Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 38084 209185 189407 2026-09-12T13:10:34Z Aveldro 601 209185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Ar choler" /></noinclude>Paour kez Liz Bellek ! Kalz a draou kaer a oa bet laret diwar he fenn, hag en gallek, hag en brezonek, gant tud kustum da gozeal braw. Mes pa dostaaz d’ar bez eur Gernewadez, gwisket e giz Roztrenn, ha pa ’n em lakaz da ganan, kroazet he daouarn ganti war hi davancher, ar maronad he devoa kompozet da vaouezik Treger, kement-hini a oa eno a blegaz e benn, evel pa vije bet Spered ar Varzed braz, Spered Gwenklan ha Taliezin, o tistrei d’ar vuhez war muzellou ar ganerez. Kenavo, adalek neuze, an dud gouiziek ! Holl e stouent o c’halonou dirak ar gemenerez dister, rak er plac’hig-ze Breiz koz a oa hadvew, Breiz koz a oa hadyaouank ! Bennoz Doue d’ac’h, Filomena Cadoret ! Ra vezo ho zoniou arri mad en peb ti Breiz ha gant peb Breizad !Ra vezint kanet war douar ha war vor ! Eur feiz don hag eun esperanz hir a zo enne. Nann, nann, n’e ket maro c’hoaz bro Velleda, bro Vivyan ! Ar levrik bihan-man a zo ennan eur gentel vras. Ne c’houllin ewitan nemet eur mennad hepken, da laret eo ma tisko da bep-hini ar pez en euz disket d’in ma-unan : karoud mui-ouz-mui hon gouen, hon bro hag hon iez, ha beza zur, keit ha ma vo kemenerezed evel Filomena Cadoret da wriad d’ê dillad a seurt-man, na varwfont biken. {{Dehou|{{sc|[[Oberour:Anatol ar Braz|Anatol Ar BRAZ]].}}|2}} ''Porz-Gwenn, an drede a viz Gwengolo.''<noinclude><references/></noinclude> eifn65ysie3tuj9lxpwhrpaoll5isr8 0 38283 209180 155828 2026-09-12T12:59:34Z Aveldro 601 209180 wikitext text/x-wiki <div class="text"> <pages index="Cadoret - Mouez Meneou Kerne, 1912.djvu" header=1 from=53 to=55 /> </div> {{DEFAULTSORT:Ma c’houefig gwen}} 9fq3nyqzj4kveiwu6lbzjx2fikk12ci 209182 209180 2026-09-12T13:02:35Z Aveldro 601 Riñset ar bajenn 209182 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 209183 209182 2026-09-12T13:05:01Z Aveldro 601 209183 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Pajennoù da nullañ]] mz76pza88hctjmyuns0lldpimmbd5o5 1 44782 209184 102809 2026-09-12T13:05:21Z Aveldro 601 Riñset ar bajenn 209184 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 102 66675 209188 209177 2026-09-12T20:27:33Z Aveldro 601 209188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Kreizañ|{{Ment|'''G &nbsp; &nbsp; W &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; L &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; R &nbsp; &nbsp; N'''|200}}}} ---- {{Kreizañ|KELC’HGELAOUENN LENNEGEL TRIMIZIEK RENET GANT ROPARZ HEMON}} {{Kreizañ|DISKAR-AMZER Ì926 NIV. 7.}}</noinclude><nowiki/> <br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} <small><poem style="margin-left:55%;"> ::::''Dalc’husted !'' Pa welomp ar maen kalet :::Holl gleuzet Gant glavennou o koueza, Penaos e c’hellfemp, — hep derc’hel — :::Dilezel Hon strivadou diaesa ? Hag hen ken gwevn ma kemer :::Furm eul lestr, An dour gand e c’halloud ter A gleuz beteg ar c’hailhestr ! ::::::MOUTSOU-HITO, :::::''Impalaer ar Japan''&nbsp;<ref>''Kroaz ar Vretoned'', 23 a viz C’houevrer 1919, p. 1, bann 3. — Moutsou-Hito, diweza impalaer ar Japan, a oa anezan eun den a spered dreist ha dalc’hus-kenan en holl oberou. Graet en deus braster e vro a zo deuet da veza par da stadou uhela an Europ.</ref>.</poem></small> {{Kreizañ|'''Pennad Kenta'''}} {{Kreizañ|'''<big>Envorennou diwar va c’henta beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''''Gouhere-Eost 1899''''')}} {{Kreizañ|<big>I</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUS SANT-MALOU DA GERDIZ — AN TREIZ DA VONT DA VREIZ-VEUR. — TORNAODOU ENEZ-WIGHT. — SOUTHAMPTON. — SALISBURY. — BRISTOL. — HENT BOLZET DINDAN STER HAVREN. — DEGOUEZOUT E KERDIZ.</div> An hent boas evit mont eus Breiz da Gembre eo dre Sant-Malou ha Southampton. En em lestra a reer da noz hag e tegouezer e Breiz-Veur an deiz war-lerc’h da c’houlou-deiz. Ar wech Icenta ma ris an treiz, e miz Gouhere 1899, ez oa brao an amzer. Ne voen ket klanv. Nemet p’edomp o tostaat ouz enez-Wight, diouz ar beure, e savas eur vorenn ken teo ken e rankas al lestr chom a-zav e-pad meur a eurvez. Son dister eur c’hloc’h a zeue beteg ennomp dre greiz al lusenn. Ne c’houzed ket kaer, avat, a pe du edo o vrimbalat, hag ar c’habiten, pa c’houlenned outan, a ranke anzav na ouie ket tre e pe lec’h en em gave e lestr. A-greiz-holl, setu ar vorenn o tigeri evel eur stign dirak leurenn eur goariva bag e welomp dirazomp kerreg an Needles&nbsp;<ref>''The Needles'' « an Nadoziou a zo teir c’harreg wenn ha serz, d’ezo 30 metrad uhelder, o sevel e penn kornok enez-Wight. Aod an enezenn e-kichen a zo anezan tornaodou kleiz ha kailhastr kaer-dispar, d’ezo etre 130 ha 150 metrad uhelder. D’an nevez-amzer, diouz ez eus bet lavaret d’in, e teu evned-mor a viliadou d’ober o neiz er frailhou hag en toullou, e bri an tornaodou-ze.</ref>. A-drugarez Doue n’oamp ket aet a-benn outo. Rag-enep e save enez-Wight gand he zornaodou glas. Mont a reas bol lestr er Soient, ar raz-mor a zo être Wight ha Breiz-Veur, ha, goude-ze, о trei e staon ouz an hanternoz, en aber Southampton&nbsp;<ref>An ano-ze a rank beza distaget ''Saous-ammptonn'' dioc’h giz ar Saozon.</ref>. Eno en em gave, d’ar c’houlz-se, redadegou-’bagou brudet Cowes&nbsp;<ref>Cowes a zo eur porz-mor hag eur gêr a 800 a dud, war aod hanternoz enez-Wight, e aber ar ''Medina'', penster an enezenn.</ref> hag e welis en eur dre­ men ar bagou a oa о paouez redek. Porz Southampton a zo bras meurbet, ennan meur a lenn ec*hon kaeet a c’hreun vaen, sanailhou hir ma teu d’en em vernia enno marc''hadourez a bep seurt hag eus a bep vro, labouradegou stank evit savidigez hag aozidigez al listri. Eno en em gav penn-hent meur a linenn-vor о suraat an treiza tud ha marc’hadourez être Bro-Zaoz ha broiou tremor. E-touez al listri bras treuzatlantek a weler e lennou porz Southampton, e vez tennet ar sellou dreist-holl ouz re ar ''Peninsular and Oriental'' ''Steam Navigation Company'' a ra an treiz être Breiz-Veur ha broiou ar Beter-Pella. Hir-meurbet ez int, livet-holl e gwenn, gant meur a siminal warno. Eur wech degouezet e kêr, n’hellemp ket mont war-raok о veza m’edo sul ha ne gerze ken an treniou hent-houarn&nbsp;<ref>E Breiz-Veur e vez miret ar sul kalz strisoc’h eget war an douar-bras. Bihanaet e vez niver an treniou war al linennou hent-houarn, ha serret an holl staliou, mirdiou, goarivaou, tiez-dibri, hag all. Terri miridigez ar sul a vez sellet evel eur pec’hed bras gant Breiz-Veuriz holl-gwitibunan. War ar poent-ze n’eus dishenvelder ebet etre Kembreiz, Skoziz ha Saozon.</ref>. Va c’henveajourien a yeas da welout abatti Netley a zo brudet-tre er vro hag ar c’hlanvdi bras evid ar soudarded hag an dud-a -vor a sav nepeil dioutan. Evi­ doun-me, e chomis gand an aotrou Gonideg a Draissan d’ober tro kêr, e sell kavout cun iliz pe eur chapel katolik bennak da glevout ar gousperou, rak re ziwezat ez oa evid an oferenn.<noinclude><references/></noinclude> 3ztwn338ibwsu37z4xg1n6l9jgs7h12 102 66676 209189 209176 2026-09-12T20:30:38Z Aveldro 601 209189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|82|GWALARN|}}</noinclude> Koant eo kêr Southampton, gant dismantrou mogeriou koz endro d’ezi&nbsp;<ref>Unan eus doriou mogeriadur an XI{{vet}} kantved, ''Bar-Gate'' hec’h ano, a dalv breman da di-kêr. War he muriou e weler livaduriou graet er XVII{{vet}} kantved, skeudennet enno ar marc’heg mat Sir Bevis of Hampton hag Ascapart, ar ramz lazet gantan.</ref>, streadou ha staliou kempenn, lïorzou bleuniet aman hag ahont. Leun edont d’ar mare a brezegerien, ganto levriou bras ar Skritur-Sakr a lennent dirag ar bobl, gant darn anezo zoken binviou-sonerez a bep seurt. Chom a ris gand an aotrou Gonideg da selaou, neket ar brezegenn, hogen ar sonadenn a oa graet gand unan anezo. Degaset en doa heman eun ograouig en eur garrigell. Goude eur pennad-selaou, ec’h adkrogomp gant hon hent, o niveri dre fent bep ma ’z aemp an ilizou hag ar chapeliou protestant a gaver stank-meurbet e Southampton evel e pep kèr a Vreiz-Veur. War-bouez c’houilia e kavomp, a-benn an diwez, diou chapelig katolik, unan gouestlet, war a gredan, da Sant Jozeb. Eur gambr am boa kemeret evid an noz e ti eur marc’hadour yuzeo a reas d’in eun degemer hegarat. Gouest ez oa da zrailha kembraeg, ha lorc’h a oa ennan ouz hen ober dirag ar Vrezoned. Al lun e kimiadjomp diouz ar beure hag e kemerjomp an tren da vont da Salisbury. Eno e sav unan eus brava ilizou Breiz-Veur. En diabarz ez eus beziou ha n’int ket bet torret gand an Hugunoded. War unan eus ar beziou-ze, ez eus eun delwenn hag a zo bet hanter-uzet dre veza poket alies gand ar Gristenien araog amzer an Disivoud. War-hed eun dek kilometrad en hanternoz diouz kêr Salisbury, ez eus war ar maez eur c’helc’h mein-meur hag a zo brudet-bras e-touez hendedourien ha ragistorourien ar bed-holl. ''Stonehenge'' « Mein e-pign » a vez graet anezan gand ar Saozon, ''Cor y Cewri'' « Kor ar Ramzed » gand Kembreïz&nbsp;<ref>Kembreïz o deus en o yez anoiou d’ezo o-unan evit kement lec’h ha kement kêr vrudet a Vro-Zaoz. Ober a reont, da skouer, ''Gwyth'' eus Wight, ''Caergaradog'' eus Salisbury, ''Baddon'' eus Bath, ''Caerodor'' eus Bristol, ''Hafren'' eus stêr Severn, ''Tafwys'' eus an Thames, hag all (sellout ouz roll an anoiou-lec’hiou e dibenn geriadur eus an hen-geltieg. Miret ez int bet gant Kembreïz dre n’o deus biskoaz paouezet ar re-man a gaout en o fenn eur renkad lenneien ha gouizieien kenyez d’ezo.</ref>{{Reizh|..|.}} Hogen re verr ez oa an amzer d’eomp da vont d’her gwelout. Tremen a reomp dre Vath ha goude dre Vristol, dre eur c’horn eus kêr poblet gant tud a vicher. Savet ez eus d’ezo dre viliadou tiez brikennou ruz henvel-mik an eil ouz egile. Nemed an diadre anezo ne weler ken eus an hent-houarn. Ar c’horn-ze eus Bristol a zo divalo-mez. Eun tammig goude kêr Northwick, ez a hon tren dre eun hent bolzet kleuzet dindan aber an Havren. Pa zeuomp emaez d’ar sklerijenn, en tu-hont d’ar stêr, emaomp e Kembre&nbsp;<ref>Kevrenn Bro-Zaoz er c’hornog d’an Havren a c’heller sellout evel eun darn a Vro-Gembre. Evel m’hel lavar Giraldus Cambrensis, bet eo kemeret an Havren a-hed bloaveziou da harz etre Bro-Gembre (''Cambria'') ha Bro-Zaoz (''Loegria''). Alouberez ar Saozon hag an Normaned eo en deus kaset an harz-se pelloc’h er c’hornog. D’ar mare ma skrive Giraldus e Daolennadur a Vro-Gembre (XII{{vet}} kantved), ster Wy eo a veze tremenet da vevenn etre an diou vro.</ref>. Tremen a reomp dre Newport, ''Casnewydd'' hec’h ano e kembraeg, hag eun nebeut goude e tegouezomp e Kêrdiz&nbsp;<ref>''Caerdydd'' e kembraeg, ''Cardiff'' e saozneg.</ref>. Goueliou kaer-dispar a oa da veza enni er bloaz-se, rak, a-unan gant lidou ar C’horsez&nbsp;<ref>En eur skriva e brezoneg ar ger-ze diwar ar c’hembraeg, e talc’han d’ar reiz wregel rôet d’ezan gant Kembreiz. E brezoneg ''gourzez'' a zo gourel ha dishenvel ouspenn an dalvoudegez anezan.</ref> ha kenstrivadegou an Eistezvod, e raed bodadegou holl-geltiek. Kannaded a dlee dont eus Iwerzon, Manao ha Bro-Skoz. {{Kreizañ|<big>II</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE.</div> Kent mont larkoc’h gant va danevell, e rankan lavarout eun dra bennak diwar-benn an dud a benn hag a galon o doa prientet ar bodadegou edon o vont da gemer perz enno. Er bloaz 1898, eun ijiner yaouank a Zublin, Edmund Edward Fournier d’Albe, a-du gant Lord Castletown, a vodas en eur gevredigez, hec’h ano ''Celtic Association'' « Kevredigez keltiek », eun dibab eus pennou ar broiou keltiek, Iwerzon, Skoz, Manao, Kembre, Breiz ha Kerne-Veur. Dont a reas Fournier d’Albe e Breiz, e miz Eost 1898, hag e ris anaoudegez gantan e Sant-Brieg e lec’h e teuas d’am gwelout&nbsp;<ref>Goude-ze, ez eas da Vontroulez e lec’h e voe savet er bloaz-se end-eeun an ''Union régionaliste bretonne'' « Kevredigez rannvroel Vreiz ».</ref>. Diskenn a rae eus eun tiegez a hugunoded harluet a Vro-C’hall en amzer Loeiz Pevarzekvet, pa dorras heman Reoliadur Herri Pevare e Naoned. Daoust d’ezan da veza eun den a ouiziegez, en em rôet d’an niveroniez ha d’an ijinerez, Fournier d’Albe a dride e ene ouz kement braventez a zo, hag e tanvae doun kaerder dispar yezou hag ijinou-kaer ar Gelted. Eur sonour mat a oa anezan hag e welet em eus eur wech o ren eul laz-kana a Iwerzoniadezed en doa desket d’ezo kana eur varzoniez vrezonek savet gant Berthou war unan eus hor c’hosa toniou, unan eus an toniou-ze n’eus nemet Kelted wirion gouest d’o zanva. N’eo ket souez en dije gallet dihun er broiou keltiek an emskiant vrôadel Degemer mat a gavas hag e reas berz e Breiz&nbsp;<ref>Lenn e levr Jaffrennou, ''Ganedigez eun Emzao'' (Kêraez, 1912), ar pajennou 154-9 diwar-benn Fournier d’Albe.</ref>, e Kembre, e Skoz hag e Kerne-Veur. Enebet e voe outan en Iwerzon, en abeg, am eus aon, d’e gredenn digatolik ha d’e liou eun tamm a-du gand Oranjiz&nbsp;<ref>Da heul kendalc’h Din-Edin, e 1907, a voe rivinus d’ar Gevredigez keltiek, e rankas Fournier d’Albe en em denna. Diwar-neuzee welomp anezan o pleustri dreist-holl gant kavadennou-ijinerez.Binviou en deus ijinet evid an dud dall ma c’hellont ganto lenn ha skriva, an diskouarn oc’h ober dre ar binviou-ze e lec’h an daoulagad. Tremenet en deus ivez kalz a amzer e bro-Indez.</ref>. E penn ar Gevredigez keltiek edo d’ar c’houlz-se Lord Castletown, eul ''landlord'' pe uheliad pinvidik a Iwerzon, a save e nesanted da roueed koz ar Vro. Neuz eun ofiser a oa d’ezan, mentek-uhel, sart ha lavariant, deuet mat d’an holl ha brokus (14). Hen eo en deus rôet ar muia evit harpa en e gammedou kenta an Emzav keltiek. Dre-ze e tle an holl Gelted d’ezan, evel da Fournier, eun anaoudegez peurbadus. Degemeret e voen e Kêrdiz e ti an Tad Hayde, eun Iwerzoniad en em rôet d’an Emzav keltiek. Desket en doa ar brezoneg ha kenlabouret pell-amzer gant ''Kroaz ar'' ''Vretoned''. En e di en em gavis gand Iwerzoniz o deus tennet abaoue brud war o ano, en o fenn Pearse a voe anvet rener Iwerzon e 1916. Skoziz a oa deredet ivez niverus d’ar C’hendalc’h, en o mesk, o tenna ar sellou dreist ar re all, Lord Napier. Gwisket ez oa e giz renerien Skoz gwechall. Ouspenn ar vroz berr (''kilt'') en e groaz-lez hag al lenn (''plaid'') en e gerc’henn, e touge eur porpant ruz ha galonset-holl, eur c’houzougenn dantelez, eun tok voulous, warnan dalc’het gand eur spilhenn-alc’houez kizellet pluennou erer. Ouz e gorn-klun eur c’hleze-meur e zournell arc’hantet hag e feur golôet a voulous ruz. Dindan e zorn dehou eur c’horn-boud olifant a oa bet roet da unan eus e dadou-koz gand eur Stuart. Neuz eur roue a oa gantan pa gerze dre streadou kêr, en e raog strollad e viniaouerien. Bep beure pa save, ez ae ar strollad d’e zemata war o binviou. Eneziz Manao o devoa kaset ivez kannaded, en o fenn an aotrou A. W. Moore, prezegour Ti an Alc’houeziou. Gantan ez oa deuet kanerien hag a gane a veur a vouez kanaouennou keltiek. E ti an Tad Hayde e kemeremp hor predou en eur sal vras, enni pikolou kadoriou prenn derv hag e prenn beteg an azezenn anezo. Oc’h ober war dro an daol, ez oa diou blac’h yaouank, unan anezo bleo ruz gwisket e glas-gwer, ar pez a rea d’am mignon Korfek beza eun tammig sebezet dre ma teue d’e goun eus karabasenned hor beleien a vez bepred aet war an oad. Ar pez a blije d’in er plac’h bleo ruz, n’eo ket he bleo an hini e oa, hogen he brok bras, a oa ganti oc’h ober tro an daol hag hen leun a salsaparella, eun died dirwestel, da lavarout eo divezvus. Red eo lavarout aman eur ger eus an dirwest. Eur seurt breuriez kristen eo ma ra an izili anezi al le da chom heb eva traou mezvus. Pa zegouezis e Breiz-Veur, e voen degemeret mat e meur a lec’h dre na even ket ar seurt traou. E ti an Tad Hayde, ezomm ebet d’hen lavarout, ez oa an holl dirwestour. Hag evito a bep doare evaduriou ''not intoxicating'' « heb alkool » dour (eus ar gwella), salsaparella, dour-jinjebr, limonadez, hag all. Deuet mat e oa ganin ar salsaparella. En Amerik, al louzaouerien vrudet a bare an dud, dre nerz kristenelez ha gouiziegez unanet (''Christian scientists'') a c’houlenn ma vo evet da vihana daou litrad dour bemdeiz (15). Evidoun-me, naouspet litrad salsaparella he deus dinaouet ar plac’h bleo ruz em gwerenn, e ti an Tad Hayde, kement her c’haven mat.<noinclude><references/></noinclude> fh16m9nqv0spmtk6uo2ahthheq3r0qs 209190 209189 2026-09-12T20:33:06Z Aveldro 601 209190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|82|GWALARN|}}</noinclude> Koant eo kêr Southampton, gant dismantrou mogeriou koz endro d’ezi&nbsp;<ref>Unan eus doriou mogeriadur an XI{{vet}} kantved, ''Bar-Gate'' hec’h ano, a dalv breman da di-kêr. War he muriou e weler livaduriou graet er XVII{{vet}} kantved, skeudennet enno ar marc’heg mat Sir Bevis of Hampton hag Ascapart, ar ramz lazet gantan.</ref>, streadou ha staliou kempenn, lïorzou bleuniet aman hag ahont. Leun edont d’ar mare a brezegerien, ganto levriou bras ar Skritur-Sakr a lennent dirag ar bobl, gant darn anezo zoken binviou-sonerez a bep seurt. Chom a ris gand an aotrou Gonideg da selaou, neket ar brezegenn, hogen ar sonadenn a oa graet gand unan anezo. Degaset en doa heman eun ograouig en eur garrigell. Goude eur pennad-selaou, ec’h adkrogomp gant hon hent, o niveri dre fent bep ma ’z aemp an ilizou hag ar chapeliou protestant a gaver stank-meurbet e Southampton evel e pep kèr a Vreiz-Veur. War-bouez c’houilia e kavomp, a-benn an diwez, diou chapelig katolik, unan gouestlet, war a gredan, da Sant Jozeb. Eur gambr am boa kemeret evid an noz e ti eur marc’hadour yuzeo a reas d’in eun degemer hegarat. Gouest ez oa da zrailha kembraeg, ha lorc’h a oa ennan ouz hen ober dirag ar Vrezoned. Al lun e kimiadjomp diouz ar beure hag e kemerjomp an tren da vont da Salisbury. Eno e sav unan eus brava ilizou Breiz-Veur. En diabarz ez eus beziou ha n’int ket bet torret gand an Hugunoded. War unan eus ar beziou-ze, ez eus eun delwenn hag a zo bet hanter-uzet dre veza poket alies gand ar Gristenien araog amzer an Disivoud. War-hed eun dek kilometrad en hanternoz diouz kêr Salisbury, ez eus war ar maez eur c’helc’h mein-meur hag a zo brudet-bras e-touez hendedourien ha ragistorourien ar bed-holl. ''Stonehenge'' « Mein e-pign » a vez graet anezan gand ar Saozon, ''Cor y Cewri'' « Kor ar Ramzed » gand Kembreïz&nbsp;<ref>Kembreïz o deus en o yez anoiou d’ezo o-unan evit kement lec’h ha kement kêr vrudet a Vro-Zaoz. Ober a reont, da skouer, ''Gwyth'' eus Wight, ''Caergaradog'' eus Salisbury, ''Baddon'' eus Bath, ''Caerodor'' eus Bristol, ''Hafren'' eus stêr Severn, ''Tafwys'' eus an Thames, hag all (sellout ouz roll an anoiou-lec’hiou e dibenn geriadur eus an hen-geltieg. Miret ez int bet gant Kembreïz dre n’o deus biskoaz paouezet ar re-man a gaout en o fenn eur renkad lenneien ha gouizieien kenyez d’ezo.</ref>{{Reizh|..|.}} Hogen re verr ez oa an amzer d’eomp da vont d’her gwelout. Tremen a reomp dre Vath ha goude dre Vristol, dre eur c’horn eus kêr poblet gant tud a vicher. Savet ez eus d’ezo dre viliadou tiez brikennou ruz henvel-mik an eil ouz egile. Nemed an diadre anezo ne weler ken eus an hent-houarn. Ar c’horn-ze eus Bristol a zo divalo-mez. Eun tammig goude kêr Northwick, ez a hon tren dre eun hent bolzet kleuzet dindan aber an Havren. Pa zeuomp emaez d’ar sklerijenn, en tu-hont d’ar stêr, emaomp e Kembre&nbsp;<ref>Kevrenn Bro-Zaoz er c’hornog d’an Havren a c’heller sellout evel eun darn a Vro-Gembre. Evel m’hel lavar Giraldus Cambrensis, bet eo kemeret an Havren a-hed bloaveziou da harz etre Bro-Gembre (''Cambria'') ha Bro-Zaoz (''Loegria''). Alouberez ar Saozon hag an Normaned eo en deus kaset an harz-se pelloc’h er c’hornog. D’ar mare ma skrive Giraldus e Daolennadur a Vro-Gembre (XII{{vet}} kantved), ster Wy eo a veze tremenet da vevenn etre an diou vro.</ref>. Tremen a reomp dre Newport, ''Casnewydd'' hec’h ano e kembraeg, hag eun nebeut goude e tegouezomp e Kêrdiz&nbsp;<ref>''Caerdydd'' e kembraeg, ''Cardiff'' e saozneg.</ref>. Goueliou kaer-dispar a oa da veza enni er bloaz-se, rak, a-unan gant lidou ar C’horsez&nbsp;<ref>En eur skriva e brezoneg ar ger-ze diwar ar c’hembraeg, e talc’han d’ar reiz wregel rôet d’ezan gant Kembreiz. E brezoneg ''gourzez'' a zo gourel ha dishenvel ouspenn an dalvoudegez anezan.</ref> ha kenstrivadegou an Eistezvod, e raed bodadegou holl-geltiek. Kannaded a dlee dont eus Iwerzon, Manao ha Bro-Skoz. {{Kreizañ|<big>II</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE.</div> Kent mont larkoc’h gant va danevell, e rankan lavarout eun dra bennak diwar-benn an dud a benn hag a galon o doa prientet ar bodadegou edon o vont da gemer perz enno. Er bloaz 1898, eun ijiner yaouank a Zublin, Edmund Edward Fournier d’Albe, a-du gant Lord Castletown, a vodas en eur gevredigez, hec’h ano ''Celtic Association'' « Kevredigez keltiek », eun dibab eus pennou ar broiou keltiek, Iwerzon, Skoz, Manao, Kembre, Breiz ha Kerne-Veur. Dont a reas Fournier d’Albe e Breiz, e miz Eost 1898, hag e ris anaoudegez gantan e Sant-Brieg e lec’h e teuas d’am gwelout&nbsp;<ref>Goude-ze, ez eas da Vontroulez e lec’h e voe savet er bloaz-se end-eeun an ''Union régionaliste bretonne'' « Kevredigez rannvroel Vreiz ».</ref>. Diskenn a rae eus eun tiegez a hugunoded harluet a Vro-C’hall en amzer Loeiz Pevarzekvet, pa dorras heman Reoliadur Herri Pevare e Naoned. Daoust d’ezan da veza eun den a ouiziegez, en em rôet d’an niveroniez ha d’an ijinerez, Fournier d’Albe a dride e ene ouz kement braventez a zo, hag e tanvae doun kaerder dispar yezou hag ijinou-kaer ar Gelted. Eur sonour mat a oa anezan hag e welet em eus eur wech o ren eul laz-kana a Iwerzoniadezed en doa desket d’ezo kana eur varzoniez vrezonek savet gant Berthou war unan eus hor c’hosa toniou, unan eus an toniou-ze n’eus nemet Kelted wirion gouest d’o zanva. N’eo ket souez en dije gallet dihun er broiou keltiek an emskiant vrôadel Degemer mat a gavas hag e reas berz e Breiz&nbsp;<ref>Lenn e levr Jaffrennou, ''Ganedigez eun Emzao'' (Kêraez, 1912), ar pajennou 154-9 diwar-benn Fournier d’Albe.</ref>, e Kembre, e Skoz hag e Kerne-Veur. Enebet e voe outan en Iwerzon, en abeg, am eus aon, d’e gredenn digatolik ha d’e liou eun tamm a-du gand Oranjiz&nbsp;<ref>Da heul kendalc’h Din-Edin, e 1907, a voe rivinus d’ar Gevredigez keltiek, e rankas Fournier d’Albe en em denna. Diwar-neuzee welomp anezan o pleustri dreist-holl gant kavadennou-ijinerez.Binviou en deus ijinet evid an dud dall ma c’hellont ganto lenn ha skriva, an diskouarn oc’h ober dre ar binviou-ze e lec’h an daoulagad. Tremenet en deus ivez kalz a amzer e bro-Indez.</ref>. E penn ar Gevredigez keltiek edo d’ar c’houlz-se Lord Castletown, eul ''landlord'' pe uheliad pinvidik a Iwerzon, a save e nesanted da roueed koz ar Vro. Neuz eun ofiser a oa d’ezan, mentek-uhel, sart ha lavariant, deuet mat d’an holl ha brokus&nbsp;<ref>Bet e oa o vrezeli en Indez hag an Afganistan ha deuet endro gantan en Iwerzon, en e gastell a Zoneraile, traou prizius eus ar broïou-ze, brouderezou kaer en o zouez.</ref>. Hen eo en deus rôet ar muia evit harpa en e gammedou kenta an Emzav keltiek. Dre-ze e tle an holl Gelted d’ezan, evel da Fournier, eun anaoudegez peurbadus. Degemeret e voen e Kêrdiz e ti an Tad Hayde, eun Iwerzoniad en em rôet d’an Emzav keltiek. Desket en doa ar brezoneg ha kenlabouret pell-amzer gant ''Kroaz ar'' ''Vretoned''. En e di en em gavis gand Iwerzoniz o deus tennet abaoue brud war o ano, en o fenn Pearse a voe anvet rener Iwerzon e 1916. Skoziz a oa deredet ivez niverus d’ar C’hendalc’h, en o mesk, o tenna ar sellou dreist ar re all, Lord Napier. Gwisket ez oa e giz renerien Skoz gwechall. Ouspenn ar vroz berr (''kilt'') en e groaz-lez hag al lenn (''plaid'') en e gerc’henn, e touge eur porpant ruz ha galonset-holl, eur c’houzougenn dantelez, eun tok voulous, warnan dalc’het gand eur spilhenn-alc’houez kizellet pluennou erer. Ouz e gorn-klun eur c’hleze-meur e zournell arc’hantet hag e feur golôet a voulous ruz. Dindan e zorn dehou eur c’horn-boud olifant a oa bet roet da unan eus e dadou-koz gand eur Stuart. Neuz eur roue a oa gantan pa gerze dre streadou kêr, en e raog strollad e viniaouerien. Bep beure pa save, ez ae ar strollad d’e zemata war o binviou. Eneziz Manao o devoa kaset ivez kannaded, en o fenn an aotrou A. W. Moore, prezegour Ti an Alc’houeziou. Gantan ez oa deuet kanerien hag a gane a veur a vouez kanaouennou keltiek. E ti an Tad Hayde e kemeremp hor predou en eur sal vras, enni pikolou kadoriou prenn derv hag e prenn beteg an azezenn anezo. Oc’h ober war dro an daol, ez oa diou blac’h yaouank, unan anezo bleo ruz gwisket e glas-gwer, ar pez a rea d’am mignon Korfek beza eun tammig sebezet dre ma teue d’e goun eus karabasenned hor beleien a vez bepred aet war an oad. Ar pez a blije d’in er plac’h bleo ruz, n’eo ket he bleo an hini e oa, hogen he brok bras, a oa ganti oc’h ober tro an daol hag hen leun a salsaparella, eun died dirwestel, da lavarout eo divezvus. Red eo lavarout aman eur ger eus an dirwest. Eur seurt breuriez kristen eo ma ra an izili anezi al le da chom heb eva traou mezvus. Pa zegouezis e Breiz-Veur, e voen degemeret mat e meur a lec’h dre na even ket ar seurt traou. E ti an Tad Hayde, ezomm ebet d’hen lavarout, ez oa an holl dirwestour. Hag evito a bep doare evaduriou ''not intoxicating'' « heb alkool » dour (eus ar gwella), salsaparella, dour-jinjebr, limonadez, hag all. Deuet mat e oa ganin ar salsaparella. En Amerik, al louzaouerien vrudet a bare an dud, dre nerz kristenelez ha gouiziegez unanet (''Christian scientists'') a c’houlenn ma vo evet da vihana daou litrad dour bemdeiz&nbsp;<ref>Kenveria Doktor Herbert A. Parkun, M. D., C. M., ''Auto-Suggestion, ce que c’est et comment on peut s’en servir pour atteindre santé, bonheur et succès'', troet diwar ar pevare mouladur amerikan gant Paul Nyssens (''Librairie de Culture humaine'', 129 stread Froissard, Brussel, pp. 25, 32, 33 ha ''passim''.</ref>. Evidoun-me, naouspet litrad salsaparella he deus dinaouet ar plac’h bleo ruz em gwerenn, e ti an Tad Hayde, kement her c’haven mat.<noinclude><references/></noinclude> 4sp67l0102a25vwtmzx3tppohkkym0a 209194 209190 2026-09-12T20:47:56Z Aveldro 601 209194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|82|GWALARN|}}</noinclude><nowiki/> <section begin="I"/><br> Koant eo kêr Southampton, gant dismantrou mogeriou koz endro d’ezi&nbsp;<ref>Unan eus doriou mogeriadur an XI{{vet}} kantved, ''Bar-Gate'' hec’h ano, a dalv breman da di-kêr. War he muriou e weler livaduriou graet er XVII{{vet}} kantved, skeudennet enno ar marc’heg mat Sir Bevis of Hampton hag Ascapart, ar ramz lazet gantan.</ref>, streadou ha staliou kempenn, lïorzou bleuniet aman hag ahont. Leun edont d’ar mare a brezegerien, ganto levriou bras ar Skritur-Sakr a lennent dirag ar bobl, gant darn anezo zoken binviou-sonerez a bep seurt. Chom a ris gand an aotrou Gonideg da selaou, neket ar brezegenn, hogen ar sonadenn a oa graet gand unan anezo. Degaset en doa heman eun ograouig en eur garrigell. Goude eur pennad-selaou, ec’h adkrogomp gant hon hent, o niveri dre fent bep ma ’z aemp an ilizou hag ar chapeliou protestant a gaver stank-meurbet e Southampton evel e pep kèr a Vreiz-Veur. War-bouez c’houilia e kavomp, a-benn an diwez, diou chapelig katolik, unan gouestlet, war a gredan, da Sant Jozeb. Eur gambr am boa kemeret evid an noz e ti eur marc’hadour yuzeo a reas d’in eun degemer hegarat. Gouest ez oa da zrailha kembraeg, ha lorc’h a oa ennan ouz hen ober dirag ar Vrezoned. Al lun e kimiadjomp diouz ar beure hag e kemerjomp an tren da vont da Salisbury. Eno e sav unan eus brava ilizou Breiz-Veur. En diabarz ez eus beziou ha n’int ket bet torret gand an Hugunoded. War unan eus ar beziou-ze, ez eus eun delwenn hag a zo bet hanter-uzet dre veza poket alies gand ar Gristenien araog amzer an Disivoud. War-hed eun dek kilometrad en hanternoz diouz kêr Salisbury, ez eus war ar maez eur c’helc’h mein-meur hag a zo brudet-bras e-touez hendedourien ha ragistorourien ar bed-holl. ''Stonehenge'' « Mein e-pign » a vez graet anezan gand ar Saozon, ''Cor y Cewri'' « Kor ar Ramzed » gand Kembreïz&nbsp;<ref>Kembreïz o deus en o yez anoiou d’ezo o-unan evit kement lec’h ha kement kêr vrudet a Vro-Zaoz. Ober a reont, da skouer, ''Gwyth'' eus Wight, ''Caergaradog'' eus Salisbury, ''Baddon'' eus Bath, ''Caerodor'' eus Bristol, ''Hafren'' eus stêr Severn, ''Tafwys'' eus an Thames, hag all (sellout ouz roll an anoiou-lec’hiou e dibenn geriadur eus an hen-geltieg. Miret ez int bet gant Kembreïz dre n’o deus biskoaz paouezet ar re-man a gaout en o fenn eur renkad lenneien ha gouizieien kenyez d’ezo.</ref>{{Reizh|..|.}} Hogen re verr ez oa an amzer d’eomp da vont d’her gwelout. Tremen a reomp dre Vath ha goude dre Vristol, dre eur c’horn eus kêr poblet gant tud a vicher. Savet ez eus d’ezo dre viliadou tiez brikennou ruz henvel-mik an eil ouz egile. Nemed an diadre anezo ne weler ken eus an hent-houarn. Ar c’horn-ze eus Bristol a zo divalo-mez. Eun tammig goude kêr Northwick, ez a hon tren dre eun hent bolzet kleuzet dindan aber an Havren. Pa zeuomp emaez d’ar sklerijenn, en tu-hont d’ar stêr, emaomp e Kembre&nbsp;<ref>Kevrenn Bro-Zaoz er c’hornog d’an Havren a c’heller sellout evel eun darn a Vro-Gembre. Evel m’hel lavar Giraldus Cambrensis, bet eo kemeret an Havren a-hed bloaveziou da harz etre Bro-Gembre (''Cambria'') ha Bro-Zaoz (''Loegria''). Alouberez ar Saozon hag an Normaned eo en deus kaset an harz-se pelloc’h er c’hornog. D’ar mare ma skrive Giraldus e Daolennadur a Vro-Gembre (XII{{vet}} kantved), ster Wy eo a veze tremenet da vevenn etre an diou vro.</ref>. Tremen a reomp dre Newport, ''Casnewydd'' hec’h ano e kembraeg, hag eun nebeut goude e tegouezomp e Kêrdiz&nbsp;<ref>''Caerdydd'' e kembraeg, ''Cardiff'' e saozneg.</ref>. Goueliou kaer-dispar a oa da veza enni er bloaz-se, rak, a-unan gant lidou ar C’horsez&nbsp;<ref>En eur skriva e brezoneg ar ger-ze diwar ar c’hembraeg, e talc’han d’ar reiz wregel rôet d’ezan gant Kembreiz. E brezoneg ''gourzez'' a zo gourel ha dishenvel ouspenn an dalvoudegez anezan.</ref> ha kenstrivadegou an Eistezvod, e raed bodadegou holl-geltiek. Kannaded a dlee dont eus Iwerzon, Manao ha Bro-Skoz. <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|<big>II</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE.</div> Kent mont larkoc’h gant va danevell, e rankan lavarout eun dra bennak diwar-benn an dud a benn hag a galon o doa prientet ar bodadegou edon o vont da gemer perz enno. Er bloaz 1898, eun ijiner yaouank a Zublin, Edmund Edward Fournier d’Albe, a-du gant Lord Castletown, a vodas en eur gevredigez, hec’h ano ''Celtic Association'' « Kevredigez keltiek », eun dibab eus pennou ar broiou keltiek, Iwerzon, Skoz, Manao, Kembre, Breiz ha Kerne-Veur. Dont a reas Fournier d’Albe e Breiz, e miz Eost 1898, hag e ris anaoudegez gantan e Sant-Brieg e lec’h e teuas d’am gwelout&nbsp;<ref>Goude-ze, ez eas da Vontroulez e lec’h e voe savet er bloaz-se end-eeun an ''Union régionaliste bretonne'' « Kevredigez rannvroel Vreiz ».</ref>. Diskenn a rae eus eun tiegez a hugunoded harluet a Vro-C’hall en amzer Loeiz Pevarzekvet, pa dorras heman Reoliadur Herri Pevare e Naoned. Daoust d’ezan da veza eun den a ouiziegez, en em rôet d’an niveroniez ha d’an ijinerez, Fournier d’Albe a dride e ene ouz kement braventez a zo, hag e tanvae doun kaerder dispar yezou hag ijinou-kaer ar Gelted. Eur sonour mat a oa anezan hag e welet em eus eur wech o ren eul laz-kana a Iwerzoniadezed en doa desket d’ezo kana eur varzoniez vrezonek savet gant Berthou war unan eus hor c’hosa toniou, unan eus an toniou-ze n’eus nemet Kelted wirion gouest d’o zanva. N’eo ket souez en dije gallet dihun er broiou keltiek an emskiant vrôadel Degemer mat a gavas hag e reas berz e Breiz&nbsp;<ref>Lenn e levr Jaffrennou, ''Ganedigez eun Emzao'' (Kêraez, 1912), ar pajennou 154-9 diwar-benn Fournier d’Albe.</ref>, e Kembre, e Skoz hag e Kerne-Veur. Enebet e voe outan en Iwerzon, en abeg, am eus aon, d’e gredenn digatolik ha d’e liou eun tamm a-du gand Oranjiz&nbsp;<ref>Da heul kendalc’h Din-Edin, e 1907, a voe rivinus d’ar Gevredigez keltiek, e rankas Fournier d’Albe en em denna. Diwar-neuzee welomp anezan o pleustri dreist-holl gant kavadennou-ijinerez.Binviou en deus ijinet evid an dud dall ma c’hellont ganto lenn ha skriva, an diskouarn oc’h ober dre ar binviou-ze e lec’h an daoulagad. Tremenet en deus ivez kalz a amzer e bro-Indez.</ref>. E penn ar Gevredigez keltiek edo d’ar c’houlz-se Lord Castletown, eul ''landlord'' pe uheliad pinvidik a Iwerzon, a save e nesanted da roueed koz ar Vro. Neuz eun ofiser a oa d’ezan, mentek-uhel, sart ha lavariant, deuet mat d’an holl ha brokus&nbsp;<ref>Bet e oa o vrezeli en Indez hag an Afganistan ha deuet endro gantan en Iwerzon, en e gastell a Zoneraile, traou prizius eus ar broïou-ze, brouderezou kaer en o zouez.</ref>. Hen eo en deus rôet ar muia evit harpa en e gammedou kenta an Emzav keltiek. Dre-ze e tle an holl Gelted d’ezan, evel da Fournier, eun anaoudegez peurbadus. Degemeret e voen e Kêrdiz e ti an Tad Hayde, eun Iwerzoniad en em rôet d’an Emzav keltiek. Desket en doa ar brezoneg ha kenlabouret pell-amzer gant ''Kroaz ar'' ''Vretoned''. En e di en em gavis gand Iwerzoniz o deus tennet abaoue brud war o ano, en o fenn Pearse a voe anvet rener Iwerzon e 1916. Skoziz a oa deredet ivez niverus d’ar C’hendalc’h, en o mesk, o tenna ar sellou dreist ar re all, Lord Napier. Gwisket ez oa e giz renerien Skoz gwechall. Ouspenn ar vroz berr (''kilt'') en e groaz-lez hag al lenn (''plaid'') en e gerc’henn, e touge eur porpant ruz ha galonset-holl, eur c’houzougenn dantelez, eun tok voulous, warnan dalc’het gand eur spilhenn-alc’houez kizellet pluennou erer. Ouz e gorn-klun eur c’hleze-meur e zournell arc’hantet hag e feur golôet a voulous ruz. Dindan e zorn dehou eur c’horn-boud olifant a oa bet roet da unan eus e dadou-koz gand eur Stuart. Neuz eur roue a oa gantan pa gerze dre streadou kêr, en e raog strollad e viniaouerien. Bep beure pa save, ez ae ar strollad d’e zemata war o binviou. Eneziz Manao o devoa kaset ivez kannaded, en o fenn an aotrou A. W. Moore, prezegour Ti an Alc’houeziou. Gantan ez oa deuet kanerien hag a gane a veur a vouez kanaouennou keltiek. E ti an Tad Hayde e kemeremp hor predou en eur sal vras, enni pikolou kadoriou prenn derv hag e prenn beteg an azezenn anezo. Oc’h ober war dro an daol, ez oa diou blac’h yaouank, unan anezo bleo ruz gwisket e glas-gwer, ar pez a rea d’am mignon Korfek beza eun tammig sebezet dre ma teue d’e goun eus karabasenned hor beleien a vez bepred aet war an oad. Ar pez a blije d’in er plac’h bleo ruz, n’eo ket he bleo an hini e oa, hogen he brok bras, a oa ganti oc’h ober tro an daol hag hen leun a salsaparella, eun died dirwestel, da lavarout eo divezvus. Red eo lavarout aman eur ger eus an dirwest. Eur seurt breuriez kristen eo ma ra an izili anezi al le da chom heb eva traou mezvus. Pa zegouezis e Breiz-Veur, e voen degemeret mat e meur a lec’h dre na even ket ar seurt traou. E ti an Tad Hayde, ezomm ebet d’hen lavarout, ez oa an holl dirwestour. Hag evito a bep doare evaduriou ''not intoxicating'' « heb alkool » dour (eus ar gwella), salsaparella, dour-jinjebr, limonadez, hag all. Deuet mat e oa ganin ar salsaparella. En Amerik, al louzaouerien vrudet a bare an dud, dre nerz kristenelez ha gouiziegez unanet (''Christian scientists'') a c’houlenn ma vo evet da vihana daou litrad dour bemdeiz&nbsp;<ref>Kenveria Doktor Herbert A. Parkun, M. D., C. M., ''Auto-Suggestion, ce que c’est et comment on peut s’en servir pour atteindre santé, bonheur et succès'', troet diwar ar pevare mouladur amerikan gant Paul Nyssens (''Librairie de Culture humaine'', 129 stread Froissard, Brussel, pp. 25, 32, 33 ha ''passim''.</ref>. Evidoun-me, naouspet litrad salsaparella he deus dinaouet ar plac’h bleo ruz em gwerenn, e ti an Tad Hayde, kement her c’haven mat. <section end="II"/><noinclude><references/></noinclude> jsi8ulfcwg737bhndzd3kyjpxymtv3m 102 66677 209191 209175 2026-09-12T20:42:08Z Aveldro 601 209191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|83}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>III</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC’H). —AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK</div> An Eistezvod-Veur&nbsp;<ref>Pe ''Eisteddfod Genedlaethol Cymru'' « Eistvezvod Vrôadel Kembre ». Bez ez eus e pep korn ar vro eistezvodou bihan.</ref> a zo anezi kenstrivadegou, dreist-holl diwar-benn kana ha sevel gwerziou. Heligenta a vez etre al lazou-kana, enno meur a gant a ganerien. Lidou bras a vez graet ivez evit kuruni ar Barz-gounezer, an hini en devez bet ar priz evid ar varzoniez. Peb beure, e-pad sizunvez an Eistezvod, e vez graet lidou ar C’horsez. Oc’h ober ar C’horsez ez eus ovizien, barzed ha drouized, d’ezo peb a wiskamant dishenvel. Gwenn eo saeou an drouized, oc’h arouezi ar santelez hag an doueelez p’en em ro an drouized da studi an doueoniez ha d’ar gelennadurez e sell eus ar Vad. Glas-mor eo saeou ar varzed da verka an awen a dle entana o ene. Evid an ovizien, glas-gwer co o liou, liou ar glazur hag ar vuhez pa zeu an nevez-amzer d’ar bed. Arouezet eo gand al liou gwer-glasvez-se gwellaenn ha buhez an natur hag ar gouiziegeziou gouestlet d’o studia. Eur c’haer a arvest edo gwelout diouz ar beure rezadou hir ar saeou gwenn, glas-mor ha gwer oc’h en em zibuna dre streadou ar gêr vras. Er penn, dirazan eur strollad polised war varc’h, e teue an arc’hdrouiz, en eur c’harr, en e gerc’hen eun dro-c’houzoug en aour henvel ouz ar re a zouge ar Gelted koz ma ’z eus anezo er mirdiou evel e Karnak hag e Dublin. War e benn ar gurunenn deliou derv en arem. En hevelep karr gantan diou ovizez gwisket e gwer hag a ro dourn e lidou ar C’horsez. War-lerc’h en arc’hdrouiz, izili ar C’horsez, en o fenn banniel ar vreuriez, uhel ha pounner, skeudennet warnan aerouant ruz Kembre hag ardameziou ar Varzed. Douget e vez ar banniel gand ofiserien-kêr e dilhad o c’harg. Goude ar banniel e teu ar barz Koc’hvarv o tougen kleze Arzur, eur c’hleze bras-divent en e ouin prenn enveziet a aour ha graet pomellenn e zournell gand eur maen-strink tennet eur ar Wezva&nbsp;<ref>''Gwezva'' a vez graet eus uhela menez Bro-Gembre. Gwregel ez eo an ano-ze e kembraeg.</ref>. War seuliou ar barz douger-kleze, ez eus dougerien all ganto war eur c’hravaz delwenn aour an aerouant, arouez ar Vrôadelez hag ar C’horn Hirlas. War-lerc’h izili ar C’horsez, biniaouerien Skoz hag ouz o heul kannaded ar broiou keltiek. Koun am eus eus an toniou a c’hoarie ar viniaouerien endra ma kerzent. Unan dreist-holl a zo aet doun em spered. Ken kaer e oa ken ez eas an aotrou Bourgault-Ducoudray ermaez anezan e-unan p’her c’hlevas. Kregi a reas em brec’h ouz va heja hag e lavaras : Klevit ! Klevit ! Mouez ar c’hent-anao eo a verv en ton koz-se ! »&nbsp;<ref>War a grede da Vourgault-Ducoudray, war ze ar wirionez gantan moarvat, e oa ar Gelted gwechall awenet, dreist d’ar poblou all, gand ar pez a c’halvent ''anao'', da lavarout eo « awenn pe spered ar son », a rae d’ezo sevel toniou dispar. Pa voe digemeret da varz a enor, e fellas d’hor c’henvrôad brudet kemerout da ano-barz ''Kent-anao'' « anao a wechall ».</ref> War hon tremen dre streadou-kêr, bodet en daou du eus an hent, eun engroez tud o selaou, o sellout sioul, heb ar youc’hadennou diboell a glever re alies er seurt dibunadegou e Bro-C’hall. Savet ez oa bet kelc’h ar C’horsez war eul letonenn vras, e lïorz-veur Cathays, ermaez a gêr. Daouzek maen-hir kaeraet gant skerbou triliou, glas, gwer ha gwenn, renket a-gelc’h endro d’ar Maen-Log. An ano-ze a reer eus an daol-vaen vras ma vez graet warni al lidou. Da genta, e vez lavaret ar bedenn savet, a greder gant Sant Kadog. ''Gweddi yr Orsedd'' « Pedenn ar C’horsez » a reer anezi. Setu hi aman trôet e brezoneg : <poem>Ro, o Doue, da skoazell ; Hag ez skoazell, an nerz ; Hag en nerz, ar meiz ; Hag er meiz, ar skiant ; Hag er skiant, skiant ar Vad ; Hag e skiant ar Vad, karantez ar Vad ; Hag e karantez ar Vad, karantez an holl draou krouet ; Hag e karantez an holl draou krouet, karantez Doue, Doue, ha pep madelez.</poem><ref><poem> ''Dyro, Dduw, dy nawdd ;'' ''Ac yn nawdd, nerth ;'' ''Ac yn nerth, deall ;'' ''Ac yn neall, gwybod ;'' ''Ac yn gwybod, gwybod y cyfiawn ;'' ''Ac yn gwybod y cyfiawn, ei garu ;'' ''Ac o garu, caru pob hanfod ;'' ''Ac ymhob hanfod, caru Duw,'' ''Duw, a phob daioni.''</poem></ref> Goude ar bedenn, ec’h embanner ar peoc’h ''A oes heddwch ?'' « Ha peoc’h a zo ? » a c’houlenn an arc’hdrouiz. Hag an holl a ziskan d’ezan : ''Heddwch !'' « Peoc’h ! » E-keit-se e vez dalc’het gand ar varzed a-us d’o fennou gand o divrec’h astennet kleze-meur Arzur. Hanter-dennet e vez al laonenn eus ar ouin hag adc’houinet goude pa leverer « Peoc’h ! » Goude-ze e vez graet al lidou. Ar brava hini ez eo kan ar pennillion war an delenn&nbsp;<ref>Eur seurt kan eo a vez savet war an taol gand ar c’haner. Heman a c’hell lakaat meur a c’her war an hevelep notenn e doare ma ’tiskouez an delenn ober ar c’han hag ar c’haner ober an ton-ella.</ref>. D’an amzer-ze ez oa e Kembre eur c’haner-pennillion dispar anvet ''Eos Dar''. Eun dudi e oa e selaou o kana hag o kavout eur ger karantezus pe vourdus da lavarout da bep-hini eus an dud vras a gemere perz er C’horsez. War-lerc’h ar pennillion e teu tro urzidigez ar varzed nevez. Darn anezo, ar wir varzed, a vez degemeret da heul arnodadou diaes Darn all a vez anvet barzed a enor. E-touez ar re-man e voe an Tad Hayde. Anvet e voe da zrouiz hag kemeras da ano e garg ''Tancnewyddwr'' « Saver-peoc’h », eun ano dleet mat d’ezan rak den n’en deus graet muioc’h evit lakaat an emgleo da ren etre ar Gelted a bep kredenn hag a bep bro. Gant-se, pa voe urziet, e voe graet d’ezan strakadennou-dourn a-leiz. Jaffrennou a lennas eur brezegenn e kembraeg a voe degemeret eus ar gwella. Anvet e voe an holl gannaded a Vreiz barzed a enor. Dudi bras a gemeris o heulia lidou ar C’horsez. Houva Môn e oa neuze an arc’hdrouiz&nbsp;<ref>Rowland Williams eus e wir ano.</ref>. Anezan eun den hag a lavarfed stummet a-ratoz evid ar gevridi. Mentet-uhel ha leun a veurdez, Houva Môn a oa d’ezan eur vouez ker krenv ken e kredjed ouz e glevet a-bell e oa eun taro o vlejal. Kembreiz a lavare o dije klevet e brezegennou war-hed meur a leo tro-dro. Helavar ez oa ouspenn hag e ouie meska ar c’hoarz hag ar fentigellou gand an traou uhel a lavare pa gomze eus ar Vro&nbsp;<ref>Houva Môn a oa bet bamet outan ar c’heltlegour brudet aostriat Hugo Schuchardt p’e welas ha p’e glevas en Eistezvod Poullheli, e gwengolo 1875 (d’ar c’houlz-se Houva Môn n’oa ket c’hoaz arc’hdrouiz ; an arc’hdrouiz a oa neuze ''Clwydfardd'' Klouedvarz »). « Etouez ar prezegennou, eme Schuchardt, hini Houva Môn, prezeger e Londrez, a yeas doun em spered. Blejal a rae evel eul leon gloazet. Biskoaz ne glevis kemend-all. Ouz e welout eno, stouet war ar garridou, e zivrec’h er vann, gand e zremm entanet-holl, e kav d’in em eus dirazoun eun drouiz a-wechall oc’h atiza d’ar stourmadeg e bobl hag o kas strakadennou e vouez dreist da drouz an avel hag ar mor ». Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15.</ref>. Da gloza lidou ar C’horsez e vez kanet war an delenn ''Hen Wlad fy Nhadau'' « Bro goz va zadou » hag an holl neuze a ya d’an Eistezvod. An Eistezvod ne vez ket dalc’het en eun ti. N’eus ti na palez ebet ledan a-walc’h evit rei bod d’an engroez tud, sellerien, sonerien, kanerien, barzed, a zered d’an Eistezvod. Gant-se e saver pep bloaz gant plenken eur babell pe dinell vras-divent. Pabell Kerdiz e 1899, savet en eur c’horn eus gourlïorz Cathays, a oa ar vrasa hini bet graet betek-hen. War am eus klevet, ez ae ebarz, troiou a voe, en tu-hont da zek mil a dud. Eun darn eus al leurenn a zo uheloc’h ha war al ''llwyfan''-ze, evel hec’h anver e kembraeg, ema al levierien&nbsp;<ref>Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett.</ref>, ar renerien hag ar varnerien. Adre d’ezo, war dereziou henvel ouz re eur goariva, ema ar ganerien. Evit rei eun tanva eus braster pabell an Eistezvod, e livirin ez eus, el lazou-kana a vez o keferata, alies en tu-hont da bemp kant a ganerien. Diabarz ar babell a vez bravaet gant bannielou an holl vroiou keltiek lakaet a-istribilh ouz an treustou. War ar speurennou tro-dro d’ar sal divent-se e weler skeudennou barzed brudet aet da anaon hag e lenner sturiou e kembraeg evel ''Duw a phob daioni'' « Doue ha pep madelez », ''Dan nawdd a hedd Duw'' « Dindan skoazell ha peoc’h Doue », ''Dan nawdd Duw, a’i Dangnet'' « Dindan gwarez Doue hag en e habasted », ''Iesu na ’d gamwaih'' « Jezus hep kammober », ''Y Gwir yn erbyn y Byd'' « ar Gwir a-neb d’ar Bed », ''Calon wrth Calon'' « Kalon ouz Kalon », ''Nid da lle gellir gwell'' « N’eus ket a vad pa heller ober gwell », ''A laddo a leddir'' « A lazo a lazer », hag all. Penna priz ar varzoniez a zo eur gador-zero kizellet. Ar barz-gounezer a vez lakaet da azeza er gador en deus bet da briz. Kleze Arzur a vez astennet a-us d’e benn ha da heul e teu an holl varzed da zisplega d’ezan eur pennad gourc’hemeneou rimet. Koun am eus a veza bet pedet eur wech d’ober eur gourc’hemenn evel-se : bez’ e trôis<noinclude><references/></noinclude> n7ack4x56ukcc0bo010072wcwwyjj7c 209193 209191 2026-09-12T20:46:48Z Aveldro 601 209193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|83}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>III</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC’H). —AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK</div> An Eistezvod-Veur&nbsp;<ref>Pe ''Eisteddfod Genedlaethol Cymru'' « Eistvezvod Vrôadel Kembre ». Bez ez eus e pep korn ar vro eistezvodou bihan.</ref> a zo anezi kenstrivadegou, dreist-holl diwar-benn kana ha sevel gwerziou. Heligenta a vez etre al lazou-kana, enno meur a gant a ganerien. Lidou bras a vez graet ivez evit kuruni ar Barz-gounezer, an hini en devez bet ar priz evid ar varzoniez. Peb beure, e-pad sizunvez an Eistezvod, e vez graet lidou ar C’horsez. Oc’h ober ar C’horsez ez eus ovizien, barzed ha drouized, d’ezo peb a wiskamant dishenvel. Gwenn eo saeou an drouized, oc’h arouezi ar santelez hag an doueelez p’en em ro an drouized da studi an doueoniez ha d’ar gelennadurez e sell eus ar Vad. Glas-mor eo saeou ar varzed da verka an awen a dle entana o ene. Evid an ovizien, glas-gwer co o liou, liou ar glazur hag ar vuhez pa zeu an nevez-amzer d’ar bed. Arouezet eo gand al liou gwer-glasvez-se gwellaenn ha buhez an natur hag ar gouiziegeziou gouestlet d’o studia. Eur c’haer a arvest edo gwelout diouz ar beure rezadou hir ar saeou gwenn, glas-mor ha gwer oc’h en em zibuna dre streadou ar gêr vras. Er penn, dirazan eur strollad polised war varc’h, e teue an arc’hdrouiz, en eur c’harr, en e gerc’hen eun dro-c’houzoug en aour henvel ouz ar re a zouge ar Gelted koz ma ’z eus anezo er mirdiou evel e Karnak hag e Dublin. War e benn ar gurunenn deliou derv en arem. En hevelep karr gantan diou ovizez gwisket e gwer hag a ro dourn e lidou ar C’horsez. War-lerc’h en arc’hdrouiz, izili ar C’horsez, en o fenn banniel ar vreuriez, uhel ha pounner, skeudennet warnan aerouant ruz Kembre hag ardameziou ar Varzed. Douget e vez ar banniel gand ofiserien-kêr e dilhad o c’harg. Goude ar banniel e teu ar barz Koc’hvarv o tougen kleze Arzur, eur c’hleze bras-divent en e ouin prenn enveziet a aour ha graet pomellenn e zournell gand eur maen-strink tennet eur ar Wezva&nbsp;<ref>''Gwezva'' a vez graet eus uhela menez Bro-Gembre. Gwregel ez eo an ano-ze e kembraeg.</ref>. War seuliou ar barz douger-kleze, ez eus dougerien all ganto war eur c’hravaz delwenn aour an aerouant, arouez ar Vrôadelez hag ar C’horn Hirlas. War-lerc’h izili ar C’horsez, biniaouerien Skoz hag ouz o heul kannaded ar broiou keltiek. Koun am eus eus an toniou a c’hoarie ar viniaouerien endra ma kerzent. Unan dreist-holl a zo aet doun em spered. Ken kaer e oa ken ez eas an aotrou Bourgault-Ducoudray ermaez anezan e-unan p’her c’hlevas. Kregi a reas em brec’h ouz va heja hag e lavaras : Klevit ! Klevit ! Mouez ar c’hent-anao eo a verv en ton koz-se ! »&nbsp;<ref>War a grede da Vourgault-Ducoudray, war ze ar wirionez gantan moarvat, e oa ar Gelted gwechall awenet, dreist d’ar poblou all, gand ar pez a c’halvent ''anao'', da lavarout eo « awenn pe spered ar son », a rae d’ezo sevel toniou dispar. Pa voe digemeret da varz a enor, e fellas d’hor c’henvrôad brudet kemerout da ano-barz ''Kent-anao'' « anao a wechall ».</ref> War hon tremen dre streadou-kêr, bodet en daou du eus an hent, eun engroez tud o selaou, o sellout sioul, heb ar youc’hadennou diboell a glever re alies er seurt dibunadegou e Bro-C’hall. Savet ez oa bet kelc’h ar C’horsez war eul letonenn vras, e lïorz-veur Cathays, ermaez a gêr. Daouzek maen-hir kaeraet gant skerbou triliou, glas, gwer ha gwenn, renket a-gelc’h endro d’ar Maen-Log. An ano-ze a reer eus an daol-vaen vras ma vez graet warni al lidou. Da genta, e vez lavaret ar bedenn savet, a greder gant Sant Kadog. ''Gweddi yr Orsedd'' « Pedenn ar C’horsez » a reer anezi. Setu hi aman trôet e brezoneg : <poem>Ro, o Doue, da skoazell ; Hag ez skoazell, an nerz ; Hag en nerz, ar meiz ; Hag er meiz, ar skiant ; Hag er skiant, skiant ar Vad ; Hag e skiant ar Vad, karantez ar Vad ; Hag e karantez ar Vad, karantez an holl draou krouet ; Hag e karantez an holl draou krouet, karantez Doue, Doue, ha pep madelez.</poem><ref><poem> ''Dyro, Dduw, dy nawdd ;'' ''Ac yn nawdd, nerth ;'' ''Ac yn nerth, deall ;'' ''Ac yn neall, gwybod ;'' ''Ac yn gwybod, gwybod y cyfiawn ;'' ''Ac yn gwybod y cyfiawn, ei garu ;'' ''Ac o garu, caru pob hanfod ;'' ''Ac ymhob hanfod, caru Duw,'' ''Duw, a phob daioni.''</poem></ref> Goude ar bedenn, ec’h embanner ar peoc’h ''A oes heddwch ?'' « Ha peoc’h a zo ? » a c’houlenn an arc’hdrouiz. Hag an holl a ziskan d’ezan : ''Heddwch !'' « Peoc’h ! » E-keit-se e vez dalc’het gand ar varzed a-us d’o fennou gand o divrec’h astennet kleze-meur Arzur. Hanter-dennet e vez al laonenn eus ar ouin hag adc’houinet goude pa leverer « Peoc’h ! » Goude-ze e vez graet al lidou. Ar brava hini ez eo kan ar pennillion war an delenn&nbsp;<ref>Eur seurt kan eo a vez savet war an taol gand ar c’haner. Heman a c’hell lakaat meur a c’her war an hevelep notenn e doare ma ’tiskouez an delenn ober ar c’han hag ar c’haner ober an ton-ella.</ref>. D’an amzer-ze ez oa e Kembre eur c’haner-pennillion dispar anvet ''Eos Dar''. Eun dudi e oa e selaou o kana hag o kavout eur ger karantezus pe vourdus da lavarout da bep-hini eus an dud vras a gemere perz er C’horsez. War-lerc’h ar pennillion e teu tro urzidigez ar varzed nevez. Darn anezo, ar wir varzed, a vez degemeret da heul arnodadou diaes Darn all a vez anvet barzed a enor. E-touez ar re-man e voe an Tad Hayde. Anvet e voe da zrouiz hag kemeras da ano e garg ''Tancnewyddwr'' « Saver-peoc’h », eun ano dleet mat d’ezan rak den n’en deus graet muioc’h evit lakaat an emgleo da ren etre ar Gelted a bep kredenn hag a bep bro. Gant-se, pa voe urziet, e voe graet d’ezan strakadennou-dourn a-leiz. Jaffrennou a lennas eur brezegenn e kembraeg a voe degemeret eus ar gwella. Anvet e voe an holl gannaded a Vreiz barzed a enor. Dudi bras a gemeris o heulia lidou ar C’horsez. Houva Môn e oa neuze an arc’hdrouiz&nbsp;<ref>Rowland Williams eus e wir ano.</ref>. Anezan eun den hag a lavarfed stummet a-ratoz evid ar gevridi. Mentet-uhel ha leun a veurdez, Houva Môn a oa d’ezan eur vouez ker krenv ken e kredjed ouz e glevet a-bell e oa eun taro o vlejal. Kembreiz a lavare o dije klevet e brezegennou war-hed meur a leo tro-dro. Helavar ez oa ouspenn hag e ouie meska ar c’hoarz hag ar fentigellou gand an traou uhel a lavare pa gomze eus ar Vro&nbsp;<ref>Houva Môn a oa bet bamet outan ar c’heltlegour brudet aostriat Hugo Schuchardt p’e welas ha p’e glevas en Eistezvod Poullheli, e gwengolo 1875 (d’ar c’houlz-se Houva Môn n’oa ket c’hoaz arc’hdrouiz ; an arc’hdrouiz a oa neuze ''Clwydfardd'' Klouedvarz »). <br> « Etouez ar prezegennou, eme Schuchardt, hini Houva Môn, prezeger e Londrez, a yeas doun em spered. Blejal a rae evel eul leon gloazet. Biskoaz ne glevis kemend-all. Ouz e welout eno, stouet war ar garridou, e zivrec’h er vann, gand e zremm entanet-holl, e kav d’in em eus dirazoun eun drouiz a-wechall oc’h atiza d’ar stourmadeg e bobl hag o kas strakadennou e vouez dreist da drouz an avel hag ar mor ». <br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : <br> « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. <br> Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15.</ref>. Da gloza lidou ar C’horsez e vez kanet war an delenn ''Hen Wlad fy Nhadau'' « Bro goz va zadou » hag an holl neuze a ya d’an Eistezvod. An Eistezvod ne vez ket dalc’het en eun ti. N’eus ti na palez ebet ledan a-walc’h evit rei bod d’an engroez tud, sellerien, sonerien, kanerien, barzed, a zered d’an Eistezvod. Gant-se e saver pep bloaz gant plenken eur babell pe dinell vras-divent. Pabell Kerdiz e 1899, savet en eur c’horn eus gourlïorz Cathays, a oa ar vrasa hini bet graet betek-hen. War am eus klevet, ez ae ebarz, troiou a voe, en tu-hont da zek mil a dud. Eun darn eus al leurenn a zo uheloc’h ha war al ''llwyfan''-ze, evel hec’h anver e kembraeg, ema al levierien&nbsp;<ref>Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett.</ref>, ar renerien hag ar varnerien. Adre d’ezo, war dereziou henvel ouz re eur goariva, ema ar ganerien. Evit rei eun tanva eus braster pabell an Eistezvod, e livirin ez eus, el lazou-kana a vez o keferata, alies en tu-hont da bemp kant a ganerien. Diabarz ar babell a vez bravaet gant bannielou an holl vroiou keltiek lakaet a-istribilh ouz an treustou. War ar speurennou tro-dro d’ar sal divent-se e weler skeudennou barzed brudet aet da anaon hag e lenner sturiou e kembraeg evel ''Duw a phob daioni'' « Doue ha pep madelez », ''Dan nawdd a hedd Duw'' « Dindan skoazell ha peoc’h Doue », ''Dan nawdd Duw, a’i Dangnet'' « Dindan gwarez Doue hag en e habasted », ''Iesu na ’d gamwaih'' « Jezus hep kammober », ''Y Gwir yn erbyn y Byd'' « ar Gwir a-neb d’ar Bed », ''Calon wrth Calon'' « Kalon ouz Kalon », ''Nid da lle gellir gwell'' « N’eus ket a vad pa heller ober gwell », ''A laddo a leddir'' « A lazo a lazer », hag all. Penna priz ar varzoniez a zo eur gador-zero kizellet. Ar barz-gounezer a vez lakaet da azeza er gador en deus bet da briz. Kleze Arzur a vez astennet a-us d’e benn ha da heul e teu an holl varzed da zisplega d’ezan eur pennad gourc’hemeneou rimet. Koun am eus a veza bet pedet eur wech d’ober eur gourc’hemenn evel-se : bez’ e trôis<noinclude><references/></noinclude> 9yq4dj74zfpdjrvv2rk6mhoxj4924qi 209197 209193 2026-09-12T21:18:53Z Aveldro 601 209197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|83}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>III</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC’H). —AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK</div> An Eistezvod-Veur&nbsp;<ref>Pe ''Eisteddfod Genedlaethol Cymru'' « Eistvezvod Vrôadel Kembre ». Bez ez eus e pep korn ar vro eistezvodou bihan.</ref> a zo anezi kenstrivadegou, dreist-holl diwar-benn kana ha sevel gwerziou. Heligenta a vez etre al lazou-kana, enno meur a gant a ganerien. Lidou bras a vez graet ivez evit kuruni ar Barz-gounezer, an hini en devez bet ar priz evid ar varzoniez. Peb beure, e-pad sizunvez an Eistezvod, e vez graet lidou ar C’horsez. Oc’h ober ar C’horsez ez eus ovizien, barzed ha drouized, d’ezo peb a wiskamant dishenvel. Gwenn eo saeou an drouized, oc’h arouezi ar santelez hag an doueelez p’en em ro an drouized da studi an doueoniez ha d’ar gelennadurez e sell eus ar Vad. Glas-mor eo saeou ar varzed da verka an awen a dle entana o ene. Evid an ovizien, glas-gwer co o liou, liou ar glazur hag ar vuhez pa zeu an nevez-amzer d’ar bed. Arouezet eo gand al liou gwer-glasvez-se gwellaenn ha buhez an natur hag ar gouiziegeziou gouestlet d’o studia. Eur c’haer a arvest edo gwelout diouz ar beure rezadou hir ar saeou gwenn, glas-mor ha gwer oc’h en em zibuna dre streadou ar gêr vras. Er penn, dirazan eur strollad polised war varc’h, e teue an arc’hdrouiz, en eur c’harr, en e gerc’hen eun dro-c’houzoug en aour henvel ouz ar re a zouge ar Gelted koz ma ’z eus anezo er mirdiou evel e Karnak hag e Dublin. War e benn ar gurunenn deliou derv en arem. En hevelep karr gantan diou ovizez gwisket e gwer hag a ro dourn e lidou ar C’horsez. War-lerc’h en arc’hdrouiz, izili ar C’horsez, en o fenn banniel ar vreuriez, uhel ha pounner, skeudennet warnan aerouant ruz Kembre hag ardameziou ar Varzed. Douget e vez ar banniel gand ofiserien-kêr e dilhad o c’harg. Goude ar banniel e teu ar barz Koc’hvarv o tougen kleze Arzur, eur c’hleze bras-divent en e ouin prenn enveziet a aour ha graet pomellenn e zournell gand eur maen-strink tennet eur ar Wezva&nbsp;<ref>''Gwezva'' a vez graet eus uhela menez Bro-Gembre. Gwregel ez eo an ano-ze e kembraeg.</ref>. War seuliou ar barz douger-kleze, ez eus dougerien all ganto war eur c’hravaz delwenn aour an aerouant, arouez ar Vrôadelez hag ar C’horn Hirlas. War-lerc’h izili ar C’horsez, biniaouerien Skoz hag ouz o heul kannaded ar broiou keltiek. Koun am eus eus an toniou a c’hoarie ar viniaouerien endra ma kerzent. Unan dreist-holl a zo aet doun em spered. Ken kaer e oa ken ez eas an aotrou Bourgault-Ducoudray ermaez anezan e-unan p’her c’hlevas. Kregi a reas em brec’h ouz va heja hag e lavaras : Klevit ! Klevit ! Mouez ar c’hent-anao eo a verv en ton koz-se ! »&nbsp;<ref>War a grede da Vourgault-Ducoudray, war ze ar wirionez gantan moarvat, e oa ar Gelted gwechall awenet, dreist d’ar poblou all, gand ar pez a c’halvent ''anao'', da lavarout eo « awenn pe spered ar son », a rae d’ezo sevel toniou dispar. Pa voe digemeret da varz a enor, e fellas d’hor c’henvrôad brudet kemerout da ano-barz ''Kent-anao'' « anao a wechall ».</ref> War hon tremen dre streadou-kêr, bodet en daou du eus an hent, eun engroez tud o selaou, o sellout sioul, heb ar youc’hadennou diboell a glever re alies er seurt dibunadegou e Bro-C’hall. Savet ez oa bet kelc’h ar C’horsez war eul letonenn vras, e lïorz-veur Cathays, ermaez a gêr. Daouzek maen-hir kaeraet gant skerbou triliou, glas, gwer ha gwenn, renket a-gelc’h endro d’ar Maen-Log. An ano-ze a reer eus an daol-vaen vras ma vez graet warni al lidou. Da genta, e vez lavaret ar bedenn savet, a greder gant Sant Kadog. ''Gweddi yr Orsedd'' « Pedenn ar C’horsez » a reer anezi. Setu hi aman trôet e brezoneg : <poem>Ro, o Doue, da skoazell ; Hag ez skoazell, an nerz ; Hag en nerz, ar meiz ; Hag er meiz, ar skiant ; Hag er skiant, skiant ar Vad ; Hag e skiant ar Vad, karantez ar Vad ; Hag e karantez ar Vad, karantez an holl draou krouet ; Hag e karantez an holl draou krouet, karantez Doue, Doue, ha pep madelez.</poem><ref><poem> ''Dyro, Dduw, dy nawdd ;'' ''Ac yn nawdd, nerth ;'' ''Ac yn nerth, deall ;'' ''Ac yn neall, gwybod ;'' ''Ac yn gwybod, gwybod y cyfiawn ;'' ''Ac yn gwybod y cyfiawn, ei garu ;'' ''Ac o garu, caru pob hanfod ;'' ''Ac ymhob hanfod, caru Duw,'' ''Duw, a phob daioni.''</poem></ref> Goude ar bedenn, ec’h embanner ar peoc’h ''A oes heddwch ?'' « Ha peoc’h a zo ? » a c’houlenn an arc’hdrouiz. Hag an holl a ziskan d’ezan : ''Heddwch !'' « Peoc’h ! » E-keit-se e vez dalc’het gand ar varzed a-us d’o fennou gand o divrec’h astennet kleze-meur Arzur. Hanter-dennet e vez al laonenn eus ar ouin hag adc’houinet goude pa leverer « Peoc’h ! » Goude-ze e vez graet al lidou. Ar brava hini ez eo kan ar pennillion war an delenn&nbsp;<ref>Eur seurt kan eo a vez savet war an taol gand ar c’haner. Heman a c’hell lakaat meur a c’her war an hevelep notenn e doare ma ’tiskouez an delenn ober ar c’han hag ar c’haner ober an ton-ella.</ref>. D’an amzer-ze ez oa e Kembre eur c’haner-pennillion dispar anvet ''Eos Dar''. Eun dudi e oa e selaou o kana hag o kavout eur ger karantezus pe vourdus da lavarout da bep-hini eus an dud vras a gemere perz er C’horsez. War-lerc’h ar pennillion e teu tro urzidigez ar varzed nevez. Darn anezo, ar wir varzed, a vez degemeret da heul arnodadou diaes Darn all a vez anvet barzed a enor. E-touez ar re-man e voe an Tad Hayde. Anvet e voe da zrouiz hag kemeras da ano e garg ''Tancnewyddwr'' « Saver-peoc’h », eun ano dleet mat d’ezan rak den n’en deus graet muioc’h evit lakaat an emgleo da ren etre ar Gelted a bep kredenn hag a bep bro. Gant-se, pa voe urziet, e voe graet d’ezan strakadennou-dourn a-leiz. Jaffrennou a lennas eur brezegenn e kembraeg a voe degemeret eus ar gwella. Anvet e voe an holl gannaded a Vreiz barzed a enor&nbsp;<ref>Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…). </ref>. Dudi bras a gemeris o heulia lidou ar C’horsez. Houva Môn e oa neuze an arc’hdrouiz&nbsp;<ref>Rowland Williams eus e wir ano.</ref>. Anezan eun den hag a lavarfed stummet a-ratoz evid ar gevridi. Mentet-uhel ha leun a veurdez, Houva Môn a oa d’ezan eur vouez ker krenv ken e kredjed ouz e glevet a-bell e oa eun taro o vlejal. Kembreiz a lavare o dije klevet e brezegennou war-hed meur a leo tro-dro. Helavar ez oa ouspenn hag e ouie meska ar c’hoarz hag ar fentigellou gand an traou uhel a lavare pa gomze eus ar Vro&nbsp;<ref>Houva Môn a oa bet bamet outan ar c’heltlegour brudet aostriat Hugo Schuchardt p’e welas ha p’e glevas en Eistezvod Poullheli, e gwengolo 1875 (d’ar c’houlz-se Houva Môn n’oa ket c’hoaz arc’hdrouiz ; an arc’hdrouiz a oa neuze ''Clwydfardd'' Klouedvarz »). <br> « Etouez ar prezegennou, eme Schuchardt, hini Houva Môn, prezeger e Londrez, a yeas doun em spered. Blejal a rae evel eul leon gloazet. Biskoaz ne glevis kemend-all. Ouz e welout eno, stouet war ar garridou, e zivrec’h er vann, gand e zremm entanet-holl, e kav d’in em eus dirazoun eun drouiz a-wechall oc’h atiza d’ar stourmadeg e bobl hag o kas strakadennou e vouez dreist da drouz an avel hag ar mor ». <br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : <br> « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. <br> Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15.</ref>. Da gloza lidou ar C’horsez e vez kanet war an delenn ''Hen Wlad fy Nhadau'' « Bro goz va zadou » hag an holl neuze a ya d’an Eistezvod. An Eistezvod ne vez ket dalc’het en eun ti. N’eus ti na palez ebet ledan a-walc’h evit rei bod d’an engroez tud, sellerien, sonerien, kanerien, barzed, a zered d’an Eistezvod. Gant-se e saver pep bloaz gant plenken eur babell pe dinell vras-divent. Pabell Kerdiz e 1899, savet en eur c’horn eus gourlïorz Cathays, a oa ar vrasa hini bet graet betek-hen. War am eus klevet, ez ae ebarz, troiou a voe, en tu-hont da zek mil a dud. Eun darn eus al leurenn a zo uheloc’h ha war al ''llwyfan''-ze, evel hec’h anver e kembraeg, ema al levierien&nbsp;<ref>Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett.</ref>, ar renerien hag ar varnerien. Adre d’ezo, war dereziou henvel ouz re eur goariva, ema ar ganerien. Evit rei eun tanva eus braster pabell an Eistezvod, e livirin ez eus, el lazou-kana a vez o keferata, alies en tu-hont da bemp kant a ganerien. Diabarz ar babell a vez bravaet gant bannielou an holl vroiou keltiek lakaet a-istribilh ouz an treustou. War ar speurennou tro-dro d’ar sal divent-se e weler skeudennou barzed brudet aet da anaon hag e lenner sturiou e kembraeg evel ''Duw a phob daioni'' « Doue ha pep madelez », ''Dan nawdd a hedd Duw'' « Dindan skoazell ha peoc’h Doue », ''Dan nawdd Duw, a’i Dangnet'' « Dindan gwarez Doue hag en e habasted », ''Iesu na ’d gamwaih'' « Jezus hep kammober », ''Y Gwir yn erbyn y Byd'' « ar Gwir a-neb d’ar Bed », ''Calon wrth Calon'' « Kalon ouz Kalon », ''Nid da lle gellir gwell'' « N’eus ket a vad pa heller ober gwell », ''A laddo a leddir'' « A lazo a lazer », hag all. Penna priz ar varzoniez a zo eur gador-zero kizellet. Ar barz-gounezer a vez lakaet da azeza er gador en deus bet da briz. Kleze Arzur a vez astennet a-us d’e benn ha da heul e teu an holl varzed da zisplega d’ezan eur pennad gourc’hemeneou rimet. Koun am eus a veza bet pedet eur wech d’ober eur gourc’hemenn evel-se : bez’ e trôis<noinclude><references/></noinclude> o2p55q6tww6tsd1kpm9zeh2rc48k7lp 0 66678 209178 2026-09-12T12:55:04Z Aveldro 601 Pajenn krouet gant : "<div class="text"> <pages index="Cadoret - Mouez Meneou Kerne, 1912.djvu" header=1 from=53 to=55 /> </div> {{DEFAULTSORT:Ma c’houefig gwen}} [[Rummad:Mouez Meneou Kerne]]" 209178 wikitext text/x-wiki <div class="text"> <pages index="Cadoret - Mouez Meneou Kerne, 1912.djvu" header=1 from=53 to=55 /> </div> {{DEFAULTSORT:Ma c’houefig gwen}} [[Rummad:Mouez Meneou Kerne]] 0l7g9zaqgjjoaqxxgic79aejgaw8se5 209181 209178 2026-09-12T12:59:49Z Aveldro 601 209181 wikitext text/x-wiki <div class="text"> <pages index="Cadoret - Mouez Meneou Kerne, 1912.djvu" header=1 from=53 to=55 /> </div> {{DEFAULTSORT:Ma c’houefig gwen}} [[Rummad:Mouez Meneou Kerne]] [[Rummad:Skridoù-sonerezh]] mwbe1mdd3prhi1sto287m4vw251zleq 1 66679 209179 2026-09-12T12:58:12Z Aveldro 601 /* Frañseza Nikolaz (Merc’h Breiz-Izel) */ rann nevez 209179 wikitext text/x-wiki == Frañseza Nikolaz (''Merc’h Breiz-Izel'') == Ganet e Groñvel e 1894, ha dimezet d’ar barzh Laorañs Mari Nikolaz (''Penn-Breton''), amezeien, eta, da Filomena. Skrivañ a raent o zri e-barzh ''Kroaz ar Vretoned''. --[[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 9 Mez 2017 da 22:53 (CEST) [[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 12 Gwengolo 2026 da 14:58 (CEST) afdko7ceva2hzeb3d8ppr47hvf143em 102 66680 209186 2026-09-12T19:44:21Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "prim-ha-prim eun nebeut gwerzennou brezonek. Ar wech kenta e oa moarvat d’ar barz gounezer beza gourc’hemennet e yez hor Bro. An Eistezvod a badas pemp dervez, eus ar meurz, 18{{vet}} a C’houhere, d’ar Sadorn, 22. Henvel e voe labour ar pemp dervez-se. Diouz ar beure, goude lidou ar C’horsez, da lavarout eo war-dro 10 eur pe 10 eur hanter, e raed bodadenn ar c’henstrivadegou (ar Sadorn 22, e tigoras ar vodadenn da unnek eur hepken). Diouz an noz, da... 209186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|84|GWALARN|}}</noinclude>prim-ha-prim eun nebeut gwerzennou brezonek. Ar wech kenta e oa moarvat d’ar barz gounezer beza gourc’hemennet e yez hor Bro. An Eistezvod a badas pemp dervez, eus ar meurz, 18{{vet}} a C’houhere, d’ar Sadorn, 22. Henvel e voe labour ar pemp dervez-se. Diouz ar beure, goude lidou ar C’horsez, da lavarout eo war-dro 10 eur pe 10 eur hanter, e raed bodadenn ar c’henstrivadegou (ar Sadorn 22, e tigoras ar vodadenn da unnek eur hepken). Diouz an noz, da seiz eur hanter, e oa ar sonadeg ma kleved enni gwella sonerien ha kanerien ar Vro: Ben Davies, Maggie Davies, Clara Butt, Miriam Jones, Hannah Jones, Trevor Evans, Daniel Price, David Hughes, hag all, strollad telennere- zed an dimezell Annie T. Jones (12 telenn), laz-kana itronezed Kembre (hanter-kant mouez) bleniet gand an itron Clara Novello Davies, laz-kana an Eistezvod (500 mouez), hag al laz-binviou en e bez (100 a sonerien). An eil penn-devez a yea da zegemeridigeziou gant tud e karg (24), banveziou (25), baleadennou dre gêr. Kevredigeziou a zo a Vro-Gembre a reas o mad eus sizunvez an Eistezvod evid ober kendalc’hiou e Kêrdiz. Breuriez koz ha brudet ar ''Cymmrodorion'' en em vodas en ti-kêr, al lun 17, da seiz eur noz, dindan leviadur Maer Kêrdiz. Ar merc’her 19, diouz ar beure, e voe eun dalc’h all eus ar vreuriez-se a-gevret gand ar ''Welsh Utilization Society''. En diou vodadenn-ze e voe kuzuliet diwar-benn kemend a sell ouz ar Gelennadurez vicherel e Kembre hag al lec’h rôet d’ar c’hembraeg er skoliou. Ar yaou, 20{{vet}} a C’houhere, etre mogeriou an Ti-kêr, e voe dalc’het eur c’hendalc’h meur eus Kevredigez an Eistezvod hag ar C’horsez (''Cymdeithas yr Eisteddfod a’r Orsedd''), dindan leviadur Houva Môn. Lennet e voe danevellou-skrid, sellet ouz kontou, ha rag-aozet an Eistezvodou broadel abenn 1900 ha 1901. Antronoz, da beder eur hanter en endervez, en Ti-kêr bepred, e voe graet, dindan renadur Lady Windsor, eur vodadenn eus an ''Association for promoting the Education of Girls in Wales''. An Doktor Isambard Owen hag ar penrener-kelendi Viriamu Jones a reas eno prezegennou (26). Er bodadegou a voe etre kannaded ar broiou keltiek e-pad ar goueliou, Fournier d’ Albe ha Lord Castletown ne golljont ket o amzer. Diazezet o deus da vat eur gevredigez keltiek ha ma n’he deus ket houman taolet an holl frouez edod o c’hortoz neuze, n’eo ket aet koulskoude o labour da goll en holl-d’an-holl. Diwar ze ez eo deuet stankoc’h-stanka an darempredou etre ar Gelted, dreist-holl etre Kembreïz ha Breiziz. Hag ar menoziou a vreudeuriez, a genunvaniez hag a genskoazellerez hadet ganto a gavo abred pe ziwezad tud d’o seveni.<noinclude><references/> <br> {{Dehou|Fransez VALLEE.|2}} (''Da genderc’hel'').</noinclude> crmm362cgzrtqimsjal741b96la61qi 209192 209186 2026-09-12T20:43:47Z Aveldro 601 209192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|84|GWALARN|}}</noinclude>prim-ha-prim eun nebeut gwerzennou brezonek. Ar wech kenta e oa moarvat d’ar barz gounezer beza gourc’hemennet e yez hor Bro. An Eistezvod a badas pemp dervez, eus ar meurz, 18{{vet}} a C’houhere, d’ar Sadorn, 22. Henvel e voe labour ar pemp dervez-se. Diouz ar beure, goude lidou ar C’horsez, da lavarout eo war-dro 10 eur pe 10 eur hanter, e raed bodadenn ar c’henstrivadegou (ar Sadorn 22, e tigoras ar vodadenn da unnek eur hepken). Diouz an noz, da seiz eur hanter, e oa ar sonadeg ma kleved enni gwella sonerien ha kanerien ar Vro: Ben Davies, Maggie Davies, Clara Butt, Miriam Jones, Hannah Jones, Trevor Evans, Daniel Price, David Hughes, hag all, strollad telennere- zed an dimezell Annie T. Jones (12 telenn), laz-kana itronezed Kembre (hanter-kant mouez) bleniet gand an itron Clara Novello Davies, laz-kana an Eistezvod (500 mouez), hag al laz-binviou en e bez (100 a sonerien). An eil penn-devez a yea da zegemeridigeziou gant tud e karg&nbsp;<ref>Al lun d’an noz, 17{{vet}} a C’houere, an deiz ma tegouezjomp e Kêrdiz, e voe rôet eun degemeridigez e Leordi-kêr gand ar Maer hag ar Vaerez, Sir Thomas ha Lady Morel, en enor d’an Eistezvod. Kannaded ar broiou heltiek a oa bet pedet.</ref>, banveziou&nbsp;<ref>Ar Sadorn, 22 a C’houere, da zek eur beure, banvez an Eistezvod en Ti-kér. Pep kannad holl-geltiek a voe kaset d’ezan eur gartenn-gouvia digant Lord Windsor (''Ifor Morganwg''), levier-meur Eistezvod Vrôadel 1899.</ref>, baleadennou dre gêr. Kevredigeziou a zo a Vro-Gembre a reas o mad eus sizunvez an Eistezvod evid ober kendalc’hiou e Kêrdiz. Breuriez koz ha brudet ar ''Cymmrodorion'' en em vodas en ti-kêr, al lun 17, da seiz eur noz, dindan leviadur Maer Kêrdiz. Ar merc’her 19, diouz ar beure, e voe eun dalc’h all eus ar vreuriez-se a-gevret gand ar ''Welsh Utilization Society''. En diou vodadenn-ze e voe kuzuliet diwar-benn kemend a sell ouz ar Gelennadurez vicherel e Kembre hag al lec’h rôet d’ar c’hembraeg er skoliou. Ar yaou, 20{{vet}} a C’houhere, etre mogeriou an Ti-kêr, e voe dalc’het eur c’hendalc’h meur eus Kevredigez an Eistezvod hag ar C’horsez (''Cymdeithas yr Eisteddfod a’r Orsedd''), dindan leviadur Houva Môn. Lennet e voe danevellou-skrid, sellet ouz kontou, ha rag-aozet an Eistezvodou broadel abenn 1900 ha 1901. Antronoz, da beder eur hanter en endervez, en Ti-kêr bepred, e voe graet, dindan renadur Lady Windsor, eur vodadenn eus an ''Association for promoting the Education of Girls in Wales''. An Doktor Isambard Owen hag ar penrener-kelendi Viriamu Jones a reas eno prezegennou&nbsp;<ref>''Eisteddfod Genedlaethol Frenhinol Cymru, Cadair Gwent a Morganwg, a Gorsedd Bairdd Ynys Prydain, Caerdydd'', 1899, ''Rhaglen Swyddogol. The Royal National Eisteddfod of Wales, the Chair of Gwent and Morganwg, and the Gorsedd of the Bards of the Isle of Britain, Cardiff''. 1899, ''Official Programme (Printed and Published by Western Mail. Lld., Cardiff).</ref>. Er bodadegou a voe etre kannaded ar broiou keltiek e-pad ar goueliou, Fournier d’ Albe ha Lord Castletown ne golljont ket o amzer. Diazezet o deus da vat eur gevredigez keltiek ha ma n’he deus ket houman taolet an holl frouez edod o c’hortoz neuze, n’eo ket aet koulskoude o labour da goll en holl-d’an-holl. Diwar ze ez eo deuet stankoc’h-stanka an darempredou etre ar Gelted, dreist-holl etre Kembreïz ha Breiziz. Hag ar menoziou a vreudeuriez, a genunvaniez hag a genskoazellerez hadet ganto a gavo abred pe ziwezad tud d’o seveni.<noinclude><references/> <br> {{Dehou|Fransez VALLEE.|2}} (''Da genderc’hel'').</noinclude> g4pju8b70uj8ymt0xr82zw2k3dl87j5 102 66682 209187 2026-09-12T20:20:30Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <noinclude><br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar... 209187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|85}}</noinclude><nowiki/> <noinclude><br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15. (23) Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett. (24) Al lun d’an noz, 17{{vet}} a C’houere, an deiz ma tegouezjomp e Kêrdiz, e voe rôet eun degemeridigez e Leordi-kêr gand ar Maer hag ar Vaerez, Sir Thomas ha Lady Morel, en enor d’an Eistezvod. Kannaded ar broiou heltiek a oa bet pedet. (25) Ar Sadorn, 22 a C’houere, da zek eur beure, banvez an Eistezvod en Ti-kér. Pep kannad holl-geltiek a voe kaset d’ezan eur gartenn-gouvia digant Lord Windsor (''Ifor Morganwg''), levier-meur Eistezvod Vrôadel 1899. (26) ''Eisteddfod Genedlaethol Frenhinol Cymru, Cadair Gwent a Morganwg, a Gorsedd Bairdd Ynys Prydain, Caerdydd'', 1899, ''Rhaglen Swyddogol. The Royal National Eisteddfod of Wales, the Chair of Gwent and Morganwg, and the Gorsedd of the Bards of the Isle of Britain, Cardiff''. 1899, ''Official Programme (Printed and Published by Western Mail. Lld., Cardiff).</noinclude><noinclude><references/></noinclude> f2qg00cqnjtf35iqzb4x2vnvem9lrso 102 66683 209195 2026-09-12T21:00:19Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>IV</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC'H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''.</div> Gwelet em eus e Kêrdiz kastell Lord Bute, eur c’hastell koz, d’ezan touriou ha mogeriou kranellet, bet savet gwechall gand an Normaned ha kempennet eus ar c’haera gand ar per..." 209195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|103}} <br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} {{Kreizañ|'''<small>(Kendalc’h)</small>'''}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>IV</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC'H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''.</div> Gwelet em eus e Kêrdiz kastell Lord Bute, eur c’hastell koz, d’ezan touriou ha mogeriou kranellet, bet savet gwechall gand an Normaned ha kempennet eus ar c’haera gand ar perc’hen breman a dremen evid ar pinvidika a Vreiz-Veur. D’ezan ez oa an holl dachenn ma ’z eus lennou, kanoliou-dour, kaeou lestra-dikestra, glaoulec’hiou, tiez hent-houarn hag entrepaouezou porz-mor Kêrdiz. N’eo ket souez en dije dastumet en e gastell pinvidigeziou eleiz: dereziou maen-marbr ruz, kambrou lieslivet hag alaouret-holl gand arabeskennou diwar skouer re an Alhambra er Spagn, saliou-kibella graet penn-da-benn, muriou, leurenn ha kibell, gant mein-onus, hag all. Kaera a welis e diabarz ar c’hastell ez oa ar sal-zibri en em astenn hed-ha-hed talbenn ar c’hastell: skeudennet eo war ar muriou anezi holl istor Bro-Gembre. An dud a zo livet en o ment-natur pe dost. Ar gouvidi, e-pad ar pred, o devez dirag o daoulagad holl daoliou-kaer Kembreïz gwechall. Evid ar goueliou ez oa bet diavaez ar c’hastell golôet-holl a vannielou seiz eus ar c’haera, broudet warno ardameziou a bep doare. An holl vannielou-ze o skedi ouz an heol war diou gell-tenval mogeriou an ti-meur a rea d’an daoulagad eun arvest dudius-kenan. Lord-Bute, war am eus klevet, eus hugunod a oa deuet da gatolig gredus. Tremen a rea e amzer o studia war liderez ha pedennerez an Iliz katolik hag o trei anezo diwar all latin e saozneg. Degemeret ez omp bet eus ar gwella en e gastell ha graet eo bet d’eomp gwelout pep tra. Nemed evid ar perc’hen n’hon eus ket e welet. Lord Bute a vev en distro gand e studiou (27). Diwar-benn ar vadezourien hag o chapel, red eo diskouez da genta penaos em eus graet anaoudegez ganto. E-touez va mignoned, ez oa eun den eus ar gwella, an aotrou Thomas, ''Cochfarf'' « Koc’hvarv » eus e ano-barz (28). Evel ma oa unan eus pennou ar vadezourien, e fellas d’ezan diskouez d’in e chapel. Eur fentus a chapel, e gwirionez, pa daly war eun dro da lec’h-pedi ha da lenn-vadezi ! Ar vadezourien, evel ouzoc’h, n’o deus miret eus eus ar sakramantou nemed unan: ar vadiziant, Houman avat a reont evel sant Yan gwechall er Jourden. En kêr, o deus savet saliou simantet a vez leuniet a zour da oueliou-zo ma teu ar vadezourien d’ober enno lidou o badiziant. Ne vez rôet ganto ar vadiziant nemet da dud deuet en o oad hag evit beza badezet mat e ranker beza soubet penn-kil-ha-troad e-kreiz an dour. Evit distrei d’o chapel a Gêrdiz, lem-laka eo al leurenn anezi ha dindan en em gav al lenn-zour vras da vadezi. An deiz ma ’z is d’ar chapel n’oa ket deiz-badiziant an hini e oa, hogen deiz skol-sul ha ranket em eus klevout displega pennadou ar Skritur-Sakr gant pep hini eus ar Gristenien dastumet eno. Va-unan e lennis eus va gwella va fennad el levr bras a Skritur a oa bet rôet d’in. Nemet, pa voe goulennet diganin ober eur ger a zisklêriadur, en em gavis eun tammig nec’het. Kembreïz a zo, evel pa lavarfen, maget gant studi ar Skritur-Sakr, hag ar pep paoura anezo zoken a zo gouest da zisklêria ne vern pe bennad eus an daou Destamant (29). En deiz-se end-eeun<noinclude><references/></noinclude> i5hoemf1x83y85h8yc9z2ohbd1wxq5c 209202 209195 2026-09-13T08:55:36Z Aveldro 601 209202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|103}} <br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} {{Kreizañ|'''<small>(Kendalc’h)</small>'''}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>IV</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC'H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''.</div> Gwelet em eus e Kêrdiz kastell Lord Bute, eur c’hastell koz, d’ezan touriou ha mogeriou kranellet, bet savet gwechall gand an Normaned ha kempennet eus ar c’haera gand ar perc’hen breman a dremen evid ar pinvidika a Vreiz-Veur. D’ezan ez oa an holl dachenn ma ’z eus lennou, kanoliou-dour, kaeou lestra-dikestra, glaoulec’hiou, tiez hent-houarn hag entrepaouezou porz-mor Kêrdiz. N’eo ket souez en dije dastumet en e gastell pinvidigeziou eleiz: dereziou maen-marbr ruz, kambrou lieslivet hag alaouret-holl gand arabeskennou diwar skouer re an Alhambra er Spagn, saliou-kibella graet penn-da-benn, muriou, leurenn ha kibell, gant mein-onus, hag all. Kaera a welis e diabarz ar c’hastell ez oa ar sal-zibri en em astenn hed-ha-hed talbenn ar c’hastell: skeudennet eo war ar muriou anezi holl istor Bro-Gembre. An dud a zo livet en o ment-natur pe dost. Ar gouvidi, e-pad ar pred, o devez dirag o daoulagad holl daoliou-kaer Kembreïz gwechall. Evid ar goueliou ez oa bet diavaez ar c’hastell golôet-holl a vannielou seiz eus ar c’haera, broudet warno ardameziou a bep doare. An holl vannielou-ze o skedi ouz an heol war diou gell-tenval mogeriou an ti-meur a rea d’an daoulagad eun arvest dudius-kenan. Lord-Bute, war am eus klevet, eus hugunod a oa deuet da gatolig gredus. Tremen a rea e amzer o studia war liderez ha pedennerez an Iliz katolik hag o trei anezo diwar all latin e saozneg. Degemeret ez omp bet eus ar gwella en e gastell ha graet eo bet d’eomp gwelout pep tra. Nemed evid ar perc’hen n’hon eus ket e welet. Lord Bute a vev en distro gand e studiou&nbsp;<ref>Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz.</ref>. Diwar-benn ar vadezourien hag o chapel, red eo diskouez da genta penaos em eus graet anaoudegez ganto. E-touez va mignoned, ez oa eun den eus ar gwella, an aotrou Thomas, ''Cochfarf'' « Koc’hvarv » eus e ano-barz&nbsp;<ref>Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1.</ref>. Evel ma oa unan eus pennou ar vadezourien, e fellas d’ezan diskouez d’in e chapel. Eur fentus a chapel, e gwirionez, pa daly war eun dro da lec’h-pedi ha da lenn-vadezi ! Ar vadezourien, evel ouzoc’h, n’o deus miret eus eus ar sakramantou nemed unan: ar vadiziant, Houman avat a reont evel sant Yan gwechall er Jourden. En kêr, o deus savet saliou simantet a vez leuniet a zour da oueliou-zo ma teu ar vadezourien d’ober enno lidou o badiziant. Ne vez rôet ganto ar vadiziant nemet da dud deuet en o oad hag evit beza badezet mat e ranker beza soubet penn-kil-ha-troad e-kreiz an dour. Evit distrei d’o chapel a Gêrdiz, lem-laka eo al leurenn anezi ha dindan en em gav al lenn-zour vras da vadezi. An deiz ma ’z is d’ar chapel n’oa ket deiz-badiziant an hini e oa, hogen deiz skol-sul ha ranket em eus klevout displega pennadou ar Skritur-Sakr gant pep hini eus ar Gristenien dastumet eno. Va-unan e lennis eus va gwella va fennad el levr bras a Skritur a oa bet rôet d’in. Nemet, pa voe goulennet diganin ober eur ger a zisklêriadur, en em gavis eun tammig nec’het. Kembreïz a zo, evel pa lavarfen, maget gant studi ar Skritur-Sakr, hag ar pep paoura anezo zoken a zo gouest da zisklêria ne vern pe bennad eus an daou Destamant&nbsp;<ref>Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5.</ref>. En deiz-se end-eeun<noinclude><references/></noinclude> czqury6ruz3ki1uxnvuna6j1ddkec91 102 66684 209196 2026-09-12T21:14:39Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''NOTENNOU'''}} (27) Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz. (28) Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre... 209196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|105}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''NOTENNOU'''}} (27) Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz. (28) Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1. (29) Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5. (30) ''Swansea'' e saozneg. (31) ''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan. (32) ''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez. (33) Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899). ''Da staga ouz ''Gwalarn'' », p. 83, bann 2, dilinenna 2, e notenn :'' Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…).<noinclude><references/></noinclude> o28s0sr2rxug0y2ltc1czggtrb6sjx4 209198 209196 2026-09-12T21:19:21Z Aveldro 601 209198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|105}}</noinclude><nowiki/> <noinclude><br> {{Kreizañ|'''NOTENNOU'''}} (27) Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz. (28) Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1. (29) Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5. (30) ''Swansea'' e saozneg. (31) ''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan. (32) ''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez. (33) Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899). ''Da staga ouz ''Gwalarn'' », p. 83, bann 2, dilinenna 2, e notenn :'' Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…). </noinclude><noinclude><references/></noinclude> lupj90xlzkvd8trwra6k4kfv977jyfw 209199 209198 2026-09-12T21:19:46Z Aveldro 601 209199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|105}}</noinclude><nowiki/> <noinclude><br> {{Kreizañ|'''NOTENNOU'''}} (27) Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz. (28) Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1. (29) Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5. (30) ''Swansea'' e saozneg. (31) ''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan. (32) ''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez. (33) Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899). ''Da staga ouz « ''Gwalarn'' », p. 83, bann 2, dilinenna 2, e notenn :'' Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…). </noinclude><noinclude><references/></noinclude> 590dwtkj4ckweg5hlvjl1ifmcvywq26 102 66685 209200 2026-09-13T08:48:26Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "e welis eur paotr bihan, ker bihan ma voe red d’ezan pignat war an daol evit beza selaouet, o tisklêria ar Skritur gand eur vouez reiz hag uhel en eun doare souezus. War an anaoudegez-se eus ar Skritur e sav ar vistri, evel war eun diazez, eur bern anaoudegeziou all. Da skouer, o studia Lizeriou an Ebestel, e tesker douaroniez koz ar bed roman. N’oun ket souezet en dije lavaret Lloyd George en doa punset ar pep krenva eus e zeskamant e kenteliou ar sk... 209200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|104|GWALARN|}}</noinclude>e welis eur paotr bihan, ker bihan ma voe red d’ezan pignat war an daol evit beza selaouet, o tisklêria ar Skritur gand eur vouez reiz hag uhel en eun doare souezus. War an anaoudegez-se eus ar Skritur e sav ar vistri, evel war eun diazez, eur bern anaoudegeziou all. Da skouer, o studia Lizeriou an Ebestel, e tesker douaroniez koz ar bed roman. N’oun ket souezet en dije lavaret Lloyd George en doa punset ar pep krenva eus e zeskamant e kenteliou ar skol-sul a heulie en e vugaleerez. Skoliou all am eus gwelet e Kêrdiz, a-gevret gand eur mignon anvet Charlez Morgan, a oa mestr-skol. Amzer vak ez oa evid ar skoliou, gant-se edo goullo ar c’hambrou-studi hag ar c’hlasou. Arvestet em eus ouz ar re-man, kempennet-kaer, sklerijennet-mat ha reizet pep tra enno e sell da zigeri spered ar vugale ha d’e drei ouz karantez Kembre ha karantez Doue. Dre-holl war ar muriou e weler enskrivet e kembraeg sturiou brogar pe kenteliou kristen tennet eus ar Skritur-Sakr. Aet oun ivez da welout Leordi-kêr a zo eus ar c’haera, uhel, ec’hon, rezadou prenestrou bras warnan, hag ennan en tu-hont da 40.000 levr. Ar sal penna a zo sklerijennet eus ar gwella gand eun dôenn volzet gwerennet- holl. Brasa leordi holl brinselez Gembre eo Leondi Kêrdiz, hag ennan eo ivez en em gav ar pinvidika dastumad levriou ha dournskridou kembraek a zo er bed holl. E-touez an dournskridou, n’heller ket tremen heb ober meneg eus Levr Aneurin. Skrivet eo bet war baper maoutken en trizekvet kantved gand eur manac’h bennak en unan eus manatiou Kembre. Bez’ ez eus warnan eun adskrivadur eus ar Gododin, barzoneg brudet savet diwar-benn emgann bras Kaltraez a zo bet en hanternoz Breiz-Veur, war-dro ar bloaz 590, etre Brezoned ar c’horn-ze hag ar C’hermaned. Eun dournskrid kembraek all, kaer-meurbet, a weler el Leordi ; skrivet eo bet war heman, er pemzekvet kantved, lezennou ker fur ar roue Howell Dda. Menegi a rin ouspenn, e-touez pinvidigeziou Leordi Kêrdiz : dihellou, teuliou, parichou ha paperiou koz a bep seurt, talvoudus-bras evid istor ar vro, en o mesk eul lizer diwar dourn Gwillim Morgan, eskob Llandav ha Sant-Asaph, a reas er bloaz 1588 ar genta troidigez eus ar Skritur-Sakr e kembraeg ; skoueriou eus ar c’hosa leoriou moulet ; leoriou o tellezout ar sel en abeg da gaerder o golôennou ; deoriou diwar-benn an evned, enno skeudennou kaer livet gand an dourn ; livaduriou eus Bro-Sina hag ar Japan, war baper riz ; leoriou diwar-benn an Ijinou-Kaer, skeudennet-dispar ; tadlennou-douaroniez koz ; ha kant ha kant a draou all a ra eus an Ti-ze evel eur baradoz evid al lenneg hag an den a studi. Lorc’h a vez gant Kembreïz Kèrdiz o tiskouez an tenzor-ze, muioc’h c’hoaz eged evit brava paleziou o c’hêr, rak dreist pep tra e lakeont ar studi ha kement tra a sell ouz gwellaat hag uhelaat spered mab-den. D’ar c’houlz-se al levraouegour e oa Ivano Jones. Miret em eus e koun anezan eur gartenn-bost, skeudennet warni al Leordi, gand eur geriennou hegarat diouz e zourn e brezoneg reiz. Penna leordi Kêrdiz ez eo heman. Adleordiou ha saliou-lenn a gaver ouspenn e korniou all eus kêr. Graet em boa anaoudegez gand eur mestr-kelenner saoz, e ano Ambrose Story, hag hen katolig gredus hag unan eus renerien Breuriez Danevellourien Sant Teilo. Eun deiz em c’hemeras gantan d’an abardaez d’ober eun dro er Mirdi. Eno e welis a bep seurt traou dudius, dreist-holl diwar-benn istor ha henoniez ar Vro. En unan eus ar saliou-ze, e-skourr ouz ar voger, e welis binviou iskis. « Petra eo ar binviou-ze ? » a c’houlennis digant va ambrouger. Heman, o veza n’oan ket krenv war ar saozneg ha ne ouie ket e-unan ar c’hembraeg, a gomze d’in alïes e latin. « ''Aratrum'' », a respontas. Nemet, o veza ma sone ar ger e giz ar Saozon, em oa poan och intent ez oa eun alar. E-kichen an alar prenn-ze, ez oa eur freilh henvell ouz hor freilhou a Vreiz. ''Ffust'' eo an ano a ra Kembreïz anezan, o kemerout evid ar benveg a-bez ano an troad hepken. Souezet e voent pa lavaris ez oa ar benveg-ze boazet c’hoaz e Breiz ha pa rôis d’ezo ano an holl rannou anezan e brezoneg. Ouspenn an hendraezou hag an arrebeuri koz e teu drezo d’an den eun alberz eus buhez ha micheriou Kembreïz gwechall e weler e Mindi Kêrdiz skoueriou stank eus ijinerezou-kaer ar Vro : podou porselen eus labouradegou Abertawe (30) ha Nantgarw, anezo henveladouriou eus podou brudet Bro-Sina, hag eur bern japanaduriou » eus Pontypool, da lavarout eo traezou oberiet dreist-holl e prenn lufret ha lakennet (31) savet en XVIIIvet kantved e Pontypool diwar patrom re ar Japan. Saliou all er Mirdi a zo gouestlet d’an naturouriez : bez’ e weler enno, gant peb a dikedennig merket warni hec’h anoiou, kement plantenn a gresk e Breiz-Veur, hag eun dastumad kaer-kenan eus holl evned Kembre, plouzet gant kemend a ijin ken e lavarfe en den ez int beo, en o c’hichen o neiziou hag o viou, hag endro da bep evn, kement ha ma ’z eo bet gallet ober, eun adsavadur gwirion eus al lec’h ma plij ar muia d’ezan beva. Er rann eus ar Mirdi gouestlet d’al liverez ha d’ar skulterez eo e vez miret tenzor ar C’horsez, ennan {{Reizh|dreist--holl|dreist-holl}} ar C’horn Hirlas savet gant Syr W. Goscombe John (32) ha kinniget d’ar C’horsez gant Lord Tredigar. Eno ivez e vez miret hanterenn ar C’hleze keltiat, an hanterenn all o veza e Breiz-Vihan. Unanidigez an daou damm-ze war ar Maen-Llog a zo unan eus penna lidou ar C’horsez. Eur werzig am eus savet diwar-benn an unanidigez-se eus an daou damm-kleze hag he c’hinniget d’an aotrounez Coch- farf hag Arlunydd Penugarn. Setu-hi aman : {{Kreizañ|Rann ar C’hleze}} <poem>Ganimp, pa deujomp en Breiz, ’oa eur rann kleze dir, Manet ganac’h an darn all, tud Cymru war ho tir : Renet gant dorn an Otro, setu omp deuet-ni Da gas d’ac’h hon rann-gleze, hon breudeur a Gymru. Hwfa Môn en deus frammet darn Cymru ha darn Breiz : Hon c’halonou, war eun dro, ’deus tridet en hon c’hreiz ; N’ed eus breman ’med eur Vro, ’med eur yez, eur galon, Hag enni evel eur mor a garante wirion. Siouaz ! ’welan ’tont en-dro de c’houery ar c’himiad, Daerou a gaony, a c’hlac’har, a veuz ma daoulagad Rann ar c’hleze, a welan, ’vo rann hon c’halon-ni ! Doue daz miro, ma Breiz ! Doue daz miro Cymru ! ! (33) </poem> Graet em boa anaoudegez e Kêrdiz gand unan eus kenta skrivanierien ar Western News, e ano Arthur Mee. Eun den a zoare, disterik a gorf, hogen leun a vuhez ha speredet-kaer. Mont a ris gantan da welout ti-moulerez ha bureviou e gelaouenn a zo eus ar galloudeka eus Kêrdiz. Eno eo em eus gwelet evid ar wech kenta petra eo reizadur eur gelaouenn vras. E traon an ti ar gwaskerellou-tro gant peb a geflusker tredanel ouz o lakaat en dro. Uheloc’h e kaver bureviou ar skrivanierien e lec’h e voe kinniget d’imp eun dra bennak da eva. E-touez ar re am degemeras e oa eur C’hembread a lavaras d’in : « ''Gwladgarwr ydych chwi ?'' Eur c’har-e-vro ez oc’h c’houi ? » Hag e tisklêrias d’in e oa hen e-unan douget-tre d’e vro Gembre. Evid ar gelaouenn, eur gelaouenn saoznek n’eo ken. N’eus enni lec’h ebet evid ar c’hembraeg. En uhela solieradur an ti em eus gwelet ober skeudennou ar gelaouenn. D’an noz, pa zegouez ar gelaouerien, e tegasont ganto luc’hskeudennou eus an darvoudennou o devez gwelet. Gand al luc’hskeudennou-ze em eus gwelet ober engravaduriou a vo moulet e-pad an noz war ar c’helaouennou. Ar re-man a vezo gwerzet er beurevez, hag, evel-se, al lennerien o devo dirag o daoulagad war eun dro desrevelladur ha skeudennadur an darvoudennou o paouez degouezout en derc’hent.<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> 63cueasiu3yohou8fybhvjdpvcds96s 209201 209200 2026-09-13T08:50:43Z Aveldro 601 209201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|104|GWALARN|}}</noinclude>e welis eur paotr bihan, ker bihan ma voe red d’ezan pignat war an daol evit beza selaouet, o tisklêria ar Skritur gand eur vouez reiz hag uhel en eun doare souezus. War an anaoudegez-se eus ar Skritur e sav ar vistri, evel war eun diazez, eur bern anaoudegeziou all. Da skouer, o studia Lizeriou an Ebestel, e tesker douaroniez koz ar bed roman. N’oun ket souezet en dije lavaret Lloyd George en doa punset ar pep krenva eus e zeskamant e kenteliou ar skol-sul a heulie en e vugaleerez. Skoliou all am eus gwelet e Kêrdiz, a-gevret gand eur mignon anvet Charlez Morgan, a oa mestr-skol. Amzer vak ez oa evid ar skoliou, gant-se edo goullo ar c’hambrou-studi hag ar c’hlasou. Arvestet em eus ouz ar re-man, kempennet-kaer, sklerijennet-mat ha reizet pep tra enno e sell da zigeri spered ar vugale ha d’e drei ouz karantez Kembre ha karantez Doue. Dre-holl war ar muriou e weler enskrivet e kembraeg sturiou brogar pe kenteliou kristen tennet eus ar Skritur-Sakr. Aet oun ivez da welout Leordi-kêr a zo eus ar c’haera, uhel, ec’hon, rezadou prenestrou bras warnan, hag ennan en tu-hont da 40.000 levr. Ar sal penna a zo sklerijennet eus ar gwella gand eun dôenn volzet gwerennet- holl. Brasa leordi holl brinselez Gembre eo Leondi Kêrdiz, hag ennan eo ivez en em gav ar pinvidika dastumad levriou ha dournskridou kembraek a zo er bed holl. E-touez an dournskridou, n’heller ket tremen heb ober meneg eus Levr Aneurin. Skrivet eo bet war baper maoutken en trizekvet kantved gand eur manac’h bennak en unan eus manatiou Kembre. Bez’ ez eus warnan eun adskrivadur eus ar ''Gododin'', barzoneg brudet savet diwar-benn emgann bras Kaltraez a zo bet en hanternoz Breiz-Veur, war-dro ar bloaz 590, etre Brezoned ar c’horn-ze hag ar C’hermaned. Eun dournskrid kembraek all, kaer-meurbet, a weler el Leordi ; skrivet eo bet war heman, er pemzekvet kantved, lezennou ker fur ar roue Howell Dda. Menegi a rin ouspenn, e-touez pinvidigeziou Leordi Kêrdiz : dihellou, teuliou, parichou ha paperiou koz a bep seurt, talvoudus-bras evid istor ar vro, en o mesk eul lizer diwar dourn Gwillim Morgan, eskob Llandav ha Sant-Asaph, a reas er bloaz 1588 ar genta troidigez eus ar Skritur-Sakr e kembraeg ; skoueriou eus ar c’hosa leoriou moulet ; leoriou o tellezout ar sel en abeg da gaerder o golôennou ; deoriou diwar-benn an evned, enno skeudennou kaer livet gand an dourn ; livaduriou eus Bro-Sina hag ar Japan, war baper riz ; leoriou diwar-benn an Ijinou-Kaer, skeudennet-dispar ; tadlennou-douaroniez koz ; ha kant ha kant a draou all a ra eus an Ti-ze evel eur baradoz evid al lenneg hag an den a studi. Lorc’h a vez gant Kembreïz Kèrdiz o tiskouez an tenzor-ze, muioc’h c’hoaz eged evit brava paleziou o c’hêr, rak dreist pep tra e lakeont ar studi ha kement tra a sell ouz gwellaat hag uhelaat spered mab-den. D’ar c’houlz-se al levraouegour e oa Ivano Jones. Miret em eus e koun anezan eur gartenn-bost, skeudennet warni al Leordi, gand eur geriennou hegarat diouz e zourn e brezoneg reiz. Penna leordi Kêrdiz ez eo heman. Adleordiou ha saliou-lenn a gaver ouspenn e korniou all eus kêr. Graet em boa anaoudegez gand eur mestr-kelenner saoz, e ano Ambrose Story, hag hen katolig gredus hag unan eus renerien Breuriez Danevellourien Sant Teilo. Eun deiz em c’hemeras gantan d’an abardaez d’ober eun dro er Mirdi. Eno e welis a bep seurt traou dudius, dreist-holl diwar-benn istor ha henoniez ar Vro. En unan eus ar saliou-ze, e-skourr ouz ar voger, e welis binviou iskis. « Petra eo ar binviou-ze ? » a c’houlennis digant va ambrouger. Heman, o veza n’oan ket krenv war ar saozneg ha ne ouie ket e-unan ar c’hembraeg, a gomze d’in alïes e latin. « ''Aratrum'' », a respontas. Nemet, o veza ma sone ar ger e giz ar Saozon, em oa poan och intent ez oa eun alar. E-kichen an alar prenn-ze, ez oa eur freilh henvell ouz hor freilhou a Vreiz. ''Ffust'' eo an ano a ra Kembreïz anezan, o kemerout evid ar benveg a-bez ano an troad hepken. Souezet e voent pa lavaris ez oa ar benveg-ze boazet c’hoaz e Breiz ha pa rôis d’ezo ano an holl rannou anezan e brezoneg. Ouspenn an hendraezou hag an arrebeuri koz e teu drezo d’an den eun alberz eus buhez ha micheriou Kembreïz gwechall e weler e Mindi Kêrdiz skoueriou stank eus ijinerezou-kaer ar Vro : podou porselen eus labouradegou Abertawe (30) ha Nantgarw, anezo henveladouriou eus podou brudet Bro-Sina, hag eur bern japanaduriou » eus Pontypool, da lavarout eo traezou oberiet dreist-holl e prenn lufret ha lakennet (31) savet en XVIIIvet kantved e Pontypool diwar patrom re ar Japan. Saliou all er Mirdi a zo gouestlet d’an naturouriez : bez’ e weler enno, gant peb a dikedennig merket warni hec’h anoiou, kement plantenn a gresk e Breiz-Veur, hag eun dastumad kaer-kenan eus holl evned Kembre, plouzet gant kemend a ijin ken e lavarfe en den ez int beo, en o c’hichen o neiziou hag o viou, hag endro da bep evn, kement ha ma ’z eo bet gallet ober, eun adsavadur gwirion eus al lec’h ma plij ar muia d’ezan beva. Er rann eus ar Mirdi gouestlet d’al liverez ha d’ar skulterez eo e vez miret tenzor ar C’horsez, ennan {{Reizh|dreist--holl|dreist-holl}} ar C’horn Hirlas savet gant Syr W. Goscombe John (32) ha kinniget d’ar C’horsez gant Lord Tredigar. Eno ivez e vez miret hanterenn ar C’hleze keltiat, an hanterenn all o veza e Breiz-Vihan. Unanidigez an daou damm-ze war ar Maen-Llog a zo unan eus penna lidou ar C’horsez. Eur werzig am eus savet diwar-benn an unanidigez-se eus an daou damm-kleze hag he c’hinniget d’an aotrounez Coch- farf hag Arlunydd Penugarn. Setu-hi aman : {{Kreizañ|Rann ar C’hleze}} <poem>Ganimp, pa deujomp en Breiz, ’oa eur rann kleze dir, Manet ganac’h an darn all, tud Cymru war ho tir : Renet gant dorn an Otro, setu omp deuet-ni Da gas d’ac’h hon rann-gleze, hon breudeur a Gymru. Hwfa Môn en deus frammet darn Cymru ha darn Breiz : Hon c’halonou, war eun dro, ’deus tridet en hon c’hreiz ; N’ed eus breman ’med eur Vro, ’med eur yez, eur galon, Hag enni evel eur mor a garante wirion. Siouaz ! ’welan ’tont en-dro de c’houery ar c’himiad, Daerou a gaony, a c’hlac’har, a veuz ma daoulagad Rann ar c’hleze, a welan, ’vo rann hon c’halon-ni ! Doue daz miro, ma Breiz ! Doue daz miro Cymru ! ! (33) </poem> Graet em boa anaoudegez e Kêrdiz gand unan eus kenta skrivanierien ar ''Western News'', e ano Arthur Mee. Eun den a zoare, disterik a gorf, hogen leun a vuhez ha speredet-kaer. Mont a ris gantan da welout ti-moulerez ha bureviou e gelaouenn a zo eus ar galloudeka eus Kêrdiz. Eno eo em eus gwelet evid ar wech kenta petra eo reizadur eur gelaouenn vras. E traon an ti ar gwaskerellou-tro gant peb a geflusker tredanel ouz o lakaat en dro. Uheloc’h e kaver bureviou ar skrivanierien e lec’h e voe kinniget d’imp eun dra bennak da eva. E-touez ar re am degemeras e oa eur C’hembread a lavaras d’in : « ''Gwladgarwr ydych chwi ?'' Eur c’har-e-vro ez oc’h c’houi ? » Hag e tisklêrias d’in e oa hen e-unan douget-tre d’e vro Gembre. Evid ar gelaouenn, eur gelaouenn saoznek n’eo ken. N’eus enni lec’h ebet evid ar c’hembraeg. En uhela solieradur an ti em eus gwelet ober skeudennou ar gelaouenn. D’an noz, pa zegouez ar gelaouerien, e tegasont ganto luc’hskeudennou eus an darvoudennou o devez gwelet. Gand al luc’hskeudennou-ze em eus gwelet ober engravaduriou a vo moulet e-pad an noz war ar c’helaouennou. Ar re-man a vezo gwerzet er beurevez, hag, evel-se, al lennerien o devo dirag o daoulagad war eun dro desrevelladur ha skeudennadur an darvoudennou o paouez degouezout en derc’hent.<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> m4yfqk3mjwgjktv6z3xlxnpl8xw5da6 209203 209201 2026-09-13T08:58:05Z Aveldro 601 209203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|104|GWALARN|}}</noinclude>e welis eur paotr bihan, ker bihan ma voe red d’ezan pignat war an daol evit beza selaouet, o tisklêria ar Skritur gand eur vouez reiz hag uhel en eun doare souezus. War an anaoudegez-se eus ar Skritur e sav ar vistri, evel war eun diazez, eur bern anaoudegeziou all. Da skouer, o studia Lizeriou an Ebestel, e tesker douaroniez koz ar bed roman. N’oun ket souezet en dije lavaret Lloyd George en doa punset ar pep krenva eus e zeskamant e kenteliou ar skol-sul a heulie en e vugaleerez. Skoliou all am eus gwelet e Kêrdiz, a-gevret gand eur mignon anvet Charlez Morgan, a oa mestr-skol. Amzer vak ez oa evid ar skoliou, gant-se edo goullo ar c’hambrou-studi hag ar c’hlasou. Arvestet em eus ouz ar re-man, kempennet-kaer, sklerijennet-mat ha reizet pep tra enno e sell da zigeri spered ar vugale ha d’e drei ouz karantez Kembre ha karantez Doue. Dre-holl war ar muriou e weler enskrivet e kembraeg sturiou brogar pe kenteliou kristen tennet eus ar Skritur-Sakr. Aet oun ivez da welout Leordi-kêr a zo eus ar c’haera, uhel, ec’hon, rezadou prenestrou bras warnan, hag ennan en tu-hont da 40.000 levr. Ar sal penna a zo sklerijennet eus ar gwella gand eun dôenn volzet gwerennet- holl. Brasa leordi holl brinselez Gembre eo Leondi Kêrdiz, hag ennan eo ivez en em gav ar pinvidika dastumad levriou ha dournskridou kembraek a zo er bed holl. E-touez an dournskridou, n’heller ket tremen heb ober meneg eus Levr Aneurin. Skrivet eo bet war baper maoutken en trizekvet kantved gand eur manac’h bennak en unan eus manatiou Kembre. Bez’ ez eus warnan eun adskrivadur eus ar ''Gododin'', barzoneg brudet savet diwar-benn emgann bras Kaltraez a zo bet en hanternoz Breiz-Veur, war-dro ar bloaz 590, etre Brezoned ar c’horn-ze hag ar C’hermaned. Eun dournskrid kembraek all, kaer-meurbet, a weler el Leordi ; skrivet eo bet war heman, er pemzekvet kantved, lezennou ker fur ar roue Howell Dda. Menegi a rin ouspenn, e-touez pinvidigeziou Leordi Kêrdiz : dihellou, teuliou, parichou ha paperiou koz a bep seurt, talvoudus-bras evid istor ar vro, en o mesk eul lizer diwar dourn Gwillim Morgan, eskob Llandav ha Sant-Asaph, a reas er bloaz 1588 ar genta troidigez eus ar Skritur-Sakr e kembraeg ; skoueriou eus ar c’hosa leoriou moulet ; leoriou o tellezout ar sel en abeg da gaerder o golôennou ; deoriou diwar-benn an evned, enno skeudennou kaer livet gand an dourn ; livaduriou eus Bro-Sina hag ar Japan, war baper riz ; leoriou diwar-benn an Ijinou-Kaer, skeudennet-dispar ; tadlennou-douaroniez koz ; ha kant ha kant a draou all a ra eus an Ti-ze evel eur baradoz evid al lenneg hag an den a studi. Lorc’h a vez gant Kembreïz Kèrdiz o tiskouez an tenzor-ze, muioc’h c’hoaz eged evit brava paleziou o c’hêr, rak dreist pep tra e lakeont ar studi ha kement tra a sell ouz gwellaat hag uhelaat spered mab-den. D’ar c’houlz-se al levraouegour e oa Ivano Jones. Miret em eus e koun anezan eur gartenn-bost, skeudennet warni al Leordi, gand eur geriennou hegarat diouz e zourn e brezoneg reiz. Penna leordi Kêrdiz ez eo heman. Adleordiou ha saliou-lenn a gaver ouspenn e korniou all eus kêr. Graet em boa anaoudegez gand eur mestr-kelenner saoz, e ano Ambrose Story, hag hen katolig gredus hag unan eus renerien Breuriez Danevellourien Sant Teilo. Eun deiz em c’hemeras gantan d’an abardaez d’ober eun dro er Mirdi. Eno e welis a bep seurt traou dudius, dreist-holl diwar-benn istor ha henoniez ar Vro. En unan eus ar saliou-ze, e-skourr ouz ar voger, e welis binviou iskis. « Petra eo ar binviou-ze ? » a c’houlennis digant va ambrouger. Heman, o veza n’oan ket krenv war ar saozneg ha ne ouie ket e-unan ar c’hembraeg, a gomze d’in alïes e latin. « ''Aratrum'' », a respontas. Nemet, o veza ma sone ar ger e giz ar Saozon, em oa poan och intent ez oa eun alar. E-kichen an alar prenn-ze, ez oa eur freilh henvell ouz hor freilhou a Vreiz. ''Ffust'' eo an ano a ra Kembreïz anezan, o kemerout evid ar benveg a-bez ano an troad hepken. Souezet e voent pa lavaris ez oa ar benveg-ze boazet c’hoaz e Breiz ha pa rôis d’ezo ano an holl rannou anezan e brezoneg. Ouspenn an hendraezou hag an arrebeuri koz e teu drezo d’an den eun alberz eus buhez ha micheriou Kembreïz gwechall e weler e Mindi Kêrdiz skoueriou stank eus ijinerezou-kaer ar Vro : podou porselen eus labouradegou Abertawe&nbsp;<ref>''Swansea'' e saozneg.</ref> ha Nantgarw, anezo henveladouriou eus podou brudet Bro-Sina, hag eur bern japanaduriou » eus Pontypool, da lavarout eo traezou oberiet dreist-holl e prenn lufret ha lakennet&nbsp;<ref>''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan.</ref> savet en XVIIIvet kantved e Pontypool diwar patrom re ar Japan. Saliou all er Mirdi a zo gouestlet d’an naturouriez : bez’ e weler enno, gant peb a dikedennig merket warni hec’h anoiou, kement plantenn a gresk e Breiz-Veur, hag eun dastumad kaer-kenan eus holl evned Kembre, plouzet gant kemend a ijin ken e lavarfe en den ez int beo, en o c’hichen o neiziou hag o viou, hag endro da bep evn, kement ha ma ’z eo bet gallet ober, eun adsavadur gwirion eus al lec’h ma plij ar muia d’ezan beva. Er rann eus ar Mirdi gouestlet d’al liverez ha d’ar skulterez eo e vez miret tenzor ar C’horsez, ennan {{Reizh|dreist--holl|dreist-holl}} ar C’horn Hirlas savet gant Syr W. Goscombe John&nbsp;<ref>''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez.</ref> ha kinniget d’ar C’horsez gant Lord Tredigar. Eno ivez e vez miret hanterenn ar C’hleze keltiat, an hanterenn all o veza e Breiz-Vihan. Unanidigez an daou damm-ze war ar Maen-Llog a zo unan eus penna lidou ar C’horsez. Eur werzig am eus savet diwar-benn an unanidigez-se eus an daou damm-kleze hag he c’hinniget d’an aotrounez Coch- farf hag Arlunydd Penugarn. Setu-hi aman : {{Kreizañ|Rann ar C’hleze}} <poem>Ganimp, pa deujomp en Breiz, ’oa eur rann kleze dir, Manet ganac’h an darn all, tud Cymru war ho tir : Renet gant dorn an Otro, setu omp deuet-ni Da gas d’ac’h hon rann-gleze, hon breudeur a Gymru. Hwfa Môn en deus frammet darn Cymru ha darn Breiz : Hon c’halonou, war eun dro, ’deus tridet en hon c’hreiz ; N’ed eus breman ’med eur Vro, ’med eur yez, eur galon, Hag enni evel eur mor a garante wirion. Siouaz ! ’welan ’tont en-dro de c’houery ar c’himiad, Daerou a gaony, a c’hlac’har, a veuz ma daoulagad Rann ar c’hleze, a welan, ’vo rann hon c’halon-ni ! Doue daz miro, ma Breiz ! Doue daz miro Cymru !! </poem>&nbsp;<ref>Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899).</ref> Graet em boa anaoudegez e Kêrdiz gand unan eus kenta skrivanierien ar ''Western News'', e ano Arthur Mee. Eun den a zoare, disterik a gorf, hogen leun a vuhez ha speredet-kaer. Mont a ris gantan da welout ti-moulerez ha bureviou e gelaouenn a zo eus ar galloudeka eus Kêrdiz. Eno eo em eus gwelet evid ar wech kenta petra eo reizadur eur gelaouenn vras. E traon an ti ar gwaskerellou-tro gant peb a geflusker tredanel ouz o lakaat en dro. Uheloc’h e kaver bureviou ar skrivanierien e lec’h e voe kinniget d’imp eun dra bennak da eva. E-touez ar re am degemeras e oa eur C’hembread a lavaras d’in : « ''Gwladgarwr ydych chwi ?'' Eur c’har-e-vro ez oc’h c’houi ? » Hag e tisklêrias d’in e oa hen e-unan douget-tre d’e vro Gembre. Evid ar gelaouenn, eur gelaouenn saoznek n’eo ken. N’eus enni lec’h ebet evid ar c’hembraeg. En uhela solieradur an ti em eus gwelet ober skeudennou ar gelaouenn. D’an noz, pa zegouez ar gelaouerien, e tegasont ganto luc’hskeudennou eus an darvoudennou o devez gwelet. Gand al luc’hskeudennou-ze em eus gwelet ober engravaduriou a vo moulet e-pad an noz war ar c’helaouennou. Ar re-man a vezo gwerzet er beurevez, hag, evel-se, al lennerien o devo dirag o daoulagad war eun dro desrevelladur ha skeudennadur an darvoudennou o paouez degouezout en derc’hent.<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> b9ynj3th7f73bsk162od4lua5or7ydd 101 66686 209204 2026-09-13T09:12:48Z Aveldro 601 /* Taolenn */ rann nevez 209204 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — EUS SANT-MALOU DA GERDIZ — AN TREIZ DA VONT DA VREIZ-VEUR. — TORNAODOU ENEZ-WIGHT. — SOUTHAMPTON. — SALISBURY. — BRISTOL. — HENT BOLZET DINDAN STER HAVREN. — DEGOUEZOUT E KERDIZ. II — E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE. III — E KERDIZ (KENDALC’H). —AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK IV — E KERDIZ (KENDALC'H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''. V — E Kêrdiz (Kendalc’h) — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN KER. — AN DOUR HAG AN AEZENN-LESKI. — AN ILIZIOU. — AN ILIZ KATOLIK. — STREADOU-KER. — AR PORZ-MOR. [[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 13 Gwengolo 2026 da 11:12 (CEST) g3kbf98esp8ars740swpib1iuq8v5gs 209205 209204 2026-09-13T09:13:05Z Aveldro 601 209205 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — EUS SANT-MALOU DA GERDIZ — AN TREIZ DA VONT DA VREIZ-VEUR. — TORNAODOU ENEZ-WIGHT. — SOUTHAMPTON. — SALISBURY. — BRISTOL. — HENT BOLZET DINDAN STER HAVREN. — DEGOUEZOUT E KERDIZ. II — E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE. III — E KERDIZ (KENDALC’H). — AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK IV — E KERDIZ (KENDALC'H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''. V — E Kêrdiz (Kendalc’h) — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN KER. — AN DOUR HAG AN AEZENN-LESKI. — AN ILIZIOU. — AN ILIZ KATOLIK. — STREADOU-KER. — AR PORZ-MOR. [[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 13 Gwengolo 2026 da 11:12 (CEST) 4gjl21s47zjhrxk1e0ebmkzlpja0wh7 209207 209205 2026-09-13T09:15:13Z Aveldro 601 209207 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) eb5m0mrk7qav54gdcbep40m8b3koipq 102 66687 209206 2026-09-13T09:13:40Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>V — E Kêrdiz</big>}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN KER. — AN DOUR HAG AN AEZENN-LESKI. — AN ILIZIOU. — AN ILIZ KATOLIK. — STREADOU-KER. — AR PORZ-MOR.</div> Kêrdiz a zo eur gêr eus ar re binvidika. Eus ar glaou-douar e teu ar binvidigez-se he deus graet eur c’hresk souezus er c’hantved diweza <ref>E 1925 eo emaoun o skr..." 209206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>V — E Kêrdiz</big>}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN KER. — AN DOUR HAG AN AEZENN-LESKI. — AN ILIZIOU. — AN ILIZ KATOLIK. — STREADOU-KER. — AR PORZ-MOR.</div> Kêrdiz a zo eur gêr eus ar re binvidika. Eus ar glaou-douar e teu ar binvidigez-se he deus graet eur c’hresk souezus er c’hantved diweza <ref>E 1925 eo emaoun o skriva an envorennou-man.</ref> Gant-se, arabad gortoz, pa zegouezer e Kêrdiz, gwelout paleziou, tiez, ilizou koz. N’eus a draou koz nemed ar c’hastell hag abatti Llandav, eul leo bennak diouz kêr. Streadou ec’hon, terdouaret peurliesa <ref>Hiniennou a zo pavezet gant paveziou prenn da vihanaat trouz ar c’hirri a dremen drezo.</ref>, riblennet-ledan, tiez giz vreman o sevel a bep tu, ha, da noz, o para war an traou-ze, gouleier an tredan hag an aezenn-leski, setu eno Kêrdiz.<noinclude><references/></noinclude> nb34zkas1quhxu4ngzjpb9empy0dmbo