Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 105 30246 209356 185500 2026-09-20T13:53:10Z Aveldro 601 /* Liamm */ rann nevez 209356 wikitext text/x-wiki * Ur "''Christophe Joseph Marie Terrien''", ganet d’an 08/12/1806, a gaver e marilh ganedigezhioù kêr An Oriant. [http://recherche.archives.morbihan.fr/ark:/15049/vta544882119f63e/daogrp/0#id:1110066892?center=2131,-1167&zoom=4] ha [http://recherche.archives.morbihan.fr/ark:/15049/vta544881e6f348a/daogrp/0#id:1493514184?center=2625,-861&zoom=6] * Kavout a reer anezhañ e niveradegoù Breizh-Veur e 1861 ha e 1871, e Shrewsbury, Shropshire, dimezet d'ur serten ''Adile'', pe ''Adeline'', pe ''Adelaide''. * Nadar a ra meneg anezhañ en e levr ''Mémoires du Géant : à terre & en l’air'', e 1864. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6438360s/f177.image] :<br/> "et notre ami Christol Terrien, qui parle soixante-douze langues" * Ur [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/memsmn_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=MCPER&VALUE_98=%20CHRISTOL&DOM=All&REL_SPECIFIC=3 poltred gant Nadar] a zo ivez * Sellet ivez ouzh :''[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k61467t/f245.image L’Intermédiaire des chercheurs et curieux]'', 1894. * hag ivez : ''[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k405888f/f607.image Revue des cours littéraires de la France et de l'étranger]'', 1870. --[[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 17 Mez 2015 da 23:47 (CEST) == Liamm == https://www.bible.com/fr/versions/4588-sng1858-kanaouen-salomon-1858-terrien [[Implijer:Aveldro|Aveldro]] ([[Kaozeadenn Implijer:Aveldro|kaozeal]]) 20 Gwengolo 2026 da 15:53 (CEST) sr6h2o4qfwnv0cdg6ps97pdcp8p75r2 102 66559 209450 209003 2026-09-20T22:03:38Z Aveldro 601 209450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> <br> <br> {{Bloc’had kreizet|Notenn. — Danvez [[Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)|al levrenn genta]] a voe moulet<br> war [[Gwalarn|Walarn]], niv. 7 da niv. 17 (1926-1929).}} <br> <noinclude><br> <br> <br> <br> <br> <noinclude>{{Kreizañ|''Pep gwir miret striz''}}</noinclude><noinclude><references/></noinclude> qyvn5appa3kkhelo9t1omnykpeq1qy0 100 66657 209500 209308 2026-09-21T11:07:19Z Aveldro 601 209500 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=journal |Title=[[Eñvorennou beaj (Trede levrenn)|Eñvorennou beaj<br/>(Trede levrenn)]] |Author=[[Oberour:Frañsez_Vallée|Frañsez Vallée]], [[Oberour:Meven_Mordiern|Meven Mordiern]] |Translator= |Editor= |School= |Year=1941 |Publisher=Sterenn |Address=Brest |Key=Eñvorennou beaj (Trede levrenn) |Source=djvu |Image=1 |Progress= |Volumes=[[Meneger:Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu|Kentañ levrenn]] ; [[Meneger:Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu|Eil levrenn]] |Pages=<pagelist 1=Golo 2to4=- 5=Titl 6=Taolenn 7=5 /> |Remarks={{Pajenn:Sterenn 08, Eost 1941.djvu/6}} }} mkjg017zxhw7ju6ke8evd117qapvzd9 102 66666 209470 209137 2026-09-21T08:24:45Z Aveldro 601 209470 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''<big>PEVARE PENNAD</big>'''}} {{Kreizañ|'''<big>Eñvorennou diwar va federvet<br>ha va fempvet beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''Eost-Here 1907''')}} {{Kreizañ|I. ''EUS SANT-BRIEG DA ABERTAWE''}} {{DilinennadNegativel|''Eur veaj wall-denn. — Eur Samaritan mat : an Ao. Matthews. — Degemeridigez e Kêrdiz. — Etre Kêrdiz hag Abertawe : mengleuziou glaou-douar hag uhelforniou teuzi-houarn. — An degemer en Abertawe''.}} Er bloaz 1907 e voen pedet gant Kembreïz da Eistezvod Abertawe (''Swansea e saozneg''). Ouspenn goueliou an Eistezvod, e tleed rei d’hon barzed, e testeni a unvaniez hag a garantez etre an diou vro, eur banniel eus ar c’haera. Eul lestr-dre-dan, an ''Devonia'', a oa bet fardet gant Kembreïz a-ratoz-kaer evit kas ar Vrezoned eus a Dreger da Blymouth. Hogen, ne voe ket kavet a-walc’h a dreizidi e Breiz, hag e rankjomp mont dre an hent boas, da lavarout eo dre Sant-Malou ha Southampton. A -gevret ganen e oa an Ao. Jos Parker <ref>A zo maro abaoe. Doue d’e bardono ! [An eñvorennou-mañ a zo bet skrivet e 1926].</ref>, rener ''Unvaniez Arvor'',<noinclude><references/> {{Niv||— 5 —|}}</noinclude> 3mysr7aubg8kqcj52qh89vqfwrevkof 209473 209470 2026-09-21T08:27:43Z Aveldro 601 209473 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''<big>PEVARE PENNAD</big>'''}} {{Kreizañ|'''<big>Eñvorennou diwar va federvet<br>ha va fempvet beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''Eost-Here 1907''')}} {{Kreizañ|<big>I. ''EUS SANT-BRIEG DA ABERTAWE''</big>}} {{DilinennadNegativel|''Eur veaj wall-denn. — Eur Samaritan mat : an Ao. Matthews. — Degemeridigez e Kêrdiz. — Etre Kêrdiz hag Abertawe : mengleuziou glaou-douar hag uhelforniou teuzi-houarn. — An degemer en Abertawe''.}} Er bloaz 1907 e voen pedet gant Kembreïz da Eistezvod Abertawe (''Swansea e saozneg''). Ouspenn goueliou an Eistezvod, e tleed rei d’hon barzed, e testeni a unvaniez hag a garantez etre an diou vro, eur banniel eus ar c’haera. Eul lestr-dre-dan, an ''Devonia'', a oa bet fardet gant Kembreïz a-ratoz-kaer evit kas ar Vrezoned eus a Dreger da Blymouth. Hogen, ne voe ket kavet a-walc’h a dreizidi e Breiz, hag e rankjomp mont dre an hent boas, da lavarout eo dre Sant-Malou ha Southampton. A -gevret ganen e oa an Ao. Jos Parker <ref>A zo maro abaoe. Doue d’e bardono ! [An eñvorennou-mañ a zo bet skrivet e 1926].</ref>, rener ''Unvaniez Arvor'',<noinclude><references/> {{Niv||— 5 —|}}</noinclude> g7rvkr7in2yrxttixwr3r5v2uhj2w2r 102 66667 209454 209149 2026-09-20T22:08:42Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><poem> Roussel, 21 Roux (P. Le), 21 Saint-Prix, 19 Sa.mzun (Abad), 16 Trévidy, 7 [[Oberour:Amable-Emmanuel Troude |Troude]], 29 Tréhiou (Ao. ’n Eskob), 38 [[Oberour:Frañsez Vallée|Vallée]], 22, 53, 54, 56, 58 Vedig en Avel, 51 [[Oberour:Théodore Hersart Kervarker|Villemarqué]] (De La), 9, 18, 19, 22, 25</poem><noinclude><references/> <br> ---- {{Kreizañ|<small>Moulerez 17, ru d’Algesiras, Brest</small> &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<small>''Ar Merour'' G. {{sc|Berthou}}</small>}}</noinclude> htu0rbk5kapi7jryuya5f8oynihd01c 102 66668 209453 209160 2026-09-20T22:08:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><poem>[[Oberour:Jean-Louis Henry|Henry]], 30, 60 [[Oberour:Yann-Wilhou Herri|Hery]] (Abad), 25, 26, 28 Herminig, 32 ''Indépendance Bretonne'' (L’), 41 [[Oberour:Frañsez Jaffrennou|Jaffrennou]], 56 [[Oberour:John Jenkins|Jenkins]], 11 Josse, 20 [[Oberour:Aleksandr Ledan|Ledan]], 11 Lefèvre (Abbé — , « Gab Liskildry »), 34 [[Oberour:Yves-Marie Lec'hvien|Lec’hvien]], 32 Le Laé, 21 Le Mercier d’Erm, 11 [[Oberour:Yann-Vari ar Skourr|Lescour]], 11 [[Oberour:Joseph Loth|Loth]], 13, 20, 25, 37 [[Oberour:Fañch an Uhel|Luzel]], 19, 20 Marion, 32 [[Oberour:Georges le Rumeur|Mathaliz]], 45 Meliaf, 35 Merrer (G. Le), 47 [[Oberour:Gab Milin|Milin]], 20, 21, 25 [[Oberour:Loeiz Mari Ar Moal|Moal]] (L. Le), 39 [[Oberour:Erwan Ar Moal|Moal]] (Y. Le — , « Dirnador »), 37, 40-42, 56 Naden (Yann), 36 Normand, 60 [[Oberour:Joseph Ollivier|Ollivier]], 62 Page (J. Le —, « [[oberour:Yann ar Floc’h|Yann ar Floc’h]] »), 45 Pelletier, 25 Penguern, 19, 20 Pennec (Abad), 37, 52 [[Oberour:Ivonig Picard|Picard]] (Yvonig), 51 [[Oberour:Claude-Marie Le Prat|Prat]] (Cl. Le), 28, 31, 49 Régnier, 39 ''Résistance'' (La), 29, 41 [[Oberour:Roparz Hemon|Roparz Hemon]], 62 [[Oberour:Jean Roudot|Roudot]], 21</poem><noinclude><references/> {{Niv||— 83 —|}}</noinclude> b0208tip2i3fxksb2e4pvcg95y6d0gt 102 66669 209452 209152 2026-09-20T22:08:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><poem>Kerambrun, 19 [[Oberour:Théodore Hersart Kervarker|Kermarker]], Sl. La Villemarqué Kernilis, 29, 39 Kerrien (R. P .), 46 Charron (L.), 47, 48 [[Oberour:Loeiz ar C’hlerg|Clerc]] (Abad), 19, 20, 26, 32, 62 Combeau, 21 Constantius (Breur), 28 ''Korn-Boud'', 38 Coroller, SI. Gweltaz Corre (Abad), 13 ''Courrier du Finistère'' (Le), 44 ''Kroaz ar Vretoned'', 27 h. a. (hogos da bep pajenn) [[Oberour:Ivon Krog|Crocq]] (Y.), 43 David, 28, 35 Debauvais, 62 [[Oberour:Erwan Ar Moal|Dirnador]], 66 Durand (Abad), 34 ''Emgleo ar Skrivagnerien'', 26 [[Oberour:Emil Ernod|Ernault]] (E.), 21, 22-27, 44, 52, 53, 54 Esnault (G.), 21 Etienne, 20 Even, 27 ''Feiz ha Breiz'', 23, 38 [[Oberour:Loeiz ar Floc’h|Floc’h]] (L. Ar), 44, 54 Gaidoz, 22 [[Oberour:Hollsent ar Garreg|Garrec]] (T. Le), 33, 46, 56 Gaulle (Ch. De), 22 Goareguer, 51 [[Oberour:Juluan Godest|Godest]] (J.), 46 [[Oberour:Yann-Frañsez ar Gonideg|Gonidec]] (Le}, 20, 25, 28, 33, 35, 52 [[Oberour:Fañch Gourvil|Gourvil]] (F.), 46 Graveran (Ao. ’n Eskob), 11 Guilmer, 11 Guyader, 27 ''[[Gwalarn]]'', 28, 43, 62 Gweltaz, 44, 56 [[Oberour:Charlez Gwennou|Gwennou]], 33 Helgoualc’h (R. P . L’), 46</poem><noinclude><references/> <references/> {{Niv||— 82 —|}}</noinclude> d3fkk16lhg8oiqc1p3k8hvfhdocy880 102 66670 209451 209146 2026-09-20T22:08:06Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>ROLL AN ANOIOU-TUD</big>}} {{Kreizañ|<big>MENEGET EN</big>}} {{Kreizañ|<big>« ENVORENNOU EUR BREZONEGOUR »</big>}} {{Kreizañ|<big>FR. VALLEE</big>}} ''Ar roll-man eus an anoiou-tud meneget en « [[Eñvorennou eur brezonegour|Eñvorennou eur Brezonegour]] » ''Fransez {{sc|Vallée}} ({{sc|Sterenn}}, ''niv. 5, mae'' 1941) ''a zo bet savet gant'' L. {{sc|Dujardin}}, ''evit servijout da istor al lennegez vrezonek. An niverennou a verk ar pajennou''. <poem>Abarzel, 63 [[Oberour:Fañch Elies|Abeozen]], 31 ''Académie Bretonne'', 25, 26 Alexandre (Chaloni), 55 ''Ar Bobl'', 46 Arbois de Jubainville (D’), 22 ''Arvorig'', 42 ''Association Bretonne'', 20 Auffret (Abad), 25 Bellec (Loeiza), 48 Bescond (Abad), 36 ''Bleun-Brug'', 38 [[Oberour:Aogust Bocher|Boscher]] (Aug. — , « Ar Yeodet »), 38, 40, 66 [[Oberour:Jean Bourdoulous|Bourdoulous]] (R. P .), 33 [[Oberour:Alfred Bourgeois|Bourgeois]] (Koronal), 29 Bras (J. Le —, « [[Oberour:Jos-Pêr ar Braz|Dirlemm]] »), 36, 40 [[Oberour:Anatol ar Braz|Braz]] (A-Le), 48 ''[[Breiz (sizhunieg)|Breiz]]'', 38 ''Breuriez-Veur ar Brezoneg'', 25, 26 [[Oberour:Jos-Pêr ar Braz|Brezal]], 21 ''[[Buhez Breiz]]'', 43 [[Oberour:Jérôme Buléon|Buleon]], 13, 28 [[Oberour:Filomena Kadoret|Cadoret]] (Filoména), 47 [[Oberour:Joseph Le Cam|Camm]] (Abad Le), 37 Caurel, 31 </poem><noinclude><references/> {{Niv||— 81 —|}}</noinclude> pr92pvax9hv1fyy1mi4l47ut27ppcdy 102 66671 209456 209143 2026-09-20T22:13:35Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|ane|zo}}. Dournskrivet gantan penn-da-benn e vijent bet gwelloc’h moarvat&nbsp;<ref>Abaoe 1901 (miz Mezeven) e vezen ouz e bedi start, dre va lizerou, da lakaat dre skrid eñvoriou e veajou e-touez Kelted Tremor. En aner e veze dalc’hmat. Diskriva a reas eur wech : « N’oun ket em frankiz amañ ». Hag eur wech-all : « N’eus ket a lennerien e brezoneg evit seurt levriou ». Peurliesa ne responte netra.</ref>. Ar faziou ouz ar Yez a zo enno a zo da deurel ar bec’h anezo war ar skrib dister ma’z oun. Yezadurour n’oun ket. Tamm ebet. Al levriou-yezadur a argarzan zoken abaoe va bloaveziou-kolach (1891-1897). Dre forz lenn skridou brezonek savet gant brezonegerien c’hanet, brezonegerien diwar o c’havell, eo em eus desket ar Yez (er bloaveziou end-eeun m’edon el lise). Ha siouaz ! muioc’h a vrezoneg palevarz, a vrezoneg trefoedekaet am eus bet tro da lenn eget a vrezoneg mat. Bro ar mil vrezoneg hag an dek-kant doare-skriva eo ar vro gaez-man. E-touez ken euzus dizurz, diaes eo d ’an den en em zibab a-wechou, ha teurel er-maez eus e glopenn an doareou-skriva fall en deus desket dre forz o gwelout moulet. Etro dibenn ar bloaz 1926, e voe adskrivet ganen evit ar moulerez an Eñvorennou-beaj ha roet an adskrivadur-se da Roparz Hemon. Ar voulidigez anezo, chomet e-skourr e 1928, a zo bet adstaget ganti e miz Ebrel 1941. Nemet er c’houlz end-eeun m’edod o voula an trede pennad, e oa distrujet an dibenn eus an dournskrid en eur vombezadeg. Ret e voe d’in ober evit ar moulerez eun adskrivadur-all eus ar pennadou aet da get (ar pevare hag ar pempvet). Gwell a se, manet e oa ganen ar brouilhed am boa skrivet diwar glevout F. Vallee e 1925-1926. Eus ar {{Tired|staga|dennou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 73 —|}}</noinclude> dcaocn7rrfjanayqu3zyq5c2mduqv69 102 66672 209455 209144 2026-09-20T22:10:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> '''<big><u>STAGADENNOU</u></big>''' {{Kreizañ|<big>EVEZIADENNOU D’AL LENNER</big>}} E-kerz ar bloaziou 1925-1926, etre meur a zalc’h-labour, ez eo bet laket dre skrid Eñvorennou-beaj Fransez Vallee. O displega a rae d’in hag o skriven diwar e glevout, ger-ha-ger, hep kemma netra enno. Goude eun eurvez tost da vat tremenet evel-se ganeomp, e roen d’ezañ da lenn ar pez am boa skrivet. Reiza a rae neuze kement a oa da reiza. Eun nebeut pajennou hepken a zo bet skrivet gantañ e-unan : ar re diwar-benn Coldbrook, moulet vrar ''Walarn'' 14 (Hañv 1928), pp. 26-8 ; 15 (Diskar-Amzer 1928), pp 29-31, hag el levrenn-mañ ar rannbennadou a-zivout Dinedin hag an treiz eus Grinog da Zublin. Evit an notennou e-traoñ ar pajennou, ez int peurliesa (nemet ar re a zo anat warno ez int bet dezrevellet d’in da skriva gant F. Vallee) stagadennou eus va ferz. Hiniennou anezo a zo bet savet diwar levriouigou degaset gant F. Vallee eus Breiz-Veur. Ar re all a zo diwar levriou em c’herz pe bet em c’herz. N’eo ket hep poan am boa gounezet war Vallee (e derou 1925, peurc’hraet ganeomp ar ''[[Sketla Segobrani|Sketla]]'') ma tezrevellfe d’in da skriva e envorennou-beaj — ha diwezatoc’h e eñvorennoù evel brezonegour. An eñvorennou-se n’o doa talvoudegez ebet, gouez d’ezañ. Ac’hano an nebeut a aked a lakas en oberidigez {{Tired|ane|zo}}<noinclude><references/> {{Niv||— 72 —|}}</noinclude> b6yfh5kievnwx9kie6qdlza0ibt2zxc 102 66675 209425 209188 2026-09-20T21:40:38Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209425 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Kreizañ|{{Ment|'''G &nbsp; &nbsp; W &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; L &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; R &nbsp; &nbsp; N'''|200}}}} ---- {{Kreizañ|KELC’HGELAOUENN LENNEGEL TRIMIZIEK RENET GANT ROPARZ HEMON}} {{Kreizañ|DISKAR-AMZER Ì926 NIV. 7.}}</noinclude><nowiki/> <br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} <small><poem style="margin-left:55%;"> ::::''Dalc’husted !'' Pa welomp ar maen kalet :::Holl gleuzet Gant glavennou o koueza, Penaos e c’hellfemp, — hep derc’hel — :::Dilezel Hon strivadou diaesa ? Hag hen ken gwevn ma kemer :::Furm eul lestr, An dour gand e c’halloud ter A gleuz beteg ar c’hailhestr ! ::::::MOUTSOU-HITO, :::::''Impalaer ar Japan''&nbsp;<ref>''Kroaz ar Vretoned'', 23 a viz C’houevrer 1919, p. 1, bann 3. — Moutsou-Hito, diweza impalaer ar Japan, a oa anezan eun den a spered dreist ha dalc’hus-kenan en holl oberou. Graet en deus braster e vro a zo deuet da veza par da stadou uhela an Europ.</ref>.</poem></small> {{Kreizañ|'''Pennad Kenta'''}} {{Kreizañ|'''<big>Envorennou diwar va c’henta beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''''Gouhere-Eost 1899''''')}} {{Kreizañ|<big>I</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUS SANT-MALOU DA GERDIZ — AN TREIZ DA VONT DA VREIZ-VEUR. — TORNAODOU ENEZ-WIGHT. — SOUTHAMPTON. — SALISBURY. — BRISTOL. — HENT BOLZET DINDAN STER HAVREN. — DEGOUEZOUT E KERDIZ.</div> An hent boas evit mont eus Breiz da Gembre eo dre Sant-Malou ha Southampton. En em lestra a reer da noz hag e tegouezer e Breiz-Veur an deiz war-lerc’h da c’houlou-deiz. Ar wech kenta ma ris an treiz, e miz Gouhere 1899, ez oa brao an amzer. Ne voen ket klanv. Nemet p’edomp o tostaat ouz enez-Wight, diouz ar beure, e savas eur vorenn ken teo ken e rankas al lestr chom a-zav e-pad meur a eurvez. Son dister eur c’hloc’h a zeue beteg ennomp dre greiz al lusenn. Ne c’houzed ket kaer, avat, a pe du edo o vrimbalat, hag ar c’habiten, pa c’houlenned outan, a ranke anzav na ouie ket tre e pe lec’h en em gave e lestr. A-greiz-holl, setu ar vorenn o tigeri evel eur stign dirak leurenn eur goariva bag e welomp dirazomp kerreg an Needles&nbsp;<ref>''The Needles'' « an Nadoziou a zo teir c’harreg wenn ha serz, d’ezo 30 metrad uhelder, o sevel e penn kornok enez-Wight. Aod an enezenn e-kichen a zo anezan tornaodou kleiz ha kailhastr kaer-dispar, d’ezo etre 130 ha 150 metrad uhelder. D’an nevez-amzer, diouz ez eus bet lavaret d’in, e teu evned-mor a viliadou d’ober o neiz er frailhou hag en toullou, e bri an tornaodou-ze.</ref>. A-drugarez Doue n’oamp ket aet a-benn outo. Rag-enep e save enez-Wight gand he zornaodou glas. Mont a reas bol lestr er Solent, ar raz-mor a zo etre Wight ha Breiz-Veur, ha, goude-ze, о trei e staon ouz an hanternoz, en aber Southampton&nbsp;<ref>An ano-ze a rank beza distaget ''Saous-ammptonn'' dioc’h giz ar Saozon.</ref>. Eno en em gave, d’ar c’houlz-se, redadegou-’bagou brudet Cowes&nbsp;<ref>Cowes a zo eur porz-mor hag eur gêr a 800 a dud, war aod hanternoz enez-Wight, e aber ar ''Medina'', penster an enezenn.</ref> hag e welis en eur dre­ men ar bagou a oa о paouez redek. Porz Southampton a zo bras meurbet, ennan meur a lenn ec’hon kaeet a c’hreun vaen, sanailhou hir ma teu d’en em vernia enno marc’hadourez a bep seurt hag eus a bep vro, labouradegou stank evit savidigez hag aozidigez al listri. Eno en em gav penn-hent meur a linenn-vor о suraat an treiza tud ha marc’hadourez etre Bro-Zaoz ha broiou tremor. E-touez al listri bras treuzatlantek a weler e lennou porz Southampton, e vez tennet ar sellou dreist-holl ouz re ar ''Peninsular and Oriental'' ''Steam Navigation Company'' a ra an treiz etre Breiz-Veur ha broiou ar Reter-Pella. Hir-meurbet ez int, livet-holl e gwenn, gant meur a siminal warno. Eur wech degouezet e kêr, n’hellemp ket mont war-raok о veza m’edo sul ha ne gerze ken an treniou hent-houarn&nbsp;<ref>E Breiz-Veur e vez miret ar sul kalz strisoc’h eget war an douar-bras. Bihanaet e vez niver an treniou war al linennou hent-houarn, ha serret an holl staliou, mirdiou, goarivaou, tiez-dibri, hag all. Terri miridigez ar sul a vez sellet evel eur pec’hed bras gant Breiz-Veuriz holl-gwitibunan. War ar poent-ze n’eus dishenvelder ebet etre Kembreiz, Skoziz ha Saozon.</ref>. Va c’henveajourien a yeas da welout abatti Netley a zo brudet-tre er vro hag ar c’hlanvdi bras evid ar soudarded hag an dud-a -vor a sav nepell dioutan. Evi­doun-me, e chomis gand an aotrou Gonideg a Draissan d’ober tro kêr, e sell kavout eun iliz pe eur chapel katolik bennak da glevout ar gousperou, rak re ziwezat ez oa evid an oferenn.<noinclude><references/></noinclude> n1szk986ohziv59bcxng72b8wna0xc0 102 66676 209426 209194 2026-09-20T21:43:21Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209426 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|82|GWALARN|}}</noinclude><nowiki/> <section begin="I"/><br> Koant eo kêr Southampton, gant dismantrou mogeriou koz endro d’ezi&nbsp;<ref>Unan eus doriou mogeriadur an XI{{vet}} kantved, ''Bar-Gate'' hec’h ano, a dalv breman da di-kêr. War he muriou e weler livaduriou graet er XVII{{vet}} kantved, skeudennet enno ar marc’heg mat Sir Bevis of Hampton hag Ascapart, ar ramz lazet gantan.</ref>, streadou ha staliou kempenn, lïorzou bleuniet aman hag ahont. Leun edont d’ar mare a brezegerien, ganto levriou bras ar Skritur-Sakr a lennent dirag ar bobl, gant darn anezo zoken binviou-sonerez a bep seurt. Chom a ris gand an aotrou Gonideg da selaou, neket ar brezegenn, hogen ar sonadenn a oa graet gand unan anezo. Degaset en doa heman eun ograouig en eur garrigell. Goude eur pennad-selaou, ec’h adkrogomp gant hon hent, o niveri dre fent bep ma ’z aemp an ilizou hag ar chapeliou protestant a gaver stank-meurbet e Southampton evel e pep kêr a Vreiz-Veur. War-bouez c’houilia e kavomp, a-benn an diwez, diou chapelig katolik, unan gouestlet, war a gredan, da Sant Jozeb. Eur gambr am boa kemeret evid an noz e ti eur marc’hadour yuzeo a reas d’in eun degemer hegarat. Gouest ez oa da zrailha kembraeg, ha lorc’h a oa ennan ouz hen ober dirag ar Vrezoned. Al lun e kimiadjomp diouz ar beure hag e kemerjomp an tren da vont da Salisbury. Eno e sav unan eus brava ilizou Breiz-Veur. En diabarz ez eus beziou ha n’int ket bet torret gand an Hugunoded. War unan eus ar beziou-ze, ez eus eun delwenn hag a zo bet hanter-uzet dre veza poket alies gand ar Gristenien araog amzer an Disivoud. War-hed eun dek kilometrad en hanternoz diouz kêr Salisbury, ez eus war ar maez eur c’helc’h mein-meur hag a zo brudet-bras e-touez hendedourien ha ragistorourien ar bed-holl. ''Stonehenge'' « Mein e-pign » a vez graet anezan gand ar Saozon, ''Cor y Cewri'' « Kor ar Ramzed » gand Kembreïz&nbsp;<ref>Kembreïz o deus en o yez anoiou d’ezo o-unan evit kement lec’h ha kement kêr vrudet a Vro-Zaoz. Ober a reont, da skouer, ''Gwyth'' eus Wight, ''Caergaradog'' eus Salisbury, ''Baddon'' eus Bath, ''Caerodor'' eus Bristol, ''Hafren'' eus stêr Severn, ''Tafwys'' eus an Thames, hag all (sellout ouz roll an anoiou-lec’hiou e dibenn geriadur eus an hen-geltieg. Miret ez int bet gant Kembreïz dre n’o deus biskoaz paouezet ar re-man a gaout en o fenn eur renkad lenneien ha gouizieien kenyez d’ezo.</ref>{{Reizh|..|.}} Hogen re verr ez oa an amzer d’eomp da vont d’her gwelout. Tremen a reomp dre Vath ha goude dre Vristol, dre eur c’horn eus kêr poblet gant tud a vicher. Savet ez eus d’ezo dre viliadou tiez brikennou ruz henvel-mik an eil ouz egile. Nemed an diadre anezo ne weler ken eus an hent-houarn. Ar c’horn-ze eus Bristol a zo divalo-mez. Eun tammig goude kêr Northwick, ez a hon tren dre eun hent bolzet kleuzet dindan aber an Havren. Pa zeuomp emaez d’ar sklerijenn, en tu-hont d’ar stêr, emaomp e Kembre&nbsp;<ref>Kevrenn Bro-Zaoz er c’hornog d’an Havren a c’heller sellout evel eun darn a Vro-Gembre. Evel m’hel lavar Giraldus Cambrensis, bet eo kemeret an Havren a-hed bloaveziou da harz etre Bro-Gembre (''Cambria'') ha Bro-Zaoz (''Loegria''). Alouberez ar Saozon hag an Normaned eo en deus kaset an harz-se pelloc’h er c’hornog. D’ar mare ma skrive Giraldus e Daolennadur a Vro-Gembre (XII{{vet}} kantved), ster Wy eo a veze tremenet da vevenn etre an diou vro.</ref>. Tremen a reomp dre Newport, ''Casnewydd'' hec’h ano e kembraeg, hag eun nebeut goude e tegouezomp e Kêrdiz&nbsp;<ref>''Caerdydd'' e kembraeg, ''Cardiff'' e saozneg.</ref>. Goueliou kaer-dispar a oa da veza enni er bloaz-se, rak, a-unan gant lidou ar C’horsez&nbsp;<ref>En eur skriva e brezoneg ar ger-ze diwar ar c’hembraeg, e talc’han d’ar reiz wregel rôet d’ezan gant Kembreiz. E brezoneg ''gourzez'' a zo gourel ha dishenvel ouspenn an dalvoudegez anezan.</ref> ha kenstrivadegou an Eistezvod, e raed bodadegou holl-geltiek. Kannaded a dlee dont eus Iwerzon, Manao ha Bro-Skoz. <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|<big>II</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ. — EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN AR GEVREDIGEZ KELTIEK HAG AR SAVERIEN ANEZI : FOURNIER D’ALBE HA LORD CASTLETOWN. — E TI AN TAD HAYDE. — KANNADED AR BROIOU KELTIEK — AN DIRWEST E TI AN TAD. HAYDE.</div> Kent mont larkoc’h gant va danevell, e rankan lavarout eun dra bennak diwar-benn an dud a benn hag a galon o doa prientet ar bodadegou edon o vont da gemer perz enno. Er bloaz 1898, eun ijiner yaouank a Zublin, Edmund Edward Fournier d’Albe, a-du gant Lord Castletown, a vodas en eur gevredigez, hec’h ano ''Celtic Association'' « Kevredigez keltiek », eun dibab eus pennou ar broiou keltiek, Iwerzon, Skoz, Manao, Kembre, Breiz ha Kerne-Veur. Dont a reas Fournier d’Albe e Breiz, e miz Eost 1898, hag e ris anaoudegez gantan e Sant-Brieg e lec’h e teuas d’am gwelout&nbsp;<ref>Goude-ze, ez eas da Vontroulez e lec’h e voe savet er bloaz-se end-eeun an ''Union régionaliste bretonne'' « Kevredigez rannvroel Vreiz ».</ref>. Diskenn a rae eus eun tiegez a hugunoded harluet a Vro-C’hall en amzer Loeiz Pevarzekvet, pa dorras heman Reoliadur Herri Pevare e Naoned. Daoust d’ezan da veza eun den a ouiziegez, en em rôet d’an niveroniez ha d’an ijinerez, Fournier d’Albe a dride e ene ouz kement braventez a zo, hag e tanvae doun kaerder dispar yezou hag ijinou-kaer ar Gelted. Eur sonour mat a oa anezan hag e welet em eus eur wech o ren eul laz-kana a Iwerzoniadezed en doa desket d’ezo kana eur varzoniez vrezonek savet gant Berthou war unan eus hor c’hosa toniou, unan eus an toniou-ze n’eus nemet Kelted wirion gouest d’o zanva. N’eo ket souez en dije gallet dihun er broiou keltiek an emskiant vrôadel Degemer mat a gavas hag e reas berz e Breiz&nbsp;<ref>Lenn e levr Jaffrennou, ''Ganedigez eun Emzao'' (Kêraez, 1912), ar pajennou 154-9 diwar-benn Fournier d’Albe.</ref>, e Kembre, e Skoz hag e Kerne-Veur. Enebet e voe outan en Iwerzon, en abeg, am eus aon, d’e gredenn digatolik ha d’e liou eun tamm a-du gand Oranjiz&nbsp;<ref>Da heul kendalc’h Din-Edin, e 1907, a voe rivinus d’ar Gevredigez keltiek, e rankas Fournier d’Albe en em denna. Diwar-neuzee welomp anezan o pleustri dreist-holl gant kavadennou-ijinerez.Binviou en deus ijinet evid an dud dall ma c’hellont ganto lenn ha skriva, an diskouarn oc’h ober dre ar binviou-ze e lec’h an daoulagad. Tremenet en deus ivez kalz a amzer e bro-Indez.</ref>. E penn ar Gevredigez keltiek edo d’ar c’houlz-se Lord Castletown, eul ''landlord'' pe uheliad pinvidik a Iwerzon, a save e nesanted da roueed koz ar Vro. Neuz eun ofiser a oa d’ezan, mentek-uhel, sart ha lavariant, deuet mat d’an holl ha brokus&nbsp;<ref>Bet e oa o vrezeli en Indez hag an Afganistan ha deuet endro gantan en Iwerzon, en e gastell a Zoneraile, traou prizius eus ar broïou-ze, brouderezou kaer en o zouez.</ref>. Hen eo en deus rôet ar muia evit harpa en e gammedou kenta an Emzav keltiek. Dre-ze e tle an holl Gelted d’ezan, evel da Fournier, eun anaoudegez peurbadus. Degemeret e voen e Kêrdiz e ti an Tad Hayde, eun Iwerzoniad en em rôet d’an Emzav keltiek. Desket en doa ar brezoneg ha kenlabouret pell-amzer gant ''Kroaz ar'' ''Vretoned''. En e di en em gavis gand Iwerzoniz o deus tennet abaoue brud war o ano, en o fenn Pearse a voe anvet rener Iwerzon e 1916. Skoziz a oa deredet ivez niverus d’ar C’hendalc’h, en o mesk, o tenna ar sellou dreist ar re all, Lord Napier. Gwisket ez oa e giz renerien Skoz gwechall. Ouspenn ar vroz berr (''kilt'') en e groaz-lez hag al lenn (''plaid'') en e gerc’henn, e touge eur porpant ruz ha galonset-holl, eur c’houzougenn dantelez, eun tok voulous, warnan dalc’het gand eur spilhenn-alc’houez kizellet pluennou erer. Ouz e gorn-klun eur c’hleze-meur e zournell arc’hantet hag e feur golôet a voulous ruz. Dindan e zorn dehou eur c’horn-boud olifant a oa bet roet da unan eus e dadou-koz gand eur Stuart. Neuz eur roue a oa gantan pa gerze dre streadou kêr, en e raog strollad e viniaouerien. Bep beure pa save, ez ae ar strollad d’e zemata war o binviou. Eneziz Manao o devoa kaset ivez kannaded, en o fenn an aotrou A. W. Moore, prezegour Ti an Alc’houeziou. Gantan ez oa deuet kanerien hag a gane a veur a vouez kanaouennou keltiek. E ti an Tad Hayde e kemeremp hor predou en eur sal vras, enni pikolou kadoriou prenn derv hag e prenn beteg an azezenn anezo. Oc’h ober war dro an daol, ez oa diou blac’h yaouank, unan anezo bleo ruz gwisket e glas-gwer, ar pez a rea d’am mignon Korfek beza eun tammig sebezet dre ma teue d’e goun eus karabasenned hor beleien a vez bepred aet war an oad. Ar pez a blije d’in er plac’h bleo ruz, n’eo ket he bleo an hini e oa, hogen he brok bras, a oa ganti oc’h ober tro an daol hag hen leun a salsaparella, eun died dirwestel, da lavarout eo divezvus. Red eo lavarout aman eur ger eus an dirwest. Eur seurt breuriez kristen eo ma ra an izili anezi al le da chom heb eva traou mezvus. Pa zegouezis e Breiz-Veur, e voen degemeret mat e meur a lec’h dre na even ket ar seurt traou. E ti an Tad Hayde, ezomm ebet d’hen lavarout, ez oa an holl dirwestour. Hag evito a bep doare evaduriou ''not intoxicating'' « heb alkool » dour (eus ar gwella), salsaparella, dour-jinjebr, limonadez, hag all. Deuet mat e oa ganin ar salsaparella. En Amerik, al louzaouerien vrudet a bare an dud, dre nerz kristenelez ha gouiziegez unanet (''Christian scientists'') a c’houlenn ma vo evet da vihana daou litrad dour bemdeiz&nbsp;<ref>Kenveria Doktor Herbert A. Parkun, M. D., C. M., ''Auto-Suggestion, ce que c’est et comment on peut s’en servir pour atteindre santé, bonheur et succès'', troet diwar ar pevare mouladur amerikan gant Paul Nyssens (''Librairie de Culture humaine'', 129 stread Froissard, Brussel, pp. 25, 32, 33 ha ''passim''.</ref>. Evidoun-me, naouspet litrad salsaparella he deus dinaouet ar plac’h bleo ruz em gwerenn, e ti an Tad Hayde, kement her c’haven mat. <section end="II"/><noinclude><references/></noinclude> lpjbm3d5wit6iyn5wnc41j3rmxo0wy6 102 66677 209427 209197 2026-09-20T21:47:16Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209427 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|83}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>III</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC’H). —AN EISTEZVOD. — AR C’HORSEZ. — LIDOU AR C’HORSEZ. — AN ARC’HDROUIZ HOUVA MON. — PABELL AN EISTEZVOD. — AR PENNA PRIZ. — BODADEGOU ETRE KANNADED AR BROIOU KELTIEK HA DIAZEZIDIGEZ AR GEVREDIGEZ KELTIEK</div> An Eistezvod-Veur&nbsp;<ref>Pe ''Eisteddfod Genedlaethol Cymru'' « Eistvezvod Vrôadel Kembre ». Bez ez eus e pep korn ar vro eistezvodou bihan.</ref> a zo anezi kenstrivadegou, dreist-holl diwar-benn kana ha sevel gwerziou. Heligenta a vez etre al lazou-kana, enno meur a gant a ganerien. Lidou bras a vez graet ivez evit kuruni ar Barz-gounezer, an hini en devez bet ar priz evid ar varzoniez. Peb beure, e-pad sizunvez an Eistezvod, e vez graet lidou ar C’horsez. Oc’h ober ar C’horsez ez eus ovizien, barzed ha drouized, d’ezo peb a wiskamant dishenvel. Gwenn eo saeou an drouized, oc’h arouezi ar santelez hag an doueelez p’en em ro an drouized da studi an doueoniez ha d’ar gelennadurez e sell eus ar Vad. Glas-mor eo saeou ar varzed da verka an awen a dle entana o ene. Evid an ovizien, glas-gwer co o liou, liou ar glazur hag ar vuhez pa zeu an nevez-amzer d’ar bed. Arouezet eo gand al liou gwer-glasvez-se gwellaenn ha buhez an natur hag ar gouiziegeziou gouestlet d’o studia. Eur c’haer a arvest edo gwelout diouz ar beure rezadou hir ar saeou gwenn, glas-mor ha gwer oc’h en em zibuna dre streadou ar gêr vras. Er penn, dirazan eur strollad polised war varc’h, e teue an arc’hdrouiz, en eur c’harr, en e gerc’hen eun dro-c’houzoug en aour henvel ouz ar re a zouge ar Gelted koz ma ’z eus anezo er mirdiou evel e Karnak hag e Dublin. War e benn ar gurunenn deliou derv en arem. En hevelep karr gantan diou ovizez gwisket e gwer hag a ro dourn e lidou ar C’horsez. War-lerc’h en arc’hdrouiz, izili ar C’horsez, en o fenn banniel ar vreuriez, uhel ha pounner, skeudennet warnan aerouant ruz Kembre hag ardameziou ar Varzed. Douget e vez ar banniel gand ofiserien-kêr e dilhad o c’harg. Goude ar banniel e teu ar barz Koc’hvarv o tougen kleze Arzur, eur c’hleze bras-divent en e ouin prenn enveziet a aour ha graet pomellenn e zournell gand eur maen-strink tennet eur ar Wezva&nbsp;<ref>''Gwezva'' a vez graet eus uhela menez Bro-Gembre. Gwregel ez eo an ano-ze e kembraeg.</ref>. War seuliou ar barz douger-kleze, ez eus dougerien all ganto war eur c’hravaz delwenn aour an aerouant, arouez ar Vrôadelez hag ar C’horn Hirlas. War-lerc’h izili ar C’horsez, biniaouerien Skoz hag ouz o heul kannaded ar broiou keltiek. Koun am eus eus an toniou a c’hoarie ar viniaouerien endra ma kerzent. Unan dreist-holl a zo aet doun em spered. Ken kaer e oa ken ez eas an aotrou Bourgault-Ducoudray ermaez anezan e-unan p’her c’hlevas. Kregi a reas em brec’h ouz va heja hag e lavaras : Klevit ! Klevit ! Mouez ar c’hent-anao eo a verv en ton koz-se ! »&nbsp;<ref>War a grede da Vourgault-Ducoudray, war ze ar wirionez gantan moarvat, e oa ar Gelted gwechall awenet, dreist d’ar poblou all, gand ar pez a c’halvent ''anao'', da lavarout eo « awenn pe spered ar son », a rae d’ezo sevel toniou dispar. Pa voe digemeret da varz a enor, e fellas d’hor c’henvrôad brudet kemerout da ano-barz ''Kent-anao'' « anao a wechall ».</ref> War hon tremen dre streadou-kêr, bodet en daou du eus an hent, eun engroez tud o selaou, o sellout sioul, heb ar youc’hadennou diboell a glever re alies er seurt dibunadegou e Bro-C’hall. Savet ez oa bet kelc’h ar C’horsez war eul letonenn vras, e lïorz-veur Cathays, ermaez a gêr. Daouzek maen-hir kaeraet gant skerbou triliou, glas, gwer ha gwenn, renket a-gelc’h endro d’ar Maen-Log. An ano-ze a reer eus an daol-vaen vras ma vez graet warni al lidou. Da genta, e vez lavaret ar bedenn savet, a greder gant Sant Kadog. ''Gweddi yr Orsedd'' « Pedenn ar C’horsez » a reer anezi. Setu hi aman trôet e brezoneg : <poem>Ro, o Doue, da skoazell ; Hag ez skoazell, an nerz ; Hag en nerz, ar meiz ; Hag er meiz, ar skiant ; Hag er skiant, skiant ar Vad ; Hag e skiant ar Vad, karantez ar Vad ; Hag e karantez ar Vad, karantez an holl draou krouet ; Hag e karantez an holl draou krouet, karantez Doue, Doue, ha pep madelez.</poem>&nbsp;<ref><poem> ''Dyro, Dduw, dy nawdd ;'' ''Ac yn nawdd, nerth ;'' ''Ac yn nerth, deall ;'' ''Ac yn neall, gwybod ;'' ''Ac yn gwybod, gwybod y cyfiawn ;'' ''Ac yn gwybod y cyfiawn, ei garu ;'' ''Ac o garu, caru pob hanfod ;'' ''Ac ymhob hanfod, caru Duw,'' ''Duw, a phob daioni.''</poem></ref> Goude ar bedenn, ec’h embanner ar peoc’h ''A oes heddwch ?'' « Ha peoc’h a zo ? » a c’houlenn an arc’hdrouiz. Hag an holl a ziskan d’ezan : ''Heddwch !'' « Peoc’h ! » E-keit-se e vez dalc’het gand ar varzed a-us d’o fennou gand o divrec’h astennet kleze-meur Arzur. Hanter-dennet e vez al laonenn eus ar ouin hag adc’houinet goude pa leverer « Peoc’h ! » Goude-ze e vez graet al lidou. Ar brava hini ez eo kan ar pennillion war an delenn&nbsp;<ref>Eur seurt kan eo a vez savet war an taol gand ar c’haner. Heman a c’hell lakaat meur a c’her war an hevelep notenn e doare ma ’tiskouez an delenn ober ar c’han hag ar c’haner ober an ton-ella.</ref>. D’an amzer-ze ez oa e Kembre eur c’haner-pennillion dispar anvet ''Eos Dar''. Eun dudi e oa e selaou o kana hag o kavout eur ger karantezus pe vourdus da lavarout da bep-hini eus an dud vras a gemere perz er C’horsez. War-lerc’h ar pennillion e teu tro urzidigez ar varzed nevez. Darn anezo, ar wir varzed, a vez degemeret da heul arnodadou diaes Darn all a vez anvet barzed a enor. E-touez ar re-man e voe an Tad Hayde. Anvet e voe da zrouiz hag kemeras da ano e garg ''Tancnewyddwr'' « Saver-peoc’h », eun ano dleet mat d’ezan rak den n’en deus graet muioc’h evit lakaat an emgleo da ren etre ar Gelted a bep kredenn hag a bep bro. Gant-se, pa voe urziet, e voe graet d’ezan strakadennou-dourn a-leiz. Jaffrennou a lennas eur brezegenn e kembraeg a voe degemeret eus ar gwella. Anvet e voe an holl gannaded a Vreiz barzed a enor&nbsp;<ref>Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…). </ref>. Dudi bras a gemeris o heulia lidou ar C’horsez. Houva Môn e oa neuze an arc’hdrouiz&nbsp;<ref>Rowland Williams eus e wir ano.</ref>. Anezan eun den hag a lavarfed stummet a-ratoz evid ar gevridi. Mentet-uhel ha leun a veurdez, Houva Môn a oa d’ezan eur vouez ker krenv ken e kredjed ouz e glevet a-bell e oa eun taro o vlejal. Kembreiz a lavare o dije klevet e brezegennou war-hed meur a leo tro-dro. Helavar ez oa ouspenn hag e ouie meska ar c’hoarz hag ar fentigellou gand an traou uhel a lavare pa gomze eus ar Vro&nbsp;<ref>Houva Môn a oa bet bamet outan ar c’heltlegour brudet aostriat Hugo Schuchardt p’e welas ha p’e glevas en Eistezvod Poullheli, e gwengolo 1875 (d’ar c’houlz-se Houva Môn n’oa ket c’hoaz arc’hdrouiz ; an arc’hdrouiz a oa neuze ''Clwydfardd'' Klouedvarz »). <br> « Etouez ar prezegennou, eme Schuchardt, hini Houva Môn, prezeger e Londrez, a yeas doun em spered. Blejal a rae evel eul leon gloazet. Biskoaz ne glevis kemend-all. Ouz e welout eno, stouet war ar garridou, e zivrec’h er vann, gand e zremm entanet-holl, e kav d’in em eus dirazoun eun drouiz a-wechall oc’h atiza d’ar stourmadeg e bobl hag o kas strakadennou e vouez dreist da drouz an avel hag ar mor ». <br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : <br> « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. <br> Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15.</ref>. Da gloza lidou ar C’horsez e vez kanet war an delenn ''Hen Wlad fy Nhadau'' « Bro goz va zadou » hag an holl neuze a ya d’an Eistezvod. An Eistezvod ne vez ket dalc’het en eun ti. N’eus ti na palez ebet ledan a-walc’h evit rei bod d’an engroez tud, sellerien, sonerien, kanerien, barzed, a zered d’an Eistezvod. Gant-se e saver pep bloaz gant plenken eur babell pe dinell vras-divent. Pabell Kerdiz e 1899, savet en eur c’horn eus gourlïorz Cathays, a oa ar vrasa hini bet graet betek-hen. War am eus klevet, ez ae ebarz, troiou a voe, en tu-hont da zek mil a dud. Eun darn eus al leurenn a zo uheloc’h ha war al ''llwyfan''-ze, evel hec’h anver e kembraeg, ema al levierien&nbsp;<ref>Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett.</ref>, ar renerien hag ar varnerien. Adre d’ezo, war dereziou henvel ouz re eur goariva, ema ar ganerien. Evit rei eun tanva eus braster pabell an Eistezvod, e livirin ez eus, el lazou-kana a vez o keferata, alies en tu-hont da bemp kant a ganerien. Diabarz ar babell a vez bravaet gant bannielou an holl vroiou keltiek lakaet a-istribilh ouz an treustou. War ar speurennou tro-dro d’ar sal divent-se e weler skeudennou barzed brudet aet da anaon hag e lenner sturiou e kembraeg evel ''Duw a phob daioni'' « Doue ha pep madelez », ''Dan nawdd a hedd Duw'' « Dindan skoazell ha peoc’h Doue », ''Dan nawdd Duw, a’i Dangnet'' « Dindan gwarez Doue hag en e habasted », ''Iesu na ’d gamwaih'' « Jezus hep kammober », ''Y Gwir yn erbyn y Byd'' « ar Gwir a-neb d’ar Bed », ''Calon wrth Calon'' « Kalon ouz Kalon », ''Nid da lle gellir gwell'' « N’eus ket a vad pa heller ober gwell », ''A laddo a leddir'' « A lazo a lazer », hag all. Penna priz ar varzoniez a zo eur gador-zero kizellet. Ar barz-gounezer a vez lakaet da azeza er gador en deus bet da briz. Kleze Arzur a vez astennet a-us d’e benn ha da heul e teu an holl varzed da zisplega d’ezan eur pennad gourc’hemeneou rimet. Koun am eus a veza bet pedet eur wech d’ober eur gourc’hemenn evel-se : bez’ e trôis<noinclude><references/></noinclude> ewgo5b0xzk9vdxc5irbkgdypfw32ege 102 66680 209428 209192 2026-09-20T21:48:10Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209428 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|84|GWALARN|}}</noinclude>prim-ha-prim eun nebeut gwerzennou brezonek. Ar wech kenta e oa moarvat d’ar barz gounezer beza gourc’hemennet e yez hor Bro. An Eistezvod a badas pemp dervez, eus ar meurz, 18{{vet}} a C’houhere, d’ar Sadorn, 22. Henvel e voe labour ar pemp dervez-se. Diouz ar beure, goude lidou ar C’horsez, da lavarout eo war-dro 10 eur pe 10 eur hanter, e raed bodadenn ar c’henstrivadegou (ar Sadorn 22, e tigoras ar vodadenn da unnek eur hepken). Diouz an noz, da seiz eur hanter, e oa ar sonadeg ma kleved enni gwella sonerien ha kanerien ar Vro: Ben Davies, Maggie Davies, Clara Butt, Miriam Jones, Hannah Jones, Trevor Evans, Daniel Price, David Hughes, hag all, strollad telennere- zed an dimezell Annie T. Jones (12 telenn), laz-kana itronezed Kembre (hanter-kant mouez) bleniet gand an itron Clara Novello Davies, laz-kana an Eistezvod (500 mouez), hag al laz-binviou en e bez (100 a sonerien). An eil penn-devez a yea da zegemeridigeziou gant tud e karg&nbsp;<ref>Al lun d’an noz, 17{{vet}} a C’houere, an deiz ma tegouezjomp e Kêrdiz, e voe rôet eun degemeridigez e Leordi-kêr gand ar Maer hag ar Vaerez, Sir Thomas ha Lady Morel, en enor d’an Eistezvod. Kannaded ar broiou heltiek a oa bet pedet.</ref>, banveziou&nbsp;<ref>Ar Sadorn, 22 a C’houere, da zek eur beure, banvez an Eistezvod en Ti-kér. Pep kannad holl-geltiek a voe kaset d’ezan eur gartenn-gouvia digant Lord Windsor (''Ifor Morganwg''), levier-meur Eistezvod Vrôadel 1899.</ref>, baleadennou dre gêr. Kevredigeziou a zo a Vro-Gembre a reas o mad eus sizunvez an Eistezvod evid ober kendalc’hiou e Kêrdiz. Breuriez koz ha brudet ar ''Cymmrodorion'' en em vodas en ti-kêr, al lun 17, da seiz eur noz, dindan leviadur Maer Kêrdiz. Ar merc’her 19, diouz ar beure, e voe eun dalc’h all eus ar vreuriez-se a-gevret gand ar ''Welsh Utilization Society''. En diou vodadenn-ze e voe kuzuliet diwar-benn kemend a sell ouz ar Gelennadurez vicherel e Kembre hag al lec’h rôet d’ar c’hembraeg er skoliou. Ar yaou, 20{{vet}} a C’houhere, etre mogeriou an Ti-kêr, e voe dalc’het eur c’hendalc’h meur eus Kevredigez an Eistezvod hag ar C’horsez (''Cymdeithas yr Eisteddfod a’r Orsedd''), dindan leviadur Houva Môn. Lennet e voe danevellou-skrid, sellet ouz kontou, ha rag-aozet an Eistezvodou broadel abenn 1900 ha 1901. Antronoz, da beder eur hanter en endervez, en Ti-kêr bepred, e voe graet, dindan renadur Lady Windsor, eur vodadenn eus an ''Association for promoting the Education of Girls in Wales''. An Doktor Isambard Owen hag ar penrener-kelendi Viriamu Jones a reas eno prezegennou&nbsp;<ref>''Eisteddfod Genedlaethol Frenhinol Cymru, Cadair Gwent a Morganwg, a Gorsedd Bairdd Ynys Prydain, Caerdydd'', 1899, ''Rhaglen Swyddogol. The Royal National Eisteddfod of Wales, the Chair of Gwent and Morganwg, and the Gorsedd of the Bards of the Isle of Britain, Cardiff''. 1899, ''Official Programme (Printed and Published by Western Mail. Lld., Cardiff).</ref>. Er bodadegou a voe etre kannaded ar broiou keltiek e-pad ar goueliou, Fournier d’ Albe ha Lord Castletown ne golljont ket o amzer. Diazezet o deus da vat eur gevredigez keltiek ha ma n’he deus ket houman taolet an holl frouez edod o c’hortoz neuze, n’eo ket aet koulskoude o labour da goll en holl-d’an-holl. Diwar ze ez eo deuet stankoc’h-stanka an darempredou etre ar Gelted, dreist-holl etre Kembreïz ha Breiziz. Hag ar menoziou a vreudeuriez, a genunvaniez hag a genskoazellerez hadet ganto a gavo abred pe ziwezad tud d’o seveni.<noinclude><references/> <br> {{Dehou|Fransez VALLEE.|2}} (''Da genderc’hel'').</noinclude> 4htpkqnzr86w1sqinaqi018a8748zkz 102 66682 209429 209187 2026-09-20T21:48:28Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209429 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|85}}</noinclude><nowiki/> <noinclude><br> Pelloc’h, en hevelep danevell, o komz eus ar gwiskamant iskis (tok kern-uhel ha mantell hir) a veze gwisket c’hoaz gant merc’hed koz Kembre, e lavar ouspenn : « E diaraog al ''llwfan'', e c’helled studia gwiskamant ar C’heumraezed koz diouz eur patrom anezan yaouank ha koantik-holl : eun dimezell gaer, livrin he dioujod, he doa, d’ober enor da ouel penna he bro, gwisket eun tok-kern-uhel nevez-flamm hag eur vantell ruz. Ar Geumraez touet-se a gomze eun nebeudig an alamaneg hag e reas an neuz da stanka he diouskouarn pa slagas Houva Môn da brezeg ». Hugo Schuchardt, ''Lettres celtiques'', trôet e galleg gant Firmery hag embannet war ''Annales de Bretagne'', II, 1886, pp. 314, 319. Abaoue an amzer ma skrive al linennou-man, en deus Hugo Schuchardt trôet e aked ouz an euskareg hag eus keltiegour ez eo aet da euskaregour. Eun niver labouriou eus an talvoudeka a zo bet embannet gantan diwar-benn ar yez-se hag eman breman ezel a enor eus Breuriez-Veur an Euskareg (''Euskaltzaindi''), E. Ernault, ''Adresse de l’Académie bretonne à l’Académie basque'' ; G. Lacombe, ''Réponse de l’Académie de langue basque à l’Académie bretonne'', tennet diwar ''Revue internationale des Etudes basques''. Sant-Sebastian, 1925, pp. 7-8, 15. (23) Sed-aman anoiou levierien Eistezvod Vrôadel Kérdiz : — Kenta devez : Lord Windsor, Lord Tredegar, O. M. Edwards ; — Eil devez : J. M. Maclean, Lord Castletown ; — Trede devez : Sir Thomas Morel, Maer Kêrdiz, Doktor Isambard Owen ; — Pevare devez : ar penrener-kelendi Viriamu Jones, an ''alderman'' David Jones ; — Pempet devez : E. W. M. Corbett. (24) Al lun d’an noz, 17{{vet}} a C’houere, an deiz ma tegouezjomp e Kêrdiz, e voe rôet eun degemeridigez e Leordi-kêr gand ar Maer hag ar Vaerez, Sir Thomas ha Lady Morel, en enor d’an Eistezvod. Kannaded ar broiou heltiek a oa bet pedet. (25) Ar Sadorn, 22 a C’houere, da zek eur beure, banvez an Eistezvod en Ti-kér. Pep kannad holl-geltiek a voe kaset d’ezan eur gartenn-gouvia digant Lord Windsor (''Ifor Morganwg''), levier-meur Eistezvod Vrôadel 1899. (26) ''Eisteddfod Genedlaethol Frenhinol Cymru, Cadair Gwent a Morganwg, a Gorsedd Bairdd Ynys Prydain, Caerdydd'', 1899, ''Rhaglen Swyddogol. The Royal National Eisteddfod of Wales, the Chair of Gwent and Morganwg, and the Gorsedd of the Bards of the Isle of Britain, Cardiff''. 1899, ''Official Programme (Printed and Published by Western Mail. Lld., Cardiff).</noinclude><noinclude><references/></noinclude> j4qz0iggc8mep0v0m7u4svctppgcaff 102 66683 209422 209313 2026-09-20T21:32:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209422 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|103}} <br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} {{Kreizañ|'''<small>(Kendalc’h)</small>'''}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>IV</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERDIZ (KENDALC’H). LORD BUTE HAG E GASTELL. — AR VADEZOURIEN HAG O CHAPEL. — SKOLIOU-KER. — AL LEORDI. — AR MIRDI. — TI MOULEREZ HA BUREVIOU AR ''WESTERN NEWS''.</div> Gwelet em eus e Kêrdiz kastell Lord Bute, eur c’hastell koz, d’ezan touriou ha mogeriou kranellet, bet savet gwechall gand an Normaned ha kempennet eus ar c’haera gand ar perc’hen breman a dremen evid ar pinvidika a Vreiz-Veur. D’ezan ez oa an holl dachenn ma ’z eus lennou, kanoliou-dour, kaeou lestra-dikestra, glaoulec’hiou, tiez hent-houarn hag entrepaouezou porz-mor Kêrdiz. N’eo ket souez en dije dastumet en e gastell pinvidigeziou eleiz: dereziou maen-marbr ruz, kambrou lieslivet hag alaouret-holl gand arabeskennou diwar skouer re an Alhambra er Spagn, saliou-kibella graet penn-da-benn, muriou, leurenn ha kibell, gant mein-onus, hag all. Kaera a welis e diabarz ar c’hastell ez oa ar sal-zibri en em astenn hed-ha-hed talbenn ar c’hastell: skeudennet eo war ar muriou anezi holl istor Bro-Gembre. An dud a zo livet en o ment-natur pe dost. Ar gouvidi, e-pad ar pred, o devez dirag o daoulagad holl daoliou-kaer Kembreïz gwechall. Evid ar goueliou ez oa bet diavaez ar c’hastell golôet-holl a vannielou seiz eus ar c’haera, broudet warno ardameziou a bep doare. An holl vannielou-ze o skedi ouz an heol war diou gell-tenval mogeriou an ti-meur a rea d’an daoulagad eun arvest dudius-kenan. Lord-Bute, war am eus klevet, eus hugunod a oa deuet da gatolig gredus. Tremen a rea e amzer o studia war liderez ha pedennerez an Iliz katolik hag o trei anezo diwar all latin e saozneg. Degemeret ez omp bet eus ar gwella en e gastell ha graet eo bet d’eomp gwelout pep tra. Nemed evid ar perc’hen n’hon eus ket e welet. Lord Bute a vev en distro gand e studiou&nbsp;<ref>Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz.</ref>. Diwar-benn ar vadezourien hag o chapel, red eo diskouez da genta penaos em eus graet anaoudegez ganto. E-touez va mignoned, ez oa eun den eus ar gwella, an aotrou Thomas, ''Cochfarf'' « Koc’hvarv » eus e ano-barz&nbsp;<ref>Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1.</ref>. Evel ma oa unan eus pennou ar vadezourien, e fellas d’ezan diskouez d’in e chapel. Eur fentus a chapel, e gwirionez, pa daly war eun dro da lec’h-pedi ha da lenn-vadezi ! Ar vadezourien, evel ouzoc’h, n’o deus miret eus eus ar sakramantou nemed unan: ar vadiziant, Houman avat a reont evel sant Yan gwechall er Jourden. En kêr, o deus savet saliou simantet a vez leuniet a zour da oueliou-zo ma teu ar vadezourien d’ober enno lidou o badiziant. Ne vez rôet ganto ar vadiziant nemet da dud deuet en o oad hag evit beza badezet mat e ranker beza soubet penn-kil-ha-troad e-kreiz an dour. Evit distrei d’o chapel a Gêrdiz, lem-laka eo al leurenn anezi ha dindan en em gav al lenn-zour vras da vadezi. An deiz ma ’z is d’ar chapel n’oa ket deiz-badiziant an hini e oa, hogen deiz skol-sul ha ranket em eus klevout displega pennadou ar Skritur-Sakr gant pep hini eus ar Gristenien dastumet eno. Va-unan e lennis eus va gwella va fennad el levr bras a Skritur a oa bet rôet d’in. Nemet, pa voe goulennet diganin ober eur ger a zisklêriadur, en em gavis eun tammig nec’het. Kembreïz a zo, evel pa lavarfen, maget gant studi ar Skritur-Sakr, hag ar pep paoura anezo zoken a zo gouest da zisklêria ne vern pe bennad eus an daou Destamant&nbsp;<ref>Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5.</ref>. En deiz-se end-eeun<noinclude><references/></noinclude> c2cimrfdpkkg43x8d1sir3rgik578t4 102 66684 209431 209199 2026-09-20T21:49:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209431 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||GWALARN|105}}</noinclude><nowiki/> <noinclude><br> {{Kreizañ|'''NOTENNOU'''}} (27) Lord Bute a oa penrener Breuriez ar ''Cymmrodorion''. Eun den brokus a zo anezan ivez. War roll ar brofourien evid Eistezvod-Veur 1899, e teue er c’henta penn gand eur ro a 250 livr saoz. Lord Windsor ha Maer Kêrdiz, Sir Thomas Morel, a zeue war e lerc’h gant peb a ro a 200 livr saoz. (28) Da lavarout eo « Baro-ruz, Ruz-varo, Ruz e varo ». ''Coch'' « koc’h » a dalv kement ha « ruz » e brezoneg Kembre. Hen-geltieg ''kokko''. Kenveria ''kokkon'' « rubens granum » e Galatia hag e Luzitania, en amzer Plinius Secundus, ha ''kokkolobis'' « rezin ruz » e Bro-Spagn, en hevelep koulz, ''Rev. celt''. 1907, p. 237, not. 1. (29) Kenveria Teheked Bohemia er XIV{{vet}} kantved, L. Léger, ''la Renaissance tchèque au XIX^e siècle, Paris'', 1911, p. 5. (30) ''Swansea'' e saozneg. (31) ''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan. (32) ''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez. (33) Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899). ''Da staga ouz « ''Gwalarn'' », p. 83, bann 2, dilinenna 2, e notenn :'' Diwar-benn istor ar C’horsez, evel m’eman danevellet gand ar geltiegourien, « torrerien-skeudennou anezo » (gouez da Evan Price), lenn J. Vendryes, ''Rev. celt''. 1911, pp. 240-2. Kenveria J. Rhys, ''Lectures on the Origin and Growth of Religion as illustrated by Celtic Heathendom (The Hibbert Lectures'', 1886), eil mouladur, London, 1892, pp. 17-8 (oviz), 204-5, 208-10 gorsez) ; D’Arbois de Jubainville, ''Introduction à l’étude de la Littérature celtique'', Paris, 1883, pp. 63-68 (barz), 231-40 (drouiz), 241-5 (vatis). Mistri kelennerien Skoliou-meur Kembre, en em gemer hizio ouz ar C’horsez en ano ar Ouiziegez reiz ha Gwirionded an Istor, a ve mat d’ezo kouna kemend en deus graet an ensavadur-ze, abaoe daou-c’hant vloaz, evit harpa yez ha lennegez Kembre, gant pebez gred en deus maget tan ar garantez-vro e kalon Kembreiz ha pebez mammenn dispar a nerz e voe evid ar C’horsezourien ar gredenn ma kendalc’hent gand eur roudenn vrudet bet pleustret ez didorr abaoe an hended pella. Panevet d’ar C’horsez ha d’an Eistezvod d’he skora, e oa ar c’hembraeg hizio, moarvat, ken truezus e stad hag hini ar brezoneg. Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 5 a viz Eost 1906, p. 3, bann 1 (''Goueliou Sant-Brieg'', gant D…). </noinclude><noinclude><references/></noinclude> 7h0yj2dxai0zy4xri7y9dp9imvj57oa 102 66685 209430 209315 2026-09-20T21:49:07Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209430 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|104|GWALARN|}}</noinclude>e welis eur paotr bihan, ker bihan ma voe red d’ezan pignat war an daol evit beza selaouet, o tisklêria ar Skritur gand eur vouez reiz hag uhel en eun doare souezus. War an anaoudegez-se eus ar Skritur e sav ar vistri, evel war eun diazez, eur bern anaoudegeziou all. Da skouer, o studia Lizeriou an Ebestel, e tesker douaroniez koz ar bed roman. N’oun ket souezet en dije lavaret Lloyd George en doa punset ar pep krenva eus e zeskamant e kenteliou ar skol-sul a heulie en e vugaleerez. Skoliou all am eus gwelet e Kêrdiz, a-gevret gand eur mignon anvet Charlez Morgan, a oa mestr-skol. Amzer vak ez oa evid ar skoliou, gant-se edo goullo ar c’hambrou-studi hag ar c’hlasou. Arvestet em eus ouz ar re-man, kempennet-kaer, sklerijennet-mat ha reizet pep tra enno e sell da zigeri spered ar vugale ha d’e drei ouz karantez Kembre ha karantez Doue. Dre-holl war ar muriou e weler enskrivet e kembraeg sturiou brogar pe kenteliou kristen tennet eus ar Skritur-Sakr. Aet oun ivez da welout Leordi-kêr a zo eus ar c’haera, uhel, ec’hon, rezadou prenestrou bras warnan, hag ennan en tu-hont da 40.000 levr. Ar sal penna a zo sklerijennet eus ar gwella gand eun dôenn volzet gwerennet- holl. Brasa leordi holl brinselez Gembre eo Leondi Kêrdiz, hag ennan eo ivez en em gav ar pinvidika dastumad levriou ha dournskridou kembraek a zo er bed holl. E-touez an dournskridou, n’heller ket tremen heb ober meneg eus Levr Aneurin. Skrivet eo bet war baper maoutken en trizekvet kantved gand eur manac’h bennak en unan eus manatiou Kembre. Bez’ ez eus warnan eun adskrivadur eus ar ''Gododin'', barzoneg brudet savet diwar-benn emgann bras Kaltraez a zo bet en hanternoz Breiz-Veur, war-dro ar bloaz 590, etre Brezoned ar c’horn-ze hag ar C’hermaned. Eun dournskrid kembraek all, kaer-meurbet, a weler el Leordi ; skrivet eo bet war heman, er pemzekvet kantved, lezennou ker fur ar roue Howell Dda. Menegi a rin ouspenn, e-touez pinvidigeziou Leordi Kêrdiz : dihellou, teuliou, parichou ha paperiou koz a bep seurt, talvoudus-bras evid istor ar vro, en o mesk eul lizer diwar dourn Gwillim Morgan, eskob Llandav ha Sant-Asaph, a reas er bloaz 1588 ar genta troidigez eus ar Skritur-Sakr e kembraeg ; skoueriou eus ar c’hosa leoriou moulet ; leoriou o tellezout ar sel en abeg da gaerder o golôennou ; deoriou diwar-benn an evned, enno skeudennou kaer livet gand an dourn ; livaduriou eus Bro-Sina hag ar Japan, war baper riz ; leoriou diwar-benn an Ijinou-Kaer, skeudennet-dispar ; tadlennou-douaroniez koz ; ha kant ha kant a draou all a ra eus an Ti-ze evel eur baradoz evid al lenneg hag an den a studi. Lorc’h a vez gant Kembreïz Kèrdiz o tiskouez an tenzor-ze, muioc’h c’hoaz eged evit brava paleziou o c’hêr, rak dreist pep tra e lakeont ar studi ha kement tra a sell ouz gwellaat hag uhelaat spered mab-den. D’ar c’houlz-se al levraouegour e oa Ivano Jones. Miret em eus e koun anezan eur gartenn-bost, skeudennet warni al Leordi, gand eur geriennou hegarat diouz e zourn e brezoneg reiz. Penna leordi Kêrdiz ez eo heman. Adleordiou ha saliou-lenn a gaver ouspenn e korniou all eus kêr. Graet em boa anaoudegez gand eur mestr-kelenner saoz, e ano Ambrose Story, hag hen katolig gredus hag unan eus renerien Breuriez Danevellourien Sant Teilo. Eun deiz em c’hemeras gantan d’an abardaez d’ober eun dro er Mirdi. Eno e welis a bep seurt traou dudius, dreist-holl diwar-benn istor ha henoniez ar Vro. En unan eus ar saliou-ze, e-skourr ouz ar voger, e welis binviou iskis. « Petra eo ar binviou-ze ? » a c’houlennis digant va ambrouger. Heman, o veza n’oan ket krenv war ar saozneg ha ne ouie ket e-unan ar c’hembraeg, a gomze d’in alïes e latin. « ''Aratrum'' », a respontas. Nemet, o veza ma sone ar ger e giz ar Saozon, em oa poan och intent ez oa eun alar. E-kichen an alar prenn-ze, ez oa eur freilh henvell ouz hor freilhou a Vreiz. ''Ffust'' eo an ano a ra Kembreïz anezan, o kemerout evid ar benveg a-bez ano an troad hepken. Souezet e voent pa lavaris ez oa ar benveg-ze boazet c’hoaz e Breiz ha pa rôis d’ezo ano an holl rannou anezan e brezoneg. Ouspenn an hendraezou hag an arrebeuri koz e teu drezo d’an den eun alberz eus buhez ha micheriou Kembreïz gwechall e weler e Mindi Kêrdiz skoueriou stank eus ijinerezou-kaer ar Vro : podou porselen eus labouradegou Abertawe&nbsp;<ref>''Swansea'' e saozneg.</ref> ha Nantgarw, anezo henveladouriou eus podou brudet Bro-Sina, hag eur bern japanaduriou » eus Pontypool, da lavarout eo traezou oberiet dreist-holl e prenn lufret ha lakennet&nbsp;<ref>''Lakenn'' a vez graet eus eur gwernis kaer-dispar a Vro-Sina, du pe ruz al liou anezan.</ref> savet en XVIIIvet kantved e Pontypool diwar patrom re ar Japan. Saliou all er Mirdi a zo gouestlet d’an naturouriez : bez’ e weler enno, gant peb a dikedennig merket warni hec’h anoiou, kement plantenn a gresk e Breiz-Veur, hag eun dastumad kaer-kenan eus holl evned Kembre, plouzet gant kemend a ijin ken e lavarfe en den ez int beo, en o c’hichen o neiziou hag o viou, hag endro da bep evn, kement ha ma ’z eo bet gallet ober, eun adsavadur gwirion eus al lec’h ma plij ar muia d’ezan beva. Er rann eus ar Mirdi gouestlet d’al liverez ha d’ar skulterez eo e vez miret tenzor ar C’horsez, ennan {{Reizh|dreist--holl|dreist-holl}} ar C’horn Hirlas savet gant Syr W. Goscombe John&nbsp;<ref>''Syr'' (distagit ''Seur'') a zo, e kembraeg, an hevelep ger hag ar saozneg ''Sir'' (a vez distaget ivez ''Seur''). Pa raer gant heman ez distag, en divizou, e talv kement hag ar ger « aotrou ». Stag ouz eun ano-den, eun ano a enor eo o verka ar varc’hegelez pe ar varonigelez.</ref> ha kinniget d’ar C’horsez gant Lord Tredigar. Eno ivez e vez miret hanterenn ar C’hleze keltiat, an hanterenn all o veza e Breiz-Vihan. Unanidigez an daou damm-ze war ar Maen-Llog a zo unan eus penna lidou ar C’horsez. Eur werzig am eus savet diwar-benn an unanidigez-se eus an daou damm-kleze hag he c’hinniget d’an aotrounez Cochfarf hag Arlunydd Penugarn. Setu-hi aman : <poem> {{Kreizañ|Rann ar C’hleze}} Ganimp, pa deujomp en Breiz, ’oa eur rann kleze dir, Manet ganac’h an darn all, tud Cymru war ho tir : Renet gant dorn an Otro, setu omp deuet-ni Da gas d’ac’h hon rann-gleze, hon breudeur a Gymru. Hwfa Môn en deus frammet darn Cymru ha darn Breiz : Hon c’halonou, war eun dro, ’deus tridet en hon c’hreiz ; N’ed eus breman ’med eur Vro, ’med eur yez, eur galon, Hag enni evel eur mor a garante wirion. Siouaz ! ’welan ’tont en-dro de c’houery ar c’himiad, Daerou a gaony, a c’hlac’har, a veuz ma daoulagad Rann ar c’hleze, a welan, ’vo rann hon c’halon-ni ! Doue daz miro, ma Breiz ! Doue daz miro Cymru !!&nbsp;<ref>Moulet evid ar wech kenta war al levrig ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver''), Er ''Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', p. 6 Sant-Brieg, J. Guyon, mouler-levrer, 1899).</ref></poem> Graet em boa anaoudegez e Kêrdiz gand unan eus kenta skrivanierien ar ''Western News'', e ano Arthur Mee. Eun den a zoare, disterik a gorf, hogen leun a vuhez ha speredet-kaer. Mont a ris gantan da welout ti-moulerez ha bureviou e gelaouenn a zo eus ar galloudeka eus Kêrdiz. Eno eo em eus gwelet evid ar wech kenta petra eo reizadur eur gelaouenn vras. E traon an ti ar gwaskerellou-tro gant peb a geflusker tredanel ouz o lakaat en dro. Uheloc’h e kaver bureviou ar skrivanierien e lec’h e voe kinniget d’imp eun dra bennak da eva. E-touez ar re am degemeras e oa eur C’hembread a lavaras d’in : « ''Gwladgarwr ydych chwi ?'' Eur c’har-e-vro ez oc’h c’houi ? » Hag e tisklêrias d’in e oa hen e-unan douget-tre d’e vro Gembre. Evid ar gelaouenn, eur gelaouenn saoznek n’eo ken. N’eus enni lec’h ebet evid ar c’hembraeg. En uhela solieradur an ti em eus gwelet ober skeudennou ar gelaouenn. D’an noz, pa zegouez ar gelaouerien, e tegasont ganto luc’hskeudennou eus an darvoudennou o devez gwelet. Gand al luc’hskeudennou-ze em eus gwelet ober engravaduriou a vo moulet e-pad an noz war ar c’helaouennou. Ar re-man a vezo gwerzet er beurevez, hag, evel-se, al lennerien o devo dirag o daoulagad war eun dro desrevelladur ha skeudennadur an darvoudennou o paouez degouezout en derc’hent.<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> dh62s0oi6ux1o6ho4rlk968dcxtyw2x 101 66686 209360 209318 2026-09-20T15:04:16Z Aveldro 601 209360 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre IV. Va beaj e Kembre E hanternoz Kembre (kendalc’h) rw82pm97m3nf6bm3jlbt1aeelbvszyz 209362 209360 2026-09-20T15:06:06Z Aveldro 601 209362 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) (III.) IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) dm379c5kv7cnfhuxssstbkewk94kd5a 209365 209362 2026-09-20T16:39:00Z Aveldro 601 209365 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) bvjp00dvl8r6xvzuelioxxq6weiam6i 209386 209365 2026-09-20T19:51:04Z Aveldro 601 209386 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) VI. VII. Distro da Llanover q9vxzahk17dtsszo7mihj3d7bmgcwsb 209393 209386 2026-09-20T20:24:23Z Aveldro 601 209393 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) VI. VII. Distro da Llanover VIII. E Kerleon-war-Wysg hfr097xaqottppexzoiidvu1l33dvr5 209414 209393 2026-09-20T21:08:31Z Aveldro 601 209414 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook EIL PENNAD Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) VI. VII. Distro da Llanover VIII. E Kerleon-war-Wysg IX. E Llanover adarre jlr9prnsnkac5u88sy7wvqyxkpfc5i9 209415 209414 2026-09-20T21:09:06Z Aveldro 601 209415 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook Eil pennad — Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) VI. VII. Distro da Llanover VIII. E Kerleon-war-Wysg IX. E Llanover adarre 7u2x9dciiqb3yol45c9sg0etb8n75vy 209416 209415 2026-09-20T21:09:50Z Aveldro 601 209416 wikitext text/x-wiki == Taolenn == Pennad Kenta — Envorennou diwar va c’henta beaj — (Gouhere-Eost 1899) I — Eus Sant-Malou da Gêrdiz II — E Kêrdiz III — E Kêrdiz (Kendalc’h) IV — E Kêrdiz (Kendalc’h) V — E Kêrdiz (Kendalc’h) VI. — E Llandav VII — E kastell Llanover VIII. — E Llanover (kendalc’h) IX. — E Llanover (kendalc’h) X. — E Llanover (kendalc’h) XI. — E Llanover (kendalc’h) XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook XIV. — E Llanover XII. — E Llanover (kendalc’h) XIII. — E Coldbrook Eil pennad — Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900) I. En hent adarre (II.) Al labour-douar e Kembre (III.) Frankizourien ha merourien IV. Va beaj e Kembre (V.) E hanternoz Kembre (kendalc’h) VI. E hanternoz Kembre (kendalc’h) VII. Distro da Llanover VIII. E Kerleon-war-Wysg IX. E Llanover adarre 7h986k1udonw1jo1p3qsfa9946jagem 102 66687 209432 209316 2026-09-20T21:49:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209432 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>V — E Kêrdiz</big>}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUR GERIENNOU BENNAK DIWAR-BENN KER. — AN DOUR HAG AN AEZENN-LESKI. — AN ILIZIOU. — AN ILIZ KATOLIK. — STREADOU-KER. — AR PORZ-MOR.</div> Kêrdiz a zo eur gêr eus ar re binvidika. Eus ar glaou-douar e teu ar binvidigez-se he deus graet eur c’hresk souezus er c’hantved diweza <ref>E 1925 eo emaoun o skriva an envorennou-man.</ref> Gant-se, arabad gortoz, pa zegouezer e Kêrdiz, gwelout paleziou, tiez, ilizou koz. N’eus a draou koz nemed ar c’hastell hag abatti Llandav, eul leo bennak diouz kêr. Streadou ec’hon, terdouaret peurliesa <ref>Hiniennou a zo pavezet gant paveziou prenn da vihanaat trouz ar c’hirri a dremen drezo.</ref>, riblennet-ledan, tiez giz vreman o sevel a bep tu, ha, da noz, o para war an traou-ze, gouleier an tredan hag an aezenn-leski, setu eno Kêrdiz.<noinclude><references/></noinclude> fz7xi1tbl3eulh74e9nagiqvf36qhdq 102 66688 209433 209208 2026-09-20T21:50:00Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209433 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||29}}</noinclude><nowiki/> <br> Daou dra a gaver stank-ha-stank e kêr : an aezenn-leski, a zo marc’had-mat p’eman war al lec’h an danvez d’hen ober&nbsp;<ref>Ar glaou-douar.</ref>, hag an dour. Biskoaz n’em eus evet kerkouls dour hag e Kêrdiz! Hag ez eus eur puilhentez anezan. Evid an aezenn-leski, e vez devet dreistholl e diabarz an tïez. E pep kambr ez eus eun ''teth-nwy'', gouez da Gembreïz, da lavarout eo eur beg aezenn-leski (pe eun dever-gaz, mar bez gwell ganeoc’h). Nebeut a erbed a vez anezi, rak, pa saven d’am c’hambr, d’an noz, e ti an Tad Hayde, diwezat peurlïesa, e kaven bepred va aezenn war enaou : ar vatez eo he doa hec’h enaouet goude koan hag her lezet evel-se da leski meur a eurvez. Evel m’eman kêr pinvidik-meur, ez eo eus ar brava an holl diez boutin,dreist-holl an Ti-kêr hag al Levrdi. Ne zistroïn ket war ar pez em eus lavaret diwar-benn heman uheloc’h. Dirag al lïorz-veur Cathays e sav an Ti-kêr. A-us d’an nor-dal, eun dôenn tôet-kromm, uhel-tre, hag en eur penn eus ar palez eun tour hir henvel ouz eun tour-iliz. En diabarz saliou bras ha kaer, unan anvet ar Sal maen-marbr (''Marble Hall'' e saozneg), pavezet ma ’z eo ha kolonennet-holl e marbr lufr. Pa zegouezer eus Breiz, n’heller ket mirout a veza souezet rak niver ar chapeliou, ilizou, templou bet savet gand a bep doare kredennourien: methodistiz, badezourien, kristvreuriezourien, wesleyiz, irvingiz, ilizourien Bro-Zaoz hag i rannet e diou lodenn, ilizourien uhel hag ilizourien-izel, presbuteriz pe ilizourien Bro-Skoz. Ar re-man em eus gwelet eun dervez o vont d’o chapel a vandennad gant peb a levr Skritur-Sakr dindan o c’hazel.<noinclude><references/></noinclude> 5onxdxwdraipi6azbb7f52vbadflu29 102 66689 209434 209209 2026-09-20T21:50:40Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209434 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|30||}}</noinclude><nowiki/> <br> E-touez an tïez-azeuli-Doue, eur meneg a ziforc’h a dlean ober eus iliz katolik an Tad Hayde a oa bras ha dalc’het a-ratre, darempredet dreist-holl gand Iwerzoniz. Ar re-man a zo kristenien eus ar gwella. Eun abardaez em boa c’hoant da vont d’an iliz hag e tegouezis enni dre an nor vihan. E lost an iliz, tost d’an nor-dal a oa serret, e welen war eur bank evel eur bern pilhou a veur a liou, gwenn ha glas dreist-holl. « Ar wech-man, emezoun-me, en deus ar sakrist c’houitet war rei e daol skubell p’en deus lezet eun hevelep bern pilhou en e iliz. » Ha me o tostaat da welout. Pegen sebezet ne voen ket! Dindan ar pilhou gwenn-glas eur paotr koz a Iwerzon, barv ha blev gwenn, a welen o lavarout e Rozera. Gant kement a veoder n’oufen ket hel lavarout! Diskouez a rea beza evel beuzet-holl e Doue. War greiz streadou Kêrdiz ez eus linennou tram-kirri tredanek o tremen stank-ha-stank, ha, da noz ha da veure, pa serr pe pa zigor ar staliou hag ar bureviou, eun niver a dud yaouank, paotred ha merc’hed, implijidi pe gomisien, o vont d’o labour pe o tont en-dro d’ar gêr war o c’hezeg-houarn. E-touez ar re-man. eur re bennak liou ruz a vez marc’heget gand implijidi ar post o vont da gas al liziri hag ar c’heleier dre ’n orjal. N’heller ket tremen dre streadou Kêrdiz hep beza souezet gant net e vezont. Ne weler warno nag atredou, na zoken tammou paper, pluskennou aouraval&nbsp;<ref>Pe oranjez.</ref> ha traouachou all evel war ruiou hor c’hêriou Breiz. Evit digemer an holl loustoni-ze, ez eus endro da beuliou an tredan rouedou ma rank an dremenidi stlepel ebarz kemend a c’hallfe louza ar stread. Ouspenn-ze<noinclude><references/></noinclude> kdrr2k96h0nebyqehbx8mvdaex4bj88 102 66690 209435 209210 2026-09-20T21:50:59Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209435 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||31}}</noinclude>gwalc’het ha skarzet e vez abret pep beure streadou-kêr gant dourerezed ha skuberezed stlejet gant kezeg (d’ar mare ma welis Kêrdiz evid ar wech kenta), gant dourerezed ha skuberezed dre dan breman. Streadou Kêrdiz, hag i diazezet ker mat, kel lufr, ker kompez ha ker kalet da welout, a zo evelato toull-didoull an douar dindano, treuzet ma ’z eo dre ganiou a bep doare, darn evit degemer an dour-glao hag ar c’hailhar a-ziwar ar streadou, al loustoni diwar an tiez, darn all evit degas da gêriz an dour mat hag an aezenn-leski. Bez ez eus c’hoaz tuellennou ha korzennou evid ar c’has-nerz hag ar sklerijennerez tredanel ha re all evid an orjalennou-kelaoui hag an orjalennou-kaozeal. E-pad an noz e vez sklerijennet streadou ha leurgêriou Kêrdiz gant kreuzeuliou dre gannder pe dre wareg a laka anezo ker sklear ha war greiz an deiz. Eun dra ijinet-dreist e Kêrdiz eo an troazlec’hiou hag ar priveziou boutin. Kleuzet ez int dindan zouar, sklerijennet mat, avelet dispar (c’houez fall ebet enno) ha dalc’het net-tre dre eur builhentez a zour. Unan a welis a oa dalc’het ennan an dour e-krec’h en eun oglenn pe gibell vras gwer-holl leun a besked ruz, hag eun dudi e oa, p’en em gaved o sacha war gordenn an dour, gwelout ar peskedigou o tripal&nbsp;<ref>Eur sil metal stank a vir outo a vont gand an dour er-maez eus ar gibell.</ref>. Al lec’h ma verv dreist-holl buhez Kêrdiz eo ar porz-mor. Gallout a reer kaout eur gwel anezan diwar eun dreuzell houarn hir-hir a zo stennet a-us d’eur c’horn dioutan. Eviti da veza klozet en daou du gant speurennou prenn, dre ar gremou a zo etre ar plenk, e wel an tremener dindan e dreid evel eun ifern a {{Tired|c’hlaou-|douar}}<noinclude><references/></noinclude> hso0ni6sjkhf5goweqhqyfg2jj7qxy3 102 66691 209436 209211 2026-09-20T21:51:19Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|c’hlaou-|douar}}, a uloc’h, a voged hag a drouz. An neb n’eo ket a-walc’h d’ezan an taol-lagad-ze, graet tro al lennou : ''West Bute Dock, East Bute Dock, Rath Dock'', hag all ! Red e vezo d’ezan kaout divesker mat rak kilometradou en devezo d’ober ken na vo peurc’hraet e valeadenn ! Petra ’welo ? Listri a-ugentadou o karga glaou-douar a-hed kaeou-zo; re all, a-ugentadou c’hoaz, ouz kaeou pelloc’h, o samma tolzennou houarn-teuz ha barrennou-dir. Hentou-houarn ha hentou-dour&nbsp;<ref>E-touez kanoliou-dour Kêrdiz, ar vrudeta hini eo Kanol C’hladmorgan e teu drezi d’ar porz-mor glaou-douar an diabarz-vro.</ref> oc’h en em groazia a bep tu ha warno bagoniou ha kobiri a lostennadou o tegas ar glaou-douar eus mengleuziou an diabarz-vro, an dir hag an houarn-teuz eus uhelforniou Dowlais, Cyfarthfa ha Tredegar. E lennou all eus ar porz-mor, miret d’an embarzerez, e welo hon den listri all, a-ugentadou bepred, o tiskarga ar c’hailh-kouevr evid al labouradegou, ar prenn evid ar mengleuziou, an ed hag ar bleud a dalvezo da vaga kêr hag ar vro. Dre-holl, da gas da benn ar c’harga-diskarga al listri, ar c’hobiri hag an treniou, eun armead givri bras : givri dre dan, givri dre zour ha givri tredanel, ar re-man o labourat didrouz-kaer, hep lousaat an aer gant moged hag uloc’h evel ma vez gand ar givri a ya en dro dre nerz an aezenn diwar zour. Da rei d’am lenner eun tanva eus beoder al labour e porz Kêrdiz, e rôan aman eun niverennou bennak kemeret diwar ''The Book of Cardiff''&nbsp;<ref>''The City and Country Reader, edited by a University Graduate'', N. 1, p. 74 (''The Tudor Press, Cardiff'').</ref> : er bloaz 1910, ar c’hementadou glaou-douar kaset ermaez dre ar porz, lakaet holl en eur strollad, a save dreist da ugent milion a donelladou ; ar c’hementadou dir, houarn-teuz<noinclude><references/></noinclude> e1imaaugik6tfibxdpqwkamtyvx7o8h 102 66693 209437 209214 2026-09-20T21:51:39Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|58||}}</noinclude><section begin="VI"/>{{Tired2|diwar-|benn}} traou bemdez : amzer, yec’hed, hag all. Kemeret em eus neuze diwar e ziweuz eun toullad frazennou kernevek. Gwaz a ze, kollet em eus va notennou ! C’hoant a savas ennoun da welout bez paeron ar vreuriez. Ha me en hent. En iliz-veur Llandav eman ar bez-se. An iliz a sav en eur c’horn-bro dudius, leun a c’hlasvez, a vleuniou hag a gan evned, war-hed daou gilometrad tost-da-vat er gwalarn diouz fabourziou Kêrdiz. Pa dostaer e weler dismantrou mogeriou bras golôet a ilio. Dismantrou an abatti koz brudet-bras a Llandav eo ar re-ze, a gredan. Klevout a raen o son ar c’hleier, ar brava re am eus selaouet em buhez. P’edon oc’h ober eur bedenn war vez sant Teilo, hep gouzout d’in, kemend ez oan dalc’het gand ar bez, e tegouezas en iliz eur bern ministred a Iliz Bro-Zaoz hag i o staga gand eur servij bras. Klask a ris mont ermaez, re ziwezat ez oa, rak serret war alc’houez ez oa an doriou. Ranket em eus selaou ar servij penn-da-benn. Ar vinistred, gwisket gant peb a sourpilis gwenn war o gwiskamant du, hag en o c’herc’henn peb a c’houzougenn wenn vras e-giz frezenn tud ar XVI{{vet}} hag ar XVII{{vet}} kantved, a gane salmou David e saozneg. <br> <section end="VI"/> <section begin="VII"/>{{Kreizañ|<big>VII — E kastell Llanover</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN DEGEMER GRAET D’EOMP. FEUNTEUNIOU SANT MOVOR. — TONIOU KEMBRE. AN DELENNEREZ SUZANNA. — AR C’HORADOU. — EUN DELENNADENN DA NOZ EL LIORZ</div> Da heul reizidigez ar yez gand Ar Gonideg, e deraou an XIX{{vet}} kantved, e voe savet Breuriez Barzed<section end="VII"/><noinclude><references/></noinclude> t6gcg5t2rc0bwi9e1yn4rw55c88067y 102 66695 209438 209243 2026-09-20T21:51:57Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||59}}</noinclude>Breiz-Izel gand eun nebeut Breiziz kalonek, en o fenn an aotrou Kermarker&nbsp;<ref>Harpet e oa bet evit-se gand an aotrounez eskibien Graveran ha David a boueze war ar veleien, ken dre o aliou ken dre o skouer o-unan, d’o zrei war ar yez hag ar garantez-Vreiz. Gwelet em eus, e tiegez unan eus beleien an amzer-ze, an aotrou Auffret, eun testeni a veze rôet d’ar Varzed. Warlerc’h maro an aotrou Rolland, person Laruen, a oa bet rener ar Varzed, e tegouezas ganen ar siel a dalveze d’ezan da siella paperou ar vreuriez.</ref>. A-benn neuze ivez ez oa bet diazezet an emgleo etre barzed Breiz-Izel ha re Gembre. Er bloaz 1867, e voe dalc’het e Sant-Brieg ar genta bodadenn holl-geltiek&nbsp;<ref>''Congrès celtique international, Comptes rendus, Mémoires'', Sant-Brieg, 1868. An aotrou ’n eskob David en devoa, a-unan gand e vignoned a Vreiz, savet ar c’henta goueliou keltiek-ze (''Kroaz ar Vretoned'', 27 a viz Gwengolo 1908, p. 2, bann 2). Pa voe anvet da eskob e Breiz, daoust n’oa ket Breizad a ouenn, e welas anat o doa Breiziz eur vrôadelez ha gwiriou o tivera diouti, er penn kenta ar gwir da veza kenteliet en o yez war o c’hreansou hag o dleadou kristen. En em lakaat a reas kerkent da zeski ar brezoneg, ha d’ober dre e skouer, d’an holl veleien dindanan, pleustri gant yez, spered ha brôadelez Breiz. Heligenta a voe etre Breiz-Uheliz ha Breiz-Izeliz, evit komz, lenn ha skriva ar yez, ken e voe gwelet e penn ar Varzed, ma roe an eskob skoazell ha gwarez d’ezo, eur Gall anvet Kemar (''Quémar'' e galleg) o reiza Gorsez an amzer-ze. E-touez al labouriou graet gand an eskob David, e heller menega da genta eur mirdi eus rag-istor hag istor keltiek ar Vro, e kloerdi bras Sant-Brieg. Klask a reas tomma kalon beleien e eskopti ouz istor hag hendraezou Breiz, ha, bewec’h ma ’z ae da Gintin, e tremene dre ar Rillan da welout hen-skeudenn Taranis a zo eno. D’an eil, eul levr-oferenn pe ''Paroasian'' a reas sevel evid e eskobidi, trôet ennan holl ganaouennou latin an Iliz, psalmou, himnou, hag all, e gwerzennou brezonek, hag ar peb-all, avielou, abostolou, pennadennou en eur yez-plên ar reisa. Gwaz a ze, dre lezigerez pe enebiez e warlerc’hidi, ez eas da goll holl labour keltiek an aotrou ’n eskob David. — A-zivout skeudenn Taranis er Rillan, lenn J. Trévédy, ''la pierre sculptée du Rillan (commune de Saint-Brandan, près Quintin) : un dieu au maillet'', Sant-Brieg, R. Prud’homme, ''sine anno''.</ref>. Eeunet ez oa bet an traou gand an aotrou Kermarker a oa aet en Eistezvod Abergevenni er bloaz 1838. Eun degemer kalonek en devoa bet dreist-holl gant Lady Hall, perc’hennez kastell Llanover. Lady Hall eo a gasas, e 1867, da Sant-Brieg, an telenner koz Gruffydd gand e verc’h Suzanna. Beo eo c’hoaz en envor Sant-Briegiz koz toniou dispar ar barz dall ha kanaouennou dudius e verc’h&nbsp;<ref>''Société d’Emulation des Côtes-du-Nord: Congrès celtique international, Séances'', Mémoires, Sant-Brieg, Guyon, 1868.</ref>. P’en em gavis e Kêrdiz, e miz Gouhere 1899, ez oa maro pell a oa Lady Hall, hogen he merc’h, an itron Herbert a Llanover, a gerze bepred war roudou he mamm, ''Gwenynen Gwent''&nbsp;<ref>E brezoneg Breiz-Vihan « Gwenanenn Went ». Heman a oa ano-varzez Lady Hall. ''Gwent'' a vez graet gant Kembreïz eus ar vro anvet ''Monmouthshire'' « kontelez Monmouth » gand ar Saozon, anezi eur gontelez distag diouz bro-Gembre. Eviti da veza renket e-touez konteleziou Bro-Zaoz, Bro-Went a vez komzet kembraeg en eun darn anezi. ''Trefynwy'' eo ano kembraek kêr Vonmouth a sav e kember stêriou ''Mynwy'' (Monnow e saozneg) ha ''Gwy'' (Wye). Er vro-ze ivez en em gav kastell brudet Raglan. ''Gwent'' a zeu d’ezi hec’h ano eus ''Venta Silurum'', eur gêr vras er marevez kelt-ha-roman (breman ''Caerwent'' « ''Kêrwent'' »). Hervez eun hengoun karet gant barzed Kembre, nemed e nac’h outi ar geltiegourien pep talvoudegez, unan eus kosa bodadou ar C’horsez a vije bet dalc’het e Gwent, dindan renerez ar roue Arzur, nebeut goude kristenidigez ar vro. Eno e voe divizet e virfent dindan mantell ar gredenn nevez ar pez en doa graet betek-hen nerz ha kened ar vrôad : Gorsez an drouizien, ovizien ha barzed o tont da vreuriez kristen. Evel m’en em save ar c’hloer a oa er vodadenn a-enep rei digemer er gristeniez d’eur c’hensorterez pagan, e respontas Arzur : ''Da yw ’r maen gyda’r Efengyl'' « Mat eo ar maen gand an Aviel ». Mont a reas an eilgeriad-ze da c’her-ardamez Bro-Went.</ref> hag a rôe evelti ar wella skoazell d’ar Yez ha d’ar Varzed. Pedet e voen ganti da zont da dremen eun nebeut sizunveziou en he c’hastell. Mont a ris a-gevret gant meur a vignon, Brezoned ha Kembreïz, e-meşk ar Vrezoned Bourgault-Ducoudray, Ar Fusteg, De l’Estourbeillon, Jaffrennou. Diskenn a rejomp eus an tren en Abergevenni&nbsp;<ref>Bez’ e c’heller diskenn ivez en ehan ''Nant y Deri'' « Traonienn an Dero a zo araok. Abergevenni, anvet gand ar Saozon Dor Kembre » ''the Gate of Wales'', en abeg d’he lec’hiadur, a zo eur gêr koz-koz a oa anezi diwar amzer ar Romaned. ''Gobannion'' e oa hec’h ano neuze. En XII{{vet}} kantved, e tegouezas er c’horn-bro-ze stourmadou taer etre Kembreïz ha Normaned. Er XV{{vet}} kantved, e teuas brud da Abergevenni dre ma rae enni hec’h annez merc’h Syr David Gam, Gwladys, lesanvet ''Seren y Fenni'' « Sterenn Abergevenni » gand ar barz Lewys Glyn Cothi. Daou vab Gwladys ha Syr William ap Thomas, Syr William Herbert, kont Penvro (''Pembroke'' e saozneg), ha Syr Richard Herbert a voe gwarezourien brokus ar varzed. Dindan paeroniez ar c’henta e voe savet zoken eur C’horsez, war a lavarer, e kastell Raglan, gand ar geriou-man da sturienn : ''Deffro, mae ’n ddydd'' « Dihun, deuet eo an deiz ». Diwar-benn an emzav brôadel e bro Abergevenni, en XIX{{vet}} kantved, hag al labour graet eno gand an itron Hall hag an itron Herbert, lenn ''The Literary Associations of Abergavenny'' gand ar Reverand Evan Price, sekretour strollad ar Chorsez, moulet war ''Eisteddfod Frenhinol Genedlaethol Cymru, Y Fenni'' 1913, ''Raghlen swyddogol ; The Royal National Eisteddfod of Wales, Abergavenny 1913, Official Programme (Printed and Published by James Davies and Co Ltd'', Llanelly), pp. 9-27. El levr-ze e vezo kavet ar skeudennadur eus kalz a dud meneget em Envorennou : Syr Ivor Herbert (p. 33), Dyfed (p. 75), Kadvan, Arlunydd Penygarn (p. 82), an itron Richards = Suzanna Gruffydd (p. 100), Pedr James (pp. 102, 105), Eos Dar (p. 105).</ref>. Ac’hano ez ejomp dre girri beteg ar c’hastell. Pa zegouezjomp e Llanover, e tremenjomp ar voger a zo etre lïorz-veur ar c’hastell hag an hent-bras dre zindan eur volz uhel ha dre eur seurt dor-winterez evel ar re a weled gwechall ouz porziou ar c’hestell koz. A-us d’an nor-ze ez oa eun daolenn maen-marbr, engravet warni e lizerennou aour ar c’homzou-man e kembraeg : « Ne vern piou out-te, deus ebarz. Mar dout mignon, bez deuet mat. Mar dout estren, e vi degemeret kerkouls hag eur c’henvrôad. Mar dout enebour, ra<noinclude><references/></noinclude> 638v1b68h9dlyejtx2zchzvwwq4o9jr 102 66696 209440 209245 2026-09-20T21:52:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||61}}</noinclude>{{Tired2|dreist-|holl}} eur C’hembread leun a garantez-vro, hag an dimezell Abadam, keniterv d’an itron Herbert ha d’an Doktor Johnson ha kerkouls douget d’he bro ha d’he yez ha heman. Ar meuziou a oa darevet eus ar gwella gant keginer ar c’hastell, eur mestr-keginer o tont eus a Vro-C’hall a zo brudet dre ar bed-holl, evel ouzoc’h, evel mammvro ar romantou lik hag ar c’heginerez lipous. Servijet e oant war pladou arc’hant ha pep hini eus ar gouvidi a oa asiedou arc’hant dirazan. Kel lufr ha ker kaer e oa va re ken em boa diegi o tibri boued warno. Daou dra am souezas ouspenn. Da genta an evadur evel ma oa an itron Herbert dirwestourez, n’oa da eva nemet dour. Peb a voutailhig strink da bep unan. Ha d’an eil, pep meuz a oa embannet an ano anezan e kembraeg. Da zibenn-pred e teuas tro ar prezegennou. Daou eus ar gannaded a drugarekaas an itron Herbert en ano an holl. Diouz he zu, an itron Herbert a lavaras d’eomp an holl garantez a zouge da Vreiz pa gerze war roudou he mamm he doa degemeret an aotrou Kermarker gwechall en he c’hastell&nbsp;<ref>An istorour brudet a Vro-C’hall, Herri Martin, a zo bet degemeret ivez gant Lady Hall e Llanover. Douget meurbet e oa Herri Martin d’ar Gelted hag hen diskouezet en deus en e skridou. Diwar-benn ar paouez a reas e Llanover lenn A. Erny, ''Voyage dans le Pays de Galles'', war ''Tour du Monde'', 1867, pp. 266-70.</ref>. He mab ivez, war he lerc’h, a zeuas gantan eun nebeut komzou hegarat. Da zibenn-pred, evel m’eman ar c’hiz e Breiz-Veur, e kuiteas an itronezed ar sal hag e voe degaset neuze gwin da zic’haoui an aotrounez diouz dour ar boutailhouigou strink. Goude ar banvez ez is da welout, e lïorz-veur ar c’hastell, feunteuniou sant Movor, a oa e vanati aman gwechall, en eun izelenn, dindan gwez bras&nbsp;<ref>Diwar-benn sant Movor, gwelout Loth, ''Les noms des saints bretons'', war ''Rev. celt''. 1909, pp. 149-50. Llanover a oa gwechall Llan-Movor hec’h ano.</ref>. Nao a feunteuniou santel a skuilh o dour el lec’h en deus bevet ar sant, eur blaz dishenvel da bep hini anezo. Parea an daoulagad a reont hag ez int brudet bras dre ar vro.<noinclude><references/></noinclude> 3ktena0781kvc7f6z4c71xlnq1nrb9m 102 66697 209439 209244 2026-09-20T21:52:15Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|60||}}</noinclude>vo torret war da vuanegez dre ar garantez a vo diskouezet d’it ». Treuzet an nor-volz (pe ar Porz-Meur, ''Porth Mawr'' evel ma vez graet anezi), ez a hor c’hirri a-dreuz d’eur c’hlazenn vras, a-strew warni, aman hag ahont, dervenned koz ha kezeg o peuri. An holl gezeg-ze, pa dremenas ar c’harr kenta e lec’h m’en em gave Ar Fusteg, a redas d’an daoulamm war e lerc’h evel c’hoant d’ezo da heta d’hor mignon donedigez vat&nbsp;<ref>Kenveria Kaletvoulc’h, ''Lemenik, skouer ar Varzed'', Pleuvian, 1914, pp. 91-2.</ref>. Diskenn a reomp dirak dor-dal ar c’hastell. Kerkent e savas en aer son an delenn, eun delenn hag a gane son ''Seziz Gwengamp''&nbsp;<ref>Telenner Lord Bute an hini a oa o c’hoari. E gaset di en doa graet an uhel Lord da heta d’eomp an donedigez vat dre e sonadennou. Llanover a zo stag outi daou delenner : Suzanna, merc’h Gruffydd, ha Pedr James, a vezo komzet anezo pelloc’h.</ref>, hag eur plac’hig gwisket e gwenn a deuas war arbenn d’eomp, ganti en he dourn banniel Breiz. Ken tenerus ez oa an arvest ma strinke an daerou eus va daoulagad. Degemeret e voemp er c’hastell (unan eus ar c’haera am eus gwelet) ebarz ar sal vras. Henvel ez eo ouz eun iliz, ken uhel ez eo ar volz anezi. Eur pondalez a zo a-us d’ar sal e lec’h en em zastum al laz-kana da noz, goude koan, evit kana e kembraeg. An itron Herbert a zegemeras ac’hanomp evel eur rouanez, en he c’hoazez war eur gador uhel. Eviti da veza koz, ec’h henvele yaouank gand ar garantez kristen hag ar vadelez a weled o virvi en he daoulagad pe o vousc’hoarzin war he diweuz. Kinnig a ris d’ezi ''Kroaz ar Vretoned'' strollet en eur c’holôenn ruz, liou brôadel bro-Gembre, hag e oan souezet o welout ez oa anavezet mat va skridou ganti. Gouzout a rae kement tra a vez graet e Breiz hag e rae kalz a stad eus ar Vrezoned vat a zalc’h d’o bro ha d’o yez. Er banvez a voe da heul an degemeridigez-se, en em gavas gand an itron Herbert he mab hena, ar c’horonal Ivor Herbert&nbsp;<ref>Ganet eo Syr Ivor Herbert e 1851, he savet e voe gand e vamm e karantez Bro-Gembre. Deut da c’hreunadour ar Gward e 1870, e voe anvet da goronal e 1889. Heulia a reas an taol-brezel a voe graet en Ejipt en 1882. Brud a voe anezan e kuriou kaer ar brezel, hag en devoe, d’ar c’houlz-se, medalenn ha seizenn steredennet ar C’hediv hag Urz ar Medjidie. Perz a gemeras en ergerzadenn a-hed an Nil e 1884-1885. Bez’ e voe kannadour-arme e Sant-Petersbourg e 1886-1890. E penn holl armead an inizi edo e goueliou Jubile ar Rouanez e 1897. E brezel Afrik ar C’hreisteiz, e reas war-dro ar gannadourien eus ar Stadou all e penngarter an arme. Ezel eo eus Strollad-enor Bro-C’hall abaoe 1901, hag urziou all a enor en deus bet digand Impalaer an Alamagn ha Roue an Itali.</ref>, ha daou all eus he c’herent, an Doktor Johnson, eun hellenegour dispar ha {{Tired|dreist-|holl}}<noinclude><references/></noinclude> gqmjhynm8yewxlcakfm3e3ao5kbi314 102 66698 209441 209246 2026-09-20T21:52:47Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|62||}}</noinclude><nowiki/> <br> Pa zistrojomp endro d’ar gêr, edo ouz hon degemer brudeta telennerez ar vro, an itron Richards, da lavarout eo Suzanna, merc’h Gruffydd. Sed aman ar pez a skriven neuze d’eur mignon chomet e Breiz : « Na gaerat tra toniou kembraek war an delenn ! Dreist-holl pa vez kanet dre ma c’hoarier! Klevet em eus kana ha c’hoari war an delenn kanaouennou ha toniou Kembre : henvel ez int ouz hor re-ni nemet bravoc’h c’hoaz. ''Ar hyd y nos'' « A-hed an noz », ''Hen Wlad fy Nhadau'' « Bro Goz va Zadou », ''Rhyfelgerdd'' ''gwyr Morganwg'' « Kan-bale tud Gladmorgan », setu aze anoiou ar re genta anezo. Aman, e Llanover, evel e Kembre a-bez, e vez desket er skoliou komz, lenn ha kana e kembraeg. Na bravat tra klevout kana e kembraeg gand ar vugale-skol ! »&nbsp;<ref>Lizer da Zir-na-Dor (an aotrou Erwan Ar Moal) embannet war ''Groaz ar Vretoned'' d’ar c’houlz-se.</ref> Er pondalez am eus komzet anezan uheloc’h e teuas da noz bugale ar vro renet gand o mistri da gana d’eomp traou e kembraeg d’hon didua. ''Hen Wlad fy'' ''Nhadau'' dreist-holl, kanet gand ar vugale a-gevret, a lakeas va daerou da redek. Goude ar vugale e voe tro korad pe laz-kana an dud vras, ouz hen ober paotred ha merc’hed e dalc’h an itron a Llanover. War-lerc’h ar c’hanadegou-ze, ez is emaez, a-gevret gand an aotrou Bourgault-Ducoudray, d’ober, ouz skleur al loar, eun dro d’al liorz. Ha ni o klevout son eun delenn. Suzanna an delennerez e oa, o c’hoari evidomp ''Ar hyd y nos''. Eun darn eus an nozvez a dremenjomp el liorz ouz he selaou, nemed a-benn an diwez leizder an noz a zistennas kerdin he zelenn ken e rankas paouez gant he sonadenn.<noinclude><references/></noinclude> lixzh6dkf264lbmrq7z2u0mkpinuga2 102 66700 209418 209248 2026-09-20T21:30:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|64||}}</noinclude>bepred e kembraeg ha digantan em eus desket ar pezig a anavezan eus yez Kembre hag ivez eus giziou ar Vro a anaveze hag a gare gwelloc’h eget nikun. Baleadennou a raen gantan war ar maez tro-dro. Er rann-ze a Gembre ez eo henvel a-walc’h ar maeziou ouz maeziou Bro-Zaoz nemet digompesoc’h ez eo ar vro. Eur wech m’edomp en em gollet er parkou, e tegouezjomp a-greiz-holl en eur ''glyn''&nbsp;<ref>''Glyn'', traonienn enk ha koadek ; ''glen'' e krenn-vrezoneg. Gwelout Ernault, ''Dictionnaire étymologique du breton moyen'', p. 295 (Paris, 1888).</ref> gant dismantrou eur manati koz. Pelloc’h, ez oa eur feunteun hag e chomis sebezet o welout pegen henvel ez oa ouz ar feunteuniou santel weler e Breiz e-kichen chapeliou ar sent. Ha setu o tont davedomp daou zen : unan gantan en e zourn eur skudell ; egile, eun dall, a gerze kazeliet gand ar c’henta. Ha Johnson o c’houlenn outo petra ’oa ar feunteun ha perak e teuent di da gerc’hat dour. « Ar feunteun-man, eme an den, a enorer en hor c’horn-bro a-rumm-da-rumm; gouestlet ez eo d’ar sant, rener ar manati koz gwechall&nbsp;<ref>Ankounac’haet e oa bet gantan ano ar sant !</ref>, hag e teuer aman d’e bedi ha da c’houlenn pare ar c’hlenvedou. Mat eo dreist-holl ouz ar boan-lagad. Me eo a zegemer ar birc’hirined a zeu evel heman da bedi ar sant ». Souezusat skouer eus hen-gredennou Breiziz a zalc’h sounn en o sav dre ar c’hantvedou, e Breiz hag e Kembre, daoust da wall-zarvoudou an istor ha da heskinerez an dud !&nbsp;<ref>Bet oun ivez gant Johnson o welout gwez ivin bras en-dro d’eun iliz, en eur gêriadenn war ar maez, kement hag am eus koun war an hent a dremene dre gichen dismantrou ar manati-ze. Diwar-benn an ivin oc’h arouezia ar vuhez peurbad, em eus kavet eur varzoniez kaer meurbet e kembraeg a zo bet henvelekaet ganen e brezoneg. Lenn ivez pennad-skrid va c’heneil Meven Mordiern ''Le Symbolisme de l’If en Grande-Bretagne'' war ''Le Fureteur breton'', 1908, pp. 149-52.</ref> <noinclude>(41) Harpet e oa bet evit-se gand an aotrounez eskibien Graveran ha David a boueze war ar veleien, ken dre o aliou ken dre o skouer o-unan, d’o zrei war ar yez hag ar garantez-Vreiz. Gwelet em eus, e tiegez unan eus beleien an amzer-ze, an aotrou Auffret, eun testeni a veze rôet d’ar Varzed. Warlerc’h </noinclude><noinclude><references/> <br> {{Dehou|F. VALLEE.|2}} (''Da genderc’hel'').</noinclude> byb3euruc8m7pz8qc2zm2d90ka7h5zq 102 66702 209419 209250 2026-09-20T21:30:38Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|66||}}</noinclude><noinclude> {{Tired2|kemb|raek}} kêr Vonmouth a sav e kember stêriou ''Mynwy'' (Monnow e saozneg) ha ''Gwy'' (Wye). Er vro-ze ivez en em gav kastell brudet Raglan. ''Gwent'' a zeu d’ezi hec’h ano eus ''Venta Silurum'', eur gêr vras er marevez kelt-ha-roman (breman ''Caerwent'' « ''Kêrwent'' »). Hervez eun hengoun karet gant barzed Kembre, nemed e nac’h outi ar geltiegourien pep talvoudegez, unan eus kosa bodadou ar C’horsez a vije bet dalc’het e Gwent, dindan renerez ar roue Arzur, nebeut goude kristenidigez ar vro. Eno e voe divizet e virfent dindan mantell ar gredenn nevez ar pez en doa graet betek-hen nerz ha kened ar vrôad : Gorsez an drouizien, ovizien ha barzed o tont da vreuriez kristen. Evel m’en em save ar c’hloer a oa er vodadenn a-enep rei digemer er gristeniez d’eur c’hensorterez pagan, e respontas Arzur : ''Da yw ’r maen gyda’r Efengyl'' « Mat eo ar maen gand an Aviel ». Mont a reas an eilgeriad-ze da c’her-ardamez Bro-Went. (45) Bez’ e c’heller diskenn ivez en ehan ''Nant y Deri'' « Traonienn an Dero a zo araok. Abergevenni, anvet gand ar Saozon Dor Kembre » ''the Gate of Wales'', en abeg d’he lec’hiadur, a zo eur gêr koz-koz a oa anezi diwar amzer ar Romaned. ''Gobannion'' e oa hec’h ano neuze. En XII{{vet}} kantved, e tegouezas er c’horn-bro-ze stourmadou taer etre Kembreïz ha Normaned. Er XV{{vet}} kantved, e teuas brud da Abergevenni dre ma rae enni hec’h annez merc’h Syr David Gam, Gwladys, lesanvet ''Seren y Fenni'' « Sterenn Abergevenni » gand ar barz Lewys Glyn Cothi. Daou vab Gwladys ha Syr William ap Thomas, Syr William Herbert, kont Penvro (''Pembroke'' e saozneg), ha Syr Richard Herbert a voe gwarezourien brokus ar varzed. Dindan paeroniez ar c’henta e voe savet zoken eur C’horsez, war a lavarer, e kastell Raglan, gand ar geriou-man da sturienn : ''Deffro, mae ’n ddydd'' « Dihun, deuet eo an deiz ». Diwar-benn an emzav brôadel e bro Abergevenni, en XIX{{vet}} kantved, hag al labour graet eno gand an itron Hall hag an itron Herbert, lenn ''The Literary Associations of Abergavenny'' gand ar Reverand Evan Price, sekretour strollad ar Chorsez, moulet war ''Eisteddfod Frenhinol Genedlaethol Cymru, Y Fenni'' 1913, ''Raghlen swyddogol ; The Royal National Eisteddfod of Wales, Abergavenny 1913, Official Programme (Printed and Published by James Davies and Co Ltd'', Llanelly), pp. 9-27. El levr-ze e vezo kavet ar skeudennadur eus kalz a dud meneget em Envorennou : Syr Ivor Herbert {{Tired|(p.|33)}}</noinclude><noinclude><references/></noinclude> gujfyuetiftdoie1aqvrz8x9a7zhvhz 102 66703 209420 209251 2026-09-20T21:30:47Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209420 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||67}}</noinclude><noinclude> {{Tired2|(p.|33)}}, Dyfed (p. 75), Kadvan, Arlunydd Penygarn (p. 82), an itron Richards = Suzanna Gruffydd (p. 100), Pedr James (pp. 102, 105), Eos Dar (p. 105). (46) Kenveria Kaletvoulc’h, ''Lemenik, skouer ar Varzed'', Pleuvian, 1914, pp. 91-2. (47) Telenner Lord Bute an hini a oa o c’hoari. E gaset di en doa graet an uhel Lord da heta d’eomp an donedigez vat dre e sonadennou. Llanover a zo stag outi daou delenner : Suzanna, merc’h Gruffydd, ha Pedr James, a vezo komzet anezo pelloc’h. (48) Ganet eo Syr Ivor Herbert e 1851, he savet e voe gand e vamm e karantez Bro-Gembre. Deut da c’hreunadour ar Gward e 1870, e voe anvet da goronal e 1889. Heulia a reas an taol-brezel a voe graet en Ejipt en 1882. Brud a voe anezan e kuriou kaer ar brezel, hag en devoe, d’ar c’houlz-se, medalenn ha seizenn steredennet ar C’hediv hag Urz ar Medjidie. Perz a gemeras en ergerzadenn a-hed an Nil e 1884-1885. Bez’ e voe kannadour-arme e Sant-Petersbourg e 1886-1890. E penn holl armead an inizi edo e goueliou Jubile ar Rouanez e 1897. E brezel Afrik ar C’hreisteiz, e reas war-dro ar gannadourien eus ar Stadou all e penngarter an arme. Ezel eo eus Strollad-enor Bro-C’hall abaoe 1901, hag urziou all a enor en deus bet digand Impalaer an Alamagn ha Roue an Itali. (49) An istorour brudet a Vro-C’hall, Herri Martin, a zo bet degemeret ivez gant Lady Hall e Llanover. Douget meurbet e oa Herri Martin d’ar Gelted hag hen diskouezet en deus en e skridou. Diwar-benn ar paouez a reas e Llanover lenn A. Erny, ''Voyage dans le Pays de Galles'', war ''Tour du Monde'', 1867, pp. 266-70. (50) Diwar-benn sant Movor, gwelout Loth, ''Les noms des saints bretons'', war ''Rev. celt''. 1909, pp. 149-50. Llanover a oa gwechall Llan-Movor hec’h ano. (51) Lizer da Zir-na-Dor (an aotrou Erwan Ar Moal) embannet war ''Groaz ar Vretoned'' d’ar c’houlz-se. (52) Da lavarout eo « mevel bras ». ''Gwaz tout'' e vefe e brezoneg. (53) « Avalou-pin tremor ».</noinclude><noinclude><references/></noinclude> rxhq9ovs3byv06hfq8x1pkkp3ze3zr7 102 66704 209421 209237 2026-09-20T21:30:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209421 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|68||}}</noinclude><noinclude> (54) Mestr-kelenner e oa e Kaero, Ejipt-Izela. Gand e spered a Gelt uhel ha leal, n’oa ket Johnson evid asanti da veuli politikerez ar Saozon en Ejipt. Goulenn a reas ouzin ha n’halljen ket ober da hanterour etrezan ha Drummond, a rene neuze ''La Libre Parole'', e sell, emezan, da gas d’ezan, da embann, pennadou o tizoloi d’a bed-holl torfedou impalaeriez Bro-Zaoz en Ejipt. Rakgwelet en doa ne vije ket bet Ejiptiz evit o gouzanv hag e klaskjent, eun deiz pe zeiz, en em zizamma diouz ar yeo bounner-ze. Skriva a ris da Zrummond a respontas d’in dre eul lizer hegarat-meurbet. Hogen, ne welis biken pennad ebet gant Johnson war al ''Libre Parole''. Souza en deus graet Drummond, moarvat, rag embann, e bannou e gelaouenn, taoliou kriz-iskis a seurt gand ar re a zo bet danevellet d’in gant Johnson. Ouspenn-ze, fall-kenan e oa skritur va mignon ha diaes-diaes da lenn. — A-zivout ar Saozon en Ejipt, lenn A. Métin, ''La Transformation de l’Egypte'', 1903 ; E. Aubin, ''les Anglais aux Indes et en Egypte'' (pevare mouladur) ; Viktor Bérard, ''l’Angleterre et l’Impérialisme'' (pevare mouladur). (55) ''Glyn'', traonienn enk ha koadek ; ''glen'' e krenn-vrezoneg. Gwelout Ernault, ''Dictionnaire étymologique du breton moyen'', p. 295 (Paris, 1888). (56) Ankounac’haet e oa bet gantan ano ar sant ! (57) Bet oun ivez gant Johnson o welout gwez ivin bras en-dro d’eun iliz, en eur gêriadenn war ar maez, kement hag am eus koun war an hent a dremene dre gichen dismantrou ar manati-ze. Diwar-benn an ivin oc’h arouezia ar vuhez peurbad, em eus kavet eur varzoniez kaer meurbet e kembraeg a zo bet henvelekaet ganen e brezoneg. Lenn ivez pennad-skrid va c’heneil Meven Mordiern ''Le Symbolisme de l’If en Grande-Bretagne'' war ''Le Fureteur breton'', 1908, pp. 149-52. </noinclude><noinclude><references/></noinclude> q26q1qakpvityxnb61565h8xlxer8gi 102 66713 209423 209263 2026-09-20T21:33:31Z Aveldro 601 209423 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|26||}}</noinclude>hag ennañ ar c’hambrou ma vevas pell-amzer ar barz Carnhuanawg a genlabouras gant Ar Gonideg da drei ar Vibl Santel e brezoneg. Evel Iolo Morganawg, ez oa Carnhuanawg douget-tre d’an drouized koz. Savet en doa en eur c’horn distro eus al liorz eun daol-vaen hag eur maen-hir heñvel ouz ar re a weler ken stank e Breiz. Pelloc’h eget ''Ty-Uchaf'', e kaver eul lenn vras, en he c’hreiz eun enezenn, ha war an dour anezi bagou eus an doare a anver ''corwg'' e kembraeg (liester ''corygau''). Graet ez int a wial plezet e stumm eur c’havell bras ha goloet a lien teret. Lec’h a zo enno evit eun den hepken, daou d’ar muia, nemet dibaot ez eer daou enno. Skañv-meurbet ez int hag eun deiz e welis va mignon Johnson o tougen unan anezo war e choug. Johnson a blije d’ezañ ober baleadennou war ar lenn-se hag e ambroug a raen bep gwech. Sevel a raemp en eur vag prenn, hag, e-keit ha m’edo Johnson o roeñvat (eur roeñver dispar a oa anezañ), n’em boa nemet kousket d’ober pe sellout ouz ar pesked en dour hag ouz ar riblou bleuniet. Ar bagou kouc’h lien, i, ne dalvezent ket da valea, hogen da besketa. Eur mignon all am boa er c’hastell hag a rae ganto da siliaoua. Treanti a rae ar siliou diwar e gorwg war-bouez eun doare baz forc’hek anavezet gant Gwenediz a ra anezi ''trezenn''&nbsp;<ref>Daniel a rae eus ar silienn ''yslwan'' e lec’h ''llyswen'' a zo ar furm reiz. Distaga a rae ivez ''derwan'' e-lec’h ''derwen''.</ref>. Pa ’z eer eus ''Ty Uchaf'' d’al lenn, e tremener e-biou d’eur strinkad-dour o tarza eus a greiz eul laouer gelc’hek maen-benerez. ''Pystill'' a reer anezañ e kembraeg. Netra bravoc’h eget al lagad dour-se,<noinclude><references/></noinclude> 1w4e1pmo6jk1exkvu9to85ko7icdz5o 102 66720 209442 209319 2026-09-20T21:53:08Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||21}}</noinclude>{{Tired2|varzo|niez}}, em boa dindan va daoulagad e Llanover. P’en em gaven er c’hastell evit ar wech kenta, e voe kemennet d’in, eun deiz, edo Madog Môn (eus e wir ano Owen {{Reizh|Leiws|Lewis}}) o tont, c’hoant d’ezañ ober anaoudegez gant ar Varzed a Vreiz, hag heñ Barz a Gembre. An hini a zegasas d’in ar c’hemenn a roas ouspenn da anaout ez oa-heñ kalvez dre vicher hag o ren eur skouadrennad kilvizien all, en o c’hefridi derc’hel a-ratre pep tra er c’hastell. P’en em gavas an den n’oa netra, d’ar c’henta gwel, ouz e zisheñvelout diouz ar vicherourien all, gant e zilhad teuskik a-walc’h, e galabousenn vezer, e neuz-korf heñvel ouz hini pep kalvez, kroumm-e-choug dre hir-blega war an eskemmer-kalvez. Nemet, pa selled outañ a-dost, n’helled ket mirout a chom batet, kement e lugerne buhez e spered en e holl zremm, war e dal ledan hag en e sellou doun. Ha, pa gomzed outañ, ne rae ar genta barn-se nemet mont war gadarnaat. Eur gwir varz entanet-holl e ene gant tan an awen hag ouspenn eur c’hristen-dreist maget gant prederia bemdez war ar Skritur-Sakr, hennez e oa e daou c’her Madog Môn. War e bedenn, ez is goude d’e welout en e labouradeg en unan eus adtiez ar c’hastell. Ar wech kenta e oa d’in gwelout eur gilvizerez e Breiz-Veur. Disheñvel enni pep tra diouz hor c’hilvizereziou Breiz eskemmeriou bras ha pounner n’heller ket o flach da vont da labourat er-maez, binviou disheñvel ivez, dreist-holl an heskennou, a zo diouz skouer hon heskennou-dourn, ar re vrasa zoken, da lavarout eo ne deus anezo nemet eun dournell brenn hag eul laonenn dir, kuit a frammadur nag a stennerez-kerdin. Bez, ez oa ivez er gilvizerez eun nebeut ijinou-kilvizia : eun turgn hag eun {{Tired|doullerez-mor|teziou}}<noinclude><references/></noinclude> r6q27t86mf2g2tckoa0g1ypix6cqo48 102 66721 209443 209274 2026-09-20T21:53:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|22||}}</noinclude>{{Tired2|doullerez-mor|teziou}}, houmañ dreist-holl o tiskouez beza stummet-mat. Er penn pella, ouz ar voger, eur bern gobariou ne ouien ket petra ez oant. O labourat er c’horn-se ez oa eun denig sart, d’ezañ neuz virvidik eur C’hernevad, e-keit ma tegase da goun Madog en e gichen neuz prederiek eul Leonad. Hennez, Pedr James e ano, a oa ampart war ar c’han hag ar sonerez. Heñ end-eeun eo a rene ar c’horad pe laz-kana paotred ha merc’hed a gane bep noz e sal-vras ar c’hastell. Eur c’haner pennillion brudet a oa anezañ ivez. Pennillion a reer e Kembre eus eun doare kan c’hoarzus a ganer ouz en em eila war an delenn. Gant-se, ouspenn kaner, telenner ez oa Pedr, ha telenner diou wech: dre ma c’hoarie an delenn ha dre ma oa akuit war ober telennou. Gobariou-telenn ez oa ar gobariou am boa gwelet ouz ar vur ha ganto e rae Pedr da stumma e delennou. Peurc’hraet ganto o derveziad-labour, e welen Madog, Pedr hag ar vicherourien all o vont holl d’en em voda en eur c’harrdi ec’hon a oa e-kichen : « Bremañ, emezo, emañ tro ar studiadenn ! Goude labour-korf, labour-spered ». Hag i da staga, evel ma leverent, gant ar studi. Eur ganenn nevez-savet gant Madog ez oa an danvez ma tleed deski ha kana : rak lakaet ez oa bet war gan gant Pedr, ar soner akuit, hag ar re all, evel an holl e Kembre, a oa kanerien. Desket e voe eta kanenn Madog d’he c’hana da gaeraat an ofis er chapel a-benn ar sul kenta. Pedet e voen ganto da vont d’he selaou. Ar sul diouz ar beure, ez is da gaout Madog Môn en e di a ''Pen y Parc'' « Penn ar Park ». Mont a rejomp hon-daou a-dreuz parkeier. Madog, hag a anaveze mat louzawouriez e vro, a anve d’in e kembraeg ar bleuniou a zigore ouz an heol-beure. Leun e oa<noinclude><references/></noinclude> k527s4dh5txtyjgohgak0fl0c8rh33i 102 66722 209444 209277 2026-09-20T21:53:39Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||23}}</noinclude>ar chapelig, pep tiegeziad-tud o kemer e lec’h war ar bank merket d’ezañ. Staget e voe dre kanaouennou santel, hag, evel ma oa bet rôet d’in eul levr, e c’hellen heulia ervat. Kaer kenañ eo ar c’hanaouennou-se a zo bet savet darn anezo gant Anna Griffiths <ref>Diwar-benn Anna Griffiths, sellout ouz Dottin, ''les Littératures celtiques'', Paris, 1924, p. 37.</ref>. Ha par da gaerded ar c’hanennou moueziou ar ganerien. Ar re-mañ a gan bepred a veur a vouez. E-touez ar moueziou merc’hed e oa unan dreist-holl, ar gaera hini am eus klevet biskoaz, sklintin ha glan evel strink. Goude se, e voe tro ar prezcger. Anezañ den all ebet eget Madog Môn. Evel em eus her gwelet abaoe, e oa Madog desket-souezus, hag heñ micherour, war traou an doniez hag ar brederouriez. Eun dudi eo selaou e chapeliou Kembre ar prezegennou, rak fraez kenañ hag en eur yez reiz bepred, ''yn ramadegol'', gouez d’ezo, e komz ar brezegerien <ref>An Iliz kalviniat methodistat a Gembre a zo d’ezi 1572 a chapaliou e Kembre hag e Bro-Saoz. E 262 anezo hepken e vez renet an ofisou e saozneg (''Celtia, a Pan-celtic Monthly Magazine'', 1902, p. 15, bann 2).</ref>. An holl veurevez a yeas ganeomp evel-se o kana hag o selaou prezegennou. Kembreiz n’en em skuizont ket o selaou o frezegerien helavar hag o c’hanerien ampart, ken ma c’hellont en eur dervez klevout betek c’houec’h prezegenn lerc’h-war-lerc’h, evel ma lavar Schuchardt&nbsp;<ref>''Lettres celtiques'', war ''Annales de Bretagne'', 1886, p. 304. Gouest eo ar C’heumro, eme Schuchardt, da dremen eun dervez war e hed o selaou komz Doue. Ret eo lavarout ivez ez eo displeget peurliesa kalz gwelloc’h en o zouez eget en hon bro, en eun doare asur, beo ha gredus, hag aes kenañ evelato. Dre m’eo o frezegerien kalz en tu-hont da re Iliz Bro-Saoz o deus methodistiz gallet ober kement a verz. Rak ar C’helt peurvuia a gar an helavarded hag a bleustr warni eus e holl nerz »{{Reizh|. ,|.}}</ref>. Goude kreisteiz e voe tro ar skol- sul. Er chapel e vez dalc’het evel an ofis-beure. Nemet n’em em voder ket ar wech-mañ dre diegeziadou. Ar bodadou etre ar skolidi a vez graet diouz ampartiz ha gouiziegez an izili. Evidoun-me, e tegouezas d’in en em<noinclude><references/></noinclude> 4yhdcp70bi3gkoablvz66f0imw922mt 102 66723 209445 209278 2026-09-20T21:53:58Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|24||}}</noinclude>gavout en eur skolig a oa renet gant al liorzer, ar paotr e c’har goad em boa roet dourn d’ezañ da zont war e sav en deiz ma oa bet diskaret gant e azen, p’edo o falc’hat al letonenn dirak ar c’hastell. Endro d’in e oa eun nebeut micherourien, liorzerien, kilvizien, hag all, ha pep hini etre e zaouarn levr ar Skritur-Sakr. Hor mestr a c’houlenne diganeomp lenn peb a bennad ha goude e ranke al lenner diskleria e berr gomzou ar pez en deveze lennet. Pa zeuas va zro, e kouezis war oberou an ebestel hag em boe da ziskleria eun dra bennak diwar-benn ar Spered-Santel hag ar perz a gemer ar Spered-Santel er burzudou graet gant an Ebestel. A drugarez Doue, e teuas va mestr mat d’am skoazell, rak berr e oa va doueoniez a-zivout galloud an Trede Person eus an Dreinded Santel. Meur a endervez-sul am eus tremenet e chapelig methodistiz Llanover. Gwelout am eus graet eno eur wech ouspenn penaos, e serr diskleria ar Skritur, e rae Kembreiz a bep seurt studiou diwar-benn istor ha douaroniez an Henamzer. Er skol-mañ em eus tañvaet ar wir vreudeuriez, an hini a sav er speredou hag er c’halonou diwar ar bedenn hag ar gredenn studiet a-gevret. Graet em eus ivez, dre hanterouriez Johnson, ana- oudegez gant ministr Iliz Bro-Saoz e Llanover, Evan Davies, anezañ eun den gouiziek-tre war ar {{Tired|gresia|neg}}<noinclude><references/></noinclude> eg441jnlwjpfk8nfhjbrhwb7rr8jc7w 102 66724 209446 209279 2026-09-20T21:54:24Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||25}}</noinclude>{{Tired2|gresia|neg}} war a lavaras d’in Johnson. Ken akuit-all e oa war ar varzoniez kembraek, hag em eus koun e tisplegas d’in eun dervez, diwar eñvor, pennadou hir eus n’ouzon ket pe varz brudet ma oa kouezet an diviz warnañ. Bet e oan en deiz-se d’e weladenni en e di. Eun ti koant a-walc’h, nemet e oa an holl gambrou anezañ leun a levriou a-stlabez war ar c’hadoriou, an taoliou ha betek war al leur. Beva a rae eno e-unan-penn o veza n’oa ket dimezet. Nebeut a ilizourien en doa da brederia outo, o veza m’eman an holl er vro stag ouz ranniliz methodistiz. N’oa a-du gant Iliz Bro-Saoz e Llanover nemet eun nebeut eus mevelien kosa ar c’hastell : Daniel, an itron Richards, eur porzier koz. Hemañ a oa gantañ eur Vibl diouyezek kembraeg ha saozneg keñver-ha-keñver. An itron Herbert eo a roas ar skouer da zistrei d’ar feiz katolik. Heuliet e voe gant he mab hena, ar c’horonal Ivor Herbert. Gwelet em eus ivez, en he c’hastell, eun nizez d’ezi a oa bet savet gant leanezed, ha, dreist-holl, he c’heniterv, an dimezell Abadam, a reas kalz, diwezatoc’h, evit harpa tadou Sant-Benead harluet a Vreiz ha leanezed ar Spered-Santel&nbsp;<ref>Keñveria ''Kroaz ar Vretoned'', 3 a viz Mae 1903, p. 1, bann 3.</ref>. E-touez ostizidi an itron Herbert, en em gave eun itron saoz, pried d’eun den a garg a renk uhel en Ejipt. An itron-se a oa speredet-kaer ha desket-bras <ref>Eur vailhez e oa da c’hoari an echedou. Ober a rae c’hoariadennou hir ha rouestlet kenañ gant va mignon Johnson na veze ket, daoust d’e holl ouiziegez, trec’h d’ezi peurliesa.</ref>. Ouspenn ar galleg, a gomze reiz tre, ec’h anaveze ivez lennegez Bro-C’hall, hag e voen souezet eun<noinclude><references/></noinclude> 57xv5qq91dngyuvjfemjmlj2uvg6t21 102 66725 209447 209289 2026-09-20T21:54:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|26||}}</noinclude><section begin="XII"/>deiz ouz he c’hlevout o tisplega d’in dre ’n eñvor eur vojenn eus La Fontaine a oa deut d’ezi d’he c’houn o welout n’ouzon ket pe doare loened, p’edomp o vale war ar maez. D’ar c’houlz-se, ne gleved brud nemet eus an tabut a oa savet etre Boerien ha Saozon, en Afrika ar C’hreisteiz, hag edo ar brezel war-nes beza diskleriet. An itron, kalon dener d’ezi, a drueze da wall blanedenn sujidi Kruger nemet e teue ganti kerkent : « Perak eta en em gavont war hent impalaeriez Bro-Saoz ? » Trec’h d’he c’halon e oa he c’harantez evit an impalaeriez, a vouge ouspenn en hec’h askre ar gwel eus ar Gwir. Rak, enep ar Gwir e oa ar brezel-se, bet klasket gant ar Saozon da astenn o c’hraban war ar rannad-vro-se ha war ar pinvidigeziou a gaved enni : mengleuziou diamant hag aour (1). <br> <section end="XII"/> <section begin="XI"/>{{Kreizañ|<big>XIII. — E Coldbrook</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN DERVENNEG. — AR CHAPEL. — SAOTREREZ HA DIAOULEREZ ! — AR C’HASTELL. — AN DROUKLAZ. — EUN TI DAONET. — EUR GWEL EUZUS</div> Eun deiz e voemp pedet gant an itron Herbert da vont da welout he c’hastell a Goldbrook. Sevel a ra en eur c’horn divrezonekaęt eus ar vro hag eur pennad mat a hent a zo etrezañ ha Llanover. E karr eo ez ejomp. Pa zegouezjomp dirak ar porrastell, ar porzier, eus e di diouz an tu dehou d’an nor, a zeuas da zigeri, ha ni e-barz. Dirazomp eul letonenn ec’hon, ar c’hastell kaer, hag, a-dreñv d’ezañ, bleinou gwez<section end="XI"/><noinclude><references/></noinclude> ndl9de8nj338l9hd02557tis0yvbd87 102 66726 209448 209282 2026-09-20T21:54:59Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||27}}</noinclude>bras eur c’hoad oc’h en em astenn a-hed eur waz-dour a ro hec’h ano d’al lec’h&nbsp;<ref>Brook, e saozneg, a dalv kement ha « gwaz-dour ». Coldbrook « {{Reizh|gaz|gwaz}}-dour yen ».</ref>. Da genta, kent mont da welout ar c’hastell, ez eomp d’ober eun dro er c’hoad. Eun dervenneg eo, enni gwez eus ar brava. Dibaot, e Breiz hag e Bro-C’hall, gwelout dervenned ker bras-se&nbsp;<ref>Dre-holl ez eo stag ar gwez bras ouz an domaniou bras. Eur vro a zomaniou bras eo chomet Breiz-Veur beteg hizio ha setu perak ez eo ker stank ar gwez kaer enni. Breiz ha Bro-C’hall, en eneb, a zo bet gwall hejet gant reverziou an Dispac’h. Lazet, harluet pe rivinet eo bet an noblañsou anezo, ha darnaouet o douarou etre miliadou a berc’henned vihan. Gant ar re-mañ ez eo bet diskaret ar gwez koz hag uhel, ha diskoultret didruez ar re all.</ref>. Eun dudi kerzout dindan o skeud a-hed ar ravent a ya eus ar c’hastell d’ar penn all d’ar c’hoad. O teriri war ar sioulder, n’eus nemet hiboudig ar waz-dour o redek a-gleiz d’eomp. Unan eus an dervenned a dennas hor sellou. Bras hag uhel eo dreist ar re all. ha teo souezus ar c’hef anezi. Ken teo ma ’z eo frailhet-holl dre an hanter, ha ker koz ma tizec’h warni barrou ha skourrou a-bez hag a ranker o zinta gant speurellou houarn. Pelloc’h, damguzet er c’hlasvez, dismantrou eur chapel. Di e teue da bedi perc’henned ar c’hastell kent amzer an Disivoud-meur. Hag evit gwir dereata lec’h e oa hemañ d’ar bedenn, d’ezañ kened eun iliz kristen ha meurded-dreist eun nevedenn eus amzer hon tadou-koz, ar Gelted&nbsp;<ref>''Nevedenn'', neved a vez graet eus eun dachenn-douar, dindan gwez peurliesa, gouestlet gant ar Gelted koz d’an doueed. ''Nemeton'' e oa furm hengeltiek ar ger-se a gaver c’hoaz ''Neved'', ano eur c’hoad e Breiz, hag e ''kanevedenn'' « gwareg ar glao ». Hemañ a zalc’h lec’h eur ger diougevrennet hen-geltiek ''kambonemeton''. J. Loth, ''Ianum et Simulacrum dans la vie la plus ancienne de saint Samson : minihi breton et nemed irlandais'', war ''Rev. archéol''. 1924, II, pp. 49-63. Keñveria C. Autran, ''la Grèce et l’Orient ancien'' (''à propos d’ « Esphèse et Claros'' » ''par Ch. Picards'', war Babyloniacca'', VIII, 1924, pp. 179-83.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> hjcgajgr09ub0u27rnznxjwcjaa7kzd 102 66728 209417 209288 2026-09-20T21:11:30Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|30||}}</noinclude>{{Tired2|dreist|welourez-se}} ma ’z eas er-maez anezi hec’h-unan, hag, ouz ar goulenn a ris outi, e tisplegas d’in doare ar plac’h villiget a wele en he c’hichen. Pedet em boa eun tad Dominikad da zont da vinniga ha da zispeza an ti-mañ. Deiziadet e oa an deiz evit al lidou. Hogen, d’ar mare, e tegouezas eur barrad eus ar gwasa, glao-bil, avel, kurun, ken n’helljomp ket nesaat. Dre se e rankan lezel an ti diannez ha digenvez ». Ha ni d’ober tro ar c’hastell. Kambrou goullo war-lerc’h kambrou goullo, hag i o tiskouez seul ec’honoc’h ma n’oa ken a arrebeuri enno, nemet amañ hag ahont, ouz ar voger, eun daolenn livet bennak. A-greiz-holl, ar barz Arlunydd Penygarn hon ambrouge (rak chomet e oa an itron Herbert ouz hor gortoz e-traoñ) a zigoras dirazoun eun nor, dor sal ar warded, eur sal hir ha moan a-hed unan eus ar mogeriou, ha me o chom saouzanet gant eun dra euzus a welis. Sklerijennet gant eur prenestr bras, e rede eus toull ar prenestr-se betek toull an nor e-lec’h en em gavemp a-sav, eur mor a wad. Goude diskenn eus toull ar prenestr, eun tamm uheloc’h eget al leurenn, en eur waz teo, e rede dre ar sal a gammigellou stank, a boulladou ledan, betek an nor e-lec’h e klaskis, hep gouzout d’in, ker fresk ha beo da welout ha ma ’z edo, sevel dioutañ va zreid, pa santen anezan, koulz lavarout, o c’hlebia va boutou. « Amañ, eme Arlunydd Penygarn, e voe graet an drouklazadenn. Skoet gant eun taol en e galon, e rankas an hini lazet koll e holl wad e toull ar prenestr-mañ, hag ar gwad-se, kaer a zo bet ober, a chom a- baoe, evel ma vije bet skuilhet dec’h war al leurenn dero ».<noinclude><references/></noinclude> kz22nmbcful66gmwhl52z5e94vyu7wt 102 66730 209368 209287 2026-09-20T16:58:53Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Heugi a raen ouz ker gwaz diaoulerez, hag e kleven, daoust da gaerder al lec’h, glasvez-holl, evel c’houez eur breinadur-ifern ouz va mouga. Eun dizamm e voe d’in pa bellais. O trei kein da chapel villiget Gwener, e welis dirazoun an dervenn divent oc’h astenn en aer he skourr dizec’h evel brec’h eskern-holl an Ankou. Er c’hastell ez oa bet aozet d’eomp an adverenn. « Eun ti daonet eo an ti-mañ, a zisklerias d’in an itron Herbert. Ouspenn dizakra ha saotra ar chapel evel m’hoc’h eus gwelet, torfedou o deus graet e Coldbrook. Eun deiz, diwar-benn unan eus ar merc’hed o heuilhe en o flijadureziou, e savas etre daou eus an uhelidi kroz ha kann. Ha lazet unan gant egile. Gwelout a raimp al lec’h. Ha gwall-hentet abaoe an ti gant spezouhini an den drouklazet ha hini ar plac’h skañbenn kiriek d’e varo. En noz e klever anezo ha zoken war an deiz. N’eus ket pell, ez oa ganen o tont amañ unan eus va flac’hed a gambr. Eur plac’h a yec’hed gwan, he lagad doun troet ouz ar bed all, stummet da veza hanterourez etre anaon ha beo, eur medium. Kerkent en em gavas amañ ar plac’h {{Tired|dreist|welourez-se}}<noinclude><references/></noinclude> jjg4lsmd7a44gvlppjk2dawys1n2pxw 102 66731 209424 209293 2026-09-20T21:34:26Z Aveldro 601 209424 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>{{Tired2|c’ho|ar}}, an aotrou Johnson, Jaffrennou nevez distroet eus Ffestiniog, me, ha re all c’hoaz. Kalz a blijadur hon eus bet o tivizout hag o sellout ouz gwel ar meneziou a zo dispar. An itron Herbert a rae al loman. Hi eo a zalc’he ar stur. Johnson, a oa e staon ar vag, a zisklerie d’eomp darvoudou istor ar vro c’hoar- vezet e kement lec’h ma tremenemp drezo. En e gichen edon, o selaou, o sellout hag o skriva E-pad m’edomp o vale evel-se eo e savis ar sonig-mañ : {{Bloc’had kreizet/d}} <poem>{{Kreizañ|''An diou vag''}} Em bro e talc’her koun bepred Eus lestr gouelvanus an Harlu A zegasas ar Vrezoned Da Vreiz, pell-pell eus a Gymru. Rak ar Saozon fall e techent Hag, o skei dour gant o roeñvou, Gant ’n avel hirvoudou ’veskent Ha gant tonnou ar mor daerou. {{Teirsteredenn}} Setu, goude meur a gantved, Eul lestr all war eun dourig splamm, E gwir Vammvro ar Vrezoned, Pell eus Bro-C’hall, o c’hoz lezvamm ! Itron Llanover ’dalc’h ar stur : Hi ec’h eo hor gwir rouanez, Hag ouz staon al lestr eun den fur ’Lar traou leun a ouiziegez. Ha war ar bourz e welan-me Merc’hedou kar a Vro-Gymru Heñvel ouz aelez eus an Ne O c’hoarzin drant hag o c’hoari.</poem><noinclude><references/> {{Bloc’had kreizet/f}}</noinclude> 4kps904phtquhc8e3bsla75smp8rtht 102 66732 209449 209317 2026-09-20T22:00:23Z Aveldro 601 209449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||33}} {{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem> Da vo se skeudenn Keltia ! Enni, dalc’hmat, pep madelez, Ha pep furnez ouz he sturia Harpet war bep gouiziegez. Ha d’ober da bep tra c’hoarzin, D’ober da bep tra beza kaer, Mousc’hoarz, c’hoari ha kan lirzin Evel ganac’h, {{Reizh|marc’hed|merc’hed}} seder ! &nbsp;<ref>Moulet evit ar wech kenta e voe ar sonig-mañ en eul levrig naontek pajenn anvet ''Gwerziou gant Abherve ha Taldir (brezouneg ha keumraeg kenver-ouz-kenver), Er Coffadwriaeth am eu Taith yn Nghymru'', Sant-Brieg, F. Guyon, 1899. Nao gwerzig pe sonig savet gant an aotrou Vallée (nemet diou) a oa ennañ gant peb a droïdigez kembraek gant Taldir. Sed amañ o anoiou : ''Gwerz'' (kinniget d’an Tad Hayde, gant Taldir) ; ''Le ha Trugarekaat ar Barz nevez'' (d’an aotrou an drouiz-meur Hwfa Môn) ; ''Rann ar c’hleze'' (d’an aotrounez Cochwarv hag Arlunydd Penygarn) ; ''Ton Campbell'' (kinniget d’hor breudeur a Vro-Skoz) ; ''Seren Gobaith'' « ''Steredenn ar Spi'' » (kinniget d’an itron Llanover e testeni a anaoudegez peurbadus) ; ''Ene glan Gwalia'' (d’an itron a wiskas d’in va sae-Varz) ; ''Bennoz Doue'' (kinniget d’an dimezell Abadam) ; ''An diou vag'' (kinniget d’an dimezell Alis ha Gwenfrida Williams) ; ''Kimiad da Vro-Geumri'' (gant Taldir). Evel ma lavare Taldir en e gentskridig kembraek, hennez e oa ar c’henta levr moulet en diou yez, brezoneg ha kembraeg. ([[Oberour:Meven Mordiern|MEVEN MORDIERN]]).</ref></poem> {{Bloc’had kreizet/f}} E penn hor beaj e rejomp eun adverenn war ar geot flour. Graet em eus anaoudegez ar wech-se, gant an ''diod-poeth'' « died-poaz », gouez da Gembreiz, pe ''ginger-ale'' « bïer-jinjebr », evel ma ra ar Saozon anezañ, eur seurt limonadez mesket gant eul louzou eus<noinclude><references/></noinclude> amdkp3e53r3h1iomq04uvq7z04botv9 0 66735 209363 209312 2026-09-20T16:35:09Z Aveldro 601 209363 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" from=1 to=73 header=Taolenn /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] 89r5otgqplp26n05mnj8kytq5r59s9s 209388 209363 2026-09-20T19:55:14Z Aveldro 601 209388 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" from=1 to=85 header=Taolenn /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] ggibn8gbdpgb4zdhomvrxi3exvp01qh 209413 209388 2026-09-20T21:07:34Z Aveldro 601 209413 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" from=1 to=93 header=Taolenn /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] cnnjk1vedl9pvh7t96rdmp17lq8w2gw 102 66751 209364 209355 2026-09-20T16:36:35Z Aveldro 601 209364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||51}}</noinclude><noinclude><br> (17) ''Dyfrdwy'' e kembraeg, ''Dee'' e saozneg, ''Dêva'' e hengeltieg. Stêr Chester an hini eo. (18) ''Holywell'' e saozneg. (19) ''Conway'' gant ar Saozon, ''Konovion'' e hengeltieg. (20) ''Caernarfon'' e kembraeg, ''Carnarvon'' e saozneg. (21) ''Snowdon'' a vez graet eus ar Wezva gant ar Saozon. (22) Moret e voe ar ''Great-Eastern'' e 1852 ha manet pell amzer brasa lestr ar bed ha pennober ar saverez-listri. 210 m. hed e oa war 25 m. 30 lec’hed (36 m. 650 o lakaat e-barz ledander baledou an diou rod). 28500 tonnel a zilec’hie ha 10000 a dreizidi a c’helle da zougen. Eul lestr dre dan e oa war rodou ha war rod-viñs, gant c’houec’h gwern ha pemp siminal, daou en araok da valedou an diou rod da zivogeda stlejerez ar rodou ha tri war-dreñv da zivogeda stlejerez ar viñs, d’ezo pep a 30 m. 50 uhelder. Eus ar c’houec’h gwern, teir a oa graet e follennou houarn rinvedet, hag uheloc’h eget touriou Itron Varia Baris e save ar wern vras. Kouc’h al lestr, houarn-holl, a oa adkouc’het en e ziabarz ha rannet e trizek kombod, etrezo speurennou didreuzus d’an dour. Dek mil tonnellad houarn ha tri milion a rinvedou a oa aet d’e sevel. Stlejerez ar rodou, d’ezi 1000 a gezeg-nerz, a oa ouz hec’h ober peder sailh luskellus, treuz 2 m. 26 da bep hini ha koublet daou-ha-daou ; 4 m. 27 e oa hentad o, brec’hiou o vont, kuit a goubl, war eeun da gambliou an ahel-bras. Tenn an aezenn-dour a oa 20 livr dre veudad pe dost, war-dro eur c’hilo 76 dre santimetr karrez pe eur pouez-aer ha diou drederenn. Gorread-tomma ar peder c’haoter a-gevret a oa anezo 780 m. karrez. Trei a c’helle an ahel-bras e doare d’ober 12 tro-rod dre vunutenn. 4 metr ledander e oa elvennou ar rodou hag ar re-mañ a oe d’ezo 53 zroad treuz war 166 troad tro hag eur pouez a 90 tonnell. Luskerez ar rod-viñs a oa war beder sailh diluskell lakaet war blaen ha tal-ouz-tal a-zaouou, ar brec’hiou diouto stag war-eeun ouz ahel ar rod-viñs. Gant ar c’has eus aezenn-dour he c’houec’h kaoter, 1175 metr-karrez ar gorread-tomma anezo, e troe ar rod-viñs, d’ezi 60 tonnell-poaez, d’eun herrder a 48 tro dre vunutenn. Ar gwan er mell-lestr-se, ar c’hosa eus listri-leviatan ar verdeadurez-vremañ, e oa e ijinou-kefluska re skort o nez diouz o vent.</noinclude> Luskerez ar rod-viñs a oa war beder sailh diluskell lakaet war blaen ha tal-ouz-tal a-zaouou, ar brec’hiou diouto stag war-eeun ouz ahel ar rod-viñs. Gant ar c’has eus aezenn-dour he c’houec’h kaoter, 1175 metr-karrez ar gorread-tomma ane- zo, e troe ar rod-viñs, d’ezi 60 tonnell-poaez, d’eun herrder a 48 tro dre vunutenn. Ar gwan er mell-lestr-se, ar c’hosa eus listri-leviatan ar ver- deadurez-vremañ, e oa e ijinou-kefluska re skort o nez diouz © vent.<noinclude><references/></noinclude> f8v81r8mbyw224nuijzejla40irfjxt 209389 209364 2026-09-20T19:57:21Z Aveldro 601 209389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||51}}</noinclude><noinclude><br> (17) ''Dyfrdwy'' e kembraeg, ''Dee'' e saozneg, ''Dêva'' e hengeltieg. Stêr Chester an hini eo. (18) ''Holywell'' e saozneg. (19) ''Conway'' gant ar Saozon, ''Konovion'' e hengeltieg. (20) ''Caernarfon'' e kembraeg, ''Carnarvon'' e saozneg. (21) ''Snowdon'' a vez graet eus ar Wezva gant ar Saozon. (22) Moret e voe ar ''Great-Eastern'' e 1852 ha manet pell amzer brasa lestr ar bed ha pennober ar saverez-listri. 210 m. hed e oa war 25 m. 30 lec’hed (36 m. 650 o lakaat e-barz ledander baledou an diou rod). 28500 tonnel a zilec’hie ha 10000 a dreizidi a c’helle da zougen. Eul lestr dre dan e oa war rodou ha war rod-viñs, gant c’houec’h gwern ha pemp siminal, daou en araok da valedou an diou rod da zivogeda stlejerez ar rodou ha tri war-dreñv da zivogeda stlejerez ar viñs, d’ezo pep a 30 m. 50 uhelder. Eus ar c’houec’h gwern, teir a oa graet e follennou houarn rinvedet, hag uheloc’h eget touriou Itron Varia Baris e save ar wern vras. Kouc’h al lestr, houarn-holl, a oa adkouc’het en e ziabarz ha rannet e trizek kombod, etrezo speurennou didreuzus d’an dour. Dek mil tonnellad houarn ha tri milion a rinvedou a oa aet d’e sevel. Stlejerez ar rodou, d’ezi 1000 a gezeg-nerz, a oa ouz hec’h ober peder sailh luskellus, treuz 2 m. 26 da bep hini ha koublet daou-ha-daou ; 4 m. 27 e oa hentad o, brec’hiou o vont, kuit a goubl, war eeun da gambliou an ahel-bras. Tenn an aezenn-dour a oa 20 livr dre veudad pe dost, war-dro eur c’hilo 76 dre santimetr karrez pe eur pouez-aer ha diou drederenn. Gorread-tomma ar peder c’haoter a-gevret a oa anezo 780 m. karrez. Trei a c’helle an ahel-bras e doare d’ober 12 tro-rod dre vunutenn. 4 metr ledander e oa elvennou ar rodou hag ar re-mañ a oe d’ezo 53 zroad treuz war 166 troad tro hag eur pouez a 90 tonnell. Luskerez ar rod-viñs a oa war beder sailh diluskell lakaet war blaen ha tal-ouz-tal a-zaouou, ar brec’hiou diouto stag war-eeun ouz ahel ar rod-viñs. Gant ar c’has eus aezenn-dour he c’houec’h kaoter, 1175 metr-karrez ar gorread-tomma anezo, e troe ar rod-viñs, d’ezi 60 tonnell-poaez, d’eun herrder a 48 tro dre vunutenn. Ar gwan er mell-lestr-se, ar c’hosa eus listri-leviatan ar verdeadurez-vremañ, e oa e ijinou-kefluska re skort o nez diouz o vent.</noinclude><noinclude><references/></noinclude> qnlttbzbj6g8frzinwlb406gkkonwjz 102 66752 209357 2026-09-20T14:55:57Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Glasvez-holl ha koant da welout ez eo glannou ar mor en daou du d’ar Menai. Eno edo o veva d’an amzer-se markiz Anglesey (23), brudet dre Gembre a-bez evel gwasa foraner e vadou eus ar bed holl. « Eun deiz, a lavar d’in eur C’heumro, e lakaas pega en-dro d’e dog kern-uhel bilhedi-bank o talvezout milluriou hag e voe gwelet o vale evel-se dre ar straed. Eur wech all e pedas eur c’hoarier-peziou brudet a Vro-C’hall, Coquelin, da zont d’e... 209357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Glasvez-holl ha koant da welout ez eo glannou ar mor en daou du d’ar Menai. Eno edo o veva d’an amzer-se markiz Anglesey (23), brudet dre Gembre a-bez evel gwasa foraner e vadou eus ar bed holl. « Eun deiz, a lavar d’in eur C’heumro, e lakaas pega en-dro d’e dog kern-uhel bilhedi-bank o talvezout milluriou hag e voe gwelet o vale evel-se dre ar straed. Eur wech all e pedas eur c’hoarier-peziou brudet a Vro-C’hall, Coquelin, da zont d’e gastell, hag io c’hoari eur pez iskis graet gantañ, hag ennañ eur prins a Vro-Indez. Heñ eo a c’hoarie roll ar prins-se gwisket en eur sae goloet-holl a aour hag a vein-prizius ». Abaoe, em eus klevet e oa bet rivinet ar penn diboell-se. Goude tremen ar pont, e tegouezomp gant eur geriadennig dister da welout. N’eus enni netra a gement a dennfe ar sellou : eun doennig c’hlas pe ruz amañ hag ahont e-touez ar gwez. Hogen ar gêrig-se he deus an enor da gaout an hira ano a voe roet biskoaz d’eul lec’h annezet gant mab-den : Llanfairpwllgwyngyllgogerchwyrndrobwlltysiliogogogoch. Gwir eo, pa gomzont anezi, e ra Kembreiz eus al lec’h ''Llanfair Fychan'' « Lanver Vihan » (24). Seul ma saver dounoc’h en enez Vôn, ez a ar vro war ouesaat. Treuzi a reomp plaenennou, warno biou briz-du heñvel ouz hor gouenn-saout a Vreiz, nemet<noinclude><references/></noinclude> 7z96mno7hxfw8mdubpyozo14cxnezrk 209358 209357 2026-09-20T14:56:14Z Aveldro 601 209358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Eñvorennou Beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Glasvez-holl ha koant da welout ez eo glannou ar mor en daou du d’ar Menai. Eno edo o veva d’an amzer-se markiz Anglesey (23), brudet dre Gembre a-bez evel gwasa foraner e vadou eus ar bed holl. « Eun deiz, a lavar d’in eur C’heumro, e lakaas pega en-dro d’e dog kern-uhel bilhedi-bank o talvezout milluriou hag e voe gwelet o vale evel-se dre ar straed. Eur wech all e pedas eur c’hoarier-peziou brudet a Vro-C’hall, Coquelin, da zont d’e gastell, hag io c’hoari eur pez iskis graet gantañ, hag ennañ eur prins a Vro-Indez. Heñ eo a c’hoarie roll ar prins-se gwisket en eur sae goloet-holl a aour hag a vein-prizius ». Abaoe, em eus klevet e oa bet rivinet ar penn diboell-se. Goude tremen ar pont, e tegouezomp gant eur geriadennig dister da welout. N’eus enni netra a gement a dennfe ar sellou : eun doennig c’hlas pe ruz amañ hag ahont e-touez ar gwez. Hogen ar gêrig-se he deus an enor da gaout an hira ano a voe roet biskoaz d’eul lec’h annezet gant mab-den : Llanfairpwllgwyngyllgogerchwyrndrobwlltysiliogogogoch. Gwir eo, pa gomzont anezi, e ra Kembreiz eus al lec’h ''Llanfair Fychan'' « Lanver Vihan » (24). Seul ma saver dounoc’h en enez Vôn, ez a ar vro war ouesaat. Treuzi a reomp plaenennou, warno biou briz-du heñvel ouz hor gouenn-saout a Vreiz, nemet<noinclude><references/></noinclude> g40vpka27t7d5e8s9coi23nca6bril9 209359 209358 2026-09-20T14:56:27Z Aveldro 601 209359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Eñvorennou beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Glasvez-holl ha koant da welout ez eo glannou ar mor en daou du d’ar Menai. Eno edo o veva d’an amzer-se markiz Anglesey (23), brudet dre Gembre a-bez evel gwasa foraner e vadou eus ar bed holl. « Eun deiz, a lavar d’in eur C’heumro, e lakaas pega en-dro d’e dog kern-uhel bilhedi-bank o talvezout milluriou hag e voe gwelet o vale evel-se dre ar straed. Eur wech all e pedas eur c’hoarier-peziou brudet a Vro-C’hall, Coquelin, da zont d’e gastell, hag io c’hoari eur pez iskis graet gantañ, hag ennañ eur prins a Vro-Indez. Heñ eo a c’hoarie roll ar prins-se gwisket en eur sae goloet-holl a aour hag a vein-prizius ». Abaoe, em eus klevet e oa bet rivinet ar penn diboell-se. Goude tremen ar pont, e tegouezomp gant eur geriadennig dister da welout. N’eus enni netra a gement a dennfe ar sellou : eun doennig c’hlas pe ruz amañ hag ahont e-touez ar gwez. Hogen ar gêrig-se he deus an enor da gaout an hira ano a voe roet biskoaz d’eul lec’h annezet gant mab-den : Llanfairpwllgwyngyllgogerchwyrndrobwlltysiliogogogoch. Gwir eo, pa gomzont anezi, e ra Kembreiz eus al lec’h ''Llanfair Fychan'' « Lanver Vihan » (24). Seul ma saver dounoc’h en enez Vôn, ez a ar vro war ouesaat. Treuzi a reomp plaenennou, warno biou briz-du heñvel ouz hor gouenn-saout a Vreiz, nemet<noinclude><references/></noinclude> qvkgh0w55ra076fh5euszbg9taf8snp 209376 209359 2026-09-20T19:11:57Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Eñvorennou beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Kendalc’h'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Glasvez-holl ha koant da welout ez eo glannou ar mor en daou du d’ar Menai. Eno edo o veva d’an amzer-se markiz Anglesey <ref>''Anglesey'' a zo ano saoznek enez Vôn.</ref>, brudet dre Gembre a-bez evel gwasa foraner e vadou eus ar bed holl. « Eun deiz, a lavar d’in eur C’heumro, e lakaas pega en-dro d’e dog kern-uhel bilhedi-bank o talvezout milluriou hag e voe gwelet o vale evel-se dre ar straed. Eur wech all e pedas eur c’hoarier-peziou brudet a Vro-C’hall, Coquelin, da zont d’e gastell, hag io c’hoari eur pez iskis graet gantañ, hag ennañ eur prins a Vro-Indez. Heñ eo a c’hoarie roll ar prins-se gwisket en eur sae goloet-holl a aour hag a vein-prizius ». Abaoe, em eus klevet e oa bet rivinet ar penn diboell-se. Goude tremen ar pont, e tegouezomp gant eur geriadennig dister da welout. N’eus enni netra a gement a dennfe ar sellou : eun doennig c’hlas pe ruz amañ hag ahont e-touez ar gwez. Hogen ar gêrig-se he deus an enor da gaout an hira ano a voe roet biskoaz d’eul lec’h annezet gant mab-den : Llanfairpwllgwyngyllgogerchwyrndrobwlltysiliogogogoch. Gwir eo, pa gomzont anezi, e ra Kembreiz eus al lec’h ''Llanfair Fychan'' « Lanver Vihan »&nbsp;<ref>''Mair, Meir'' e kembraeg, ''Mer'' e brezoneg, a zo gwir ano ar Werc’hez Vari en hor yezou. ''Mari'' ha ''Maria'' a zo amprestadennou digant ar galleg hag al latin. ''Mer'' a gaver c’hoaz e Breiz-Izel en anoiou-lec’hiou evel ''Plover, Bodmer'', hag all, ''Rev. celt''. 1908, p. 226.</ref>. Seul ma saver dounoc’h en enez Vôn, ez a ar vro war ouesaat. Treuzi a reomp plaenennou, warno biou briz-du heñvel ouz hor gouenn-saout a Vreiz, nemet<noinclude><references/></noinclude> sbrx343e3cxvvf5wa0sedhdn3vr766p 102 66753 209361 2026-09-20T15:05:31Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<section begin="IV"/>brasoc’h ez int ha d’ezo kerniel hir. Oc’h ober war o zro e welan mesaerien hag a gav d’in da genta ez int gwisket gant krec’hin arzed gell. Diwezatoc’h, em eus gwelet e oa ar gwiskamant iskis-se graet gant eur seurt mezer a anver ''gwlan cartrefol'' « gloan-ti » a reer en tiegeziou gant gloan hir deñved ar vro. Di- douz e vez lezet bleo ar gloan-se hag evel-se e tiskouez an dud beza en o c’herc’henn krec’hin loened. N’eus..." 209361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|30||}}</noinclude><section begin="IV"/>brasoc’h ez int ha d’ezo kerniel hir. Oc’h ober war o zro e welan mesaerien hag a gav d’in da genta ez int gwisket gant krec’hin arzed gell. Diwezatoc’h, em eus gwelet e oa ar gwiskamant iskis-se graet gant eur seurt mezer a anver ''gwlan cartrefol'' « gloan-ti » a reer en tiegeziou gant gloan hir deñved ar vro. Di- douz e vez lezet bleo ar gloan-se hag evel-se e tiskouez an dud beza en o c’herc’henn krec’hin loened. N’eus nemet diou linenn hent-houarn en enez Vôn. Unan a ya da Amlouc’h en hanternoz hag eben da Gêrgeubi er gwalarn. En em ziforc’ha a reont e Kêrwenn (''Caerwen''). Kemer a ris hini Gêrgeubi (''Caergybi'', 25) a zo eul linenn veur, an hini a dremen drezi an treniou herrek-bras a ra ar servij etre ar porz-mor-se ha kêr Londrez. E sell edon da vont da welout an tad Trebaol, eur c’henvroad a Vreiz, a oa o chom eno, o teski ar c’hembraeg. Kaset e oa bet da vro-Gembre gant renerien e Urz, Gouestlidi Mari Dinamm-grouet, evel Breizad o c’houzout ar brezoneg, evit ma teskje ar c’hembraeg ha ma teuje a-benn da brezeg en o yez ar feiz gatolik da Gembreiz. <br> <section end="IV"/> <section begin="V"/>{{Kreizañ|<big>E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERGEUBI. — AN TAD DALTON. — MERDEIDI LISTRI-BREZEL BRO-SAOZ O VONT D’AN OFERENN RENET GANT O OFISERIEN. — AR PORZ-MOR. — AR MENEZ. — AN ARVEST DIOUZ AN NOZ</div> Degemeret e voen er porz-houarn gant an tad Trebaol ha gant an tad Merour, eur Breizad heñ ivez. Mont a rejomp da di ar person, an tad Dalton, eun<section end="V"/><noinclude><references/></noinclude> bqd6byl52ht32k3zut4d0gcjlahpsgs 209377 209361 2026-09-20T19:12:48Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|30||}}</noinclude><section begin="IV"/>brasoc’h ez int ha d’ezo kerniel hir. Oc’h ober war o zro e welan mesaerien hag a gav d’in da genta ez int gwisket gant krec’hin arzed gell. Diwezatoc’h, em eus gwelet e oa ar gwiskamant iskis-se graet gant eur seurt mezer a anver ''gwlan cartrefol'' « gloan-ti » a reer en tiegeziou gant gloan hir deñved ar vro. Di- douz e vez lezet bleo ar gloan-se hag evel-se e tiskouez an dud beza en o c’herc’henn krec’hin loened. N’eus nemet diou linenn hent-houarn en enez Vôn. Unan a ya da Amlouc’h en hanternoz hag eben da Gêrgeubi er gwalarn. En em ziforc’ha a reont e Kêrwenn (''Caerwen''). Kemer a ris hini Gêrgeubi (''Caergybi'', <ref>''Holyhead'' e saozneg.</ref>) a zo eul linenn veur, an hini a dremen drezi an treniou herrek-bras a ra ar servij etre ar porz-mor-se ha kêr Londrez. E sell edon da vont da welout an tad Trebaol, eur c’henvroad a Vreiz, a oa o chom eno, o teski ar c’hembraeg. Kaset e oa bet da vro-Gembre gant renerien e Urz, Gouestlidi Mari Dinamm-grouet, evel Breizad o c’houzout ar brezoneg, evit ma teskje ar c’hembraeg ha ma teuje a-benn da brezeg en o yez ar feiz gatolik da Gembreiz. <br> <section end="IV"/> <section begin="V"/>{{Kreizañ|<big>E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">E KERGEUBI. — AN TAD DALTON. — MERDEIDI LISTRI-BREZEL BRO-SAOZ O VONT D’AN OFERENN RENET GANT O OFISERIEN. — AR PORZ-MOR. — AR MENEZ. — AN ARVEST DIOUZ AN NOZ</div> Degemeret e voen er porz-houarn gant an tad Trebaol ha gant an tad Merour, eur Breizad heñ ivez. Mont a rejomp da di ar person, an tad Dalton, eun<section end="V"/><noinclude><references/></noinclude> jcmojnrzsl5hk7xrfck40fkhjtprr3n 102 66754 209366 2026-09-20T16:49:40Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||31}}</noinclude>Iwerzonad saoznekaet penn-kil-ha-troad, ha, dre-se, deuet da veza gwasoc’h Saoz eget ar Saozon o-unan. Madog Môn en doa roet d’in ano ha chomlec’h eun nebeut barzed eus e vro c’henidik. Hogen, pa liviris d’an tad Dalton em boa c’hoant da vont d’o gwelout, ez eas droug ennañ : « Biken ! emezañ. Eun dismegañs e vefe se evit an Iliz katolik ! Kembreiz ! Barzed ! ! Hugunoded ! ! ! Biskoaz kemend-all ! » Plega a rankis. Ar sulvez a dremenis e ti an tad Dalton hag e heuilhis an ofisou en e iliz. Da barrezianiz ez eus dreist-holl merdeidi iwerzonat eus al listri-brezel eoriet er porz-mor. Degouezout a rejont dindan renadur eun ofiser-a-vor gwisket en e gaera. Evel-se emañ ar c’hiz war listri-brezel Bro-Saoz. Pep sul e vez kaset ar verdeidi d’an ofisou santel, pephini diouz e gredenn. Leun edo an iliz anezo hag e voe kaer an oferenn-bred war gan gant an holl dud yaouank-se o kana. En endervez, goude ar gousperou, ez is da welout ar porz-mor gant an tad Trebaol. Heulia a reomp al linenn hent-houarn a dreuz kêr. Skritellou a welan, skrivet warno e kembraeg e lizerennou bras-meurbet {{Kreizañ|''Gochelwch y trên !''}} {{Kreizañ|« Diwallit diouz an tren ! »}} dre ma tremen al linenn dre ar straedou ha kloued ebet warni. Ar porz-mor a zo ec’hon, lec’h ennañ da bevar c’hant lestr bras. Amañ eo ec’h en em lestrer evit mont da Iwerzon, ha dre Gêrgeubi e tremen al linenn treuzatlantek eus Queenstown da Londrez. An<noinclude><references/></noinclude> egjfxskq7q9loh7yamxcxdn1mp2fsex 102 66755 209367 2026-09-20T16:52:41Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "dreizidi o tont eus an Amerik, en eur zilestra e porz Queenstown « porz-mor kêr ar rouanez » (26), en Iwerzon, a gav dirazo war ar c’hae unan eus treniou al linenn-se. Eun dek kammed bennak d’ober hag emaint tremenet eus o c’hambrig-lestr er vagon. Ac’hano o c’has a ra an tren a-herr da Gingstown « porz-mor kêr ar roue » (27) e lec’h e reont an tremen-eneb : eus o bagon d’ar gambr-lestr a-dreist da ledander ar c’hae. Teir eur goude, degouezet e K..." 209367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>dreizidi o tont eus an Amerik, en eur zilestra e porz Queenstown « porz-mor kêr ar rouanez » (26), en Iwerzon, a gav dirazo war ar c’hae unan eus treniou al linenn-se. Eun dek kammed bennak d’ober hag emaint tremenet eus o c’hambrig-lestr er vagon. Ac’hano o c’has a ra an tren a-herr da Gingstown « porz-mor kêr ar roue » (27) e lec’h e reont an tremen-eneb : eus o bagon d’ar gambr-lestr a-dreist da ledander ar c’hae. Teir eur goude, degouezet e Kêrgeubi (''Holyhead'', 28), e tremenont adarre eus al lestr d’an tren o c’haso da Londrez. Hemañ ne gemer ket zoken amzer da bourvezi a zour e stlejerez er porziou-houarn. Lennou dour a zo etre ar roudennou, e-kreiz an hent-houarn, hag e sun dour diouto ar stlejerezed dre ma ’z eont. Peur e welimp-ni seurt treniou o tegemerout treizidi an Amerik e Brest deuet da veza porz-mor treuzatlantek ? (29) Baleet em eus gant an tad a-hed kaeou ar porz-mor ha war ar chaoser-mein a veur a gilometrad a gloz al lenn-borz diouz an tu kleiz. A-zioc’h al lenn, war an dourn kleiz, e weler o sevel ar menez a ro e ano da gêr. Eno, war am eus klevet, e veve gwechall eur sant anvet Keubi. Eur wech serret an noz, ez eo kaer sellout ac’hano ouz ar vorlenn gant an tanlec’hiou o lugerni en toull anezi, ha, pelloc’h ouz ar mor a zo evel skubet diehan-kaer gant ar bannou-sklerijenn hir-zivent a daol warnañ tour-tan bras Enez ar Reuniged (30) a verk d’al listri an diforc’h etre hent-mor ''Caergybi'' ha hent-mor ''Llynlleifiad'' (31).<noinclude><references/></noinclude> p6zdvikwh1fuzugsda89i7y52twosvl 209378 209367 2026-09-20T19:15:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>dreizidi o tont eus an Amerik, en eur zilestra e porz Queenstown « porz-mor kêr ar rouanez » <ref>''Queenstown'' a vez graet ''Cobh'' anezi en iwerzoneg.</ref>, en Iwerzon, a gav dirazo war ar c’hae unan eus treniou al linenn-se. Eun dek kammed bennak d’ober hag emaint tremenet eus o c’hambrig-lestr er vagon. Ac’hano o c’has a ra an tren a-herr da Gingstown « porz-mor kêr ar roue » <ref>''Dun-Laoghaire'' en iwerzoneg.</ref> e lec’h e reont an tremen-eneb : eus o bagon d’ar gambr-lestr a-dreist da ledander ar c’hae. Teir eur goude, degouezet e Kêrgeubi (''Holyhead'', <ref>« Penn santel » e saozneg.</ref>, e tremenont adarre eus al lestr d’an tren o c’haso da Londrez. Hemañ ne gemer ket zoken amzer da bourvezi a zour e stlejerez er porziou-houarn. Lennou dour a zo etre ar roudennou, e-kreiz an hent-houarn, hag e sun dour diouto ar stlejerezed dre ma ’z eont. Peur e welimp-ni seurt treniou o tegemerout treizidi an Amerik e Brest deuet da veza porz-mor treuzatlantek ?&nbsp;<ref>Keñveria F. Debauvais, ''L’Intérêt breton et l’Avenir de la Bretagne, essai d’un Nationalisme breton positif'', Roazon, 1926, pp. 15-8.</ref> Baleet em eus gant an tad a-hed kaeou ar porz-mor ha war ar chaoser-mein a veur a gilometrad a gloz al lenn-borz diouz an tu kleiz. A-zioc’h al lenn, war an dourn kleiz, e weler o sevel ar menez a ro e ano da gêr. Eno, war am eus klevet, e veve gwechall eur sant anvet Keubi. Eur wech serret an noz, ez eo kaer sellout ac’hano ouz ar vorlenn gant an tanlec’hiou o lugerni en toull anezi, ha, pelloc’h ouz ar mor a zo evel skubet diehan-kaer gant ar bannou-sklerijenn hir-zivent a daol warnañ tour-tan bras Enez ar Reuniged <ref>''Ynys y Moelrhoniaid e kembraeg, ''Isle of Skerries'' gant ar Saozon, e penn gwalam enez Vôn.</ref> a verk d’al listri an diforc’h etre hent-mor ''Caergybi'' ha hent-mor ''Llynlleifiad''&nbsp;<ref>''Liverpool'' e saozneg.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> opnirxjs5re6zdhmgvgzk5tv1eykyol 102 66756 209369 2026-09-20T17:01:27Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VI. E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EN AMLOUC’H. - TI JOHNSON. - MAMM JOHNSON. - LENNIT BARUCH ! - MENEZ PARIS. O KOUEVRATA. - HENT BRAS AL LISTRI-MOR. - LEC’H LAZADEG AN DROUIZED. - KREANSOU HA KALON VAT AMLOUC’HIZ. - AR BUTUN. - AR SKOLIOU. - KEJA OUZ ROSGOIZ.</div> Eus Kêrgeubi ez is da Amlouc’h da welout va mignon, an aotrou Johnson. Daoust n... 209369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VI. E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EN AMLOUC’H. - TI JOHNSON. - MAMM JOHNSON. - LENNIT BARUCH ! - MENEZ PARIS. O KOUEVRATA. - HENT BRAS AL LISTRI-MOR. - LEC’H LAZADEG AN DROUIZED. - KREANSOU HA KALON VAT AMLOUC’HIZ. - AR BUTUN. - AR SKOLIOU. - KEJA OUZ ROSGOIZ.</div> Eus Kêrgeubi ez is da Amlouc’h da welout va mignon, an aotrou Johnson. Daoust n’eo ket pell Kêrgeubi hag Amlouc’h an eil diouz eben, hir a-walc’h ez eo an hent etrezo, pa ranker distrei da Gêrwenn, e rann greisteiz an enezenn, evit kemer linenn Amlouc’h (32). En Amlouc’h e voen degemeret eus ar gwella gant Johnson, a oa deuet d’am diambroug er porz-houarn, ha gant e vamm hag e ziou c’hoar. O zi a sav war glann ar mor, war ar maez, eur pennad diouz kêr. ''Glan y don'' « Glann an donn » eo an ano a reer anezi e kembraeg. Dalc’het em eus koun dreist-holl eus ar sal, warni eur prenestr-balirek uhel ha ledan (33) o skei war ar mor, hag ac’hano eur gwel eus ar c’haera. Eun dudi eo sellout ouz al listri bras o tont eus porz-mor ''Llynlleifiad'' (34) pe o vont d’ezañ. Diehan-kaer eo an dremenadeg anezo. Darn a ra an ehan dirak Amlouc’h evit kemer pe leuskel al loman. Eur wech e chomas evel-se eul lestr-dre-dan peder-gwerniet dirak ar sal, e-kreiz an deiz, p’edomp gant<noinclude><references/></noinclude> o3xywsxoa92z1nzduust6b6q4cd79zg 209370 209369 2026-09-20T17:02:11Z Aveldro 601 209370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||33}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VI. E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EN AMLOUC’H. - TI JOHNSON. - MAMM JOHNSON. - LENNIT BARUCH ! - MENEZ PARIS. O KOUEVRATA. - HENT BRAS AL LISTRI-MOR. - LEC’H LAZADEG AN DROUIZED. - KREANSOU HA KALON VAT AMLOUC’HIZ. - AR BUTUN. - AR SKOLIOU. - KEJA OUZ ROSGOIZ.</div> Eus Kêrgeubi ez is da Amlouc’h da welout va mignon, an aotrou Johnson. Daoust n’eo ket pell Kêrgeubi hag Amlouc’h an eil diouz eben, hir a-walc’h ez eo an hent etrezo, pa ranker distrei da Gêrwenn, e rann greisteiz an enezenn, evit kemer linenn Amlouc’h (32). En Amlouc’h e voen degemeret eus ar gwella gant Johnson, a oa deuet d’am diambroug er porz-houarn, ha gant e vamm hag e ziou c’hoar. O zi a sav war glann ar mor, war ar maez, eur pennad diouz kêr. ''Glan y don'' « Glann an donn » eo an ano a reer anezi e kembraeg. Dalc’het em eus koun dreist-holl eus ar sal, warni eur prenestr-balirek uhel ha ledan (33) o skei war ar mor, hag ac’hano eur gwel eus ar c’haera. Eun dudi eo sellout ouz al listri bras o tont eus porz-mor ''Llynlleifiad'' (34) pe o vont d’ezañ. Diehan-kaer eo an dremenadeg anezo. Darn a ra an ehan dirak Amlouc’h evit kemer pe leuskel al loman. Eur wech e chomas evel-se eul lestr-dre-dan peder-gwerniet dirak ar sal, e-kreiz an deiz, p’edomp gant<noinclude><references/></noinclude> hmboyzpz9d2rzs3jnytgsma9q3ycy2x 209379 209370 2026-09-20T19:18:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||33}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VI. E hanternoz Kembre (kendalc’h)</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EN AMLOUC’H. - TI JOHNSON. - MAMM JOHNSON. - LENNIT BARUCH ! - MENEZ PARIS. O KOUEVRATA. - HENT BRAS AL LISTRI-MOR. - LEC’H LAZADEG AN DROUIZED. - KREANSOU HA KALON VAT AMLOUC’HIZ. - AR BUTUN. - AR SKOLIOU. - KEJA OUZ ROSGOIZ.</div> Eus Kêrgeubi ez is da Amlouc’h da welout va mignon, an aotrou Johnson. Daoust n’eo ket pell Kêrgeubi hag Amlouc’h an eil diouz eben, hir a-walc’h ez eo an hent etrezo, pa ranker distrei da Gêrwenn, e rann greisteiz an enezenn, evit kemer linenn Amlouc’h&nbsp;<ref>Eus Kêrgeubi da Amlouc’h ez eus war-eeun eun 23 kilometr bennak. Eus Kêrgeubi da Gêrwenn eur 27 kilometr. Eus Kêrwenn da Amlouc’h keit-all pe dost. Evel m’her gweler, brasoc’h eo enez Vôn eget brasa enez hon eus e Breiz, Gêr-Veur. Brasoc’h zoken eget enez Wight a zo he gorread 34964 hektarad-douar (8760 hepken eo gorread Gêr-Veur). Frouezusted he douar he doa talvezet da Vôn er grennamzer al les-ano a Vamm Gembre : ''Mon, mam Cymbry'', gouez da Giraldus Cambrensis, rak, emezaň, pa vez fall eost an ed e Kembre, e vez a-walc’h gant eostad Môn evit maga ar vro a-bez (''Description Kambriae'', I, 6). Hizio, en enez Vôn evel en holl Vreiz-Veur adalek diwez an XVIII{{vet}} ha derou an XIX{{vet}} kantved, o deus ranket ar parkadou-ed rei lec’h d’ar peurvanou, ar c’hounidegez-douar o koll tachenn dirak ar maga-chatal ha al laezerez. ''Liorzou'' enez Vôn a dav d’ezi bremañ ar brud a roe d’ezi hec’h edeier gwechall : tremenet int evit beza ar re gaera e Breiz-Veur, bro al liorzou kaer.</ref>. En Amlouc’h e voen degemeret eus ar gwella gant Johnson, a oa deuet d’am diambroug er porz-houarn, ha gant e vamm hag e ziou c’hoar. O zi a sav war glann ar mor, war ar maez, eur pennad diouz kêr. ''Glan y don'' « Glann an donn » eo an ano a reer anezi e kembraeg. Dalc’het em eus koun dreist-holl eus ar sal, warni eur prenestr-balirek uhel ha ledan <ref>''Bow-window'' a vez graet eus ar seurt prenestr e saoneg ha ''ffenestr-fwaog'' e kembraeg.</ref> o skei war ar mor, hag ac’hano eur gwel eus ar c’haera. Eun dudi eo sellout ouz al listri bras o tont eus porz-mor ''Llynlleifiad'' <ref>''Liverpool'' e saozneg. E briz-gembraeg e reer anezi ''Lerpwl'' ha ''Nerpwl'' a zo distresadennou eus e ano saoznek. Eul lec’ha bouez eo Liverpool dre’n niver a Gembreiz o chom enni ha buhezegez ar yez en o zouez. Kembraegerien Liverpool a zo en tu-hont da 50000 hag e 66 chapel e vez displeget pep sul prezegennou e kembraeg (''Celtia, a Pan-celtic Monthly Magazine'', 1901, p. 51, bann 1).</ref> pe o vont d’ezañ. Diehan-kaer eo an dremenadeg anezo. Darn a ra an ehan dirak Amlouc’h evit kemer pe leuskel al loman. Eur wech e chomas evel-se eul lestr-dre-dan peder-gwerniet dirak ar sal, e-kreiz an deiz, p’edomp gant<noinclude><references/></noinclude> 1x8ao128fg1nzggjh16ni8yuog7oys2 102 66757 209371 2026-09-20T17:06:14Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|34||}}</noinclude>hor pred. Ken nes e oa d’eomp ma welemp spis pep tra en e vourz, ar vartoloded o vont hag o tont war e c’horre hag an ofiserien grounnet war dreuzell ar c’habiten. Stok ouz an ti, e oa eur vereuri vras dalc’het gant eur C’heumro penn-kil-ha-troad : ne ouie ger ebet a saozneg. Pa welis anezañ en dro genta, edo oc’h ober war-dro al loened. Hag e teuas gantañ, o komz eus ar varaz m’edo boued e loened, ar ger ''celwrn''. Chom a ris saouzanet o klevout eur C’helt a goueriad oc’h ober gant an hevelep geriou-micher hag hor c’houeriaded a Vreiz, ouspenn daou c’hant leo diouz Breiz-Izel. E stumm ivez a oa heñvel ouz hini Breiziz diwar ar maez. Eun Iwerzonadez koz e oa an itron Johnson ha gwisket er c’hiz koz gant bleo gwenn rodellaouet en-dro d’he dremm hegarat. Ranket he doa, emezi, deski ar c’hembraeg, hag e gomze reiz a-walc’h, nemet e veske ennañ alies geriou saoznek evel, da skouer, ''lwc'', ''lwcus, anlwcus'', a zo diwar ar saozneg ''luck, lucky'', ''unlucky''. Eun abardaez, goude koan, e voen pedet ganti da c’hoari eur seurt c’hoari heñvel ouz al loto. An deiz-se e oan aet da vale gant Johnson hag e oa deuet ganen stag ouz toull-nozelenn va forpant eur bodig brug ruz. « ''Peth anlwcus !'' » emezi, evit lavarout e oa gwall-blanedennus ar vleunienn-se. Evel an holl Iwerzonadezed e oa an itron goz eun tammig hegredik hag e kave d’ezi ez oa traou-zo gouest da drei da vat pe da fall planedenn an den. D’ober diouti e taolis d’an douar va bodig brug, ha goude-se e c’hounezis pep tal d’ar c’hoari-loto, aet, war a lavare an itron Johnson, ar pez gwall-blanedennus diganen.<noinclude><references/></noinclude> i2nb1k4tnnxr70mm12awkza2wiezbik 102 66758 209372 2026-09-20T18:55:20Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ 209372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||35}}</noinclude><nowiki/> <br> He fried a oa gwechall ''pregethwr'' « prezeger » ha leun e oa an ti a sturiou beva hag a arroudennadou diwar ar Skritur-Sakr enskrivet a-hed ar muriou. Pa ’z aen d’am gwele da noz, va-unan gant va c’hantolor, e roed d’in levr ar Skritur-Sakr da lenn en noz, ha ne c’houite ket Johnson d’am alia war an dro da lenn Baruch « dre m’emañ gantan, emezañ, ar gwella kembraeg (35). Ansav a rankan n’em eus ket bet lec’h da zigeri va levr bras e-pad an noz, ken pounner e kousken goude kerzout a-hed an aod gant va mignon. Kaer eo glann ar mor en-dro da Amlouc’h. Ar porz-mor e-unan a zo iskis, kleuzet ma ’z eo er roc’h veo, e-kreiz eur meneziad kerreg liou melen, en aber eur stêr vihan. En dremmwel e weler menez Paris a sav war ar gompezenn evel eur grugell-verien e-kreiz eur park. Mein-kouevr eo ar menez-se hag e-pad pell amzer e reas ar mengleuziou-kouevr pinvidigez Am- louc’h. Bremañ ez int dilezet, ha, da heul, Amlouc’hiz rivinet o deus ranket divroa. Eur rann-galon eo gwelout eur c’hornad bras eus kêr, ennañ tiez koz eus ar c’haera, hag i diannez ha didud o koueza en o foull (36). Tud diwar ar maez a zalc’h bepred da gouevrata. Evit-se, e lakeont e naoz ar stêr tammou hernach. An houarn dre deuzi en dour a ra d’ar c’houevr dont da ouelezenn er strad. An dour, avat, eus sklaer ma oa a-raok, a zeu da veza liou ruz mergl-houarn, eun heug e welout ! Nemet ne sell ket ar c’hlannidi ouz kaerder o stêr pa c’hellont kavout dre se eun tammmig gounid. Eus Amlouc’h, ez eus eun hent o vont hed-ha-hed d’an aod betek ''Glan y don'', ha, pelloc’hik, e kouezer gant eur gêriadenn a besketaerien, ouz ribl eur {{Tired|pleg-|mor}}<noinclude><references/></noinclude> sl7a1c2k2cvs72sy3zdrukur1dxqi6x 209380 209372 2026-09-20T19:20:23Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||35}}</noinclude><nowiki/> <br> He fried a oa gwechall ''pregethwr'' « prezeger » ha leun e oa an ti a sturiou beva hag a arroudennadou diwar ar Skritur-Sakr enskrivet a-hed ar muriou. Pa ’z aen d’am gwele da noz, va-unan gant va c’hantolor, e roed d’in levr ar Skritur-Sakr da lenn en noz, ha ne c’houite ket Johnson d’am alia war an dro da lenn Baruch « dre m’emañ gantan, emezañ, ar gwella kembraeg » <ref>Lakaat a ran amañ Baruch, nemet ano eur profed all e oa, a zo bet ankounac’haet a-grenn ganen. — Jeremiaz e oa, a gav d’in.</ref>. Ansav a rankan n’em eus ket bet lec’h da zigeri va levr bras e-pad an noz, ken pounner e kousken goude kerzout a-hed an aod gant va mignon. Kaer eo glann ar mor en-dro da Amlouc’h. Ar porz-mor e-unan a zo iskis, kleuzet ma ’z eo er roc’h veo, e-kreiz eur meneziad kerreg liou melen, en aber eur stêr vihan. En dremmwel e weler menez Paris a sav war ar gompezenn evel eur grugell-verien e-kreiz eur park. Mein-kouevr eo ar menez-se hag e-pad pell amzer e reas ar mengleuziou-kouevr pinvidigez Am- louc’h. Bremañ ez int dilezet, ha, da heul, Amlouc’hiz rivinet o deus ranket divroa. Eur rann-galon eo gwelout eur c’hornad bras eus kêr, ennañ tiez koz eus ar c’haera, hag i diannez ha didud o koueza en o foull <ref>Keñveria Bristol, M. Leclerc, l’''Education des Classes moyennes et dirigeantes en Angleterre'', 5{{vet}} mouladur, 1908, pp. 189-90.</ref>. Tud diwar ar maez a zalc’h bepred da gouevrata. Evit-se, e lakeont e naoz ar stêr tammou hernach. An houarn dre deuzi en dour a ra d’ar c’houevr dont da ouelezenn er strad. An dour, avat, eus sklaer ma oa a-raok, a zeu da veza liou ruz mergl-houarn, eun heug e welout ! Nemet ne sell ket ar c’hlannidi ouz kaerder o stêr pa c’hellont kavout dre se eun tammmig gounid. Eus Amlouc’h, ez eus eun hent o vont hed-ha-hed d’an aod betek ''Glan y don'', ha, pelloc’hik, e kouezer gant eur gêriadenn a besketaerien, ouz ribl eur {{Tired|pleg-|mor}}<noinclude><references/></noinclude> i6kltr4w6b3zhlr0g9ye1h3z2yxirzz 102 66759 209373 2026-09-20T18:57:31Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|pleg-|mor}}, en-dro d’ezañ rec’hier bras liou gell-du. Dirak ar gêriadenn, eun traez hir gant bagou-pesketa koant livet e gwenn. En tu-hont d’ar geriadenn, e kaver eun ti bras a anvont ''ymdrochfa'' « kouronklec’h ». Savet e oa bet an ti lorc’hus-se e sell da denna emwelerien a Vro-Saoz er rann-se eus an aod a zo an uhela en hanternoz. Gwell-a-se, n’eo ket darempredet ar c’houronklec’h gant ar Saozon. Hogen, manet ez eus war e zilerc’h '..." 209373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|36||}}</noinclude>{{Tired2|pleg-|mor}}, en-dro d’ezañ rec’hier bras liou gell-du. Dirak ar gêriadenn, eun traez hir gant bagou-pesketa koant livet e gwenn. En tu-hont d’ar geriadenn, e kaver eun ti bras a anvont ''ymdrochfa'' « kouronklec’h ». Savet e oa bet an ti lorc’hus-se e sell da denna emwelerien a Vro-Saoz er rann-se eus an aod a zo an uhela en hanternoz. Gwell-a-se, n’eo ket darempredet ar c’houronklec’h gant ar Saozon. Hogen, manet ez eus war e zilerc’h ''meinciau'' « menkou », da lavarout eo bankou-maen, el lec’h m’emañ ar gweled ar brava. Unan dreist-holl a oa e beg-douar pella an enezenn hag eno e chomen eurveziou a-hed o sellout ouz an dremmwel. Heñvel ouz eun hent bras darempredet-stank ez eo ar rann-se eus mor Kembre. Eun niver a listri a bep ment a weler o tremen hag o tistremen hep ehan. Eur wech em eus kontet eun tri-ugent bennak anezo en eur ober diou eurvez. Ouspenn bale gant ribl ar mor, ez is ivez gant Johnson d’ober troiou e diabarz an enezenn. Gwechall e oa enez Vôn goloet a goadou stank. Digoadet e voe, war a lavarer, evit ar wech kenta, gant ar Romaned dre ma roe bod ar c’hoadou d’an drouized, diweza difennourien broadelez ar Gelted (37). E-lec’h e oa koadou ne deus bremañ nemet douarou fraost, lann, brug ha rec’hier. « Eno, eme Johnson d’in, emañ brud e voe lazadeget an drouized war urz an impalaer Claudius. » Ez gwir, neuz eul lec’h milliget a zo bepred war ar gouelec’h-se !<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> 8c42w5o1ri1e9n05m2k60u4rmuoia59 209381 209373 2026-09-20T19:21:30Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|36||}}</noinclude>{{Tired2|pleg-|mor}}, en-dro d’ezañ rec’hier bras liou gell-du. Dirak ar gêriadenn, eun traez hir gant bagou-pesketa koant livet e gwenn. En tu-hont d’ar geriadenn, e kaver eun ti bras a anvont ''ymdrochfa'' « kouronklec’h ». Savet e oa bet an ti lorc’hus-se e sell da denna emwelerien a Vro-Saoz er rann-se eus an aod a zo an uhela en hanternoz. Gwell-a-se, n’eo ket darempredet ar c’houronklec’h gant ar Saozon. Hogen, manet ez eus war e zilerc’h ''meinciau'' « menkou », da lavarout eo bankou-maen, el lec’h m’emañ ar gweled ar brava. Unan dreist-holl a oa e beg-douar pella an enezenn hag eno e chomen eurveziou a-hed o sellout ouz an dremmwel. Heñvel ouz eun hent bras darempredet-stank ez eo ar rann-se eus mor Kembre. Eun niver a listri a bep ment a weler o tremen hag o tistremen hep ehan. Eur wech em eus kontet eun tri-ugent bennak anezo en eur ober diou eurvez. Ouspenn bale gant ribl ar mor, ez is ivez gant Johnson d’ober troiou e diabarz an enezenn. Gwechall e oa enez Vôn goloet a goadou stank. Digoadet e voe, war a lavarer, evit ar wech kenta, gant ar Romaned dre ma roe bod ar c’hoadou d’an drouized, diweza difennourien broadelez ar Gelted&nbsp;<ref>Digoadet evit ar wech kenta, a lavaran, rak goude kimiad ar Romaned e kreskas ar gwez adarre, hag er Grennamzer ez oa adkoadet-mat an enezenn. E 1102, pa zilestras enni an Daned o tont eus enezennou Orkad war eur stank a strollad-listri, e kavjont warni prenn kement hag o doa ezomm da aoza o bagou, Giraldus Cambrensis, ''The Itinerary through Wales and the Description of Wales translated by Sir Richard Colt Hoare'' in ''The Historical Works of Giraldus Cambrensis'' reizet ha notennet gant Thomas Wright, ''Bohn’s Antiquarian Library'', London, 1887, pp. 443 (not. 4), 444.</ref>. E-lec’h e oa koadou ne deus bremañ nemet douarou fraost, lann, brug ha rec’hier. « Eno, eme Johnson d’in, emañ brud e voe lazadeget an drouized war urz an impalaer Claudius. » Ez gwir, neuz eul lec’h milliget a zo bepred war ar gouelec’h-se !<noinclude><references/> <br> (''Da genderc’hel''). {{Dehou|F. VALLEE.|2}}</noinclude> 8gwq1gfoqxtql18keac8wjvmsexku7q 102 66760 209374 2026-09-20T19:05:04Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||37}}</noinclude><nowiki/><noinclude> <br> (23) ''Anglesey'' a zo ano saoznek enez Vôn. (24) ''Mair, Meir'' e kembraeg, ''Mer'' e brezoneg, a zo gwir ano ar Werc’hez Vari en hor yezou. ''Mari'' ha ''Maria'' a zo amprestadennou digant ar galleg hag al latin. ''Mer'' a gaver c’hoaz e Breiz-Izel en anoiou-lec’hiou evel ''Plover, Bodmer'', hag all, ''Rev. celt''. 1908, p. 226. (25) ''Holyhead'' e saozneg. (26) ''Queenstown'' a vez graet ''Cobh'' anezi en iwerzoneg. (27) ''Dun-Laoghaire'' en iwerzoneg. (28) « Penn santel » e saozneg. (29) Keňveria F. Debauvais, ''L’Intérêt breton et l’Avenir de la Bretagne, essai d’un Nationalisme breton positif'', Roazon, 1926, pp. 15-8. (30) ''Ynys y Moelrhoniaid e kembraeg, ''Isle of Skerries'' gant ar Saozon, e penn gwalam enez Vôn. (31) ''Liverpool'' e saozneg. (32) Eus Kêrgeubi da Amlouc’h ez eus war-eeun eun 23 kilometr bennak. Eus Kêrgeubi da Gêrwenn eur 27 kilometr. Eus Kêrwenn da Amlouc’h keit-all pe dost. Evel m’her gweler, brasoc’h eo enez Vôn eget brasa enez hon eus e Breiz, Gêr-Veur. Brasoc’h zoken eget enez Wight a zo he gorread 34964 hektarad-douar (8760 hepken eo gorread Gêr-Veur). Frouezusted he douar he doa talvezet da Vôn er grennamzer al les-ano a Vamm Gembre : ''Mon, mam Cymbry'', gouez da Giraldus Cambrensis, rak, emezaň, pa vez fall eost an ed e Kembre, e vez a-walc’h gant eostad Môn evit maga ar vro a-bez (''Description Kambriae'', I, 6). Hizio, en enez Vôn evel en holl Vreiz-Veur adalek diwez an XVIII{{vet}} ha derou an XIX{{vet}} kantved, o deus ranket ar parkadou-ed rei lec’h d’ar peurvanou, ar c’hounidegez-douar o koll tachenn dirak ar maga-chatal ha al laezerez. ''Liorzou'' enez Vôn a dav d’ezi bremañ ar brud a roe d’ezi hec’h edeier gwechall : tremenet int evit beza ar re gaera e Breiz-Veur, bro al liorzou kaer. (33) ''Bow-window'' a vez graet eus ar seurt prenestr e saoneg ha ''ffenestr-fwaog'' e kembraeg. (34) ''Liverpool'' e saozneg. E briz-gembraeg e reer anezi ''Lerpwl'' ha ''Nerpwl'' a zo distresadennou eus e ano saoznek. Eul lec’h</noinclude><noinclude><references/></noinclude> 6bv0slip42medpp2pnowl9iiyr8rpro 209382 209374 2026-09-20T19:21:51Z Aveldro 601 209382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||37}}</noinclude><nowiki/><noinclude> <br> (23) ''Anglesey'' a zo ano saoznek enez Vôn. (24) ''Mair, Meir'' e kembraeg, ''Mer'' e brezoneg, a zo gwir ano ar Werc’hez Vari en hor yezou. ''Mari'' ha ''Maria'' a zo amprestadennou digant ar galleg hag al latin. ''Mer'' a gaver c’hoaz e Breiz-Izel en anoiou-lec’hiou evel ''Plover, Bodmer'', hag all, ''Rev. celt''. 1908, p. 226. (25) ''Holyhead'' e saozneg. (26) ''Queenstown'' a vez graet ''Cobh'' anezi en iwerzoneg. (27) ''Dun-Laoghaire'' en iwerzoneg. (28) « Penn santel » e saozneg. (29) Keñveria F. Debauvais, ''L’Intérêt breton et l’Avenir de la Bretagne, essai d’un Nationalisme breton positif'', Roazon, 1926, pp. 15-8. (30) ''Ynys y Moelrhoniaid e kembraeg, ''Isle of Skerries'' gant ar Saozon, e penn gwalam enez Vôn. (31) ''Liverpool'' e saozneg. (32) Eus Kêrgeubi da Amlouc’h ez eus war-eeun eun 23 kilometr bennak. Eus Kêrgeubi da Gêrwenn eur 27 kilometr. Eus Kêrwenn da Amlouc’h keit-all pe dost. Evel m’her gweler, brasoc’h eo enez Vôn eget brasa enez hon eus e Breiz, Gêr-Veur. Brasoc’h zoken eget enez Wight a zo he gorread 34964 hektarad-douar (8760 hepken eo gorread Gêr-Veur). Frouezusted he douar he doa talvezet da Vôn er grennamzer al les-ano a Vamm Gembre : ''Mon, mam Cymbry'', gouez da Giraldus Cambrensis, rak, emezaň, pa vez fall eost an ed e Kembre, e vez a-walc’h gant eostad Môn evit maga ar vro a-bez (''Description Kambriae'', I, 6). Hizio, en enez Vôn evel en holl Vreiz-Veur adalek diwez an XVIII{{vet}} ha derou an XIX{{vet}} kantved, o deus ranket ar parkadou-ed rei lec’h d’ar peurvanou, ar c’hounidegez-douar o koll tachenn dirak ar maga-chatal ha al laezerez. ''Liorzou'' enez Vôn a dav d’ezi bremañ ar brud a roe d’ezi hec’h edeier gwechall : tremenet int evit beza ar re gaera e Breiz-Veur, bro al liorzou kaer. (33) ''Bow-window'' a vez graet eus ar seurt prenestr e saoneg ha ''ffenestr-fwaog'' e kembraeg. (34) ''Liverpool'' e saozneg. E briz-gembraeg e reer anezi ''Lerpwl'' ha ''Nerpwl'' a zo distresadennou eus e ano saoznek. Eul lec’h</noinclude><noinclude><references/></noinclude> 3nnd3a26lw025h4q3lur8q78d550oku 102 66761 209375 2026-09-20T19:08:53Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|38||}}</noinclude><noinclude>a bouez eo Liverpool dre’n niver a Gembreiz o chom enni ha buhezegez ar yez en o zouez. Kembraegerien Liverpool a zo en tu-hont da 50000 hag e 66 chapel e vez displeget pep sul prezegennou e kembraeg (''Celtia, a Pan-celtic Monthly Magazine'', 1901, p. 51, bann 1). (35) Lakaat a ran amañ Baruch, nemet ano eur profed all e oa, a zo bet ankounac’haet a-grenn ganen. — Jeremiaz e oa, a gav d’in. (36) Keñveria Bristol, M. Leclerc, l’''Education des Classes moyennes et dirigeantes en Angleterre'', 5{{vet}} mouladur, 1908, pp. 189-90. (37) Digoadet evit ar wech kenta, a lavaran, rak goude kimiad ar Romaned e kreskas ar gwez adarre, hag er Grennamzer ez oa adkoadet-mat an enezenn. E 1102, pa zilestras enni an Daned o tont eus enezennou Orkad war eur stank a strollad-listri, e kavjont warni prenn kement hag o doa ezomm da aoza o bagou, Giraldus Cambrensis, ''The Itinerary through Wales and the Description of Wales translated by Sir Richard Colt Hoare'' in ''The Historical Works of Giraldus Cambrensis'' reizet ha notennet gant Thomas Wright, ''Bohn’s Antiquarian Library'', London, 1887, pp. 443 (not. 4), 444.</noinclude><noinclude><references/></noinclude> cejfn3z69abc01o0kus4a97oehbi0ra 102 66762 209383 2026-09-20T19:40:28Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Evel enez Vôn a-bez, « mamm Gembre », gouez da Geumriz, Amlouc’h a zo kembraek-rik, hag eun drugar hag eur frealz ivez eo evit eur Breizad chom e-touez ar gêriad-dud brogar ha kalonek-se. N’eus e kêr nemet eun den o tic’houzout ar c’hembraeg hag eun diavaezour eo : an ofiser saoz gward-an-aod em eus komzet anezañ uheloc’h. Evit ar c’hreañsou, ez int stag ouz o ilizou broadel, dreist-holl hini Methodistiz. Prezeger methodistat e oa ta..." 209383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Diwez'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Evel enez Vôn a-bez, « mamm Gembre », gouez da Geumriz, Amlouc’h a zo kembraek-rik, hag eun drugar hag eur frealz ivez eo evit eur Breizad chom e-touez ar gêriad-dud brogar ha kalonek-se. N’eus e kêr nemet eun den o tic’houzout ar c’hembraeg hag eun diavaezour eo : an ofiser saoz gward-an-aod em eus komzet anezañ uheloc’h. Evit ar c’hreañsou, ez int stag ouz o ilizou broadel, dreist-holl hini Methodistiz. Prezeger methodistat e oa tad Johnson. N’eus ket a gatoliked er vro, nemet eun Iwerzonad bennak, hag e ra pep sizun an tad Dalton tro an enezenn war e varc’h-houarn da lavarout an oferenn ha d’ober eun tamm prezegennig en eur gambr pe gambr. Johnson a oa distroet d’ar feiz gatolik, evel kalz eus Breiz-Veuriz, war-lerc’h e studiou. E vamm, avat, a zalc’he start ouz kreañsou ha boaziou kristen ar vro. Dalc’het em eus koun eus an ton leun a veoder ma lavare ar bedenn a vouez uhel a-raok pep pred. Ha, koulskoude, he devoa beajet kalz. Ha hi koz, ez ae bep bloaz da c’hoañva en enezennou Kanari (38), e-keñver aod an Afrik. Meneg a voe etrezomp, en eur zivizout, eus an tadou Trebaol ha Merour, deuet a Vreiz-Izel hag a oa o studia start war ar c’hembraeg e sell da c’hallout diwezatoc’h prezeg en o yez d’o breudeur a Gembre.<noinclude><references/></noinclude> cfpnb8ft3ch2g2rnxkjqaqdl19rdn6n 209402 209383 2026-09-20T21:00:30Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /><br> {{Kreizañ|{{Ment|'''Envorennou Beaj'''|180}}}} {{Kreizañ|(''Diwez'')}}</noinclude><nowiki/> <br> Evel enez Vôn a-bez, « mamm Gembre », gouez da Geumriz, Amlouc’h a zo kembraek-rik, hag eun drugar hag eur frealz ivez eo evit eur Breizad chom e-touez ar gêriad-dud brogar ha kalonek-se. N’eus e kêr nemet eun den o tic’houzout ar c’hembraeg hag eun diavaezour eo : an ofiser saoz gward-an-aod em eus komzet anezañ uheloc’h. Evit ar c’hreañsou, ez int stag ouz o ilizou broadel, dreist-holl hini Methodistiz. Prezeger methodistat e oa tad Johnson. N’eus ket a gatoliked er vro, nemet eun Iwerzonad bennak, hag e ra pep sizun an tad Dalton tro an enezenn war e varc’h-houarn da lavarout an oferenn ha d’ober eun tamm prezegennig en eur gambr pe gambr. Johnson a oa distroet d’ar feiz gatolik, evel kalz eus Breiz-Veuriz, war-lerc’h e studiou. E vamm, avat, a zalc’he start ouz kreañsou ha boaziou kristen ar vro. Dalc’het em eus koun eus an ton leun a veoder ma lavare ar bedenn a vouez uhel a-raok pep pred. Ha, koulskoude, he devoa beajet kalz. Ha hi koz, ez ae bep bloaz da c’hoañva en enezennou Kanari <ref>''Yr Ynysoedd Dedwydd'' « an Enezou Gwenvidik », gouez da Gembreiz. — An enezennou Kanari, Madera, Asor a zo lec’hiou-goañva evit kalz a Vreiz-Veuriz pinvidik ; G. Verschuur, ''Les Iles Canaries'', war ''Tour du Monde'', 1902, I, pp. 85-108 ; Lady Brassey, ''A travers les Tropiques'' (1883), troidigez c’hallek gant G. Bonnefont, pp. 23-63, 287-304 (mouladur skeudennaouek Charavay, Mantoux, Martin, Paris, 1892).</ref>, e-keñver aod an Afrik. Meneg a voe etrezomp, en eur zivizout, eus an tadou Trebaol ha Merour, deuet a Vreiz-Izel hag a oa o studia start war ar c’hembraeg e sell da c’hallout diwezatoc’h prezeg en o yez d’o breudeur a Gembre.<noinclude><references/></noinclude> d9u4nobgngr5f7vzd619ss368rs245i 102 66763 209384 2026-09-20T19:44:29Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||29}}</noinclude>Ha setu entanet outo kalon an itron goz : « Kaerat skouer ! » emezi. Pa gimiadis, e lakaas e-touez va fakadou eur voest vras-vras. « Setu amañ, emezi, eun dra bennak eus va ferz evit ar brezegerien a Vreiz-Izel. » Ne ouien ket petra a oa e-barz. Hogen, p’he digoris e Kêrgeubi dirak an tad Dalton, pegen saouzanet e voe an enebour touet-se da Gembreïz o welout e oa leun a bourveziou eus an talvoudusa he doa an itron vat dastumet en he liorz hag en he mereuri : yer, frouez, louzou-kegin a bep doare. Gwelloc’h respont n’oufed ober da zismegañsou ar Saoz koz ouz spered ha kalon tud Kembre ! Eun dra all a gasen ganen o kuitaat Amlouc’h. A-viskoaz eo bet brudet ar vro-se evit ar butun a zastumer hag a aozer enni. E Breiz-Veur, evel ouzoc’h, n’eus ket a wiriou war ar butun, frankiz da bep unan planta butun hag hen aoza evel ma kar. Dre ma ’z eus kendamouez etre an oberourien, e vez gwelloc’h ar varc’hadourez eget e Bro-C’hall, ha gwelloc’h marc’had ouspenn ! Pa rois va fezig-mouneiz en ti-butun, e wignas d’in ar varc’hadourez astenn d’ezi va zog kern-hir, ha me o senti hep gouzout petra a felle d’ezi ober. Ha hi chouka butun a-vozadou em zog ken na voe leun-barr. Ar butun-se e oan e sell d’e gas ganen d’am mignoned a Vreiz evit rei d’ezo eun tañva eus butun Breiz-Veur, nemet, pa dremenis dre Llanover war va distro, ar c’helou en em vrudas, ne voe ket pell, em boa degaset butun Amlouc’h, hag an holl o tont davedoun da c’houlenn eur c’horniadig. Hag aet ganto va zogad a-bez. Meur a dro em eus graet dre Amlouc’h gant Johnson. Eur wech ez is gantañ e stal eun embreger-labouriou hag e voe dudi ganin klevout an holl {{Tired|gao|zeadenn}}<noinclude><references/></noinclude> ho940ym2sgygn1kp32frvg3kc2z4668 102 66764 209385 2026-09-20T19:48:10Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||30}}</noinclude>{{Tired2|gao|zeadenn}} a voe etrezo diwar-benn traou-micher e kembraeg penn-da-benn. Eun dro all, e rejomp eur weladenn d’ar skoliou. Unan eus ar skoliou-se a oa bet savet gant kerent Johnson. Degemeret mat e voemp hag evit diskouez d’eomp pegen akuit e oa ar vugale-skol war ar c’hembraeg, e lakaas ar mestr anezo-holl war ar renk, hag int d’en em zibuna evel-se dirazomp, d’eomp-ni d’o goulennata ha d’ober d’ezo skriva frazennou kembraek war an daolenn zu. Keit ha ma voe Johnson ganen, e kerzas mat-tre ar c’houlennadeg. Hogen, a-greiz-holl, n’ouzon ket war be zigarez, setu va Johnson er-maez. Rankout a ris derc’hel gant al labour va-unan-penn, ha me o c’houlennata war ar c’hembraeg Kembreïz rik a anaveze o yez kant ha kant gwech gwelloc’h egedoun. A-drugarez d’ar mestr a zeuas d’am skoazell, e teuis a-benn eus ar gefridi diaes-se. En eur vont kuit eus ar skol-se da welout ar porz-mor e-lec’h edo eun nebeut bagou dre lien, unan anezo war an tintou d’he ''cyweirio'', d’he « adaoza », evel ma lavaras Johnson d’in, a-greiz-holl e chomis souezet. Piou a welen dirazoun ? Paotred deuet eus a Rosgo da werza ognon ! Ha me a c’houlenn outo eus o c’helou. Dont a reont evel-se dre skouadrennadou e penna porziou-mor Breiz-Veur hag e werzont o flezadou ognon a gasont war o chouk dre ar broiou tro-dro. Brudet-mat ez int e Kembre dre ma teuont buan a-benn da gomz kembraeg. Gant-se, ez int sellet gant an holl evel kenvroiz.<noinclude><references/></noinclude> 8hxilurqh0mvz57jiftfmcu4086p66m 102 66765 209387 2026-09-20T19:54:50Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VII. Distro da Llanover</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN TAD TREBAOL A ZO PEDET DA VONT DI. — E TY-UCHAF. — EUR VODADENN-NOZ HAG AN TAD TREBAOL. — AR SKOL-SUL. — LLANRWST. — KANNAD AN TAD CAMENEN.</div> War va distro eus enez-Vôn, n’em eus gwelet netra a gement a dalvez ar boan da veza danevellet. Eur sadorn e oa, hag, evel m’emañ ar c’hiz e labouradegou hag e bureviou Bre..." 209387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||31}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VII. Distro da Llanover</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN TAD TREBAOL A ZO PEDET DA VONT DI. — E TY-UCHAF. — EUR VODADENN-NOZ HAG AN TAD TREBAOL. — AR SKOL-SUL. — LLANRWST. — KANNAD AN TAD CAMENEN.</div> War va distro eus enez-Vôn, n’em eus gwelet netra a gement a dalvez ar boan da veza danevellet. Eur sadorn e oa, hag, evel m’emañ ar c’hiz e labouradegou hag e bureviou Breiz-Veur da lezel da vont diwar o labour an implijidi da greisteiz, e oa leun an tren a dud yaouank o vont da zidui o amzer vak war ar maez. Graet em eus hent ivez gant soudarded galvet d’o gwarnizonou, rak edod bepred e brezel gant ar Voerien (39). An holl dud-se a veze bepred dereat ha n’em eus ket gwelet en o zouez mezvierien evel ma weler re alies pa veajer er bagoniou trede klas war hentou-houarn Breiz ha Bro-Chall. Pa zegouezis e Llanover e rankis rei da bep unan kelou eus va beaj. Dreist-holl Madog Môn a oa mall gantañ klevout komz eus e vro c’henidik. Eun tamm feuket e voe, em eus aon, pa liviris d’ezañ n’oan ket aet da welout e vignoned e Kêrgeubi. Sederaat a reas, avat, pa rois d’ezañ e lodenn eus butun Amlouc’h. An itron Herbert, diouz he zu, a c’houlennas doare an daou lean a Vreiz-Izel. « Hag ar c’hembraeg, emezi, daoust hag e c’hellont bremañ prezeg ennañ ervat ? » Pa ansavis e oant troet penn-da-benn war ar saozneg gant ar Saoz touet, an tad Dalton, e voe strafuilhet. « Ret eo, emezi, o pedfec’h da zont amañ prim-ha-prim ! » Ha me o skriva d’an tad Trebaol a zegouezas a-benn eun nebeut deiziou. Hag heñ neuze<noinclude><references/></noinclude> dhb1d4meseuunxxyssl2opkz0p2u4a1 209403 209387 2026-09-20T21:01:21Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||31}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VII. Distro da Llanover</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN TAD TREBAOL A ZO PEDET DA VONT DI. — E TY-UCHAF. — EUR VODADENN-NOZ HAG AN TAD TREBAOL. — AR SKOL-SUL. — LLANRWST. — KANNAD AN TAD CAMENEN.</div> War va distro eus enez-Vôn, n’em eus gwelet netra a gement a dalvez ar boan da veza danevellet. Eur sadorn e oa, hag, evel m’emañ ar c’hiz e labouradegou hag e bureviou Breiz-Veur da lezel da vont diwar o labour an implijidi da greisteiz, e oa leun an tren a dud yaouank o vont da zidui o amzer vak war ar maez. Graet em eus hent ivez gant soudarded galvet d’o gwarnizonou, rak edod bepred e brezel gant ar Voerien <ref>Ar brezel ouz ar Voerien, digoret d’an 11 a viz Gerzu 1899, en deus padet tri bloaz, P. Leroy-Beaulieu, ''Les Nouvelles Sociétés anglo-saxonnes : Australie, Nouvelle-Zélande, Afrique du Sud'', trede mouladur, 1907, pp. 351-431 ; keñveria H. Dehérain, ''l’Expansion des Boers au XIX^e siècle, 1905.</ref>. An holl dud-se a veze bepred dereat ha n’em eus ket gwelet en o zouez mezvierien evel ma weler re alies pa veajer er bagoniou trede klas war hentou-houarn Breiz ha Bro-Chall. Pa zegouezis e Llanover e rankis rei da bep unan kelou eus va beaj. Dreist-holl Madog Môn a oa mall gantañ klevout komz eus e vro c’henidik. Eun tamm feuket e voe, em eus aon, pa liviris d’ezañ n’oan ket aet da welout e vignoned e Kêrgeubi. Sederaat a reas, avat, pa rois d’ezañ e lodenn eus butun Amlouc’h. An itron Herbert, diouz he zu, a c’houlennas doare an daou lean a Vreiz-Izel. « Hag ar c’hembraeg, emezi, daoust hag e c’hellont bremañ prezeg ennañ ervat ? » Pa ansavis e oant troet penn-da-benn war ar saozneg gant ar Saoz touet, an tad Dalton, e voe strafuilhet. « Ret eo, emezi, o pedfec’h da zont amañ prim-ha-prim ! » Ha me o skriva d’an tad Trebaol a zegouezas a-benn eun nebeut deiziou. Hag heñ neuze<noinclude><references/></noinclude> arkkagzj0evj14tk4wmzwwlh0afb5wt 102 66766 209390 2026-09-20T20:01:48Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "o keja ouz Madog Môn, Pedr James hag an holl vignoned all, heligenta ganto deski d’ezañ ar c’hembraeg reiz. Eun nozvez, goude koan, e rejomp e Ti-Uc’hav eur ganadeg keltiek eus ar brava. Pedr James en doa degaset e delenn hag e voe kanet ha c’hoariet kaer toniou ar vro, en o zouez ton brudet ''Hob y deri dan do'' (40). Evit d’an toniou beza kaer ha c’hoariet-dreist, ha mat ar moueziou, ne ziskouezas ket an tad Trebaol beza diduet kalz. Gwir eo, n’oa... 209390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>o keja ouz Madog Môn, Pedr James hag an holl vignoned all, heligenta ganto deski d’ezañ ar c’hembraeg reiz. Eun nozvez, goude koan, e rejomp e Ti-Uc’hav eur ganadeg keltiek eus ar brava. Pedr James en doa degaset e delenn hag e voe kanet ha c’hoariet kaer toniou ar vro, en o zouez ton brudet ''Hob y deri dan do'' (40). Evit d’an toniou beza kaer ha c’hoariet-dreist, ha mat ar moueziou, ne ziskouezas ket an tad Trebaol beza diduet kalz. Gwir eo, n’oa douget tamm ebet d’ar sonerez ! Hag ouspenn-se marteze, edo c’hoaz o poueza war e spered droukkomzou an tad Dalton ouz Barzed Kembre. Ar pez a zo amañ war-lerc’h hen rofe da gredi. « Perak, eme eun deiz an itron Herbert d’an tad, perak n’efet ket d’ar skol-sul da chapel Methodistiz gant an aotrou Vallée en deus desket evel-se lenn ar Skritur-Sakr reiz a-walc’h ? » War-se ne lavaras grik an tad Trebaol, nemet ne dosteas ket ouz ar Skol-sul. Kement-mañ a ziskouez, em eus aon, e oa dalc’het gant urziou striz an tad Dalton en doa va miret a dostaat ouz barzed Kêrgeubi. Keit ha ma voe an tad Trebaol e Llanover, e voe graet bep beure an oferenn e chapel ar c’hastell. N’oa ket kalz a dud o heulia an ofis-se : an itron Herbert, unan eus he flac’hed-a-gambr, eur C’hallez anezi, ha me va-unan. O respont an oferenn e oa eur paotr bihan eus Abergevenni, anezañ eur bugel a zoare, nemet e tistage al latin e-giz ar Saozon ken em boa bec’h ouz e intent. Neuze eo em eus graet anaoudegez da vat gant an tad Trebaol. Eur beleg leun a c’hred a oa anezañ, hag ouspenn eur spered uhel ha tuet-kenañ da {{Tired|stu|dia}}.<noinclude><references/></noinclude> e1ymq0gk4ml2rr5gwgtwck50m41jsfb 209391 209390 2026-09-20T20:02:03Z Aveldro 601 209391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>o keja ouz Madog Môn, Pedr James hag an holl vignoned all, heligenta ganto deski d’ezañ ar c’hembraeg reiz. Eun nozvez, goude koan, e rejomp e Ti-Uc’hav eur ganadeg keltiek eus ar brava. Pedr James en doa degaset e delenn hag e voe kanet ha c’hoariet kaer toniou ar vro, en o zouez ton brudet ''Hob y deri dan do'' (40). Evit d’an toniou beza kaer ha c’hoariet-dreist, ha mat ar moueziou, ne ziskouezas ket an tad Trebaol beza diduet kalz. Gwir eo, n’oa douget tamm ebet d’ar sonerez ! Hag ouspenn-se marteze, edo c’hoaz o poueza war e spered droukkomzou an tad Dalton ouz Barzed Kembre. Ar pez a zo amañ war-lerc’h hen rofe da gredi. « Perak, eme eun deiz an itron Herbert d’an tad, perak n’efet ket d’ar skol-sul da chapel Methodistiz gant an aotrou Vallée en deus desket evel-se lenn ar Skritur-Sakr reiz a-walc’h ? » War-se ne lavaras grik an tad Trebaol, nemet ne dosteas ket ouz ar Skol-sul. Kement-mañ a ziskouez, em eus aon, e oa dalc’het gant urziou striz an tad Dalton en doa va miret a dostaat ouz barzed Kêrgeubi. Keit ha ma voe an tad Trebaol e Llanover, e voe graet bep beure an oferenn e chapel ar c’hastell. N’oa ket kalz a dud o heulia an ofis-se : an itron Herbert, unan eus he flac’hed-a-gambr, eur C’hallez anezi, ha me va-unan. O respont an oferenn e oa eur paotr bihan eus Abergevenni, anezañ eur bugel a zoare, nemet e tistage al latin e-giz ar Saozon ken em boa bec’h ouz e intent. Neuze eo em eus graet anaoudegez da vat gant an tad Trebaol. Eur beleg leun a c’hred a oa anezañ, hag ouspenn eur spered uhel ha tuet-kenañ da {{Tired|stu|dia}}<noinclude><references/></noinclude> tvf28ka4n2ongix9w7r8nx8lai7u2vp 209404 209391 2026-09-20T21:02:03Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|32||}}</noinclude>o keja ouz Madog Môn, Pedr James hag an holl vignoned all, heligenta ganto deski d’ezañ ar c’hembraeg reiz. Eun nozvez, goude koan, e rejomp e Ti-Uc’hav eur ganadeg keltiek eus ar brava. Pedr James en doa degaset e delenn hag e voe kanet ha c’hoariet kaer toniou ar vro, en o zouez ton brudet ''Hob y deri dan do'' <ref>An diskan-se a vije, diouz am eus klevet gant an aotrou Loth, diwar-benn ar moc’h a oa ''hob'' o ano kenta. ''Hob y deri dan do'' a dalvezfe kement ha « moc’h an dervennou dindan doenn ». Ar bagadou moc’h kenta a veze maget er {{Reizh|c’hoadon|c’hoadou}} bras diwar mez dero. Achano an ano a ''hob y deri'' « moc’h an dervennou » a raed anezo. Diskan eur c’han-brezel e vije, a veze kanet gant ar vrezelidi o vont da skrapa tropelladou moch o enebourien.</ref>. Evit d’an toniou beza kaer ha c’hoariet-dreist, ha mat ar moueziou, ne ziskouezas ket an tad Trebaol beza diduet kalz. Gwir eo, n’oa douget tamm ebet d’ar sonerez ! Hag ouspenn-se marteze, edo c’hoaz o poueza war e spered droukkomzou an tad Dalton ouz Barzed Kembre. Ar pez a zo amañ war-lerc’h hen rofe da gredi. « Perak, eme eun deiz an itron Herbert d’an tad, perak n’efet ket d’ar skol-sul da chapel Methodistiz gant an aotrou Vallée en deus desket evel-se lenn ar Skritur-Sakr reiz a-walc’h ? » War-se ne lavaras grik an tad Trebaol, nemet ne dosteas ket ouz ar Skol-sul. Kement-mañ a ziskouez, em eus aon, e oa dalc’het gant urziou striz an tad Dalton en doa va miret a dostaat ouz barzed Kêrgeubi. Keit ha ma voe an tad Trebaol e Llanover, e voe graet bep beure an oferenn e chapel ar c’hastell. N’oa ket kalz a dud o heulia an ofis-se : an itron Herbert, unan eus he flac’hed-a-gambr, eur C’hallez anezi, ha me va-unan. O respont an oferenn e oa eur paotr bihan eus Abergevenni, anezañ eur bugel a zoare, nemet e tistage al latin e-giz ar Saozon ken em boa bec’h ouz e intent. Neuze eo em eus graet anaoudegez da vat gant an tad Trebaol. Eur beleg leun a c’hred a oa anezañ, hag ouspenn eur spered uhel ha tuet-kenañ da {{Tired|stu|dia}}<noinclude><references/></noinclude> d1rwf6sggzqdg1msq862y4pslmxxkrh 102 66767 209392 2026-09-20T20:23:29Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||33}}</noinclude>{{Tired2|stu|dia}}. Diwar-neuze e stagas da vat gant studi ar c’hembraeg. Dont a reas buan d’e gomz ha d’e skriva eus ar gwella. Deredek a raed eus a bell d’e selaou, diwezatoc’h, pa brezege e kembraeg en e barrez Llanrwst. Ouspenn-se, e kavas an tu da sevel eur gelaouenn viziek kembraek-brezonek, ''Cynnad Llanrwst'' (« Kannad Llanrwst ») he dije graet kalz a vad da Vreiz ha da Gembre ma vije bet gwelloc’h harpet gant ar Vrezoned. Eur vez eo n’en em gavas ket, d’ar mare, e-touez hor beleien yaouank dreist-holl, kristenien gredus a-walc’h ha studierien c’hoantek da studia ar c’hembraeg evit rei d’ar ''Cynnad'' e Breiz-Izel an harp a zelleze ! Eul lean all a Vreiz hon eus bet er bloaz-se da oferenna e Llanover : an tad Camenen. Eun tad a Gompagnunez Jezuz e oa, genidik a Vro-Wened. Hag hen desket-bras war ar yezou keltiek, heuliet pell gantañ kenteliou an aotrou D’Arbois de Jubainville e Kelenndi Bro-C’hall (''Collège de France''), kenteliou an aotrou Gaidoz er Sorbonna ha re kelennerien vrudet all e Skol ar Studiou-Uhel. Aet e oa en Iwerzon hag en enez Aran da zeski an iwerzoneg hag e oa deuet a-benn da gomz ervat ar yez diaes-se. War e zistro, e reas eun ehan e Llanover evit studia e levraoueg ar c’hastell war istor ar Varzed. Edo o prienti eun dezenn da Skol ar Studiou-Uhel diwar-benn an danvez-se. Koun em eus e roas d’in da adskriva evitañ eur c’hemennadur savet gwechall gant ar rouanez Elizabeth diwar-benn ar Varzed. Striz e oa al lezenn-se pa roed d’ezo da zibab unan a zaou : pe blega pe beza krouget. An tad a ziskouezas ivez d’in, e dastumad Triadou Iolo Morganwg, darn anezo hag a zo enaouet-holl gant spered an Aviel.<noinclude><references/></noinclude> tkasy6l3gw3gcv718mblhtm96c3tb4h 102 66768 209394 2026-09-20T20:28:58Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VIII. E Kerleon-war-Wysg</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AL LEC’H M’EDO AN DAOL-GRENN GWECHALL. — ISCA SILURUM. — E KERDIZ. — E TI AN TAD HAYDE. — BALEADENNOU EN-DRO DA GERDIZ.</div> Bet oun gant an tad Camenen ha mignoned all d’ober troiou dre ar vro. Ar vrava hini e voe dre Gêrleon-war-Wysg (''Caerlleon ar Wysg''). Brudet eo Kêrleon dre m’edo enni, war a lavarer, lez ar ro..." 209394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|34||}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VIII. E Kerleon-war-Wysg</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AL LEC’H M’EDO AN DAOL-GRENN GWECHALL. — ISCA SILURUM. — E KERDIZ. — E TI AN TAD HAYDE. — BALEADENNOU EN-DRO DA GERDIZ.</div> Bet oun gant an tad Camenen ha mignoned all d’ober troiou dre ar vro. Ar vrava hini e voe dre Gêrleon-war-Wysg (''Caerlleon ar Wysg''). Brudet eo Kêrleon dre m’edo enni, war a lavarer, lez ar roue Arzur. Eur gêrig koant eo, azezet war daou ribl stêr Wysg. Mont a rejomp da welout ar mirdi, ennañ kalz a hendraezou a-ziwar-lerc’h ar Romaned. ''Isca Silurum'' a veze graet eus ar gêr-se ganto hag an hendraezou kavet war al lec’h a zo enskrivaduriou-azeulerez pe gañv dreist-holl. Eur pennad diouz kêr e weler mogeriou koz dismantret-holl ha goloet a ilio. Nes d’ezo, kleuzet en douar, eur c’helc’hva ledan, a weler en-dro d’ezañ roudou an azezennou (41). E-kreiz ar c’helc’hva eur maen bras. Eno emañ brud edo gwechall an Daol-Grenn m’en em vode en-dro d’ezi Arzur, ar roue-meur, Gwenhwyvar, e wreg, Ke, Owen, Edern hag an holl varc’heien a lennomp o c’huriou e levr ar Mabinogion. Hinoni a rae an amzer en deiz-se hag eun arvest eus ar brava e oa sellout ouz ar c’helc’hva eus an derez uhela e-lec’h en em gaven. End-eeun p’edo va sellou o para war ar maen kreiz e-lec’h e lavared e save gwechall an Daol-Grenn, setu eur vandrogenn a Saozez, gwisket evel eur forc’h, oc’h en em winta war ar maen. Ken iskis e oa, o tistresa eur gwel ken kaer, ken em boa c’hoant da<noinclude><references/></noinclude> ixn3ppwcz113nv4i4twci8fhpd9r0rq 209405 209394 2026-09-20T21:02:44Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|34||}}</noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|<big>VIII. E Kerleon-war-Wysg</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AL LEC’H M’EDO AN DAOL-GRENN GWECHALL. — ISCA SILURUM. — E KERDIZ. — E TI AN TAD HAYDE. — BALEADENNOU EN-DRO DA GERDIZ.</div> Bet oun gant an tad Camenen ha mignoned all d’ober troiou dre ar vro. Ar vrava hini e voe dre Gêrleon-war-Wysg (''Caerlleon ar Wysg''). Brudet eo Kêrleon dre m’edo enni, war a lavarer, lez ar roue Arzur. Eur gêrig koant eo, azezet war daou ribl stêr Wysg. Mont a rejomp da welout ar mirdi, ennañ kalz a hendraezou a-ziwar-lerc’h ar Romaned. ''Isca Silurum'' a veze graet eus ar gêr-se ganto hag an hendraezou kavet war al lec’h a zo enskrivaduriou-azeulerez pe gañv dreist-holl. Eur pennad diouz kêr e weler mogeriou koz dismantret-holl ha goloet a ilio. Nes d’ezo, kleuzet en douar, eur c’helc’hva ledan, a weler en-dro d’ezañ roudou an azezennou <ref>E 1188, pa voe gweladennet Kêrleon gant Giraldus Cambrensis, edo dilerc’hiadou ''Isca Silurum'' kalz stankoc’h ha gwelloc’h miret eget bremañ. Giraldus a zo ano gantañ eus paleziou divent « bet d’ezo gwechall toennou alaouret » (hervez eur gredenn-bobl a oa beo c’hoaz en e amzer), eus eun tour bras-espar, eus kibellec’hiou dour tomm brao meurbet, eus diskaraduriou templou ha goarivaou, eus pennadou atao war-sav eus ar voger gaer o kelchia kêr gwechall. Dre-holl, ken en diabarz, ken en diavaez eus ar voger-dro, e tiskouez d’eomp eun niver a vogeriaduriou dindan-zouar, saniou-dour, kaviou tomma, kambrou, ribouliou. Eno evel e lec’h all (e Karthada, Delos, hag all), en deus dourn mab-den, nag hen krisoch eget hini an amzer, kaset da get an holl dilerchiadou-ze. Hennez a voe kendonkadur holl geodedou dilezet an Henamzer : e-doug ar Grennamzer, a-hed remziadou ha remziadou, e voe graet anezo mengleuziou maen-benerez gant tud ar vro.</ref>. E-kreiz ar c’helc’hva eur maen bras. Eno emañ brud edo gwechall an Daol-Grenn m’en em vode en-dro d’ezi Arzur, ar roue-meur, Gwenhwyvar, e wreg, Ke, Owen, Edern hag an holl varc’heien a lennomp o c’huriou e levr ar Mabinogion. Hinoni a rae an amzer en deiz-se hag eun arvest eus ar brava e oa sellout ouz ar c’helc’hva eus an derez uhela e-lec’h en em gaven. End-eeun p’edo va sellou o para war ar maen kreiz e-lec’h e lavared e save gwechall an Daol-Grenn, setu eur vandrogenn a Saozez, gwisket evel eur forc’h, oc’h en em winta war ar maen. Ken iskis e oa, o tistresa eur gwel ken kaer, ken em boa c’hoant da<noinclude><references/></noinclude> kut9gkutdvy3ke466dq96il3to2499q 102 66769 209395 2026-09-20T20:34:02Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "youc’hal outi. « Setu aze, emezañ, penaos e vez saotret dre-holl kaera envorennou hor broadelez gant ar Saozon digar ! » Diwezatoc’h, e c’hoarvezas d’in en em gavout gant an itron-se hag ez anavezis ez oan bet re brim da varn diwar he fenn, hag e oa anezi eur Gembreadez wirion. Arabat barn diouz an diavaez ! Eus Llanover ez is da Gêrdiz da welout adarre va mignoned, dreist-holl an tad Hayde ha Thomas Coc’hvarv. An tad Hayde na oa ken en e barrez ken... 209395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||35}}</noinclude>youc’hal outi. « Setu aze, emezañ, penaos e vez saotret dre-holl kaera envorennou hor broadelez gant ar Saozon digar ! » Diwezatoc’h, e c’hoarvezas d’in en em gavout gant an itron-se hag ez anavezis ez oan bet re brim da varn diwar he fenn, hag e oa anezi eur Gembreadez wirion. Arabat barn diouz an diavaez ! Eus Llanover ez is da Gêrdiz da welout adarre va mignoned, dreist-holl an tad Hayde ha Thomas Coc’hvarv. An tad Hayde na oa ken en e barrez ken kaer a Gêrdiz e-lec’h en doa roet degemer d’ar Vrezoned er bloaz a-raok. Kaset e oa bet en eur gêriadenn eus ar baoura : … ''on the moor'' (42). Eno e kavis, e-unan-penn, en eun ti dister gwall-zisheñvel diouz e bresbital gwechall, e-kreiz eun tachad douar fraost, hag en e gichen eur parkad kaol saoud. En tu-hont d’ar gaoleg-se, e welis e chapelig, warni da doenn follennou houarn gwagennet. Daoust d’e baourentez e oa seder bepred hag e reas d’in eun degemer kalonek. Neuze ec’h anavezis pegen santel ez oa va mignon koz. Biskoaz n’e welis ken laouen, ha, pa zivize ganen ken sioul ha tra, dre e neuz peoc’hleun evel e ano-drouiz ''Tancnewyddwr'' e tiskoueze lavarout d’in : « Eur skoilh amañ hag ahont war an hent reiz netra n’eo ! Dalc’homp bepred ! » Eur pennad-amzer a dremenis e Kêrdiz e-lec’h e kavis ar gwella degemer e ti Coc’hvarv. Gant unan eus mignoned Coc’hvarv a oa mezeg (pe vedisin) e ris eur valeadenn dre ar maeziou hag ar c’heriadennou tro-dro. E kefridi ar mezeg-se ez oa ensellout diwar-benn ar vrec’h, ha lakaet e oa bet d’ar vugale hervez ar reiz hag al lezenn, rak e Breiz-Veur evel e Bro-Chall emañ striz al lezenn er c’heñver-se. En eur c’harrig skañv, outañ eur marc’h koant ha {{Tired|mi|bin}}<noinclude><references/></noinclude> np495uorair5me4lxuwcus6v7z3j6c6 209406 209395 2026-09-20T21:03:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||35}}</noinclude>youc’hal outi. « Setu aze, emezañ, penaos e vez saotret dre-holl kaera envorennou hor broadelez gant ar Saozon digar ! » Diwezatoc’h, e c’hoarvezas d’in en em gavout gant an itron-se hag ez anavezis ez oan bet re brim da varn diwar he fenn, hag e oa anezi eur Gembreadez wirion. Arabat barn diouz an diavaez ! Eus Llanover ez is da Gêrdiz da welout adarre va mignoned, dreist-holl an tad Hayde ha Thomas Coc’hvarv. An tad Hayde na oa ken en e barrez ken kaer a Gêrdiz e-lec’h en doa roet degemer d’ar Vrezoned er bloaz a-raok. Kaset e oa bet en eur gêriadenn eus ar baoura : … ''on the moor'' <ref>Ankounac’haet eo ganen ano ar barrez. ''On the moor'' « war an dirienn » a zo al lesan. ''Moor'' (distagit ''mour'') e saozneg a dalv « tirienn, gwaremm, geun ».</ref>. Eno e kavis, e-unan-penn, en eun ti dister gwall-zisheñvel diouz e bresbital gwechall, e-kreiz eun tachad douar fraost, hag en e gichen eur parkad kaol saoud. En tu-hont d’ar gaoleg-se, e welis e chapelig, warni da doenn follennou houarn gwagennet. Daoust d’e baourentez e oa seder bepred hag e reas d’in eun degemer kalonek. Neuze ec’h anavezis pegen santel ez oa va mignon koz. Biskoaz n’e welis ken laouen, ha, pa zivize ganen ken sioul ha tra, dre e neuz peoc’hleun evel e ano-drouiz ''Tancnewyddwr'' e tiskoueze lavarout d’in : « Eur skoilh amañ hag ahont war an hent reiz netra n’eo ! Dalc’homp bepred ! » Eur pennad-amzer a dremenis e Kêrdiz e-lec’h e kavis ar gwella degemer e ti Coc’hvarv. Gant unan eus mignoned Coc’hvarv a oa mezeg (pe vedisin) e ris eur valeadenn dre ar maeziou hag ar c’heriadennou tro-dro. E kefridi ar mezeg-se ez oa ensellout diwar-benn ar vrec’h, ha lakaet e oa bet d’ar vugale hervez ar reiz hag al lezenn, rak e Breiz-Veur evel e Bro-Chall emañ striz al lezenn er c’heñver-se. En eur c’harrig skañv, outañ eur marc’h koant ha {{Tired|mi|bin}}<noinclude><references/></noinclude> 0y7yo5jmg4shwu3ztp7odacrm98mcpm 102 66770 209396 2026-09-20T20:39:02Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : " <section begin="VIII"/>{{Tired2|mi|bin}}, eo e rae ar mezeg e droiadou. Kalz a blijadur em eus bet o vale bro gantañ en e garr, o welout holl geriadennou bannleo Kêrdiz. Gwella eñvor em eus dalc’het eo hini eun draonienn, a-hed eur wazig, graet anezi gant Kerdiziz eul liorz voutin eus ar vrava. Gwelet em eus ivez eun iliz nevez-savet gant ilizourien Bro-Saoz hag a zo kaer-kenañ. <br> <section end="VIII"/> <section begin="IX"/>{{Kreizañ|<big>IX. E Ll... 209396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|36||}}</noinclude> <section begin="VIII"/>{{Tired2|mi|bin}}, eo e rae ar mezeg e droiadou. Kalz a blijadur em eus bet o vale bro gantañ en e garr, o welout holl geriadennou bannleo Kêrdiz. Gwella eñvor em eus dalc’het eo hini eun draonienn, a-hed eur wazig, graet anezi gant Kerdiziz eul liorz voutin eus ar vrava. Gwelet em eus ivez eun iliz nevez-savet gant ilizourien Bro-Saoz hag a zo kaer-kenañ. <br> <section end="VIII"/> <section begin="IX"/>{{Kreizañ|<big>IX. E Llanover adarre</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN ITRON HERBERT HAG AR C’HEMBRAEG. — LEUN A FURNEZ. — EUN ENSELLER SAOZ. — VA LENNADENNOU E LEVRAOUEG AR C’HASTELL. — KAN-KIMIAD D’AR BANNIEL.</div> An itron Herbert he deus poaniet kalz evit derc’hel beo ar c’hembraeg e bro Llanover, ar c’hornad-se distaget a Gembre hag heñ gounezet gwasoc’h-gwaz gant ar saozneg. Eur wech e welis anezi gwall-strafuilhet. « Bet oun o vale, emezi, er geriadenn-mañ-keriadenn ha n’ouzoc’h ket petra em eus klevet ? Eur plac’hig, em boa roet eun dra bennak d’ezi, a lavaras d’in : ''Thank you!'' (43) Biskoaz kemend-all ! Ha me mont kerkent d’ar skol da c’houlenn piou eus ar vistri pe ar mestrezed a oa bet digar a-walc’h ouz ar vamm vro Gembre evit deski d’ar vugale trugarekaat e saozneg. Kavet e voe an torfedour. Eur vestrezig saoz nevez-degouezet er skol hep gouzout d’in ! War-se em eus pedet d’ober tro ar skoliou amañ eun enseller a welot hep dale. »<section end="IX"/><noinclude><references/></noinclude> dsdtvvdrnef4hasotgl6pauj3nyk58f 209407 209396 2026-09-20T21:04:01Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|36||}}</noinclude> <section begin="VIII"/>{{Tired2|mi|bin}}, eo e rae ar mezeg e droiadou. Kalz a blijadur em eus bet o vale bro gantañ en e garr, o welout holl geriadennou bannleo Kêrdiz. Gwella eñvor em eus dalc’het eo hini eun draonienn, a-hed eur wazig, graet anezi gant Kerdiziz eul liorz voutin eus ar vrava. Gwelet em eus ivez eun iliz nevez-savet gant ilizourien Bro-Saoz hag a zo kaer-kenañ. <br> <section end="VIII"/> <section begin="IX"/>{{Kreizañ|<big>IX. E Llanover adarre</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">AN ITRON HERBERT HAG AR C’HEMBRAEG. — LEUN A FURNEZ. — EUN ENSELLER SAOZ. — VA LENNADENNOU E LEVRAOUEG AR C’HASTELL. — KAN-KIMIAD D’AR BANNIEL.</div> An itron Herbert he deus poaniet kalz evit derc’hel beo ar c’hembraeg e bro Llanover, ar c’hornad-se distaget a Gembre hag heñ gounezet gwasoc’h-gwaz gant ar saozneg. Eur wech e welis anezi gwall-strafuilhet. « Bet oun o vale, emezi, er geriadenn-mañ-keriadenn ha n’ouzoc’h ket petra em eus klevet ? Eur plac’hig, em boa roet eun dra bennak d’ezi, a lavaras d’in : ''Thank you!'' <ref>« Trugarez d’eoc’h ! » e saozneg.</ref> Biskoaz kemend-all ! Ha me mont kerkent d’ar skol da c’houlenn piou eus ar vistri pe ar mestrezed a oa bet digar a-walc’h ouz ar vamm vro Gembre evit deski d’ar vugale trugarekaat e saozneg. Kavet e voe an torfedour. Eur vestrezig saoz nevez-degouezet er skol hep gouzout d’in ! War-se em eus pedet d’ober tro ar skoliou amañ eun enseller a welot hep dale. »<section end="IX"/><noinclude><references/></noinclude> fee5c8j0y2f60ctb6i2x3v7mlu2cki3 102 66771 209397 2026-09-20T20:43:05Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> An enor am boe, eun nebeut deiziou goude, da breja gant an enseller-se. Eun den a skiant vras e oa, hag, evitañ da veza saoz a ouenn, en doa desket mat-tre ar c’hembraeg : « Eun dra ret eo, emezañ, evit ober hor c’hefridi evel ma ’z eo dleet. » Pell diouz sellout ar c’hembraeg evel eur skoilh, eun harz d’an araokaat, evel ma reer evit ar brezoneg e Breiz-Izel (44), ec’h anaveze an enseller-se edo gant ar broeziou keltiek perziou-dreist... 209397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||37}}</noinclude><nowiki/> <br> An enor am boe, eun nebeut deiziou goude, da breja gant an enseller-se. Eun den a skiant vras e oa, hag, evitañ da veza saoz a ouenn, en doa desket mat-tre ar c’hembraeg : « Eun dra ret eo, emezañ, evit ober hor c’hefridi evel ma ’z eo dleet. » Pell diouz sellout ar c’hembraeg evel eur skoilh, eun harz d’an araokaat, evel ma reer evit ar brezoneg e Breiz-Izel (44), ec’h anaveze an enseller-se edo gant ar broeziou keltiek perziou-dreist diouto o-unan hag a oa stag ouz gouenn ha spered ar Gelted. « Eun torfed ouz an deneliez hag an araokaat e vije laza ar c’hembraeg, hag e sellan evel eur reuz, e gwirionez, evit Bro-Saoz n’he deus ket miret a-walc’h danvez keltiek an henvroiz, yez ha spered. Digoroc’h a se e vije bremañ ene va c’henvroïz ha dreist-holl troetoc’h ouz ijinou-kaer, barzoniez ha kredenn ». An aotrou Loth en deus klevet kemend-all diouz e du digant uhelrenerien an deskadurez e Breiz-Veur (45). Chom a ris e Llanover betek deiziou kenta miz Du. E-pad nozveziou an Diskar-amzer e lennen levriou kembraek e levraoueg ar c’hastell. An itron Herbert a gare meurbet ar roue koz Howell Dda hag he deus graet d’in lenn pennadou a zibabe hec’h-unan en e lezennou leun a furnez. D’ar c’houlz-se eo ivez em eus lennet istor dournskridou Iolo Morganwg, en eul labour-skrid a oa bet loreet e kenstrivadegou an Eisteddfod, ha levriou all n’em eus ket dalc’het koun anezo. Hag ouspenn, hen ansav a zlean, re lezirek ez oun bet war ar studi ha n’em eus ket en em vataet evel ma tleen eus an amzer am eus tremenet e Llanover.<noinclude><references/></noinclude> thnkhpaveh10k8ujz45n2l0cptjeqh5 209408 209397 2026-09-20T21:05:01Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||37}}</noinclude><nowiki/> <br> An enor am boe, eun nebeut deiziou goude, da breja gant an enseller-se. Eun den a skiant vras e oa, hag, evitañ da veza saoz a ouenn, en doa desket mat-tre ar c’hembraeg : « Eun dra ret eo, emezañ, evit ober hor c’hefridi evel ma ’z eo dleet. » Pell diouz sellout ar c’hembraeg evel eur skoilh, eun harz d’an araokaat, evel ma reer evit ar brezoneg e Breiz-Izel <ref>Gwelit, da skouer, komzou Renan war ''Breiz Atao'', Ebrel 1926, p. 664, bann 2 diwar divizadennou diweza Anatol Le Braz gant an aotrou Olier Mordrel.</ref>, ec’h anaveze an enseller-se edo gant ar broeziou keltiek perziou-dreist diouto o-unan hag a oa stag ouz gouenn ha spered ar Gelted. « Eun torfed ouz an deneliez hag an araokaat e vije laza ar c’hembraeg, hag e sellan evel eur reuz, e gwirionez, evit Bro-Saoz n’he deus ket miret a-walc’h danvez keltiek an henvroiz, yez ha spered. Digoroc’h a se e vije bremañ ene va c’henvroïz ha dreist-holl troetoc’h ouz ijinou-kaer, barzoniez ha kredenn ». An aotrou Loth en deus klevet kemend-all diouz e du digant uhelrenerien an deskadurez e Breiz-Veur <ref>Keñveria ar pez a lavar John Munro diwar-benn Kembreïz en e levr ''The Story of the British Race'', pp. 88-94 (London, 1899) ha sellit, e dibenn al levr-mañ, ouz ar stagadenn Ia, ''Kembreiz vremañ ha re wechall'', a) ''Kembreiz vremañ barnet gant eur Saoz''.</ref>. Chom a ris e Llanover betek deiziou kenta miz Du. E-pad nozveziou an Diskar-amzer e lennen levriou kembraek e levraoueg ar c’hastell. An itron Herbert a gare meurbet ar roue koz Howell Dda hag he deus graet d’in lenn pennadou a zibabe hec’h-unan en e lezennou leun a furnez. D’ar c’houlz-se eo ivez em eus lennet istor dournskridou Iolo Morganwg, en eul labour-skrid a oa bet loreet e kenstrivadegou an Eisteddfod, ha levriou all n’em eus ket dalc’het koun anezo. Hag ouspenn, hen ansav a zlean, re lezirek ez oun bet war ar studi ha n’em eus ket en em vataet evel ma tleen eus an amzer am eus tremenet e Llanover.<noinclude><references/></noinclude> dsbd2usqg745ik8a3dw5t6duply6vk3 102 66772 209398 2026-09-20T20:47:58Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Setu amañ ar c’han-kimiad a savis da vanniel Breiz kent mont eus bro hon tadou-koz, e derveziou diweza an diskar-amzer-se tremenet e Llanover : <br> {{Kreizañ|<big>Kenavo d’ar Banniel</big> (46)}} {{Dehou|<small>Kinniget d’an itron Llanover</small>|2}} {{Bloc’had kreizet/d}} <poem> Harluet gant ar C’hallaoued, Banniel santel ar Vrezoned, Amañ ’teuz kavet degemer En chapel kastell Llanover. Eno, pell deus safar ar bed, Heñvel ouz ko... 209398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|38||}}</noinclude><nowiki/> <br> Setu amañ ar c’han-kimiad a savis da vanniel Breiz kent mont eus bro hon tadou-koz, e derveziou diweza an diskar-amzer-se tremenet e Llanover : <br> {{Kreizañ|<big>Kenavo d’ar Banniel</big> (46)}} {{Dehou|<small>Kinniget d’an itron Llanover</small>|2}} {{Bloc’had kreizet/d}} <poem> Harluet gant ar C’hallaoued, Banniel santel ar Vrezoned, Amañ ’teuz kavet degemer En chapel kastell Llanover. Eno, pell deus safar ar bed, Heñvel ouz korfou ’r gristenien Pa vent diskennet er bez yen ; Pa vent diskennet er bez don O c’hortoz an trompilh o son, E chomi sioul ha divorc’hed, Ha galv an Ael a adsavo D’ar Wir-vuez ar re varo. ’Vid-out, Banniel santel, ivez ’Sono trompilh an Advuez ! Eun deiz pe zeiz, Kleze Arzur Drec’ho evidomp a dra zur, Hag en deiz-se, sounn e kerzi En hon fenn-ni, o lugerni A-us da holl boblou ar bed ’Vel ’us d’an douar ar stered ! En gortoz, chom {{Reizh|aman|amañ}} kousket, Banniel santel ar Vrezoned, Pedenn ar beleg, pa bigno Ouz an aoterig koad-dero ’Zo aze en ez kichenig</poem><noinclude><references/> {{Bloc’had kreizet/f}}</noinclude> cbiai3vm47zpluia8rmfeiaviv44vsa 209409 209398 2026-09-20T21:05:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|38||}}</noinclude><nowiki/> <br> Setu amañ ar c’han-kimiad a savis da vanniel Breiz kent mont eus bro hon tadou-koz, e derveziou diweza an diskar-amzer-se tremenet e Llanover : <br> {{Kreizañ|<big>Kenavo d’ar Banniel</big> <ref>Moulet eo bet ar c’han-se evit ar wech kenta war ''Groaz ar Vretoned'', 18 a viz Du 1900, p. 1, bann 1. Evel da gent-skrid d’ezañ e voe moulet war ar gelaouenn al lizerig-mañ a gasen eus a Llanover da Zir-na-Dor (an aotrou Erwan Ar Moal) : « Dont a rin en-dro digwener. Marteze, mar n’oun ket re skuiz, e tremenin dre Roazon. Setu amañ eun dra bennak evit ''Kroaz ar Vretoned''. Banniel Breiz a zo bremañ e chapel ar c’hastell, Llanover. Da blijo gant Doue hen kas ac’hano da Vreiz-Izel dra drec’hi hon enebourien ! ''Abherve'' ».</ref>}} {{Dehou|<small>Kinniget d’an itron Llanover</small>|2}} {{Bloc’had kreizet/d}} <poem> Harluet gant ar C’hallaoued, Banniel santel ar Vrezoned, Amañ ’teuz kavet degemer En chapel kastell Llanover. Eno, pell deus safar ar bed, Heñvel ouz korfou ’r gristenien Pa vent diskennet er bez yen ; Pa vent diskennet er bez don O c’hortoz an trompilh o son, E chomi sioul ha divorc’hed, Ha galv an Ael a adsavo D’ar Wir-vuez ar re varo. ’Vid-out, Banniel santel, ivez ’Sono trompilh an Advuez ! Eun deiz pe zeiz, Kleze Arzur Drec’ho evidomp a dra zur, Hag en deiz-se, sounn e kerzi En hon fenn-ni, o lugerni A-us da holl boblou ar bed ’Vel ’us d’an douar ar stered ! En gortoz, chom {{Reizh|aman|amañ}} kousket, Banniel santel ar Vrezoned, Pedenn ar beleg, pa bigno Ouz an aoterig koad-dero ’Zo aze en ez kichenig</poem><noinclude><references/> {{Bloc’had kreizet/f}}</noinclude> 48qxb98adma58sr95y52of3ekkk145o 102 66773 209399 2026-09-20T20:49:34Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<poem>Az luskello gant he mouezig ; Dorn truezus hon rouanez (47) Flouro da seiz gant karantez, ’Vel eur vammig blev he bugel A gousk sioulik en e gavel, Hag he sell warnout ’vo dalc’hmat Evel diou askell an ael mat A nij a-us da bep kristen Er bed-mañ a devalijenn. Kenavo, kenavo bremañ, O Banniel santel a garan ! Red d’in treiza ar mor en-dro Da zont da Vreiz-Izel hon Bro. Eno ’mesk c’houervder an anken, ’Kreiz ar stourm hag ar gorventenn A skub diw... 209399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||39}} {{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem>Az luskello gant he mouezig ; Dorn truezus hon rouanez (47) Flouro da seiz gant karantez, ’Vel eur vammig blev he bugel A gousk sioulik en e gavel, Hag he sell warnout ’vo dalc’hmat Evel diou askell an ael mat A nij a-us da bep kristen Er bed-mañ a devalijenn. Kenavo, kenavo bremañ, O Banniel santel a garan ! Red d’in treiza ar mor en-dro Da zont da Vreiz-Izel hon Bro. Eno ’mesk c’houervder an anken, ’Kreiz ar stourm hag ar gorventenn A skub diwar hon Bro garet Yez ha giziou ar Vrezoned, Meur a wech, em hunvre doanius, E welin da blegiou skedus O nijal ’us da benn seder Hon rouanez en Llanover ; Gand ar gwel-ze ’vin frealzet, Ma c’halon a vo kennerzet, Hag e talc’hin bete mervel D’az tifenn, Banniel Breiz-Izel !</poem> {{Bloc’had kreizet/f}} {{Dehou|F. VALLEE.|2}}<noinclude><references/></noinclude> qii9w9gnnmpr67pad8ws6dhnrwcr25i 209410 209399 2026-09-20T21:06:26Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||39}} {{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem>Az luskello gant he mouezig ; Dorn truezus hon rouanez <ref>An itron Herbert a Llanover.</ref> Flouro da seiz gant karantez, ’Vel eur vammig blev he bugel A gousk sioulik en e gavel, Hag he sell warnout ’vo dalc’hmat Evel diou askell an ael mat A nij a-us da bep kristen Er bed-mañ a devalijenn. Kenavo, kenavo bremañ, O Banniel santel a garan ! Red d’in treiza ar mor en-dro Da zont da Vreiz-Izel hon Bro. Eno ’mesk c’houervder an anken, ’Kreiz ar stourm hag ar gorventenn A skub diwar hon Bro garet Yez ha giziou ar Vrezoned, Meur a wech, em hunvre doanius, E welin da blegiou skedus O nijal ’us da benn seder Hon rouanez en Llanover ; Gand ar gwel-ze ’vin frealzet, Ma c’halon a vo kennerzet, Hag e talc’hin bete mervel D’az tifenn, Banniel Breiz-Izel !</poem> {{Bloc’had kreizet/f}} {{Dehou|F. VALLEE.|2}}<noinclude><references/></noinclude> idrpmym52ogtd434xjop6biyik37zct 102 66774 209400 2026-09-20T20:54:57Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ 209400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>NOTENNOU</big>}} (38) ''Yr Ynysoedd Dedwydd'' « an Enezou Gwenvidik », gouez da Gembreiz. — An enezennou Kanari, Madera, Asor a zo lec’hiou-goañva evit kalz a Vreiz-Veuriz pinvidik ; G. Verschuur, ''Les Iles Canaries'', war ''Tour du Monde'', 1902, I, pp. 85-108 ; Lady Brassey, ''A travers les Tropiques'' (1883), troidigez c’hallek gant G. Bonnefont, pp. 23-63, 287-304 (mouladur skeudennaouek Charavay, Mantoux, Martin, Paris, 1892). (39) Ar brezel ouz ar Voerien, digoret d’an 11 a viz Gerzu 1899, en deus padet tri bloaz, P. Leroy-Beaulieu, ''Les Nouvelles Sociétés anglo-saxonnes : Australie, Nouvelle-Zélande, Afrique du Sud'', trede mouladur, 1907, pp. 351-431 ; keñveria H. Dehérain, ''l’Expansion des Boers au XIX^e siècle, 1905. (40) An diskan-se a vije, diouz am eus klevet gant an aotrou Loth, diwar-benn ar moc’h a oa ''hob'' o ano kenta. ''Hob y deri dan do'' a dalvezfe kement ha « moc’h an dervennou dindan doenn ». Ar bagadou moc’h kenta a veze maget er {{Reizh|c’hoadon|c’hoadou}} bras diwar mez dero. Achano an ano a ''hob y deri'' « moc’h an dervennou » a raed anezo. Diskan eur c’han-brezel e vije, a veze kanet gant ar vrezelidi o vont da skrapa tropelladou moch o enebourien. (41) E 1188, pa voe gweladennet Kêrleon gant Giraldus Cambrensis, edo dilerc’hiadou ''Isca Silurum'' kalz stankoc’h ha gwelloc’h miret eget bremañ. Giraldus a zo ano gantañ eus paleziou divent « bet d’ezo gwechall toennou alaouret » (hervez eur gredenn-bobl a oa beo c’hoaz en e amzer), eus eun tour bras-espar, eus kibellec’hiou dour tomm brao meurbet, eus diskaraduriou templou ha goarivaou, eus pennadou atao war-sav eus ar voger gaer o kelchia kêr gwechall. Dre-holl, ken en diabarz, ken en diavaez eus ar voger-dro, e tiskouez d’eomp eun niver a vogeriaduriou dindan-zouar, saniou-dour, kaviou tomma, kambrou, ribouliou. Eno evel e lec’h all (e Karthada, Delos, hag all), en deus dourn mab-den, nag hen krisoch eget hini an amzer, kaset da get an holl dilerchiadou-ze. Hennez<noinclude><references/></noinclude> m3yl6jw7byoxe3jk1pc69e22hu6kxcj 209411 209400 2026-09-20T21:06:48Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <noinclude><br> {{Kreizañ|<big>NOTENNOU</big>}} (38) ''Yr Ynysoedd Dedwydd'' « an Enezou Gwenvidik », gouez da Gembreiz. — An enezennou Kanari, Madera, Asor a zo lec’hiou-goañva evit kalz a Vreiz-Veuriz pinvidik ; G. Verschuur, ''Les Iles Canaries'', war ''Tour du Monde'', 1902, I, pp. 85-108 ; Lady Brassey, ''A travers les Tropiques'' (1883), troidigez c’hallek gant G. Bonnefont, pp. 23-63, 287-304 (mouladur skeudennaouek Charavay, Mantoux, Martin, Paris, 1892). (39) Ar brezel ouz ar Voerien, digoret d’an 11 a viz Gerzu 1899, en deus padet tri bloaz, P. Leroy-Beaulieu, ''Les Nouvelles Sociétés anglo-saxonnes : Australie, Nouvelle-Zélande, Afrique du Sud'', trede mouladur, 1907, pp. 351-431 ; keñveria H. Dehérain, ''l’Expansion des Boers au XIX^e siècle, 1905. (40) An diskan-se a vije, diouz am eus klevet gant an aotrou Loth, diwar-benn ar moc’h a oa ''hob'' o ano kenta. ''Hob y deri dan do'' a dalvezfe kement ha « moc’h an dervennou dindan doenn ». Ar bagadou moc’h kenta a veze maget er {{Reizh|c’hoadon|c’hoadou}} bras diwar mez dero. Achano an ano a ''hob y deri'' « moc’h an dervennou » a raed anezo. Diskan eur c’han-brezel e vije, a veze kanet gant ar vrezelidi o vont da skrapa tropelladou moch o enebourien. (41) E 1188, pa voe gweladennet Kêrleon gant Giraldus Cambrensis, edo dilerc’hiadou ''Isca Silurum'' kalz stankoc’h ha gwelloc’h miret eget bremañ. Giraldus a zo ano gantañ eus paleziou divent « bet d’ezo gwechall toennou alaouret » (hervez eur gredenn-bobl a oa beo c’hoaz en e amzer), eus eun tour bras-espar, eus kibellec’hiou dour tomm brao meurbet, eus diskaraduriou templou ha goarivaou, eus pennadou atao war-sav eus ar voger gaer o kelchia kêr gwechall. Dre-holl, ken en diabarz, ken en diavaez eus ar voger-dro, e tiskouez d’eomp eun niver a vogeriaduriou dindan-zouar, saniou-dour, kaviou tomma, kambrou, ribouliou. Eno evel e lec’h all (e Karthada, Delos, hag all), en deus dourn mab-den, nag hen krisoch eget hini an amzer, kaset da get an holl dilerchiadou-ze. Hennez</noinclude><noinclude><references/></noinclude> fevgr02ly6da39qt7vs0iwpfglez5sq 102 66775 209401 2026-09-20T20:58:47Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "a voe kendonkadur holl geodedou dilezet an Henamzer : e-doug ar Grennamzer, a-hed remziadou ha remziadou, e voe graet anezo mengleuziou maen-benerez gant tud ar vro. (42) Ankounac’haet eo ganen ano ar barrez. ''On the moor'' « war an dirienn » a zo al lesan. ''Moor'' (distagit ''mour'') e saozneg a dalv « tirienn, gwaremm, geun ». (43) « Trugarez d’eoc’h ! » e saozneg. (44) Gwelit, da skouer, komzou Renan war ''Breiz Atao'', Ebrel 1926, p. 664, ban... 209401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>a voe kendonkadur holl geodedou dilezet an Henamzer : e-doug ar Grennamzer, a-hed remziadou ha remziadou, e voe graet anezo mengleuziou maen-benerez gant tud ar vro. (42) Ankounac’haet eo ganen ano ar barrez. ''On the moor'' « war an dirienn » a zo al lesan. ''Moor'' (distagit ''mour'') e saozneg a dalv « tirienn, gwaremm, geun ». (43) « Trugarez d’eoc’h ! » e saozneg. (44) Gwelit, da skouer, komzou Renan war ''Breiz Atao'', Ebrel 1926, p. 664, bann 2 diwar divizadennou diweza Anatol Le Braz gant an aotrou Olier Mordrel. (45) Keñveria ar pez a lavar John Munro diwar-benn Kembreïz en e levr ''The Story of the British Race'', pp. 88-94 (London, 1899) ha sellit, e dibenn al levr-mañ, ouz ar stagadenn Ia, ''Kembreiz vremañ ha re wechall'', a) ''Kembreiz vremañ barnet gant eur Saoz''. (46) Moulet eo bet ar c’han-se evit ar wech kenta war ''Groaz ar Vretoned'', 18 a viz Du 1900, p. 1, bann 1. Evel da gent-skrid d’ezañ e voe moulet war ar gelaouenn al lizerig-mañ a gasen eus a Llanover da Zir-na-Dor (an aotrou Erwan Ar Moal) : « Dont a rin en-dro digwener. Marteze, mar n’oun ket re skuiz, e tremenin dre Roazon. Setu amañ eun dra bennak evit ''Kroaz ar Vretoned''. Banniel Breiz a zo bremañ e chapel ar c’hastell, Llanover. Da blijo gant Doue hen kas ac’hano da Vreiz-Izel dra drec’hi hon enebourien ! ''Abherve'' ». (47) An itron Herbert a Llanover.<noinclude><references/></noinclude> 66gl3u73gpb4y07ajgp3wz47yd08nvw 209412 209401 2026-09-20T21:07:06Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><noinclude>a voe kendonkadur holl geodedou dilezet an Henamzer : e-doug ar Grennamzer, a-hed remziadou ha remziadou, e voe graet anezo mengleuziou maen-benerez gant tud ar vro. (42) Ankounac’haet eo ganen ano ar barrez. ''On the moor'' « war an dirienn » a zo al lesan. ''Moor'' (distagit ''mour'') e saozneg a dalv « tirienn, gwaremm, geun ». (43) « Trugarez d’eoc’h ! » e saozneg. (44) Gwelit, da skouer, komzou Renan war ''Breiz Atao'', Ebrel 1926, p. 664, bann 2 diwar divizadennou diweza Anatol Le Braz gant an aotrou Olier Mordrel. (45) Keñveria ar pez a lavar John Munro diwar-benn Kembreïz en e levr ''The Story of the British Race'', pp. 88-94 (London, 1899) ha sellit, e dibenn al levr-mañ, ouz ar stagadenn Ia, ''Kembreiz vremañ ha re wechall'', a) ''Kembreiz vremañ barnet gant eur Saoz''. (46) Moulet eo bet ar c’han-se evit ar wech kenta war ''Groaz ar Vretoned'', 18 a viz Du 1900, p. 1, bann 1. Evel da gent-skrid d’ezañ e voe moulet war ar gelaouenn al lizerig-mañ a gasen eus a Llanover da Zir-na-Dor (an aotrou Erwan Ar Moal) : « Dont a rin en-dro digwener. Marteze, mar n’oun ket re skuiz, e tremenin dre Roazon. Setu amañ eun dra bennak evit ''Kroaz ar Vretoned''. Banniel Breiz a zo bremañ e chapel ar c’hastell, Llanover. Da blijo gant Doue hen kas ac’hano da Vreiz-Izel dra drec’hi hon enebourien ! ''Abherve'' ». (47) An itron Herbert a Llanover.</noinclude><noinclude><references/></noinclude> 2nhb1pcey9lg95unk8w1tkpm9lvnaqz 102 66776 209457 2026-09-20T22:23:34Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209457 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|staga|dennou}} avat a oa ouz lost an adskrivadur kenta, ne gavis roud ebet neblec’h, ha n’oa ket em galloud o adsevel dre n’oa ken em c’herz pe a-zindan diraez d’in al levriou hag ar c’helaouennou am boa ezomm evit se. Ar stagadennou-se a oa anezo : 1° pennadou a-zivout istor keltiek Breiz-Veur (e labouriou Jozeb Loth ha John Rhys an andoniou anezo) ; 2° eur pennad a-zivout Kembreiz er Grenn-amzer hag en Amzer-vremañ (an hini-mañ a zo bet moulet ez distag war niverenn 49 Gwalarn, miz Kerzu 1932) <ref>Da reiza er mouladur-se : P. 5, danevell, 3{{vet}} linenn kent an dibenn, ''oueskted'' (ha neket ''goueskded'') ; P. 11, n. 7, eil linenn, lennit ''hrotta'', dre ''h'', o veza m’hon eus amañ ar furm c’hermanek eus ar c’heltieg ''krotta'', dre ''k''. A bouez bras eo kement-se : ar ''k'' keltiek a ya da ''h'' e germaneg : ''katus'' « kad » a ya da ''*hathus'' (en ano-den ''Hathuvalda'' « galloudek en emgann ») ; ''kaletos'' « kalet » a ya da ''*halethos'' aet da alamaneg bremañ ''held'' « den meur, brezelour-dreist » ; ''Keltis'' « Keltez » a ya da ''hildis, Hildr'' « brezelourez » ; ''korios'' « bagad » a ya da ''hario, chari'' e frankeg, ''heer'' « armead » en alamaneg ; ''kluto'' « brudet » a ya da ''hlodo'' (''Chlodomir, Chlodowech'', h. a.). An ano-pobl brudet ''Kimbri'', eus ''kimbros'' « laer, ribler, preizataer, sklavetaer » a oa distaget ''*Himbrôz'' e germaneg. Ac’hano an ano-bro jutlandek ''Himbersysael'' (Karsten, ''Les anciens Germains'', 1931, p. 50, 130).</ref> ; 3° an holl droidigeziou e brezoneg rimet eus oberennou barzed Kembre graet gant F. Vallee, kembraeg ha brezoneg keñver-ha-keñver; 4° stagadennou-all ankounac’haet bremañ ganen an destenn anezo&nbsp;<ref>N’oun ket eus gouenn an dihellourien. Ne garan ket gwelout va zi ac’hubet, ampalvarzet gant eur bern dournskridou koz. Gant-se, eur wech adskrivet eun dournskrid evit ar moulerez, e taolan peurliesa ar brouilhed anezañ en tan.</ref>. Zoken ma vije chomet ganen ar brouilhed eus an holl draou-se, ne vije ket bet fur o rei da voula. Kalz re hir ha re stank e oant. Edo c’hoaz d’an amzer-se o poueza war va spered ar geriou-stur o doa va laket<noinclude><references/> {{Niv||— 74 —|}}</noinclude> 4jy40zus486io2lds096sa37sayhts7 102 66777 209458 2026-09-20T22:27:18Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "e 1918-1920 da vernia e danevell ar ''Skêtla'', e notennou ar ''Skêtla'' hag e stagadennou ar ''Skêtla'' traou a bep seurt « hiraat ar sos » (evel ma lavarer e galleg), evit kaout digant hor Brezonegour Meur ar muia ma c’hellen a vrezoneg mat, a vrezoneg reizet gantañ, diwar-benn a bep seurt testennou lezet dibleustr gant ar skrivagnerien vrezonek eus ar bobl, liked ha beleien diwar ar maez. Bez’ ez oa, ouspenn, da gloza ar stagadennou, eur geriadur... 209458 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>e 1918-1920 da vernia e danevell ar ''Skêtla'', e notennou ar ''Skêtla'' hag e stagadennou ar ''Skêtla'' traou a bep seurt « hiraat ar sos » (evel ma lavarer e galleg), evit kaout digant hor Brezonegour Meur ar muia ma c’hellen a vrezoneg mat, a vrezoneg reizet gantañ, diwar-benn a bep seurt testennou lezet dibleustr gant ar skrivagnerien vrezonek eus ar bobl, liked ha beleien diwar ar maez. Bez’ ez oa, ouspenn, da gloza ar stagadennou, eur geriadur am boa dastumet ennañ an holl c’heriou diaes a gaver en Eñvorennou-beaj hag eun niver geriou mat diwar bloaveziadou ''Kroaz ar Vretoned'', dreist-holl re ar Brezel Bras (1914-1918). Labour graet en aner, peurgollet hizio. An eveziadennou-mañ a skrivan evit diskleria d’al lenner perak ne gavo ket e dibenn al levrenn-mañ ar stagadennou a oa bet merket d’ezañ e notennou an Envorennou-beaj. O furchal e-touez paperou 1925-1926, em eus kavet daou skridig diwar dourn F. Vallee an eil a-zivout diskar Kêrdiz, egile, ennañ notennou diwar-benn Dinedin n’int ket bet implijet gantañ e danevell e Eñvorennou. Re ziaes e vez da dizout ar pennadou brezonek skrivet gant F. Vallee evit ma vefe fur lezel da vont da goll ar brienennou-mañ (63). Setu-i amañ. {{Dehou|Meven Mordiern|2}} {{Dehou|29 a viz Mae 1941.|1}} Eul levr teo a c’hellfed sevel gant ''Pajennou Breuriez Veur ar Brezoneg''. Nemet ar Pajennou-se, moulet peurliesa war ar follennad embannou-kenwerz e ''Feiz ha Breiz'' (eus 1925 pe war-dro da 1935) a yelo da goll pa vo keinet ar bloaveziadou. Ker gwaz en argoll emañ ar pennadou moulet war ''Groaz ar<noinclude><references/> {{Niv||— 75 —|}}</noinclude> 3ilt0i62k1cqb3mffkonl177hzrlss8 209460 209458 2026-09-20T22:32:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209460 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>e 1918-1920 da vernia e danevell ar ''Skêtla'', e notennou ar ''Skêtla'' hag e stagadennou ar ''Skêtla'' traou a bep seurt « hiraat ar sos » (evel ma lavarer e galleg), evit kaout digant hor Brezonegour Meur ar muia ma c’hellen a vrezoneg mat, a vrezoneg reizet gantañ, diwar-benn a bep seurt testennou lezet dibleustr gant ar skrivagnerien vrezonek eus ar bobl, liked ha beleien diwar ar maez. Bez’ ez oa, ouspenn, da gloza ar stagadennou, eur geriadur am boa dastumet ennañ an holl c’heriou diaes a gaver en Eñvorennou-beaj hag eun niver geriou mat diwar bloaveziadou ''Kroaz ar Vretoned'', dreist-holl re ar Brezel Bras (1914-1918). Labour graet en aner, peurgollet hizio. An eveziadennou-mañ a skrivan evit diskleria d’al lenner perak ne gavo ket e dibenn al levrenn-mañ ar stagadennou a oa bet merket d’ezañ e notennou an Envorennou-beaj. O furchal e-touez paperou 1925-1926, em eus kavet daou skridig diwar dourn F. Vallee an eil a-zivout diskar Kêrdiz, egile, ennañ notennou diwar-benn Dinedin n’int ket bet implijet gantañ e danevell e Eñvorennou. Re ziaes e vez da dizout ar pennadou brezonek skrivet gant F. Vallee evit ma vefe fur lezel da vont da goll ar brienennou-mañ <ref>Eul levr teo a c’hellfed sevel gant ''Pajennou Breuriez Veur ar Brezoneg''. Nemet ar Pajennou-se, moulet peurliesa war ar follennad embannou-kenwerz e ''Feiz ha Breiz'' (eus 1925 pe war-dro da 1935) a yelo da goll pa vo keinet ar bloaveziadou. Ker gwaz en argoll emañ ar pennadou moulet war ''Groaz ar Vretoned''. E lenndi ebet n’en em gav an dastumad anezi. Ar pemp pe c’houec’h dastumad a zo anezo c’hoaz e ti prevezidi a yelo en tan abred pe ziwezat, evel ma c’hoarvez d’an holl zastumadou kelaouennou koz. Barzaz F. Vallee a zo a-skign ar peziou anezañ war gelaouennou a bep seurt ne bado ket da virviken ar paper fall anezo, war follennou, war baperennou distag, diaes da virout, aes da goll. E droidigeziou rimet eus Barzaz Kembre am boa adskrivet diwar ar follennadou embannou-kenwerz e Breiz Atao (eus ar bloaz 1920 pe war-dro d’ar bloaz 1926).</ref>. Setu-i amañ. {{Dehou|Meven Mordiern|2}} {{Dehou|29 a viz Mae 1941.|1}}<noinclude><references/> {{Niv||— 75 —|}}</noinclude> lxy74b90bj6noqoew3gk7mgirif9y09 102 66778 209459 2026-09-20T22:31:07Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209459 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>I. DISKAR KERDIZ</big>}} Ar pennad-mañ, diwar-benn an doare ma tegouezo diskar Kêrdiz (''Cardiff'' e saozneg), kêrbenn ar glaou-douar, am eus tennet eus ''Y Ddraig Goch'', niverenn Genver 1927. Ma kemerer an traou dre vras e c’heller lavarout ec’h en em astenn tachad ar glaou-douar, e Kreisteiz Kembre, eus Pontypwl e kontelez Mynwy (''Monmouth'') da Tumble e kontelez Kêrvarzin. An dachenn-se a ranner e teir lodennad diouz an doare glaou-douar a gaver enno. Er reter, — o lakaat ebarz ar Rhondda, — e kaver glaou-douar-tiegez. Er c’hreiz, e traoniennou Morgannwg, e kaver ar glaou-ijinerez. Er c’hornog, e bro-Gêrvarzin, e kaver ar glaou-karreg. E kevrenn ar reter eo e kaver ar boblañs stanka, ha hi kemmesket souezus. Ar gosa eo eus tachennadou ar glaou. Er c’hreiz ez eus c’hoaz eur boblañs stank, nemet diwezatoc’h eget ar re-all e voe kavet ar glaou-ijinerez hag e van c’hoaz eno eun dra bennak eus henvoaziou Kembre, daoust d’ezo da gila tamm-ha-tamm. Ar c’hornog eo ar gevrenn nevesa e tachenn ar glaou-douar; rouez eo ar boblañs enni e-skoaz ar re-all hag ar vro a zo en he fez kembreat<noinclude><references/> {{Niv||— 76 —|}}</noinclude> b4c0yqcu0hm10vwjxlqecqj2j8rd4s5 102 66779 209461 2026-09-20T22:34:52Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209461 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ha kembraek-tre. Hogen sellit ouz kement-mañ. O vont war zivia prim emañ glaou ar reter, eus Pontypwl da Rhondda. Eur c’hantved ’zo hag ouspenn emeur ouz e vengleuzia hag emañ pelloc’h o nesaat d’an termen. E-doug kenta palevarz ar c’hantved nesa e tivio eno ar mengleuziou glaou hini-ha-hini. Ne vo ken a labour. Goullo e chomo « dokou » Kêrdiz hag e savo niver an dud dilabour e Mynwy ha reter Morgannwg a gantadou da viliadou, a viliadou da zekmiliadou, a zekmiliadou da gantmiliadou. Niveret eo deiziou pompad ha pinvidigez Kêrdiz. Ne welo ken pelloc’h buhez aes ha gwellaenn ar bloaveziou brezel. War nebeutaat bemdez ez ay he foblañs ha koueza a nebeudou a raio berz-mat he c’henwerz. {{Kreizañ|<big>II. NOTENNOU A-ZIVOUT DINEDIN</big>}} An tren, roudennet ma ’z eo e hent dre zindan-douar, ho tegas e kreiz kêr, er gevrenn vrava anezi, hep tremen dre rakkêriou lous ha mogedet. Gwel Edinvourc’h. Evel diou gêr an eil uheloc’h eget eben, etrezo eun draonienn c’heotek ha glasvez-holl, ouz he zreuzi er pellder eur pont meurdezus, Pont an Hanternoz. Dirazoc’h eur roc’h uhel serz kurunennet gant eur c’hastell kreñv mogeriek, eun douribell a-us d’ezañ. Uhelder 150 metr. Greunvaen du. Mogeriou uhel d’ar sav-heol disliv. D’ar c’huz-heol ruz savaduriou kaer e-harz meneziou. Etrezo eul linennad didorr a savaduriou duet-holl gant an hended, touriou, talbennou, ilizou, kloc’hdiou, evel o tiskouez c’hoant da c’haoliata an oabl. Eul {{Tired|livadur-ar-|vestadeg}}<noinclude><references/></noinclude> rb430ef9s44capb76r52dp3yeorwh50 102 66780 209462 2026-09-20T22:38:42Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209462 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|livadur-ar-|vestadeg}} a lavarfec’h d’an eur-se eus ar c’huz-heol e lec’h e teuz trolinennou an traou en aezennou a sav diwar an douar tommet, oc’h en em veska gant ar mogedennou a ziskenn er sioulded-noz. Ha dre ma tiskenn an deiz en em arc’hant al latarenn skañv-se da zont d’eul loued tano ha treuzwelus a ya war deñvalaat… evit en em steuzia e glas rik loariek an noz. Prince Street. Kentoc’h eur seurt pondalez eget eur ru, riblet war eun tu a savaduriou nevez, en tu all al liorz, savet en draonienn, a verke bevenn E[dinvourc’h] eur c’hantved a zo. Kêr nevez diouz an tu-mañ d’an draonienn. Paleziou bras-tre savet, diwar skouer re an henamzer c’hresian pe an adc’hanedigez italian, a briz milluriou gant Skosiz pinvidik-mor. Iliz santez Mari, diou c’hoar, misses Walker, 3 milion. Kelenndi gotek savet gant eur banker, Fettes, 4 milion. Klañvdi-bugale mouler Donaldson, 5 milion. Hag all. Skeudennou tud-veur eleiz. ''Mound'', chaoser a-dreuz an draonienn, warni savadur Walter Scott, daou c’hant troatad uhelder. Dindan ar volz, skeudenn W. S. azezet, gant e gi. En-dro d’ezañ, er c’hustodou, personnou e romantou brudet. E stumm skañv a ra kempouez d’ar mirdi an Hen-amzer ha National Gallery [Taolennaoueg], stumm gresian d’ezo. Kêr goz. Diou genstraed : 1° Lawnmarket — High Street — Canongate, 2° South Canongate, Cowgate, Grassmarket, ha treuz-straedou etrezo.<noinclude><references/> {{Niv||— 78 —|}}</noinclude> dfiesenqki6xcgjzyb6s59co64sipmx 102 66781 209463 2026-09-20T22:44:26Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209463 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Edinbro « bourc’h Edwin », roue saoz <ref>''Edwinesburg'' a zo bet graet a-wechou eus Dinedin e saozneg dre ma oa bet kemeret gant Edwin, roue Norzhumbria. Nemet disheñvel diouz ''Edwin'' eo ''Edin''. A ouenn vrezonek e hañval beza. Keñveria ''Eidyn'' e levr Aneurin ha ''Kêr-Eden'', bremañ ''Carriden'', nepell diouz Abercorn. « ''Kaer Eden civitas antiquissima, duorum ferme milium spatio a monasterio Abercurnig, quod nunc vocatur Abercorn…'' », J. Rhys, ''Celtic Britain'', pp. 153, 304. M. M.</ref>. He sav war-dro 630 (war ar c’hastell). Kement 300 vloaz goude gant Macduff. Kastell. ''Highlanders'' [Tiruheliz]. Kilt glas ha gwer. Loerou ruz ha gwenn. Boned glas, spilhenn-alc’houez arc’hant. Skean dhu. Victoria Hall (tour 80 m.) Bodadou iliz presbiterian, 1844. Maen liou moug a deu da veza du, o lakaat war an holl diez an hevelep neuz a hended hag a veurdez. Tiez koz (eun 12 bennak), 12 pe 14 solieradur, war ruiou striz en amheol bepred. Dalc’het ez eus da sevel tiez uhel (betek 9 solieradur). Ti John Knox (XVI{{vet}} kantved), izel, pounner ha digompez (heñvel a-walc’h an talbenn anezañ ouz hon tiez Breiz), deleziou en diavaez, gant e solieraduriou o valedi an eil egile. Kambrou striz. Koadadur dero. Moray House, eur mirdi, skol ''normale'' [skol-vistri] (XVII{{vet}} kantved), bet annezet diou wech gant Kromwell, talbenn tric’hognok. Prizon, ''Tolbooth'', war High Street, « Kalon Midlothian » gwir ano ''Prison d’Edimbourg'', diskaret e<noinclude><references/> {{Niv||— 789—|}}</noinclude> 6pii7zeu64ik59ect6fcdohwlwt76uc 209464 209463 2026-09-20T22:44:41Z Aveldro 601 209464 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Edinbro « bourc’h Edwin », roue saoz <ref>''Edwinesburg'' a zo bet graet a-wechou eus Dinedin e saozneg dre ma oa bet kemeret gant Edwin, roue Norzhumbria. Nemet disheñvel diouz ''Edwin'' eo ''Edin''. A ouenn vrezonek e hañval beza. Keñveria ''Eidyn'' e levr Aneurin ha ''Kêr-Eden'', bremañ ''Carriden'', nepell diouz Abercorn. « ''Kaer Eden civitas antiquissima, duorum ferme milium spatio a monasterio Abercurnig, quod nunc vocatur Abercorn…'' », J. Rhys, ''Celtic Britain'', pp. 153, 304. M. M.</ref>. He sav war-dro 630 (war ar c’hastell). Kement 300 vloaz goude gant Macduff. Kastell. ''Highlanders'' [Tiruheliz]. Kilt glas ha gwer. Loerou ruz ha gwenn. Boned glas, spilhenn-alc’houez arc’hant. Skean dhu. Victoria Hall (tour 80 m.) Bodadou iliz presbiterian, 1844. Maen liou moug a deu da veza du, o lakaat war an holl diez an hevelep neuz a hended hag a veurdez. Tiez koz (eun 12 bennak), 12 pe 14 solieradur, war ruiou striz en amheol bepred. Dalc’het ez eus da sevel tiez uhel (betek 9 solieradur). Ti John Knox (XVI{{vet}} kantved), izel, pounner ha digompez (heñvel a-walc’h an talbenn anezañ ouz hon tiez Breiz), deleziou en diavaez, gant e solieraduriou o valedi an eil egile. Kambrou striz. Koadadur dero. Moray House, eur mirdi, skol ''normale'' [skol-vistri] (XVII{{vet}} kantved), bet annezet diou wech gant Kromwell, talbenn tric’hognok. Prizon, ''Tolbooth'', war High Street, « Kalon Midlothian » gwir ano ''Prison d’Edimbourg'', diskaret e<noinclude><references/> {{Niv||— 79—|}}</noinclude> 9eg26tmc0heexzd9car0alznz3bwowt 102 66782 209465 2026-09-20T22:48:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209465 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>1817 <ref>1807 hervez an danevell (pevare pennad, dekvet rann-bennad). N’oun ket evit reiza ar bloaz o veza n’eus bremañ em levraoueg skrid ebet ken a-zivout Karc’har (ti-bac’h) Dinedin. Kent mont diouz Pariz, e miz Here 1920, em eus gwerzet romantou Gaoter Skott, a-unan gant kalz a levriou koz, bet em c’herz abaoe amzer va bugeliez, ha na lennen ken dre m’am boa o lennet re alies em yaouankiz. M. M.</ref>. An alc’houez anezi hag an nor en Abbotsford e ti W. Scott. Prizon nevez kranellet war Carlton Hill a-us da borz-houarn ''Waverley''. [Amañ, notennou a-zivout bez Knox hag iliz-veur Sant-Jili aet en danevell] Nepell Heriot Hospital, unan eus brava savaduriou E[dinvourc’h], eur banker eus Jakez VI, karrezek ha touribellek a bep tu. Holyrood [eur bajennad-notennou aet holl en danevell nemet traouigou dibouez diwar-benn an « doublou dero tachennaóuek, lacunarek, en doare a anver lacunar e latin, alaouret ha livet », diwar-benn an azezennou goloet a ler Kordou « uzet », ha « lec’h muntr Rizzio, 9 meurz 1566, eur merk gwad war al leur-dero, miret gant eur speurenn goad savet gant M. Stuart »]. Kador Arzur adreñv, 300 m.-serz. Ken uhel hag hor Mene [-Bre], nemet uheloc’h e tiskouez beza, gant serz ha noaz eo ar bri anezañ. {{Kreizañ|N’eus ken.}}<noinclude><references/> {{Niv||— 80 —|}}</noinclude> pii0648vyaolnkuiz0f4bbkr81cr72n 102 66783 209466 2026-09-20T22:52:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209466 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>kembraeg ha da gana kanaouennou koz ar vro, da lenn hà da skriva reiz. « Daoust hag e tenn ar brezoneg ar sellou evel-se e skoliou Breiz ? Spi am eus e ra ; ma na ra ket, e tleit kemerout ho harp war skoazellerien ar Yez ha brôadelerien Vreiz da suraat war gement-se. « Eun den hag a reas kalz a vad da vro-Gembre ha d’ar c’hembraeg eo Syr. Owen Edwards, enseller-meur skoliou ar Vro. Heñ eo a reas ober kement a stad eus ar c’hembraeg er skoliou. Sevel a reas ivez kalz a gelaouennou miziek e kembraeg. Eur c’holl-arc’hant e oa d’ezañ ar c’helaouennou-se, ha koulskoude, e renas anezo betek e varo, ha bremañ emañ e vab oc’h en em gemerout gant al labour hag ouz hen kas war-raok. « En em roet en deus Syr Owen Edwards, eus e holl c’halloud, da eeuna eul lennegez da vro-Gembre, hag edo o pleustri war se eun nebeut amzer a-raok e varo. Eñvoret e vo e ano gant Kembreiz endra ma vo bro-Gembre anezi ! « … Ra vo pep bennoz war ho labour e Breiz ! D’eoc’h ez wirion. {{Dehou|J. Thomas Jones.|2}}<noinclude><references/> {{Niv||— 71 —|}}</noinclude> rwbswvwvfhxcfpib1w90qsw8hnfhw56 102 66784 209467 2026-09-20T22:54:44Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209467 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>pep parrez ha kêriadenn, diou pe deir gwech ar bloaz. Kendalc’hiou a lennegez a vez graet eus ar bodadennou-se, hag ar mennad anezo eo klask derc’hel ar yez beo ha degas d’ar goulou donezonou-natur tud ha bugale pep kornad-bro ha rei tro d’ezo da ziskouez o ijin hag o galloudeziou. Emaint evel eun doare eistezvodou bihan. Rôet e vez enno goprou evit kana e kembraeg, skriva displegadennou ha traou-all, nemet e kembraeg dalc’hmat. « Bez’ ez eus — ret ha ma ve — kenstrivadegou ha goprou diouto o-unan evit pep oad : kana ha displega d’ar re dreist 20 vloaz, dindan 20 vloaz, dindan 16, dindan 12 vloaz, dindan 9 bloaz ; kenstriva war bennadou-skrid d’ar re dreist bloaz war-nugent, dindan bloaz war-nugent, ha dindan 12 vloaz. « Kenstrivadegou a zo ivez evit laziou-kana bihan : 16, 8 ha 4 a ganerien. Moulet e vez en eul levrig roll ar genstrivadeg hag ar pennadou da zisplega, hag e werzer anezo izel-briz. Eur skodenn dister a c’hou- lenner ivez da veza degemeret er bodadennou evit mirout na ve koll arc’hant. « Hogen eun dro wenn eo d’in skriva se marteze. Marteze ho peus bodadennou evel-se. Laouen e ve ganen klevout hoc’h eus. Mar n’hoc’h eus ket, hel livirit d’in, hag e kasin d’eoc’h muioc’h a ziskleriadur diwar o fenn, hag e c’hellot gouzout an hent gwella da gregi ganto. Eur wech krog, n’ho po ket a geuz ! « Evit an deiziou, emañ ar Yez o tenna kenañ ar sellou er skoliou kenta. Ne stager ket da zeski saozneg d’ar vugale ken na vezont seiz vloaz pe dost, ha, goude-se, e talc’her da zeski kembraeg d’ezo penn-da-benn. Bez’ e tesker anezo da zisplega pennadou<noinclude><references/> {{Niv||— 70 —|}}</noinclude> nibg2wb4s32rrmfhwpu2yrzp5tn28oj 102 66785 209468 2026-09-21T08:10:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209468 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>Even « Kar-e-Vro », Loeiz Herrieu, Jaffrennou, Ar Berr, an Doktor Plateau, Mestr-skol Kamors, ar Markiz de l’Estourbeillon. Gwall-denn e voe ar veaj : tregont eur pe dost war vor pe dre an hentou-houarn, ha mesk gant an dud ken na vezenne naet va fenn d’in. A drugarez Doue e kavis en eur zouara e Southampton eul lenner mat da ''Groaz ar Vretoned'' (''Kroaz ar Vretoned'' a veze lennet neuze dre ar bed-holl) <ref>Koumananterien he doa e Breiz-Veur hag en Iwerzon, en Alamagn, er C’hanada, en Afrik hag en Azi (darn eus hor misionerien eno).</ref>. Hennez, al lenner mat-se, a oa e ano an Ao. Matthews, eur C’hembread, genidik eus ar c’horn-douar-se. Heñ eo a roas dourn d’in d’en em zibab war an hent-houarn. Mil bennoz d’ezañ. En eur dremen dre Gêrdiz em eus bet an eurvad da gavout an Tad Hayde. Bez’ ez oa ivez e diskenn an hent-houarn eur bern mignoned all a ganas d’eomp ''Bro Goz va Zadou'' hag a reas d’eomp ar gwella degemer. Kêrdiz a zo ar genta kêr vras a Gembre, pa ’z eer war-du ar c’hornog, hag ez eus enni kembraegerien a-viliadou <ref>Niver ar gembraegerien e Kêrdiz a sav dreist da 60.000.</ref>. Hiviziken e klevomp komz kembraeg ha saozneg e-lec’h ar saozneg hepken a glevemp a-raok. Etre Kêrdiz hag Abertawe e tremener dre eur c’hornad leun-holl a vengleuziou glaou-douar, oc’h en em astenn warnañ eur rouedad hentou-houarn eus ar stanka, ha dre-holl, etre ar gwez, şiminaliou labouradegou o tivogedi. En unan eus ar porziou hent-houarn, e paouez an tren dirak uhelforniou teuzi-houarn. Eun dudi eo gwelout bagoniou o tegouezout<noinclude><references/> {{Niv||— 6 —|}}</noinclude> rcjinvio8fdihvkcf4xp01jsyga9csc 102 66786 209469 2026-09-21T08:22:29Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209469 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>a-unanou e-harz troad ar forniou-se a zo heñvel ouz touriou. Ac’hano e weler anezo o sevel a-daol, o țiskarga e genou ar forn hag o tiskenn d’an douar. Pelloc’h, p’edo an tren o rikla sioul a-dreuz bodadou koad glas, e welomp dre greiz-tre an deliou evel eur froud vezevellus a dan o strinka: eur froud houarn-teuzet e oa, dilammet diouz unan eus an teuzerezou-se a c’holo ar vro. Daoust ma sav e-kreiz eur vro a labouradegou <ref>E kêr ez eus ivez labouradegou, dreist-holl labouradegou kouevr, a zo bet gwelet gwechall gant eur Gall, an Ao. Simonin, en deus danevellet e veaj war ar bloaveziad 1865 eus ar gelaouenn c’hallek a veajouriez ''Le Tour du Monde'' « Tro ar Bed ». Ar vrudeta eus labouradegou kouevr Abertawe a zo ar ''Vivian''. N’oun ket aet d’he gwelet. D’ar c’houlz ma voe gweladennet gant Simonin ez oa enni 80 forn gant adforniou bepred war enaou evit. suilha ha teuzi ar c’hailh-kouevr, evit digemmeska, peurc’hlanaat hag adtomma ar metal-se. War vrasaat, ha war wellaat ivez, ez eo aet ar Vivian a-c’houdevez, hep mar ebet. — Adnotenn. Ar c’hailh-kouevr labouret en Abertawe a zo degaset di dre listri eus kement bro gouevrus a zo er bed : Môn, Kerne-Veur, Spagn (Tharsis ha Rio-Tinto, e rannvro Huelva), Aostralia, Lenn-Uhela, Kuba, Chili ha Bolivia. A-zivout kaeznez an Indianed o vengleuzia e Chili-Bolivia, A. Bellessort, war ''Rev. des Deux-Mondes'', 1896 ; ''La Jeune Amérique'', 1897. M. M.</ref> n’eo ket Abertawe mogedet ha teñval. En enep, eur gêr goant eo, leun a sked hag a gaerder. En he c’hreiz, eur c’hastell koz, ha, dirak kêr, diouz an tu enep d’ar mor, eur grec’hienn golôet-holl a liorzou&nbsp;<ref>E-touez al lec’hiou a dalv ar muia ar boan d’o gweladenni e bannleo Abertawe, e rin meneg, hervez eul levrig saoznek em c’herz : ''Bones Gaves'' « Keviou an Eskern » ma kaver enno relegou karrekaet brasa miled ar C’hentved, arzed, olifanted, frikorneged, dourvirc’hed ; Traonienn Bishopston gant he reier krignet dre an amzer, he glasvez stank a vrug hag a raden, he mengleuziou plom koz-dilezet ma kaver enno binviou roman ; lammdouriou ''Glyn Neath'', unanet enno holl gaerderiou ar c’hoadou hag ar c’hrec’hiennou, ar reier hag an dour-red. Eno e weler oc’h eonenni e doun eur ganienn koadet-stank eur strollad kouezdouriou, pevar-ugent troatad saoz d’an uhela anezo.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 7 —|}}</noinclude> jwa7pdg7jqmxu1x59fwkm0g3v9juxy9 102 66787 209471 2026-09-21T08:26:28Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209471 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="1"/>War ar grec’hienn-se eo e oa da veza lidet ar C’horsez. Dirak ti-diskenn an hent-houarn edo eur mor a dud ouz hon gortoz, ken e voe ret d’an archerien ober eun hent d’eomp da dremen, evel ma ra ar chasgeu en iliz pa ’z a ar prezeger d’e gador. Kaerat degemer a voe graet d’eomp gant renérien ar gouel o kinnig d’eomp o gourc’hemennou a zonedigez vat hag o kana d’eomp Bro Goz ha Sav Breiz-Izel da vannielaou ! Diskenn a ris en eun ostaleri dalc’het eus ar gwella : ''Central Temperance Hotel''. Bez ez oa evit hon degemer, evel e kement ostaleri a zo e Kembre, eur C’heumro o komz yez ar vro, hag an holl vitizien ivez a oa Kembreadezed o komz kembraeg, lorc’h enno ouz hen ober. Pegoulz e vezo gwelet kemend-all e Breiz ? <section end="1"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|II. ''EN ABERTAWE''}} {{DilinennadNegativel|''An diskouezadeg. — An digoradur. — An Itron Vaerez. — Ar prezegennou. — An traou diskouezet. — An degemeridigez en Ti-kêr. — Galloud maeriou Breiz-Veur.''}} Ker skuiz edon ken ez is d’am gwele abred hep kaout amzer da weladenni kêr. Antronoz, d’al lun 19 vet eus ar miz, e oa deiz digoridigez an Diskouezadeg. Rak, ouspenn lidou ar C’horsez, kanadegou ha<section end="II"/><noinclude><references/> {{Niv||— 8 —|}}</noinclude> 6ukna68t8z3knwvvnr3f1r0nrxr5ltb 209472 209471 2026-09-21T08:27:10Z Aveldro 601 209472 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="1"/>War ar grec’hienn-se eo e oa da veza lidet ar C’horsez. Dirak ti-diskenn an hent-houarn edo eur mor a dud ouz hon gortoz, ken e voe ret d’an archerien ober eun hent d’eomp da dremen, evel ma ra ar chasgeu en iliz pa ’z a ar prezeger d’e gador. Kaerat degemer a voe graet d’eomp gant renérien ar gouel o kinnig d’eomp o gourc’hemennou a zonedigez vat hag o kana d’eomp Bro Goz ha Sav Breiz-Izel da vannielaou ! Diskenn a ris en eun ostaleri dalc’het eus ar gwella : ''Central Temperance Hotel''. Bez ez oa evit hon degemer, evel e kement ostaleri a zo e Kembre, eur C’heumro o komz yez ar vro, hag an holl vitizien ivez a oa Kembreadezed o komz kembraeg, lorc’h enno ouz hen ober. Pegoulz e vezo gwelet kemend-all e Breiz ? <section end="1"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|<big>II. ''EN ABERTAWE''</big>}} {{DilinennadNegativel|''An diskouezadeg. — An digoradur. — An Itron Vaerez. — Ar prezegennou. — An traou diskouezet. — An degemeridigez en Ti-kêr. — Galloud maeriou Breiz-Veur.''}} Ker skuiz edon ken ez is d’am gwele abred hep kaout amzer da weladenni kêr. Antronoz, d’al lun 19 vet eus ar miz, e oa deiz digoridigez an Diskouezadeg. Rak, ouspenn lidou ar C’horsez, kanadegou ha<section end="II"/><noinclude><references/> {{Niv||— 8 —|}}</noinclude> dqqkrsp9mu8ihtyoreorfs0gmtviwxo 209501 209472 2026-09-21T11:10:42Z Aveldro 601 209501 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="I"/>War ar grec’hienn-se eo e oa da veza lidet ar C’horsez. Dirak ti-diskenn an hent-houarn edo eur mor a dud ouz hon gortoz, ken e voe ret d’an archerien ober eun hent d’eomp da dremen, evel ma ra ar chasgeu en iliz pa ’z a ar prezeger d’e gador. Kaerat degemer a voe graet d’eomp gant renérien ar gouel o kinnig d’eomp o gourc’hemennou a zonedigez vat hag o kana d’eomp Bro Goz ha Sav Breiz-Izel da vannielaou ! Diskenn a ris en eun ostaleri dalc’het eus ar gwella : ''Central Temperance Hotel''. Bez ez oa evit hon degemer, evel e kement ostaleri a zo e Kembre, eur C’heumro o komz yez ar vro, hag an holl vitizien ivez a oa Kembreadezed o komz kembraeg, lorc’h enno ouz hen ober. Pegoulz e vezo gwelet kemend-all e Breiz ? <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|<big>II. ''EN ABERTAWE''</big>}} {{DilinennadNegativel|''An diskouezadeg. — An digoradur. — An Itron Vaerez. — Ar prezegennou. — An traou diskouezet. — An degemeridigez en Ti-kêr. — Galloud maeriou Breiz-Veur.''}} Ker skuiz edon ken ez is d’am gwele abred hep kaout amzer da weladenni kêr. Antronoz, d’al lun 19 vet eus ar miz, e oa deiz digoridigez an Diskouezadeg. Rak, ouspenn lidou ar C’horsez, kanadegou ha<section end="II"/><noinclude><references/> {{Niv||— 8 —|}}</noinclude> qeankzvoy9tweqt7084p2mnyp3jqxsi 102 66788 209474 2026-09-21T08:43:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209474 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>sonadegou an Eistezvod, e oa en Abertawe eun Diskouezadeg ijinou-kaer ha labouriou a bep seurt : houarn, kouevr, staen, kizellerez-prenn, gwrierez, broederez (pe stamm), brouderez, ha me oar c’hoaz ! Pedet e voemp hon-daou, Herrieu ha me, da zigoradur an Diskouezadeg, Herrieu evel rener da ''Zihunamb'', ha me evel rener da ''Groaz ar Vretoned''. Lakaet e voemp el lec’h a enor, war al leur-teatr. Maerez Abertawe, an Itron Dd. Harris, eo a rene an digoradur-se hag a rae ar brezegenn-digeri e kembraeg eus ar reisa, eur blijadur he selaou ! Goude-se, e voe pedet va mignon Herrieu da lavarout eur ger bennak e brezoneg. Hen ober a reas dirak ar mor a dud a oa deredet eno, o trugarekaat an Itron Vaerez eus ar gourc’hemennou a zonedigez vat he doa graet d’eomp en he frezegenn. D’am zro e rankis trei komzou Herrieu eus va gwella e kembraeg ha lavarout ouspenn eur geriennou bennak eus va ferz-me. Daoust n’eus ac’hanoun nemet eur fall brezeger, e voe graet eun degemer kalonek d’am youl vat. Strakadegou dourn a savas d’hon prezegenn ken na dregerne an dôenn ! Pa ziskennjomp eus al leurenn, e voemp ambrouget gant unan eus reizourien an Diskouezadeg, a ziskoueze d’eomp hini ha hini kement tra a zelleze tenna ar sellou. Er seurt diskouezadegou-se n’eus ken nemeur da zeski evidomp diwar an taolennou livet pe dreset. Diwar ar c’hizelladur-prenn hor bije avat kalz a skouer vat da gemer diouz ar pez a reer e Bro-Gembre. Ar c’hiz a zo en Eistezvod, evel ma ouzoc’h, da rei da briz uhela d’ar varzed eur gador prenn-derv kizellet. Evit sevel ar seurt kadoriou da varzed ar vro, ar gizellerien a glask en em skoueria<noinclude><references/> {{Niv||— 9 —|}}</noinclude> jkm43icq8vriwaefi9et37nocc6cgo1 102 66789 209475 2026-09-21T08:46:32Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209475 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ar muia ma c’hellont diouz penn oberou an arz keltiek. Peziou-kizellerez dispar e vez ar c’hadoriou-se gant an ornadur anezo graet penn-da-benn a wiadennou hag a dresennou keltiek-rik. Ouspenn-se, va ambrouger hag a oa anezañ, moarvat, eun ijiner-houarn, a bouezas dreist-holl, diouz m’am eus koun, war ar gwellaennou a bep seurt a oa bet degaset gant e genvroïz en oberouriez an tresou-houarn e houarn-gwenn. Eus hemañ e rae e kembraeg ''alcan''. Ar pez a blijas d’in ar muia en digoradur-se e voe al lec’h kenta roet penn-da-benn d’ar c’hembraeg. A-vec’h ma lavaras an Itron Vaerez eur geriennou bennak e saozneg evit an dud estren a oa deuet da selaou. D’an noz e voemp degemeret en Ti-kêr gant ar Maer hag ar Vaerez. E Breiz-Veur, ar maeriou o deus mui a c’halloud eget e Breiz, o veza m’o deus ar c’hêriou muioc’h a frankiz, hag, ouspenn-se, n’eus ket a brefeded da gabestra ar vro. Ar maeriou e Breiz-Veur o deus gant-se en o dourn war eun dro karg maeriou ha karg prefeded Breiz. Kalz a enor a vez rentet d’ezo. O zi-kêr a zo eur palez eus ar c’haera. Dougen a reont eur gwiskamant brao gant eur seurt tro-c’houzoug aour en o c’herc’henn, eur vantell voulouz foulinennet war o choug, ha, war o fenn, eun tog heñvel a-walc’h ouz hini eur jeneral. En-dro d’ezo ez eus gwarded gwisket e giz an amzer goz. Tro ha lid a voe roet d’hon degemeridigez en Ti-kêr evel ma oar ober e Breiz-Veur hepken. Breiz-Veuriz a zalc’h start d’ar gwiskamantou, d’al lidou, d’an enoriou ha d’an aroueziou deuet d’ezo eus an amzer gwechall. An neb a vije deuet a-greiz-holl en degemeridigez-se, e vije kavet d’ezañ edo distro er {{Tired|Grenn-|amzer}}<noinclude><references/> {{Niv||— 10 —|}}</noinclude> 3cejoivs6gicc7m6sc97b9lxlnnwgo5 102 66790 209476 2026-09-21T08:50:06Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209476 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="II"/>{{Tired2|Grenn-|amzer}}. Dirazomp e kerze haroded en o dilhadou kaer, porpantou ruz, gouzougennou gwenn, o tougen aroueziou kêr Abertawe. Unan a zouge eur vataraz alaouret, egile eur c’hleze hir daouzourn, ha ni da heul war ziou renkad, a bep tu d’eomp kargidi hag ofiserien ti-kêr, hag i gwisket ken kaer hag ar re genta. Ar Maer hag ar Vaerez hon degemeras en o falez en eun doare ar c’harantezusa. Azezet edont war bep a gador dero keinet-uhel, heñvel a-walc’h ouz kador kurunidigez roueed Bro-Saoz. Ar Vaerez a lavaras eur geriennou hegarat e kembraeg diwar-benn digoradur an Diskouezadeg. Va c’hinnig a reas d’he fried evel eur gwir Gembread o komz ervat yez ar vro. Eur gouel eus ar c’haera a oa bet prientet d’ar Vrezoned en e balez gant Maer Abertawe. Kanerien ha c’hoarierien eus an dibab a oa bet galvet d’ober enor d’eomp, kanet e voe a bep doare toniou kaer e kembraeg ha c’hoariet war an delenn. En eur sal all en em gave evaduriou, gwestell ha madigou a bep seurt, d’an neb en devoa naon ha sec’hed da c’hallout debri hag eva en eur gaozeal gant e vignoned. <section end="II"/> <section begin="III"/>{{Kreizañ|<big>III. ''EN ABERTAWE (kendalc’h)''</big>}} {{DilinennadNegativel|''Eur C’horsez dispar. — Kanadegou gant ar vugale. — Strakadennou-dourn ouz Jaffrennou. — Kenstrivadegou ha sonadegou an Eistezvod. — Lizer va mignon Even da Groaz ar Vretoned diwar-benn Eistezvod Abertawe.''}} Ar meurz, diouz ar beure, e tegoueze digoridigez an Eistezvod, ha da genta evel kustum, e voe dalc’het<section end="III"/><noinclude><references/> {{Niv||— 11 —|}}</noinclude> c0l9occez477zwedw2a9uc0f4c61elx 102 66791 209477 2026-09-21T09:12:39Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209477 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ar C’horsez e krec’hienn Brynmill. Evel n’oa ket deuet Kaletvoulc’h <ref>An Ao. Erwan Verthou.</ref>, drouiz-meur Gorsez Breiz, e ris evitañ el lidou. Pignat a ris em gwiskamant gwenn en eur c’harr gant an arc’hdrouiz Dyvet <ref>Maro e oa a-benn neuze Houva Môn.</ref>, ha ni etrezek lec’h ar C’horsez e penn an ambrougadeg. Eur valeadenn dudius a rejomp dre valiou al liorz-veur. Bugale-skol Abertawe, 600 anezo, hon degemeras o kana d’eomp a-unvouez kanaouennou koant. En unan eus ar c’hanaouennou-se e teue gant ar vugale jestrou o tereout ouz komzou ar ganaouenn. Koun am eus e hejent holl a-us d’o fenn o frilienou gwenn e-kreiz ar ganaouenn-se. En eul lec’h dudius e voe graet ar gouel hag en-dro d’an daol-vaen ez oa tud a-vil-vern, deredet eus korniou pella ar vro. Goude kanadeg ar vugale, e voe tro al lidou, ar c’han, ar c’hoari an delenn, ar prezegennou. Ne gollin ket amzer o tanevelli d’eoc’h al lidou, a voe heñvel amañ ouz re Kêrdiz ha Dublin. Va mignon Taldir a lennas eur pezig savet gantañ hag a voe intentet daoust d’ar c’hembraeg da veza eun draïg disheñvel diouz hor brezoneg. Strakadennou-dourn a voe graet outañ e-leiz. War-lerc’h lidou ar C’horsez, e voe digoret gant kanaouennou c’hoaz pabell (tinell) an Eistezvod. Ar babell savet er bloaz-se en Abertawe a oa barrek da zastum 20.000 den ; 40.000 lur e koustas. « Daoust d’he ment, re vihan en em gavas c’hoaz », a skrive eun nebeut deiziou goude va mignon Even a heulias penn-da-benn ar goueliou <ref>''Goueliou bras Kembre : Petra eo an Eistezvod'' gant Kar-e-Vro (an Ao. F. Even), pennad-skrid moulet war ''Kroaz ar Vretoned'', 15 a Wengolo 1907, pajenn 3, bann 1.</ref>. « Dervezennou, ar<noinclude><references/> {{Niv||— 12 —|}}</noinclude> 0at2mip5g82iy63fbo5pcgezmymuqny 102 66792 209478 2026-09-21T09:15:44Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209478 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>yaou goude kreisteiz avat, em eus gwelet 9 pe 10.000 a dud, ret d’ezo chom ermaez, ar sal o veza leun-chouk araok ma oant degouezet. Adalek 10 eur eus ar beure betek 10, 11 eur noz, e-pad pemp dervez eus eur penn (meurz, merc’her, yaou, gwener, sadorn), an dinell-se ne zileunias ket a ganerien, a sonerien, a brezegerien hag a selaouerien. « Da gregi eur bomm-muzik ha kan an Eistezvod, distaget gant eur c’haner pe eur ganerez brudet. Goude, betek 7 eur noz, krogadou, gwech etre strolladou kanerien ha kanerezed, gwech etre c’hoarie- rien telenn, violons, hag all. Adalek 7 eur, ''cyngherdd'' pe « sonadeg », a oa eun dudi d’an diouskouarn ha d’an ene. Eno e klever gwella kanerien ha kanerezed ar vro ha marteze ar bed. Kana e-pad ''cyngherdd'' an Eistezvod a zo eun enor dreist-par, ha n’eo ket dibaot gwelout hiniennou eus an « añchennou aour » a zihad Kembre, mor a gan, war holl deatrou bras ar bed, oc’h ober eur veaj hir, a-wechou o treuzi ar mor, peogwir e teuont betek eus an Alamagn hag an Amerik, evit kana e yez o c’havell dirak o c’henvroiz. N’o deus gwenneg ebet da c’hounit : karantez o bro a zo a-walc’h evito. Kaerat skouer ! » En hevelep pennad-skrid e tisplege ervat Even da lennerien ''Kroaz ar Vretoned'' petra eo an Eistezvod evit Kembreiz. N’oun ket evit herzel ouz ar blijadur da adskriva amañ ar pez a lavare neuze : « Evit displega mat petra ez eo an Eistezvod ar wella pluenn en em gav tougn. Me a gred zoken eo ret gwelout anezañ ouspenn eur wech a-raok komz dioutan gant anaoudegez. Evidoun-me, daoust d’in da veza bet eun tañva eus hini Rhyl, bremañ ez eus<noinclude><references/> {{Niv||— 13 —|}}</noinclude> ay8yotopzbshqzg4vdwy30dgir7nc8y 102 66793 209479 2026-09-21T09:35:51Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209479 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>tri bloaz, n’anavezen ket mat ac’hann da vremañ talvoudegez an Eistezvod. « An Eistezvod n’eo ket gouel ar c’han hag ar soniri hepken evel ma kred eun darn. Gwelloc’h eo : Gouel ar c’houn, gouel ar c’haerder hag ar ouiziegez dindan kement stumm a zo ha kurunidigez eur bloavez labour graet evit ''gloar ar vro''. « Labouriou ar spered a zalc’h ennañ, evel m’eo dleet, al lec’h kenta ; ne vez ket ankounac’haet evit se labour an daouarn ; graet e vez stad eus pep rumm deskadurez hag eus pep ijin. « Gwispon al liver-taolennou, benveg ar c’hizeller, hini an tenner-portrezou, nadoz ar vrouderez, betek stern ar gwiader a vez gopraet kenkouls hag ampartiz ar c’haner, ar soner, ar muziker pe ar barz, m’o devez o labour eun dra bennak a gaer hag a dalvoudus evit ar vro. « E-kichen pabell pe teltenn an Eistezvod e kaver bepred eur sal-diskouezadeg e-lec’h ma vez lakaet dirak daoulagad an holl al labouriou kinniget evit ar c’henstrivadegou. Ar bobl a wel evel-se ar gounid hag an araokaat he deus graet ar vro e-pad ar bloaz diweza. Buhez Kembre a dremen dirak he daoulagad hag he c’harantez eviti a ya dounoc’h-doun en he c’halon. Evit rei amzer d’an dud a c’hoanta sacha war ar maout da brienti o oberou, e vez embannet roll an holl labouriou goulennet — re ar spered ha re an daouarn — en eul levrig, ouspenn eur bloavez a-raok ma tleont beza barnet. « Ano kement hini a ya an trec’h gantañ a vez diskleriet, etre daou laz-kana, diwar al leurenn-c’hoari, dirak ar bobl dastumet e-barz teltenn vras an Eistezvod. Diwar neuze, setu-heñ brudet hag enoret e {{Tired|pe|var}}<noinclude><references/> {{Niv||— 14 —|}}</noinclude> kmlwyrc381fwj35svvcjz9qqnlh0879 102 66794 209480 2026-09-21T09:40:57Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209480 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="IV"/>{{Tired2|pe|var}} c’horn ar vro. Ar stumm-se ken dereat da gempenni pep tra a ra d’an dud speredet ha dourniet mat beza bepred helibini — evit brasa mad ar vro — o klask piou a ray ar gwella, ar c’haera labour. « Netra a souezus eta ma ’z eo an Eistezvod gouel ar vroad a-bez ha ma tired di Kembreiz a-vil-vern ». <section end="IV"/> <section begin="IV"/>{{Kreizañ|<big>IV. ''E MUMBLES''</big>}} {{DilinennadNegativel|''An dimezell Dillwyn. — Tren Mumbles. — Ar banvez en ti-kazino. — Ar vutunadeg. — Ar c’haniou.''}} Sonadeg an Eistezvod a oa bet d’ar meurz diouz an noz n’em eus ket klevet, rak en endervez an deiz-se, eun tren divoutin en doa kaset ar Vrezoned d’eur gouel all. Lavaret em eus ez eo holl binvidigez ar vro-mañ er mengleuziou glaou-douar ha houarn. An dud a zo perc’henn war ar seurt mengleuziou a zo pinvidik-mor. En o zouez, ez oa eun dimezell Dillwyn, ha hi eo he devoa paeet d’eomp an tren divouttin da vale war ribl ar mor ha da zont d’eur banvez da gloza ar valeadenn. En derc’hent, edon en em gavet a-greiz-holl gant miss Dillwyn, neuz eur paotr ganti evel ma oa boas <ref>Gwisket e veze peurvuia en eur gwiskamant liou louet, gant eun tog feltr eriennet-ledan heñvel ouz hini ''cow-boys'' (paotred-saout war varc’h) ar Stadou-Unanet, Bleo berr evel re eur paotr a oa en he fenn, ha war he fri lunedou aour.</ref>, hag a lavaras d’in hep zoken chom a-sav : « Bezit arc’hoaz d’an endervez da ziv eur e porz-houarn ar Mumbles ». Antronoz, daoust na ouien ket da vat da betra e oan pedet gant an dimezell Dillwyn, ha me mont d’ar porz-houarn<section end="IV"/><noinclude><references/> {{Niv||— 15 —|}}</noinclude> 4p1oujd9nwkh2fvs76pjgcvng3ar1nx 102 66795 209481 2026-09-21T09:43:34Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209481 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>e lec’h e kavis ar Vrezoned all a oa bet pedet eveldoun-me, hag a lavaras d’in e tleemp mont d’ar Mumbles. Bez’ ez eus e tren ar Mumbles azezennou war c’horre ar bagonion ma c’heller gwelout mat diwarno glann ar mor ha frona an aer sall. Mont a ris war c’horre unan eus ar bagoniou-se gant eur bagad Kembreiz a oa bet pedet a-unan gant ar Vrezoned. Degouezet er Mumbles, a-benn eur pennad tremenet o welout al lec’hiou, e teuas an dimezell Dillwyn d’hor pedi da zont e sal ar banvez. Houmañ a oa unan eus saliou bras ar c’hazino a oa bet feurmet en e bez gant an dimezell Dillwyn da rei degemer d’eomp. Araok ar pred, e reas an Dimezell Dillwyn eun tammig prezegenn, o tegas soñj d’eomp dudius-kaer eus emgann Sant-Kast e lec’h e teuas an holl Vrezoned eus an daou tu d’ar mor, Breiziz ha Keumriz, d’en em anaout evel breudeur a wad hag a yez, ha, taolet o armou ganto, d’en em vriata e lec’h en em laza, en despet d’ar Saozon ha d’ar C’hallaoued. Lavarout a reas an dimezell da gloza e tleemp beza ouz he zaol ni ivez evel ''breudeur''. Hag evel-se e voe, e gwirionez, daoust d’an dud vras — en o zouez Maer Abertawe — a oa hon touez. Laouen-bras e voe ar pred a oa ahendall aozet eus ar brava : meuziou blizik, gwiniou mat. Lakaet e voen bet ouz taol e-tal eun dimezell a Gembre a gomze mat-tre ar c’hembraeg hag ar galleg. Da zibenn ar pred, setu an dimezell Dillwyn o kemerout eur voestad segalennou, hag, evit ar skouer, emezi, e kemeras unan hag en em lakeas d’he butunat. Neuze e voe tro d’ar c’hanaouennou ha d’ar prezegennou. O veza m’edo an dimezell Dillwyn o ren<noinclude><references/> {{Niv||— 16 —|}}</noinclude> lslc4iyx6gkvc69z4dzg8f80l9yw9h1 102 66796 209482 2026-09-21T09:46:09Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209482 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>an traou ne veze ket ganeomp amzer da enoei. C’hoarzet ha kanet e voe a-hed an nozvez. ''Kousk, Breiz-Izel'', ''Ar Pilhaouer, Son Helena'', ha me oar, a deuas gant ar Vrezoned hag a blijas d’an holl. Goude-se e voe tro ar c’hanaouennou kembraek da lakaat da zistona hekleoiou ar c’hazino. Kanet e voe ''Hen wlad'' ''fy Nhadau''. Neuze e lavaras Miss Dillwyn e karje ivez e vije kanet eur poz eus ''God save the King''. Da heul, hor c’henvrôad Ar Berr, birvilhet eun tamm e galon, en em lakas da youc’hal a-bouez penn : « Bevet ar Roue ! » D’ar c’houlz-se e oa Ar Berr a-du gant ar roueelerien. « Petra a lavar ho mignon ? » a c’houlennas va amezegez n’he doa ket intentet ervat. « Emañ o heta hir-vuhez d’ar Roue Edward », emezoun. E gwirionez, e danvez-roue ar Frañs edo, ’m eus aon, spered hor c’henvrôad. D’an noz e kemerjomp an tren a oa chomet ouz hon gortoz. En Abertawe, an darn-vuia ac’hanomp a chomas gant ar maer da dremen an noz oc’h ebatal. N’em eus ket ezomm da lavarout ec’h en em gavas rener ''Kroaz ar Vretoned'', hag heñ deuet eun tammig koz, gwall-vezevennet e benn antronoz da heul ar gouel-se. Gwell a se evitan, e tegouezas gantan war ar mare eur bedadenn eus a berz an Itron a Llanover da vont da ziskuiza en he c’hastell. Ha me en hent kerkent, o lezel Even hag ar Vrezoned all da heulia goueliou an Eistezvod&nbsp;<ref>Neuze eo e pedas an Ao. Vallee F. Even da skriva da lennerien ''Kroaz ar Vretoned'' al lizer a zo bet advoulet uheloc’h pennadou anezañ. (M. M.)</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 17 —|}}</noinclude> t0llaftnmwy0t4cfgspayuasri03bcw 102 66797 209483 2026-09-21T09:51:04Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209483 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>V. ''E LLANOVER''</big>&nbsp;<ref>Ar pempvet rannbennad-mañ, e-lec’h beza dezrevellet d’in da skriva gant Fransez Vallee (evel ar pep all eus e Eñvorennou) a zo bet skrivet war-eeun gantañ penn-da-benn (M. M.)</ref>}} {{DilinennadNegativel|''Dalc’het gant ar-remm. — Eur sell ouz an adreñv. — Labour, huñvreou alaouret, dihun c’houero. — Diweza emweladenn gant an Itron Herbert.''}} An hent a ris gant va mignon Johnson. Evel m’oamp hon-daou kerzerien vat, ez ejomp war hon treid eus an diskenn hent-houarn da gastell Llanover. Heulia a raemp gwenodennou a-dreuz d’ar maeziou a oa neuze en o c’haera. Eur wezenn gelenn vras a gavjomp war hon hent kent degouezout e Llanover. En-dro d’ezi edo d’ar mare eun nebeut tud eus ar gêriadenn o tiskuiza hag o tiviz. Eun degemer mat a rejont d’eomp ha goulenn ouzomp diwar-benn doare an Eistezvod. Er c’henta derveziou a dremenis er c’hastell ne dis ket nemeur eus ar gêr, dalc’het ma voen em c’hambr gant eur barrad remm. Hen dastumet em boa, moarvat, em baleadenn a-dreuz d’ar maeziou gant Johnson pe en ehan a rejomp, ha ni tomm d’eomp, e skeud ar gelennenn vras. Laouen e voe ganen adkavout va holl vignoned ''byw a iach'', gouez d’ezo, dreist-holl Madoc Môn a oa o paouez gounit en eun eistezvod eus e gornad-bro eur gador-dero da briz e varzoniez. Ouz va fedi d’he c’hastell he doa bet an itron Herbert he menoz. Hen diskleria a rin amañ berr-ha-berr ha dont evit-se eun tammig war va c’hiz.<noinclude><references/> {{Niv||— 18 —|}}</noinclude> nf7ygna5cuyflvabb4u6cusqxth8jbz 102 66798 209484 2026-09-21T09:55:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209484 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> E-touez va lennerien ne deus hini ha ne leñvfe e doun e galon d’ar yeo bounner sammet gant ar spered gall war hor spered a Vreiz. Eur pleg a zo dreist holl er spered gall a ra diaez d’eomp, pleg an impalaerelez. Pep Gall a zo anezañ eun impalaerelour-ganet, gwir-hêr d’ar Romaned-wechall a wele ar bed-holl, korf hag ene, dindan o zreid. Ha gwerinelour e ve, ne vern ket ! N’eus gwasoc’h impalaerelour eget eur gwerinelour, tuet dalc’hmat ha ma vez da rikla d’ar Jakobinelez. Sellit da skouer ouz labour divreizat ar werinelez — ya, an hini gristen ! <ref>An Ero (''le Sillon'' e galleg). War al labour fall-se (fall e-keñver Breiz — ar wir hini : Breiz keltiek — hag ar Brezoneg) kalz a draou en dije bet da lavarout Frañsez Vallee, ha dreist-holl an abad Perrot (M. M.)</ref> — en hor bro-Leon. Seul uheloc’h ar perz ma teu warnomp an impalaerelez c’hall, seul diaesoc’h e vez d’hon diouskoaz ha seul boaniusoc’h d’hon ene. Pa bouez a-berz ar gloer uhel n’eo ken eur boan, eur wir verzerenti eo d’eomp ! Ar verzerenti-se, hor breudeur a Gembre o deus her gouzañvet a-hed o istor hag her gouzañv a reont hizio eveldomp-ni. N’eo ket souez o dije eun nebeut anezo, gwir Gatoliked, en em unanet o klask degas gwellaënn. Savet o deus kenetrezo eur vreuriez kristen ''Cymdeithas'' ''hanesyddol sant Teilo'' « Breuriez danevellel sant Telo » evit studia o istor broadel, embann ha skigna ar brud anezañ da denna azaouez war o ano a bobl, e-keit ha ma kavjent ennañ gwrizienn ha harp d’ar c’hreañsou katolik a voe re o zadou koz. D’ar c’hreañsou-se ec’h azgoulennent ministred, {{Tired|be|leien}}<noinclude><references/> {{Niv||— 19 —|}}</noinclude> ak5rcy1aueflskodj7avbngghbb9njs 102 66799 209485 2026-09-21T09:58:24Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209485 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|be|leien}} hag eskibien, gouest da ren Kembre, a-unvan ganto, en hent he spered, he yez hag he broadelez. Hag a-benn ez int deut da gas o c’hlemm betek Rom, a roas d’ezo da eskob Menevia — war-lerc’h sant Devi — eur beleg a ouenn gembreat, an aotrou ’n eskob Mostyn. Laouen-bras e voe ganto ivez rei degemer, goude, da veleien a Vreiz-Izel kaset daveto, en o zouez hor mignon, an tad Goulven Trebaol. Pa savas bec’h war al leanezed e Breiz, ma rankent divrôa <ref>Dindan ministrerez Komb, 1902 (miz Kerzu) ha bloaziou da heul. Lenn bloaveziadou ''Kroaz ar Vretoned''.</ref>, e voe goulennet ouzin ha na zerefe ket da genlabourat gant ar veleien vreizat leanezed a Urz ar Spered-Santel. Respont a ris ez oa en urz-se danvez dispar, e-leiz a leanezed a ouenn vreizek rik o c’houzout ar yez. « Gouest int, » emeve, « d’ober labour-dreist, nemet eeunet e vijent da vat en hent ar yez hag ar spered-bro ». Ha ne c’houitas ket an eeunadur-se a c’houlennen. d’al leanezed. Kaset e voe d’o heñcha e studi ar yez eur Gembraez c’hredus, miss Magdalen Jones. An tad Jones, a Gêrnarvon, anezañ eur gwir Gembread a wad hag a yez, hag eur barz a zo kaeroc’h, en doa savet e kembraeg eun niver levriou talvoudek : katekizou, levr oferenn, troïdigeziou eus kanennou-iliz, divizou aes ha dudius diwar-benn an istor, hag all. Diouz va zu e roïs skoazell eus va gwella&nbsp;<ref>D’al leanezed a ouie ar brezoneg, en doa an Ao. F. Vallee displeget kenteliou e brezoneg a-zivout ar yezadur kembraek. Dournskrid teo-meurbet ar c’henteliou-se am eus gwelet en e di, pa’z oun deuet da veva er vro-mañ e dibenn ar bloaz 1920.</ref>. Pa voe staget gant al labour-se n’oa ket e Sant-Brieg a wir eskob, koulz lavarout, ker kabac’h hag<noinclude><references/> {{Niv||— 20 —|}}</noinclude> t5c68b0tmo6sk8hkc2pk6683gq8rb3v 102 66800 209486 2026-09-21T10:02:53Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209486 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>e oa aet an hini a zalc’he an ano. Evit ar garg edo holl etre daouarn eun estren na ziskreden tamm ebet e vije anvet da eskob, kement a zigarantez en doa tennet war e benn, hag heñ o lavarout, dre ma wele, moarvat, n’oa ket re-garet, n’edo ket e chal da veza eskob e Breiz. Hag e raen huñvreou alaouret, ma welen enno o tont d’eomp hep dale an eskob gwir-vreizat c’hoantaet gant an holl. Ha gantañ o tont en-dro amzer vinniget an eskob David, ar yez enoret ha studiet, an darempredou en doa boulc’het an eskob David etre Breiz ha Kembre <ref>Traoñ ar bajenn a oa bet lezet e gwenn gant F. Vallee evit lakaat eun notenn. An notenn-se avat n’eo ket bet skrivet gantañ. Kavet e vo war ''Groaz ar Vretoned'', 27 a viz Gwengolo 1908, eur pennad gant Dir-na-Dor (Erwan ar Moal) a-zivout an Aotrou ’n Eskob David hag ar Brezoneg (Notenn laket amañ gant M. M., 16-5-1941, oc’h adskriva evit an eil gwech an eñvorennou-mañ evit ar moulerez).</ref> adskoulmet ha war greñvaat bemdez… ha me ’oar ! C’houero e voe an dihun evel ouzoc’h. Bez’ e ouezo hol lennerien n’hellan ket — ha me katolig — re-boueza war ar gwiridig amañ. Spisomp hepken e voe kaset da vro-Gembre, evel má lavare eur maer ac’hano : « e-lec’h ar Breizadezed kembraekaet a c’hortozed, Gallezed saoznekaet, hag i o lakaat o foan da saoznega Kembre evel m’hel lakont amañ da c’hallega Breiz&nbsp;<ref>War am eus klevet digant an Ao. F. Vallee, al leanezed, anezo Breizadezed mat ha brezonegerezed kerkoulz, a oa bet desket d’ezo ar c’hembraeg e Sant-Brieg, a voe kaset d’ar Stadou-Unanet. En o lec’h e voe dileuret davet Kembreiz Gallezed, da lavarout eo leanezed a Vro-C’hall (a Vreiz-Uhel) na ouient nemet ar galleg hag ar saozneg. M. M.</ref>. Diwar-benn « ar walenn » — gouez d’ezi — nevez<noinclude><references/> {{Niv||— 21 —|}}</noinclude> pzy468f2xt721otvdw0zqtiipmto7b2 102 66801 209487 2026-09-21T10:04:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209487 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dichadennet ouz Kembre eo he doa c’hoant an itron Herbert da glevout ganen. N’hellis ket ober ahendall eget anzav va dievezded hag ar wall-gerseenn am boa bet. Ha siouaz ivez ! va dic’halloud, rak ar mestr garo ha dizamant d’hor broadelez a oa o terc’hel ar stur. Toui a ris ober va gwir-wella kerkent ha ma kavjen va zro. Ouz va gwelout nec’het-holl, ha hi ivez ken nec’het ha me, e lavaras d’in an itron Herbert, gant teneridigez eur vamm, mont d’ober eun dro-vale war al lenn gant Johnson. War eur menk dirak lenn al liorz edomp azezet hon-tri : an itron Herbert, Johnson ha me. Menel a reas eno an itron Herbert e-keit ha ma pellaemp war hor bagig. Johnson a roeñve gwevn evel m’oa boas, digas a-walc’h an neuz warnañ meur a wech em eus bet tro da welout en doa kemeret, dre hir-henta Mahometiz er Sav-heol du-hont, o spered a Donkadurelez : adal n’heller netra ouz ar Red, kerkoulz eo lezel pep tra e dourn Doue. Evidoun-me, pa sellen, dre an abardaez-noz o koueza, ouz an itron Herbert hec’h-unan war he menk, soublet he fenn en he menoziou pounner, e ranne va c’halon em c’hreiz. Ar wech diweza e voe d’in he gwelout ha n’he gwelin mui er bed-mañ, pa ’z eo marvet nebeut goude. Pa gounan enni avat, e teu d’in dalc’hmat em spered he skeudenn war ar menk e glann al lenn ha hi beuzet en hec’h anken.<noinclude><references/> {{Niv||— 22 —|}}</noinclude> oj11p4yx98e0forg0aa5xdujlrz6xa1 102 66802 209488 2026-09-21T10:10:53Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209488 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>VI. ''AN DISTRO''</big>}} {{Kreizañ|''En Abertawe adarre. — Ar c’himiadi''.}} Distrei a ris da Abertawe p’edo an Eistezvod o tont d’he dibenn ha va c’henvroiz war o c’himiad. Kimiadi a ris ganto diouz hor mignoned o doa roet d’eomp an tenera degemer, en o fenn Maer ha Maerez Abertawe. Peur e vo graet kemend-all en eur gêr a Vreiz, e sell eus ar yez hag ar vroadelez ? Aes e voe an distro. An hevelep hent a heuilhjomp hag hor boa heuliet o tont, hag an dro-mañ ivez ne ehanjomp ket e Kêrdiz. Ar mor evit an dreizadenn a voe sioul-kenan. Va gwele-fled evit an noz a oa dindan hini an doktor Plateau, a lavaras d’in hegarat-tre o heta nozvez-vat : « Ha dreist-holl, mar bezit klañv, n’ho pet ket aon d’am dihuni. Dont a rin d’ho prederia ». A drugarez Doue n’em boe ket a ezomm d’hen ober. D’ar beure e touaremp holl e Sant-Malou hag ac’hano pep hini d’e gêr. <section begin="VII"/>{{Kreizañ|<big>VII. ''EUS SANT-BRIEG DA ZINEDIN''</big>&nbsp;<ref> ''Dinedin'' e brezoneg, ''Dunedin'' e gouezeleg, a zo ano keltiek kêr-benn bro-Skos, ''Edinburgh'' gant ar Saozon, ''Edimbourg'' gant ar C’hallaoued. ''Castell y Morwynion'' « Kastell ar Gwerc’hezed » a zo eun ano-all d’ezi e kembraeg.</ref>}} {{DilinennadNegativel|''E Paris. — E Dieppe. — Eul lestr ijin-troellrod. — E Newhaven. — E Londrez. — Tren Bro-Skos. — Newcastle en noz. — Tarz an deiz war aod mor an Hanternoz. — An degouezout e Dinedin.''}} E miz Gwengolo 1907, e tigore e Dinedin, bro-Skos, an trede kendalc’h hollgeltiek. Mont a ris gant an<section end="VII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 23 —|}}</noinclude> mi3d8ltyz394xj3h7nd3br9lphbvvzc 102 66803 209489 2026-09-21T10:31:41Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209489 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>Aotrou de l’Estourbeillon, Herrieu, Mellac, hag an diou dimezell Riou, kanerezed brudet a Vro-Wened. Da genta ez is da Baris d’en em gavout eno gant va c’henvroiz. Degouezet e porz-houarn Menez-Parnas, e tiskennis en eun ostaleri er straed Roazon. Labouriou bras a raed er straed-se ha gant ar furchadennou a raed en douar breinet-holl gant an tuellennou aezenn-leski ez oa eur flaer eus an hegasa, ken e oa darbet d’in beza mouget. Hag abaoe pa gounan er straed Roazon, e klevan c’hoaz ar c’houez kasaus-se. Antronoz-beure ez is e porz-houarn Sant-Lazar hag en em gavis eno gant va c’henveajourien. Ar bilhed hent-houarn evit ober va zro, a eil klas war hent-houarn Bro-C’hall ha war al lestr-treizer, trede klas war hentou-houarn Breiz-Veur, mont dre an tu reter betek Dinedin ha dont endro dre an tu kornok, o chom eur miz d’ober va zro ha pep aotre d’in da ziskenn ha da baouez e lec’h ma karfen, evit ''nao lur'' ''ha pevar-ugent'' hepken. Brava beaji en amzer-se ! An hent etre Paris ha Dieppe a zo kaer a-walc’h. Da genta e heulier traonienn ar Seine, anezi eur gompezenn ec’hon. Ledan ivez eo ar stêr ha riblennet en daou du a wez elo. Disheñvel-tre an arvest-se diouz ar re a gaver en hon traoniennou Breiz. Goude tremen Rouen e tegouezer gant eur vro disheñvel. Heulia a reomp eun draonienn leun a bradou glas hag a wez bodennek a ro d’in da goun eus maeziou bro-Saoz. E Dieppe edo ouz hon gortoz eul lestr bras dre dan, bihanoc’h eget hini Sant-Malou, hogen laket en-dro gant eun ijin-troellrod e-lec’h an ijinou war vailhou ha riboterez a zo ken stroñsus. Gant-se, hemañ a oa distroñs-kaer, hag evel ma ’z edo sioul ar<noinclude><references/> {{Niv||— 24 —|}}</noinclude> j6fvtyydnqviqpm02yqouwnhnw35iqb 102 66804 209490 2026-09-21T10:37:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209490 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>mor ne voen ket klañv. E Newhaven <ref>Distagit « Niouhêveunn ».</ref> e rejomp eur paouez hir hag e c’hellis mont da gemma va arc’hant gall ouz arc’hant saoz. Pemp lur war-nugent hepken e oa neuze talvoudegez al livr-sterling Bro-Saoz a dalv bremañ (miz Mae 1926) en tu-hont da eiz ugent lur. D’an abardaez-noz e tegouezomp e Londrez. Rankout a rejomp mont eus ar porz-houarn <ref>Porz-houarn Viktoria, er gevrenn diouz tu ar mervent da Londrez.</ref> e lec’h m’edomp degouezet — tost da iliz katolik nevez Westminster — d’eur porz-houarn all <ref>Porz-houarn Sant-Pankras, e kevrenn hanternoz Londrez. Daou viltir hanter, war bouez nebeut, a zo etre porziou-houarn Viktoria ha Sant-Pankras (miltir bro-Saoz a dalv 1609 metrad tost da vat). Sant-Pankras, pennlinenn hent-houarn bro-Skos hag an Argoad (''Midland-Railway''), a zo a bep tu d’ezañ, koulz lavarout, daou borz-houarn bras all. Porz-houarn Karrezenn Euston, ''Euston Square Station'', en tu diouz ar C’hornog, anezañ pennlinenn Hent-houarn Londrez hag ar Gwalarn (hent Kêrgeubi hag Iwerzon). Porz-houarn Kroaz ar Roue, ''King’s-Cross-Station'', en tu diouz ar Reter, anezañ pennlinenn Hent-houarn an Hanternoz (Kêrgrant, Lenngolun, Kêrevrog). M. M.</ref>, e penn pella Londrez ha treuzi kêr e karr. Mont a reomp e tren Dinedin. Treniou lorc’hus eo an treniou-se evit Bro-Skos, gant gwerennou bras en daou du, ma c’heller gwelout drezo ar maeziou bep ma tremener. Hogen noz e oa anezi ha n’em eus ket gwelet nemeur a dra war va hent. Bro-Saoz war he hed a dreuzomp evel se e-kerz an noz, ha goude ruilhal meur a eurvez e tegouezomp e Newcastle, er penn hanternoz anezi. Eur gér bras-bras e tle beza Newcastle, diouz an doare ma oa sklerijennet ha ma lugerne a-bell dre deñvalijenn an noz&nbsp;<ref>Brasa porz-mor eur vro c’hlaouüs eo Newcastle, enni ivez labouradegou bras ha stank : teuzerezou-houarn, govili, chimikerezou. Monedone al listri er porz anezi a zo da renka raktal goude monedone al listri e porziou-mor Londrez ha Liverpool. M. M.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 25 —|}}</noinclude> c6l2a29vaej4cyjd1ag7bz1szxu7kar 102 66805 209491 2026-09-21T10:41:05Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209491 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <section begin="VII"/><br> Eun nebeut goude treuzi Newcastle, e teuas an deiz da darza hag e welemp mor an Hanternoz, e klevemp e c’hrozmol e-keit ha ma c’houeze ouzomp an aezenn-sall. An tren a hede an tornaod, ha dre sellout er prenestr e welemp an tonnou o skei a-herr dindanomp. Dam-deñval e oa c’hoaz ha goloet an neñv. Ha war ar mor hag an oabl liou ar gwall-varradou amzer. Goude eur veaj hir ha skuizus-kenañ, en em gavjomp e kêr-benn bro-Skos. <section end="VII"/> <section begin="VII"/>{{Kreizañ|<big>VIII. ''E DINEDIN''</big>}} {{DilinennadNegativel|''Braventez Dinedin. — Princes Street. — High Street. — Savadur-koun Gaoter Skott. — E Carlton Hotel.''}} Dinedin, ez eus nebeut a vrud diwarni e Breiz, a zo brudet-bras e broiou an Hanternoz. War a lavarer, dre amañ zoken, ar vrava kêr eus an Europ a-bez e vije-hi. Me her c’hredfe a-walc’h, kement a draou kaer a bep seurt, paleziou, ilizou, delwennou, hag all, a weler enni&nbsp;<ref>Keñveria ''Kroaz ar Vretoned'', 6 a viz Here 1907, p. 3, bann 3. Skriva e-unan en deus graet F. Vallee ar rannbennadou a-zivout Dinedin.</ref>. Pa zegouezer e Dinedin dre an hent-houarn, n’eus forz a be du e vefe, e-lec’h treuzi fabourziou dizoare ha lous, mogedet-holl gant al labouradegou evel e Londrez hag e kêriou bras a Vreiz-Veur, e tremener<section end="VII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 26 —|}}</noinclude> lezokrvnegqnn2aibpdpod4mfhznduk 102 66806 209492 2026-09-21T10:44:16Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209492 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dre hentou dindan-zouar e doare m’en em gaver a-greiz-holl e kevrenn gaera ar gêr varzus-se. Princes Street a reer eus eur straed vras en em astenn etre an daou borz-houarn : ''Caledonian Station'' ha ''Waverley Station''. Eur souez, kerkent ha ma teuer er-maez a Caledonian Station, en em gavout er straed-se. Pa lavaran straed n’emaoun ket reiz : eur pondalez-meur e ve anvet kentoc’h. Rak ne weler a diez warni nemet diouz eun tu, an tu kleiz pa zegouezer eus ar C’haledonian, hag en tu dehou, evel a-ziwar eur pondalez ramzel, oc’h en em zisplega d’ar sellou kaera arvest a oufed da welout — eun draonienn ec’hon glasvez-holl o kenredek a-hed ar straed, hag, en tu-hont, eur roc’h serz uhel-uhel — eur 150 metr he deus pe dost — warni eur c’hastell kreñv mogeriet. En hor bro-Vreiz, em yaouankiz, eun deiz ma tegouezen war droad dre unan eus he doriou koz e kêr Foujera, em eus bet evel eun tañva eus an donedigez e Dinedin. Hogen pebez kemm evit pez a sell ar braster hag ar veurdez&nbsp;<ref>Setu amañ an hevelep dilinennad evel ma oa bet da genta dezrevellet d’in da skriva gant an Ao. F. Vallee : « War Princes Street n’eus a diez nemet diouz eun tu hepken. An tu eus ar straed-se a zo didiez a sko war eun draonienn ledan, leun a c’hlasvez hag a vleuniou. En tu-hont d’an draonienn-se, war eur roc’h serz, eur c’hastell koz kranellek ha touribellek, heñvel ouz an neiz-laeron-se a save brezelidi ar Grenn-amzer. Degas a rae koun d’in eus kastell Roc’h-Morvan a zo savet evel-se a-us da draonienn Landerne. Nemet dismantret-holl eo hor c’hastell a Vreiz, e-lec’h ma sav kastell Skos en e bez hag en e gaera ».</ref>. Ha dre ma ’z eer war-raok e kresk ar sebez. Adalek roc’h ar C’hastell betek lec’h brudet Holy-Rood, a-hed gant an draonienn bepred, ez eus eur grec’hienn oc’h en em leda war ar gribenn anezi eur straed koz<noinclude><references/> {{Niv||— 27 —|}}</noinclude> k21u4dx5odj5n4y8dg6hxymx8qezbnz 102 66807 209493 2026-09-21T10:48:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209493 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dispar anvet ''High Street''. Evel ar c’hastell war e roc’h, ha gwelloc’h c’hoaz, e tegas d’ar spered huñvreou an amzer-wechall gant he ziez maen-benerez louet-damzu, dentet e doare dereziou an talbenn anezo, a sav er vann uhel-uhel, p’o devez ar re gosa betek pevarzek solieradur. En o c’hreiz, a-us da steudad an talbennou, kloc’hdi iskis iliz Sant-Jili. Netra kaeroc’h, pa seller outo eus Princes Street, eget ar savaduriou krennamzeriek-se oc’h en em skeudenni en oabl ar c’huz-heol, heñvel ouz eun armead ramzed c’hoant d’ezo gaoliata an Neñv !&nbsp;<ref>Amañ war-lerc’h ar c’henta stumm bet dezrevellet d’in da skriva : « Adalek roc’h kastell Dinedin betek eur c’hastell all brudet anvet Holyrood ez eus eur grec’hienn, oc’h en em leda war ar gribenn anezi eur straed dispar, hec’h ano ''High Street'' « Uhel-Straed. Evel ar c’hastell, e ro d’in eun tañva eus ar Grenn-amzer gant he ziez maen, uhel-uhel o zalhenn ha dantet e doare dereziou. E-kreiz, o sevel a-us d’an talbennou-se, kloc’hdi dantelezet-holl eun iliz koz-koz, Sant-Jili. Netra kaeroc’h eget talbennou an holl savaduriou-se a weler oc’h en em skeudenni en dremmwel war ar grec’hienn pa dremener dre Princes Street ».</ref>. En eur vont d’hon ostaleri dre Princes Street, e tremenomp ebiou d’eur savadur-koun en enor da Walter Skott, ar romantour brudet. Eun tour daou gant troatad uhelder eo, heñvel a-walc’h ouz beg eun tour-iliz, ha dindanañ eur volz ec’hon. E-kreiz ar volz-se, delwenn ar skrivagner gante gi en e gichen, ha, tro-dro d’ezañ, ebarz kustodou, delwennou penna personou e romantou. E-keñver da savadur Gwalter Skott, war eur savenn a-dreuz d’an draonienn, eun ti-meur bras kolonennek e doare eun templ gresian. Eur mirdi eo, war am eus klevet&nbsp;<ref>Dezrevellet d’in da skriva : « Heulia a rejomp ar straed-se da vont d’hon ostaleri er penn all d’an draonienn. Tremen a rejomp ebiou d’eur savadur-koun en enor da Walter Skott, ar romantour brudet a vro-Skos. Tost d’ar savadur-se, a-dreuz d’an draonienn, ez eus eur palez bras kolonennaouek evel al Louvre e Paris hag a dalv, war am eus klevet, da Skol-vedisinerez ».</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 28 —|}}</noinclude> 0mv6wu3yj2kq09kpqa8byboturfaxbk 102 66808 209494 2026-09-21T10:50:54Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209494 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> E penn Princes Street ez eus eur pont hag e korn ar pont-se, diouz tu an draonienn en dro-mañ, an ti-post a ve reisoc’h e envel « Ti-meur al liziri » ken ec’hon ha lorc’hus ha ma ’z eo. Eus a bell e weler an doenn volzet-kromm anezañ, hag e ra gant an doenn-se hor c’heneil Herrieu, a zo bet merdead, da arouez- lec’h d’en em leviata dre gêr, evel ma rae gwechall, war vor, gant aroueziou ha touriou-tan an aodou. En tu-hont d’ar pont emañ hon ostaleri : ''Carlton'' ''Hotel''. Kenta tra a welan en eur zont-tre er porched a zegas d’in koun eus ar Vro. Eur c’hi loulik eo en eul logig stok ouz annor-diabarz. Gwechall ne weled em bro Dreger en tiegeziou war ar maez nemet ar ouenn-gon-se, liou gell pe wenn o foulinennad bleo flour, bigornek o lostig, krak ha berv a spered hag a lealded o daoulagad en o fennig koant gant o diskouarn a-sav, o muzell voan dalc’hmat o vousc’hoarzin hag o tiskouez o dentigou gwenn-olifant. Bremañ, e-lec’h al loenedigou karus-se, ne weler e pep ti nemet kon-razetaer bleo-ras, rok ha kivioul evel ar C’hallaoued o deus o degaset e Breiz. Skosiz-i a zalc’h d’o gouenn-gon, ha mat e reont ! An eil den ma ris anaoudegez gantañ e voe ar porzier. E kement ostaleri a vro-Skos ez eus eur porzier galoñset hag alaouret-holl, hag heñ o c’houzout holl yezou an Europ <ref>Estrenien ez int alies, peurliesa eus an Alamagn, hag ouspenn ar yezou, e c’houzont mat-tre doareou kement bro ha kement kêr a zo, ken en enezennou, ken war an douar-bras.</ref>, evit degemerout en o yez ar<noinclude><references/> {{Niv||— 29 —|}}</noinclude> 2888nf6j7qu6eazgpvdrte64sx2s79x 102 66809 209495 2026-09-21T10:55:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209495 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>weladennourien a zered da Skos eus pevar c’horn ar bed. An hini hon degemeras — en eur galleg eus ar reisa — oa Alaman, eur stumm soudardel d’ezañ. Ober a rae an holl gefridiou a fizied ennañ, betek ar re zistera, gant aked ha rekisted eun is-ofiser. <section begin="VII"/>{{Kreizañ|<big>VIII. ''E DINEDIN (kendalc’h)''</big>}} {{DilinennadNegativel|''An dud a gavis el letti <ref>Ar ger ''letti'' « ostaleri » a zo anezañ c’hoaz en anoiou lec’hiou e Breiz-Izel. Emañ beo bepred e kembraeg.</ref>. — Ar c’hembraeg o tenna da zont da yez etrekeltiek. — Ar c’hendalc’h hollgeltiek. — Hena sonerez Keltia. — Huñvreachou. — Auld lang syne.''}} E Carlton Hotel e kavis eun niver keneiled ha kenvreudeur a oa degouezet en hor raog : Jenkins, Johnson, Thomas, maer Kêrnarvon, a vro-Geumri ; Kontez Plunkett, an itron Clarcke, an dimezell O’Rafferty, an itron Needham, a Iwerzon ; an itron Mosher, an Amerikanez ken emouestlet da Vreiz ha d’an Emzav keltiek, hag a oa laouen-holl oc’h en em gavout e bro c’henidik he zad. D’ar predou en em gavemp holl a-unan hag e save divizadeg etrezomp diwar-benn broadelez, yez, lennegez, deskadurez. Evel ma verzas d’in an itron Clarcke a heulie piz an divizadegou-se, ar c’hembraeg eo a denne neuze da zont da yez etre-keltiek. Kement-se am eus eveziet meur a wech. E Dinedin end-eeun, pa ’z is d’ober eur weladenn d’an iliz katolik ha d’he ferson, heman, eur Mac Cormac, am degemeras e<section end="VII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 30 —|}}</noinclude> bpjnmo92zq3idza8unjbr657gdhk4uq 209496 209495 2026-09-21T10:58:53Z Aveldro 601 209496 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>weladennourien a zered da Skos eus pevar c’horn ar bed. An hini hon degemeras — en eur galleg eus ar reisa — oa Alaman, eur stumm soudardel d’ezañ. Ober a rae an holl gefridiou a fizied ennañ, betek ar re zistera, gant aked ha rekisted eun is-ofiser. <section begin="VII"/>{{Kreizañ|<big>VIII. ''E DINEDIN (kendalc’h)''</big>}} {{DilinennadNegativel|''An dud a gavis el letti <ref>Ar ger ''letti'' « ostaleri » a zo anezañ c’hoaz en anoiou lec’hiou e Breiz-Izel. Emañ beo bepred e kembraeg.</ref>. — Ar c’hembraeg o tenna da zont da yez etrekeltiek. — Ar c’hendalc’h hollgeltiek. — Hena sonerez Keltia. — Huñvreachou. — Auld lang syne.''}} E Carlton Hotel e kavis eun niver keneiled ha kenvreudeur a oa degouezet en hor raog : Jenkins, Johnson, Thomas, maer Kêrnarvon, a vro-Geumri ; Kontez Plunkett, an itron Clarcke, an dimezell O’Rafferty, an itron Needham, a Iwerzon ; an itron Mosher, an Amerikanez ken emouestlet da Vreiz ha d’an Emzav keltiek, hag a oa laouen-holl oc’h en em gavout e bro c’henidik he zad. D’ar predou en em gavemp holl a-unan hag e save divizadeg etrezomp diwar-benn broadelez, yez, lennegez, deskadurez. Evel ma verzas d’in an itron Clarcke a heulie piz an divizadegou-se, ar c’hembraeg eo a denne neuze da zont da yez etre-keltiek. Kement-se am eus eveziet meur a wech. E Dinedin end-eeun, pa ’z is d’ober eur weladenn d’an iliz katolik ha d’he ferson, hemañ, eur Mac Cormac, am degemeras e<section end="VII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 30 —|}}</noinclude> o0gyvomuwmjg69shr85u479ejsxoy68 102 66810 209497 2026-09-21T11:00:28Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209497 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>kembraeg. Bet e oa péll e bro-Gembre ha desket gantañ ar yez. Ar c’hembraeg, war va meno, a zo galvet da zont da yez ar c’hendarempredou etre Kelted ar bed-holl. An ali a roan d’hon tud yaouank, pa zegouez ganen tro d’hen ober, ma heuilhint, pa hellint, kenteliou kembraek an aotrou Rous e Skol-veur Roazon. N’oufent ober gwell e sell eus hon Amzer da zont. Komz a reas d’in an Aotrou Cormac eus stad ar Gatoliked e bro-Skos, nebeut anezo e Dinedin hag er vro saozneget tro-dro, nemet stank o niver en hanternoz a zo manet gwirion da feiz o zadou hag o sent evel d’o giziou ha d’o yez vroadel. D’ezo, d’ar Skosed wirion-se, e voe roet eul lec’h a enor er C’hendalc’h. Pouezusa displegadenn a voe graet en dalc’hiou-studi e voe hini an itron Marjory Fraser, eur Skosez, diwar-benn kosa skeuliou-kana ha toniou ar Gelted. Kavet int ha miret en o glanded en enezennou Hebrid, en hanternoz pella bro-Skos. Diwar-benn labouriou ar C’hendalc’h, ne larin nemet eur geriennou, oc’h anzav n’em eus ket o heuliet nemeur, hoalet ha m’edon er-maez gant dihued ha kaerder Dinedin. Hag ouspenn, n’edo ket an dro-mañ na Zimmer na Kuno Meyer war al lec’h da rei, evel e Dublin, pouez d’ar studiou ha d’o eeuna en hent reiz. Gant-se, nag a daoliou skoet a-dreuz, diouto nemet koll-amzer, evel al lennadenn-se gant eur Skosiad diwar-benn eur gerentiez en doa diguzet, emezañ, etre Skosiz ha Marokiz, o veza ma kave eun damheñvelded bennak etre anoiou lec’hiou ha tud aman hag e penn gwalarn an Afrik. Skosiz a zo ken techet da wall-bleg an huñvreou ha Breiziz a zo. Diou studiadenn hepken a voe a bouez bras hag<noinclude><references/> {{Niv||— 31 —|}}</noinclude> 9581di26omjh56i01605kf4lqbxhzbj 209503 209497 2026-09-21T11:46:41Z Aveldro 601 209503 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>kembraeg. Bet e oa pell e bro-Gembre ha desket gantañ ar yez. Ar c’hembraeg, war va meno, a zo galvet da zont da yez ar c’hendarempredou etre Kelted ar bed-holl. An ali a roan d’hon tud yaouank, pa zegouez ganen tro d’hen ober, ma heuilhint, pa hellint, kenteliou kembraek an aotrou Rous e Skol-veur Roazon. N’oufent ober gwell e sell eus hon Amzer da zont. Komz a reas d’in an Aotrou Cormac eus stad ar Gatoliked e bro-Skos, nebeut anezo e Dinedin hag er vro saozneget tro-dro, nemet stank o niver en hanternoz a zo manet gwirion da feiz o zadou hag o sent evel d’o giziou ha d’o yez vroadel. D’ezo, d’ar Skosed wirion-se, e voe roet eul lec’h a enor er C’hendalc’h. Pouezusa displegadenn a voe graet en dalc’hiou-studi e voe hini an itron Marjory Fraser, eur Skosez, diwar-benn kosa skeuliou-kana ha toniou ar Gelted. Kavet int ha miret en o glanded en enezennou Hebrid, en hanternoz pella bro-Skos. Diwar-benn labouriou ar C’hendalc’h, ne larin nemet eur geriennou, oc’h anzav n’em eus ket o heuliet nemeur, hoalet ha m’edon er-maez gant dihued ha kaerder Dinedin. Hag ouspenn, n’edo ket an dro-mañ na Zimmer na Kuno Meyer war al lec’h da rei, evel e Dublin, pouez d’ar studiou ha d’o eeuna en hent reiz. Gant-se, nag a daoliou skoet a-dreuz, diouto nemet koll-amzer, evel al lennadenn-se gant eur Skosiad diwar-benn eur gerentiez en doa diguzet, emezañ, etre Skosiz ha Marokiz, o veza ma kave eun damheñvelded bennak etre anoiou lec’hiou ha tud aman hag e penn gwalarn an Afrik. Skosiz a zo ken techet da wall-bleg an huñvreou ha Breiziz a zo. Diou studiadenn hepken a voe a bouez bras hag<noinclude><references/> {{Niv||— 31 —|}}</noinclude> 7lei5zg6jv1rj6sack2a7cakiecs919 102 66811 209498 2026-09-21T11:02:26Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209498 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ivez a dalvoudegez, rak frouez o deus taolet o-diou. Displeget e voent gant itronezed : an eil war hendoniou enezennou Hebrid, gant an itron Marjory Fraser ; eben diwar-benn an ornadurez keltiek gant an itroñ kontez Plunkett, eun Iwerzoniadez. Hor c’henvroad brudet Bourgault-Ducoudray eo en deus digoret an hent da studia hon toniou keltiek, unan eus brava teñzor ar Ouenn hag enno eun nerz varzus da hoala ha da c’hounit an eneou. Diouz skouer Ducoudray e Breiz, ez eus savet enklaskou d’an toniou-pobl e Kembre hag e Skos. Enklask an itron M. Fraser eo en deus taolet ar gwella frouez : laket en deus a-wel hena skeul-gan a voe, moarvat, gant Europiz, ar skeul pempderez, ha roet tro d’ar sonour gouiziek, an aotrou Duhamel, da vont dounoc’h c’hoaz en e studi eus hor skeuliou-kan keltiek. Er-maez eus ar studiadenn-se war hena sonerez Keltia hag Europa moarvat <ref>Sellout pennad Duhamel war Annales de Bretagne. F. V.</ref>, ne voe pa lavarfen da dalvout ar boan nemet ar brezegenn ouiziek ha mat-tre gant ar Gontez Plunkett diwar-benn an ornadurez keltiek. Perziou-mat hor sonouriez a gaver ivez en ornadurez keltiek : hevelep frankiz e-keñver ment ha muzul, hevelep pinvidigez en o danveziou, hevelep ijin-dreist an awenidi a ra gant an danveziou-se, o heulia en o labour hor spered keltiek. Eun taol kaer eo ma voe graet er C’hendalc’h studiadennou keñver-ha-keñver diwar-benn an daou arz-se ken kaer ha ken kaer, ha louc’het enno ken doun ha ken doun spered ar Ouenn. Evel er C’hendalc’hiou kent, e voe stank ha dudius ar sonadegou : telenn, biniou, kan. Eul lec’h a enor<noinclude><references/> {{Niv||— 32 —|}}</noinclude> lwyclqh4in5dv8a8atokdzvimy1l9zx 102 66812 209499 2026-09-21T11:05:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209499 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>a voe roet, dleet ha m’edo, d’an toniou koz a oa bet nevez-dastumet gant an itron Marjory Fraser. Stad a voe graet d’eur plac’h vihan a c’hoarie ar biniou, — eur benveg kement ha hi pe dostik — eilet gant he breur a skoe an daboulin. Korolladegou ivez a voe e-leiz. Kerkoulz korol- lerien ha Kerneviz Breiz eo Skosiz, ha bravoc’h eo o c’horollou. Evel er C’hendalc’hiou all e voe ivez degemeridigeziou, gweladennou-mirdiou, baleadennou, hag all. Koun am eus dalc’het eus degemeridigez al lord-provost, — hennez eo e bro-Skos ano al lord-maer, <ref>Ac’hano e teu d’ar saozneg ''provostship'' « provostelez » da dalvezout kement ha ''mayoralty'' « maerelez » e Bro-Skos.</ref> — gant skedus-dispar ez oa. Er mirdiou e vez roet eul lec’h a stad da eñvorennou tud vrudet ar vro, dreist-holl Mari Stuart, Knox, Gaoter Skott. Al levrdiou e Dinedin, kêr a studi, a zo eus ar c’haera. Da zibenn ar C’hendalc’h e voe savet war al leur-gêr, dirak ar C’hastell, ar maen-hir, ''lia cenel'', graet a gel lies maen hag ez eus a vroadeleziou e Keltia. O veza n’oa nemedoun a Vreizad d’ar mare e Dinedin, — va c’henseurted a oa aet war-raok, — em boe an enor da lakaat war ar maen-hir ar maen a arouezie Breiz-Izel. Kanet e voe, evit kloza, ''Auld lang syne'', kan brôadel Skos. Eun engroez tud a oa deredet, kendalc’hidi pe Skosiz ha Skosezed eus kêr en em unanet ganto. Graet e voe, hervez ar c’hiz, eur chadennad dourn-ha-dourn ha kanet a-bouez-penn, an holl divrec’hiou o sevel hag o tiskenn a bep eil da skei ar vent. O terc’hel d’in va dourn dehou ez oa eur Skosez yaouank<noinclude><references/> {{Niv||— 33 —|}}</noinclude> 4eu7thuql6qehww0gw5fs9ykqcblbta 0 66813 209502 2026-09-21T11:10:55Z Aveldro 601 Pajenn krouet gant : "<pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=7 to=10 header=1 tosection=I /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Eñvorennou beaj|01]]" 209502 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=7 to=10 header=1 tosection=I /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Eñvorennou beaj|01]] jb09jr8xemnjvnbs3iqxc2qw6bijusm 102 66814 209504 2026-09-21T11:51:12Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="IX"/>meleganez ha frammet evel eur paotr. Pelloc’hik, war va zu kleiz, e welen an itron Mosher, an Amerikanez-se he deus graet kement evit Breiz. Skos e oa bro c’henidik he zadou hag e oa eun eurvad d’ezi en em gavout er gouel, ma ouele gant al levenez. Savet em boa war don ''Auld lang syne'' eun nebeut komzou brezonek a ginnigis d’ezi…&nbsp;<ref>Amañ e teue war ar pajennou dournskrivet gant an Ao. F. Vallee ar geriou : « Setu-i amañ : » War an adskrivadur kenta graet e 1926, em boa laket ar ganenn ''Keltia vo da viken'' savet gantañ. N’emañ ken ar ganenn-se em c’herz ha n’oun ket evit hec’h adskriva amañ. M. M. 21-5-1941.</ref>. <section end="IX"/> <section begin="X"/>{{Kreizañ|<big>X. ''BALEADENNOU E DINEDIN''</big>}} {{DilinennadNegativel|''En High Street. — Kalon Midlothian. — Kloc’hdi Sant Jili. — Kroaz an Embannou. — Canongate. — Holyrood. — Ti John Knox. — Staliou-levriou Dinedin. — Oberennou Ronsard. — Eur weladenn da Log ar Frañmasoned. — Pankelt !''}} Brava baleadenn a c’heller ober e Dinedin eo hini Holyrood. Eus kastell kêr Dinedin ez eer da gastell Holyrood dre « High Street », ar straed koz sebezus-se a-hed kribenn ar grec’hienn am eus komzet anezi. Warni eo e save gwechall an ti-bac’h pe ar prizon en deus skrivet Walter Skott diwar e benn unan eus e romantou brudet « Karc’har Dinedin » ''La prison'' ''d’Edimbourg'' en troidigeziou gallek. ''Heart of Midlothian'' « Kalon Midlothian » eo gwir ano ar romant. Ober a rae gwechall ar bobl al lezano-se eus karc’har Dinedin pe dre m’edo e-kreiz ar Midlothian {{Tired|(bro-Zi|nedin)}}<section end="X"/><noinclude><references/> {{Niv||— 34 —|}}</noinclude> 8zq22mt1n6faxv9eudpgth0pnxmlo3c 102 66815 209505 2026-09-21T11:58:27Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|(bro-Zi|nedin)}} pe evit ober fent, n’ouzon ket <ref>Ouspenn ''Midlothian'', ez eus ''East-Lothian'' (bro-Haddington) ha ''West-Lothian'' (bro-Linlithgow). ''Lothian'' a vez graet eus an arvor etre Runiou Lammermour ha kember ar stêriou Avon ha Forz. Keltiek an ano-se, ennañ moarvat ar ger ''loth'' a gaver e ''Lothlin'', hena furm an ano-bro aet diwezatoc’h da ''Lochlan'' e gouezeleg, da ''Llychlyn'' e kembraeg (ano eur vro varzus en tu-hont... 209505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|(bro-Zi|nedin)}} pe evit ober fent, n’ouzon ket <ref>Ouspenn ''Midlothian'', ez eus ''East-Lothian'' (bro-Haddington) ha ''West-Lothian'' (bro-Linlithgow). ''Lothian'' a vez graet eus an arvor etre Runiou Lammermour ha kember ar stêriou Avon ha Forz. Keltiek an ano-se, ennañ moarvat ar ger ''loth'' a gaver e ''Lothlin'', hena furm an ano-bro aet diwezatoc’h da ''Lochlan'' e gouezeleg, da ''Llychlyn'' e kembraeg (ano eur vro varzus en tu-hont d’ar mor pe dindan an tonnou eo bet ''Lothlin'' da genta, kent dont da veza hini Skandinavia). E-kerz ar c’henta milved goude H. S. ez eus bet o veva kichen-ha-kichen e Lothian gouezelegerien (anezo Pikted dre o broadelez) ha brezonegerien (ar re-mañ a veze graet ''Votadini'' anezo e gre ar Romaned). Eur c’hreñvlec’h d’ar Bikted e oa Dinedin (J. Rhys, ''Celtic Britain'', 1908, p. 151-6). ''East-Lothian'' a oa dalc’het gant ar ''Votadini'' a oa en o c’herz an arvor adalek Aber stêr Forz betek Moger Hadrian. ''Votadini'' a zo aet diwezatoc’h da vrezoneg ''Godozin'', eun ano brudet bras hennez en henlennegez Kembre (id. p. 113-4, 223-4). Stok ouz Lothian diouz tu ar c’hornog e oa eur vroig-all anvet ''Manann'' e gouezeleg ha ''Manaw'' e brezoneg (bremañ Stirling ha Clackmannan en daou du da stêr Forz). War ar vro-se pe war zarn anezi eo en em astennet beli ar Vrezoned Votadini. Ac’hano an daouano ''Manaw-Godozin'' a lenner e kosa lennegez Kembre. Lothian a zo bet bro c’henidik Tristan. ''Loenoi, Loenois'' eo stumm gallek Lothian gant Beroul ha gant Jafrez Gaimar ''L’estoire des Engles'', J. Loth, war ''Acad. des Ins. et Bel. Let. Comptes-rendus des Séances'', 1924, p. 128-9.</ref>. Diskaret eo bet er bloaz 1807, ha savet en e lec’h, ouz troad Calton Hill (32), en tu-hont d’an draonienn, eun ti-bac’h nevez diouz stumm kestell kranellek ar Grenn-amzer. Eus ar savadur koz ne van mui netra nemet. eur galon ruz kizellet e mein ar pavez da verka e lec’hiadur, o rei kél war eun dro euse lezano « Kalon Midlothian » a zo bet brudet gant Walter Skott. Pelloc’h, e-touez mein ar pavez-straed bepred, eur maen-koun gant an diou lizerenn J. K. a verk e save eno, en eur vered koz n’eus mui anezi, bez John Knox. Iliz-veur Sant-Jili avat, m’oa stag outi ar vered-se, (32) Eur reizadur graet ganen (diouz Reclus, iv, 668) eo Calton. Kamm-skrivet Carlton eo an ano-se en dournskrid. An hevelep<noinclude><references/> {{Niv||— 35 —|}}</noinclude> ro2u2lpooov2j21l3uyb6l4kcwel36a