana Peycheva]] (Bulgaria, *2003) *[[Gerhard Pfeiffer]] (Alamagn, 1923-2000) *[[Phạm Minh Hoàng]] (Viêt Nam, Breizh, *1978) *[[François Philidor]] (Bro-C'hall, 1726-1795) *[[Evgeniy Piankov]] (URSS, Ukraina, *1941) *[[Luis Piazzini]] (Arc'hantina, 1905-1980) *[[Tom Piceu]] (Belgia, *1978) *[[Jeroen Piket]] (Izelvroioù, *1969) *[[Harry Nelson Pillsbury]] (SUA, 1872-1906) *[[Herman Pilnik]] (Alamagn, Arc'hantina, 1914-1981) *[[Karol Piltz]] (Polonia, 1903-1939) *[[Sulennis Piña Vega]] (Kuba, *1981) *[[Albert Pinkus]] (SUA, 1903-1984) *[[József Pintér]] (Hungaria, *1953) *[[Ariana Pintor]] (Portugal, *1988) *[[Vasja Pirc]] (Slovenia, 1907-1980) *[[Rudolf Pitschak]] (Tchekoslovakia, SUA, *1902) *[[Karl Pitschel]] (Aostria, 1829-1883) *[[Aaron Pixton]] (SUA, *1986) *[[Ján Plachetka]] (Slovakia, *1945) *[[Albin Planinc]] (Yougoslavia, Slovenia, 1944-2008) *[[James Plaskett]] (Bro-Saoz, Spagn, *1960) *[[Kazimierz Plater]] (Polonia, 1915-2004) *[[Igor Platonov]] (Ukraina, 1934-1995) *[[Joseph Platz]] (Alamagn, SUA, 1905-1981) *[[Isaías Pleci]] (Arc'hantina, 1907-1979) *[[David Podhorzer]] (Aostria, *a-raok 1916) *[[Natalia Pogonina]] (Rusia, *1985) *[[Henryk Pogorieły]] (Polonia, 1908-1943) *[[Ernest Pogosyants]] (Ukraina, 1935-1990) *[[Iosif Pogrebyssky]] (Ukraina, 1906-1971) *[[Amos Pokorný]] (Tchekoslovakia, 1890-1949) *[[Rudolph Pokorny]] (Bohemia, Mec'hiko, SUA, 1880-goude 1920) *[[Richard Polaczek]] (Belgia, *1965) *[[Giulio Polerio]] (Italia, 1548-1612) *[[Judit Polgar]] (Hungaria, *1976) *[[Zsuzsa Polgar]] (Hungaria, SUA, *1969) *[[Zsofia Polgar]] (Hungaria, Israel, *1974) *[[Elisabeta Polihroniade]] (Roumania, 1935-2016) *[[David Polland]] (SUA, *1915) *[[William Pollock (echedoù)|William Pollock]] (Rouantelezh-Unanet, 1859-1896) *[[Lev Polugaevski]] (URSS, Belarus, Rusia, 1934-1995) *[[Arturo Pomar]] (Spagn, *1931) *[[Rouslan Ponomariov]] (Ukraina, 1983) *[[Domenico Ponziani]] (Italia, 1719-1796) *[[Stepan Popel]] (Polonia, Bro-C'hall, SUA, 1909-1987) *[[Ignatz von Popiel]] (Aostria-Hungaria, Polonia, 1863-1941) *[[Petar Popović (echedoù)|Petar Popović]] (Yugoslavia, Serbia, *1959) *[[Artur Poplawski]] (Polonia, Suis, 1860-1918) *[[Yosef Porath]] (Alamagn, Israel, 1909-1996) *[[Moritz Porges]] (Bohemia/Aostria-Hungaria, 1857-1909) *[[Giorgio Porreca]] (Italia, 1927-1988) *[[Lajos Portisch]] (Hungaria, *1937) *[[Domenico Postpischl]] (Italia, 1905-1980) *[[Ehrhardt Post]] (Alamagn, 1881-1947) *[[Evgeny Postny]] (Israel, *1981) *[[Peter Potemkine]] (Rusia, Bro-C'hall, 1886-1926) *[[Vladimir Potkin]] (Rusia, *1982) *[[Ludovit Potuček]] (Slovakia, *a-raok 1921) *[[Christian Poulsen (echedoù)|Christian Poulsen]] (Danmark, 1912-1981) *[[AtoSUA Pourkashiyan]] (Iran, *1988) *[[Lynda Annette Powell]] (Kembre, *?) *[[Borki Predojević]] (Bosnia, *1987) *[[Edith Charlotte Price]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Roberto Primavera]] (Italia, *1981) *[[Lodewijk Prins]] (Izelvroioù, *1913) *[[Ladislav Prokeš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1884-1966) *[[Svetlana Prudnikova]] (Rusia, *1967) *[[Dawid Przepiórka]] (Polonia, 1880-1942) *[[Lev Psakhis]] (Rusia, Israel, *1958) *[[Lenka Ptacnikova]] (Tchekoslovakia, Island, *1976) *[[Stojan Puc]] (Slovenia, 1921-2004) *[[Viktors Pupols]] (Latvia, SUA, *1935) *[[Cecil Purdy]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1906-1979) *[[John Purdy (echedoù)|John Purdy]] (Aostralia, *1935) *[[Benoît Purenne]] (Breizh, *1997) </div> == Q == <div style="column-count:2;"> *[[Llambi Qendro]] (Albania, *1963) *[[Qi Jingxuan]] (Sina, *1947) *[[Qin Kanying]] (Sina, *1974) *[[Oscar Quiñones (echedoù)|Oscar Quiñones]] (Perou, *1941) *[[Miguel Quinteros]] (Arc'hantina, *1947) </div> == R == <div style="column-count:2;"> *[[Braslav Rabar]] (Yougoslavia, Kroatia, 1919-1973) *[[Abram Rabinovitch]] (URSS, Lituania, Rusia, 1878-1943) *[[Ilya Rabinovich]] (Rusia, 1891-1942) *[[Viktoria Radeva]] (Bulgaria, *2001) *[[Elitsa Raeva]] (Bulgaria, *1987) *[[Teimour Radjabov]] (Azerbaidjan, *1987) *[[Ivan Radoulov]] (Bulgaria, *1939) *[[Markus Ragger]] (Aostria, *1988) *[[Viacheslav Ragozin]] (URSS, Rusia, 1908-1962) *[[Ziaur Rahman (echedoù)|Ziaur Rahman]] (Bangladesh, *1974) *[[Maurice Raizman]] (Moldova/Rusia, Bro-C'hall 1905-1974) *[[Iweta Rajlich]] (Polonia, *1981) *[[Vasik Rajlich]] (SUA, *1971) *[[Lorenc Rama]] (Albania, *1964) *[[Ramachandran Ramesh]] (India, *1976) *[[Alejandro Ramírez (echedoù)|Alejandro Ramírez]] (Costa Rica, *1988) *[[Vivian Ramón Pita]] (Kuba,*1963) *[[Maaja Ranniku]] (URSS, Estonia, 1941-2004) *[[Richárd Rapport]] (Hungaria, *1996) *[[Nukhim Rashkovsky]] (URSS, Rusia, *1946) *[[Ilmar Raud]] (Estonia, Arc'hantina, 1913-1941) *[[Vsevolod Rauzer]] (URSS, Ukraina, 1908-1941) *[[Khaled Abdel Razik]], (Egipt, *1975) *[[Yuri Razuvayev]] (URSS, Rusia, 1945-2012) *[[Damián Reca]] (Arc'hantina, 1894-1937) *[[Hans Ree]] (Izelvroioù, *1944) *[[Brian Reilly]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1901-1991) *[[Dimitri Reinderman]] (Izelvroioù, *1972) *[[Fred Reinfeld]] (SUA, 1910-1964) *[[Heinrich Reinhardt]] (Alamagn, Arc'hantina, 1903-1990) *[[Salome Reischer]] (Aostria, Palestina, SUA, 1899-1980) *[[Teodor Regedziński]] (Polonia, 1894-1954) *[[Arturo Reggio]] (Italia, 1863-1917) *[[Josef Rejfir]] (Tchekoslovakia, 1909-1962) *[[Ludwig Rellstab (echedoù)|Ludwig Rellstab]] (Alamagn, 1904-1983) *[[Georges Renaud]] (Bro-C'hall, 1893-1975) *[[Samuel Reshevsky]] (Polonia, SUA, 1911-1992) *[[Pál Réthy]] (Hungaria, 1905-1962) *[[Richárd Réti]] (Aostria-Hungaria, Tchekoslovakia, 1889-1929) *[[Ramón Rey Ardid]] (Spagn, 1903-1988) *[[Alexander Riazantsev]] (Rusia, *1985) *[[Zoltán Ribli]] (Hungaria, *1951) *[[Pablo Ricardi]] (Arc'hantina, *1962) *[[Isaac Rice]] (SUA, 1850-1915) *[[Jane Richmond]] (Kembre, *1961) *[[Hannes Richter]] (Namibia, *?) *[[Kurt Richter]] (Alamagn, 1900-1969) *[[Recardo Ricky Innes]] (Namibia, *?) *[[Antonio Rico]] (Spagn, 1908-1988) *[[Alessandra Riegler]] (Italia, *1961) *[[Fritz Riemann]] (Alamagn, 1859-1932) *[[Friedl Rinder]] (Alamagn, 1905-2001) *[[Horst Rittner]] (Alamagn, *1930) *[[Nikolai Riumin]] (Rusia, 1908-1942) *[[Adele Rivero]] (SUA, 1908-1992) *[[Jules Arnous de Rivière]] (Breizh, Bro-C'hall, 1830-1905) *[[Aimen Rizouk]] (Aljeria, *1979) *[[Marina Rizzo]] (Arc'hantina, *1965) *[[Karl Robatsch]] (Aostria, 1928-2000) *[[Walter Robinow]] (Alamagn, 1867-1938) *[[Ray Robson]] (SUA, *1994) *[[Sérgio Rocha]] (Portugal, *1972) *[[Ludwig Rödl]] (Alamagn, 1907-1970) *[[Maxim Rodshtein]] (Israel, *1989) *[[Hans Roepstorff]] (Alamagn, 1910-1945) *[[Ian Rogers (echedoù)|Ian Rogers]] (Aostralia, *1960) *[[Gustav Rogmann]] (Alamagn, 1909-1947) *[[Kenneth Rogoff]] (SUA, *1953) *[[Dorian Rogozenko]] (Roumania, *1973) *[[Ivan Vladimir Rohaček]] (Slovakia, 1909-1977) *[[Michael Rohde (echedoù)|Michael Rohde]] (SUA, *1959) *[[Michael Roiz]] (Rusia, Israel *1983) *[[Oleg Romanichin]] (URSS, Ukraina, *1952) *[[Alexander Romanovsky (echedoù)|Alexander Romanovsky]] (Lituania, Rusia, 1880-1943) *[[Piotr Romanovski]] (URSS, Rusia, 1892-1964) *[[Max Romih]] (Kroatia, Italia, 1893-1979) *[[Chris de Ronde]] (Izelvroioù, *[[Niccolo Ronchetti]] (Italia, *1989) *[[Catharina Roodzant]] (Izelvroioù, 1896-1999) *[[Marcel Roofthoofd]] (Belgia, *1952) *[[Nancy Roos]] (SUA, 1905-1957) *[[Alexey Root]] (SUA, *1965) *[[Salme Rootare]] (Estonia, 1913-1987) *[[Vidrik Rootare]] (Estonia, c. 1900 - 1985) *[[Jan Rooze]] (Belgia, *1947) *[[Jakob Rosanes]] (Ukraina/Aostria-Hungaria, Alamagn, 1842-1922) *[[Bernardo Roselli]] (Uruguay, *1965) *[[Leon Rosen]] (Polonia, SUA, 1869-1942) *[[Andreas Rosendahl]] (Danmark, 1864-1909) *[[Karl Wilhelm Rosenkrantz]] (Latvia, Rusia, 1876-goude 1928) *[[Jacob Rosenthal]] (SUA, 1881-1954) *[[Samuel Rosenthal]] (Polonia, Bro-C'hall 1837-1902) *[[Laura Ross (echedoù)|Laura Ross]] (SUA, *1988) *[[Stefano Rosselli del Turco]] (Italia, 1877-1947) *[[Héctor Rossetto]] (Arc'hantina, 1922-2009) *[[Nikolaz Rossolimo]] (Ukraina, Bro-C'hall, SUA, 1910-1975) *[[Gersz Rotlewi]] (Polonia, 1889-1920) *[[Lyoudmila Roudenko]] (URSS, Ukraina, Rusia, 1904-1986) *[[Eugène Rousseau]] (Bro-C'hall, SUA, c. 1810 - c. 1870) *[[Jonathan Rowson]] (Bro-Skos, *1977) *[[Solomon Rozental]] (URSS, Lituania, Belarus, 1890-1955) *[[Eduardas Rozentalis]] (URSS, Lituania, *1963) *[[Vesna Rožič]] (Slovenia, 1987–2013) *[[Ruan Lufei]] (Sina, *1987) *[[Serge Rubanraut]] (Sina, Aostralia, 1948-2008) *[[Karl Ruben]] (Danmark, *1903) *[[Jorge Rubinetti]] (Arc'hantina, 1945-2016) *[[Akiba Rubinstein]] (Polonia, Alamagn, Belgia, 1882-1961) *[[Emanuel Rubinstein]] (Polonia, 1897-?) *[[José Rubinstein]] (Arc'hantina, *1940) *[[Simon Rubinstein]] (Aostria, Suafrika, *c. 1910) *[[Solomon Rubinstein]] (Polonia, SUA, 1868-1931) *[[Sergei Rublevsky]] (Rusia, *1974) *[[Olga Rubtsova]] (Rusia, 1909-1994) *[[Iosif Rudakovsky]] (Ukraina, 1914-1947) *[[Mary Rudge]] (Bro-Saoz, 1842-1919) *[[Nikoly Rudnev]] (Ukraina, Ouzbekistan, 1895-1944) *[[Anna Rudolf]] (Hungaria, *1987) *[[Alexander Rueb]] (Izelvroioù, 1882-1959) *[[Andrey Rychagov]] (Rusia, *1979) *[[Mikhail Rytshagov]] (Estonia, *1967) </div> == S == <div style="column-count:2;"> *[[Peter Alexandrovich Saburov]] (Rusia, 1835-1918) *[[Peter Petrovich Saburov]] (Rusia, Suis, 1880-1932) *[[Antonio Sacconi]] (Italia, 1895-1968) *[[Matthew Sadler]] (Bro-Saoz, *1974) *[[Darmen Sadvakasov]] (Kazakstan, *1979) *[[Danial Saiboulatov]] (Belgia, *1970) *[[Yousof Safvat]] (Iran, bet ganet e?) *[[Pierre Charles Fournier de Saint Amant]] (Bro-C'hall, 1800-1872) *[[Jaroslav Šajtar]] (Tchekoslovakia, 1921-2003) *[[Konstantin Sakaiev]] (URSS, Tatarstan, Rusia, *1974) *[[Yuri Sakharov]] (URSS, Ukraina, 1922-1981) *[[Ihab Salem]] (Palestina, *1973) *[[Ada María Salgado]] (Kuba, *?) *[[Nurgjul Salimova]] (Bulgaria, *2003) *[[Valery Salov]] (URSS, Rusia, *1964) *[[Mic'hail Saltaev]] (URSS, Ouzbekistan, *1962) *[[Alessandro Salvio]] (Italia, c. 1570 - c. 1640) *[[Carlo Salvioli]] (Italia, 1848-1930) *[[Gersz Salwe]] (Polonia, 1862-1920) *[[Friedrich Sämisch]] (Alamagn, 1896-1975) *[[Sergiu Samarian]] (Roumania, Alamagn, 1923-1991) *[[Grigory Sanakoev]] (Rusia, *1935) *[[Luis Augusto Sánchez]] (Kolombia, 1917-1981) *[[Raúl Sanguineti]] (Arc'hantina, 1933-2000) *[[Anthony Santasiere]] (SUA, 1904-1977) *[[Maria Vincenza Santurbano]] (Italia, *1968) *[[Emmanuel Sapira]] (Roumania, Belgia, 1900-1943) *[[Tânia Saraiva]] (Portugal, *1976) *[[Gediminas Sarakauskas]] (Lituania, *1977) *[[Zivilė Sarakauskienė]] (Lituania, *1978) *[[Ortvin Sarapu]] (Estonia, Zeland-Nevez, 1924-1999) *[[Jonathan Sarfati]] (Aostralia, Zeland-Nevez, *1964) *[[Shushanna Sargsyan]] (Armenia, *1992) *[[Gabriel Sarkisyan]] (Armenia, *1983) *[[Ivan Šarić (echedoù)|Ivan Šarić]] (Kroatia, *1990) *[[Spartaco Sarno]] (Italia, *1964) *[[Zoltan Sarosy]] (Hungaria, Kanada, *1906) *[[María Belen Sarquis]] (Arc'hantina, *1988) *[[Jacob Sarratt]] (Bro-Saoz, 1772-1819) *[[Gaëtan Sarthou]] (Breizh, *1973) *[[Walaa Sarwat]], (Egipt, *1960) *[[Jeff Sarwer]] (Kanada, *1978) *[[Krishnan Sasikiran]] (India, *1981) *[[Harold Saunders (echedoù)|Harold Saunders]] (Bro-Saoz, 1875-1950) *[[Stanislav Savchenko]] (Ukraina, *1967) *[[Diane Savereide]], (SUA, *1954) *[[Vladimir Savon]] (Ukraina, 1940-2005) *[[Stefka Savova]] (Bulgaria, *1958) *[[Eman Sawan]] (Palestina, *2007) *[[Gyula Sax]] (Hungaria, *1951) *[[Hans Jürgen Schäfer]] (Namibia, *?) *[[Emil Schallopp]] (Alamagn, 1843-1919) *[[Morris Schapiro]] (Lituania, SUA, 1903-1996) *[[Willem Schelfhout]] (Izelvroioù, 1874-1951) *[[Theodor von Scheve]] (Alamagn, 1851-1922) *[[Emanuel Schiffers]] (Rusia, 1850-1904) *[[Willi Schlage]] (Alamagn, 1888-1940) *[[Carl Schlechter]] (Aostria, 1874-1918) *[[Roland Schmaltz]] (Alamagn, *1974) *[[Carl Friedrich Schmid]] (Latvia, 1840-1897) *[[Lothar Schmid]] (Alamagn, *1928) *[[Paul Felix Schmidt]] (Estonia, Alamagn, SUA, 1916-1984) *[[Wlodzimierz Schmidt]] (Polonia, *1943) *[[Ludwig Schmitt]] (Alamagn, *a-raok 1910) *[[Wilhelm Schönmann]] (Alamagn, 1889-1970) *[[Georg Schories]] (Alamagn, 1874-1934) *[[Karl Schorn]] (Alamagn, 1803-1850) *[[Arnold Schottländer]] (Alamagn, 1854-1909) *[[František Schubert]] (Tchekoslovakia, 1894-1940) *[[Robert Schuermans]] (Belgia, *1950) *[[John William Schulten]] (SUA, 1821-1875) *[[Jan Schulz]] (Tchekoslovakia, 1899-1953) *[[Helmut Schumacher]] (Belgia, *1931) *[[Aaron Schwartzman]] (Arc'hantina, *1908) *[[Gabriel Schwartzman]] (Roumania, SUA, *1976) *[[Leon Schwartzmann]] (Polonia, Bro-C'hall, 1887-1942) *[[Paulette Schwartzmann]] (Bro-C'hall, Arc'hantina, 1894-1953) *[[Adolf Schwarz]] (Hungaria, Aostria, 1836-1910) *[[Jacques Schwarz]] (Aostria, 1856-1921) *[[Samuel Schweber]] (Arc'hantina, *1936) *[[Kamel Seba]] (Aljeria, *1975) *[[Marie Sebag]] (Bro-C'hall, *1986) *[[Elena Sedina]] (Italia, *1968) *[[Mohammed Seder]] (Palestina, *2009) *[[Yasser Seirawan]] (Siria, SUA, *1960) *[[Adolf Seitz]] (Alamagn, Arc'hantina 1898-1970) *[[Alexey Selezniev]] (Rusia, Bro-C'hall, 1888-1967) *[[Lidia Semenova]] (Ukraina, *1951) *[[Pietro Seni]] (Italia, 1841-1909) *[[Olav Sepp]] (Estonia, *1969) *[[Edward Guthlac Sergeant]] (Bro-Saoz, 1881-1961) *[[Philip Walsingham Sergeant]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Aleksandr Sergeyev (echedoù)|Aleksandr Sergeyev]] (Rusia, 1897-1970) *[[Drazen Sermek]] (Slovenia, *1969) *[[Gregory Serper]] (Ouzbekistan, SUA, *1969) *[[Eglantina Shabanaj]] (Albania, *1979) *[[Alexander Shabalov]] (Latvia, SUA, *1967) *[[Greg Shahade]] (SUA, *1978) *[[Jennifer Shahade]] (SUA, *1980) *[[Leonid Shamkovich]] (Rusia, Israel, SUA, 1923-2005) *[[Gauri Shankar]] (India, *1992) *[[Samuel Shankland]] (SUA, *1991) *[[Andrey Shariyazdanov]] (Rusia, *1976) *[[Elizabeth Shaughnessy]] (Iwerzhon, SUA, *1937) *[[Wajdy Shebetah]] (Palestina, *1978) *[[Shen Yang]] (Sina, *1989) *[[James Sherwin]] (SUA, Bro-Saoz, *1933) *[[Vesmina Shikova]] (Bulgaria, *1951) *[[Leonora Shllaku]] (Albania, *?) *[[Rauha Shipindo]] (Namibia, *1990) *[[Sergei Shipov]] (Rusia, *1966) *[[Kamran Shirazi]] (Iran, SUA, Bro-C'hall, *1952) *[[Rubén Shocron]] (Arc'hantina, Sua, 1921-2013) *[[Samy Shoker]] (Bro-C'hall, Egipt, *1987) *[[Nigel Short]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Philip Short]] (Iwerzhon, *1960) *[[Ahmed Shoubaita]] (Palestina, *1983) *[[Jackson Showalter]] (SUA, 1860-1935) *[[Yury Shulman]] (Belarus, SUA, *1975) *[[Ilya Shumov]] (Rusia, 1819-1881) *[[Laert Shytaj]] (Albania, Italia, *1986) *[[Félix Sicre]] (Kuba, 1817-1871) *[[Bruno Edgar Siegheim]] (Alamagn, Suafrika, 1875-1952) *[[Guðmundur Sigurjónsson]] (Island, *1947) *[[Teodor Siliqi]] (Albania, 1931-2011) *[[Jeremy Silman]] (SUA, *1954) *[[Fernando Silva]] (Portugal, *1950) *[[Vladimir Simagin]] (Rusia, 1919-1968) *[[Albert Simonson]] (SUA, 1914-1965) *[[Amon Simutowe]] (Zambia, *1982) *[[Leone Singer]] (Italia, 1893-1975) *[[Sonia Sirletti]] (Italia, *1971) *[[Marcel Sisniega Campbell]] (Mec'hiko, *1959) *[[Stanislaus Sittenfeld]] (Polonia, Bro-C'hall, 1865-1902) *[[Sanan Sjugirov]] (Rusia, *1993) *[[Karel Skalička]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1896-1979) *[[Almira Skripchenko]] (Moldova, Bro-C'hall, *1976) *[[Bogdan Śliwa]] (Polonia, 1922-2003) *[[Sam Sloan]] (United States, *1944) *[[Roman Slobodjan]] (Alamagn, *1975) *[[Jorn Sloth]] (Danmark, *1944) *[[Jan Smeets]] (Izelvroioù, *1985) *[[Jan Smejkal]] (Tchekoslovakia, *1946) *[[David Smerdon]] (Aostralia, *1984) *[[Shlomo Smiltiner]] (Israel, *1915) *[[Ilya Smirin]] (Belarus, Israel, *1968) *[[Pavel Smirnov]] (Rusia, *1982) *[[Stephen Francis Smith]] (Kanada, Bro-Saoz, 1861-1928) *[[Lynda Smith]] (Kembre, *1968) *[[Olivia Smith]] (Kembre, *1987) *[[Vasily Osipovich Smyslov]] (URSS, Rusia, 1881-1943) *[[Vasily Smyslov]] (URSS, Rusia, 1921-2010) *[[Wesley So]] (Filipinez, *1993) *[[Bartosz Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Monika SockoMonika Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Faridah Basta Sohair]] (Egipt, *1987) *[[Andrei Sokolov]] (Rusia, Bro-C'hall, *1963) *[[Ivan Sokolov (echedoù)|Ivan Sokolov]] (Bosnia, Izelvroioù, *1968) *[[Alexey Sokolsky]] (Ukraina, Belarus, 1908-1969) *[[Dragan Solak]] (Serbia, 1980) *[[Alexander Solovtsov]] (Rusia, 1847-1923) *[[Andrew Soltis]] (SUA, *1947) *[[Julien Song]] (Bro-C'hall, *1993) *[[Edith Soppe]] (Arc'hantina, 1961-2005) *[[Guillermo Soppe]] (Arc'hantina, *1960) *[[Ariel Sorin]] (Arc'hantina, *1967) *[[Genna Sosonko]] (Rusia, Izelvroioù, *1943) *[[Victor Soultanbeieff]] (Rusia, Belgia, 1895-1972) *[[Vladimir Sournin]] (Rusia, SUA, 1875-1942) *[[Zbyszka Southall]] (Kembre, 1923-1979) *[[João de Souza Mendes]] (Brazil, 1892-1969) *[[Hugo Spangenberg]] (Arc'hantina, *1975) *[[Vasil Spasov]] (Bulgaria, *1971) *[[Boris Spassky]] (URSS, Rusia, Bro-C'hall, *1937) *[[Jon Speelman]] (Bro-Saoz, *1956) *[[Abraham Speijer]] (Izelvroioù, 1873-1956) *[[Rudolf Spielmann]] (Aostria, Sveden, 1883-1942) *[[Kevin Spraggett]] (Kanada, *1954) *[[Luigi Sprega]] (Italia, 1829-1887) *[[Martina Sproten]] (Belgia, *1970) *[[Ana Srebrnič]] (Slovenia, *1984) *[[Arthur Ssegwanyi]] (Ouganda, *1988) *[[Gideon Ståhlberg]] (Sveden, 1908-1967) *[[Cherubino Staldi]] (Italia, 1911-1988) *[[Wilhelm von Stamm]] (Latvia, ?-1905) *[[Phillip Stamma]] (Siria, Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1705-1755) *[[Nikolaus Stanec]] (Aostria, *1968) *[[Charles Stanley]] (Bro-Saoz, SUA, 1819-1901) *[[Nava Starr]] (URSS, Latvia, Kanada, *1949) *[[Howard Staunton]] (Bro-Saoz, 1810-1874) *[[Michael Stean]] (Bro-Saoz, *1953) *[[Antoaneta Stefanova]] (Bulgaria, *1979) *[[Hannes Stefansson]] (Island, *1972) *[[Elias Stein (echedoù)|Elias Stein]] (Alsace, Izelvroioù, 1748-1812) *[[Leonid Stein]] (URSS, Ukraina, 1934-1973) *[[Endre Steiner]] (Hungaria, 1901-1944) *[[Lajos Steiner]] (Hungaria, Aostralia 1903-1975) *[[Herman Steiner]] (Slovakia/Hungaria, SUA, 1905-1955) *[[Wilhelm Steinitz]] (Bohemia, Aostria, Bro-Saoz, SUA, 1836-1900) *[[Daniel Stellwagen]] (Izelvroioù, *1987) *[[Åke Stenborg]] (Sveden, 1926-2010) *[[Károly Sterk]] (Hungaria, 1881-1946) *[[Adolf Stern (echedoù)|Adolf Stern]] (Alamagn, 1849-1907) *[[Agnes Stevenson]] (Bro-Saoz, a-raok 1901-1935) *[[Lara Stock]] (Kroatia, *1992) *[[Marianne Stoffels]] (Belgia) *[[Mark Stolberg]] (URSS, Rusia, 1922-1943) *[[Gösta Stoltz]] (Sveden, 1904-1963) *[[Leon Stolzenberg]] (Polonia, SUA, 1895-1974) *[[Zurab Sturua]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Mihai Suba]] (Roumania, *1947) *[[Mladen Šubarić]] (Kroatia, *1920) *[[Hugo Süchting]] (Alamagn, 1874-1916) *[[Olga Suc'hareva]] (Rusia, *1984) *[[Alexey Suetin]] (URSS, Rusia, 1926-2001) *[[Berthold Suhle]] (Polonia, Alamagn, 1837-1904) *[[Franciszek Sulik]] (Polonia, Arc'hantina, Aostralia, 1908-2000) *[[David John Sully]] (Kembre, *1977) *[[Šarūnas Šulskis]] (Lituania, *1972) *[[Aaron Summerscale]] (Bro-Saoz, *1969) *[[Anne Sunnucks]] (Bro-Saoz, *1927) *[[Jaime Sunye Neto]] (Brazil, *1957) *[[Emil Sutovsky]] (Azerbaidjan, Israel, *1977) *[[Duncan Suttles]] (Kanada, *1945) *[[Evgeny Sveshnikov]] (Latvia, *1950) *[[Dmitry Svetushkin]] (Moldova, *1980) *[[Piotr Svidler]] (URSS, Rusia, *1976) *[[Celeste Swartz]] (Namibia, *1990) *[[Stephne Swartz]] (Namibia, *?) *[[Rudolf Swiderski]] (Alamagn, 1878-1909) *[[Mariama Sy]] (Senegal, *1990) *[[Eugenio Szabados]] (Hungaria, Italia, 1898-1974) *[[László Szabó]] (Hungaria, 1917-1998) *[[Gedali Szapiro]] (Polonia, Israel, *1929) *[[Salomon Szapiro]] (Polonia, 1882-1944) *[[Rudolph Sze]] (Sina, SUA, c. 1890 - 1938) *[[József Szén]] (Hungaria, 1805-1857) *[[József Szily]] (Hungaria, 1913-1976) *[[Jorge Szmetan]] (Arc'hantina, 1950-2015) *[[Aleksander Sznapik]] (Polonia, *1951) *[[Abram Szpiro]] (Alamagn, Polonia, 1912-1943) </div> == T == <div style="column-count:2;"> *[[Alejandra Tadei]] (Arc'hantina, *?) *[[Mark Taimanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, *1926) *[[Elena Tairova]] (Belarus, 1991-2010) *[[Sándor Takács]] (Hungaria, 1893-1932) *[[Mikhail Tal]] (URSS, Latvia, 1936-1992) *[[Attallah Tamra]] (Palestina, *1960) *[[Tan Chengxuan]] (Sina, *1963) *[[Hiong Liong Tan]] (Indonezia, Izelvroioù, *1938) *[[Lian Ann Tan]] (Singapour, *1947) *[[Tan Zhongyi]] (Sina, *1991) *[[László Tapasztó]] (Hungaria, Venezuela, SUA, *1930) *[[James Tarjan]] (SUA, *1952) *[[Siegbert Tarrasch]] (Alamagn, 1862-1934) *[[Savielly Tartakower]] (Aostria/Polonia, Bro-C'hall, 1887-1956) *[[Stefano Tatai]] (Italia, *1938) *[[Jean Taubenhaus]] (Polonia, Bro-C'hall, 1850-1919) *[[Lev Taussig]] (Tchechoslovakia, 1880-?) *[[Povilas Tautvaišas]] (Lituania, SUA, 1916-1980) *[[Ivan Tcheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Maia Tchibourdanidze]] (URSS, Jorjia, *1961) *[[Mic'hail Tchigorin]] (Rusia, 1850-1908) *[[Jan Willem te Kolsté]] (Izelvroioù, 1874-1936) *[[Richard Teichmann]] (Alamagn, 1868-1925) *[[Marcelo Tempone]] (Arc'hantina, *1962) *[[Oscar Tenner]] (Alamagn, SUA, 1880-1948) *[[Sofio Tereladze]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Kevin Terrieux]] (Breizh, *1985) *[[Rudolf Teschner]] (Alamagn, 1922-2006) *[[VItalia Teterev]] (Belarus, *1983) *[[Praveen Thipsay]] (India, *1959) *[[Murugan Thiruchelvam]] (Bro-Saoz, *1988) *[[George Alan Thomas]] (Turkia, Bro-Saoz, 1881-1972) *[[James Thompson (echedoù)|James Thompson]] (Bro-Saoz, SUA, 1804-1870) *[[Theophilus Thompson]] (SUA, *1855) *[[Tian Tian (echedoù)|Tian Tian]] (Sina, *1983) *[[Viktor Tietz]] (Tchekoslovakia, 1859-1937) *[[Hans Tikkanen]] (Sveden, *1985) *[[Jan Timman]] (Izelvroioù, *1951) *[[Gert Jan Timmerman]] (Izelvroioù, *1956) *[[Artyom Timofeiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugo Tirard]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Jonathan Tisdall]] (SUA, Iwerzhon, Norvegia, *1958) *[[Sergei Tiviakov]] (Rusia, Izelvroioù, *1973) *[[Nicola Tjaronda]] (Namibia, *1998) *[[Kamutuua Tjatindi]] (Namibia, *1986) *[[Vladislav Tkachiev]] (Rusia, Kazakstan, Bro-C'hall *1973) *[[Miodrag Todorcevic]] (Serbia, Bro-C'hall, *1940) *[[Paunka Todorova]] (Bulgaria, *1930) *[[Manana Togonidze]] (Jorjia, URSS,*1937) *[[Alexander Tolush]] (Rusia, 1910-1969) *[[Evgeni Tomachevsky]] (Rusia, *1987) *[[Vasilije Tomović]] (Montenegro, 1906-?) *[[Tong Yuanming]] (Sina, *1972) *[[Alice Tonini]] (Italia, ?) *[[José Tonoli]] (Belgia, 1931-2006) *[[Veselin Topalov]] (Bulgaria, *1975) *[[Zehra Topel]] (Bulgaria, Turkia, *1987) *[[Eugenio Torre]] (Filipinez, *1951) *[[Carlos Torre]] (México, 1902-1978) *[[Vittorio Torre]] (Italia, {{XIXvet kantved}}-1921) *[[Yury Toshev]] (Bulgaria, 1907-1974) *[[Bela Toth]] (Hungaria, Italia, *1943) *[[Hayat Toubal]] (Aljeria, *1985) *[[Wissam Toubal]] (Aljeria, *1984) *[[Izaak Towbin]] (Ukraina, Polonia, 1899-1941) *[[Karel Traxler]] (Tchekoslovakia, 1866-1936) *[[Dora Trepat de Navarro]] (Arc'hantina, 1910-1971) *[[Herbert William Trenchard]] (Bro-Saoz, 1857-1934) *[[John Trevelyan]] (Kembre, 1948) *[[František Treybal]] (Tchekoslovakia, 1882-1942) *[[Karel Treybal]] (Tchekoslovakia, 1885-1941) *[[George Treysman]] (SUA, 1881-1959) *[[Petar Trifunović]] (Kroatia, Serbia, 1910-1980) *[[Georgi Tringov]] (Bulgaria, 1937-2000) *[[Nicolas Tripoteau]] (Breizh, *1983) *[[Aleksei Troitzky]] (URSS, Rusia, 1866-1942) *[[Evelina Trojanska]] (Bulgaria, 1929-2000) *[[Paul Truong]] (Viêt Nam, SUA, *1965) *[[Anatol Tschepurnoff]] (Finland, 1871-1942) *[[Mark Tseitlin]] (Rusia, Israel, *1943) *[[Mikhail Tseitlin]] (Belarus, Rusia, *1947) *[[VItalia Tseshkovsky]] (Rusia, 1944-2011) *[[Alexander Tsvetkov]] (Bulgaria, *1914) *[[Leon Tuhan-Baranowski]] (Polonia, Alamagn, 1907-1954) *[[Vladimir Tukmakov]] (Ukraina, *1946) *[[Myroslav Turiansky]] (Ukraina, SUA, 1912-1998) *[[Alan Turing]] (Bro-Saoz, 1912-1954) *[[Johannes Türn]] (Estonia, 1899-1993) *[[Abe Turner]] (SUA, 1924-1962) *[[Maxim Turov]] (Rusia, *1979) *[[Izador Turover]] (Belgia, SUA, 1892-1978) *[[T H TylorTheodore Tylor]] (Bro-Saoz, 1900-1968) *[[Dimitri Tyomkin]] (Kanada, *1977) *[[Alexandru Tyroler]] (Roumania, 1891-1990) </div> == U == <div style="column-count:2;"> *[[Uatiavi Jossy Uapingene]] (Namibia, *1994) *[[Louis Uedemann]] (SUA, 1854-1912) *[[Shinsaku Uesugi]] (Japan, *1991) *[[Wolfgang Uhlmann]] (Alamagn, *1935) *[[Tüdeviin Üitümen]] (Mongolia, *1939) *[[Maximilian Ujtelky]] (Hungaria/Slovakia, 1915-1979) *[[Mikhail Ulibin]] (Rusia, *1971) *[[Mikhail Umansky]] (Rusia, *1952) *[[Wolfgang Unzicker]] (Alamagn, 1925-2006) *[[Anicetas Uogelė]] (URSS, Lituania, *1933) *[[Anna Ushenina]] (Ukraina, *1985) </div> == V == <div style="column-count:2;"> *[[Maxime Vachier-Lagrave]] (Bro-C'hall, *1990) *[[Rafael Vaganian]] (URSS, Armenia, *1951) *[[Samuil Vainshtein]] (URSS, Rusia, 1894-1942) *[[Anatoly Vaisser]] (Kazakstan, Bro-C'hall, *1949) *[[Paul Vaitonis]] (Lituania, Kanada, 1911-1983) *[[Árpád Vajda]] (Hungaria, 1896-1967) *[[Maritza Valdes]] (Portugal, *1966) *[[Francisco Vallejo Pons]] (Spagn, *1982) *[[Magdalena Valombola]] (Namibia, *1993) *[[Michael Valvo]] (SUA, 1942-2004) *[[Eddy Van Beers]] (Belgia, *1973) *[[Johannes van den Bosch]] (Izelvroioù, 1906–1994) *[[Arnold van den Hoek]] (Izelvroioù, 1921–1945) *[[Paul van der Sterren]] (Izelvroioù, *1956) *[[Geert Van der Stricht]] (Belgia, *1972) *[[John van der Wiel]] (Izelvroioù, *1959) *[[Arnold van Foreest]] (Izelvroioù, 1863–1954) *[[Dirk van Foreest]] (Izelvroioù, 1862–1956) *[[Elena Van Hoecke]] (Belgia, *1987) *[[Norman van Lennep]] (Izelvroioù, 1872–1897) *[[Herman Claudius van Riemsdijk]] (Izelvroioù, Brazil, *1948) *[[Theo van Scheltinga]] (Izelvroioù, 1914–1994) *[[Carl Van Schoor]] (Belgia) *[[Louis van Vliet]] (Izelvroioù, 1870-1932) *[[Loek van Wely]] (Izelvroioù, *1972) *[[Thibaut Vandenbussche]] (Belgia, *1987) *[[Caroline Vanderbeken]] (Belgia) *[[Serge Vanderwaeren]] (Belgia, *1964) *[[Chantal Vandevoort]] (Belgia, *1967) *[[Pascal Vandevoort]] (Belgia, *1971) *[[Albert Vandezande]] (Belgia, *1935) *[[Martine Vanhecke]] (Belgia) *[[Frits Van Seters]](Izelvroioù, 1913-1976) *[[Cyril Vansittart]] (Bro-Saoz, Italia, 1852-1887) *[[Marlena Vardanian]] (Armenia, URSS) *[[Zoltán Varga (echedoù)|Zoltán Varga]] (Hungaria, *1970) *[[Egon Varnusz]] (Hungaria, *1933) *[[Ada Vaschetti]] (Arc'hantina, 1948-1989) *[[Evgeni Vasiukov]] (Rusia, *1933) *[[Petar Velikov]] (Bulgaria, *1951) *[[Dragoljub Velimirović]] (Serbia, 1942-2014) *[[Maria Velcheva]] (Bulgaria, *1987) *[[Gavriil Veresov]] (Rusia, 1912-1979) *[[Beniamino Vergani]] (Italia, 1863-1927) *[[Roeland Verstraeten]] (Belgia) *[[Giovanni Vescovi]] (Brazil, *1978) *[[Boris Verlinsky]] (Ukraina, Rusia, 1888-1950) *[[Youri Vetemaa]] (Estonia, Belgia, 1956-2003) *[[Iva Videnova]] (Bulgaria, *1987) *[[Milan Vidmar]] (Yougoslavia, Slovenia, 1885-1962) *[[Milan Vidmar, Jr.]] (Yougoslavia, Slovenia, 1909-1980) *[[Fátima Vieira]] (Portugal, *1969) *[[Subbaraman Vijayalakshmi]] (India, *1979) *[[Benito Villegas]] (Arc'hantina, 1877-1952) *[[Sandra Villegas]] (Arc'hantina, *1972) *[[Yakov Vilner]] (URSS, Ukraina, 1899 - c. 1930) *[[William Samuel Viner]] (Aostralia, 1881-1933) *[[Heidi Vints]] (Belgia, *1987) *[[Yge Visser]] (Izelvroioù, *1963) *[[Isakas Vistaneckis]] (URSS, Lituania, Israel, 1910-2000) *[[Nikita Vitiougov]] (Rusia, *1987) *[[Alvis Vitolinš]] (Latvia, 1946-1997) *[[Evgeny Vladimirov]] (Kazakstan, *1957) *[[Erwin Voellmy]] (Suis, 1886-1951) *[[Margarita Vojska]] (Bulgaria, *1963) *[[Sergey Volkov (echedoù)|Sergey Volkov]] (Rusia, *1974) *[[Andrei Volokitin]] (Ukraina, *1986) *[[Larisa Volpert]] (Rusia, *1926) *[[Andrey Vovk (echedoù)|Andrey Vovk]] (Ukraina, *1991) *[[Yuri Vovk]] (Ukraina, *1988) *[[Zvonko Vranesic]] (Kroatia, Kanada, *1938) *[[Albana Vuji]] (Albania, *1969) *[[Milan Vukcevich]] (Serbia, SUA, 1937-2003) *[[Milan Vukić]] (Serbia, Bosnia, *1942) *[[Vladimir Vuković]] (Kroatia, 1898-1975) *[[Konstantin Vygodchikov]] (Belarus, Rusia, 1892-1941) *[[Alexey Vyzmanavin]] (Rusia, 1960-2000) </div> == W == <div style="column-count:2;"> *[[Robert Wade (echedoù)|Robert Wade]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, 1921-2008) *[[Shahenda Wafa]] (Egipt, *1998) *[[Shrook Wafa]] (Egipt, *1997) *[[Kareim Wageih]], (Egipt, *1992) *[[Alexander Wagner]] (Polonia, 1868-1942) *[[Heinrich Wagner]] (Alamagn, 1888-1959) *[[Victor Wahltuch]] (Bro-Saoz, 1875-1953) *[[Josh Waitzkin]] (United States, *1976) *[[Carl August Walbrodt]] (Izelvroioù, Alamagn, 1871-1902) *[[George Walker (echedoù)|George Walker]] (Bro-Saoz, 1803-1879) *[[Max Walter]] (Slovakia, 1896-1940) *[[Harold Wanyama]] (Ouganda, *1981) *[[Wang Hao (echedoù)|Wang Hao]] (Sina, *1989) *[[Wang Lei (echedoù)|Wang Lei]] (Sina, *1975) *[[Wang Pin]] (Sina, *1974) *[[Wang Puchen]] (Sina, Zeland-Nevez, *1990) *[[Wang Rui (echedoù)|Wang Rui]] (Sina, *1978) *[[Wang Yu (echedoù)|Wang Yu]] (Sina, *1982) *[[Wang Yue]] (Sina, *1987) *[[Fabrice Wantiez]] (Belgia, *1971) *[[Chris Ward (echedoù)|Chris Ward]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Preston Ware]] (SUA, 1821-1891) *[[Cathy Warwick]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Miyoko Watai]] (Japan, *1945) *[[John L. Watson]] (SUA, *1951) *[[William Watson (echedoù)|William Watson]] (Bro-Saoz, *1962) *[[William Wayte]] (Bro-Saoz, 1829-1898) *[[Simon Webb (echedoù)|Simon Webb]] (Bro-Saoz, 1949-2005) *[[Tom Wedberg]] (Sveden, *1953) *[[Ronald Weemaes]] (Belgia, *1955) *[[Henri Weenink]] (Izelvroioù, 1892-1931) *[[Otto Wegemund]] (Alamagn, 1870-1928) *[[Wolfgang Weil]] (Aostria, 1912-1945) *[[Max Weiss]] (Hungaria, Aostria, 1857-1927) *[[Peter Wells (echedoù)|Peter Wells]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Carl Wemmers]] (Alamagn, 1845-1882) *[[Wen Yang (echedoù)|Wen Yang]] (Sina, *1988) *[[Jan Werle]] (Izelvroioù, *1984) *[[Guy West]] (Aostralia, *1958) *[[Heikki Westerinen]] (Finland, *1944) *[[Bernardo Wexler]] (Roumania, Arc'hantina, 1925-1988) *[[Kasimir de Weydlich]] (Polonia, 1859-1913) *[[Norman Tweed Whitaker]] (SUA, 1890-1975) *[[Michael Wiedenkeller]] (Sveden, *1963) *[[Arthur Wijnans]] (Indonezia, Izelvroioù, 1920-1945) *[[Robert Willaert]] (Belgia) *[[Arthur Howard Williams]] (Kembre, *1950) *[[Elijah Williams (echedoù)|Elijah Williams]] (Bro-Saoz, 1810-1854) *[[Leighton Williams]] (Kembre, *1977) *[[Henri Winants]] (Belgia, *1929) *[[Luc Winants]] (Belgia, *1963) *[[Szymon Winawer]] (Polonia, 1838-1920) *[[Karl Gottlieb von Windisch]] (Slovakia, Hungaria, Aostria, 1725-1793) *[[Peter Winston]] (SUA, *1958) *[[William Winter (echedoù)|William Winter]] (Bro-Saoz, 1898-1955) *[[Victor Winz]] (Alamagn, Israel, Arc'hantina, *1906) *[[John Wisker]] (Bro-Saoz, 1846-1884) *[[Alexander Wittek]] (Kroatia, Aostria, 1852-1894) *[[Aleksandar Wohl]] (Aostralia, *1963) *[[Antoni Wojciechowski]] (Polonia, 1905-1938) *[[Radosław Wojtaszek]] (Polonia, *1987) *[[Aleksandr Wojtkiewicz]] (URSS, Latvia, Polonia, SUA, 1963-2006) *[[Heinrich Wolf]] (Aostria, 1875-1943) *[[Siegfried Reginald Wolf]] (Aostria, Israel, 1867-1951) *[[Paula Wolf-Kalmar]] (Aostria, 1881-1931) *[[Balduin Wolff]] (Alamagn, 1819-1907) *[[Patrick Wolff]] (SUA, *1968) *[[Wong Meng Kong]] (Singapour, *1963) *[[Baruch Harold Wood]] (Bro-Saoz, 1909-1989) *[[Wu Mingqian]] (Sina, *1961) *[[Wu Shaobin]] (Sina, Singapour, *1969) *[[Wu Wenjin]] (Sina, *1976) *[[Marmaduke Wyvill]] (Bro-Saoz, 1814-1896) </div> == X == <div style="column-count:2;"> *[[Xie Jun]] (Sina, *1970) *[[Xu Jun]] (Sina, *1962) *[[Xu Yuanyuan]] (Sina, *1981) *[[Xu Yuhua]] (Sina, *1976) </div> == Y == <div style="column-count:2;"> *[[Myroslava Yakivchik]] (Ukraina, *1984) *[[Dmitriy Yakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Yuri Yakovich]] (URSS, Rusia, *1962) *[[Daniel Yanofsky]] (Polonia, Kanada, 1925-2000) *[[Frederick Yates]] (Bro-Saoz, 1884-1932) *[[Ye Jiangchuan]] (Sina, *1960) *[[Ye Rongguang]] (Sina, *1963) *[[Olavo Yépez]] (Ecuador, *1937) *[[Trotzky Yepez]] (Ecuador, 1940-2010) *[[Alex Yermolinsky]] (SUA, *1958) *[[Betul Cemre Yildiz]] (Turkia, *1989) *[[Yin Hao (echedoù)|Yin Hao]] (Sina, *1979) *[[Svetla Yordanova]] (Bulgaria, *1976) *[[Saidali Youldatchev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Jennifer Yu (c’hoarierez echedoù)|Jennifer Yu]] (SUA, *2002) *[[Yu Shaoteng]] (Sina, *1979) *[[Leonid Yudasin]] (Rusia, Israel, *1959) *[[Mikhail Yudovich]] (Rusia, 1911-1987) *[[Peter Yurdansky]] (Rusia, 1891-1937) *[[Artur Yusupov]] (Rusia, Alamagn, *1960) </div> == Z == <div style="column-count:2;"> *[[Józef Żabiński]] (Polonia, 1860-1928) *[[Aron Zabłudowski]] (Polonia, 1909-1941) *[[Aldo Zadrima]] (Albania, *1948) *[[Vladimir Zagorovsky]] (Rusia, 1925-1994) *[[Sergey Zagrebelny]] (Ouzbekistan, *1965) *[[Amir Zaibi]] (Tunizia, *1988) *[[Alexander Zaitsev]] (Rusia, 1935-1971) *[[Igor Zaitsev]] (Rusia, *1938) *[[Salomėja Zaksaitė]] (Lituania, *1985) *[[Lazar Zalkind]] (Ukraina, 1886-1945) *[[Oswaldo Zambrana]] (Bolivia, *1981) *[[Abram Zamikhovsky]] (Ukraina, 1908-1978) *[[Fermo Zannoni]] (Italia, 1862-1896) *[[Alonso Zapata]] (Kolombia, *1958) *[[Varvara Zargarian]] (Jorjia, URSS, 1895-?) *[[Pablo Zarnicki]] (Arc'hantina, *1972) *[[Hanna Vitaliivna Zatonskykh]] (Ukraina, SUA, *1978) *[[Tatiana Zatulovskaya]] (Azerbaidjan, Rusia, Israel, *1935) *[[Beata Zawadzka]] (Polonia, *1986) *[[Jolanta Zawadzka]] (Polonia, *1987) *[[Sven Zeidler]] (Kembre, *1965) *[[Elmārs Zemgalis]] (Latvia, SUA, *1923) *[[Zhang Jilin]] (Sina, *1986) *[[Zhang Pengxiang]] (Sina, *1980) *[[Zhang Weida]] (Sina, *1949) *[[Zhang Xiaowen (echedoù)|Zhang Xiaowen]] (Sina, *1989) *[[Zhang Zhong]] (Sina, Singapour, *1978) *[[Zhao Jun (echedoù)|Zhao Jun]] (Sina, *1986) *[[Zhao Lan]] (Sina, *1963) *[[Zhao Xue]] (Sina, *1985) *[[Zhao Zong-Yuan]] (Sina, Aostralia, *1986) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, *1968) *[[Viktor Zheliandinov]] (Ukraina, *1935) *[[Zhou Jianchao]] (Sina, *1988) *[[Zhou Weiqi]] (Sina, *1986) *[[Zhu Chen]] (Sina, Katar, *1976) *[[Natalia Zhukova]] (Ukraina, *1979) *[[Noureddine Ziane]] (Maroko, *1975) *[[Alvise Zichichi]] (Italia, 1938-2003) *[[Yaacov Zilberman]] (Israel, *1954) *[[Otto Zimmermann]] (Suis, 1892-1979) *[[Adolf Zinkl]] (Bohemia, Aostria, 1871-1944) *[[Emil Zinner]] (Tchekoslovakia, 1909-1942) *[[František Zíta]] (Tchekoslovakia, 1909-1977) *[[Eugene Znosko-Borovsky]] (Rusia, Bro-C'hall, 1884-1954) *[[Leo Zobel]] (Slovakia, 1895-1962) *[[Alexander Zubarev]] (Ukraina, *1979) *[[Nikolai Zubarev]] (Rusia, 1894-1951) *[[Bernard Zuckerman]] (SUA, *1943) *[[Marisa Zuriel]] (Arc'hantina, *1982) *[[Johannes Zukertort]] (Polonia, Alamagn, Bro-Saoz, 1842-1888) *[[Vadim Zvjaginsev]] (Rusia, *1976) *[[Kira Zvorykina]] (Ukraina, Rusia, Belarus, Bulgaria, 1919-2014) *[[Adolf Zytogorski]] (Polonia, Bro-Saoz, 1807-1882) </div> ==Tud arall== Setu amañ ul listennad tud a zo brudet e domanioù all, met a zo bet o c'hoari echedoù ingal pe o deus disklêriet bout dedennet gant ar c'hoari, pe o deus savet oberennoù arzel m'emañ ar c'hoari echedoù unan eus an elfennoù pennañ. <div style="column-count:3;"> *[[Ben Affleck]] *[[Claude Akins]] *[[Alan Alda]] *[[Alfonso X Kastilha]] (ar Fur) *[[Sholem Aleichem]] *[[Woody Allen]] *[[Atahualpa]] *[[George Airy]] *[[Martin Amis]] *[[Konrad von Ammenhausen]] *[[LaVar Arrington]] *[[Isaac Asimov]] *[[Szymon Askenazy]] *[[August II (Braunschweig-Wolfenbüttel)]] *[[Lew Ayres]] *[[Lauren Bacall]] *[[Newell Banks]] (SUA)<ref>Kampion ar Bed ar c'hoari damez amerikan, 1887-1977.</ref> *[[John Barrymore]] *[[Lionel Barrymore]] *[[Menachem Begin]] *[[Clare Benedict]] *[[Móric Beňovský]] *[[Polly Bergen]] *[[Ingmar Bergman]] *[[Humphrey Bogart]] *[[Bono]] *[[Charles Boyer]] *[[Marlon Brando]] *[[Franz Brentano]] *[[Mel Brooks]] *[[Zbigniew Brzezinski]] *[[Henry Thomas Buckle]]<ref>Istorour saoz.</ref> *[[Tony Buzan]] *[[John Cage]] *[[Nicolas Cage]] *[[Gerolamo Cardano]] *[[Roberto Carnevale]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Lewis Carroll]] *[[Fidel Castro]] *[[Miguel de Cervantes]] *[[Jacobus de Cessolis]] *[[Wilt Chamberlain]] *[[Charlie Chaplin]] *[[Aldo Clementi]] *[[Joseph Conrad]] *[[Aleister Crowley]]<ref>Kevrinour.</ref> *[[Bobby Darin]] *[[Henry Darrow]] *[[Steve Davis]] *[[Olivia de Havilland]] *[[Eugène Delacroix]] *[[Dustin Diamond]] *[[Marlene Dietrich]] *[[Anurag Dikshit]] *[[Gustave Doré]] *[[Tony Dow]] *[[Marcel Duchamp]] *[[Albert Einstein]] *[[Arpad Elo]] *[[Paul Erdős]] *[[Erik Estrada]] *[[Leonhard Euler]] *[[Abraham ibn Ezra]] *[[Douglas Fairbanks]] *[[Morgan Fairchild]] *[[Peter Falk]] *[[Richard Farleigh]] *[[Jose Ferrer]] *[[Richard Feynman]] *[[Heidi Fleiss]] *[[Henry Fonda]] *[[Hans Frank]] *[[Benjamin Franklin]] *[[Stephen Fry]] *[[Zsa Zsa Gabor]] *[[Jeremy Gaige]] *[[Ava Gardner]] *[[Carl Friedrich Gauss]] *[[Johann Wolfgang Goethe]] *[[Witold Gombrowicz]] *[[Richard K. Guy]] *[[GZA]]<ref>Dañser ''hip hop'' stadunanat.</ref> *[[Yehuda Halevi]] *[[Woody Harrelson]] *[[Dominik Hašek]] *[[Sefer Hasidim]] *[[Katharine Hepburn]] *[[David Hume]] *[[Carl Icahn]] *[[Inosant III]] *[[Karl Veur]] *[[Karl XII]] *[[Karol Irzykowski]] *[[Moses Isserles]] *[[Kate Jackson]] *[[Thomas Jefferson]] *[[Yann-Baol II]] *[[Mór Jókai]] *[[Franz Kafka]] *[[Carmen Kass]] *[[Wolfgang von Kempelen]] *[[Omar Khayyám]] *[[Ephraim Kishon]]<ref>Flemmganer, ''Kishon chesster'' echedoù computer.</ref> *[[Knut II Danmark]]<ref>Roue Bro-Saoz, Danmark ha Norvegia.</ref> *[[Alfred Kreymborg]] *[[Stanley Kubrick]] *[[Edmund Landau]] *[[Yosef Lapid]] *[[Adrien-Marie Legendre]] *[[Gottfried Wilhelm Leibniz]] *[[Stanisław Lem]] *[[Vladimir Lenin|Vladimir Ilyich Lenin]] *[[Leon XIII]] *[[Lennox Lewis]] *[[Myrna Loy]] *[[Samuel Loyd]] *[[Madonna (kanerez)|Madonna]] *[[Maimonides]] (Rambam) *[[Steve Martin]] *[[Karl Marx]] *[[Jerry Mathers]] *[[Henri Matisse]] *[[Jean-Louis-Ernest Meissonier]] *[[Dmitri Mendeleev]] *[[Moses Mendelssohn]] *[[Adam Mickiewicz]] *[[Abraham de Moivre]] *[[Patrick Moore]] *[[Vladimir Nabokov]] *[[Napoleon Iañ]] *[[John von Neumann]] *[[Victor Niederhoffer]] *[[Jose Ortega y Gasset]] *[[Grigori Perelman]] *[[Gregor Piatigorsky]] *[[Józef Piłsudski]] *[[Grigori Alexandrovich Potemkin]] *[[Sergei Prokofiev]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Anthony Quinn]] *[[Rashi]] *[[Basil Rathbone]] *[[Man Ray]] *[[Rembrandt]] *[[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinal Richelieu]] *[[Keanu Reeves]] *[[Julia Roberts]] *[[Mike Romanoff]] *[[Albert Salomon von Rothschild]] *[[Jean-Jacques Rousseau]] *[[Bertrand Russell]] *[[Rza]] *[[Saladin]] *[[Jonathan Sarfati]]<ref>Skiantour ha skrivagner aostralian.</ref> *[[Arnold Schwarzenegger]] *[[George C. Scott]]<ref>Aktour stadunanat.</ref> *[[Nathan Sharansky]] *[[Will Smith]] *[[Raymond Smullyan]] *[[Juan Maria Solare]]<ref>Sonaozour ha pianoour arc'hantinat.</ref> *[[George Soros]] *[[Howard Stern]] *[[Sting]] *[[Teresa de Avila]]<ref>Santez vaeronez ar c'hoarierion echedoù.</ref> *[[Peter Thiel]] *[[Josip Broz Tito]] *[[Leo Tolstoy]] *[[Roland Topor]] *[[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] *[[Marco Girolamo Vida]] *[[Jacques Villon]] *[[Billy Wilder]] *[[George Washington]] *[[John Wayne]] *[[Boaz Weinstein]] *[[H. G. Wells]] *[[Guy Williams (aktour)Guy Williams]] *[[Charles Wreford-Brown]] *[[Wu-Tang Clan]] *[[Stefan Zweig]] </div> == Mammenn == * Nicolas Giffard hag Alain Biénabe. ''Le Guide des échecs - Traité complet''. Pariz : Robert Laffont (dastumad ''Bouquins''), 2007 {{ISBN|978-2-221-05913-5}} == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=3}} [[Rummad:Echedoù]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù]] a22lavbsgr18dpgvpfsu86vckhowkxi 0 130812 2202074 2134108 2026-10-13T09:19:08Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202074 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Communauté de communes Presqu'île de Crozon-Aulne maritime | rannvro = [[Rannvro Breizh]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | bro velestradurel = [[Bro Brest]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 22841 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 281.03 | kumun = 10 }} '''Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon-Arvor ar Stêr-Aon'''<ref>[https://web.archive.org/web/20150418145619/http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.]</ref> (''{{lang|fr|Communauté de communes Presqu'île de Crozon-Aulne maritime}}'' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. == Istor == Krouet e voe ar gumuniezh diwar vod [[Kumuniezh kumunioù Gourenez Kraozon]] ha [[Kumuniezh kumunioù Arvor ar Stêr Aon]], hep kumun [[Sant-Segal]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161220153110/http://finistere.gouv.fr/content/download/20337/162761/file/RAA%20n%C2%B0%2032%20-%2018%20novembre%202016.pdf Arrêté n° 2016300-003 du 26 octobre 2016 portant création de la communauté de communes Presqu'île de Crozon-Aulne maritime]</ref>. ==Kumunioù== D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 10 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> #[[Argol]] #[[ar Faou]] #[[Kameled]] #[[Kraozon]] (sez) #[[Landevenneg]] #[[Lañveog]] #[[Pont-ar-Veuzenn-Kimerc'h]] #[[Roskañvel]] #[[Rosloc'hen]] #[[Terrug]] </div> == Prezidanted == * 2017-2020 : Daniel Moysan<ref>{{fr}} « [http://www.letelegramme.fr/finistere/crozon/communaute-de-commune-daniel-moysan-president-11-01-2017-11358832.php Communauté de commune. Daniel Moysan président] », ''[[Le Télégramme]]'', 11 Genver 2017.</ref> (Tu-dehoù diseurt), maer [[Kraozon]] * Abaoe 2020: Mickaël Kerneis<ref>{{Fr}} « [https://www.letelegramme.fr/finistere/crozon/le-maire-de-rosnoen-mickael-kerneis-elu-president-de-la-comcom-11-07-2020-12581054.php Le maire de Rosnoën, Mickaël Kernéis, élu président de la Comcom] », ''[[Le Télégramme]]'', 11 Gouere 2020</ref> (Tu-gleiz diseurt), maer [[Rosloc'hen]] == Brezhoneg == * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 103 skoliad (6,4 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref> == Liammoù diavaez == * ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù kumunioù Penn-ar-Bed|Gourenez Kraozon-Arvor ar Ster-Aon]] r3gipqonr5u2l525501crfn20e9xrdz 0 130813 2202075 2134106 2026-10-13T09:19:22Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202075 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Communauté de communes de Pleyben-Châteaulin-Porzay | rannvro = [[Rannvro Breizh]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 22949 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 426.89 | kumun = 17 }} '''Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe'''<ref>[https://web.archive.org/web/20150418145619/http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.]</ref> (''{{lang|fr|Communauté de communes de Pleyben-Châteaulin-Porzay}}'' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. == Istor == Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe]] ha [[Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben]], hep kumun [[Kemeneven]] ha gant kumun [[Sant-Segal]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161220153110/http://finistere.gouv.fr/content/download/20337/162761/file/RAA%20n%C2%B0%2032%20-%2018%20novembre%202016.pdf Arrêté n° 2016302-001 du 28 octobre 2016 portant création de la communauté de communes de Pleyben-Châteaulin-Porzay]</ref>. ==Kumunioù== D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 17 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> #[[Dineol]] #[[Gouezeg]] #[[Kast]] #[[Kastellin]] #[[Kloastr-Pleiben]] #[[Lannedern]] #[[Lennon]] #[[Lotei]] #[[Meilh-ar-Wern]] #[[Pleiben]] #[[Ploeven]] #[[Plonevez-Porzhe]] #[[Ploudiern]] #[[Sant-Kouled]] #[[Sant-Segal]] #[[Sant-Vig]] #[[Tregarvan]] </div> == Prezidanted == * Abaoe 2017 : Gaëlle Nicolas<ref>{{fr}} « [http://www.letelegramme.fr/finistere/pleyben/communaute-de-communes-pleyben-chateaulin-porzay-gaelle-nicolas-elue-presidente-09-01-2017-11356899.php Communauté de communes Pleyben Châteaulin Porzay. Gaëlle Nicolas élue présidente] », ''[[Le Télégramme]]'', 9 Genver 2017.</ref> (LR), maerez [[Kastellin]]. == Brezhoneg == * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 55 skoliad (3,1 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref>. == Gwelout ivez == * [[Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed]] == Liammoù diavaez == *{{fr}} [https://www.ccpcp.bzh/ Communauté de communes Pleyben-Châteaulin-Porzay] ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù kumunioù Penn-ar-Bed|Pleiben-Kastellin-Porzhe]] fpnisugsizq6943iuv6tghg29n2ak1r 0 130841 2202056 2134122 2026-10-13T04:53:21Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202056 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Haut-Léon Communauté | rannvro = [[Rannvro Breizh]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | bro velestradurel = [[Bro Montroulez]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 31601 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 246.07 | kumun = 14 }} '''Gorre-Leon Kumuniezh'''<ref>[https://web.archive.org/web/20150418145619/http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.]</ref> (''{{lang|fr|Haut-Léon Communauté}}'' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. == Istor == Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Bae ar C'hernig]] ha [[Kumuniezh kumunioù Bro Leon]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161220153110/http://finistere.gouv.fr/content/download/20337/162761/file/RAA%20n%C2%B0%2032%20-%2018%20novembre%202016.pdf Arrêté n° 2016300-002 du 26 octobre 2016 portant création de la communauté de communes Haut-Léon Communauté]</ref>. ==Kumunioù== D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 14 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> #[[Enez-Vaz]] #[[Gwinevez]] #'''[[Kastell-Paol]]''' (sez) #[[Kleder]] #[[Lanhouarne]] #[[Mespaol]] #[[Plouenan]] #[[Ploueskad]] #[[Plougouloum]] #[[Rosko]] #[[Santeg]] #[[Sibirill]] #[[Trelaouenan]] #[[Trelez]] </div> == Prezidanted == * 2017-2020 : Nicolas Floch<ref>{{fr}} « [http://www.ouest-france.fr/bretagne/saint-pol-de-leon-29250/saint-pol-de-leon-haut-leon-communaute-aura-neuf-vice-presidents-4718684 Saint-Pol-de-Léon. Haut-Léon communauté aura neuf vice-présidents] », ''[[Ouest-France]]'', 6 Genver 2017.</ref> ([[Unvaniezh an Demokrated hag ar Re Zizalc'h|UDI]]), maer [[Kastell-Paol]] * Abaoe 2020: Jacques Edern<ref>{{Fr}} « [https://www.letelegramme.fr/finistere/cleder/jacques-edern-second-president-de-haut-leon-11-07-2020-12581236.php Jacques Edern, second président de Haut-Léon] », ''[[Le Télégramme]]'', 11 Gouere 2020</ref> (tu-gleiz), maer Sibirill ==Brezhoneg== * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 211 skoliad (9,2 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref>. == Gwelout ivez == * [[Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed]] === Liammoù diavaez === * ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù kumunioù Penn-ar-Bed]] i4mxcd7922hjxrupmi8564d1mowuako 0 130851 2202090 2134151 2026-10-13T11:50:37Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202090 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Monts d'Arrée Communauté | rannvro = [[Rannvro Breizh]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | bro velestradurel = [[Bro Kornôg Kreiz-Breizh]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 7740 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 393.38 | kumun = 12 }} '''Menez Are Kumuniezh'''<ref>[https://web.archive.org/web/20150418145619/http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.]</ref> (''{{lang|fr|Monts d'Arrée Communauté}}'' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh kumunioù|gumuniezh kumunioù]] savet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. == Istor == Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Menez Are]] ha [[Kumuniezh kumunioù ar Yeun Elez]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161220153110/http://finistere.gouv.fr/content/download/20337/162761/file/RAA%20n%C2%B0%2032%20-%2018%20novembre%202016.pdf Arrêté n° 2016300-001 du 26 octobre 2016 portant création de la communauté de communes Monts d'Arrée Communauté]</ref>. ==Kumunioù== D'ar [[1añ Genver|1^añ a viz Genver]] 2017 ez ae 13 kumun d'ober ar gumuniezh kumunioù. 12 kumun a zo e-barzh abaoe 2019: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> #[[Berrien]] #[[Bolazeg]] #[[Boneur]] #[[Brasparzh]] #[[Brenniliz]] #[[ar Fouilhez]] #'''[[Lokeored]]''' (sez) #[[Lopereg]] #[[Plouie]] #[[Sant-Riwal]] #[[Skrigneg]] #[[an Uhelgoad]] </div> == Prezidanted == * 2017-2020: Éric Prigent<ref>{{fr}} « [http://www.ouest-france.fr/bretagne/chateaulin-29150/eric-prigent-la-tete-de-monts-d-arree-communaute-4743286 Éric Prigent à la tête de Monts d'Arrée communauté] », ''[[Ouest-France]]'', 19 Genver 2017.</ref> (Tu-kleiz diseurt), maer [[Boneur]] * Abaoe 2020: Jean-François Dumonteil, maer [[ar Fouilhez]] == Brezhoneg == * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 46 skoliad (10,3 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik Ar Brezhoneg]</ref> == Gwelout ivez == * [[Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed]] === Liammoù diavaez === * ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù kumunioù Penn-ar-Bed]] d5jldgigok5uo641pieec6tf0kej9q5 0 130856 2202069 2134121 2026-10-13T08:27:59Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202069 wikitext text/x-wiki {{Infobox etrekumuniezh | anvOfisiel = Quimper Bretagne occidentale | rannvro = [[Rannvro Breizh]] | departamant = [[Penn-ar-Bed]] | bro velestradurel = [[Bro Gerne (lezenn Voynet)|Bro Gerne]] | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = 100196 | deiziad-poblañs = 2017 | gorread = 479.41 | kumun = 14 }} '''Kemper Breizh Izel'''<ref>[http://www.ouest-france.fr/bretagne/quimper-29000/quimper-le-logo-de-quimper-bretagne-occidentale-4666038 Le logo de Quimper Bretagne Occidentale], Ouest-France 08/12/2016; met "Kemper Breizh ar C'hornôg" hervez [https://web.archive.org/web/20150418145619/http://www.opab-oplb.org/91-kerofis.htm KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.]</ref> (''{{lang|fr|Quimper Bretagne occidentale}}'' e galleg) a zo anezhi ur [[kumuniezh tolpad-kêrioù|gumuniezh tolpad-kêrioù]] savet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 etre [[kumun c'hall|kumunioù]] eus [[Frañs]], e [[departamant gall|departamant]] [[Penn-ar-Bed]], e [[Breizh]]. == Istor == Krouet e voe ar gumuniezh diwar bodañ [[Kumuniezh kumunioù Bro-C'hlazik]] ha [[Kemper Kumuniezh]] gant kumun [[Kemeneven]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20161220153110/http://finistere.gouv.fr/content/download/20337/162761/file/RAA%20n%C2%B0%2032%20-%2018%20novembre%202016.pdf Arrêté n° 2016322-003 du 17 novembre 2016 portant création de la communauté d'agglomération Quimper Bretagne occidentale]</ref>. ==Kumunioù== D'ar [[1añ a viz Genver]] 2017 ez ae 14 kumun d'ober ar gumuniezh tolpad-kêrioù: <div style="-moz-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-count:2"> #[[Brieg (kumun)|Brieg]] #[[Edern (kumun)|Edern]] #[[an Erge-Vras]] #[[Gwengad]] #[[Lokorn]] #[[Kemeneven]] #'''[[Kemper]]''' (sez) #[[Landrevarzeg]] #[[Landudal]] #[[Langolen]] #[[Plogoneg]] #[[Ploneiz]] #[[Ploveilh]] #[[Pluguen]] </div> == Prezidanted == * 2017-2020: Ludovic Jolivet ([[Les Républicains|LR]]), maer [[Kemper]] * Abaoe 2020: Isabelle Assih ([[Parti Socialiste (Frañs)|PS]]), maerez [[Kemper]] == Brezhoneg == * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er c'hlasoù divyezhek 832 skoliad (9,6 % eus skolidi an tolpad-kêrioù evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Ofis Publik ar Brezhoneg]</ref> == Gwelout ivez == * [[Etrekumuniezhioù Penn-ar-Bed]] === Liammoù diavaez === * [http://www.quimper-bretagne-occidentale.bzh/ Lec'hienn ofisiel ar gumuniezh tolpad-kêrioù] ==Notennoù ha daveennoù== <references/> [[Rummad:Kumuniezhioù tolpad-kêrioù Penn-ar-Bed]] dl3brhihke4mge44bhmiynnazalfyar 0 139366 2202051 1826184 2026-10-13T01:16:08Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202051 wikitext text/x-wiki {{labour zo}} {{Infobox kumunioù Frañs | ardamezioù = | logo = | bro = | rannvro = [[Centre-Val de Loire]] | departamant = [[Loir-et-Cher]] | arondisamant = [[Arondisamant Vendôme|Vendôme]] | kanton = [[Kanton Le Perche|Le Perche]] | etrekumuniezh = Communauté de communes des Collines du Perche | bro velestradurel = | maer = Jacques Granger | amzer-gefridi = 2018-2020 | gorread = 86.47 | hedred = 0.867222222222 | ledred = 48.0375 | uk = | ubi = 106 | ubr = 240 }} '''Couëtron-au-Perche''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Loir-et-Cher]] e [[Bro-C'hall]], krouet e 2018. == Istor == Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2018, en ur vodañ kumunioù [[Souday]], [[Arville (Loir-et-Cher)|Arville]], [[Oigny (Loir-et-Cher)|Oigny]], [[Saint-Agil]] ha [[Saint-Avit (Loir-et-Cher)|Saint-Avit]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20171201040350/http://www.loir-et-cher.gouv.fr/content/download/10173/66104/file/recueil-41-2017-07-009.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Loir-et-Cher, 10 Gouere 2017]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Arville - Commanderie 03.jpg|Iliz Itron Varia e Arville. Saint-Agil - Chateau 03.jpg|Kastell Saint-Agil. France Centre Souday eglise 20120929.jpg|Iliz Sant-Pêr e Souday </gallery> == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù = 8 Genver 2018 |Penn = |Anv = Jacques Granger<ref>{{fr}} « [https://www.lanouvellerepublique.fr/actu/le-maire-de-souday-elu-ce-lundi-soir-maire-de-couetron-au-perche Le maire de Souday, élu ce lundi soir maire de Couëtron-au-Perche] », ''La Nouvelle République du Centre-Ouest'', 8 Genver 2018.</ref> |Strollad = |Karg = }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Couetron au Perche}} [[Rummad:Kumunioù Loir-et-Cher]] cifu2pyza0dxily5abwwhfn35gvmr9y 0 139424 2202067 2189918 2026-10-13T08:22:58Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202067 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Châtelaudren-Plouagat | skeudenn = | alc'hwez = Maner Fournebello. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Dreger]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwengamp|Gwengamp]] | kanton = [[Kanton Pleuloc'h|Pleuloc'h]] | etrekumuniezh = [[Leñv Arvor Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Gwengamp]] | maer = | amzer-gefridi = [[2019]]-[[2020]] | gorread = 32.44 | hedred = -2.9975 | ledred = 48.5375 | uk = | ubi = 68 | ubr = 262 }} '''Kastellaodren-Plagad'''<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/91-kerofis.htm Diaz-titouroù KerOfis] gant [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</ref> (''{{lang|fr|Châtelaudren-Plouagat}}'' e galleg) a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Istor == === {{XXIvet kantved}} === Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù [[Kastellaodren]] ha [[Plagad]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20190104021351/http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/34951/246657/file/Recueil%20Sp%C3%A9cial%20N%C2%B0%2077%20du%202%20%20OCTOBRE%202018.pdf Recueil des actes administratifs de la préfecture des Côtes-d'Armor]</ref>. == Brezhoneg == * 68,0 % eus anvioù-lecʼh [[Plagad]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 381</ref>. * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 51 skoliad (11 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>{{br}}[https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm Kelenn]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Château de la Ville-Chevalier.jpg|Kastell Ville-Chevalier. Église Notre-Dame du Tertre, Châtelaudren.jpg|Iliz Itron-Varia ar Run. </gallery> == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù= Genver [[2019]] |Anv= |Strollad= |Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] k3hztifjxc2txlsd2uyplcd5dobykvn 0 139430 2202079 2186543 2026-10-13T09:43:49Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202079 wikitext text/x-wiki {{labour a chom}} {{Infobox kumunioù Breizh | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = Lamballe-Armor | skeudenn = | alc'hwez = Mirdi Mathurin Méheut. | ardamezioù = | bro = [[Bro-Sant-Brieg]] | departamant = [[Aodoù-an-Arvor]] | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Brieg|Sant-Brieg]] | kanton = [[kanton Lambal|Lambal]] <small>(''[[pennlec'h]]'')</small> ha [[kanton Pleneg-Nantraezh|Pleneg-Nantraezh]] | etrekumuniezh = [[Lambal Douar ha Mor]] <small>(''sez'')</small> | bro velestradurel = [[Bro Sant-Brieg (Voynet)|Bro Sant-Brieg]] | maer = Stéphane de Sallier-Dupin | amzer-gefridi = [[2026]]-[[2032]] | gorread = 130.65 | hedred = -2.51666666667 | ledred = 48.4694444444 | uk = | ubi = 0 | ubr = 131 }} '''Lambal-Arvor'''<ref>[http://www.brezhoneg.bzh/91-kerofis.htm Diaz-titouroù KerOfis] gant [[Ofis Publik ar Brezhoneg]].</ref> (''{{lang|fr|Lamballe-Armor}}'' e galleg) zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[departamant gall|departamant]] [[Aodoù-an-Arvor]]. == Istor == Krouet eo bet d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù [[Lambal]], [[Morieg]] ha [[Plangonwal]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20181101015443/http://www.cotes-darmor.gouv.fr/content/download/35445/249965/file/Recueil%20Sp%C3%A9cial%20N%C2%B0%2089%20du%2031%20%20OCTOBRE%202018.pdf Recueil des actes administratifs spécial n°39,‎ 31 Here 2018]</ref>. == Brezhoneg == * 10,7 % eus anvioù-lecʼh [[Maroue]], 5,0 % eus re [[ar Boderezh]], 7,6 % eus re [[Sant-Eran]], 4,4 % eus re [[Tregonvael]], 12,6 % eus re [[Melin]], 16,6 % eus re [[Morieg]] ha 13,3 % eus re [[Plangonwal]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 370, 372, 375, 380, 384, 393, 405</ref>. * E distro-skol 2024 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 43 skoliad (2,5 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)<ref>[https://www.brezhoneg.bzh/include/viewFile.php?idtf=5819&path=50%2F5819_639_Ar-c-helenn-divyezhek-e-2024.pdf Ar c'helenn divyezhek e 2024]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Lamballe nuit.JPG|Iliz-chabistr Lambal. Église Saint-Pierre et Saint-Paul de Meslin.jpg|Iliz Melin. Morieux - Baie de Saint-Brieuc - Anse et chapelle Saint-Maurice.jpg|Chapel Sant Vaoris. Le pigeonnier de Vaujoyeux.jpg|Kouldri maner kozh Vaujoyeux. </gallery> == Douaroniezh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{DilennadBremañ |Deroù= 3 Genver [[2019]] |Anv= Loïc Cauret<ref>{{fr}} « [https://www.letelegramme.fr/cotes-darmor/lamballe/lamballe-armor-loic-cauret-elu-maire-03-01-2019-12175193.php Lamballe-Armor. Loïc Cauret élu maire] », ''[[Le Télégramme]]'', 3 Genver 2019.</ref>|Strollad= [[La République En Marche !|LREM]]|Karg= }} {{DilennadPenn}} == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Aodoù-an-Arvor]] s2xe0y98ur0rif0xntkxqytedqercob 0 147315 2202043 1908991 2026-10-12T22:52:01Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202043 wikitext text/x-wiki [[Restr:Pointedumillier.JPG|thumb|Beg ar Milier, gwelet eus ar gornaoueg.]] '''Beg ar Milier''' zo ur [[beg-douar]] war aod norzh ar [[Kab Sizun|C'hab Sizun]], e mervent [[Breizh]]. Emañ e kumun [[Beuzeg-ar-C'hab]]. War ar beg-douar ez eus un tour-tan bihan, [[tour-tan ar Milier]]. Drezañ e tremen an [[hent-bale hir 34]], a-hed an aod. Alese eo kaer ar gwel war [[Bae Douarnenez]], [[Beg Penn ar Roz]] ha [[gourenez Kraozon]]. ==Liamm diavaez== *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20210810151228/https://www.conservatoire-du-littoral.fr/siteLittoral/132/28-pointe-du-millier-29_finistere.htm Conservatoire du Littoral] [[Rummad:Begoù-douar Breizh|Milier]] [[Rummad:Beuzeg-ar-C'hab]] 5hxw7ak9f86kymecnr792qdpi6ecxd3 0 169861 2202085 2197530 2026-10-13T10:41:31Z Kestenn 14086 2202085 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Fusil Modèle 1886|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Lebel Mle. 1886.JPG|frameless|280x280px]]<br><br>Ur fuzuilh '''"Modèle 1886"''' pe '''Lebel''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! Bro |{{Frañs}} |- ! Doare |[[Fuzuilh]] |- ! Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! [[Munision|Munisionoù]] |[[8 mm Lebel|8 × 50 mm R]] (adanvet 8 × 51 mm R abaoe 2015 evit chom hep droukveskañ gant an [[8 × 50 mm Mannlicher]]) |- ! Produerien |[[Manufacture d'Armes de Châtellerault]]<br>[[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]]<br>[[Manufacture d'Armes de Tulle]] |- ! Mare implij |1886–1920 (Bro-C'hall) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! Mas (hep kartouchenn) |4,180 kg |- ! Mas (karget) |4,415 kg |- ! Mas (karget, gant he baionetez) |4,890 kg |- ! Hirder |{{formatnum:1307}} mm ({{formatnum:1825}} mm gant he [[baionetez]]) |- ! Hirder ar c'hanol |800 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! Hed-tenn pleustrek |250 m |- ! Tizh ar boledoù V₀ |Etre 632 ha 840 m/s hervez ar gartouchenn |- ! Endalc'h |10 kartouchenn en holl : 8 er c'harger korzennek + 1 en ajell + 1 er gambr |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! Rummad e Bro-C'hall |D2 (munision e rummad C) |- |} Ar '''fuzuilh Lebel''', pe '''Fusil modèle 1886''' hervez e anv ofisiel e galleg, a oa bet dibabet gant an [[Tirlu gall|arme c'hall]] e miz Mae 1887 da gemer plas ar fuzuilh [[Gras (fuzuilh)|Gras Modèle 1874]].[[Restr:Fusil_lebel.jpg|thumb|Brastresoù ar fuzuilh Lebel hag he sistem pourveziañ Kropatschek.|kleiz]]Brudet eo evit bezañ bet arm-skoaz diazez an droadeien c'hall e-pad ar [[Brezel-bed Kentañ]], e-kichen ar fuzuilhoù [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]]. Implijet e oa bet un tamm da vare an [[Eil Brezel-bed]], ha goude-se e brezelioù didrevadenniñ kreiz an XX{{Vet}} kantved e-lec'h ma veze roet d'ar strolladoù a stourme asambles gant an arme c'hall. Lesanvet e voe ar fuzuilh gant anv unan eus an ofiserien a gemeras perzh er bodad-labour evit he sevel, ar c'horonal [[Nicolas Lebel]], komandant [[kamp Châlons]] (e [[Mourmelon-le-Grand|Mourmelon]]) e-lec'h ma voe kaset an amprouennoù<ref name=":0">{{Fr}} Henri Vuillemin, e ''Gazette des Armes Hors Série n°2 : La grande aventure des fusils réglementaires français 1866-1936'', 1996, p.63</ref>. Gellout a rae an arm bezañ pourveziet gant 10 kartouchenn kalibr [[8 mm Lebel|8 × 50 R mm]] (8 er c'harger, 1 en ajell, 1 er gambr)<ref>{{fr}} Pierre BREUVART, ''Tirer au Lebel'', Cibles n°575, miz C'hwevrer 2018, pp 70-77</ref>. Ar fuzuilh Lebel a oa an hini gentañ er bed oc'h ober gant kartouchennoù enne [[Poultr divoged|poultr hep moged]] (« poultr B », savet diwar nitroseluloz). A-drugarez d'an nevezenti-mañ e oa bet uhelaet a-galz tizh hag hed-tenn pleustrek an armoù-tan<ref name=":1">{{Fr}} ''[http://armesfrancaises.free.fr/FR%20Mle%201886%20M93.html Le fusil de 8 mm modèle 1886 et 1886M93]'' war lec'hienn ''ArmesFrancaises.free.fr'' (lennet d'an 01/02/2024)</ref>. == Istor == Pa zeuas ar [[Georges Boulanger|Jeneral Boulanger]] da vezañ Ministr ar Brezel d'ar 7 a viz Genver 1886 e c'houlennas groñs e vefe kinniget dezhañ ur patrom fuzuilh nevez evit an arme a-benn ar c'hentañ a viz Mae war-lerc'h. Kentpatromoù a voe savet er [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] evit enbarzhiñ div ijinadenn : ar [[Karger (armoù-tan)|c'hargañ]] dre ur gorzenn dindan ar c'hanol, anavezet abaoe un ugent vloaz bennak er [[Henry (fuzuilh)|fuzuilhoù Henry]] stadunanat, hag ar poultr hep moged ijinet e 1884 gant ar Gall [[Paul Vieille]]. Amprouet e voe anezhe e kamp Châlons hag e-touez unvezioù eus an arme. D'an 22 a viz Ebrel 1887 e voe anvet ar patrom diwezhañ ''Modèle 1886'' ha goulennet ur milion ar skouerennoù anezhañ gant Ministrerezh ar Brezel er bloavezh kentañ<ref name=":1" />. Awenet e oa an arm gant ar fuzuilhoù [[Kropatschek (armoù-skoaz)|Kropatschek]]<ref>{{Fr}} Luc Guillou, ''Le Kropatschek portugais'' ''(Partie 1)'', Cibles n°578, miz Mae 2018, pp. 70-74</ref>. En holl e voe savet ouzhpenn {{formatnum:3500000}} skouerenn eus ar fuzuilh etre 1887 ha 1920 (daou vilion anezhe a-raok ar Brezel-bed Kentañ) e uzinoù armoù Châtellerault, [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne|Saint-Étienne]] ha Tulle. [[Restr:Soldat francais rampant dans un tranchee aux Dardanelles 1915.jpg|kleiz|thumb|Ur soudard gall oc'h en em stlejañ en ur foz-brezel, e fuzuilh Lebel gantañ en e zorn, [[Emgann an Dardanelloù]], 1915]] == Implij == Implijet e voe ar fuzuilh Lebel evit ar wech kentañ e [[fuzuilhadeg Fourmies]] d'ar c'hentañ a viz Mae 1891, e-lec'h ma voe lazhet gant an arme 9 den e-touez manifesterien. Er gelaouenn ''L'Illustration'' embannet d'an 9 a viz Mae e lenner e c'halle ar fuzuilh nevez ''"treuziñ tri pe pevar den da heul ha lazhañ anezhe"''<ref>{{Fr}} [https://www.armarium-hautsdefrance.fr/document/23030?origin=Sujets&origin-title=Mouvements+sociaux#?c=0&m=0&s=0&cv=0 Pellgarget enlinenn war lec'hienn ''L'Armarium''] d'an 01/02/2024</ref>. Implijet e voe ar fuzuilh goude da vare [[Emsavadeg ar Vokserien]] e [[Sina]] e 1900-1901 pe en [[emgann Tit]] a-enep d'an [[Touareged|Douareged]] e 1902. Kalz [[Troadegiezh|troadeien]] c'hall a veze pourveziet ganti da vare ar Brezel-bed Kentañ<ref name=":1" />. Paouez a reas produerezh ar fuzuilhoù Lebel e 1920 met kempennet e voent betek 1937 e [[Manufacture d'Armes de Tulle|uzin armoù Tulle]]<ref name=":0" />. E 1957 e voe fardet ar munisionoù diwezhañ evit an arm, ha {{formatnum:10000}} skouerenn a oa e servij da vare brezel Aljeria. == Gwelet ivez == * [[Kleze-baionetez stumm 1886]], lesanvet ''Rosalie'', arm gwenn a oa savet ouzh ar fuzuilh Lebel. == Levrlennadur == * {{Fr}} HUON Jean, ''Le fusil Lebel'', Crépin-Leblond, 2015, 344 p., ISBN 9782703004042 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{WW1FRAArme}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù Bro-C'hall]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] i0cv0mp5al8yml88yyxt12eq9vgq048 0 170211 2202082 2201914 2026-10-13T09:58:45Z Kestenn 14086 /* Fuzuilhoù */ 2202082 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {|width="100%" border="0" cellspacing="4" cellpadding="2" | align="left" valign="center"|[[Restr:2019 Colt Navy 1851 Leech&Rigdon.jpg|kreizenn|frameless|299x299px]] | align="left" valign="center"| <div align="center" style="font-size:150%;">[[Restr:Apache chieff Geronimo (right) and his warriors in 1886.jpg|kreizenn|frameless]]'''Donemat war borched an armoù-tan !''' </div> <div align="center" style="font-size:100%;"> An [[Arm-tan|armoù-tan]] a zo stag ouzh istor Mab-den abaoe kantvedoù evit brezeliñ, chaseal, ober sport, torfediñ, en em zifenn... O sevel hag o implij a ro ur skeudenn eus ar gevredigezh e-lec'h ma vevomp war tachennoù an teknologiezhioù, ar gwir, ar geopolitikerezh hag ar justis. '''War ar bajenn [[Geriaoueg an armoù-tan]] e kavoc'h pennadoù berr war sujedoù n'eus ket bet savet pajenn ebet diwar o fenn evit poent.''' </div> | align="right" valign="center"| [[Skeudenn:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|130x130px]] |}<div style="text-align:center;"> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''ARMOÙ'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-skoaz|Armoù-skoaz]] == === [[Fuzuilh|Fuzuilhoù]] === [[Accuracy International Arctic Warfare]] • [[Arisaka 38]] • [[Arisaka 99]] • [[Barrett M82]] • [[Barrett MRAD]] • [[Berdan (fuzuilh)|Berdan]] • [[Berthier (armoù-skoaz)|Berthier]] • [[Carcano M91]] • [[Chassepot (fuzuilh)|Chassepot]] • [[CZ 550]] • [[Dreyse (fuzuilh)|Dreyse]] • [[Enfield M1917]] • [[FN FNAR]] • [[FR7 / FR8]] • [[FR-F1]] • [[Gepárd (fuzuilhoù enepdafar)|Gepárd]] • [[Gewehr 88]] • [[Gewehr 98]] • [[Gras (fuzuilh)|Gras]] • [[Henry (fuzuilh)|Henry]] • [[Krag-Jørgensen]] • [[Kropatschek (armoù-skoaz)|Kropatschek]] • [[L42A1]] • [[Lebel (fuzuilh)|Lebel]] • [[Lee-Enfield]] • [[Lee-Metford]] • [[Lee Navy M1895]] • [[Long rifle]] • [[M14 (fuzuilh)|M14]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[Mannlicher M1885]] • [[Mannlicher M1893]] • [[Mannlicher M1895]] • [[Mannlicher-Schönauer]] • [[Martini-Henry]] • [[MAS-36|MAS 36]] • [[Mauser M1871]] • [[Mauser M1889]] • [[Mauser M1893]] • [[Mauser Standard-Modell]] • [[Mauser Sveden|Mauser svedat]] • [[McMillan Tac-50]] • [[Meunier A6]] • [[Mondragón M1908]] • [[Mosin-Nagant]] • [[Murata (armoù-skoaz)|Murata]] • [[Pattern 1914 Enfield]] • [[PGM Hécate II]] • [[PTRD-41|PTRD 41]] • [[Remington Model 30]] • [[Ribeyrolles 1918]] • [[Remington Rolling Block|Rolling Block]] • [[Ross (fuzuilh)|Ross]] • [[Fusil automatique Modèle 1917|RSC M1917]] • [[Sako M23]] • [[Schmidt-Rubin]] • [[Sharps (fuzuilh)|Sharps]] • [[Smith-Jennings (fuzuilh)|Smith-Jennings]] • [[Snider-Enfield]] • [[Snipex Alligator]] • [[Snipex T-Rex]] • [[Spencer (fuzuilh)|Spencer]] • [[Springfield Model 1873|Springfield M1873]] • [[Springfield M1903]] • [[Springfield Model 1922|Springfield M1922]] • [[SVD (fuzuilh)|SVD Dragunov]] • [[Fuzuilh Tchang Kai-chek|Tchang Kai-chek]] • [[Tkiv 85]] • [[Vetterli (fuzuilh)|Vetterli]] • [[VSS Vintorez]] • [[Werder M1869]] === [[Fuzuilh-arsailh|Fuzuilhoù-arsailh]] === [[Restr:HK416N.png|kleiz|frameless|110x110px]][[AEK-971]] • [[Nikonov AN-94|AN-94]] • [[AK-47]] • [[AK-74]] • [[AK-12]] • [[AR-15]] • [[Avtomat Fyodorova]] • [[Beretta AR70/90]] • [[CZ 805 BREN]] • [[FAMAS]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FN ARKA]] • [[FN F2000]] • [[FN FNC]] • [[FN SCAR]] • [[IMI Galil|Galil]] • [[Haenel MK 556]] • [[HK G36]] • [[HK 416]] • [[LMT MARS]] • [[M4 (karabinenn)|M4 Carbine]] • [[M7 (fuzuilh-arsailh)|M7]] • [[M16 (fuzuilh)|M16]] • [[M27 Infantry Automatic Rifle|M27 IAR]] • [[QBZ-95]] • [[QBZ-191]] • [[RK 62]] • [[RK 95 TP]] • [[SA80]] • [[Samopal vz. 58|Sa vz. 58]] • [[SIG SG 540|SIG 540]] • [[SIG SG 550|SIG 550]] • [[Steyr AUG]] • [[Sturmgewehr 44]] === [[Fuzuilh-emgann|Fuzuilhoù-emgann]] === [[Automatgevär m/42]] • [[Automatkarbin 4]] • [[AVS-36|AVS 36]] • [[FN FAL]] • [[Gewehr 41]] • [[Hakim (fuzuilh)|Hakim]] • [[Fuzuilh Jeneral Liu|Jeneral Liu]] • [[Johnson M1941]] • [[L1A1]] • [[M1 Garand]] • [[MAS 49]] • [[AR-10]] • [[HK G3]] • [[SAFN 49]] • [[SIG SG 510|SIG 510]] • [[SVT-40]] === [[Fuzuilh-chase|Fuzuilhoù-chase]] ha flour o c'hanol === [[Browning BAR|BAR]] • [[Baikal IZh-27]] • [[Benelli M4]] • [[Benelli Raffaello]] • [[Benelli Super Black Eagle]] • [[Beretta A400]] • [[Browning Auto-5]] • [[Browning B25]] • [[Chapuis C35]] • ''[[Fuzuilh-liorzh]]'' • [[Hatsan Escort]] • [[Manufrance Robust]] • [[M30 Luftwaffe]] • [[Perazzi MX 410]] • [[Ruger Red Label]] • [[Saiga-12]] • [[Verney-Carron Sagittaire]] • [[Winchester Model 1911]][[Restr:Army Heritage Museum B.A.R..jpg|kleiz|frameless|140x140px]] === [[Fuzuilh-vindrailher|Fuzuilhoù-mindrailher]] === [[BAR M1918]] • [[Beardmore-Farquhar]] • [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|BREN]] • [[Chauchat (fuzuilh-vindrailher)|Chauchat]] • [[DP-27/DP-28]] • [[Fallschirmjägergewehr 42|FG 42]] • [[FM 24/29]] • [[FN Minimi]] • [[Hotchkiss M1922]] • [[Lewis (fuzuilh-vindrailher)|Lewis]] • [[Madsen (fuzuilh-vindrailher)|Madsen]] • [[M249 light machine gun|M249 SAW]] • [[RPK]] • [[Type 99 (fuzuilh-vindrailher)|Type 99]] • [[Ultimax 100]] === [[Fuzuilh-pomp|Fuzuilhoù ha karabinennoù-pomp]] === [[FN Trombone]] • [[Franchi SPAS-12]] • [[Ithaca 37]] • [[Mossberg 500]] • [[Remington 870]] • [[Remington Model 12]] • [[Remington Model 14]] • [[Winchester Model 1200]] • [[Winchester Model 1890]] • [[Winchester Model 1897]] • [[Winchester Model 1912]] === [[Karabinenn|Karabinennoù]] === [[ArmaLite AR-7]] • [[Baker (karabinenn)|Baker]] • [[Bergara B14]] • [[Browning BLR]] • [[Browning SA-22]] • [[Chiappa Little Badger]] • [[Chiappa Double Badger]] • [[CZ 457]] • [[CZ 600]] • [[De Lisle (karabinenn)|De Lisle]] • [[Gewehr 43]] • [[Gyrojet]] • [[Haenel CR]] • [[K31 (karabinenn)|Karabiner 31]] • [[Karabiner 98k]] • [[Korrigane (karabinenn)|Korrigane]] • [[M1 (karabinenn)|M1]] • [[M4 Survival Rifle]] • [[Marlin Model 336]] • [[Marlin Model 60]] • [[Mauser DSM 34]] • [[Mauser M18]] • [[Mossberg Patriot]] • [[Pallas BA-15]] • ''[[Karabinenn#Munisionoù|PCC]]'' • [[Rachid (karabinenn)|Rachid]] • [[Remington Model 8]] • [[Remington 700]] • [[Ruger 10/22]] • [[Ruger M77]] • [[Ruger Gunsite Scout]] • [[Ruger Mini-14]] • [[Savage Model 110]] • ''[[Scout Rifle]]'' • [[Schmeisser SP15]] • [[SKS]] • [[Steyr Scout]] • [[Tikka T1x]] • [[Tikka T3]] • [[Vz. 24 (karabinenn)|vz. 24]] • [[Vz. 52 (karabinenn)|vz. 52]] • [[Winchester Model 1873]] • [[Winchester Model 1886]] • [[Winchester Model 1892]] • [[Winchester Model 1894]] • [[Winchester Model 1903]] • [[Winchester Model 1907]] • [[Winchester Model 52]] • [[Winchester Model 54]] • [[Winchester Model 70]] • [[Winchester Wildcat]] === [[Mindrailherez|Mindrailherezioù]] === [[Restr:MG42 1 noBG.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[AA 52]] • [[Besa (mindrailherez)|Besa]] • [[Bollée (mindrailherez)|Bollée]] • [[Breda-SAFAT]] • [[Browning M1917]] • [[Browning M1919]] • [[Colt-Browning M1895]] • [[DChK]] • [[FN EVOLYS]] • [[FN MAG]] • [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] • [[Hotchkiss Modèle 1914]] • [[Kord (mindrailherez)|Kord]] • [[KPV]] • [[M134 Minigun]] • [[M60 (mindrailherez)|M60]] • [[M2 Browning]] • [[Maxim (mindrailherez)|Maxim]] • [[MG3]] • [[MG 08]] • [[MG 08/15]] • [[MG 13]] • [[Maschinengewehr 34|MG 34]] • [[MG42|MG 42]] • [[NSV (mindrailherez)|NSV]] • [[PM M1910]] • [[PK (mindrailherez)|PK]] • [[Reibel (mindrailherez)|Reibel]] • [[RPD (mindrailherez)|RPD]] • [[Saint-Étienne Modèle 1907|Saint-Étienne 1907]] • [[Schwarzlose (mindrailherez)|Schwarzlose]] • [[Stumm 73 (mindrailherez)|Stumm 73]] • [[Union Repeating Gun]] • [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]] • [[Vickers .50]] • [[Vz. 59 (mindrailherez)|vz. 59]] • [[ZB-53]] === [[Pistolenn-vindrailher|Pistolennoù-mindrailher]] === [[Beretta M1918]] • [[Beretta M1938]] • [[Bergmann MP 35]] • [[Błyskawica (pistolenn-vindrailher)|Błyskawica]] • [[Brügger & Thomet MP9]] • [[Carl Gustaf m/45]] • [[Danuvia 39M / 43M]] • [[FN P90]] • [[HK MP5]] • [[Lanchester (pistolenn-vindrailher)|Lanchester]] • [[M2 Hyde]] • [[M3 (pistolenn-vindrailher)|M3 Grease Gun]] • [[MAC-10]] • [[MAS 38]] • [[MAT 49]] • [[Maschinenpistole 18|MP 18]] • [[Maschinenpistole 28|MP 28]] • [[Maschinenpistole 34|MP 34]] • [[Maschinenpistole 40|MP 40]] • [[Owen gun]] • [[PPCh-41|PPCh 41]] • [[PPS (pistolenn-vindrailher)|PPS]] • [[Škorpion vz. 61]] • [[Standschütze Hellriegel M1915]] • [[STEN (pistolenn-vindrailher)|STEN]] • [[Sterling (pistolenn-vindrailher)|Sterling]] • [[Suomi KP/-31]] • [[Thompson (pistolennoù-mindrailher)|Thompson]] • [[Type 100 (pistolenn-vindrailher)|Type 100]] • [[United Defense M42]] • [[Uzi]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | == [[Arm-dorn|Armoù-dorn]] == === [[Pistolenn|Pistolennoù]] === '''''(renket dre verk pe produer)''''' [[Restr:CZ 75 SP-01 Shadow 9x19 mm.jpg|dehou|frameless|110x110px]]'''Astra :''' [[Astra 400]] • '''Beretta :''' [[Beretta M1915]] • [[Beretta M1934]] • [[Beretta 951]] • [[Beretta 92]] • [[Beretta 93R]] • '''Loewe :''' [[Borchardt C93]] • '''Browning :''' [[Browning Buck Mark]] • [[Browning HP]] • [[Browning M1900]] • [[Browning M1906]] • [[Browning M1910]] • '''Colt :''' [[Colt M1900]] • [[Colt M1903 Pocket Hammerless]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Woodsman]] • '''CZ :''' [[CZ 27]] • [[CZ 52]] • [[CZ 75]] • [[CZ 82]] • [[CZ P-07]] • [[CZ P-09]] • [[CZ P-10 C]] • [[CZ Shadow 2]] • '''FB :''' [[Vis wz. 35]] • '''FN Herstal :''' [[FN Model 1903|FN M1903]] • [[FN Five-seveN]] • [[FN FNP]] • [[FN FNX]] • [[FN 502]] • [[FN 509]] • '''Fort''' : [[Fort-12]] • [[Fort-17]] • [[Fort-20]] • '''General Motors :''' [[FP-45 Liberator]] • '''Glock :''' [[Glock (pistolenn)|Glock]] • '''HK :''' [[HK USP]] • [[HK VP70|VP70]] • '''IMI :''' [[Jericho 941]] '''•''' [[Desert Eagle]] • '''LLama-Gabilondo :''' [[Llama M-82]] • [[Llama Pressin]] • '''Luger :''' [[Luger 1900]] • [[Luger P04]] • [[Luger P08]] • '''MAB :''' [[MAB F]] • [[MAB PA-15]] • '''MAC :''' [[MAC Modèle 1950|MAC 50]] • '''MAS :''' [[Pistolet automatique modèle 1935S|PA 35S]] • '''Mauser :''' [[Mauser 1914]] • [[Mauser C96]] • [[Mauser M712]] • '''Nambu :''' [[Nambu 14]] • '''Ruger :''' [[Ruger Standard]] • [[Ruger SR22|SR22]] • [[Ruger-5.7]] '''• SIG :''' [[SIG P210]] • [[SIG Sauer P220|P220]] • [[SIG Sauer P226|P226]] • [[SIG Sauer P320|P320]] • [[SIG Sauer P322|P322]] • [[SIG Sauer SP2022|SP2022]] • '''SACM :''' [[Pistolet automatique modèle 1935A|PA 35A]] • '''Sauer & Sohn :''' [[Sauer & Sohn M1913|Sauer M1913]] • [[Sauer 38H]] • '''Savage :''' [[Savage Model 1907]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 41]] • [[Smith & Wesson Model 52]] • [[Smith & Wesson SW22 Victory]] • '''STAR :''' [[Star B]] • [[Star M1914]] • '''Steyr :''' [[Steyr M1912 (pistolenn)|Steyr M1912]] • '''Tokarev :''' [[Tokarev TT 33|Tokarev TT33]] • '''Walther :''' [[Walther P38]] • [[Walther PP]] • [[Walther PPK]] • [[Walther PPQ]] • [[Walther PDP]] • '''Produerien all :''' [[APS (pistolenn)|APS]] • [[Auto Mag (pistolenn)|Auto Mag]] • [[Bren Ten]] • [[Charola y Anitua (pistolenn)|Charola y Anitua]] • [[Coonan (pistolenn)|Coonan]] • [[Deer Gun]] • [[Unique DES 69|DES 69]] • [[Dreyse M1907]] • [[Springfield Armory Echelon|Echelon]] • [[Glisenti Modello 1910|Glisenti M1910]] • [[GCh-18]] • [[Grand Power K100]] • [[Gyrojet]] • [[Isard (pistolenn)|Isard]] • [[KelTec PR57]] • [[Kolibri (pistolenn)|Kolibri]] • [[Korovin (pistolenn)|Korovin]] • [[Lahti L-35]] • [[L.A.R. Grizzly]] • [[Le Français (pistolenn)|Le Français]] • [[Liberator (pistolenn)|Liberator]] • [[Makarov (pistolenn)|Makarov]] • [[MP-443 Grach]] • [[PSM (pistolenn)|PSM]] • [[PSS (pistolenn)|PSS]] • [[Ruby (pistolenn)|Ruby]] • [[Salvator-Dormus (pistolenn)|Salvator-Dormus]] • [[Schönberger-Laumann 1892|Schönberger-Laumann]] • [[Stumm 19 Norzh Sina (pistolenn)|Stumm 19 Norzh Sina]] • [[Tanfoglio T95]] • [[TP-82]] • [[Welrod]] • [[Wildey]] • [[Zigana]] === [[Revolver|Revolverioù]] === [[Restr:Colt Python1.JPG|kleiz|frameless|110x110px]][[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[Astra 44]] • [[Chiappa Rhino]] • '''Colt :''' [[Colt 1851 Navy]] • [[Colt Anaconda]] • [[Colt Cobra]] • [[Colt Detective Special]] • [[Colt Dragoon]] • [[Colt M1877]] • [[Colt M1892]] • [[Colt New Service]] • [[Colt Official Police]] • [[Colt Paterson]] • [[Colt Police Positive]] • [[Colt Python]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Colt Walker]] •• [[FN Barracuda]] • [[M1917 (revolverioù)|M1917]] • '''Manurhin :''' [[Manurhin MR 73]] • [[Manurhin MR 88]] • '''MAS :''' [[Revolver d'ordonnance modèle 1873]] • [[Revolver d'ordonnance modèle 1892]] • '''Ruger :''' [[Ruger Blackhawk]] • [[Ruger New Vaquero]] • [[Ruger Redhawk]] • [[Ruger SP101]] • '''Smith & Wesson :''' [[Smith & Wesson Model 3]] • [[Smith & Wesson Model 10]] • [[Smith & Wesson Model 14]] • [[Smith & Wesson Model 17]] • [[Smith & Wesson Model 19]] • [[Smith & Wesson Model 27]] • [[Smith & Wesson Model 28]] • [[Smith & Wesson Model 29]] • [[Smith & Wesson Model 36]] • [[Smith & Wesson Model 53]] • [[Smith & Wesson Model 60]] • [[Smith & Wesson Model 64]] • [[Smith & Wesson Model 460]] • [[Smith & Wesson Model 500]] • [[Smith & Wesson Model 686]] • '''Produerien all :''' [[Enfield No. 2]] • [[Mauser C78]] • [[Nagant M1895]] • [[Rast & Gasser M1898]] • [[Reichsrevolver M1879|Reichsrevolver]] • [[Taurus Raging Bull]] • [[Webley (revolver)|Webley]] == Armoù eneptank == ''[[Fuzuilh eneptank]]'' •• [[Ampulomet]] • [[Boys (fuzuilh eneptank)|Boys]] • [[Carl Gustaf 84 mm]] • [[FGM-148 Javelin]] • [[Lahti L-39]] • [[Northover Projector]] • [[Panzerbüchse 39|Panzerbüsche 39]] • [[Panzerfaust]] • [[PIAT]] • [[PTRD-41]] • [[PTRS-41]] • [[RPG-2]] • [[Stouhna-P]] • [[Tankgewehr M1918]] == [[Kanol (kanolierezh)|Kanolioù]] == [[2 cm Flak 30, Flak 38 ha Flakvierling 38|2cm Flak 30/38]] • [[38 cm SK C/34]] • [[Bofors 40 mm L/60]] • [[CAESAR (kanolierezh)|CAESAR]] • [[Dicke Bertha]] • [[Dulle Griet (kanol)|Dulle Griet]] • [[Gamma-Gerät]] • [[Kanol 155 mm M1 Long Tom|Kanol 155 mm M1]] • [[Kanol 75 mm stumm 1897]] • [[8,8-cm-Flak 18/36/37/41|88 mm Flak]] • [[La Consulaire]] • [[Kanol MK 108|MK 108]] • [[Mk44 Bushmaster II]] • [[Ordnance QF 25-pounder]] • [[Pariser Kanone]] • [[Williams Gun]] == [[Kanol-mortez|Kanolioù-mortez]] == [[Brandt Mle 27/31|Brandt 27/31]] • [[8-cm-Granatwerfer-34|Granatwerfer 34]] • [[M1 (kanol-mortez)|M1]] • [[M2 (kanol-mortez)|M2]] • [[Minenwerfer]] • [[MO 81 LLR]] • [[MO 120 RT]] == [[Banner-roketennoù|Banneroù-roketennoù]] == [[Bazooka]] • [[Banner roketennoù Katyoucha|Katyoucha]] • [[Mattress (banner-roketennoù)|Mattress]] • [[Nebelwerfer]] • [[Panzerschrek]] == Doareoù armoù-tan kozh == [[Restr:Roleplayers Firing Arquebus - Age of Chivalry 2018.jpg|dehou|frameless|110x110px]][[Akebut]] •• [[Derringer (pistolenn)|Derringer]] : [[Remington Model 95]] •• [[Koulerinenn]] •• '''[[Mousked]]''' : [[Brown Bess]] • [[Pattern 1853 Enfield|Enfield 1853]] • [[Fayetteville (mousked)|Fayetteville]] • [[Fusil Modèle 1777]] • [[Springfield Model 1861|Springfield M1861]] • [[Whitworth (mousked)|Whitworth]] •• [[Mouskedig]] •• [[Pebrouer (arm-tan)|Pebrouer]] •• [[Ribauldequin]] == Armoù hiron hag ispisial == [[Apache (arm-dorn)|Apache]] • [[NRS-2]] • [[Sedgley (maneg-pistolenn)|Sedgley]] • [[Thompson/Center Contender]] • [[TKB-506]] |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''[[Munision|MUNISIONOÙ]]'''</div> |- | align="left" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Shotgun Shells 12-70 Gauge CC BY-SA 4.0 by Grasyl Mk.2*.jpg|kleiz|frameless|120x120px]] === Evit ar c'hanolioù flour === [[Restr:9.3X62-30-06-8X57-6.5X55-308.JPG|dehou|frameless|140x140px]][[Kalibr 12]] • [[Kalibr 16]] • [[Kalibr 20]] • [[Kalibr 28]] • [[Kalibr .410]] === Evit ar c'hanolioù rizennet (hervez ar vro orin) === * {{SUA}} : [[.17 HMR]] • [[.17 Remington]] • [[.17 Winchester Super Magnum|.17 WSM]] • [[.218 Bee]] • [[.22 Short]] • [[.22 Hornet]] • [[.22 Long]] • [[.22 Long Rifle]] • [[.22 Remington Jet]] • [[.22 Winchester Centerfire|.22 WCF]] • [[.22 Winchester Automatic]] • [[.22 WMR]] • [[.22 Winchester Rimfire|.22 WRF]] • [[.22-250 Remington]] • [[.220 Swift]] • [[.222 Remington]] • [[.222 Remington Magnum]] • [[.223 Remington]] • [[.243 Winchester]] • [[6,35 mm Browning|.25 ACP]] • [[.25-06 Remington]] • [[.257 Roberts]] • [[.260 Remington]] • [[.270 Winchester]] • [[.280 Remington]] • [[.284 Winchester]] • [[.300 AAC Blackout]] • [[.30 Carbine]] • [[.30-03 Springfield]] • [[.30-06 Springfield]] • [[.30-284 Winchester]] • [[.30-30 Winchester]] • [[.30-40 Krag]] • [[.30 Super Carry]] • [[.300 PRC]] • [[.300 Savage]] • [[.300 Weatherby Magnum]] • [[.300 Winchester Short Magnum]] • [[.300 Winchester Magnum]] • [[.300 Whisper]] • [[.303 Savage]] • [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]] • [[.32-20 Winchester]] • [[.32-40 Ballard]] • [[7,65 × 17 mm Browning|.32 ACP]] • [[.32 H&R Magnum]] • [[.32 Remington]] • [[.32 S&W]] • [[.32 Winchester Special]] • [[.32 S&W Long]] • [[.338 Winchester Magnum]] • [[.340 Weatherby Magnum]] • [[.35 Remington]] • [[.35 Whelen]] • [[.350 Legend]] • [[.350 Remington Magnum]] • [[.351 Winchester Self-Loading|.351 WSL]] • [[.357 Magnum]] • [[.357 Remington Maximum]] • [[.357-.45 GWM]] • [[.375 CheyTac]] • [[.375 Winchester]] • [[.378 Weatherby Magnum]] • [[.38 ACP]] • [[.38-40 Winchester]] • [[.38-55 Winchester]] • [[.38 Long Colt]] • [[.38 Short Colt]] • [[.38 Special]] • [[.38 Super]] • [[.38 S&W]] • [[.380 ACP]] • [[.40 S&W]] • [[.408 CheyTac]] • [[.41 Action Express|.41 AE]] • [[.41 Long Colt]] • [[.41 Magnum]] • [[.41 Short]] • [[.416 Remington Magnum]] • [[.44-40 Winchester]] • [[.44 AMP]] • [[.44 Henry]] • [[.44 Magnum]] • [[.44 Russian]] • [[.44 S&W American]] • [[.44 Special]] • [[.444 Marlin]] • [[.45-70]] • [[.45 ACP]] • [[.45 Auto Rim]] • [[.45 Colt]] • [[.45 Schofield]] • [[.45 Winchester Magnum]] • [[.450 Bushmaster]] • [[.454 Casull]] • [[.458 Lott]] • [[.458 Winchester Magnum]] • [[.460 Weatherby Magnum]] • [[.460 S&W Magnum]] • [[.50-90 Sharps]] • [[.50 Action Express]] • [[.50 BMG]] • [[.500 S&W Magnum]] • [[6 mm BR]] • [[6 mm Lee Navy]] • [[6 mm PPC]] • [[6 mm Remington]] • [[6,35 mm Browning]] • [[6,5 mm Creedmoor]] • [[6,5 mm Grendel]] • [[6,5 mm PRC]] • [[6,8 mm Remington SPC]] • [[6,8 × 51 mm]] • [[7 mm-08 Remington]] • [[7 mm Backcountry]] • [[7 mm BR]] • [[7 mm PRC]] • [[7 mm Remington Magnum]] • [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] • [[7,65 × 20 mm Long]] • [[.50 Beowulf]] • [[.50 BMG]] * {{Alamagn}} : [[.30 R Blaser]] • [[4,6 × 30 mm]] • [[4,73 × 33 mm]] • [[5,6 × 57 mm]] • [[6 × 62 mm Frères]] • [[6,5 × 57 mm Mauser]] • [[6,5 × 68 mm]] • [[7 × 57 mm Mauser]] • [[7 × 64 mm]] • [[7,63 × 25 mm Mauser]] • [[7,65 × 21 mm Parabellum]] • [[7,65 × 25 mm Borchardt]] • [[7,65 × 53 mm Mauser]] • [[7,92 × 33 mm Kurz]] • [[7,92 × 57 mm Mauser]] • [[7,92 × 94 mm]] • [[8 × 60 mm S]] • [[8 × 64 mm S]] • [[8 × 68 mm S]] • [[8,5 × 55 mm Blaser]] • [[9 × 18 mm Ultra]] • [[9 mm P.A.K.]] • [[9 × 19 mm Parabellum]] • [[9 × 23 mm Largo]] • [[9 × 25 mm Mauser]] • [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]] • [[9,3 × 62 mm]] • [[9,3 × 64 mm Brenneke]] • [[9,3 × 74 mm R]] • [[10,6 × 25 mm R]] • [[11 × 50 mm R]] • [[11 × 60 mm R]] • [[13,2 × 92 mm SR|13,2 × 92 mm]] * {{Frañs}} : [[6 mm Flobert]] • [[7 × 57 mm Meunier]] • [[7,5 × 54 mm 1929C]] • [[7,5 × 58 mm]] • [[8 × 27 mm]] • [[8 × 35 mm SR]] • [[8 mm Lebel]] • [[9 mm Flobert]] • [[11 mm modèle 1873]] • [[11 × 59 mm Gras|11 mm Gras]] * {{URSS}} : [[5,45 × 18 mm]] • [[5,45 × 39 mm M74]] • [[5,6 × 39 mm]] • [[7,62 × 25 mm Tokarev|7,62 × 25 mm]] • [[7,62 × 39 mm M43]] • [[7,62 × 42 mm SP-4|7,62 × 42 mm]] • [[7,62 × 54 mm R]] • [[9 × 18 mm Makarov]] • [[9 × 39 mm]] • [[12,7 × 108 mm]] • [[14,5 × 114 mm]] * {{Rouantelezh Unanet}} : [[.280 British]] • [[.300 H&H Magnum]] • [[.303 British]] • [[.375 H&H Magnum]] • [[.455 Webley]] • [[4,85 × 49 mm]] • [[.55 Boys]] • [[.577 Snider]] • [[.600 Nitro Express]] • [[12,7 × 81 mm]] • [[12,7 × 81 mm SR]] • [[.416 Rigby]] • [[.700 Nitro Express]] * {{Aostria}} hag {{Aostria-Hungaria}} : [[2,7 mm Kolibri]] • [[.45 GAP]] • [[6,5 × 53 mm R|6,5 × 53 mm]] • [[6,5 × 54 mm Mannlicher-Schönauer]] • [[7,8 × 19 mm R]] • [[8 mm Gasser]] • [[8 × 50 mm Mannlicher]] • [[9 × 23 mm Steyr]] * {{Belgia}} : [[5,56 × 45 mm NATO|5,56 × 45 mm]] • [[5,7 × 28 mm]] • [[7,62 × 38 mm Nagant]] • [[7,92 × 24 mm]] • [[9 mm Browning Long]] * {{Italia}} : [[6,5 × 52 mm Carcano]] • [[7,35 × 51 mm Carcano]] • [[9 × 19 mm Glisenti]] • [[9 × 21 mm IMI]] * {{Suis}} : [[5,6 mm Suis]] • [[.357 SIG]] • [[7,5 mm GP 90]] • [[7,5 × 55 mm Swiss|7,5 × 55 mm]] • [[10,4 × 38 mm R]] • [[20 × 138 mm B|20 × 138 <abbr>mm</abbr> B]] * {{Sveden}} : [[.308 Norma Magnum]] • [[6,5-284 Norma]] • [[6,5 × 55 mm]] • [[10 mm Auto]] • [[12,17 × 42 mm R]] * {{Japan}} : [[6,5 × 50 mm Arisaka]] • [[7,7 × 58 mm Arisaka]] • [[8 × 22 mm Nambu]] * {{Finland}} : [[7,62 × 53 mm R]] • [[.338 Lapua Magnum]] * {{Spagn}} : [[5 mm Clément]] • [[7 mm Charola]] * {{Tchekia}} / {{Tchekoslovakia}}: [[7,5 FK]] • [[7,62 × 45 mm]] * {{Danmark}} : [[8 × 58 mm R]] * {{Kanada}} : [[.280 Ross]] * {{Norvegia}} : [[12,17 × 42 mm R]] * {{Sina}} : [[5,8 × 42 mm]] === Dre rummad kalibroù === [[.22 (rummad kalibroù)|.22]] • [[.38 (rummad kalibroù)|.38]] • [[.44 (rummad kalibroù)|.44]] • [[5 mm (rummad kalibroù)|5 mm]] • [[6 mm (rummad kalibroù)|6 mm]] • [[7 mm (rummad kalibroù)|7 mm]] • [[8 mm (rummad kalibroù)|8 mm]] • [[9 mm (rummad kalibroù)|9 mm]] • [[10 mm (rummad kalibroù)|10 mm]] |} {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TEKNIK'''</div> |- | align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" |[[Restr:Rifle scope.svg|dehou|frameless|140x140px]] === Elfennoù armoù ha munisionoù === [[Arm a-wenn]] • [[Arm-kelenn]] • [[Baionetez]] • [[Beta C-Mag]] • [[Boled]] • [[Boled Minié]] • [[Boled strishaet]] • [[Buker poent ruz]] • [[Buker laser]] • ''[[Ching sling]]'' • [[Choke]] • [[Daoubez]] • [[Douilhez (elfenn munision)|Douilhez]] • [[Douilhez distroñsañ]] • [[Draen (armoù)|Draen]] • [[Emors (munisionoù)|Emors]] • [[Fulminat merkur(II)|Fulminat merkur]] • [[Jeder bannouriezh]] • [[Karger (armoù-tan)|Karger]] • [[Kartouchenn (arm-tan)|Kartouchenn]] • [[Kartouchenn brochennet]] • [[Kartouchenn-chase]] • [[Kartouchenn Wildcat|Kartouchenn ''Wildcat'']] • [[Kulasenn (armoù-tan)|Kulasenn]] • [[Kordit]] • [[Korn-poultr]] • [[Kouch (arm-tan)|Kouch]] • [[Lamm (arm-tan)|Lamm]] • [[Lunedenn (arm-tan)|Lunedenn]] • [[Munision]] • [[Munision gwenn]] • [[Munision hep douilhez]] • ''[[Personal Defense Weapon]]'' • [[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] • [[Plom (bannadell)|Plom]] • [[Poultr du]] • [[Poultr divoged]] • [[Reduer-son]] • [[Senklenn (armoù-tan)|Senklenn]] • [[Shrapnel]] • [[Slug]] • [[Skoer (armoù-tan)|Skoer]] • [[Stanker-kulasenn]] • [[Starderez-veg]] • ''[[Takedown]]'' === Mont en-dro ha teknikoù tennañ === [[Adkargañ (munisionoù)|Adkargañ]] • [[Argil]] • [[Arm-tennata]] • [[Arm hep argil]] • [[Bannouriezh]] • [[Bruzunadur (armamant)|Bruzunadur]] • ''[[Bullpup]]'' • ''[[Chain gun]]'' • [[Chat (armoù-tan)|Chat]] • ''[[Fuzuilh-emgann flour he c'hanol|Combat shotgun]]'' • [[Cook off]] • [[Emzalc'h izoskelel]] • ''[[Fast Draw]]'' • [[Galloud-herzel]] • [[Gel bannouriezh]] • [[Hed-tenn]] • [[Kalibr (armoù-tan)|Kalibr]] • [[Kenefeder bannouriezh]] • [[Kronograf bannouriezh|Kronograf]] • [[Lusk-tennañ]] • [[Momeder bannouriezh|Momeder]] • [[Nerzh Coriolis]] • [[Pistolenn aotomatek]] • [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ]] • ''[[Slamfire]]'' • [[Taolenn vannouriezh]] • ''[[Tap Rack]]'' • [[Tenn Mozambik]] • [[Varmint]] • ''[[Weaver stance]]'' |} <br> {| width="100%" align="center" style="border:1px solid #696969; background-color: #F1F9EB;" |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''TRO-DRO D'AN ARMOÙ-TAN'''</div> |- | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Embregerezhioù hag [[Arsanailh|arsanailhoù]] === ==== Armoù (hervez o bro) ==== [[Restr:Winchester EZXS ammunition.jpg|kleiz|frameless|151x151px]]{{Alamagn}} : [[J. G. Anschütz|Anschütz]] • [[Bergmann (embregerezh)|Bergmann]] • [[C. G. Haenel]] • [[Carl Walther GmbH|Carl Walther]] • [[Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken|DWM]] • [[Feinwerkbau]] • [[Heckler & Koch]] • [[Junker & Ruh]] • [[Königlich Bayerische Gewehrfabrik]] • [[Krupp]] • [[Ludwig Loewe & Co.|Loewe]] • [[Mauser]] • [[Sauer & Sohn]] • [[Schmeisser GmbH|Schmeisser]] • [[Simson (embregerezh)|Simson]] • [[Weihrauch & Weihrauch]] • {{Aostria}} : [[Glock (embregerezh)|Glock]] • [[Steyr Arms|Steyr]] • [[Österreichische Waffenfabriks-Gesellschaft]] • {{Belgia}} : [[FN Browning Group|FN Browning]] • [[FN Herstal]] • [[Fabrique d'armes Émile et Léon Nagant|Nagant]] • {{Brazil}} : [[Amadeo Rossi|Rossi]] • [[Taurus Armas|Taurus]] • {{Breizh}} : [[Teuzerezh Antrig]] • {{Euskal Herria}} : [[Astra y Unceta, Cía|Astra y Unceta]] • [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] • [[Charola y Anitua]] • [[Llama, Gabilondo y Cía S.A.|Llama, Gabilondo y Cía]] • [[Manufacture d'Armes de Bayonne]] • [[Manufacture d'Armes des Pyrénées Françaises|MAPF / Unique]] • [[STAR, Bonifacio Echeverría S.A.|STAR / Bonifacio Echeverría]] • {{Danmark}} : [[Schultz & Larsen]] • {{Finland}} : [[SAKO]] • [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] • {{Frañs}} : [[Bretton-Gaucher]] • [[Chapuis Armes|Chapuis]] • [[Hotchkiss]] • [[Manufacture d'Armes de Châtellerault]] • [[Manufacture d'Armes de Saint-Étienne]] • [[Manufacture d'Armes de Tulle]] • [[Manufrance]] • [[Manurhin]] • [[PGM Précision|PGM]] • [[Verney-Carron]] • {{Israel}} : [[Israel Weapon Industries|IWI]] • {{Italia}} : [[Benelli Armi|Benelli]] • [[Beretta]] • [[Beretta Holding]] • [[Chiappa Firearms|Chiappa]] • [[Franchi]] • [[Davide Pedersoli|Pedersoli]] • [[Sabatti]] • [[Tanfoglio]] • [[Aldo Uberti|Uberti]] • {{Izelvroioù}} : [[Artillerie-Inrichtigen]] • {{Japan}} : [[Miroku]] • {{Kanada}} : [[John Inglis & Company|Inglis]] • [[Ross Rifle Company|Ross]] • {{Pologn}} : [[Fabryka Broni „Łucznik” – Radom|Fabryka Broni]] • {{Rouantelezh Unanet}} : [[Accuracy International]] • [[Birmingham Small Arms Company|BSA]] • [[Royal Small Arms Factory|RSA Enfield]] • [[Holland & Holland]] • [[James Purdey & Sons|Purdey]] • [[John Rigby & Company|Rigby]] • [[Sterling Armaments Company|Sterling]] • [[Webley & Scott]] • {{Rusia}} : [[Ijmeh|Baikal]] • [[Kalachnikov (strollad)|IJMACH / Kalachnikov]] • [[Uzin mekanikerezh Ijevsk|IJMEC'H]] • [[Rostec'h]] • [[Toulskiy Oroujeyniy Zavod|TOZ]] • [[TsNIITotchMach]] • [[Uzin Degtyaryov|ZiD]] • {{Serbia}} : [[Zastava Arms]] •{{Sina}} : [[Norinco]] • {{Slovakia}} : [[Grand Power]] • {{SUA}} : [[ArmaLite]] • [[Auto Mag (embregerezh)|Auto Mag]] • [[Browning Arms Company|Browning]] • [[Charter Arms]] • [[Colt's Manufacturing Company|Colt]] • [[Harpers Ferry Armory|Harpers Ferry]] • [[Marlin Firearms|Marlin]] • [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] • [[Remington]] • [[Rock Island Arsenal|Rock Island]] • [[Sturm, Ruger & Co.|Ruger]] • [[Savage Arms|Savage]] • [[Sharps Rifle Manufacturing Company|Sharps]] • [[Smith & Wesson]] • [[Springfield Armory]] (arsanailh-Stad) • [[Springfield Armory, Inc.]] • [[Stevens Arms|Stevens]] • [[Stoeger]] • [[Thompson/Center Arms|Thompson/Center]] • [[Vista Outdoor]] • [[Volcanic Repeating Arms Company|Volcanic]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] • {{Suis}} : [[Brügger & Thomet]] • [[SIG Sauer]] • [[Waffenfabrik Bern]] • {{Sveden}} : [[Carl Gustafs stads gevärsfaktori|Carl Gustaf]] • [[Husqvarna Vapenfabrik]] • {{Tchekia}} : [[Česká zbrojovka a.s.|Česká zbrojovka]] • [[Colt CZ Group]] • [[Zbrojovka Brno]] • {{Turkia}} : [[Canik Arms|Canik]] • [[Hatsan]] • [[TİSAŞ]] • [[Yildiz Silah Sanayi|Yildiz]] • {{Ukraina}} : [[XADO]] • [[Fort (embregerezh)|Fort]] ==== Munisionoù ha dafar adkargañ ==== [[Águila Ammunition|Aguila]] • [[Arsanailh Frankford]] • [[Arsanailh Roazhon]] • [[Brenneke (embregerezh)|Brenneke]] • [[CCI (munisionoù)|CCI]] • [[Cor-Bon]] • [[Eley]] • [[Federal Ammunition|Federal]] • [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] • [[Geco (munisionoù)|Geco]] • [[Hornady (munisionoù)|Hornady]] • [[Kynoch]] • [[Lapua (uzin munisionoù)|Lapua]] • [[Lee Precision]] • [[Magtech]] • [[Mary Arm]] • [[MFS Ammunition|MFS]] • [[Milin-Boultr Pont-ar-Veuzenn]] • [[Nammo]] • [[Norma Precision|Norma]] • ''[[Poultrerezh]]'' • [[Prvi Partizan]] • [[Remington]] • [[Rock Chuck Bullet Swage|RCBS]] • [[RWS]] • [[Sellier & Bellot]] • [[SK Ammunition|SK]] • [[Société Française des Munitions]] • [[Cartouches Sologne|Sologne]] • [[Starline Brass]] • [[Weatherby]] • [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]] ==== Dafar all ==== [[Schmidt & Bender]] ==== Kenwerzh ==== [[Europ-Arm]] • [[Hans Wrage & Co. GmbH|Hans Wrage]] • [[SIDAM]] === Krouerien hag embregererien === [[Restr:JohnBrowning.jpeg|dehou|frameless|192x192px]][[Ezekiel Baker]] • [[Hiram Berdan]] • [[André Berthier]] • [[Hugo Borchardt]] • [[Edward M. Boxer]] • [[Wilhelm Brenneke]] • [[John Browning]] • [[Georgiy Chpagin]] • [[Samuel Colt]] • [[Vasiliy Degtyaryov]] • [[Henry Deringer]] • [[Johann Nikolaus von Dreyse]] • [[Vladimir Grigorievitch Fyodorov|Vladimir Fyodorov]] • [[Louis-Nicolas Flobert]] • [[Alexander John Forsyth]] • [[Uziel Gal]] • [[Jean-Cantius Garand|John C. Garand]] • [[Richard Jordan Gatling]] • [[Gaston Glock]] • [[Benjamin Tyler Henry]] • [[T. C. Johnson]] • [[Mic'hail Kalachnikov]] • [[Aimo Lahti]] • [[James Paris Lee]] • [[Casimir Lefaucheux]] • [[Georg Luger]] • [[Samuel Neal McClean|Samuel McClean]] • [[Nikolay Fyodorovitch Makarov|Nikolay Makarov]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Tullio Marengoni]] • [[Paul Mauser]] • [[Hiram Maxim]] • [[Claude Étienne Minié]] • [[Léon Nagant]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Samuel Johannes Pauly|Samuel Pauly]] • [[John Pedersen]] • [[Franz Pfannl]] • [[Evelyn Owen]] • [[William B. Ruger]] • [[Miroslav Rybář]] • [[Dieudonné Saive]] • [[Hugo Schmeisser]] • [[Otto Schönauer]] • [[Sergey Gavrilovitch Simonov|Sergey Simonov]] • [[Horace Smith]] • [[Igor Stetchkin]] • [[Eugene Stoner]] • [[Aleksei Soudayev]] • [[Leroy James Sullivan]] • [[Paul Tellié]] • [[Fyodor Tokarev]] • [[Johann Friedrich Vetterli|Friedrich Vetterli]] • [[Paul Vieille]] • [[Daniel B. Wesson]] • [[Roy Weatherby]] • [[Oliver Winchester]] | style="border-left: 4px solid #696969; border-right: 4px solid #696969;" valign="top" width="33%" | === Istor, lezenn ha kevredigezh === [[Armerezh]] • [[Arm-tan graet er gêr]] • [[Arm ordrenañs]] • [[Arm-tan primaozet]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|C.I.P.]] • [[Cody Firearms Museum]] • [[Eskemmez amprouiñ (armoù-tan)|Eskemmez amprouiñ]] • [[Eskemmez amprouiñ Eibar]] • [[Eskemmez amprouiñ Liège]] • [[Eskemmez amprouiñ Saint-Étienne]] • ''[[Federal Assault Weapons Ban|Assault Weapons Ban]]'' • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Feulster gant armoù-tan e Stadoù-Unanet Amerika|Feulster gant armoù-tan er Stadoù-Unanet]] • [[Hoplologiezh]] • [[IWA OutdoorClassics|IWA]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded|Mouchouer kelenn]] • [[National Rifle Association of America|NRA]] • [[Pink Pistols]] • [[Sporting Arms and Ammunition Manufacturers' Institute|SAAMI]] • [[SHOT Show]] • [[SIA (Sistem Titouriñ war an Armoù)|SIA]] • [[Small Arms Survey]] • [[Sniper]] • [[Socialist Rifle Association]] • [[Tenner-resisted]] • [[Trafikerezh armoù]] • [[Union Française des amateurs d'Armes|UFA]] • [[Viktor Bout]] • [[Winchester ankounac'haet]] ==== Mediaoù hag embann ==== ''[[American Handgunner]]'' • ''[[Cibles]]'' • [[Crépin-Leblond]] ''•'' ''[[Guns & Ammo]]'' • ''[[La Gazette des Armes]]'' • ''[[Shooting Illustrated]] • [[Shooting Times]]'' ==== Tennerien ha tennerezed en Istor ==== [[Jeff Cooper]] • [[Carlos Hathcock]] • [[Simo Häyhä]] • [[Wild Bill Hickok]] • [[Chris Kyle]] • [[Annie Oakley]] • [[Lioudmila Mic'hailovna Pavlitchenko|Lioudmila Pavlitchenko]] • [[Francis Pegahmagabow]] • [[Thomas Plunket]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev|Vasily Zaitsev]][[Restr:Charleroi - station Janson - Lucky Luke - 01.jpg|kleiz|frameless|139x139px]] === Er sevenadur === [[American Sniper|''American Sniper'']] • [[Bowling for Columbine|''Bowling for Columbine'']] • ''[[Forgotten Weapons]]'' • [[Internet Movie Firearm Database]] • [[Lord Of War|''Lord of war'']] • [[Lucky Luke|''Lucky Luke'']] • ''[[Saturday night special]]'' • [[Stalingrad (film, 2001)|''Stalingrad'' (film 2001)]] • [[Stembridge Gun Rentals]] • [[Winchester '73 (film)|''Winchester '73'']] • [[Wonder Nine]] • ''[[World of Guns: Gun Disassembly|World of Guns]]'' === [[Sportoù tennañ]] === [[Ball-Trap]] • [[Benchrest (sport)|Benchrest]] • [[Cowboy Action Shooting]] • [[International Practical Shooting Confederation|IPSC]] • [[International Shooting Sport Federation|ISSF]] • [[Plinking]] • [[Stand tennañ]] • [[Tenn pleustrek]] ==== Tennerien ha tennerezed sport ==== [[Clément Bessaguet]] • [[Tanguy De La Forest]] • [[Benjamin Gineste]] • [[Éric Grauffel]] • [[Camille Jedrzejewski]] • [[William McMillan (tenner sport)|William McMillan]] • [[Jean Quiquampoix]] • [[Károly Takács]][[Restr:Skeet masculin aux Jeux olympiques de 2024 - Éric Delaunay (2).jpg|kreizenn|frameless|225x225px]] |- | colspan="2" align="center" style="border-left: 4px solid #696969; border-top: 4px solid #696969;" bgcolor="#DFEFC7" valign="top" | <div style="font-size:130%;">'''RUMMADOÙ'''</div> [[:Rummad:Armoù-tan|Armoù-tan]] • [[:Rummad:Armoù dre vro|Armoù dre vro]] ==== Armoù dre zarvoud istorel ==== '''XIX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù Brezelioù Napoleon|Armoù Brezelioù Napoleon]] • [[:Rummad:Armoù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Armoù Brezel Diabarzh Stadoù-Unanet Amerika]] • [[:Rummad:Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia|Armoù Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia]] '''XX{{Vet}} kantved :''' [[:Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ|Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] • [[:Rummad:Armoù Brezel ar Rif|Armoù Brezel ar Rif]] • [[Armoù Brezel Spagn]] • [[:Rummad:Armoù ar Brezel Goañv|Armoù ar Brezel Goañv]] • [[:Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed|Armoù an Eil Brezel-bed]] • [[:Rummad:Armoù hervez ar mare|Armoù ar Brezel Yen]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Indez-Sina|Armoù Brezel Indez-Sina]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Aljeria|Armoù Brezel Aljeria]] • [[:Rummad:Armoù Brezel Vietnam|Armoù Brezel Vietnam]] '''XXI'''{{Añ}} '''kantved :''' [[:Rummad:Armoù brezel Ukraina|Armoù brezel Ukraina]] ==== Evit mont pelloc'h gant an armoù ==== [[:Rummad:Armoù gwenn|Armoù gwenn]] • [[:Rummad:Armoù dre aer gwasket|Armoù dre aer gwasket]] |} <br> {{Porchedoù roll}} [[Rummad:Porchedoù|Armoù-tan]] [[Rummad:Armoù]] 6ap9fsd9ni3vnythhxu1sd9q51v1r3a 0 171801 2202077 2120632 2026-10-13T09:39:35Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202077 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = La Rochelle-Normande | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = La_Rochelle-Normande_-_La_mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]]<br />[[Avranchin]] | rannvro = [[Normandi (rannvro)|Normandi]] | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Sartilly|Sartilly]] | etrekumuniezh = Communauté de communes Avranches - Mont-Saint-Michel | bro velestradurel = | maer = | amzer-gefridi = | gorread = 7.53 | hedred = -1.434444 | ledred = 48.765000 | poblañs = 352 | deiziad-poblañs = 2021 | uk = | ubi = 44 | ubr = 126 }} '''La Rochelle-Normande''' a oa ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] ar [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XVIIIvet kantved}} === === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Sartilly]] hag e [[Distrig Avranches]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1800 hag e [[Kanton La-Haye-Pesnel]] e 1801<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230514214505/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=29364 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XIXvet kantved}} === === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas pemzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,72% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9321&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=9321&dpt=50 Memorial Genweb]</ref>. ==== Kemmoù Arondisamant ==== === [[Dispac'h Gall]] === * Lakaet e voe en [[Arondisamant Coutances]] e 1926 hag en [[Arondisamant Avranches]] e 1952<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20230514214505/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=29364 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXIvet}} kantved === * Bodet e voe gant peder c'humun all d'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: [[Sartilly-Baie-Bocage]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20151222143925/http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> FranceNormandieLaRochelleNormandeEglise.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Santez Mari'', {{XIvet}}-{{XVIvet}}-{{XVIIvet}} kantvedoù<ref>{{fr}}[https://clochers.org/Fichiers_HTML/Accueil/Accueil_clochers/50/accueil_50434.htm Luc'hskeudenn - Clochers de France]</ref>. * Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/photo.php?id_source=9321 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == == Dezougen == == Emdroadur ar boblañs 1962-2010 == == Melestradurezh == == Tud == == Gevelliñ == == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] 6b09231m7s1r368ms0d1icnst99cmhm 0 172624 2202045 2119270 2026-10-12T23:14:17Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202045 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = Bion | anvYezh = | Yezh = | anvOfisiel = | skeudenn = Bion - Mairie.jpg | alc'hwez = Ar maerdi. | ardamezioù = | logo = | bro = [[Normandi]] | rannvro = | departamant = [[Manche]] | arondisamant = [[Arondisamant Avranches|Avranches]] | kanton = [[Kanton Le Mortainais|Le Mortainais]] | etrekumuniezh = [[Communauté d'agglomération Mont-Saint-Michel-Normandie|Mont-Saint-Michel-Normandie]] | bro velestradurel = | cp = 50140 | maer = Peggy Georgelin (dileuriet) | amzer-gefridi = 2020-2026 | poblañs = | gorread = 12.67 | hedred = -0.919167 | ledred = 48.619722 | uk = | ubi = 76 | ubr = 305 }} '''Bion''' a oa ur gumun e [[departamant gall|departamant]] [[Manche]] e [[Bro-C'hall]]. == Douaroniezh == == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e [[Kanton Mortain]] hag e [[Distrig Mortain]]. Lakaet e voe en [[Arondisamant Mortain]] e 1800<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20220407042145/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=4311 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== Kemm Arondisamant ==== * Lakaet e voe en [[Arondisamant Avranches]] e 1926<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20220210121049/http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=4311 Cassini – EHESS]</ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2016 e voe bodet kumunioù Bion, [[Mortain]], [[Notre-Dame-du-Touchet]], [[Saint-Jean-du-Corail]] ha [[Villechien]] er gumun nevez anvet [[Mortain-Bocage]]<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20151222143925/http://www.manche.gouv.fr/content/download/25461/180947/file/SP79.pdf Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Manche niv. 79, Kerzu 2015]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Tud == == Pennadoù kar == * [[Mortain]], * [[Mortain-Bocage]], * [[Notre-Dame-du-Touchet]], * [[Saint-Jean-du-Corail]], * [[Villechien]]. == Notennoù ha dave== <references/> == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kumunioù kozh Manche]] t7e1564pqp19gox15wse1y441y4k1ya 0 174258 2202047 2152326 2026-10-13T00:18:53Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202047 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''CANiK Arms''' zo ur rann eus an embregerezh [[Turkia|turk]] [[Samsun Yurt Savunma]] (SYS) hag a brodu [[Arm-tan|armoù-tan]] hiniennel, [[Pistolenn|pistolennoù]] dreist-holl. E [[Samsun]] emañ e sez, hag e [[Istanbul]] emañ e lec'hioù-produiñ<ref>{{En}} ''[https://www.canikarms.com/en/contact Contact]'' war lec'hienn an embregerezh (lennet d'an 23/03/2025)</ref>. == Istor == Krouet e voe CANiK e 1999, ha kregiñ a reas da broduiñ pistolennoù anvet [[Canik 55]] ha deveret eus ar [[Walther P99]] alaman. E Turkia e voent gwerzhet dreist-holl. E 2009 e sinas un emglev gant [[Century Arms]] evit gwerzhañ e armoù e [[Stadoù-Unanet Amerika]]. Adanvet e voe ar pistolennoù TP9, ha brud a dapjont eno abalmour d'o friz izel. Gwerzhet eo an TP9 er bed a-bezh hiziv an deiz<ref>{{En}} LANG Randall, ''[https://web.archive.org/web/20250322231020/https://www.coventrytactical.com/post/a-quick-history-of-canik-firearms A Brief History of Canik Firearms]'', Coventry Tactical, 08/08/2023 (lennet d'an 20/03/2025)</ref>. Pourveziet eo [[arme Turkia]] gant pistolennoù CANiK abaoe 2018. Labourat a ra an embregerezh war armoù all, evel un adstumm d'ar [[Mindrailherez|vindrailherez]] stadunanat [[M2 Browning|Browning M2]], anvet ''Hızlı Değiştirilen Namlu'' ("''Kanol a c'haller cheñch buan''"). Ar 7{{Vet}} produer armoù-tan hiniennel er bed e oa CANiK e 2021<ref>{{Tr}} Tahir Ömer Çokluk, ''[https://www.samsunhaber.com/dunyanin-en-buyuk-7-hafif-silah-ureticisi-canik-arms-bu-gurur-samsunun Dünyanın en büyük 7. hafif silah üreticisi Canik Arms! Bu gurur Samsun'un]'', Samsun Haber, 08/04/2021 (lennet d'an 22/03/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{Tr}}{{En}} [https://www.canikarms.com/en Lec'hienn CANiK Arms] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù Turkia]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1999]] 1ffj5sgna37ayxsca8by2ldktx6fjym 0 174672 2202076 2141917 2026-10-13T09:32:44Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202076 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Frañs | anv = L'Orée-d'Écouves | anvOfisiel = | skeudenn = Livaie - Église Saint-André - 2.jpg | alc'hwez = Iliz katolik Livaie. | ardamezioù = | bro = Normandi | departamant = Orne | arondisamant = [[Arondisamant Alençon|Alençon]] | kanton = [[Kanton Magny-le-Désert|Magny-le-Désert]] | etrekumuniezh = Communauté urbaine d'Alençon | bro velestradurel = | maer = Sylvie Poirier-Christian | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 44.45 | hedred = -0.033056 | ledred = 48.514722 | ubi = 197 | ubr = 413 }} '''L'Orée-d'Écouves''' zo ur gumun e [[Normandi]], en [[departamant gall|departamant]] [[Orne (departamant)|Orne]], e [[kanton Magny-le-Désert]], en [[arondisamant Alençon ]]. == Douaroniezh == == Istor == === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2019 e voe bodet kumunioù [[Fontenai-les-Louvets]], [[Livaie]], [[Longuenoë]] ha [[Saint-Didier-sous-Écouves]] d'ober kumun nevez L'Orée-d'Écouves<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20250805230017/https://www.orne.gouv.fr/contenu/telechargement/9372/88044/file/raa_special_6_de_juillet_2018_cle0c3d19.pdf Prefeti Orne, d’an 10 a viz Gouhere 2018]</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == == Armerzh == == Emdroadur ar boblañs == == Melestradurezh == == Gevelliñ == == Tud == == Liammoù diavaez == == Notennoù ha dave== <references/> {{Commons|Category:L'Orée-d'Écouves}} [[Rummad:Kumunioù Orne|Orée-d'Écouves, L']] oj803s0uc6mu75ny2cu5did4xfwtnsu 0 175593 2202065 2167119 2026-10-13T08:14:18Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202065 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Karantoer | anvYezh = Carantoir | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Carentoir | skeudenn = Église Saint Marcoul Carentoir.JPG | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason ville fr Carentoir (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Redon hag ar Gwilen]] | kanton = [[Kanton Gwern-Porc'hoed|Gwern-Porc'hoed]] | maer = David Naël | amzer-gefridi = 2024-2026 | gorread = | hedred = -2.13305555556 | ledred = 47.8175 | uk = | ubi = | ubr = }} ''' Karantoer ''' a zo ur gumun nevez e [[Breizh]] e [[kanton Gwern-Porc'hoed]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù [[Karantoer]] ha [[Kelenneg]] d'ober kumun nevez Karantoer<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20161115194618/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/25893/201969/file/2016-073%20-%20RAA%20-%20Octobre%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Arrêté portant création de la commune nouvelle de Carentoir]</ref>. == Pennadoù kar == * [[An Templ]], * [[Karantoer]], * [[Kelenneg]]. == Brezhoneg == * 16,3 % eus anvioù-lecʼh kumun gozh [[Karantoer (kumun gozh)|Karantoer]] ha 16,6 % eus re kumun gozh [[Kelenneg]] a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 337 ha 386</ref>. == Liammoù diavaez == == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù ar Mor-Bihan]] rf1po27x40ushrsk2x0mfdc2dx1wzwb 0 175594 2202064 2167118 2026-10-13T08:14:17Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202064 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Karantoer | anvYezh = Carantoir | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Carentoir | skeudenn = Église Saint Marcoul Carentoir.JPG | alc'hwez = An iliz katolik. | ardamezioù = Blason ville fr Carentoir (Morbihan).svg | bro = [[Bro-Gwened]] | departamant = [[Mor-Bihan]] | arondisamant = [[Arondisamant Gwened|Gwened]] | etrekumuniezh = [[Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh]] | bro velestradurel = [[Bro Redon hag ar Gwilen]] | kanton = [[Kanton Gwern-Porc'hoed|Gwern-Porc'hoed]] | maer = | amzer-gefridi = 2017 | gorread = 72.87 | hedred = -2.13305555556 | ledred = 47.8175 | uk = 60 | ubi = 7 | ubr = 109 }} ''' Karantoer ''' a oa ur gumun e [[Breizh]] e [[kanton Gwern-Porc'hoed]] e departamant ar [[Mor-Bihan]]. == Douaroniezh == == Anv == * Erwan Vallerie ː '''Carantoer''', 826; '''Karantoer''', 864; '''Carantor''', XI^vet, 1171, 1178; '''Carantoer''', 1286; '''Karantoer''', 1387; '''Karantoir''', 1430; '''Karantoir''', 1441; '''Kerentoer''', 1516; '''Carantouër''', 1573 ;Gerdarzh * {{fr}}JB Ogée (1780), heuliet gant Marteville & Varin (1843) ː ''kêr an doerien''. * {{fr}}Dauzat & Rostaing (1963-1978) ː ''kêr an doerien''. * {{fr}}Jean-Yves Le Moing (2007) ː mann da welout gant an doerien ; kammamzeriek eo ǃ Gwelloc'h eo klask ur stumm ''caranto-duron'' = kreñvlec'h un den anvet ''Carantos''. == Ardamezioù == ''Rannet; ouzh 1, en geot e di en aour, digor ha goulaouet en gul, ur skeul toer ivez en gul war an doenn, heuliet gant un tour difoupant; ouzh 2, en sabel e dour en aour digor ha mogeriet en sabel, o vont d'ar strad e-barzh ur mor en glazur kommek en argant ouzh beg; ur gammell en argant, skedet en aour, balirant war al lodennadur; e gab en erminoù karget gant ur groaz pavek en gul.'' Aozer ː J.P. Fernandez. ː An ti evit an toer; an tour, ar gammell, hag ar sked evit sant Marcoul, hag en devoa diouganet lonkadur tour kastell La Ballue. == Istor == === [[Dispac'h Gall]] === * Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h [[Kanton Karantoer (1790)|kanton Karantoer]]; e [[distrig Roc'h-an-Argoed]] e oa; d'an 28 a viz Ebrel 1792 e voe staget kumun [[An Templ]] ouzh kumun Karantoer; miret ha brasaet e voe kanton Karantoer e 1801 gant al lezenn eus an ''8 pluviôse an IX'' ([[28 Genver|28 a viz Genver]] [[1801]]), dezhi an titl ''loi portant réduction du nombre de justices de paix''; lakaet e voe Katantoer en [[arondisamant Gwened]] bet krouet e 1800<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=06933 Cassini - EHESS - Karantoer - Fichenn ar gumun] </ref>{{,}}<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 14, 52 ha 64 </ref>. * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person-dean, Le Cerff e anv, ha pemp kure, Penhoux, Michel, Briand, Boucicaud ha Bouchet<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, pajenn 19</ref>. === {{XIXvet kantved}} === * E 1837 e voe lakaet Gazilieg da bennlec'h kanton Karantoer, adanvet [[kanton Gazilieg|kanton Gazilieg]] neuze; krouet e voe kumun [[Kelenneg]] d'an 2 a viz Mae 1863 ha kumun [[Ar Chapel-Wagelin]] d'ar 17 a viz Genver 1874 diwar lodennoù eus kumun Karantoer<ref>{{fr}}Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, ''Histoire de la Poste dans le Morbihan'', Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 64, 71 ha 306 </ref>{{,}}<ref>{{fr}}[http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=06933 Cassini - EHESS - Karantoer - Fichenn ar gumun] </ref>. === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * Mervel a reas 172 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,06 % eus he foblañs e 1911<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56033&pays=France&dpt=56&idsource=55796&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 memorialgenweb - Monumant ar re varv]</ref>. ==== [[Eil brezel-bed]] ==== * D'an [[23 Gwengolo|23 a viz Gwenholon]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij ''P-47'' eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e Karantoer; lazhet e voe e nijour<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/Pertes%20Bretagne/Morbihan/pertes_usaaf_morbihan.html Pertes USAAF]</ref>. * Dieubet e voe Karantoer d'an [[3 Eost|3 a viz Eost]] [[1944]] gant ar "Combat Command B" eus ar 4{{re}} Rannlu Hobregonet eus tirlu [[SUA]]<ref>{{fr}}[http://memoiredeguerre.pagesperso-orange.fr/convoi44/rennes-lib.htm Mémoire de guerre] </ref>; * Mervel a reas 14 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?act=view&insee=56033&pays=France&dpt=56&idsource=55796&table=bp&lettre=&fusxx=&debut=0 memorialgenweb - Monumant ar re varv] </ref>. === {{XXIvet kantved}} === * D'ar 1{{añ}} a viz Genver 2017 e voe bodet kumunioù Karantoer ha [[Kelenneg]] d'ober kumun nevez [[Karantoer (kumun nevez)|Karantoer]]<ref>{{fr}}[https://web.archive.org/web/20161115194618/http://www.morbihan.gouv.fr/content/download/25893/201969/file/2016-073%20-%20RAA%20-%20Octobre%202%C3%A8me%20quinzaine.pdf Arrêté portant création de la commune nouvelle de Carentoir]</ref>. == Brezhoneg == [[Skeudenn:Panneau bilingue-carentoir.JPG|thumb|left|Panell divyezhek]] 16,3 % eus anvioù-lecʼh ar gumun gozh a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 337</ref>. {{clr|left}} == Monumantoù ha traoù heverk == * Monumant ar re varv. * Iliz katolik ''Sant Markoul''. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=3000 |passo1=500 |passo2=100 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2012 |bl9=2013 |p1=2312 |p2=2435 |p3=2355 |p4=2556 |p5=2495 |p6=2544 |p7=2698 |p8=2730 |p9=2721 |mammenn=EBSSA }} == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}} {{Dilennad |Deroù= Gwengolo 2014 |Penn= Kerzu 2016 |Anv= Catherine Lamour, dilennet adarre|Strollad= tu-dehou, distrollad |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 2008 |Penn= Mae 2014 |Anv= Catherine Lamour<ref>nullaet disoc'h ar votadegoù gant Lez-varn velestradurel Roazhon{{fr}}[http://www.ouest-france.fr/municipales-carentoir-nouvelle-election-le-21-septembre-2703024 ouest-france.fr] </ref>|Strollad= tu-dehou, distrollad |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= 1989 |Penn= 2008 |Anv= Noël Rocher |Strollad= tu-dehou, distrollad |Karg= Kouer, Kuzulier-departamant}} {{Dilennad |Deroù= 1965 |Penn= 1989 |Anv= Alphonse Menand |Strollad= tu-dehou, distrollad|Karg= Mezeg, kuzulier-departamant}} {{Dilennad |Deroù= tro 1866 |Penn= tro 1866 |Anv= François Orinel |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= tro 1816 |Penn= tro 1826 |Anv= Jean Marie de Carheil |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= ? |Penn= ? |Anv= Julien Allain |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù= tro 1802 |Penn= tro 1804 |Anv= Joseph Garel |Strollad= |Karg= }} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Aulnette.gif|80px]] |'''Aulnette''', aotrounez Boisby |''En glazur e deir greskenn en argant'' |- |[[Restr:De Couëtus.gif|80px]] |'''de Couëtus''' aotrounez al lerc'h se |''En argant e arbenn-c'harv en gul'' |- |[[Restr:De Marnières.gif|80px]] |'''de Marnières''', aotrounez la Choannière |''En glazur e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant div rozenn hag ouzh beg gant ul leon, an holl en aour'' |} * ar vreudeur Guillemot, krouerien [[Ubisoft]]. == Pennadoù kar == * [[An Templ]], * [[Karantoer (kumun nevez)|Karantoer]], kumun nevez, * [[Kelenneg]]. == Levrlennadur == * {{fr}}Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes du Morbihan''. 1999 *{{fr}}A. Marteville & P. Varin, warlec'hien Ogée : ''Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne.'' Molliex. Rennes. 1843. Editions Régionales de l'Ouest. Mayenne. 1993 *{{fr}}Jean-Yves Le Moing : ''Noms de lieux de Bretagne''. Christine Bonneton Editeur. 2007 *{{fr}}J.B. Ogée : ''Dictionnaire historique et géographique de la province de Bretagne, dédié à la Nation bretonne''. 1780 *{{fr}}Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 *{{br}}Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Liammoù diavaez == *{{br}}[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=56033 Karantoer war lec'hienn Geobreizh] == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù kozh ar Mor-Bihan]] [[Rummad:Kumunioù bet krouet er Mor-Bihan e 1790]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] 3nkqk17ppgr0a26pfrbyt88q6uhgm43 0 177439 2202072 2169966 2026-10-13T08:58:13Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202072 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|''Kompagnunezh an Indez''|03e|talbenn default|fff}} |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[File:Two Views of an East Indiaman of the Time of King William III RMG BHC1676.tiff|260px]]Ul lestr eus [[Kompagnunezh Indez ar Reter]]<br><small>Isaac Sailmaker, 1685</small> |- | '''Urzhiadet''' || XVIIvet kantved |- |- bgcolor="#03e" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fff;"| Istor |- bgcolor="#fff" ! colspan="2" style="border:1px solid #aaa;"| {{Europa}} |} '''Kompagnunezh an Indez''' a oa anv meur a gompagnunezh hag a rae war-dro ar c'henwerzh etre broioù Europa hag o zrevadennoù<ref>{{fr}} ''[https://www.cglanguedoc.org/la-compagnie-des-indes-1721-1770/ La Compagnie des Indes 1721-1770]'' [Kompagnunezh an Indez 1721-1770], Généalogie dans les anciennes régions Languedoc-Roussillon et Midi-Pyrénées</ref>. Tra m'o doa miret Spagn ha Portugal korvoerezh an Amerikaoù evito o-unan da-heul kavadennoù [[Kristol Goulm]] a-hed ar {{XVIvet kantved}}, broioù all Europa a stagas er {{XVIIvet kantved}} gant ur genstrivadeg c'harv evit sevel impalaeriezhioù trevadennel a c'hallje magañ o armerzh hag o galloud. Alies e veze mestroniet ar c'henwerzh etre ur vro europat hag he zrevadennoù gant un embregerezh a veze roet ur monopol dezhañ gant ar Stad, hag a zouge an anv "Kompagnunezh an Indez". Dindan anv mojennel an ''Indez'' e veze meneget an holl diriadoù nevez a c'halled tizhout en ur vont war-zu ar reter pe war-zu ar c'hornôg. Ha graet e veze anv eus ''Indez ar Reter" hag "Indez ar C'hornôg''. Adalek ar {{XVIvet kantved}}, [[Venezia]] a oa mestr war ar c'henwerzh er [[Mor Kreizdouar]]. == An Indez == Ar ger ''Indez'' a veze implijet gwechall, betek an {{XIXvet kantved}}, da envel douaroù liesseurt, rak ne oa ket anavezet mat douaroniezh ar bed c'hoazh. ''Indez ar C'hornôg'' a ra dave d'an douaroù a vez anvet hiziv an [[Antilhez]]. Hervez [[Kristol Goulm]], ez wir, an douaroù-se a oa lec'hiet war hent an Indez e 1492<ref>{{en}} ''[https://www.worldatlas.com/geography/west-indies.html West Indies]'' [Indez kornaoueg], World Atlas</ref>{{,}}<ref>{{en}} ''[https://www.britannica.com/place/West-Indies-island-group-Atlantic-Ocean West Indies (island group, Atlantic Ocean)]'' [Indez kornaoueg (inizi, Meurvor Atlantel)], Britannica</ref>. ''Indez ar Reter'' a oa dreist-holl an inizi hag an douaroù-bras kavet e [[Meurvor Indez]] hag en-dro dezhañ gant ergerzherien bortugalat ([[Bartolomeu Dias]], [[Vasco da Gama]]), buan goude ma oa bet kavet Hent ar [[Kab ar Spi Mat|C'hab]]. En un doare strizh e veze implijet an termen evit komz eus Enezeg Malezia, a ya d'ober enezeg Filipinez , enezeg Indonezia, Borneo ha Ginea-Nevez hiziv an deiz<ref>{{en}} ''[https://texashistory.unt.edu/ark:/67531/metapth298421/ A map of the East-Indies and the adjacent countries]'' [Ur gartenn eus Indez ar Reter hag ar broioù tro-war-dro], The Portal of Texas History</ref>{{,}}<ref>{{en}} ''[https://www.britannica.com/place/East-Indies East Indies, islands, Southeast Asia]'' [Inizi eus Indez ar Reter, gevred Azia], Britannica</ref>{{,}}<ref>{{en}} ''[https://www.encyclopedia.com/places/asia/southeast-asia-physical-geography/east-indies East Indies]'' [Indez ar Reter], Encyclopedia.com</ref>. <Gallery mode=packed> Viajes de colon en2.svg|Kartenn beajoù [[Kristol Goulm]], war an hent da Indez (1492) Descobrimentos e explorações portuguesesV2.png|Beajoù [[Bartolomeu Dias]], [[Vasco da Gama]] hag ergerzherien bortugalat all (15vet kantved) File:Map of the East Indies by Jodocus Hondius in 1606.jpg|Kartenn Indez ''ar reter'' (17vet kantved) File:East and West Indies.svg|Kartenn eus ar bed a bezh - evel m'eo bet diskouezet abaoe an XXvet kantved - : ''Indez ar reter'' (Azia) hag ''Indez ar c'hornaoueg'' (an Antilhez). </Gallery> == An Oriant == Ur perzh pouezus-kenañ en deus bet porzh [[an Oriant]] e diorroadur Kompagnunezh c'hall Indez ar Reter.<ref>{{fr}} [https://www.radiofrance.fr/franceculture/podcasts/la-fabrique-de-l-histoire/lorient-ville-port-mondial-de-la-compagnie-des-indes-7605968 Lorient, ville-port mondial de la compagnie des Indes] [An Oriant, ur gêr-borzh hollek eus Kompagnunezh an Indez], Podkast, Radio France, La Fabrique de l'histoire, 22/05/2018</ref> <Gallery mode="packed"> 052 Armoiries de la Compagnie royale des Indes orientales.jpg|Ardamez Kompagnunezh c'hall Indez ar Reter </Gallery> == Gwelet ivez == * [[Kompagnunezh Indez ar Reter]] (Bro Saoz) == Liamm diavaez == * {{fr}} Jacques Chérel, [https://web.archive.org/web/20211028173247/https://patrimoine.lorient.bzh/histoire/histoire-generale/evenements-et-historiques/lorient-les-compagnies-des-indes-et-lesclavage/ Lorient, les Compagnies des Indes et l’esclavage] [An Oriant, Kompagnunezhioù an Indez hag ar sklaverezh], 3/11/2025, patrimoine.lorient.bzh. * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20250803145845/https://patrimoines-archives.morbihan.fr/decouvrir/instants-dhistoire/les-millesimes-du-patrimoine/la-compagnie-des-indes La Compagnie des Indes orientales] [Kompagnunezh Indez ar Reter], Archives et patrimoine, Departamant ar Mor-Bihan (ofisiel). == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Trevadennerezh]] [[Rummad:Embregerezhioù]] srz6n9kcstxnz07q054vamwxa5639o0 0 178100 2202050 2200061 2026-10-13T01:04:21Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202050 wikitext text/x-wiki [[Restr:Downtown Cody, Wyoming.jpg|thumb|Kreiz-kêr Cody (2024).]] '''Cody''' zo ur gêr e reter [[Wyoming]], er [[Stadoù-Unanet]]. {{formatnum:10028}} annezad he doa e 2020<ref>{{en}} ''[https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/codycitywyoming/PST045225 Cody city, Wyoming]'', United States Census Bureau (lennet d'ar 15/09/2026)</ref>. == Istor == Krouet e voe ar gêr e 1896 gant William Frederick Cody, brudetoc'h dindan e anv [[Buffalo Bill]]. Dibabet en doa al lec'h evit staliañ eno e arvest, ar ''[[Buffalo Bill's Wild West]]'', en ur mod padus. == Sevenadur == [[Rodeo|Rodeoioù]] brudet er Stadoù-Unanet a dremen e Cody : abadennoù ''Cody Nite Rodeo'' a vez aozet bemnoz eno e miz Gouere hag e miz Eost. Ur rodeo ispisial, ar ''Cody Stampede Rodeo'', a vez graet bep bloaz war-dro ar 4 a viz Gouere<ref>{{en}} ''[https://www.codystampederodeo.com/p/about About]'', Cody Stampede Rodeo (lennet d'an 10/12/2025)</ref>. Lesanvet eo ar gêr ''Rodeo Capital of the World'' ("Kêr-benn vedel ar rodeo")<ref>{{en}} ''[https://visitusaparks.com/cody-wyoming-western-heritage/ Cody, Wyoming: Western Heritage at its Finest]'', Visit USA Parks (lennet d'an 10/12/2025)</ref>. An Irma Hotel, ul leti bet digoret e 1902 gant Buffalo Bill hag anvet diwar anv he merc'h, zo war ar Sheridan Avenue, bali nes ar gêr<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20251228165318/https://www.irmahotel.com/ Irma Hotel]'' (lennet d'an 10/12/2025)</ref>. E Cody emañ ar ''Buffalo Bill Museum'', ur mirdi diwar-benn ar [[Far West]] hag an [[Trec'h war ar C'hornôg]]. Ur mirdi all, ar ''Plains Indian Museum'', zo gouestlet da sevenadur hag istor [[Amerindianed]] ar [[Plaenennoù Bras]]. Ar ''Cody Firearms Museum'' zo ur mirdi all c'hoazh, brudet er bed evit e zastumadeg [[Arm-tan|armoù-tan]]. Meret int gant ar [[Buffalo Bill Center of the West]]<ref>{{en}} ''[https://centerofthewest.org/our-museums-2/ Our Museums]'', [[Buffalo Bill Center of the West]] (lennet d'an 10/12/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{en}} [https://codywy.gov/ Lec'hienn ofisiel] == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Wyoming]] [[Rummad:Kornôg ar Stadoù-Unanet]] i8l96gxzhpulayvwkb1ztbhzoh4egye 0 178628 2201993 2201979 2026-10-12T12:39:51Z Llydawr 145 2201993 wikitext text/x-wiki {|class="infobox" style="font-size:90%; border-radius:1em 1em 1em 1em;" |-align="center" !colspan="2"|Bloavezhioù |-align="center" |colspan="2"|[[2021|../..]] [[2022]] [[2023]] [[2024]] [[2025]]<br>- '''[[2026]]''' -<br>[[2027]] [[2028]] [[2029]] ---- |-align="center" !colspan="2"|Devloaziadoù |-align="center" |colspan="2"|[[Bloavezhioù 2000|2000]] - [[Bloavezhioù 2010|2010]] - '''[[Bloavezhioù 2020]]''' - [[Bloavezhioù 2030|2030]] ---- |-align="center" !colspan="2"|Kantvedoù |-align="center" |colspan="2"|{{XXvet kantved}} - '''{{XXIvet kantved}}''' - {{XXIIvet kantved}} ---- |-align="center" !colspan="2"|Kronologiezh dre gevandirioù |-align="center" |colspan="2"|[[2026 en Afrika|Afrika]] - [[2026 en Amerika|Amerika]] - [[2026 en Azia|Azia]] - [[2026 en Europa|Europa]] - [[2026 en Okeania|Okeania]] ---- |-align="center" !colspan="2"|Kronologiezh dre demoù |-align="center" |colspan="2"|[[2026 en aernijerezh|Aernijerezh]] - [[2026 er savouriezh|Savouriezh]] - [[2026 er c'hirri|Kirri]] - [[2026 er BT|BT]] <br /> [[2026 en hent-houarn|Hentoù-houarn]] - [[2026 er sinema|Sinema]] - [[2026 er vell-droad|Mell-droad]] - [[2026 el lennegezh|Lennegezh]] <br /> [[2026 er sonerezh|Sonerezh]] - [[2026 er yec'hed ha mezegiezh|Yec'hed ha mezegiezh]] - [[2026 er skiantoù|Skiantoù]] - [[2026 er sport|Sport]] ---- |-align="center" !colspan="2"|[[Kronologiezh vloaziek evit Breizh]] |-align="center" |colspan="2"|[[2025 e Breizh]] - '''[[2026 e Breizh]]''' - [[2027 e Breizh]] |} == Darvoudoù == * [[1añ a viz Genver]] : klasket ez eus bet plantañ tan e ti-kêr [[Triagad]], murlivadurioù [[FLB]] a zo bet graet ivez <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/treffiagat-29730/dans-la-nuit-du-1er-au-2-janvier-la-mairie-de-treffiagat-dans-le-finistere-a-subi-une-tentative-dincendie-d1cfb65a-e7b4-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref> <ref>https://www.ouest-france.fr/bretagne/enquete-tag-flb-batiment-endommage-ce-que-lon-sait-sur-la-tentative-dincendie-dune-mairie-du-finistere-643a1902-e7c6-11f0-9e1f-244d7f5629f7</ref>. * [[8 a viz Genver]] : c'hwezhet eo ar gorventenn Goretti a-dreuz ar vro gant barradoù avel betek 150 km/eur. * [[2 Mezheven|2-4 a viz Mezheven]] : [[Gouel ar Mediaoù Keltiek]] e [[Béal Feirste]] (Belfast, Hanternoz Iwerzhon). * [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]] * [[19 a viz Even]] : marvet eo an embreger [[Claude Guillemot]], unan eus krouerien [[Ubisoft]]. * [[29 a viz Eost]] : daou besketaer zo beuzet e peñseadenn ar chaluter ''Maranello'' dirak aodoù [[Kerne-Veur]]. * [[26 a viz Gwengolo]] : manifestadeg evit [[adunvanidigezh Breizh]], 200 den e Naoned. * [[29 a viz Gwengolo]] : deroù manifestadegoù ha blokuzoù e liseoù 'zo evit goulenn muioc'h a arc'hant ha dafar evit an deskadurezh. * [[12 a viz Here]] : kroget eo prosez Christophe Raulé evit muntr Iris Coëtmen. ==[[:Rummad:Marvioù 2026|Marvioù 2026]]== * [[Melaine Favennec]], kaner * [[Charlie Grall]], kazetenner * [[Claude Guillemot]], embreger * [[Charles Josselin]], politiker * [[Fañch Kerrain]], kelenner ha prederour * [[Manu Lann Huel]], kaner * [[Alain Le Goff]], konter * [[Fañch Roudaut]], istorour == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Istor Breizh en XXIvet kantved]] [[Rummad:2026]] j3ks5h5aumz8q3210b1swpg62rsauuy 0 178990 2202058 2183085 2026-10-13T05:20:41Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.6 2202058 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''wastell giz Breizh''' <ref>https://web.archive.org/web/20240803125049/https://www.lorient-agglo.bzh/fileadmin/user_upload/Les_Nouvelles/Les_Nouvelles_52/Les_Nouvelles_52_Si_mon_pays_m_etait_conte.pdf</ref> pe '''gwastell mod Breizh''' pe '''gwastell Vreizh'''<ref>https://www.preder.net/arload/index.php/geriadur/br/enmonedou/gwerean?dic=8&ent=1039</ref> zo ur [[gwastell|wastell]] hengounel eus [[Bro an Oriant]], fardet gant [[toaz sablek]] ([[amann]] sall, [[melen-vi]], [[bleud]], [[sukr]])<ref>{{Liamm web |url= https://www.tourismebretagne.com/selon-mes-envies/gastronomie/les-specialites-bretonnes/gateaux-bretons/ |titl= Pâtisseries & douceurs bretonnes |lec'hienn= www.tourismebretagne.com |consulté le = Juillet 2022}}</ref>. == Kinnig == Ront ha bouedek eo, gant ur greunenn alaouret kroazilhonoù treset warni gant ur fourchetez. Graet e vez gant amann sall, sukr, bleud, melen-vi ha [[goell kimiek]]. Plaen e vez peurliesañ, pe gwarniset gant dienn prunev, dienn flamboez pe [[karamel gant amann sall]], pe saouret gant ur bannig [[rom]] pe [[bleuñv orañjez]]<ref>{{Liamm web |url= https://www.toutcommenceenfinistere.com/article/recette-du-gateau-breton |titl= Recette du gâteau breton |lec'hienn= www.toutcommenceenfinistere.com |consulté le = Juillet 2022}}</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web |url= http://www.recettes-bretonnes.fr/gateaux-bretons/gateau-breton-classique.html |titl= La recette du gâteau breton traditionnel |lec'hienn= www.recettes-bretonnes.fr |consulté le = Juillet 2022}}</ref>. <gallery mode="packed" caption=""> Gâteau breton.jpg Gâteau breton 8Y4A5039.jpg </gallery> Tost eo he zekstur bruzunaus ha sablek ouzh hini ar [[paled giz Breizh]]. 20% amann da nebeutañ a zle bezañ enni evit bezañ anvet gwastell giz Breizh. Troc'het e vez e tammoù stumm ur [[romb]] ganto peurliesañ. Debret e vez kaledet, ha perzhioù mirout eus ar c'hentañ he deus, betek daou viz en ul lec'h sec'h hag en disheol. == Istor == Sevel a rafe orinoù ar wastell giz Breizh d'ar [[bloavezhioù 1860]]<ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/geoca_0035-113x_1967_num_42_3_2617 ''Évolution du régime alimentaire à Plozévet de 1800 à 1960''] gant Pierre Le Rhun ha Monik Le Rhun, 1967, p.247-260.</ref> pa vije bet kinniget e wastell nevez gant ar pastezer Jean Crucer<ref>{{Liamm web |url= https://www.lorientbretagnesudtourisme.fr/fr/immanquables/specialites-recettes/gateau-breton/ |titl= Le gâteau breton |lec'hienn= www.lorientbretagnesudtourisme.fr |consulté le = Juillet 2022}}</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web |url= http://www.savourezlabretagne.com/synagri/gourmandises-bretonnes-le-gateau-breton |titl= Le gâteau breton |lec'hienn= www.savourezlabretagne.com |consulté le = Juillet 2022}}</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web |url= https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/morbihan/lorient/gateau-breton-n-aura-plus-secret-vous-1596619.html |titl= Le gâteau breton n'aura plus de secret pour vous |lec'hienn= www.france3-regions.francetvinfo.fr |consulté le = Juillet 2022}}</ref>, genidik eus [[kanton Graubünden]] e [[Suis]], dimezet d'ur Vreizhadez genidik eus [[Porzh-Loeiz]] e Bro an Oriant, e-pad Diskouezadeg Hollvedel Pariz e 1867<ref>[https://www.ouest-france.fr/ofdernmin_-Gastronomie.-Premier-concours-mondial-du-gateau-breton-a-Pl%C5%93meur-56-_40771-2166942-pere-bre_filDMA.Htm Premier concours mondial du gâteau breton à Plœmeur (56)], ''[[Ouest-France]]'', 23 a viz C'hwevrer 2013.</ref>, dindan an anv « gâteau lorientais ». Mont a reas priz kentañ ar rummad « gwestell sec'h » gantañ. Ur wech distroet da Borzh-Loeiz e reas berzh bras ar wastell e Bro an Oriant. Gwerzhet e veze gant he c'hrouer hag e ziskennidi en o fastezerezh-koñfizerezh en Oriant<ref>{{Liamm web |url= https://philippesaintmarc.wixsite.com/lorient-autrefois/gateau-breton |titl=Louis Crucer - gâteau lorientais |lec'hienn= www.philippesaintmarc.wixsite.com |consulté le = Juillet 2022}}</ref>. Kemer a reas ar vartoloded ar boaz da zegas ar wastell-mañ ganto en o beajoù peogwir e c'halle bezañ miret meur a sizhun war vor en o listri (evel ar gwispid-mor)<ref>''Gâteau breton 1er concours mondial'' gant Laëtitia Gaudin-Le Puil, [[Bretagne Magazine]], nv ispisial hañv 2013, gwelet d'an 11 a viz Here 2013 }}</ref>, betek [[kab ar Spi Mat]] e [[Suafrika]] da nebeutañ<ref>{{Liamm web |url= https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/2019-08-19/dou-vient-le-gateau-breton-lalliance-du-sucre-et-du-beurre-sale-3d567884-2bd9-4829-bca1-fd331585e350 |titl= D’où vient le gâteau breton, l’alliance du sucre et du beurre salé ? |lec'hienn= www.ouest-france.fr |consulté le = Juillet 2022}}</ref>. == Kenstrivadeg ar bed ar wastell giz Breizh == Krouet e voe kenstrivadeg vedel ar wastell giz Breizh d'an 3 a viz Meurzh 2013 evit ar breveziaded, e [[Plañvour]] da-geñver gouel ''An Deizioù'' aozet gant ar gevredigezh [[Emglev Bro an Oriant]]<ref>{{Liamm web |url=http://www.emglevanoriant.com/programme_deiziou.pdf |titl=Le programme des Deizioù |lec'hienn=Lec'hienn ofisiel ar gevredigezh Emglev Bro an Oriant | bloaz=2013 |consulté le=11 octobre 2013}}</ref>, kevread kevredigezhioù sevenadurel breizhat bro an Oriant. Fardañ ur wastell giz Breizh hengounel e oa ar pal, pe gant ur rekipe roet gant an aozennoù diazez (bleud, amann, vioù ha sukr), pe oc'h ober gant ur rekipe dibar pe gant ur rekipe familh. Er bloavezh kentañ e voe aozet 130 gwastell, barnet gant ur juri savet gant tud a vicher, pastezerien ha baraerien eus Bro an Oriant dreist-holl. Dleout a rae ar wastell bezañ kaset goude d'unan eus kenwerzhourien keveler ar genstrivadeg. Neuz, kantalc'h, blaz ha ment hengounel ar wastell (tro 17 sm) e oa an dezverkoù priziañ<ref>{{Liamm web|langue=fr |url=http://recettes-bretonnes.fr/wp-content/uploads/reglement-concours-gateau-breton.pdf |titl=Reolennoù kenstrivadeg ar bed ar wastell giz Breizh|bloaz=2013}}</ref>. Mont a reas ar maout gant un annezad eus an Oriant evit ar rummad kentañ ha gant un annezadez eus [[Banaleg]] en eil rummad. Savet e voe rekord ar brasañ gwastell giz Breizh er bed da-geñver ar genstrivadeg-mañ, 1,15 m a dreuzkiz ha 2,5 sm a devder dezhi, fardet gant un annezad eus Porzh-Loeiz gant 140 vi, 10 kg bleud, 6 kg sukr ha 6 kg amann<ref>{{Liamm web |url=http://www.letelegramme.fr/ig/generales/regions/cotesarmor/gastronomie-un-gateau-breton-taille-xxl-04-03-2013-2023919.php |titl=Un gâteau breton taille XXL |lec'hienn=letelegramme.fr |aozer=Le Télégramme |bloaz=2013 |consulté le=11 octobre 2013}}</ref>. == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} == Pennadoù kar == {{Porched|Boued ha Keginerezh}} * [[Keginerezh Breizh]] * [[Gwastell giz Naoned]] == Liammoù diavaez == * {{fr}} [http://www.recettes-bretonnes.fr/gateaux-bretons/gateau-breton-classique.html Rekipe ar wastell giz Breizh hengounel] * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=rvfy1MIQklM Rekipe : ar wastell giz Breizh - France Télévision] war YouTube {{Porched Breizh}} [[Rummad:Gwestell]] [[Rummad:Pastezerezh Breizh]] [[Rummad:Bro an Oriant]] 32ixru6lo83082q90its7opr61590vw 0 181179 2201995 2200514 2026-10-12T13:18:18Z Llydawr 145 2201995 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Atef Najib''' ([[arabeg]]: عاطف نجيب) ganet e 1960<ref>Brudet ivez evel '''Atef Haj Najib''', hervez testennoù ofisiel e vez graet ivez ''Zaman al-Wasl'' eus outañ<ref name="SyriaDirect">{{Cite web |title=Who is Atef Najib, the man who fanned the flames of revolution in Daraa? |url=https://syriadirect.org/who-is-atef-najib-the-man-who-fanned-the-flames-of-revolution-in-daraa/ |date=31 January 2025 |access-date=2 June 2025 |last=Al Nofal |first=Walid |website=[[Syria Direct]] |translator=Mateo Nelson |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131225422/https://syriadirect.org/who-is-atef-najib-the-man-who-fanned-the-flames-of-revolution-in-daraa/ |archive-date=31 January 2025 |url-status=live}}</ref> a oa un ofiser surentez [[siria]]n ha penn [[renerezh ar Surentez politikel|ar surentez politikel]] e [[Gouarnelezh Daraa]]. Kenderv e oa d'ar prezidant sirian [[Bashar al-Assad]] ha deuet e oa da vezañ gwallvrudet ha gwelet evel unan eus abegoù an [[Brezel diabarzh Siria|emsavadeg a-enep renad al-Assad]], pa oa bet e 2011 o skrapañ ha jahinañ 15 krennard o devoa skrivet luganioù enep Assad ouzh mogerioù e [[Daraa]]. A-enep e obererezh didruez e oa bet manifestadegoù peoc'hus gant annezidi al lec'h. Ar respont gant an nerzhioù surentez a oa bet tennañ gant armoù war an dud ha kroget e oa an eneberezh armet goude-se. Goude [[kouezhadenn renad Assad]] e voe harzet gant [[Gouarnamant da c'hortoz Siria|nerzhioù surentez Siria]] war ar maez e [[Gouarnelezh Latakia|Latakia]] d'an 31 a viz Genver 2025. D'an 29 a viz Ebrel 2026, Najib a oa bet ar c'hentañ penn uhel eus diktatouriezh Assad o vezañ barnet e [[Damask]]<ref>{{Cite web |date=2026-04-29 |title=Syria trial seen as first step on long road for Assad's victims |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cn5pzw4gn1no |access-date=2026-06-07 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>. Kondaonet e voe d'ar marv d'an 11 a viz Eost 2026<ref>{{Cite web |title=Bashar al-Assad, Atef Najib sentenced to death in landmark Syria trial |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/8/11/bashar-al-assad-atef-najib-sentenced-to-death-in-landmark-syria-trial |access-date=2026-08-11 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>. == Prosez == D'an 11 a viz Eost 2026, ul lez-varn sirian he doa kavet Najib kablus eus muntr ha jahinerez marvus, ha kondaonet e voe d'ar marv<ref>{{cite web |url=https://sana.sy/en/syria/2335651/ |title=Syrian court issues death sentences against Bashar al-Assad, former officials |publisher=SANA |date=11 August 2026 }}</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Najib, Atef}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1960]] [[Rummad:Torfedourien Siria]] [[Rummad:Jeneraled Siria]] qcmp7nkojn2z3g0jdp12l2ekn9nsag3 0 181180 2201996 2200520 2026-10-12T13:23:53Z Llydawr 145 2201996 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Louis Dominique Garthausen''', lesanvet '''Cartouche''' (anvet ivez '''Bourguignon''', '''Petit''' pe '''Lamarre'''<ref>Cartouche est fréquemment appelé « Louis Dominique Bourguignon » ; or ce nom de « Bourguignon » fait référence au pseudonyme utilisé par Cartouche en 1721, année de son arrestation. Il avait alors usurpé l'identité d'un certain Jean Bourguignon, lors d'une escapade en Lorraine avec son complice, Gruthus du Châtelet, surnommé, quant à lui, « le Lorrain ». Son véritable patronyme est « Garthausen », du nom de son père, ancien mercenaire allemand installé à Paris. La francisation du nom produit ensuite les formes ''Gartouse'', ''Gartouche'' puis ''Cartouche''.</ref>), ganet e 1693 ha lakaet d'ar marv [[brevet ouzh ar rod]] d'an 28 a viz Du 1721, a oa [[riblerezh|ribler]] bras ha torfedour bet oberiant dreist-holl e [[Pariz]], e-kerzh [[Rejañs (1715-1723)|rejañs]] [[Philippe d'Orléans (1674-1723)|Philippe d'Orléans]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Cartouche, Louis Dominique}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1693]] [[Rummad:Marvioù 1721]] [[Rummad:Tud eus Pariz]] [[Rummad:Torfedourien Bro-C'hall]] [[Rummad:Tud brevet ouzh ar rod]] 07dd6nihj3qpcubifqltzfsh632mhbq 2202007 2201996 2026-10-12T18:02:37Z Ar choler 52661 troet ar galleg 2202007 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Louis Dominique Garthausen''', lesanvet '''Cartouche''' (anvet ivez '''Bourguignon''', '''Petit''' pe '''Lamarre'''<ref>Alies e vez graet "Loeiz Dominik Bourguignon" eus L. D. Cartouche ; hogen d'an anv-pluenn implijet gantañ e 1721, bloavezh e harzidigezh, e ra kement-se dave. Da neuze en devoa amprestet anv ur ''Jean Bourguignon'' bennak e-kerzh ur veaj da [[Loren]] gant e gendorfedour, Gruthus du Châtelet, a oa lesanvet "''le Lorrain''" ("al Lorenad").<br>"Garthausen" e oa e anv-familh gwirion, diwar hini e dad, a oa bet ur goprsoudard alaman staliet e Pariz. Diwar gallekadur an anv-se e teu ar stummoù "''Gartouse''", "''Gartouche''" ha "''Cartouche''" da ziwezhañ.</ref>), ganet e [[1693]] ha lakaet d'ar marv [[brevet ouzh ar rod]] d'an 28 a viz Du [[1721]], a oa [[riblerezh|ribler]] meur hag un torfedour bet oberiant dreist-holl e [[Pariz]], e-kerzh [[Rejañs (1715-1723)|rejañs]] [[Philippe d'Orléans (1674-1723)|Philippe d'Orléans]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Cartouche, Louis Dominique}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1693]] [[Rummad:Marvioù 1721]] [[Rummad:Tud eus Pariz]] [[Rummad:Torfedourien Bro-C'hall]] [[Rummad:Tud brevet ouzh ar rod]] fci0saoy83bu4twlc6099zdz7ev1ar1 0 181181 2202073 2200528 2026-10-13T09:08:33Z Llydawr 145 2202073 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Étienne-Benjamin Deschauffours''', ganet e Viviers e-tro 1690 ha marvet e Pariz d'ar [[24 a viz Mae]] [[1726]], a oa un torfedour pedofil gall. Kondaonet e oa bet da vezañ [[Keuneudeg|devet en bev]] en abeg d'e « [[sodomiezh]] »<ref>{{Gallica|id=btv1b8600477g |t=Jugement à mort rendu par Monsieur Herault, lieutenant général de police de la ville, prevosté et vicomté de Paris… (1726, 2 p.)}}</ref>{{,}}<ref>{{Ouvrage |titre=Collection des lois, ordonnances et règlements de police depuis le {{s-|13}} jusqu'à l'année 1818 |volume=3 |titre volume=1719-1730 |éditeur=Lottin |année=1818 |passage=377 |lire en ligne={{Google Livres |id=POhIAAAAcAAJ |page=377 |surligne=Benjamin Deschauffours}}}}.</ref>. == Torfedoù, harzadenn ha prosez == Benjamin Deschauffours a oa bet ganet e [[Viviers (Ardèche)|Viviers]], mab da Abraham Deschauffours ha Judith d'Artillac. Pa voe harzet e miz Gouhere 1725, en doa embannet e oa oadet a « war-dro 36 vloaz » : ganet e vije neuze e-tro 1690. Ouzhpenn an torfed a « sodomiezh » ha « pec'hedoù a-enep an natur », e voe tamallet dezhañ da vezañ bet skrapet paotred yaouank, ha gwerzhet anezho da dud pinvidik ha galloudus ha lazhe,n anezho da nebeutañ. Harzet e miz Gouhere 1725, toullbac'het e voe er [[Bastille]]. Er prosez e oa bet goulennataet kalz tud. Ar pennadurezhioù o devoa klasket sioulaat an trouz tro-dro d'an afer rak e-touez an 200 den a oa pratikoù da Deschauffours e voe kavet tud brudet-bras evel Eskob [[Laon]] hag ur c'hont, marc'heg en [[ordre du Saint-Esprit|Urzh ar Spered Santel]]. Met dre ar skouer-se al letanant-jeneral eus polis Pariz en doa spontet tud uhel ha ne oa ket bet klasket war o lerc'h. D'ar gwener 24 a viz Mae 1726, Deschauffours a oa bet kondaonet da vezañ devet en bev er [[place de l'Hôtel-de-Ville - Esplanade de la Libération|place de Grève]]. Lakaet e voe d'ar marv d'an deiz-se, da eizh eur noz. Taget e oa bet a-raok bezañ devet, hervez ar gwir a oa bet roet dezhañ er ''[[retentum]]'' er prosez. Hervez un test gwelet evel sirius e vije bet o fiñval memestra pa oa bet an tan o tizhout anezhañ. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Deschauffours, Etienne-Benjamin}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1690]] [[Rummad:Marvioù 1726]] [[Rummad:Pedofiled]] [[Rummad:Torfedourien Bro-C'hall]] dmrsme7lpb14jr76otlezsq00gj7im9 0 181250 2202009 2201972 2026-10-12T18:31:49Z Dakbzh 58931 2202009 wikitext text/x-wiki [[Restr :AliceLee23.jpg|right|140px|AliceLee e 2023.]] '''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].Mestr Etrebroadel (IM) ha Mestrez Veur (WGM) eo abaoe [[2023]], Mestr FIDE (FM) e oa abaoe [[2022]], Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2018, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2021 ha Danvez Mestrez (WCM) e oa abaoe [[2019]]<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. *{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' uhelañ eo ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE" />. ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>. * Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>. ====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}}[https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>. ==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== * Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>. * Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>. ==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ==== * Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>. ==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ==== * Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023. * Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he ur wezh e skipailh [[SUA]].  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Gwengolo 2026||46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85||1||aour||-||-||<ref>{{en}}[https://www.chess.com/news/view/uzbekistan-china-win-2026-samarkand-chess-olympiad "Uzbekistan, China Both Win To Clinch Olympiad Gold", Colin McGourty, d'ar 27 a viz Gwengolo 2026, Chess.com]</ref>. |-   |} {{EloChart|Q108352686}} ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  {{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 2009]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 8hhexnfz2gc7fk3hbzt3wwxc97ez542 2202011 2202009 2026-10-12T18:43:55Z Dakbzh 58931 2202011 wikitext text/x-wiki [[Restr :AliceLee23.jpg|right|thumb|Alice Lee e 2023.]] '''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].Mestr Etrebroadel (IM) ha Mestrez Veur (WGM) eo abaoe [[2023]], Mestr FIDE (FM) e oa abaoe [[2022]], Mestrez Etrebroadel (WIM) e oa abaoe 2018, Mestrez FIDE (WFM) e oa abaoe 2021 ha Danvez Mestrez (WCM) e oa abaoe [[2019]]<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. *{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' uhelañ eo ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE" />. ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>. * Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>. ====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}}[https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>. ==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== * Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>. * Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>. ==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ==== * Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>. ==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ==== * Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023. * Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he ur wezh e skipailh [[SUA]].  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Gwengolo 2026||46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85||1||aour||-||-||<ref>{{en}}[https://www.chess.com/news/view/uzbekistan-china-win-2026-samarkand-chess-olympiad "Uzbekistan, China Both Win To Clinch Olympiad Gold", Colin McGourty, d'ar 27 a viz Gwengolo 2026, Chess.com]</ref>. |-   |} {{EloChart|Q108352686}} ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  {{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 2009]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] ozoajef2r45ckvq82cbnnzfwve3ofpz 2202012 2202011 2026-10-12T18:45:18Z Dakbzh 58931 2202012 wikitext text/x-wiki [[Restr :AliceLee23.jpg|right|140px|AliceLee e 2023.]] '''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. *{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' uhelañ eo ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE" />. ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>. * Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>. ====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}}[https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>. ==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== * Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>. * Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>. ==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ==== * Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>. ==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ==== * Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023. * Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he ur wezh e skipailh [[SUA]].  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Gwengolo 2026||46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85||1||aour||-||-||<ref>{{en}}[https://www.chess.com/news/view/uzbekistan-china-win-2026-samarkand-chess-olympiad "Uzbekistan, China Both Win To Clinch Olympiad Gold", Colin McGourty, d'ar 27 a viz Gwengolo 2026, Chess.com]</ref>. |-   |} {{EloChart|Q108352686}} ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  {{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 2009]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] hnwp1pa4q1d91zy0312qxa8s5x0hfd2 2202013 2202012 2026-10-12T18:46:38Z Dakbzh 58931 2202013 wikitext text/x-wiki [[Restr :AliceLee23.jpg|right|thumb|AliceLee e 2023.]] '''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. *{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' uhelañ eo ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>. * Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>. ====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}}[https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>. ==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== * Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>. * Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}}[https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>. ==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ==== * Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}}[https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>. ==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ==== * Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023. * Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he ur wezh e skipailh [[SUA]].  {| class="wikitable"  !|Bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-   |Gwengolo 2026||46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85||1||aour||-||-||<ref>{{en}}[https://www.chess.com/news/view/uzbekistan-china-win-2026-samarkand-chess-olympiad "Uzbekistan, China Both Win To Clinch Olympiad Gold", Colin McGourty, d'ar 27 a viz Gwengolo 2026, Chess.com]</ref>. |-   |} {{EloChart|Q108352686}} ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  {{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 2009]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 080dpaj5oj5kk907gsjcvimms75r2lv 2202014 2202013 2026-10-12T19:47:40Z Ar choler 52661 HTML 2202014 wikitext text/x-wiki [[Restr :AliceLee23.jpg|right|thumb|AliceLee e 2023.]] '''Alice Lee''' ([[Minneapolis]], [[SUA]], 13 a viz Here [[2009]]) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]<ref name="FIDE">{{en}} [https://ratings.fide.com/profile/30941822 He fichenn FIDE]</ref>. *{{formatnum:2467}} edo he renk Elo ''Standard'' e miz Here [[2026]] (he renk ''Standard'' uhelañ eo ivez), {{formatnum:2410}} he renk ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2405}} he renk ''Luc'hedenn''<ref name="FIDE" />. ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionadoù [[stadunanat]] ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe e 2017 er rummad e-dan eizh vloaz e Chicago<ref>{{en}} [https://new.uschess.org/news/morris-suzuki-liu-triumph-chicago Morris-Suzuki Triumphs in Chicago: "I Enjoyed the Friendly Environment", Betsy Dinako – US Chess Federation d'an 12 a viz Ebrel 2017]</ref>. * Trec'h e voe e 2019 er rummad e-dan triwec'h vloaz e [[Chicago]] p'edo nav vloaz hepken <ref>{{en}} [https://new.uschess.org/news/princess-leias-queens-chicago-16th-kcf-girls-nationals ''From Princess Leias to Queens of Chicago: the 16th KCF All Girls Nationals'', Betsy Dinako – US Chess Federation d'ar 16 a viz Ebrel 2019]</ref>. ====Kampionad North Amerika ar Re Yaouank (Merc'hed)==== * Trec'h e voe, 7,5/9, e 2021 e Chicago ([[SUA]])<ref>{{en}} [https://www.chesskid.com/learn/articles/tani-alice-win-titles ''Tani, Alice Win International Titles At North American Youth'', Liam Murphy - Chess Kid d'an 23 a viz Eost 2021]</ref>. ==== Kampionadoù bedel ar Re Yaouank (Merc'hed) ==== * Trec'h e voe, 10/11, e 2019 er rummad e-dan dek vloaz e [[Sina]]<ref>{{en}} [https://new.uschess.org/news/newsflash-liran-zhou-alice-lee-earn-gold-china-bronze-li-yan Newsflash: Liran Zhou and Alice Lee Earn Gold in China, Bronze for Li and Yan, [[Jennifer Shahade]] – US Chess Federation d'ar 1{{añ}} a viz Gwengolo 2019]</ref>. * Trec'h e voe e 2020 er rummad e-dan daouzek vloaz er c'hampionad Fonnapl en linenn <ref>{{en}} [https://new.uschess.org/news/team-usa-tallies-8-medals-4-world-titles-fide-cadets-youth-rapid-championships Team USA Tallies 8 Medals, 4 World Titles in FIDE Cadets & Youth Rapid Championships, Brian Jerauld – US Chess Federation d’an 23 a viz Kerzu 2020]</ref>. ==== Kampionad ''Fonnapl'' bedel ar Maouezi ==== * Trec'h e voe e mizioù Gouhere hag Eost 2026<ref>{{en}} [https://www.chess.com/events/2026-womens-speed-chess-championship/results Women's Speed Chess Championship 2026 – Chess,com]</ref>. ==== Kib Amerika (SUA) ar Maouezi e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ==== * Tapout a reas an eil plas war-lerc'h [[Irina Krush]] e 2022 hag e 2023. * Trec'h e voe e 2024, e 2025 hag e 2026. === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ==== C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. {| class="wikitable" |- !Bloaz||Kevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |11/2026||niv. 46||{{Ouzbekistan}}, [[Samarkand]]||2||8,5/10||85%||1||[[File:Gold medal 2022.png|20px]] Aour||4<ref>{{en}} [https://www.chess.com/events/2026-fide-chess-olympiad-open/results An holl zisoc'hoù]</ref>.||— |} {{EloChart|Q108352686}} ==Liammoù diavaez== *{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/lee_alice/558337 He c'hoari e Chess Base] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  {{DEFAULTSORT:Lee, Alice}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 2009]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 0e2bfxmlg0p4b0p8dm9aqdkhu26f5l3 0 181353 2201992 2201982 2026-10-12T12:36:49Z Llydawr 145 Adkas war-du [[Anna Hahn]] 2201992 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Anna Hahn]] a3wumihiddimhy6tu3f3lzjee2fg291 0 181354 2201990 2201986 2026-10-12T12:35:18Z Llydawr 145 Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Anna Hahn (c'hoarierez echedoù)]] da [[Anna Hahn]] 2201986 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] t0f35q9o4amv9j2yh5tgo9altsnjwis 2201997 2201990 2026-10-12T13:56:39Z Dakbzh 58931 + Un daveenn. 2201997 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 3wj3s2111vrzlmamz96efcy9q6jrpuu 2201998 2201997 2026-10-12T14:17:09Z Dakbzh 58931 + Olimpiad Manila - 1992. 2201998 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 31ihcdy4toovvmq7yxjixg4qljduznd 2201999 2201998 2026-10-12T15:30:08Z Dakbzh 58931 + Olimpiad Istanbul - 2000. 2201999 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||2||6,5/12 (+4, =5, -3)||54,2||37/338||15/86||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 1eg3ydwa3pd1oz7wvlc8237fsqu4l4e 2202006 2201999 2026-10-12T17:28:27Z Dakbzh 58931 + Resisadenn. 2202006 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003, gounit a reas ar partiennoù dirampoiñ a-enep da [[Irina Krush]] ha [[Jennifer Shahade]]<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||2||6,5/12 (+4, =5, -3)||54,2||37/338||15/86||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 9d7pgtkqi4qxhjd39xbq3rkub6kh10d 2202008 2202006 2026-10-12T18:21:57Z Dakbzh 58931 + Resisadennoù ha daveenn. 2202008 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003 e [[Seattle]]<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>, gounit a reas 2/2 ar partiennoù dirampoiñ a-enep da [[Irina Krush]], 1/2, ha [[Jennifer Shahade]], 0/2<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2003playoff.html 42nd Women's US Chess championship play-off :: Seattle, WA 2003 -Olimp Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||2||6,5/12 (+4, =5, -3)||54,2||37/338||15/86||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn He c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 22t3250o637cjxxq37e6inoob6kwh07 2202086 2202008 2026-10-13T11:07:16Z Dakbzh 58931 + Ul liamm. 2202086 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''' ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003 e [[Seattle]]<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>, gounit a reas 2/2 ar partiennoù dirampoiñ a-enep da [[Irina Krush]], 1/2, ha [[Jennifer Shahade]], 0/2<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2003playoff.html 42nd Women's US Chess championship play-off :: Seattle, WA 2003 -Olimp Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||2||6,5/12 (+4, =5, -3)||54,2||37/338||15/86||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] * He c'hoari e 365 Chess: {{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn]{{,}}{{en}}[ https://www.365chess.com/players/Anna_Khan] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] jz8f4gxlmlsixea5sato0idzfpmck4r 2202087 2202086 2026-10-13T11:08:57Z Dakbzh 58931 + Stumm latviek. 2202087 wikitext text/x-wiki [[Restr :AnnaHahn0301_013.jpg|right|140px|Anna Hahn e 2003,]] '''Anna Hahn''', stumm a-gent:'''Anna Khan''', ([[Riga]], [[RSS Latvia]], [[URSS]], 21 a viz Gouhere 1976) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[latviat]] ha [[stadunanat]].<br>Mestrez Veur etrebroadel (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 235 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 295 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Gouhere 1999.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad latvian an echedoù|Kampionad latvian (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 1992. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2003 e [[Seattle]]<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/a-new-face-anna-hahn-us-champion "A new face Anna Hahn US champion'' - Chess Base]</ref>, gounit a reas 2/2 ar partiennoù dirampoiñ a-enep da [[Irina Krush]], 1/2, ha [[Jennifer Shahade]], 0/2<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/ind-usa/usaw-2003playoff.html 42nd Women's US Chess championship play-off :: Seattle, WA 2003 -Olimp Base]</ref>. ===Kevezadegoù dre skipailh=== ====[[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]]==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Latvia]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Even 1992||30||{{Filipinez}}, [[Manila]]||erlec'hierez||8/11 (+6, =4, -1)||72,7||4/252||12/64||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1992w/1992lat.html 30th Chess Olympiad (women): Manila 1992 - Olimp Base]</ref>.  |-   |} C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[SUA]]. Ne c'hounezas medalenn ebet, hag he skipailh kennebeut.  {| class="wikitable"  !|Miz ha bloaz||Niverenn ar gevezadeg||Bro ha kêr||Tablezenn||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Renk he skipailh||Notennoù ha daveennoù |-     |Here-Du 2000||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||2||6,5/12 (+4, =5, -3)||54,2||37/338||15/86||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000w/2000usa.html 34th Chess Olympiad (women): Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>.  |-   |} ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/2008602 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/60583 He fartiennoù e Chess Games] * He c'hoari e 365 Chess: {{en}}[https://www.365chess.com/players/Anna_Hahn]{{,}}{{en}}[ https://www.365chess.com/players/Anna_Khan] {{DEFAULTSORT:Hahn, Anna}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù latviat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] gslf2nbt2mmeqi1b29jhmarmt9krna1 0 181355 2201989 2026-10-12T12:20:14Z Dishual 612 Pajenn krouet gant : "{{databox}} '''Prezidant Mec'hiko''' ([[spagnoleg]]: ''presidente de México''),<ref>''Presidenta'' a c'haller implij ma vez ur vaouez er post, met anv ofisiel ar garg a zo ''presidente'' hervez bonreizh ar vro, ha ''presidente'' a c'haller implij kement evit ur vaouez pe ur paotr.|name=presidenta</ref> '''prezidant Stadoù-Unanet Mec'hiko''' eus an titl ofisiel (spagnoleg: ''presidente de los Estados Unidos Mexicanos'',<ref>presidenta</ref><ref>Article 80, Constitu..." 2201989 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Prezidant Mec'hiko''' ([[spagnoleg]]: ''presidente de México''),<ref>''Presidenta'' a c'haller implij ma vez ur vaouez er post, met anv ofisiel ar garg a zo ''presidente'' hervez bonreizh ar vro, ha ''presidente'' a c'haller implij kement evit ur vaouez pe ur paotr.|name=presidenta</ref> '''prezidant Stadoù-Unanet Mec'hiko''' eus an titl ofisiel (spagnoleg: ''presidente de los Estados Unidos Mexicanos'',<ref>presidenta</ref><ref>Article 80, Constitution of Mexico. {{cite web |title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |url=http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf |page=55 |publisher=Cámara de Diputados |language=es |access-date=22 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102043233/http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf |archive-date=2 January 2013 }}</ref> eo [[Penn Stad|penn ar Stad]] ha [[penn ar gouarnamant]] eus [[Mec'hiko]]. Hervez [[Bonreizh Mec'hiko]], ar prezidant eo ar penn skourr errounit ar gouranamant kevredadel ha penn al [[Nerzhioù lu Mec'hiko|lu mec'hikan]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Istor Mec'hiko]] [[Rummad:Prezidanted Mec'hiko]] sm2zdf1l93be5y1evz1b9wnlqlkm2s4 2202018 2201989 2026-10-12T20:13:38Z Kestenn 14086 2202018 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Prezidant Mec'hiko''' ([[spagnoleg]] : ''presidente de México''),<ref>''Presidenta'' a c'haller implij ma vez ur vaouez er post, met anv ofisiel ar garg a zo ''presidente'' hervez bonreizh ar vro, ha ''presidente'' a c'haller implij kement evit ur vaouez pe ur paotr.|name=presidenta</ref> '''prezidant Stadoù-Unanet Mec'hiko''' eus an titl ofisiel (spagnoleg : ''presidente de los Estados Unidos Mexicanos''),<ref>presidenta</ref><ref>Article 80, Constitution of Mexico. {{cite web |title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |url=http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf |page=55 |publisher=Cámara de Diputados |language=es |access-date=22 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102043233/http://www.diputados.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf |archive-date=2 January 2013 }}</ref> eo [[Penn Stad|penn ar Stad]] ha [[penn ar gouarnamant]] eus [[Mec'hiko]]. Hervez [[Bonreizh Mec'hiko]], ar prezidant eo ar penn skourr errounit ar gouarnamant kevredadel ha penn al [[Nerzhioù lu Mec'hiko|lu mec'hikan]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Istor Mec'hiko]] [[Rummad:Prezidanted Mec'hiko]] khhdp2fkchxek3rz2xit6tgtu1gergz 0 181356 2201991 2026-10-12T12:35:18Z Llydawr 145 Llydawr en deus kaset ar bajenn [[Anna Hahn (c'hoarierez echedoù)]] da [[Anna Hahn]] 2201991 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Anna Hahn]] a3wumihiddimhy6tu3f3lzjee2fg291 0 181358 2202000 2026-10-12T17:01:30Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2202000 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg :'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù hiniennel== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] a84kyytxhxy7ll9o50k1p2jswgailcf 2202001 2202000 2026-10-12T17:02:17Z Dakbzh 58931 2202001 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg :'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù hiniennel== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] gfq7v9nmwmh60q0b5nz7qfvn8ngvfzz 2202002 2202001 2026-10-12T17:02:39Z Dakbzh 58931 2202002 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE].<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù hiniennel== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 69upcvnmsxlfmgcqk9ezkx9nqm1moh7 2202003 2202002 2026-10-12T17:03:59Z Dakbzh 58931 2202003 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù hiniennel== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] qrs1ax5wjn833zjrgq3kjiwyoengayd 2202004 2202003 2026-10-12T17:24:09Z Dakbzh 58931 + Resisadenn. 2202004 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005, gounit a reas ar match dirampoiñ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]]<ref>{{en}}[[The New York Times]], d'ar 7 a viz Kerzu 2005</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] aqqv592d5hvbp3k520vfme5wfukxx9p 2202005 2202004 2026-10-12T17:24:46Z Dakbzh 58931 2202005 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005, gounit a reas ar match dirampoiñ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]]<ref>{{en}}[[The New York Times]], d'ar 7 a viz Kerzu 2005</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] 6o0scw8ce9t76o0ofts3uxjiv2n56ji 2202016 2202005 2026-10-12T20:11:05Z Dakbzh 58931 2202016 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005, gounit a reas ar match dirampoiñ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]]<ref>{{en}}The New York Times, d'ar 7 a viz Kerzu 2005</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] oz28e009k4gbersmps4fu3ubg43g20q 2202088 2202016 2026-10-13T11:14:22Z Dakbzh 58931 + Ul liamm. 2202088 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005, gounit a reas ar match dirampoiñ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]]<ref>{{en}}The New York Times, d'ar 7 a viz Kerzu 2005</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He fartiennoù e 365 Chess] *{{en}}[https://ratings.uschess.org/player/12807449 He fichenn en US Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] mtti3s7gnof79ryjad3m4cy8z5gzklb 2202089 2202088 2026-10-13T11:18:04Z Dakbzh 58931 + Kampionad soviedat ar Re Yaouank - 1990. 2202089 wikitext text/x-wiki [[Restr :Goletiani_rusudan_20081119_olympiade_dresden.jpg|right|140px| Rusudan Goletiani e [[Dresden]] e 2008.]]  '''Rusudan Goletiani''', e [[jorjieg]]:'''რუსუდან გოლეთიანი''', ([[Sukhumi]], [[RSS Jorjia]], [[URSS]], 8 a viz Gwengolo 1980) a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[Jorjia|jorjian]] ha [[stadunanat]].<br>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 2009, Mestrez Veur Etrebroadel (WGM) eo abaoe 1999, Mestrez Veur (WIM) e oa abaoe 1997<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 278 edo he renk Elo ''Standard'' e miz Gouhere 2026 ha 2 288 he renk ''Fonnapl''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE]</ref>.<br>2 403 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Here 2006.  ==Kevezadegoù== ===Kevezadegoù hiniennel=== ====Kampionad [[URSS|soviedat]] ar Re Yaouank==== Trec'h e voe e 1990 e rummad ar merc'hed e-dan daouzek vloaz, p'edo nav vloaz. ====[[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (Maouezi)]]==== Trec'h e voe e 2005, gounit a reas ar match dirampoiñ a-enep da [[Tatev Abrahamyan]]<ref>{{en}}The New York Times, d'ar 7 a viz Kerzu 2005</ref>. ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}}  == Liammoù diavaez == *{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13601105 He fichenn FIDE] *{{en}}[https://www.chessgames.com/player/10040 He fartiennoù e Chess Games] *{{en}}[https://www.365chess.com/players/Rusudan_Goletiani He fartiennoù e 365 Chess] *{{en}}[https://ratings.uschess.org/player/12807449 He fichenn en US Chess] {{DEFAULTSORT:Goletiani, Rusudan}}  [[Rummad:Ganedigezhioù 1980]]  [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]] bv4u21egx92ne364m8rxdc960dgb10h 0 181359 2202015 2026-10-12T20:09:27Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Restr:P35200982D6787597G.jpg|thumb|266x266px|Julien Song e 2025.]] '''Julien Song''', bet ganet e 1993 e [[Pariz]], zo ur c'hoarier [[echedoù]] gall ha krouer danvez war internet. Mab eo da zivroidi sinaat. A-raok ober e vicher eus e echedoù e oa kuzulier war ar strategiezh<ref>{{Fr}} David Darloy, ''[https://www.liberation.fr/portraits/julien-song-fort-en-mat-20260102_G6AXB7ESTBEOBCBMWSAWUAFFEY/ Le portrait. Julien Song, fort en mat]'', Libération, 02/01/2026 (l..." 2202015 wikitext text/x-wiki [[Restr:P35200982D6787597G.jpg|thumb|266x266px|Julien Song e 2025.]] '''Julien Song''', bet ganet e 1993 e [[Pariz]], zo ur c'hoarier [[echedoù]] gall ha krouer danvez war internet. Mab eo da zivroidi sinaat. A-raok ober e vicher eus e echedoù e oa kuzulier war ar strategiezh<ref>{{Fr}} David Darloy, ''[https://www.liberation.fr/portraits/julien-song-fort-en-mat-20260102_G6AXB7ESTBEOBCBMWSAWUAFFEY/ Le portrait. Julien Song, fort en mat]'', Libération, 02/01/2026 (lennet d'an 12/10/2026)</ref>. Mestr Etrebroadel eo abaoe 2013. E miz Here 2026 e oa e renk ELO {{formatnum:2322}} e ''standard'', {{formatnum:2371}} e ''fonnapl'' ha {{formatnum:2170}} e ''luc'hedenn''. == Liammoù diavaez == * [https://ratings.fide.com/profile/659487/chart Fichenn FIDE] * {{Fr}} [https://www.juliensong.com/ Lec'hienn ofisiel] * {{Fr}} [https://www.youtube.com/c/JulienSong Chadenn YouTube] * [https://players.chessbase.com/en/player/song_julien/247024 E c'hoari e Chess Base] == Daveennoù == {{Daveoù}} {{ALC'HWEZDIBAB:Song, Julien}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù gall]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1993]] h9nudrd3oio1ddju3t2arpuo8r5ixfd 0 181360 2202084 2026-10-13T10:41:10Z Dishual 612 lañs 2202084 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''nerzhioù lu Mec'hiko''' ([[spagnoleg]]: ''Fuerzas Armadas de México'') a vez graet eus hollad [[arme|nerzhioù lu]] [[Mec'hiko|Stadoù-Unanet Mec'hiko]]. Rannet int e daou [[Skourr milourel|skourr]] emren: [[Arme Mec'hiko]]—savet gant an [[tirlu]], [[nijlu mec'hikan]], an [[Cuerpo de Fuerzas Especiales|nerzhioù ispisial]], hag ar [[Gward broadel (Mec'hiko)|Gward broadel]]—hag ar [[Morlu mec'hikan]], savet gant an [[Morlu|nerzhioù morlu]], [[Korfad troadegiezh morlu Mec'hiko|nerzh troadegiezh morlu]] ([[fuzuilherien-vor]]), an [[Nijlu morlu mec'hikan|Nijlu morlu]], an unvezioù [[Klask ha saveteiñ (Mec'hiko)|klask ha saveteiñ]] ([[gward-aod]]), ha [[Fuerzas Especiales|Nerzh ispisial morlu]]. Ar c'hentañ nerzh milourel dibad war douaroù Mec'hik a oa bet savet gant Bro-Spagn e-kerzh ar [[Spagn Nevez|marevezh trevadennel]] en {{XVIIIvet kantved}}.<ref>Archer, Christon I. ''The Army in Bourbon Mexico, 1760–1810''. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1977.</ref> Goude [[Brezel dieubidigezh Mec'hiko|dieubidigezh Mec'hiko]] e 1821, ar soudarded a oa bet o kemer galloud er bed politikel, gant jeneraled eus an tirlu o tont da vezañ pennnoù Stad.<ref>Archer, Christon I. “Military: 1821–1914” in ''[[Encyclopedia of Mexico]]''. 904–910</ref> Goude freuzdenn an [[Ejército Federal|arme kevredadel]] e-kerzh [[Dispac'h Mec'hiko|Dispac'h Mec'hiko eus 1910–1920]], jeneraled ar reveulzi a oa bet bepred o klask disken niver ar soudarded en nerzhioù lu har ar pouez o devoa er vuhez politikel.<ref>Lieuwen, Edwin. ''Mexican Militarism, 1910–1940: The Political Rise and Fall of the Revolutionary Army''. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1968; reprinted by Greenwood Press, 1981.</ref> Hiziv-andeiz eo holl nerzhioù lu Mec'hiko suj d'an [[Sujidigezh an arme d'ar galloud trevour|aotrouniezh trevour]] eus [[gouarnamant kevreadel Mec'hiko]. An tirlu hag ar morlu a zo renet gant daou skourr disheñvel eus gouarnamant Mec'hiko, [[Sekretourva an difenn broadel]] ha [[Sekretourva ar morlu]], hag o deus pennadurezhioù urzhiañ disheñvel, gant ul lec'h kenurzhiañ memestra hag a zo kabined surentez ar vro ha [[prezidant Mec'hiko]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Armeoù Mec'hiko]] ntzs3fehgiphe0sfrz9qvm4yylexlhv