Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 100 66556 209816 209307 2026-09-24T14:07:37Z Aveldro 601 209816 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=journal |Title=[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)|Eñvorennou beaj<br/>(Eil levrenn)]] |Author=[[Oberour:Frañsez_Vallée|Frañsez Vallée]] |Translator= |Editor= |School= |Year=1941 |Publisher=Sterenn |Address=Brest |Key=Eñvorennou beaj (Eil levrenn) |Source=djvu |Image=1 |Progress=V |Volumes=[[Meneger:Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu|Kentañ levrenn]] ; [[Meneger:Sterenn 08, Eost 1941.djvu|Trede levrenn]] |Pages=<pagelist 1=Golo 2to4=- 5=Titl 6=- 7=Taolenn 8=- 9=7 81=- 82=- /> |Remarks={{Pajenn:Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu/7}} }} 2sm60xwtc09uxcn9atgzktv8nhbjlug 209820 209816 2026-09-24T15:04:35Z Aveldro 601 209820 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=journal |Title=[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)|Eñvorennou beaj<br/>(Eil levrenn)]] |Author=[[Oberour:Frañsez_Vallée|Frañsez Vallée]] |Translator= |Editor= |School= |Year=1941 |Publisher=Sterenn |Address=Brest |Key=Eñvorennou beaj (Eil levrenn) |Source=djvu |Image=1 |Progress=V |Volumes=[[Meneger:Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu|Levrenn gentañ]] ; [[Meneger:Sterenn 08, Eost 1941.djvu|Trede levrenn]] |Pages=<pagelist 1=Golo 2to4=- 5=Titl 6=- 7=Taolenn 8=- 9=7 81=- 82=- /> |Remarks={{Pajenn:Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu/7}} }} cpfe99dpwbiopdg82sradx2600xi2qd 102 66567 209785 208904 2026-09-24T13:22:31Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''<big>TREDE PENNAD</big>'''}} {{Kreizañ|'''<big>Envorennou diwar va zeirvet beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''Eost-Gwengolo 1901''')}} {{Kreizañ|I. ''E LLANOVER''}} {{DilinennadNegativel|''An aotrou Loth. — An delennerez Maggie Jones. — Pignidigez an Dorz-Sukr. — Baleadennou a-gevret gant an aotrou Loth. — Feunteun unmaen an itron Hall. — E ti Madog Mon. — ''Brutusiana'' David Owen''.}} Er bloaz 1901, d’an 20, 21, 22, 23, a viz Eost, edo da veza e Dublin, Bro-Iwerzon, ar c’henta Kendalc’h holl-geltiek prientet gant ar Gevredigez keltiek. Ouspenn-se, d’ar 6^vet a Eost, e tigore, e Merzer-Teudvil, Eistezvod vrôadel Kembre. Mont a ris di gant va mignoned Jaffrennou hag Ar Berr. Tremen a rejomp dre Llanover, e-lec’h en em gavjomp gant an aotrou Loth, a oa deuet da studia dournskridou Iolo Morganwg. Deiz ha noz e chome an aotrou Loth el levraoueg, o furcha aketus en arc’h vras e-lec’h e oa serret an teñzor, hag o lenn piz pep levrig hini-ha-hini. Unan anezo a rôas d’in da lenn. Eun teskad krennlavariou a Gembre ar<noinclude><references/> {{Niv||— 7 —|}}</noinclude> qbsotzw8vk5qp75bt43d87d2sci77le 102 66568 209761 208941 2026-09-24T12:56:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>C’hreisteiz e oa al levr-se. Kalz a grennlavariou heñvel ouz re Vreiz em eus kavet ennañ <ref>Edon o paouez embann daou zastumad krennlavariou a Vreiz-Izel : ''Krennlavariou Bro-Dreger dastumet gant an aotrou Hingant, beleg'', eur feskennad 52 pajenn, Sant-Brieg, 1899 ; ''Krennlavariou war ar Miziou ha doareou-lavar Kerne-Uhel'', 27 p., Sant-Brieg, 1900.</ref>. Ouspenn an aotrou Loth, e kavis ivez e Llanover Johnson hag al livour yaouank Kelt Edwards. Hemañ hon heulias a-hed hor beaj e Kembre an Hanternoz hag en Iwerzon. Hon annez a raemp holl e Ti-Uc’hav, hag e teue di da gemer kentel digant Suzanna Gruffydd eun delennerez yaouank eus Pontnevez (''Pontnewydd'') anvet Maggie Jones. Eur plac’h koant ha seder e oa. Eun dudi e oa d’eomp he selaou o c’hoari d’eomp toniou koz Kembre. Nemet, o kredi ober plijadur d’he selaouerien, e tegouezas d’ezi eur wech touezia gant ''Ymdaith gwyr Harllech'' hag ''Ar'' ''hyd y nos'' toniou gallek eus an diboella, a oa en em silet ar c’hiz anezo betek e Kembre, ret eo kredi. Eun dra iskis e oa an toniou dizene-se e -skoaz an toniou koz leun a awen. Jaffrennou en deus savet da Vaggie eur pezig koant diwar reolennou gwerzaouerien Kembre. {{Bloc’had kreizet/d}}<poem> ''Eur wech ec’h is da vro-Geumri'' ''D’he selaoui o telenna !'' ''Azeet dirak he zelenn,'' ''He daouarn gwenn gwevn o krena,'' ''Ouz eun doueez oa heñvel' ''Pe ouz eun ael dous o pedi ;'' ''Na glevis biskoaz eur c’hen kran'' ''Hag ar c’han a gane Maggi.''</poem><noinclude><references/> {{Niv||— 8 —|}} {{Bloc’had kreizet/f}}</noinclude> 3fcne1zsxiij92du917o3h4bko59ynf 102 66569 209737 208940 2026-09-24T12:25:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem> ''O deus eta, aezennig sklaer,'' ''A red en aer us d’ar menez'' ''Da zegas c’hoaz d’am skouarn baour'' ''Mouez kleier-aour ar ganerez !'' ''Me ’garje beza bet neuze'' ''Et munut-se e bro-Geumri'' ''’Vit eva c’hoaz notennou glan'' ''Eus ar c’han a gane Maggi'' <ref>Neb a falvez d’ezañ lenn ar ganenn en he fez ha moulet hervez doare-skriva an oberour, sellet ouz ''Barzaz Taldir ab Hernin'', I, eil mouladur kresket, Paris, 1903, pp. 405-7 : ''ar c’han a gane Maggi''. </ref>.</poem>{{Bloc’had kreizet/f}} Miret em eus ivez eul luc’hskeudenn eus Maggie Jones o telenna, endro d’ezi va daou vignon, Jaffrennou hag Ar Berr. Graet em eus en deiziou-se meur a valeadenn. Mont a ris gant Johnson, Edwards ha Jaffrennou betek war lein eur menez, tost da Abergevenni, a anver an Dorz-sukr, ''Sugar Loaf'' e saozneg, en abeg d’e furm begek <ref>Ar ''Sugar Loaf'' a zo 1832 troatad saoz a uhelder. </ref>. Troad ar menez a zo henvel a-walc’h ouz hor c’hrec’hiennou Breiz, goloet-holl a c’hlazur. Seul ma saver, ez a an douar war wasaat, ha, pa dostaer ouz al lein, n ’eus nemet rec’hier bras dizac’het ha berniet an eil war eben, diaes-kenañ pignat warno pa n’eus drezo gwenodenn ebet. Gwell a se„ evit en em ziskuiza, e kavjomp war bennig al lein evel eur gompezennig vihan ma c’helljomp gourvez warni. Chom a rejomp eno pell o tañva ar gwel dispar en em astenne dirak bon daoulagad. Evit diskenn n’eo ket ker skuizus ; risklus eo avat p’en em gaver war an darn eus ar bri a zo geotek. Kalz a weladennerien a Vro-Saoz a oa deuet en {{Tired|deiz-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 9 —|}}</noinclude> r3gmzldtb7flp08rz6fjo46pfgfnnpb 209762 209737 2026-09-24T12:57:22Z Aveldro 601 209762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem> ''O deus eta, aezennig sklaer,'' ''A red en aer us d’ar menez'' ''Da zegas c’hoaz d’am skouarn baour'' ''Mouez kleier-aour ar ganerez !'' ''Me ’garje beza bet neuze'' ''Et munut-se e bro-Geumri'' ''’Vit eva c’hoaz notennou glan'' ''Eus ar c’han a gane Maggi'' <ref>Neb a falvez d’ezañ lenn ar ganenn en he fez ha moulet hervez doare-skriva an oberour, sellet ouz ''Barzaz Taldir ab Hernin'', I, eil mouladur kresket, Paris, 1903, pp. 405-7 : ''ar c’han a gane Maggi''. </ref>.</poem>{{Bloc’had kreizet/f}} Miret em eus ivez eul luc’hskeudenn eus Maggie Jones o telenna, endro d’ezi va daou vignon, Jaffrennou hag Ar Berr. Graet em eus en deiziou-se meur a valeadenn. Mont a ris gant Johnson, Edwards ha Jaffrennou betek war lein eur menez, tost da Abergevenni, a anver an Dorz-sukr, ''Sugar Loaf'' e saozneg, en abeg d’e furm begek <ref>Ar ''Sugar Loaf'' a zo 1832 troatad saoz a uhelder. </ref>. Troad ar menez a zo heñvel a-walc’h ouz hor c’hrec’hiennou Breiz, goloet-holl a c’hlazur. Seul ma saver, ez a an douar war wasaat, ha, pa dostaer ouz al lein, n ’eus nemet rec’hier bras dizac’het ha berniet an eil war eben, diaes-kenañ pignat warno pa n’eus drezo gwenodenn ebet. Gwell a se„ evit en em ziskuiza, e kavjomp war bennig al lein evel eur gompezennig vihan ma c’helljomp gourvez warni. Chom a rejomp eno pell o tañva ar gwel dispar en em astenne dirak bon daoulagad. Evit diskenn n’eo ket ker skuizus ; risklus eo avat p’en em gaver war an darn eus ar bri a zo geotek. Kalz a weladennerien a Vro-Saoz a oa deuet en {{Tired|deiz-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 9 —|}}</noinclude> 0jypbmhk9fnchljfjuqkpn1bske62gh 209779 209762 2026-09-24T13:16:43Z Aveldro 601 209779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Bloc’had kreizet/d}}</noinclude><poem> ''O deus eta, aezennig sklaer,'' ''A red en aer us d’ar menez'' ''Da zegas c’hoaz d’am skouarn baour'' ''Mouez kleier-aour ar ganerez !'' ''Me ’garje beza bet neuze'' ''Et munut-se e bro-Geumri'' ''’Vit eva c’hoaz notennou glan'' ''Eus ar c’han a gane Maggi'' <ref>Neb a falvez d’ezañ lenn ar ganenn en he fez ha moulet hervez doare-skriva an oberour, sellet ouz ''Barzaz Taldir ab Hernin'', I, eil mouladur kresket, Paris, 1903, pp. 405-7 : ''ar c’han a gane Maggi''. </ref>.</poem>{{Bloc’had kreizet/f}} Miret em eus ivez eul luc’hskeudenn eus Maggie Jones o telenna, endro d’ezi va daou vignon, Jaffrennou hag Ar Berr. Graet em eus en deiziou-se meur a valeadenn. Mont a ris gant Johnson, Edwards ha Jaffrennou betek war lein eur menez, tost da Abergevenni, a anver an Dorz-sukr, ''Sugar Loaf'' e saozneg, en abeg d’e furm begek <ref>Ar ''Sugar Loaf'' a zo 1832 troatad saoz a uhelder. </ref>. Troad ar menez a zo heñvel a-walc’h ouz hor c’hrec’hiennou Breiz, goloet-holl a c’hlazur. Seul ma saver, ez a an douar war wasaat, ha, pa dostaer ouz al lein, n ’eus nemet rec’hier bras dizac’het ha berniet an eil war eben, diaes-kenañ pignat warno pa n’eus drezo gwenodenn ebet. Gwell a se„ evit en em ziskuiza, e kavjomp war bennig al lein evel eur gompezennig vihan ma c’helljomp gourvez warni. Chom a rejomp eno pell o tañva ar gwel dispar en em astenne dirak hon daoulagad. Evit diskenn n’eo ket ker skuizus ; risklus eo avat p’en em gaver war an darn eus ar bri a zo geotek. Kalz a weladennerien a Vro-Saoz a oa deuet en {{Tired|deiz-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 9 —|}}</noinclude> 45bp4j3pp5gcrgoo50js0451nbxgf5x 102 66570 209746 209722 2026-09-24T12:38:29Z Aveldro 601 209746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|deiz-|se}}, ha pa na gredent ket sevel betek ar penn, e oant chomet war ar geot, a oa golôet-holl a baperennou lous, a zilerc’hiadou-boued, a dammou boutailhou torret, hag aet risklus-kenan al leur gant botou an dremenerien. Evit gallout kerzout aesoc’h a se, em boa ijinet diwiska va botou ha kerzout war va zreid noaz, nemet {{Reizh|p ’ en|p’en}} em gavis gant ar bern boutailhou torret e voe ret d’in o adgwiska hag en em stleja eus va gwella war va… reor. Dalc’het em eus koun eus eur valeadenn all a ris, a-gevret gant an aotrou Loth, betek eur feunteun war hent Pontypool. Lady Hall, mamm an itron Herbert, he deus graet sevel eno eul laouer vaen bras-bras, a zegemer dour an eienenn. War an talbenn, ez-eeun d’an tremeniad, ez eus eur c’haer a enskrivadur e kembraeg evit e bedi da derri e sec’hed. Eur feunteun damheñvel a oa bet savet ivez gant Lady Hall en unan eus porziou ar c’hastell. Eur gizellourez ampart a oa eus an itron-se. Bez’ he doa en he c’hastell eur gambr e-lec’h e plije d’ezi chom hec’h-unan da stumma pri e doare izelvosou ha delwennou. Unan eus he labouriou graet evel-se a zo c’hoaz a-zioc’h d’an nor pa ’z aer ebarz he c’hambr-labour : eur geninenn eo, da lavarout eur bourenn <ref>Rei a ran amañ d’ar ger ''keninenn'' an dalvoudegez a rôer d’ezañ peurliesa e kembraeg. Nemet ano ar milad (''asphodelus'') ez eo ivez ''kenin'', hag hemañ e vije kosa ster ar ger-se, hervez an aotrou Ivor B. John, ''The Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion'', 1908, apud ''Rev. celt''. 1908, p. 343.</ref>, displeget-flour he deliou. Komzet em boa d’an aotrou Loth eus Madog Môn hag e savas c’hoant gantañ d’e welout. « Diaes, » emezañ, « kredi e c’hallfe eur micherour damzizesk dont a-benn da vestronia holl droiou ar werzaouriez<noinclude><references/> {{Niv||— 10 —|}}</noinclude> at4jp4btxnl2gml8g7n2hss4lcrw6jk 209759 209746 2026-09-24T12:54:19Z Aveldro 601 209759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|deiz-|se}}, ha pa na gredent ket sevel betek ar penn, e oant chomet war ar geot, a oa golôet-holl a baperennou lous, a zilerc’hiadou-boued, a dammou boutailhou torret, hag aet risklus-kenañ al leur gant botou an dremenerien. Evit gallout kerzout aesoc’h a se, em boa ijinet diwiska va botou ha kerzout war va zreid noaz, nemet {{Reizh|p ’ en|p’en}} em gavis gant ar bern boutailhou torret e voe ret d’in o adgwiska hag en em stleja eus va gwella war va… reor. Dalc’het em eus koun eus eur valeadenn all a ris, a-gevret gant an aotrou Loth, betek eur feunteun war hent Pontypool. Lady Hall, mamm an itron Herbert, he deus graet sevel eno eul laouer vaen bras-bras, a zegemer dour an eienenn. War an talbenn, ez-eeun d’an tremeniad, ez eus eur c’haer a enskrivadur e kembraeg evit e bedi da derri e sec’hed. Eur feunteun damheñvel a oa bet savet ivez gant Lady Hall en unan eus porziou ar c’hastell. Eur gizellourez ampart a oa eus an itron-se. Bez’ he doa en he c’hastell eur gambr e-lec’h e plije d’ezi chom hec’h-unan da stumma pri e doare izelvosou ha delwennou. Unan eus he labouriou graet evel-se a zo c’hoaz a-zioc’h d’an nor pa ’z aer ebarz he c’hambr-labour : eur geninenn eo, da lavarout eur bourenn <ref>Rei a ran amañ d’ar ger ''keninenn'' an dalvoudegez a rôer d’ezañ peurliesa e kembraeg. Nemet ano ar milad (''asphodelus'') ez eo ivez ''kenin'', hag hemañ e vije kosa ster ar ger-se, hervez an aotrou Ivor B. John, ''The Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion'', 1908, apud ''Rev. celt''. 1908, p. 343.</ref>, displeget-flour he deliou. Komzet em boa d’an aotrou Loth eus Madog Môn hag e savas c’hoant gantañ d’e welout. « Diaes, » emezañ, « kredi e c’hallfe eur micherour damzizesk dont a-benn da vestronia holl droiou ar werzaouriez<noinclude><references/> {{Niv||— 10 —|}}</noinclude> rd9i1eim2i6bp4bybzqa5bkx3k8lntq 102 66571 209732 208937 2026-09-24T12:19:09Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="I"/>ken luziet ha ken niverus ha ma ’z int ». Ha ni war-du ti Madog Mon. Hemañ a ziskouezas d’an aotrou Loth eun teskad eus e oberou, « darn, » emezañ, « war ar menton eus an hen-varzoniez ». En eur zistrei, ec’h anzavas d’in an aotrou Loth e oa desket Madog Môn en tu-hont d’ar pez a grede da genta. Tomm-meurbet e oa an amzer er bloaz-se, ha gant-se e tremenen an darn vrasa eus an deiz e skeud ar gwez bras, e lïorzou ar c’hastell. E-keit-se, ne zigeine ket an aotrou Loth a-ziwar e zournskridou koz. Mont a ris, troiennou, d’e welout, hag e tiskouezas d’in el levraoueg eul levr kembraek dispar, gouez d’ezañ <ref>Kenveria ar pez en deus lavaret an aotrou Loth en e levr ''Les Mabinogion'', kenta mouladur, I, p. 6, n. 1.</ref>, savet gant David Owen (''Brutus'') hag anvet ''Brutusiana''. Pajennadou anezañ a tennis. Lennet em boa gwechall prezegennou brudet Cicero, ha ne oan ket evit mirout da heñvelaat outan ar skrivagner kembraek-mañ, gant ledan ha leun a veurded e red ar frazennou dioutañ. <br> <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|II. ''E MEKZER-TEUDVIL''}} {{DilinennadNegativel|''Bro ar mengleuziou hag al labouradegou bras. — E ti an aotrou chaloni Wade. — Ar C’horsez. — An Eistezvod. — Maggie Davies. — Kembraeg ! — Ar c’henstrivadegou. — Ar prezegennou. — An diskouezadeg.''}} A-benn eun eiz deiz bennak tremenet e Llanover, e kemerjomp, Ar Berr, Jaffrennou, Edwards ha me, an tren da vont da Verzer-Teudvil, e-lec’h e oa da <section end="II"/><noinclude><references/> {{Niv||— 11 —|}}</noinclude> gfgu5ps5m9gbik870c56e6z1jagvwi4 209775 209732 2026-09-24T13:10:22Z Aveldro 601 209775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="I"/>ken luziet ha ken niverus ha ma ’z int ». Ha ni war-du ti Madog Mon. Hemañ a ziskouezas d’an aotrou Loth eun teskad eus e oberou, « darn, » emezañ, « war ar menton eus an hen-varzoniez ». En eur zistrei, ec’h anzavas d’in an aotrou Loth e oa desket Madog Môn en tu-hont d’ar pez a grede da genta. Tomm-meurbet e oa an amzer er bloaz-se, ha gant-se e tremenen an darn vrasa eus an deiz e skeud ar gwez bras, e lïorzou ar c’hastell. E-keit-se, ne zigeine ket an aotrou Loth a-ziwar e zournskridou koz. Mont a ris, troiennou, d’e welout, hag e tiskouezas d’in el levraoueg eul levr kembraek dispar, gouez d’ezañ <ref>Keñveria ar pez en deus lavaret an aotrou Loth en e levr ''Les Mabinogion'', kenta mouladur, I, p. 6, n. 1.</ref>, savet gant David Owen (''Brutus'') hag anvet ''Brutusiana''. Pajennadou anezañ a tennis. Lennet em boa gwechall prezegennou brudet Cicero, ha ne oan ket evit mirout da heñvelaat outan ar skrivagner kembraek-mañ, gant ledan ha leun a veurded e red ar frazennou dioutañ. <br> <section end="I"/> <section begin="II"/>{{Kreizañ|II. ''E MEKZER-TEUDVIL''}} {{DilinennadNegativel|''Bro ar mengleuziou hag al labouradegou bras. — E ti an aotrou chaloni Wade. — Ar C’horsez. — An Eistezvod. — Maggie Davies. — Kembraeg ! — Ar c’henstrivadegou. — Ar prezegennou. — An diskouezadeg.''}} A-benn eun eiz deiz bennak tremenet e Llanover, e kemerjomp, Ar Berr, Jaffrennou, Edwards ha me, an tren da vont da Verzer-Teudvil, e-lec’h e oa da <section end="II"/><noinclude><references/> {{Niv||— 11 —|}}</noinclude> h2xtbsdjowisoxmkep0cb6nmk1bgia5 102 66572 209804 208917 2026-09-24T13:50:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>veza an Eistezvod <ref>Eno ez eo bet merzeriet, er pempvet kantved goude donedigez Hor Salver, eur santez, hec’h ano Teudvil. Eur werz diwar-benn ar verzerez a oa bet goulennet digant barzed ar Vro evit unan eus ar priziou-barzoniez. </ref>. N ’eo ket gwall-bell Merzer-Teudvil diouz Llanover, pa ’z eo gwir n’eus ket etrezo en tu-hont da ugent kilometrad, ha padal, disheñvel-kenañ eo an eil broïg diouz eben. Toullet-holl eo ar rann-se a Gembre gant mengleuziou glaou-douar, oc’h ober war o zro eur rouedad hentou-houarn eus ar stanka. Meur a wech, en eur sellout dre prenestr ar vagon, em eus gwelet o treuzi pe o heda al linenn ma kerzemp warni teir pe beder linenn all en daou du. Kêr Verzer a zo e-kreiz ar vro c’hlaouüs-se. N’eo ket bras pa n’eus anezi nemet eur straed veur graet gant an hent a dreuz anezi. Nemet, a-nes hag a-bell, tro-war-dro d’ezi, ez eus fabourziou ha kêriou all, enno labouradegou bras, teuzerezou-houarn, goveliou, forniou glaouteuzerez, hag all. E r vro-se eo en em gav ar goveliou-houarn pouezusa a Vreiz-Veur. Dowlais, Tredegar, Cyfarthfa, Penydarren a zo da lakaat a-renk gant Essen en Alamagn, Creusot e Gall, Pittsburg er Stadou-Unanet <ref>Simonin, ''Une visite aux grandes usines du Pays de Galles'', war ''Tour du Monde'', 1865, pp. 340-2. — Diwar-benn Essen hag ar vro tro-dro, lenn levriou V. Cambon, ''l’Allemagne au travail'', ennañ 20 taolenn-skeudenni hed-pajenn, dekvet mouladur, 1915, pp. 56-78 ; ''les derniers progrès de l’Allemagne'', ennañ 21 luc’hengravadur hed-pajenn, eizvet mouladur, 1916, pp. 10-29, 87-103, 155-6, 159-66 ; ''Notre Avenir'', pempvet miliad, 1916, pp. 145-6 ; J. Huret, ''l’Allemagne moderne'', mouladur skeudennaouek P. Lafitte, 1913, I, pp. 114-32, 209-29. — A-zivout Pittsburg, A. Tissandier, ''Six Mois aux Etats-Unis'', ennañ 82 engravadurhag 8 taolenn-skeudenni hed-pajenn, 1886, pp. 29-43 ; P. de Rousiers, ''La Vie américaine'', mouladur skeudennaouek, 1892, pp. 298-305 ; J. Huret, ''l’Amérique moderne'', mouladur skeu­dennaouek P. Lafitte, 1910, I, pp. 65-80.</ref>. E Dowlais, ez eus seitek a {{Tired|uhelfor|niou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 12 —|}}</noinclude> 3fk4y07llr5efe1b3ecilr26tt48xnq 102 66573 209807 208918 2026-09-24T13:54:31Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|uhelfor|niou}} teuzi mein-houarn, d’ober anezo houarn-teuz, eiz-ugent forn gant adforn d’ober eus an houarn-teuz houarn govelius, eun niver kevatal a laonennerezed hag a vorzolierezed da beuraoza an houarn. En tu-hont da ugent mil a vicherourien a zo o labourat e Dowlais. Labouradeg Cyfarthfa, savet er bloaz 1765, a zo enni etre c’houec’h ha seiz mil a viche­rourien. Seiz uhelforn a zo ganti, ha pevar ha pevar-ugent forn bresa houarn-teuz. El labouradeg-se ez oa bet fiziet gwechall unobererez an teuzi-kanoliou evit gouarnamant Bro-Saoz, ha hetek ar bloaz 1782 he deus Cyfarthfa pourvezet a ganoliou houarn-teuz arm e ha merdeadurez-vrezel Rouantelez Unanet Breiz-Veur hag Iwerzon. E labouradeg Penydarren e voe savet e 1803 gant Trevithick <ref>''Trevithick'', furm distreset gant ar saoznegerien diwar an ano brezonek ''Trevedig'' a gaver stank hizio, ken e Breiz-Veur, ken e Breiz-Vihan. Va zad-koz a-berz va mamm a oa eun Tre­vedig, — distreset ivez e ano gant ar c’hallegerien e ''Trévédy''.</ref> ar genta stlejerez-tren he dije kerzet biskoaz. Stleja eur c’harrad houarn a eure eus al labouradeg da ''Navigation'' ''House'' <ref>War-dro c’houezek kilometrad-hent.</ref> war an ''tramway'' pe hent war garanou houarn-teuz a ziskenne glaou-douar a-hed traonienn an Dav. Mont a reas ar stlejerez betek Pontypridd, neinet ne voe ket evit distrei war he c’hiz. Gwelout a heller e Londrez, e mirdi Kensington, diou follenn houarn eus ar gaoter anezi. Ker stank e teu, eus ar mengleuziou hag eus al labouradegou, ar c’hoc’h-houarn hag an atredou a hep seurt, ken ez eus anezo, e bro Verzer, meneziou a-bez. War unan eus ar meneziou-se, bet letonennet gant an amzer, eo e talc’he ar Varzed ar C’horsez. Degemeret e voen e ti eur chaloni anvet Wade. An<noinclude><references/> {{Niv||— 15 —|}}</noinclude> 545687ziwkl3o94j6a332ud7ad4i8ln 102 66574 209747 209715 2026-09-24T12:38:59Z Aveldro 601 209747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>itron Herbert, e anaveze, he doa bet ar vadelez d’e bedi da rei bod d’in. Eur Beneadad e oa, eun den eus ar gwella, bet pell amzer e Bro-C’hall. Komz a rae galleg mat-tre, nemet e teue gwech ha gwech all gantañ en e c’halleg geriou saoznek. Evel-se, pa ’z is en ti, e lavaras d’in : « ''Monsieur, c’est moi'' ''qui suis le Canon'' ». ''Canon'' a zo ar ger saoznek evit lavarout « chaloni » <ref>Eun dro all, em boa meulet dirazañ kaerder ar maeziou, en-dro da Verzer, glasvez-holl. « O neket souez, eme an aotrou chaloni : ''on pompe sur elles les immondices urbains au moyen'' ''de pipes'' ». ''Pipe'', e saozneg, a dalv war an dro « korn-butun » ha « korzenn », evel ar c’horzennou ma red drezo an dourennou lons diwar ar straedou. </ref>. Unan eus ar gureed yaouank a oa Iwerzonad, hag e kemere eveldoun kalz a zudi e goueliou an Eistezvod. E ur gwir Gelt a oa anezañ. Evel m’emañ ar boaz, e voe digoret ar C’hendalc’h dre lidou ar C’horsez. Gwaz a se, e oa fall an amzer en deiz-se. Gant-se, ne voe ket displeget an traou en o c’haera gant banniel ar Varzed, an aerouant aour, Korn Hirlas, ha saeou lïesliou drouized, ovizien ha barzed. Houva Môn hep e wiskamant kaer ne skôas ket e brezegenn kement war va spered hag e Kêrdiz. Dalc’het em eus koun, evelato, eus diou brezegenn entanet o-diou gant an douna karantez-vro. Graet e voe ar genta gant eur barz brudet, e ano ''Cadfan'' « Kadvan ». Prins ar Varzed eo Kadvan, ha, pa gemer perz e lidou ar C’horsez, emañ war e benn ar gurunenn hag en e gerc’henn ar strollad medalennou <ref>''Ariandlysau'' (unander ''ariandlws'') a zo graet eus ar medalennou-se a vez rôet d’ar wella telennerien. War ar re gosa anezo e lenned ar geriou-stur-mañ : « Frankiz, Nerz ha Breudeuriez ».</ref>. Komz a reas eus en<noinclude><references/> {{Niv||— 16 —|}}</noinclude> cdapty4jkmpmmnoi3tdtqacqmv5m5qg 102 66575 209740 209720 2026-09-24T12:30:54Z Aveldro 601 209740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>em unani kenetrezomp, Kembreïz, Iwerzoniz ha Breiz-Izeliz evit sevel hor Bro : {{Kreizañ|''Unvaniez a ra Nerz ! <ref>Lenn a reer war ''Groaz ar Vretoned'', 14 a Ebrel 1907, bann ''Keleier eus ar bed-holl'', ar c’helou-mañ : ''Ar c’hilhog-raden trec’h d’ar marc’h-du''. — En Afrik, war eun hent-houarn d’an Alamaned, etre Windhoek hag Otavi, kilheien-raden a zo degouezet a-vil-vern, kement ha ken bihan ma voe ret d’ar marc’h-du a stleje an tren, hag heñ kreñv koulskoude, chom a-sav dirazo. Souezusat tra gwelout eun amprevan dister evel ar c’hilhog-raden dont a-benn eus eur marc’h-du, gantañ nerz meur a gant a gezeg ! Gwellat skouer eus gwirionez al lavar koz : ''Unvaniez a ra nerz !''</ref>''}} Kembreïz ha Breiziz a zo eun hevelep gwad, ganto an hevelep tadou, an hevelep sent, an hevelep yez. Ma vefemp unanet, ne vije den evit enebi ouzimp hag evit hor mirout da sevel hor c’hein. Dreist pep tra holl karomp, miromp, deskomp, komzomp ha skrivomp hor yez vinniget a vezo evel eul liamm a garantez etrezomp d’hor c’henstaga kalon-ouz-kalon, evel eur chadenn e vezo diwar he fouez ma savimp hor mammvro garet. An eil prezegenn a voe graet gant eun itron, eun ovizez, anvet Gwyneth Vaughan. Houmañ a rôas da verc’hed Kembre aliou eus ar fura diwar-benn mirout beo bepred ar yez e tiegeziou Kembre. Gwyneth Vaughan a ziskenne war-eeun eus Gruffydd ab Cunan, roue Kembre, a voe desavet en Iwerzon hag a reizas eun dalc’h eus barzed Iwerzon ha Kembre, e Kembre an Hanternoz, war-dro ar bloaz 1100 <ref>''Celtia, a Pan-celtic Monthly Magazine'', 1901, p. 20, bann 2. Eur pennad a varonad a-zivout Gwyneth Vaughan a vezo kavet da lenn war Ar Bobl, 7 a viz Mae 1910, p. 2, bann 4. Gant Taldir ez eo bet skrivet. — Diwar-benn Gruffydd ab Cunan, lenn Arthur Jones, ''The History of Gruffydd ap Cynan'' (''Hanes Gruffydd ab Cynan''), ''the Welsh Text with translation, introduction and notes'', Manchester, Ti-moulerez ar Skol-veur, 1910 (keñveria Vendryes war ''Rev. celt''. 1910, pp. 388-90). Betek an XIII^vet kantved e vevas Kembreïz en o frankiz dindan renerez roueed a ouenn hag a yez ganto. An diweza eus ar roueed-se, Llywelyn, a voe lazet dre drubarderez gant ar Saozon, er bloaz 1278, ha laket e benn trouc’het a-wel d’an holl war bont Londrez evel hini eun torfedour. Diwar-neuze e voe Bro-Gembre e dalc’h ar Saozon. Koulskoude, eur c’houec’h ugent vloaz bennak goude maro Llywelyn, eur C’hembread a zeuas a-benn da zaskor he frankiz d’e vammvro evit eur pennad-amzer. Owen Glendour e oa an den kalonek-se, pe gentoc’h, eus e wir ano, Owen Bychan (Bihan), rak ''Glendour'' n’eo nemet eul lesano a rae ar Saozon anezañ. diwar ano eun douar a zalc’he. Ret d’ezañ kemerout an armou evit difenn e dra a oa bet laeret digantañ gant ar Saozon, Owen Bihan a voe eürus a-walc’h evit trec’hi pevar bloaz dioustu war roue Bro-Saoz e-unan. Hemañ a zeue d’ezañ gant armeou bras, betek 37.000 a dud, hag Owen a gile dirazo hag o zenne da greiz meneziou e vro e-lec’h e oa aes d’ezañ en em zifenn. Da heul an trec’hiou-se, Owen a voe kurunet Prins Bro-Gembre er bloavez 1402. Eun emgleo a savas kerkent gant roue Bro-C’hall, Charlez VI. Daoust na vez ket graet nemeur a veneg anezo en Istor ar Frañs, emgleviou evel-se a zo bet savet meur a wech etre Brezoned Bro-Gembre ha roueed Bro-C’hall. Eur c’haer a levr a zo bet skrivet war an emgleviou-se gant hon mignon, an aotrou Tomas Matthews, a Llandebie ; emañ e levrdi ar Skol-Veur e Roazon. Da heul an em­gleo etre Owen ha Charlez VI, e voe kaset eus Brest eun armead Fransizien da rei sikour da Vro-Gembre. En armead-se e oa kalz a Vrezoned hag ar re-mañ a gemeras ar gwella perz en eun trec’h gounezet e Kêrvarzin (''Caerfyrddin'') e kreisteiz Kembre hag en emgannou all a roas skoazell da Owen Glendour da stourm ouz ar Saozon ha da virout e vro dishual betek e varo. Trec’h Kêrvarzin, dleet dreist-holl da unaniez Breiziz, bet dispartiet meur a gantved a oa, hag en em unanet a-nevez war an dachenn-emgann da zifenn o brôadelez, a voe, e gwirionez, eun ''trec’h Breiz'' (''Kroaz ar Vretoned'', 23 a viz Genver 1916, p. 2, bannou 1-3). Gwella levr da lenn war istor Kembre a zo hini J. E. Lloyd, ''A History of Wales'', London, 1911 (keñveria Edward Anwyl war ''Rev. celt''. 1911, pp. 357-61).</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 15 —|}}</noinclude> 1ipzkg8a5v875xwmk9i0gbp7p7akw1v 102 66576 209739 209100 2026-09-24T12:30:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>Kerkoulz skrivagnerez e oa Gwyneth Vaughan ha prezegerez. Meur a levr a savas e yez ar vro, gouestlet holl da veuli spered-bro yac’h ha kristen Kembreïz ar c’hantved tremenet ha da rei kenteliou war ar garantez-vro da yaouankiz ar c’hantved-mañ : ''Plant y gorthrwm'' « Bugale ar gwaskerez », ''Cysgodion'' ''y blyneddau fu'' « Skeudou ar bloaveziou a voe ». En he levr ''O Gorlannau y Defaid'' (Kêrvarzin, 1905), he deus graet eun daolenn eus buhez Kembreïz, dreist-holl e-keñver kredenn, war-dro ar bloaz 1859. Heuliet em eus dalc’hiou an Eistezvod a vode dreist-holl mengleuzierien ha micherourien ar vro, kembraegerien holl. Hogen, er renkad kenta, ez oa eun nebeut Saozon binvidik, graet d’ezo enoriou dre m’o doa rôet, moarvat, kalz a arc’hant da herzel ouz an dispignou. Ar re-mañ n’oant ket tuet nemeur war an arz hag al lennegez keltiek, na kennebeut all, am eus aon, war arz ha lennegez ebet. Rak, a-greiz-holl,<noinclude><references/> {{Niv||— 16 —|}}</noinclude> h68w1cs80wqpyynz6a715a334zb3knr 102 66577 209808 208924 2026-09-24T13:56:32Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>setu Maggie Davies, brudeta kanerez uhelvoueziek (pe ''soprano'') Kembre d’ar mare, o staga, evit plijout d’ezo da gana en italianeg. {{Reizh|Bez ’|Bez’}} ez eus bet, evel ouzoc’h, o chom pell amzer e Kembre e kastell ''Craig y Nos'' « Krag an Noz », eur ganerez holl-vrudet anvet Carlotta Patti. Neket souez e voe bet touellet Maggie Davies gant skouer an Italianez-se. Gwevn-kenañ e oa mouez Maggie, ha biskoaz em buhez n’em eus klevet plac’h o fredoni kerkoulz-se. N’her greas ket pell, avat. Diskanet e voe d’ezi gant ar pemp mil bennak a vengleuzierien a oa er sal gant c’houibanadegou ha youc’hadegou : « ''Cymraeg !'' ''Cymraeg ! Cenwch y Nghmmeg !'' Kembraeg ! Kembraeg ! Kanit e kembraeg ! » Rankout a reas Maggie tevel, trouc’het-krenn outi he fredon italianek, ha staga da gana e kembraeg. Ar selaouerien, evel ma welit dre daol Maggie Davies, n ’oa ket aes bepred tremen diouto. E -touez<noinclude><references/> {{Niv||— 17 —|}}</noinclude> a59c134ta5wkan6xnbvffh72zncdwax 102 66578 209809 209101 2026-09-24T13:58:10Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ar renerien em eus dalc’het soñj anezo, ez oa unan, eur c’hannad eus ar vro, William Abraham, lesanvet Mabon. Mengleuzier e oa bet e-unan en e yaouankiz. Dre ma oa speredet-kaer, e oa bet kemeret gant ar re all da hanterour etrezo hag ar renerien, Saozon anezo peurlïesa. Da gaout arc’hant, e savas eul laz-kana e-touez ar vengleuzierien. Priziet e voe er c’henstrivadegou ha lakaet gounid ar priziou d’e sevel war-raok da gannad. Eun den bihan, teo, fentus a-walc’h, ha mat-kenañ da brezeg d’ar vicherourien e oa Mabon <ref>Skeudenn Mabon a vezo kavet war al levrig-mañ : ''General Election 1906, Wales and Monmouthshire, A Souve­nir containing Photographs, Biographical Sketches, etc., of all the Welsh M.P.’S.'' War an hevelep levrig skeudenn Syr Ivor Herbert.</ref>. Gwelet em eus anezañ o sioulaat anezo, eur wech ma oa gwall-drôet ar saliad, dre ober d’ezo c’hoarzin gant fentigellou. Kemer a reas trompilh arc’hant ar C’horsez hag e trevezas an arc’hdrouiz o c’houlenn ar peoc’h. Ha kerkent o tont ar peoc’h e-kreiz ar c’hoarzadeg. Kement a dud a oa deuet d’an Eistezvod eus pevar c’horn ar vro ken e voe rôet, en eur ober eun devez hepken, evit ouspenn daou vil lur a vilhedou da zont e-barz an deltenn veur (''pabell'') e-lec’h e oa graet ar c’henstrivadegou, ar sonadegou hag ar c’hanadegou. E-touez kenstrivadegou Eistezvod Merzer-Teudvil, unan am dudias hag am zeneraas zoken : hini ar vugale o kana pennillion. Ar vugale a zeue war ar goariva, dirak an telenner, dre vagadou, hag a gane pep bagad e bennill. Netra koantoc’h eget ar vugale-se bleo melen, kudennet dourn-ouz-dourn ! Netra dudiusoc’h eget o c’hanadeg harpet war son telenn<noinclude><references/> {{Niv||— 18 —|}}</noinclude> lpitnvdxcjnpkprj9oxoyuxudyno79e 102 66579 209810 208927 2026-09-24T13:59:37Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ar Vro ! E Breiz, siouaz ! ar c’hiz ken brao da gana ar bloavez mat gant ar vugale a ya kuit tamm-ha-tamm da heul ar brezel diskiant graet ouz giziou ar vro gant hor skoliou divrezonek. Graet e voe ivez prezegennou e kembraeg gant tud ouiziek evit disklêria giziou oevez da skoliata a vefe mat ober drezo da virout ha da leda ar yez vrôadel. Ouspenn-se, evit diskouez fraez d’an holl penaos e tleer ober ar skol e Kembre evit deski ar saozneg hep ober dispriza hag ankounac’haat yez ar vro, mistri ha mestrezed Kembre o devoa savet e ti-kêr Merzer eur skol vugale vihan e-lec’h ez eo bet graet ar skol dirazomp hervez eun doare damheñvel ouz an hini ker skiantek a zo bet kavet ha ledet e Breiz gant ar breur Konstansius <ref>''Kenteliou brezounek da drei e gallek. Enseignement du français par le breton. Cours élémentaire. Livre de l’Elève. Par le Frère Constantius, des Ecoles chrétiennes'', Kemper, Ti-moulerez Kerangal, 1899. — ''Kenteliou brezounek trôet e gal­lek. Enseignement du français par le breton. Cours élémen­taire. Partie du Maître''. Gwened, Ti-moulerez Lafolye, 1900. — Ret eo staga bremañ ouz an daou levr mat an hini-mañ a zo kerkouls pe well : ''Ar Galleg desket dre ar Brezoneg, gant eur Beleg Mestr-Skol'' (an aotrou Bozec), stagadenn ouz « Arvorig », 1913 ha bloaziou war-lerc’h, moulerez Ar Gwaziou, Montroulez ; Emile Ernault, ''Manuel pour l’étude du Français par les Bretons'', Sant-Brieg, Kenvoulerez an Amzer-vremañ, 1925. — Lenn ivez : ''Conseils de l’Académie bretonne aux Ecrivains bretons, II : Technologie grammaticale bretonne'', war ''Buhez Vreiz'', Here 1922, pp. 326-30 (eur mouladur distag a zo e gwerz e ti F. Vallée, 23 straed Sant-Benead, Sant-Brieg) ; ''Conseils de l’Acad. br. aux Ecrivains bretons. III : Préfixes bretons'' (mouladur distag) ; Mocaer, ''l’Enseigne­ment bilingue au Pays de Galles'' (kentskrid gant an aotrou Loth), An Oriant, 1915 ; M. Mordiern, ''Enseignement du bre­ton'', Roazon-Sant-Brieg, 1924. — Diwar-benn ar breur Constansius, lenn ar pennad embannet gant Klaoda ’r Prat war ''Groaz ar Vretoned'', 28 a C’henver 1906, p. 3, bann 3.</ref>. Dirak ar vestrez, e-skourr ouz ar voger, ez oa taolennou livet, warno traou bevet pe en tïegez (arrebeuri, tud an ti,<noinclude><references/> {{Niv||— 19 —|}}</noinclude> 83btse96krqvygb7vsj88ii7mou2v0c 0 66580 209818 208930 2026-09-24T14:58:08Z Aveldro 601 209818 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu" from=5 to=7 header=1 next="[[Eñvorennou beaj (Trede levrenn)]]" /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Eil levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] jc75trmrecpgg8m1nkx38qf8s7p59rb 209821 209818 2026-09-24T15:08:03Z Aveldro 601 209821 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu" from=5 to=7 header=1 previous="[[Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)]]" next="[[Eñvorennou beaj (Trede levrenn)]]" /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Eil levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] phkg8ccl4s5ccak2d9vail0qvopacas 209824 209821 2026-09-24T15:11:54Z Aveldro 601 209824 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu" from=5 to=7 header=1 prev="[[Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)]]" next="[[Eñvorennou beaj (Trede levrenn)]]" /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Eil levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] fn5vu4ziouyhgq93b4fy24ixk1ablka 209828 209824 2026-09-24T15:39:51Z Aveldro 601 209828 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 04, Ebrel 1941.djvu" from=5 to=7 header="1" prev="[[Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)]]" next="[[Eñvorennou beaj (Trede levrenn)]]" /> {{Kreizañ|[[ Eñvorennou beaj (Eil levrenn)/a-bezh|''Skrid a-bezh'']].}} {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Eil levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] 31zc01hiwzriuel5cwh0rw3rcdm1ekg 102 66582 209780 209712 2026-09-24T13:17:26Z Aveldro 601 209780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>hag all), pe en diavaez (ar porz, al loened, ar binviou-labour). Ar vestrez a zisklerie an taolennou-se e kembraeg e doare da boueza war speredou ar vugale, a wele enno traou gouest d’o didui, ar pez a aesae d’ezo intent hep poan <ref>Keñveria Omer Buyse, ''Méthodes américaines d’éducation générale et technique'', enoret gant eur rakprenadur a-berz Ministr ar C’henwerz (Bro-C’hall), kurunet gand Akademia roueel ar Veljik, eil mouladur kresket (Paris-Charleroi, 1909), pp. 52-61. — Eun dra da evesaat eo e oa graet darn eus ar c’henteliou-se e sell da zeski ar yez da vugale saoz. Troetoc’h eo ar Saozon da zeski ar c’hembraeg eget na deo ar C’hallaoued e Breiz da zeski ar brezoneg. Unan eus ar gwella levriouïgou a-zivout ar yez komzet : ''Welsh made easy, a self-instructor for Use in the Home'' (Gwrecsam, 1925), a zo bet savet gant eur Saoz, an aotrou A.S.D. Smith (''Caradar''). Setu amañ penaos e tigor e gent-skrid : « Yez ha lennegez Kembre a zo bet eun dudi d’in-me e-pad an ugent vloaz diweza. Dizolôet o deus d’in ar pez a oa kuzet d’am sellou, rôet harp da veiza ha da garout Kembre, ha degaset eun dihued nevez em buhez ».</ref>. Ne rae ket a-hend-all hon misionerien gwechall, an tad Nobletz hag ar re all, da gavout gant o zaolennou hent an eneou ha da drei ar speredou ouz gwirioneziou ar feiz. A-unan gant ar c’henstrivadegou hag ar prezegennou e oa en Eistezvod eun diskouezadeg oberou micheriou hag ijinou-kaer. Unan eus ar priziou a dlee mont d’ar gwella skeudennadur eus levr ar Mabinogion. E-touez ar genstriverien e oa hor mignon Edwards, hag e welis e skeudennou a oa kaer-meurbet. Aes e oa diougani drezo al liver brudet ez eo deuet da veza abaoe. Araok kuitaat Merzer, ez is gant Jaffrennou en eur stal da brena peb a gaierig-notennou ha pluennou-ploum. Ar varc’hadourez a gomze kembraeg eus ar gwella. Eur brao eo e bro-Gembre kavout er {{Tired|c’hê|riou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 20 —|}}</noinclude> 68ej2fsqyhupnouoxkrwywnc4ki50is 102 66583 209794 209102 2026-09-24T13:35:25Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="II"/>{{Tired2|c’hê|riou}} brasa, er staliou hag en ostaleriou, tud o komz kembraeg. <br> <section end="II"/> <section begin="III"/>{{Kreizañ|III. ''VA BEAJ FFESTINIOG''}} {{DilinennadNegativel|''An {{Reizh|hen tda|hent da}} vont di. — Menez Arenig. — E Ffestiniog. — Kêr ha kêriz. — Ar mengleuziou maen-sklent. — Kerent Edwards. — Alun Jones. — Bryfdir. — Merc’hed yaouank Kembre. — Kimiad.''}} Eus Merzer-Teudvil ez ejomp da Ffestiniog, da di hor mignon Edwards. Kemer a reomp linenn ar ''C’hambrian'' da sevel en hanternoz hag e tremenomp, evel em beaj warlene, dre gêriou Abergevenni, Henffordd (''Hereford''), Llanllieni (''Leominster''), Llwydlo (''Ludlow''), Pengwern (''Shrewsbury''). E Ruabon e tilezomp al linenn a ya war-du an hanternoz hag e kemeromp eul linenn all a gas ac’hanomp davet ar c’hornog, e kreizig-kreiz meneziou Kembre. Treiza a reomp an Dourdoue (''Dyfrdwy''), ar stêr em eus gwelet, kalz a leoiadou izeloc’h, e kompezennou Bro-Saoz, o treuzi kêr Chester, ha dre sevel tamm-ha-tamm gant an draonienn anezi, hon doug hon tren e doun-douna bro-Gembre. Tremen a reomp dre vourc’hiou ha kêriou bihan : Llangollen, Corwen, Bala. E-kichen ar gêrig-mañ, ez eus brasa lennad dour disall Kembre. Ac’hano e savomp a-nebeudou e meneziou an Arenig. Eur gouelec’h eo, e gwirionez, ar meneziou-se. Eno, war am eus klevet, e oa bet harluet renerien emzao Iwerzon er bloaz 1916 <ref>A-zivout istor Iwerzon e-pad ar Brezel Bras, lenn L. Tréguiz, ''l’Irlande dans la crise-universelle'' (3 a viz Eost 1914-25 a C’houhere 1917), Paris, 1918. Keñveria Vendryes, war ''Rev. celt''. 1920-1921, pp. 200-7.</ref>.<section end="III"/><noinclude><references/> {{Niv||— 21 —|}}</noinclude> laecbd0ir2bzbano399trv7dprynkg0 102 66585 209741 209702 2026-09-24T12:31:30Z Aveldro 601 209741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>Diaes e vije kavout eul lec’h teñvaloc’h, gant rec’hier du a bep tu, hep koad na glasvez ebet. Savet eo Blaenau-Ffestiniog <ref>''Blaenau'' « bleniou » a dalv en ano-mañ kement hag « harzou, penn pella eur vro ». Stankoc’h implijet ez eo ar ger ''blaen'' e kembraeg eget na vez ''blen'' bremañ e brezoneg. ''Blaen afon'' « blen-aven » a vez graet eus mammenn eur stêr ; ''blaen cleddyf'' « blen-kleze » eus beg eur c’hleze ; ''blaen lleuad'' « blen-loar » eus al loar-nevez, hag all. ''Blaeniaid ac oliaid'' « blenierien hag heulierien » a dro reiz-meurbet ar saozneg ''leaders and followers''.</ref> war eur gompezenn, e troad meneziou ken uhel ken n’eo ar Mene-Bre e-skoaz d’ezo nemet eun duriadenn c’hoz. Toullet-holl eo ar meneziou-se a vengleuziou maen-sklent, o labourat enno micherourien a-viliadou. A-zioc’h kêr, etre diou gribenn, o tigeri eun ode ledan a anver er vro ''Bwlch y Gwynt'' « Boulc’h ar Gwent », da lavarout eo « Hent an Avel ». Koant a-walc’h eo ar gêrig, gant he straedou eeun, he staliou naet ha livet-kaer, he chapelig dindan eur roc’h vras, endro d’ezi bodadou gwez. Eno en em gaver e-touez eur bobl a Vrezoned rik, rak ar Saozon ne zeuont ket di. Eno ne glever komz nemet e brezoneg, kerkouls e ti ar pinvidig hag e touzinell ar paour. Eno ivez an holl a ble gant o mammvro vreizek, hep sellout ouz an Ermaeziad. Eun degemer hegarat a gavjomp e ti an aotrou Edwards, tad hor mignon, en deus dastumet arc’hant dre werza kinkailherezou ha kezeg-houarn. Anaoudegez a ris gant an tïad-tud vat-se ha gant kêriz, dreist-holl gant Alun Jones, a zalc’he eur stal a levriou, kelaouennou ha butun. Prenet em eus en e di eul levr eus ar brava war hengouniou Kembre : ''Cymru fu'' « Kembre a voe ». Rei a reas d’in en eñvor eul levrig gwelskeudennou eus Ffestiniog.<noinclude><references/> {{Niv||— 22 —|}}</noinclude> dwk2tj34kssqij2m1mn7lbc2f6uujfh 102 66586 209745 208944 2026-09-24T12:37:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Dindan renadur Kelt Edwards ez is en endervez da welout ar mengleuziou maen-sklent. Sevel a ranker e-pad meur a eurvez a-hed eun hent striz a bign gant bri ar menez. Hanter-hent etre Ffestiniog hag ar gribenn e tegouezomp gant ti ar barz Bryfdir. Eun ti bihan evel re ar vicherourien, gwaskedet en eur pleg eus an hent. Perc’henn an ti a zeuas d’hon diambroug. Pennvicherour eo er vengleuz hag ouspenn-se eur barz brudet, evel ma ’z eus kalz e-touez micherourien Gembre. Degemeret e voemp gantañ en eun tammig sal, hag e chomis souezet o welout pevarzek kador dero kizellet, renket a-hed ar voger, ha, war tumenn ar siminal, kurunennou arc’hant eur bern anezo. Priziou e oa, bet gounezet gantan er c’henstrivadegou. Kent kimiadi, e rôas d’in unan eus al levriou barzoniez en deus embannet. ''Telynau ’r wawr'' « Telennou ar Goulou-deiz » eo ano al levr-se, a zo ennañ meur a bez kaer savet dioc’h reolennou henwerzaouerien Kembre, evel an hini anvet ''Cordeillia'' da skouer. Seurt peziou eo hag a dleer lenn er yez m’int bet savet enni, rak troïdigez ebet n ’eo evit ober tañva ar gened anezo. Leun eo al levrig-se a varzoniez hag e testeni ouspenn eur skrivagner oc’h ober ampart-tre gant holl droiou ar werzoniez. Jaffrennou hag ar re all a zalc’has gant pignidigez ar menez betek ar vengleuz. Evidoun-me e oan re skuiz hag e tiskennis war va fouezig betek Ffesti­niog. Deiz ar c’himiad e voemp ambrouget en hent-houarn gant kerent Edwards hag eur bern dimezelled koant, e-touez ar re-mañ c’hoarezed hor mignon, anezo merc’hed yaouank eus an hegarata. E Kembre<noinclude><references/> {{Niv||— 23 —|}}</noinclude> 51q9v90jr1dtw9u33kis14ndt1oxttd 209748 209745 2026-09-24T12:39:28Z Aveldro 601 209748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Dindan renadur Kelt Edwards ez is en endervez da welout ar mengleuziou maen-sklent. Sevel a ranker e-pad meur a eurvez a-hed eun hent striz a bign gant bri ar menez. Hanter-hent etre Ffestiniog hag ar gribenn e tegouezomp gant ti ar barz Bryfdir. Eun ti bihan evel re ar vicherourien, gwaskedet en eur pleg eus an hent. Perc’henn an ti a zeuas d’hon diambroug. Pennvicherour eo er vengleuz hag ouspenn-se eur barz brudet, evel ma ’z eus kalz e-touez micherourien Gembre. Degemeret e voemp gantañ en eun tammig sal, hag e chomis souezet o welout pevarzek kador dero kizellet, renket a-hed ar voger, ha, war tumenn ar siminal, kurunennou arc’hant eur bern anezo. Priziou e oa, bet gounezet gantañ er c’henstrivadegou. Kent kimiadi, e rôas d’in unan eus al levriou barzoniez en deus embannet. ''Telynau ’r wawr'' « Telennou ar Goulou-deiz » eo ano al levr-se, a zo ennañ meur a bez kaer savet dioc’h reolennou henwerzaouerien Kembre, evel an hini anvet ''Cordeillia'' da skouer. Seurt peziou eo hag a dleer lenn er yez m’int bet savet enni, rak troïdigez ebet n ’eo evit ober tañva ar gened anezo. Leun eo al levrig-se a varzoniez hag e testeni ouspenn eur skrivagner oc’h ober ampart-tre gant holl droiou ar werzoniez. Jaffrennou hag ar re all a zalc’has gant pignidigez ar menez betek ar vengleuz. Evidoun-me e oan re skuiz hag e tiskennis war va fouezig betek Ffesti­niog. Deiz ar c’himiad e voemp ambrouget en hent-houarn gant kerent Edwards hag eur bern dimezelled koant, e-touez ar re-mañ c’hoarezed hor mignon, anezo merc’hed yaouank eus an hegarata. E Kembre<noinclude><references/> {{Niv||— 23 —|}}</noinclude> kc1yoyx6dn1trmz3wmr1jpjbnj9bffz 102 66587 209742 209103 2026-09-24T12:32:59Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="III"/>evel e Bro-Saoz, ez eus muioc’h a frankiz gant ar merc’hed yaouank eget war an Douar-bras. Emellout a reont gant kaozeadennou, c’hoarïou ha studïou ar baotred, ha tuet-kenañ ez int d’ar c’han ha d’ar sonerez. Ret eo lavarout e vez gwellaet dre ar studi er skoliou an donezon-natur-se. Zoken er skoliou bihan e tesker d’ar vugale kana a-gevret e kembraeg. Tro ar c’hreañsou ouspenn a ro harp da se. Mar o deus kollet Kembreïz gant ar feiz katolik evit digoradur ha kaerder al lidou, eur gounid da vihana o deus bet pa rank an holl deski kana ar c’hanaouennou santel, darn anezo kaer-dispar, a ra bremañ ar pep brasa eus an azeulerez. Digant unan eus ar merc’hed yaouank-se eo e teskis ano kembraek ar wrierez pe mekanig da wriat : ''peiriant wnïo''. <br> <section end="III"/> <section begin="IV"/>{{Kreizañ|IV. ''EUS FFESTINIOG DA ZUBLIN''<br> ''DRE HENT-HOUARN HA LESTR''}} {{DilinennadNegativel|''Traonienn stêr Conwy. — E Kêrnarvon. — Ostaleri dirwestel. — Gweladennet gant Kadvan. — Kastell Kêrnarvon. — Ar moulerezou kelaouennou kembraek. — Lestradenn e Kêrgeubi. — An treiz etre Kembre hag Iwerzon.''}} Eus Blaenau-Ffestiniog hor c’hasas an tren war-du an hanternoz. Tremen a reomp e ''Dolwyddelan'', e ''Bettws y Coed'' « Chapel ar C’hoad », eur gêrig e-kreiz ar c’hoadou a c’holo tor ar meneziou, e strad eun draonienn e-lec’h e teu da geja gant stêr ''Conwy'' diou stêrig all a laka an aer da zasseni gant hiboud o doureier herrus. An hent-houarn a ya gant an<section end="IV"/><noinclude><references/> {{Niv||— 24 —|}}</noinclude> qk6pvo6u16d4k734r3rt09dd45non8l 102 66591 209738 209104 2026-09-24T12:28:01Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>pont-houarn bras a ranker paea peb a skod evit tremen drezañ. E diabarz kêr, em eus gweladennet moulerez unan eus penna kelaouennou Kembre. E Kêrnarvon eo e vez moulet darn eus ar brasa kelaouennou kembraek : ''Y Herald cymraeg, Y Cenedl, Y Gwerin, Ceninen'' ha ''Cymru''. Hogen ne welis eno netra par da reizadur ar ''Western News'' e Kêrdiz. Eus Kêrnarvon ez ejomp da Vangor, hag ac’hano da Gêrgeubi d’en em lestra evit Iwerzon. Hol lestr a oa ouz ar c’hae : eul lestr bras war rodou. An doare listri-se a zo gwelloc’h ouz ar stroñsadennou eget ar re dre rod-viñs. Kreñv a-walc’h e oa an avel, rust ar mor, ha n’oan ket re zinec’h diwar-benn an dreizadenn. P’edon o tiskenn e sal trede klas al lestr, setu Edwards o kinnig d’in eur vuredig. « Eul louzou burzudus, » emezañ, « ouz an droug-mor, am eus bet digant hon ostizez a Gêrnarvon ». Eva a ris eur bannac’h. Gwinegr e oa, da vihana diouz ar blaz anezañ. Ha me en diabarz. Bras e oa ar sal trede klas, ha leun a veajourien. E -kreiz, ez oa eun daol, skañviou a-geñver d’ezi, ha tro-war-dro, ouz ar speurennou, eur bank, hag heñ ledan a-walc’h da rei lec’h d’an dreizidi da azeza warnañ ha da zegemer ouspenn a-dreñv d’ezo o balizennou. Tizout a ris en em sila a-dreñv kein an dud en o c’hoazez ha mont em gourvez e-mesk ar pakadou. Eno e chomis hep fiñval ken na vefemp degouezet e Dublin. Etre teir ha peder eur e kemer an treiz. A -drugarez d’al louzou burzudus pe d’eun dra all bennak, n’ouzon ket, ne voen ket klañv. Dirazoun, dre ar gwaskou etre an dud azezet, e welen diabarz ar sal. Rag-eeun d’in, ouz an daol a oa e-kreiz, e oa daou Saoz<noinclude><references/> {{Niv||— 26 —|}}</noinclude> je8jgzawzc1j6csgdl20job0pltaz0g 102 66592 209798 209099 2026-09-24T13:42:35Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="IV"/>a dlee kaozeal ''business'' gant sioul hag a-bouez e komzent. Etrezo, ouz o zreid, eur gibell vras. Pa zeue stronsadennou re greñv, e stoue hini pe hini anezo da leunia ar gibell. Kerkent e tistoue, ken dizeblant ha tra, da gregi adarre gant ar ''business''. <br> <section end="IV"/> <section begin="V"/>{{Kreizañ|V. ''E DUBLIN''}} {{DilinennadNegativel|''Ti ar Gwiriou. — Ar jaunting-car. — Sackwill-Street. — Delwenn O’Connell. — Ti-meur ar Post.''}} E dibenn an abardaez e tegouezomp e Dublin. War ar c’hae, e voe tennet va sellou gant eun ti-bras kaer a-walc’h, outan eur porched kolonennek, a-zehou hag a-gleiz kazeliou leurdoennet e-giz paleziou an Itali, hag e-kreiz, a-dreñv d’ar porched, eun tour toenn-volzet. Ti ar Gwiriou (''Customs House e saozneg'') e oa a-raok ma voe torret emrenerez Iwerzon er bloaz 1800. War am eus klevet e vije bet diskaret an ti-se abaoe, e-kreiz an emgannou a zo bet etre ar Saozon hag Iwerzoniz <ref>Savet e oa bet en XVIII^vet kantved gant Gandon, a oa diskibl da Sir William Chambers, an hini a savas Somerset House, e Londrez. Sellit ouz Sir W alter Armstrong, ''Histoire de l’Art en Grande-Bretagne et Irlande'', Paris , 1910, p. 97, skeudenn 199.</ref>. En eur zilestra, e kavis war ar c’hae eur mignon d’an aotrou Fournier d’Albe a oa deuet gant eur c’harr d’am c’herc’hat evit va c’has da Vlack-Rock&nbsp;<ref>Black-Rock a zo unan eus fabourziou pinvidik Dublin, e-harz ar mor, e tu ar gevred, etre Dublin ha Kingstown.</ref>. E Black-Rock eo, e ti an itron Clarcke, e tleen ober va annez ha kemer va c’heusteurenn keit ha ma chomjen e Dublin.<section end="V"/><noinclude><references/> {{Niv||— 27 —|}}</noinclude> bvxz1rhfsxbix5vg0ib6g7zeezyv98j 209802 209798 2026-09-24T13:46:36Z Aveldro 601 209802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="IV"/>a dlee kaozeal ''business'' gant sioul hag a-bouez e komzent. Etrezo, ouz o zreid, eur gibell vras. Pa zeue stronsadennou re greñv, e stoue hini pe hini anezo da leunia ar gibell. Kerkent e tistoue, ken dizeblant ha tra, da gregi adarre gant ar ''business''. <br> <section end="IV"/> <section begin="V"/>{{Kreizañ|V. ''E DUBLIN''}} {{DilinennadNegativel|''Ti ar Gwiriou. — Ar jaunting-car. — Sackwill-Street. — Delwenn O’Connell. — Ti-meur ar Post.''}} E dibenn an abardaez e tegouezomp e Dublin. War ar c’hae, e voe tennet va sellou gant eun ti-bras kaer a-walc’h, outan eur porched kolonennek, a-zehou hag a-gleiz kazeliou leurdoennet e-giz paleziou an Itali, hag e-kreiz, a-dreñv d’ar porched, eun tour toenn-volzet. Ti ar Gwiriou (''Customs House e saozneg'') e oa a-raok ma voe torret emrenerez Iwerzon er bloaz 1800. War am eus klevet e vije bet diskaret an ti-se abaoe, e-kreiz an emgannou a zo bet etre ar Saozon hag Iwerzoniz <ref>Savet e oa bet en XVIII^vet kantved gant Gandon, a oa diskibl da Sir William Chambers, an hini a savas Somerset House, e Londrez. Sellit ouz Sir W alter Armstrong, ''Histoire de l’Art en Grande-Bretagne et Irlande'', Paris, 1910, p. 97, skeudenn 199.</ref>. En eur zilestra, e kavis war ar c’hae eur mignon d’an aotrou Fournier d’Albe a oa deuet gant eur c’harr d’am c’herc’hat evit va c’has da Vlack-Rock&nbsp;<ref>Black-Rock a zo unan eus fabourziou pinvidik Dublin, e-harz ar mor, e tu ar gevred, etre Dublin ha Kingstown.</ref>. E Black-Rock eo, e ti an itron Clarcke, e tleen ober va annez ha kemer va c’heusteurenn keit ha ma chomjen e Dublin.<section end="V"/><noinclude><references/> {{Niv||— 27 —|}}</noinclude> nbbd62v376btllbxjgvhqpdlh3qlred 102 66594 209799 209004 2026-09-24T13:44:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar c’harr ma savis ennañ a zellez beza taolennet, rak eus an doare a reer anezañ ''jaunting-car'' e oa, hag eun dra iskis a-walc’h eo ar c’hirri-se a Zublin. Disheñvel a-grenn ez int diouz ar re a weler er c’hêriou all, diouz ''hansom-cab'' Londrez ha fiakr Paris. Savet ez int war rodou izel, diou azezenn enno, unan a-gleiz, unan a-zehou, e doare m’emañ divesker ar veajourien a-ispilh a-us d’ar rodou hag int kein-ouz-kein war c’horre ar c’harr. Etre an diou azezenn ; eul lec’hig striz ma lakaer warnan ar malizennou. Evit mont eus ar porz-mor da Vlack-Rock, e heulier kae al Liffey <ref>Stêr Zublin.</ref> betek Pont O’Connell. Diouz an tu dehou eus ar pont, e tigor Sackwill-Street, a dremen gant Iwerzoniz evit brava straed a zo er bed. Ledan-meurbet ez eo, e-kreiz, eun hent ma tremen drezañ an hentou-houarn dre dredan. En daou du, ez eus hentou strisoc’h golôet-holl a savaduriou, a skeudennou maen a bep seurt. Kenta hini a gaver hag ar brava-holl eo delwenn O’Connell. Diwar c’horre ar c’harr-tram tredanel em eus gallet alïes sellout a-dost ouz an delwenn-se. Savet eo war eur sichenn e doare eun tour uhel hag endro d’ezi delwennou aelez, stumm ar bedenn d’ezo war o dremm. A-us d’an delwennou-se ez eus eur c’helc’hiad-delwennou all, en o zouez Erin o koueza he chadennou <ref>''Erin'' a zo ano barzonius Iwerzon gant saoznegerien ar vro-se. Distaga a reont anezañ ''Irinn''. A ouenn iwerzonek eo.</ref>. War lein ar sichenn, O’Connell en e sav ha leun a veurded. E-kreiz Sackwill-Street, en tu dehou, e weled Ti-Meur ar Post, a dalvezas da grenvlec’h da Iwerzoniz e emzao 1914. Diskaret e voe a dennou kanol, {{Tired|a-|ziwar}}<noinclude><references/> {{Niv||— 28 —|}}</noinclude> 3d38sepskelphxboor62rpzluime3un 209806 209799 2026-09-24T13:52:39Z Aveldro 601 209806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar c’harr ma savis ennañ a zellez beza taolennet, rak eus an doare a reer anezañ ''jaunting-car'' e oa, hag eun dra iskis a-walc’h eo ar c’hirri-se a Zublin. Disheñvel a-grenn ez int diouz ar re a weler er c’hêriou all, diouz ''hansom-cab'' Londrez ha fiakr Paris. Savet ez int war rodou izel, diou azezenn enno, unan a-gleiz, unan a-zehou, e doare m’emañ divesker ar veajourien a-ispilh a-us d’ar rodou hag int kein-ouz-kein war c’horre ar c’harr. Etre an diou azezenn ; eul lec’hig striz ma lakaer warnan ar malizennou. Evit mont eus ar porz-mor da Vlack-Rock, e heulier kae al Liffey <ref>Stêr Zublin.</ref> betek Pont O’Connell. Diouz an tu dehou eus ar pont, e tigor Sackwill-Street, a dremen gant Iwerzoniz evit brava straed a zo er bed. Ledan-meurbet ez eo, e-kreiz, eun hent ma tremen drezañ an hentou-houarn dre dredan. En daou du, ez eus hentou strisoc’h golôet-holl a savaduriou, a skeudennou maen a bep seurt. Kenta hini a gaver hag ar brava-holl eo delwenn O’Connell. Diwar c’horre ar c’harr-tram tredanel em eus gallet alïes sellout a-dost ouz an delwenn-se. Savet eo war eur sichenn e doare eun tour uhel hag endro d’ezi delwennou aelez, stumm ar bedenn d’ezo war o dremm. A-us d’an delwennou-se ez eus eur c’helc’hiad-delwennou all, en o zouez Erin o koueza he chadennou <ref>''Erin'' a zo ano barzonius Iwerzon gant saoznegerien ar vro-se. Distaga a reont anezañ ''Irinn''. A ouenn iwerzonek eo.</ref>. War lein ar sichenn, O’Connell en e sav ha leun a veurded. E-kreiz Sackwill-Street, en tu dehou, e weled Ti-Meur ar Post, a dalvezas da greñvlec’h da Iwerzoniz e emzao 1914. Diskaret e voe a dennou kanol, {{Tired|a-|ziwar}}<noinclude><references/> {{Niv||— 28 —|}}</noinclude> ej72abbi2uu18fdj8tvu1no8d3zhhr3 102 66595 209749 209005 2026-09-24T12:40:28Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="V"/>{{Tired2|a-|ziwar}} ar mor, gant eul lestr-brezel a oa bet kaset outo gant ar Saozon. En tu all d’ar pont e kaver Upper O’Connell-Street e-lec’h e oa o chom an aotrou Plunkett, eur mignon d’an itron Clarcke, a ris anaoudegez gantañ diwezatoc’h. <br> <section end="V"/> <section begin="VI"/>{{Kreizañ|IV. ''E BLACK-ROCK''}} {{DilinennadNegativel|''Frankfort. — An ti hag al lïorzou. — An itron Clarcke. — Savidigez ar Gevredigez c’houezelek. — Chapel an Ti. — An lad O’Mahony. — Corner-boys.''}} Eun hanter-eurvez hent dre garr a zo etre Dublin ha Black-Rock. Serret e oa an noz, ha skuiz e oan. Da e voe ganen gant-se pa vanas a-sav ar c’harr dirak an ti ma tleen ober va annez ennañ. An ti-se, Frankfort e ano <ref>An itron Clarcke he doa bevet pell amzer en Alamagn, e kêr Frankfort.</ref>, a zo war eur vali anvet Meirion-Avenue, war he hed en daou du d’ezi tiez pinvidik. Frankfort a oa unan eus ar c’hosa anezo, nemet aozet eo bet eus ar gwella diouz giz ar re nevez. Goude tremen eur porrastell hag eur raklïorzig, e tegouezer gant eur rakkambr leun a vleuniou. War an tu dehou emañ ar sal-zebri. War an tu kleiz, ar sal m’en em zastumed enni da noz goude koan. Dirazomp an dereziou, a-gleiz d’ezo eur vanell a rene d’al lïorz vras a-dreñv d’an ti. Evel ar rakkambr ez oa al lïorz-se leun a vleuniou. En he c’hreiz, eun ti-gwer bras e-lec’h e saver bleuniou c’hoaz. Souezet e voen o welout kemend-all a vleuniou, ken e klevis e rae an itron Clarcke ganto da gaeraat an holl {{Tired|ili|zou}}<section end="VI"/><noinclude><references/> {{Niv||— 29 —|}}</noinclude> 2nx7aqx9li3w62t9yxokejvml3tevoo 102 66596 209805 209713 2026-09-24T13:51:47Z Aveldro 601 209805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|ili|zou}} ha chapeliou tro-dro. A-dreñv an holl vleuñvegi-se, ec’h en em astenne pradou bras e-touez gwez uhel. Eun arvest dispar e oa gwelout an oabl etre ar gwez bras-se, o sevel a-dreuz d’ezañ kloc’hdi iliz Black-Rock. Eur skeudenn e oa eus ar vuhez santel ha sioul a rened e Frankfort. Pa welis an itron Clarcke, n’oan ket evit mirout a gaout koun eus eur voereb d’in a oa bet en hec’h amzer eur penn-tiegez ampart-kenañ. Evelti e oa an itron-se o ren hag o terc’hel kempenn pep tra endro d’ezi. He holl amzer vak a lakae d’an oberou kristen. D’an noz, goude koan, e chome e-pad eurveziou en he sal o skriva lizerou, oc’h ober pakadou evit an oberou-se. Ar pez am diduas e voe gwelout na zisranne ket an tu iwerzonat diouz an tu kristen. War eun dro e laboure evit ar Vro hag evit ar Feiz. Deuet e oa ganin levriouigou eus strollad mirourien ar brezoneg a ziskouezis d’ezi. « O ! » emezi d’in raktal, « roït d’in al levriouigou-se ma kasin anezo d’ar skol gristen a zo dalc’het amañ gant al leanezed evit rei d’ezo ar skouer vat diwar-benn mi­rout an iwerzoneg ». E-touez an oberou kristen a harpe ar muia e oa ar ''Feis'' (''Feis Francfort'') evit ar vugale. Heñvel a-walc’h eo ouz hor Breuriez ar bre­zoneg, e teu a-benn da zeski d’ezo komz, lenn, skri­va ha kana en iwerzoneg, daoust m’eo ar c’horn-bro-se saoznekaet a-bell-zo <ref>Sed amañ eur pennad distaget diouz bann « Keleier eus ar bed-holl », war ''Groaz ar Vretoned'', 29 a viz Mezeven 1913 : {{Kreizañ|Ar ''Feis'' pe gouel Breuriez ar vugale<br> en Iwerzon.}} « Hon holl lennerien a anavez Breuriez ar Brezoneg a ra kemend a vad d’ar Yez ha d’ar Vro. Ha c’hoaz e rafe muioc’h ma vije muioc’h a vugale o tont ebarz ; gant-se, labouret neb a c’hall evit degas bugale da Vreuriez ar Brezoneg ! « Ar skouer en deus rôet an aotrou Moal o voda ar vugale evit deski d’ezo lenn ha karout ar brezoneg a zo ken mat ken e vez heuliet hag e toug frouez er broiou pella zoken. « Iwerzon a zo, evel ouzoc’h, eun enezenn tost da Vreiz-Veur hag o veva enhi eur bobl a ouenn ganimp-ni, Brezoned, hag o komz eur yez heñvel ouz hon hini. Nemet en argoll e oa ar yez-se en Iwerzon evel m’emañ hor brezoneg-ni en argoll e Breiz dre na vez ket desket er skoliou. Evit deski d’ar vugale lenn ar yez, eun itron vat eus ar Vro, an itron Clarcke, he deus savet eur vreuriez, hag a zo heñvel ouz hor ''Breuriez ar Brezoneg''. Bep bloaz e ro eur gouel bras anvet ''feis'', hag e vez darnaouet ennañ priziou e-leiz d’ar vugale, evit lenn, kana, dañsal, c’hoari peziou, ha dreist-holl komz ar yez kenetrezo, — ar c’hontrol eus ar simbol, evel ma welit ! Ret eo lavarout, ouspenn, e oa kollet-naet ar yez e korn-bro Iwerzon e lec’h m’emañ o chom an itron Clarcke, e-kichen Dublin, kêr-benn Iwerzon. Ken diaes e oa lakaat da advleunia ar yez eno ha ma vije, e Breiz, adtrei war ar brezoneg tud Dinan pe Roazon. Daoust da se, an itron Clarcke hag he mignoned o deus kaset da benn eul labour ken tenn. Emañ o paouez kas d’hor Rener koz, an aotrou Vallée, eur pennad-skrid diwar-benn an diweza ''feis'' a zo bet dalc’het en he zi, e Black-Rock. Deut eo da vat eus ar c’henta. « Eiz skol eus ar vro tro-dro o devoa kaset 177 bugel d’ar ''feis'' ; al lore evit kas bugale a zo gant leanezed Kingstown (''Dun-Laoghaire'' en iwerzoneg) o deus kaset 73. Salo ma heuilhfe hol leanezed Breiz skouer leanezed Iwerzon ! Ar priz evit kaozeal ar yez kenetrezo a zo aet gant eur plac’hig, Bessie Redmont, eus skol leanezed Kingstown ivez, ar pez a ziskouez anat ne reer ket implij eus ar ''simbolenn'' er skol-se. « Bessie Redmont he deus bet c’hoaz ar c’henta priz evit displega dre an eñvor hag eur priz c’hoaz evit kana en iwerzo­neg. Priziou a oa evit ar vugaligou, hag ivez evit bugale n’o doa komzet biskoaz betek-hen nemet ar saozneg hag a grog da addeski yez ar vro. Ken start e labouront war se ken ez eus bet rôet meuleudiou d’ezo gant ar varnerien. Pegoulz e vo gwelet kemend-all e Breiz ? « Evit kloza an traou e voe c’hoariet eur pez en iwerzoneg gant ar vugale. Mesk-ha-mesk gant an diviz e oa dañsou ha kanaouennou, hag e voe diduet-kenañ ar sellerien. « Mil meuleudi ha bennoz-Doue d’an itron Clarcke a laka kement a boan da sevel hor yez hag hor spered keltiek en he bro ! Evel ma lavaren e penn ar pennad-mañ, e ra en-dro da Zublin an hevelep labour hag hor mignon an aotrou Moal amañ, e Breiz-Treger. Gant-se, kement Breizad a zo a-du gant Breuriez ar Brezoneg, — hag an holl, e Breiz, a dlefe beza a-du gant eun ober ken mat, — a dle ivez en em unani ganimp da gas o gwella menoz d’an itron Clarcke ha da ''feis'' bugale Iwerzon ». </ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 30 —|}}</noinclude> e03jqv6g8y7ma12ggue1u4w8a1sho4d 102 66597 209795 209007 2026-09-24T13:37:01Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>Eur perz bras he deus bet an itron Clarcke e savidigez ar Gevredigez c’houezelek (''Gaelic League''). Istor ar savidigez-se am eus klevet alïes ganti ha gant an aotrou Plunkett. Hemañ, hag a zo pinvidik, en doa kinniget eur priz da studierien Kelenndi an Dreinded (''Trinity Collège'') evit ar gwella skrid en iwerzoneg diwar-benn ar yez. Gounezet e voe ar priz gant Douglas Hyde, a voe pedet gantañ da leina. Ha savet etrezo diazez ar Gevredigez. Seiz Iwerzonad hepken a zeuas a-du gant Douglas Hyde. Hag i dibourvez a arc’hant hag a skoazell. Savet e oa bet an itron Clarcke e Leandi an Evned, e Paris, hag eno e c’hoapae he c’henskolaerezed anezi ouz hec’h envel ar Saozez. « Nann ! emezi, Iwerzonadez oun ! — Saozez, a eilgerie ar Gallezed, o veza ma komzez<noinclude><references/> {{Niv||— 31 —|}}</noinclude> nvdz8f251ymxtmgntbwgue0gmohtt9k 102 66598 209776 209010 2026-09-24T13:11:17Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>saozneg ». Diwar neuze e touas an itron Clarcke he dije desket an iwerzoneg hag e talc’has d’he ger <ref>Keñveria ''Kroaz ar Vretoned'', 17 a viz Du 1907, p. 3, bannou 2-3.</ref>. Da gaout arc’hant, Douglas Hyde hag e seiz mignon a reas ar gest dre straedou Dublin. Embannet e oa bel an taol er c’helaouennou ha c’hoarzadeg da heul ! An itron Clarcke hepken ne c’hoarzas ket. Ober a reas sternia he c’harrons, ha hi da ziarbenn ar seiz kestour. Staga a reas da gomz d’ezo en iwerzoneg. Respontet e voe d ’ezi en hevelep yez. « O, » emezi, « setu ar wech-mañ gwir Iwerzoniz o sevel evit silvidigez ar yez hag ar vrôadelez ». Ha hi o rei d’ezo a-c’houez d’an holl eur prof eus ar brokusa. Ar skouer vat-se a reas kalz evit trei ar voull a-du gant Douglas Hyde ha digeri an hent war-raok d’ar {{Tired|Ge|vredigez}}<noinclude><references/> {{Niv||— 32 —|}}</noinclude> k2pxd8zxls55uqf2jzfkc4pfozyd5o7 102 66599 209758 209105 2026-09-24T12:53:35Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|mennad-|se}} dirak eur bobl dizeblant, na rae al lodenn vrasa anezo forz eus an iwerzoneg. Kalz a zismegañse anezañ ha nebeut-tre a ouie betek neuze e oa bet yez o bro eur yez kaer-meurbet, d’ezi eul lennegez ken koz ha ken talvoudus ha hini ne vern pe vro all eus an Europ. « E 1891 e oa sellet an iwerzoneg evel eun dra dilerc’hiet, er-maez a c’hiz, a gleved hepken e lochennou ar besketaerien, hag a lenned hepken e dournskridou poultrennek ; en amzer-se niver an iwerzonegerien a vihanae, bep bloaz, eus a 27.000 <ref>A-hed an holl Grenn-amzer e vanas beo-buhezek an iwerzoneg daoust da argadadegou lerc’h-ouz-lerc’h ar Skandinaved (VII-IXT^vet kantved), an Normaned hag ar Saozon (1169). Deuet e oa an iwerzoneg da veza yez ar pep muia eus diskennidi an argaderien. E 1542, e dalc’h Breujou Iwerzon ma voe diskleriet ennañ Herri VIII a Vro-Saoz roue Iwerzon, ''e rankas ar c’hont Ormond trei en iwerzoneg prezegenn-embann levier ar vodadenn evit izili an diou Gambr, hag i koulskoude o tenna da diegeziou koz saoz-ha-norman : n’oa nemetañ er Breujou gouest da intent saozneg. D’ar c’houlz-se, tachenn ar saozneg en Iwerzon n’oa anezi nemet daou gornad enk a-walc’h, unan en-dro da Zublin, egile e kontelez Wexford. M’o dije warlerc’hidi Herri II graet ouz Iwerzoniz diouz e zoare-ren habask ha poellek, e vefe hizio ar yez iwerzonek o vleunia damdost dre an holl enezenn. Hogen ar gwaskerez kriz (lazadegou, harluadegou, diberc’hennadegou) a zeuas e-lec’h ar peoc’hia-speredou, e-pad ar c’hantvedou da heul, a reas d’ar yez kila ha mont war ziskar. An naonegeziou o tont eus renadur fall ar vro, dre ma tizent dreist-holl ar rannvroiou iwerzoneka eus an enezenn, a bouezas evit nebeutaat an iwerzonegerien, ken dre ar marvou a zegasent, ken dre an divrôerez a zeue war o lerc’h. Naonegeziou 1740 ha 1741 a gasas d’ar maro war-dro 400.000 den e rann greisteiz ha kornok an enezenn. E derou an XIX^vet kantved, ne gonted ken nemet pevar mil-miliad a iwerzonegerien war ar seiz mil-miliad a eneziz. Naonegez vras 1846-1847, ma varvas enni en tu-hont da 500.000 den ha ma tivrôas a-vras an darnvuia eus ar re a oa manet o buhez ganto, a voe kollus-dreist d’an iwerzoneg. E 1851 n’oa ken, diouz ar jedadennou, nemet 1 mil-miliad hanter a iwerzonegerien. E 1871 n’oa ken anezo nemet 800.000, hag e derou an XX^vet kantved 640.000. An divrôaa zo bet kenta penn-abeg an diskar-se. E -pad an dek vloaz en em led etre 1840 ha 1850 e save Iwerzoniz da 41 dre gant eus an enbrôerien a zegouezas neuze er Stadou-Unanet (1.713.251). Pa voe niveret eno ar boblans, er bloaz 1871, e kavjod e oa 1.800.000 a Iwerzoniz o veva er vro. Eus 1821 da 1903, ar Stadou-Unanet o deus roet bod da 3.979.569 a Iwerzoniz (P. Leroy-Beaulieu, ''les Etats-Unis au XX^e siècle'', pevare mouladur, Paris, 1909, pp. 18, 19, 27, 32-3 ; Firmin Roz, ''l’Energie américaine (Evolution des Etats-Unis)'', 1914, p. 20). — Naonegez vras 1846-1847 n’eo ket bet hepken rouesaet ganti an iwerzonegerien : dre ar gaeznez lakaet ganti da boueza war ar vro e-pad hir-vloaveziou, eun taol he deus graet ouspenn ouz an distaga ar yez gant ar rummadou nevez. Ar c’heltiegour E. C. Quiggin, mestr-kelenner e Cambridge, a oa eur rann-galon gantañ gwelout pegen dishenvel e oa yez an dud ganet kent an naonegez diouz yez ar re ganet goude. Soniou ha damsoniou a vane c’hoaz e-touez ar rummadou kent a zo aet da get e yez an dud yaouank. « Didalvez eo yez ar re yaouank, » emezañ, « evit an neb a glask diluzia ar c’hudennou a gaver e doare-skriva an hen hag ar c’hrenn-iwerzoneg » (E. C. Quiggin, ''A dialect of Donegal'', University Press, Cambridge, 1906) ; keñveria ''Rev. celt''. 1907, p. 90.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||—34 —|}}</noinclude> dzja7s9nqex2ae59nj6839ygoizou18 209772 209758 2026-09-24T13:05:27Z Aveldro 601 209772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|mennad-|se}} dirak eur bobl dizeblant, na rae al lodenn vrasa anezo forz eus an iwerzoneg. Kalz a zismegañse anezañ ha nebeut-tre a ouie betek neuze e oa bet yez o bro eur yez kaer-meurbet, d’ezi eul lennegez ken koz ha ken talvoudus ha hini ne vern pe vro all eus an Europ. « E 1891 e oa sellet an iwerzoneg evel eun dra dilerc’hiet, er-maez a c’hiz, a gleved hepken e lochennou ar besketaerien, hag a lenned hepken e dournskridou poultrennek ; en amzer-se niver an iwerzonegerien a vihanae, bep bloaz, eus a 27.000 <ref>A-hed an holl Grenn-amzer e vanas beo-buhezek an iwerzoneg daoust da argadadegou lerc’h-ouz-lerc’h ar Skandinaved (VII-IXT^vet kantved), an Normaned hag ar Saozon (1169). Deuet e oa an iwerzoneg da veza yez ar pep muia eus diskennidi an argaderien. E 1542, e dalc’h Breujou Iwerzon ma voe diskleriet ennañ Herri VIII a Vro-Saoz roue Iwerzon, ''e rankas ar c’hont Ormond trei en iwerzoneg prezegenn-embann levier ar vodadenn evit izili an diou Gambr, hag i koulskoude o tenna da diegeziou koz saoz-ha-norman : n’oa nemetañ er Breujou gouest da intent saozneg. D’ar c’houlz-se, tachenn ar saozneg en Iwerzon n’oa anezi nemet daou gornad enk a-walc’h, unan en-dro da Zublin, egile e kontelez Wexford. M’o dije warlerc’hidi Herri II graet ouz Iwerzoniz diouz e zoare-ren habask ha poellek, e vefe hizio ar yez iwerzonek o vleunia damdost dre an holl enezenn. Hogen ar gwaskerez kriz (lazadegou, harluadegou, diberc’hennadegou) a zeuas e-lec’h ar peoc’hia-speredou, e-pad ar c’hantvedou da heul, a reas d’ar yez kila ha mont war ziskar. An naonegeziou o tont eus renadur fall ar vro, dre ma tizent dreist-holl ar rannvroiou iwerzoneka eus an enezenn, a bouezas evit nebeutaat an iwerzonegerien, ken dre ar marvou a zegasent, ken dre an divrôerez a zeue war o lerc’h. Naonegeziou 1740 ha 1741 a gasas d’ar maro war-dro 400.000 den e rann greisteiz ha kornok an enezenn. E derou an XIX^vet kantved, ne gonted ken nemet pevar mil-miliad a iwerzonegerien war ar seiz mil-miliad a eneziz. Naonegez vras 1846-1847, ma varvas enni en tu-hont da 500.000 den ha ma tivrôas a-vras an darnvuia eus ar re a oa manet o buhez ganto, a voe kollus-dreist d’an iwerzoneg. E 1851 n’oa ken, diouz ar jedadennou, nemet 1 mil-miliad hanter a iwerzonegerien. E 1871 n’oa ken anezo nemet 800.000, hag e derou an XX^vet kantved 640.000. An divrôaa zo bet kenta penn-abeg an diskar-se. E -pad an dek vloaz en em led etre 1840 ha 1850 e save Iwerzoniz da 41 dre gant eus an enbrôerien a zegouezas neuze er Stadou-Unanet (1.713.251). Pa voe niveret eno ar boblans, er bloaz 1871, e kavjod e oa 1.800.000 a Iwerzoniz o veva er vro. Eus 1821 da 1903, ar Stadou-Unanet o deus roet bod da 3.979.569 a Iwerzoniz (P. Leroy-Beaulieu, ''les Etats-Unis au XX^e siècle'', pevare mouladur, Paris, 1909, pp. 18, 19, 27, 32-3 ; Firmin Roz, ''l’Energie américaine (Evolution des Etats-Unis)'', 1914, p. 20). — Naonegez vras 1846-1847 n’eo ket bet hepken rouesaet ganti an iwerzonegerien : dre ar gaeznez lakaet ganti da boueza war ar vro e-pad hir-vloaveziou, eun taol he deus graet ouspenn ouz an distaga ar yez gant ar rummadou nevez. Ar c’heltiegour E. C. Quiggin, mestr-kelenner e Cambridge, a oa eur rann-galon gantañ gwelout pegen disheñvel e oa yez an dud ganet kent an naonegez diouz yez ar re ganet goude. Soniou ha damsoniou a vane c’hoaz e-touez ar rummadou kent a zo aet da get e yez an dud yaouank. « Didalvez eo yez ar re yaouank, » emezañ, « evit an neb a glask diluzia ar c’hudennou a gaver e doare-skriva an hen hag ar c’hrenn-iwerzoneg » (E. C. Quiggin, ''A dialect of Donegal'', University Press, Cambridge, 1906) ; keñveria ''Rev. celt''. 1907, p. 90.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||—34 —|}}</noinclude> 9vdnzfde49u7fywek8brri6dt4enggf 102 66600 209763 209019 2026-09-24T12:58:38Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Ge|vredigez}} c’houezelek. Houmañ, savet er bloavez 1893 gant seiz paotr yaouank dileve, ke doa, e 1910, 700 strollad ha 4 c’helenndi bras ; furmet he doa 120 mestr-skol baleer ha savet 50.000 skolaer ; dastumet he doa 200.000 lur a brofou hag a skodou digant hec’h izili. A -drugarez d’ar Gevredigez, yez ar bobl a zeu da veza e gwirionez, en Iwerzon, yez ar Vro, o veza ma vez enoret ha komzet gant an holl, pinvidien ha kêriz, kerkoulz ha kouerien <ref>Kenveria ''Kroaz ar Vretoned'', 30^vet a viz Meurz 1913, p. 3, bann 1. </ref>. Burzudou a zo bet graet, eta, gant ar Gevredigez c’houezelek. Nemet e chôme c’hoaz labour d’ober, ha labour kalet zoken, o veza ma talc’he an iwerzoneg da goll tachenn, bep bloaz, gant ar skoliou saoznek. Da rei fraesoc’h da intent stad ar yez en Iwerzon neuze, al labour graet gant ar Gevredigez hag ar pez a vane d’ober, e rôan amañ ''Galvadenn Iwerzoniz'' a voe moulet war ''Groaz ar Vretoned'', niverenn an 18^vet a Vae 1913. Diwar ar c’halvadenn-se, e c’hellor meiza nerz-kalon renerien hag izili ar Ge­vredigez c’houezelek, gwir Iwerzoniz anezo. Rak mar dint heñvel ouz ar Vrezoned dre o feiz kristen <ref>Kristenaet gant sant Patrik, ez int chomet abaoe stag mat ouz o feiz, daoust d’an heskinerez.</ref>, Iwerzoniz a zo kalz en tu-hont d’imp dre o mennerez, o oberiantiz hag o c’harantez-vro. « ''Mennad ar Gevredigez hag he labour''. — Ar Ge­vredigez c’houezelek a lavar uhel ez eo yez Iwerzon unan eus he zenzoriou talvoudusa, ha, pa ne dleer ket lezel eur yez da vervel, ez eo eun dlead striz d’ar remziad tud-mañ bevaat ha sevel anezi, e-pad ma ’z eo koulz c’hoaz. « Ar Gevredigez a zisplegas da genta ar {{Tired|mennad-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 33 —|}}</noinclude> q1hi0h6oqp0nmmb0j2aaw59wetujis4 209777 209763 2026-09-24T13:11:40Z Aveldro 601 209777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Ge|vredigez}} c’houezelek. Houmañ, savet er bloavez 1893 gant seiz paotr yaouank dileve, ke doa, e 1910, 700 strollad ha 4 c’helenndi bras ; furmet he doa 120 mestr-skol baleer ha savet 50.000 skolaer ; dastumet he doa 200.000 lur a brofou hag a skodou digant hec’h izili. A -drugarez d’ar Gevredigez, yez ar bobl a zeu da veza e gwirionez, en Iwerzon, yez ar Vro, o veza ma vez enoret ha komzet gant an holl, pinvidien ha kêriz, kerkoulz ha kouerien <ref>Keñveria ''Kroaz ar Vretoned'', 30^vet a viz Meurz 1913, p. 3, bann 1. </ref>. Burzudou a zo bet graet, eta, gant ar Gevredigez c’houezelek. Nemet e chôme c’hoaz labour d’ober, ha labour kalet zoken, o veza ma talc’he an iwerzoneg da goll tachenn, bep bloaz, gant ar skoliou saoznek. Da rei fraesoc’h da intent stad ar yez en Iwerzon neuze, al labour graet gant ar Gevredigez hag ar pez a vane d’ober, e rôan amañ ''Galvadenn Iwerzoniz'' a voe moulet war ''Groaz ar Vretoned'', niverenn an 18^vet a Vae 1913. Diwar ar c’halvadenn-se, e c’hellor meiza nerz-kalon renerien hag izili ar Ge­vredigez c’houezelek, gwir Iwerzoniz anezo. Rak mar dint heñvel ouz ar Vrezoned dre o feiz kristen <ref>Kristenaet gant sant Patrik, ez int chomet abaoe stag mat ouz o feiz, daoust d’an heskinerez.</ref>, Iwerzoniz a zo kalz en tu-hont d’imp dre o mennerez, o oberiantiz hag o c’harantez-vro. « ''Mennad ar Gevredigez hag he labour''. — Ar Ge­vredigez c’houezelek a lavar uhel ez eo yez Iwerzon unan eus he zenzoriou talvoudusa, ha, pa ne dleer ket lezel eur yez da vervel, ez eo eun dlead striz d’ar remziad tud-mañ bevaat ha sevel anezi, e-pad ma ’z eo koulz c’hoaz. « Ar Gevredigez a zisplegas da genta ar {{Tired|mennad-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 33 —|}}</noinclude> tr8cwcymhajdiwx4xa5uyfo83cbogbd 102 66601 209803 209017 2026-09-24T13:47:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> « A-drugarez d’al labour vat a reas ar Gevredigez c’houezelek a du gant ar yez, an ijinerez, an arz, al lennegez hag ar sonerez, n ’eo ken an iwerzoneg eun dra goz dihuedus, eun dra veo eo en Iwerzon hizio. « An deskadurez, ar c’henwerz hag ar vuhezegez o deus graet o mad eus an emzao-se. A -walc’h eo evit diskouez e tellez ar Gevredigez beza harpet gant kement hini a c’hoanta kreskadurez an ijinou pe araokaat an deskadurez hag a gar, en e galon, bevañs aes hor poblad-tud. « An iwerzoneg a zo desket bremañ e kant ha kant a skoliou : deski anezañ a ra lodenn eus taolenn-labouriou ar Skol-Veur ; eul lennegez nevez en iwerzoneg a zo bet krouet ; kelaouennou, tïez-bank, tïez-kargou o deus anzavet ar yez hag an anaoudegez anezi a zo eur gwarantiz evit kaout eur vicher vat. « ''Ar yez en argoll bepred : petra ’ray ar {{Tired|Gevredi|gez}}''<noinclude><references/> {{Niv||— 35 —|}}</noinclude> ctv76znlghcewmxslsbzu024alznz5t 102 66602 209796 209106 2026-09-24T13:39:10Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>''{{Tired2|Gevredi|gez}}''. — Hogen, en desped d’an araokaat-se, dizolôet e voe gant an niveradeg diweza eun dra c’haro hag a biko doun kalon an holl, koulz Iwerzoniz ha tud vat all. Petra bennak e c’hounez an iwerzoneg e-barz rannvroiou Iwerzon, petra bennak, e broïou Ulster ha Leinster, ez eo deuet an 2.000 a gollou diaraok da 1.400 gounid ar bloaz, n ’eo ket koulskoude ar gounidou-se gouest da zic’haoui an diskar a zalc’h da gaout an tu kreñv er rannvroiou ar muia iwerzonek eus an enezenn. « Raktal pa voe embannet an niveradeg, ar Gevredigez c’houezelek he deus votet en eur vouez e vije dispignet pemp mil lur war-nugent bep bloaz ouspenn, evit labourat da leda deskadurez ar yez er rannvroiou, ha, diwar vremañ, e venn c’hoaz ober muioc’h war ar poent-se. Nemet an dispignou-se n’eo ket bet pourvezet d’ezo e kontou ar Gevredigez. Ar Gevredigez n’he deus ket arc’hant evit o faea. « Divizet he deus e oa ret-holl sevel eun hevelep mennad, ha kalz a re all a-seurt gantañ ; moueziet he deus anezo, nemet, evit ar mizou, e fiz e karantez-vro Iwerzoniz hag e madelez kement hini a sell a-du gant an emgann a ren da zerc’hel war sav brôadelez Iwerzon. « Yez Iwerzon a rank, a dle beza saveteet ! « ''Galvadenn da holl vignoned Iwerzon''. — Evit sevel ar yalc’had-se, ar Gevredigez hag he mignoned a ranko kreski o foan daou ha zoken pevar c’hemend-all. Sakrifisou a vezo ret ober, a dud hag a arc’hant. Arc’hant, tud, kalon hag eur youl didrec’hus, setu ar pez a zo ezomm. « Ar rannvroiou e lec’h e komzer iwerzoneg eo diweza kreñvlec’hiou ar Vro. Mar kouezfent, an<noinclude><references/> {{Niv||— 36 —|}}</noinclude> 9dvausjq0q5w0tt8ph5o8my1hme2wzg 102 66605 209750 209107 2026-09-24T12:41:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="VI"/>gantañ e Frankfort, em eus ergerzet gantañ ar vro war droad. E Black-Rock, e tremenen alïes dirak korn eun ti heoliet mat. Eno en em zalc’he en o sav, a-hed an deiz, ''corner-boys'', da lavarout eo paotred dilabour a gas o amzer o sellout ouz an dremenidi hag o tivizout. Pa c’houlennen ouz an itron Clarcke petore micher a rae an dud-se : « N’o deus ken micher, » emezi, « nemet harpa ar voger ». Kement-se a ra eun darn anezo, o c’hein ouz ar voger domm, e-keit ma ra re all o feuliou dirazo. Stank eo ar ''c’horner-boys'' e kêriou Iwerzon. Butuna a-hed an deiz ha kenbrezeg a reont, hep d’ezo beza douget tamm ebet d’an dispac’h pe d’al laeronsi. Eur skouer ez int eus ar stad a leziregez ma ’z eo kouezet Iwerzoniz, da heul dalc’h ha levezon an estren o virout ouz o galloudeziou da vleunia ha d’en em ren en o frankiz&nbsp;<ref>Keñveria Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre : l’Irlande et son destin, Impressions d’Ecosse, Au Pays de Galles'', 1905, pp. 46-7.</ref>. <br> <section end="VI"/> <section begin="VII"/>{{Kreizañ|IV. ''E SPRINGFIELD''}} {{DilinennadNegativel|''William Rafferty. — Horas Plunkett. — E Springfield. — Kened an Iwerzoniadezed. — Eur feunteun santel. — An itron Rafferty.''}} Eur breur d’an itron Clarcke, William Arzur Raf­ferty, a zeue alïes da Frankfort. Evel an holl Iwerzoniz, a ro war ar poent-se eur skouer d’eomp-ni, Breiziz, e lakae e holl boan da wellaat stad e vro. Eun diskibl e oa da Horas Plunkett. Hemañ n’oa ket kar d’ar c’hont Plunkett am eus komzet anezañ<section end="VII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 38 —|}}</noinclude> ahsq9mlv6kiuy4jd823uccemh7hzxq6 102 66607 209743 209029 2026-09-24T12:34:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|aradennad-|veneziou}} er mor, oc’h ober eur forc’h daou-viziek, hag emañ an ti e-kreiz ar forc’h-se, o tigeri dirazañ, e penn eur flourenn c’hlas war-zinaou, kaera arvestad-mor a oufed da welout ! Er menez, a weler war an dourn dehou, ez oa gwechall aouregi. C’hoaz e kaver eno eus an doare aour kemmesket a arc’hant a weler e mirdiou Dublin. « Tud ar vro, » eme d’in an tad O’Mahony, « a gav d’ezo e tro en douar dre eur seurt azvadur an arc’hant en aour ha pa gavont eus an aour arvelen-se e lavaront n’eo ket azvet a-walc’h ». Ar c’havadennou diwar-benn ar radiom a rofe harp a-walc’h d’ar gredenn-se. En e gastell, William Rafferty hon degemeras eus ar gwella. Er pred ma oan pedet gant kalz a vignoned, ez oa ouz hor serviji ouz taol eur plac’h yaouank a Iwerzon hag a oa, e gwirionez, eur patrom eus kened vrudet an Iwerzonadezed, d’ezi eur pennad bleo ruz-alaouret hag eun neuz ken meurdezus ken ma tiskoueze beza mentet-hir, ha hi mentet-etre koulskoude&nbsp;<ref>Keñveria E. Reclus, ''l’Europe du Nord-Ouest'', p. 776.</ref>. A-dreñv d’ar c’hastell, ouz bri ar menez, ez eus eul lïorz vras, enni eun eienenn a ro hec’h ano d’al lec’h-se <ref>''Springfield'' a dalv « maez, tachenn an eienenn » e saozneg.</ref>. Eur feunteun santel e oa, hag en-dro d’ezi, ouz skourrou ar brouskoadou, drailhennou mezer ha lien a hep liou. Ar wech kenta e oa d’in gwelout ar seurt profou. Balzamet e oa an aer tro-dro gant c’houez ar roumarin, ha bremañ, pa c’hoarvez d’in klevout ar c’houez-se, n ’hellan ket mirout a eñvori e lïorz ar Scalp <ref>War am eus koun e vije ''Scalp'' ano an draonienn. Keñveria ar brezoneg ''Skalf''.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 40 —|}}</noinclude> sjcwif8aau8ljt5pe0k705vq7ji9lbp 102 66608 209733 209723 2026-09-24T12:19:46Z Aveldro 601 209733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>uheloc’h. Kont Plunkett a zo chomet leal da greañsou e diegez, en deus rôet d’an Iliz eur merzer, an eskob Plunkett, a voe krouget e amzer Cromwell. Horas, heñ, a oa protestant ha deuet-mat da renerien Bro-Saoz. Eun enor eo d’ezañ beza trôet ar stad a raed anezañ e Londrez da wellaat doare Iwerzon. Labouriou dispar en deus graet e sell eus kreski labour-douar, micheriou hag ijinou-kaer e vro. Ar Vreuriez da urzia al labour-douar, savet er bloaz 1889 gant Horas Plunkett, a zo bet degaset ganti ar binvidigez war ar maez, dre sevel 900 a emgleviou-labour, bodet enno 400.000 a dud a ro 50 milion a skodou. Evit ar merc’hed ez eus ivez eur gevredigez anvet an Iwerzonadezed unanet, hag a ble dreist-holl gant deski ha gwellaat labouriou an tiegez, nemet e-lec’h skoliata ar merc’hed yaouank war ar seurt labouriou e yez estren, evel ma vez graet en hor skoliou Breiz gant an ''Enseignement ménager'', e roer, er c’helennadur-tiegez, en Iwerzon, al lec’h a enor bepred da Yez ar Vro. Da heul adsevel evel-se yez ha spered ar bobl, e sav hag e wella stad houmañ en eun doare burzudus ; e-lec’h, en hor Breiz-Izel, ez eomp war wasaat bemdez gant ar brezel graet, a bep tu, da yez ha da spered ar bobl vreizat !&nbsp;<ref>Keñveria F. E. Green, ''The Dawn of a New Ireland'', war ''The London Magazine'', Mezeven 1910, pp. 404-17 (luc’hskeudennou e-leiz, en o zouez hini Horas Plunkett). </ref>. William Bafferty a rôas d’in da lenn e-leiz a skridou diwar-benn ar pez a oa bet graet en Iwerzon. Mont a ris gantan d’an ti en doa war ar maez, tost da Gillternan. Springfield e oa ano e di, a zo unan eus lec’hiou dudiusa Iwerzon. Eno e tibenn eun {{Tired|aradennad-|veneziou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 39 —|}}</noinclude> g1vzloskfh2f6z7husdxa9g5ub8ka7j 209751 209733 2026-09-24T12:41:57Z Aveldro 601 209751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>uheloc’h. Kont Plunkett a zo chomet leal da greañsou e diegez, en deus rôet d’an Iliz eur merzer, an eskob Plunkett, a voe krouget e amzer Cromwell. Horas, heñ, a oa protestant ha deuet-mat da renerien Bro-Saoz. Eun enor eo d’ezañ beza trôet ar stad a raed anezañ e Londrez da wellaat doare Iwerzon. Labouriou dispar en deus graet e sell eus kreski labour-douar, micheriou hag ijinou-kaer e vro. Ar Vreuriez da urzia al labour-douar, savet er bloaz 1889 gant Horas Plunkett, a zo bet degaset ganti ar binvidigez war ar maez, dre sevel 900 a emgleviou-labour, bodet enno 400.000 a dud a ro 50 milion a skodou. Evit ar merc’hed ez eus ivez eur gevredigez anvet an Iwerzonadezed unanet, hag a ble dreist-holl gant deski ha gwellaat labouriou an tiegez, nemet e-lec’h skoliata ar merc’hed yaouank war ar seurt labouriou e yez estren, evel ma vez graet en hor skoliou Breiz gant an ''Enseignement ménager'', e roer, er c’helennadur-tiegez, en Iwerzon, al lec’h a enor bepred da Yez ar Vro. Da heul adsevel evel-se yez ha spered ar bobl, e sav hag e wella stad houmañ en eun doare burzudus ; e-lec’h, en hor Breiz-Izel, ez eomp war wasaat bemdez gant ar brezel graet, a bep tu, da yez ha da spered ar bobl vreizat !&nbsp;<ref>Keñveria F. E. Green, ''The Dawn of a New Ireland'', war ''The London Magazine'', Mezeven 1910, pp. 404-17 (luc’hskeudennou e-leiz, en o zouez hini Horas Plunkett). </ref>. William Bafferty a rôas d’in da lenn e-leiz a skridou diwar-benn ar pez a oa bet graet en Iwerzon. Mont a ris gantañ d’an ti en doa war ar maez, tost da Gillternan. Springfield e oa ano e di, a zo unan eus lec’hiou dudiusa Iwerzon. Eno e tibenn eun {{Tired|aradennad-|veneziou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 39 —|}}</noinclude> ap7xcxeeq77eegka8fytis3wy9fgmz7 102 66611 209811 209108 2026-09-24T14:01:06Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>ober dantelez, brouda, prigwera, enliva, goloi levriou, moula levriou a lorc’h. Kenta tra a welis o tout en ti e voe eul livadur graet gant ar barz brudet Yeats, anezañ ivez eul liver akuit <ref>Ha ne oa ket kentoc’h e vreur ? — (Notenn lakaet gant Roparz Hemon).</ref>, o skeudenni boudiged Iwerzon. Patromed o tereout mat ouz al labouriou kaer a veze graet en ti ! Er ballennerez (pe e sal ar gwia-pallennou) dreist-holl e voen souezet o welout ar burzudou a veze krouet gant ken dister danvez ha binviou. Ouz an daol vras, eur plac’h yaouank a zibabe gloanou a bep liou. Dirazi, unan all a wie ar gloan dibabet war eur stern, o starda hec’h anneuenn gant eur fourchetez. En eur sal all e voen degemeret gant eun itron a oa bouzarez. Rankout a ris komz en eur c’horn-selaoui evit kinnig d’ezi va gourc’hemennou. War an daol dirazi e oa tammou gwer a bep liou. O brevi a rae en eul lestr-flastra hag ober ganto dre o meska gant dour eur yod lïeslivet. Gant ar brevadur-se a wer eo e vez graet prigwer dre nerz an tan a deuz anezañ. Edo an itron oc’h ober braoïgou-arouez evit ar Gevredigez c’houezelek, kement hag em eus koun. Stern ar braoïgou, e kouevr, a oa bet aozet en araok gant ar c’hleuziou e doare toullou-gwenan e-lec’h e tleed teuzi ar prigwer. Enno e lakae an itron he danvez, o kentonia he liviou evel ma ra eur mozaïker gant e veinigou. Nemet n’oa ket peurc’hraet he labour ganti evit-se, pa renke goude lakaat hec’h oberenn en eur fornig tommet dre an aezenn-leski.<noinclude><references/> {{Niv||— 42 —|}}</noinclude> 7r0ybk4yodithj6b892ocgyxoo1nx3c 102 66612 209812 209109 2026-09-24T14:02:19Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="VIII"/>Pa zeue ar braoïg er-maez, e oa teuzet ha lufret ar prigwer warnañ, ha dare da ginnig d’ar prener. E sal ar moulerez, e vouled, pajenn ha pajenn, evel er moulerezou koz, oberou eur skrivagner brudet bennak en doa c’hoant da gaout evitañ hag evit e vignoned eur mouladur-eñvor prizius. Ar wask a dalveze d’ober al labour-se a oa unan eus ar gwaskou dre zourn a anver gwaskou Stanhope, eus ano an ijiner en deus o savet. Ne weler ket anezi ken el labouradegou dre ma ’z eer ganti re. c’horrek gant al labour, nemet gwelloc’h a se n’eo ken pa glasker, evel e Dunemer, ober mouladuriou disi. E-kichen, en hevelep sal, merc’hed yaouank all a enlive gant an dourn skeudennou ha taolennou a hep seurt. Yeats eo en doa graet tresou an enlivaduriou-se. Ar pez am diduas ar muia e Dunemer, n’eo ket hepken an oberou a raed, hogen dreist-holl kaerder ha sioulder ar c’hornad-se, o tereout kenañ ouz ar Gened hag an Awen. E-kreiz maeziou glas Iwerzon, e peoc’h ar c’hoadou, e tlee an Awen sevel anezi hec’h-unan ha kroui traou dispar, gwelloc’h eget etre mogeriou eur skol en eur gêr trouzus bennak. <br> <section end="VIII"/> <section begin="IX"/>{{Kreizañ|IX. ''KENDALC’H HOLLGELTIEK DUBLIN''}} {{DilinennadNegativel|''Eus Black-Rock da Zublin. — Ar C’horsez. — An ambrougadeg dre ar straedou. — Digoridigez ar C’hendalc’h. — Ar prezegennou. — An dalc’h-labour war an arz hag an ijinou-kaer. — Mirdiou Dublin. — An itron kontez Plunkett.''}} Bemdez, diouz ar beure, evit mont d’ar C’hendalc’h<section end="IX"/><noinclude><references/> {{Niv||— 43 —|}}</noinclude> i9fmfr5merqdx5hemhzpni7eekusdhn 102 66614 209752 209040 2026-09-24T12:43:35Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>hollgeltiek, e kemeren ar c’harr-tram tredanel a ya eus Black-Rock a-hed an aod betek Dublin. Al linenn-se a zo unan eus ar brava am eus gwelet, heda ma ra glann ar mor eus Dublin betek Dalkey. Gant-se e saven war azezennou gorre ar c’harr <ref>''On the top'', evel ma lavar ar saoznegerien ; ''sur l’impé­riale'', gouez d’ar C’hallaoued. Nemet bremañ n’eus ken a ''impé­riale'' war tramgirri Paris, a zo bet amerikanaet a-grenn ar stumm anezo.</ref> da danva gwel kaer pleg-mor Dublin. An tredan a zeue da gefluskerez hor c’harr, n ’eo ket dre roudennou war an hent, hogen dre eur vrec’h-bleg a oa harpet ar penn uhela anezi ouz eun orjalenn-dredan douget war beuliou uhel. Er c’hroazhentou e tiskroge ar vrec’h diouz an orjalenn. Neuze e weled eun elvenn-dan o strinka, ha paotr ar c’harr a oa mall gantañ adkregi ar vrec’h war orjalenn an hent nevez. Diskenn a raen e-kichen pont O’Gonnell, hag ac’hano e kejen gant va c’henseurted. Ar Fusteg, Jaffrennou, Ar Berr, Lajat, an itron Lajat pe e bureo ''Celtia'' <ref>Kelaouenn ar Gevredigez keltiek e oa Celtia.</ref>, war leurgêr Stephen’s Green, pe e Ti-kêr Dublin, pe e sal ar sonadegou. Leurgêr Ste­phen’s Green a zo damdost pevar-c’hornek. War daou du anezi fiez kaer o dorojou bolzet, gant peuliou en daou du anezo, gant medisined o chom enno. Biskoaz n’em boa gwelet seurt renkennad tïez gouestlet-holl d’ar medisinerez ! E-kreiz al leurgêr ez eus eul lïorzig koant, gant brouskoadou, flourennou, rec’hier, hag e-kreiz eun tammig lenn. War al lenn-se, houidi a bep liou hag eur vagig. A -dreuz d’ezi eur pont-maen. E -pad an emzao e talvezas al lïorz-se da Iwerzoniz d’en em zifenn ouz poliserien ha {{Tired|sou|darded}}<noinclude><references/> {{Niv||— 44 —|}}</noinclude> dd29ojvh8xilbhzha31eilszxn8ic4k 102 66615 209773 209113 2026-09-24T13:08:00Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|sou|darded}} Bro-Saoz. En tu-hont d’al lïorz ez eus eur savadur bras : ar Mirdi broadel an hini eo. A-unan ganeomp-ni, Breiziz, e oa deuet ivez kalz a Gembreïz, drouized ha barzed, gant banniel ha tenzor ar C’horsez, Johnson, Kelt Edwards, an itron Richards (Suzanna Gruffydd), Pedr James, re all c’hoaz. Kavet em eus ivez, e Dublin, eur Breizad mat, an aotrou E. Kadig, a oa kelenner e Trinity Collège. Genidik e oa a vro-Wened, hag aet ez yaouank en Iwerzon da rei kenteliou war ar galleg ; degemeret er Skol-veur, e teuas dre e ouiziegez da sevel d’eur garg uhel evel mestr-kelenner war al lennegez c’hallek. Heñ e-unan en devoa rôet dourn d’an aotrounez Castletown ha Fournier d’Albe da sevel ar c’hendalc’h holl-geltiek ha diwar-neuze e kreskas c’hoaz e garantez ouz e vro <ref>Keñveria ''Kroaz ar Vretoned'', 25 a viz Genver 1914, p. 2, bann 4. </ref>. Gwelet em eus ivez e Dublin ar gelennerien vrudet a vro-Alamagn, Zimmer ha Kuno Meyer. Deuet e oa Zimmer eus Berlin a-ratoz-kaer evit ar C’hendalc’h. Eul lenner feal e oa da ''Groaz ar Vretoned'', ha pep bloaz e skrive d’in eul lizer e brezoneg reiz da nevezi e goumanant <ref>Zimmer a zo bel embannet e varo war ''Groaz ar Vretoned'', 2 a viz Here 1910, p. 4, bann 3 (''Keleier eus ar bed-holl'') : « Maro eur mignon e Bro an Alamagn. — Hor brezoneg hag a zo ken disprizet e Breiz, argaset ma ’z eo er skoliou ha dismegañset gant ar vourc’hizien na gomzont etrezo nemet galleg, a zo enoret er broiou all, dreist-holl en Alamagn. Desket e oa ar brezoneg er Skol-Veur gant eun doktor, an aotrou Zimmer, brudet er bed-holl dre e ouiziegez. Abaoe ma oa bet savet ''Kroaz ar Vretoned'', e lenne anezi pep sizun hag e skrive alïes d’ar renerien lizerou karantezus e ''brezo­neg''bepred. Ouspenn skriva, en doa desket ivez komz ar brezoneg hag eur souez e voe gant hon rener koz, an aotrou Vallée, eur wech ma oa aet da Zublin, en Iwerzon, klevout an doktor Zimmer o komz d’ezañ er brezoneg ar reisa. Maro eo an doktor Zimmer, hag eur c’holl bras eo e varo evit an holl yezou kelliek, dreist-holl hor brezoneg, en deus karet ha studiet a-hed e vuhez. Doue da vo gant e ene ! » (Keñveria ''Rev. celt.'' 1910, pp. 410-2).</ref>. P ’e welis e Dublin, ar wech kenta,<noinclude><references/> {{Niv||— 45 —|}}</noinclude> 96ato1qc8jkx6ymq7z07xwqp8nct83x 102 66616 209764 209043 2026-09-24T12:59:53Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>e stagas da gomz ouzin e brezoneg mat distaget eus ar gwella. Heñvel dra a c’hoarvezas d’in gant eur c’helenner iwerzonat n’em eus ket dalc’het koun eus e ano. D’an 20^vet a viz Eost, da nav eur eus ar beure, e tigoras lidou ar C’horsez war eur flourenn a-dreñv palez an Ti-kêr. Heñvel e voe al lidou ouz ar re am boa gwelet e Kembre. An hevelep re a welen ivez en-dro d’ar Maen Log : Houva Môn, an arc’hdrouiz, Kadvan, ar barz-roue, Arlunydd Penygarn, reizer al lidou, Tomas Koc’hvarv, douger ar c’hleze, Gwynedd Vaughan, hag all. E-touez ar sellerien, e kavis William Gibson (bremañ Lord Ashbourne), Gwynn Jones, an itron Herbert, an dimezelled Alis ha Gwenfrida Mallt Williams, Suzanna Gruffydd, Pedr James, Lord Napier, Mac Bride hag e ziou verc’h <ref>Eur Skos e oa, o tougen gwiskamant ar vro hag a heulie rekis-mat ar c’hendalc’hiou. Unan eus e ziou verc’h a c’hoarie mat-tre telennig Bro-Skos.</ref>, Alexander Carmichael <ref>Eur Skos koz hag hen barz gouezelek. Graet en deus e Skos evit ar gwerziou hag ar soniou-pobl al labour en deus graet Luzel e Breiz. E 1901 edo o paouez embann eul levr a bouez bras : ''Carmina Gadelica, Ortha nan Gaidheal : hymns and incantations, with illustrative notes on words, rites and customs, dying and obsolete, orally collected in the Highlands and Islands of Scotland and translated into English'', 2 levrenn, Edinburgh. Gwelout ''Celtia'', 1901, pajenn 32, bann 1. </ref>, e vibien hag e verc’h, Ella Carmichael <ref>Eur plac’h ouiziek ha desket-bras war ar yezou keltiek.</ref>, renerez ar ''Celtic Review'' e Dinedin <ref>Dinedin a zo ano brezonek ha keltiek ar gêr anvet ''Edinburgh'' gant ar Saozon, ''Edimbourg'' gant ar C’hallaoued.</ref>, ar mestr-kelenner Patrik Geddes, Stuart Erskine, hag all. E -touez ar re a savas war<noinclude><references/> {{Niv||— 46 —|}}</noinclude> euq5r43hw7bwni11jco61jj0kyxz3sj 102 66618 209753 209046 2026-09-24T12:46:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dud vras o devoa rôet skoazell d’ar C’hendalc’h, en o zouez an aotrou Carmichael, an itron Herbert, a gemeras an ano a « Merc’h Gwenanenn Gwent », hag eur Poloniad, an aotrou Alfons Parczewski am boa graet anaoudegez gantañ e Breiz <ref>Eun den eus an hegarata e oa-hen hag ouspenn-se leun a garantez-vro hag a gengarantez da Vreiz. Goude kendalc’h Dublin, Parczewski a skrivas d’in eur wech. Kas a reas d’in eul labour savet gantañ e galleg hag e saozneg diwar-benn emzao ar yezou slavek. D’an amzer-se e oa breutaer e Kalich, Bro-Bologn. Anvet e voe gant e genvroïz da gannad en Douma. Eul lizer digant Parczewski a zo bet embannet war ''Celtia'', 1901, P- H7. Parczewski a oa stummet evel eun Alaman pe eur German : mentet-uhel ha teo, bleo melen ha daoulagad glas. Hag heñ koulskoude Slav a ene penn-kil-ha-troad. Eun den all am eus anavezet, an doktor Trebich, eur Slav a ano hag a ouenn, anezañ eun duard ker gwevn ha m’oa teo ar melegan Parczewski, hag ben eur German touet. Deuet e oa Trebich e Breiz eus Wien evit enskriva war pladennou koar eur vouezskriverez soniou hor yez hag bon toniou brezonek. Chomet eo eur pennad mat e Sant-Brieg da gas da benn ar gefridi-se a-unan gant an aotrou hag an itron Ernault, an aotrou Moal ha me. E Wien ez eus bet savet, ouspenn mirdi ar yezou komzet ma laboure Trebich evitañ, eur mirdi all, ennañ ar penna peziou-annez boaziet e kement bro a zo en Europ. Eur gambr a weler ennañ gant bon arrebeuri breizek ; e-touez ar peziou-arrebeuri edo, e-kichen an oaled, eun diaoul evel ma lavarer e Kerne, eur planken, ibiliou ennañ da sec’ha al loereier ouz an tan. Renerien ar mirdi, pa na ouïent ket petra e oa ar benveg iskis-se, a skrivas d’an aotrou Loth ha d’in da gaout diskleriadur. Bremañ e c’heller gwelout e Wien holl beziou-arrebeuri bon tiegeziou diwar ar maez gant an anoiou anezo e brezoneg.</ref>. Goude-se e voe graet an ambrougadeg dre straedou Dublin da vont da sal ar sonadegou, Antient Concert Rooms, Great Brunswick Street. Da genta e kerze eur strollad polised war varc’h. War o lerc’h e teue banniel ar C’horsez, kannaded Manao, Breiz ha Skos, barzed ha drouized Kembre, ha da heul, douget dirazañ ar C’horn Hirlas hag ar c’hleze, e teue an arc’hdrouiz en eur c’harrons, ha daou eus ar varzed penna. Neuze e kerze kannaded {{Tired|Bro-|Gembre}}<noinclude><references/> {{Niv||— 48 —|}}</noinclude> 56atye6n3qcatr17akt6mpoz0f23yjb 209783 209753 2026-09-24T13:19:38Z Aveldro 601 209783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dud vras o devoa rôet skoazell d’ar C’hendalc’h, en o zouez an aotrou Carmichael, an itron Herbert, a gemeras an ano a « Merc’h Gwenanenn Gwent », hag eur Poloniad, an aotrou Alfons Parczewski am boa graet anaoudegez gantañ e Breiz <ref>Eun den eus an hegarata e oa-hen hag ouspenn-se leun a garantez-vro hag a gengarantez da Vreiz. Goude kendalc’h Dublin, Parczewski a skrivas d’in eur wech. Kas a reas d’in eul labour savet gantañ e galleg hag e saozneg diwar-benn emzao ar yezou slavek. D’an amzer-se e oa breutaer e Kalich, Bro-Bologn. Anvet e voe gant e genvroïz da gannad en Douma. Eul lizer digant Parczewski a zo bet embannet war ''Celtia'', 1901, P- H7. Parczewski a oa stummet evel eun Alaman pe eur German : mentet-uhel ha teo, bleo melen ha daoulagad glas. Hag heñ koulskoude Slav a ene penn-kil-ha-troad. Eun den all am eus anavezet, an doktor Trebich, eur Slav a ano hag a ouenn, anezañ eun duard ker gwevn ha m’oa teo ar melegan Parczewski, hag ben eur German touet. Deuet e oa Trebich e Breiz eus Wien evit enskriva war pladennou koar eur vouezskriverez soniou hor yez hag hon toniou brezonek. Chomet eo eur pennad mat e Sant-Brieg da gas da benn ar gefridi-se a-unan gant an aotrou hag an itron Ernault, an aotrou Moal ha me. E Wien ez eus bet savet, ouspenn mirdi ar yezou komzet ma laboure Trebich evitañ, eur mirdi all, ennañ ar penna peziou-annez boaziet e kement bro a zo en Europ. Eur gambr a weler ennañ gant bon arrebeuri breizek ; e-touez ar peziou-arrebeuri edo, e-kichen an oaled, eun diaoul evel ma lavarer e Kerne, eur planken, ibiliou ennañ da sec’ha al loereier ouz an tan. Renerien ar mirdi, pa na ouïent ket petra e oa ar benveg iskis-se, a skrivas d’an aotrou Loth ha d’in da gaout diskleriadur. Bremañ e c’heller gwelout e Wien holl beziou-arrebeuri bon tiegeziou diwar ar maez gant an anoiou anezo e brezoneg.</ref>. Goude-se e voe graet an ambrougadeg dre straedou Dublin da vont da sal ar sonadegou, Antient Concert Rooms, Great Brunswick Street. Da genta e kerze eur strollad polised war varc’h. War o lerc’h e teue banniel ar C’horsez, kannaded Manao, Breiz ha Skos, barzed ha drouized Kembre, ha da heul, douget dirazañ ar C’horn Hirlas hag ar c’hleze, e teue an arc’hdrouiz en eur c’harrons, ha daou eus ar varzed penna. Neuze e kerze kannaded {{Tired|Bro-|Gembre}}<noinclude><references/> {{Niv||— 48 —|}}</noinclude> si7qn3mpdfp4a2jwk9bqutyospw2rwl 209784 209783 2026-09-24T13:20:21Z Aveldro 601 209784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dud vras o devoa rôet skoazell d’ar C’hendalc’h, en o zouez an aotrou Carmichael, an itron Herbert, a gemeras an ano a « Merc’h Gwenanenn Gwent », hag eur Poloniad, an aotrou Alfons Parczewski am boa graet anaoudegez gantañ e Breiz <ref>Eun den eus an hegarata e oa-hen hag ouspenn-se leun a garantez-vro hag a gengarantez da Vreiz. Goude kendalc’h Dublin, Parczewski a skrivas d’in eur wech. Kas a reas d’in eul labour savet gantañ e galleg hag e saozneg diwar-benn emzao ar yezou slavek. D’an amzer-se e oa breutaer e Kalich, Bro-Bologn. Anvet e voe gant e genvroïz da gannad en Douma. Eul lizer digant Parczewski a zo bet embannet war ''Celtia'', 1901, P- H7. Parczewski a oa stummet evel eun Alaman pe eur German : mentet-uhel ha teo, bleo melen ha daoulagad glas. Hag heñ koulskoude Slav a ene penn-kil-ha-troad. Eun den all am eus anavezet, an doktor Trebich, eur Slav a ano hag a ouenn, anezañ eun duard ker gwevn ha m’oa teo ar melegan Parczewski, hag ben eur German touet. Deuet e oa Trebich e Breiz eus Wien evit enskriva war pladennou koar eur vouezskriverez soniou hor yez hag hon toniou brezonek. Chomet eo eur pennad mat e Sant-Brieg da gas da benn ar gefridi-se a-unan gant an aotrou hag an itron Ernault, an aotrou Moal ha me. E Wien ez eus bet savet, ouspenn mirdi ar yezou komzet ma laboure Trebich evitañ, eur mirdi all, ennañ ar penna peziou-annez boaziet e kement bro a zo en Europ. Eur gambr a weler ennañ gant hon arrebeuri breizek ; e-touez ar peziou-arrebeuri edo, e-kichen an oaled, eun diaoul evel ma lavarer e Kerne, eur planken, ibiliou ennañ da sec’ha al loereier ouz an tan. Renerien ar mirdi, pa na ouïent ket petra e oa ar benveg iskis-se, a skrivas d’an aotrou Loth ha d’in da gaout diskleriadur. Bremañ e c’heller gwelout e Wien holl beziou-arrebeuri hon tiegeziou diwar ar maez gant an anoiou anezo e brezoneg.</ref>. Goude-se e voe graet an ambrougadeg dre straedou Dublin da vont da sal ar sonadegou, Antient Concert Rooms, Great Brunswick Street. Da genta e kerze eur strollad polised war varc’h. War o lerc’h e teue banniel ar C’horsez, kannaded Manao, Breiz ha Skos, barzed ha drouized Kembre, ha da heul, douget dirazañ ar C’horn Hirlas hag ar c’hleze, e teue an arc’hdrouiz en eur c’harrons, ha daou eus ar varzed penna. Neuze e kerze kannaded {{Tired|Bro-|Gembre}}<noinclude><references/> {{Niv||— 48 —|}}</noinclude> 831xvvea7ut82miohte71isv7t5eix1 102 66619 209787 209047 2026-09-24T13:27:14Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Bro-|Gembre}}, ha war o seuliou, en eur c’harr, ar pemp tamm eus Maenhir-arouez ar Ouenn <ref>Eun ijinadenn digant Fournier d’Albe e oa. Evit arouezia ar broadeleziou keltiek en doa graet sevel ar maen-hir-se,ennañ kel lïes a damm ha ma ’z eus a vroadeleziou. Pa reer eur c’hendalc’h hollgeltiek, pep broadelez a dle degas he zamm hag e vez savet en e bez ar menhir eus an holl dammou-se, a-c’houez d’an holl.</ref>. Goude ar Maenhir edo kannaded Iwerzon gant o biniaouerien, kleze ha bataraz-arouez kêr Zublin. Ar maer ha kuzulierien ti-kêr, ganto eun nebeut tud vras, a heulie e kirri. Tud a-leiz o sellout a oa bodet war an daou du ha betek war gorre an tramgirri. Da zigeri ar C’hendalc’h e voe savet en e bez ar Maenhir eus an holl dammou oc’h arouezia peb a vroadelez keltiek. Staget e voe goude-se gant al la­ bour dre eun nebeut prezegennou. En ano Breiz, Fusteg a hetas berz mat d’ar goueliou ha hir-vuhez d’an Unvaniez keltiek. War e lerc’h e komzas Stuart Erskine en ano Bro-Skos, maer Dublin en ano Iwerzon hag an dimezell Joughin en ano Manao. An aotrou Castletown a reas eur brezegenn hir diwar-benn ar Gevredigez keltiek hag he mennadou. Savet e oa bet e-touez an izili eun nebeut strolladou da bledi war an arz hag an ijinou-kaer, ar yezou, ar sonerez, ar gwiskamant, an henoniez. Heuliet em eus dreist-holl labouriou an arz hag an ijinou-kaer, ar pez a rôas tro d’in da weladenni an holl virdiou dindan renadur tud ouiziek oc’h anaout mat holl deñzoriou ar mirdiou-se. En deiz-se e voe graet eur brezegenn diwar-benn an arz keltiek gant Arlunydd Penygarn, eun den akuit-bras war an ijinou-kaer. An eil deiz, 21 a viz Eost, e voe lakaet an holl veurevez da weladenni mirdiou Dublin : ar Mirdi {{Tired|broa|del}}<noinclude><references/> {{Niv||— 49 —|}}</noinclude> fvxjfz03eocp4mzkq1l34as9j6c3qh6 102 66620 209734 209726 2026-09-24T12:20:21Z Aveldro 601 209734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|broa|del}}, Mirdi Akademia roueel Iwerzon, Levraoueg Kelenndi an Dreinded. Brava mirdi am eus gwelet eo Mirdi broadel Iwerzon. Meur a sal vras a zo anezañ, aozet en hevelep doare ma c’heller kerzout koulz lavarout dre istor Iwerzon eus amzer ar ragistorvez betek an amzer-vremañ. Skridou-disklêria, aes da lenn, a ro skoazell d’ar sellerien, hag ouspenn eul levrig-dourn embannet gant mirourien ar Mirdi. Er saliou kenta e welis rec’hier bras brudet hent-korriganed New Grange, heñvel a-walc’h ouz re Gavriniz, nemet, e-lec’h kelc’hiou, troellou bigornek eo a zo kizellet warno. E-kreiz sal ar ragistorvez, e weler korf-eskern miret mat-tre ha kerniel bras-divent karo-meur Iwerzon (''cervus megaceros''). Er sal-se ivez ez eus kalz a vagou pilprennek a zo bet kavet er geuniou. Graet ez int gant peb a gef dervenn divouedet, enno lec’h a-walc’h d’eun dek bennak a veajourien. D’ar c’houlz-se e veve an dud e kêriadennou-prenn diazezet e-kreiz al lennou war enezennou savet gant dourn-den el lec’hiou ma oa dizoun an dour. ''Crannog'', da lavarout eo « prenneg », diwar ''crann'' « prenn gwez », a vez graet eus ar seurt kêriadennou-war-zour, en abeg ma vezent savet penn-da-benn a bilprennou-gwez. N’eo ket souez e kaver er geuniou e-lec’h e oa ar ''crannogou''-se eur bern dilerc’hiou diwar ar sevenadurez koz. E -touez ar re-mañ, e chomis batet dirak korf eur brezelour a oa bet dizouaret evel-se hag en-dro d’ezañ e holl wiskamant, bragou, toneg ha mantell en o liou ruz ha gwer. En e sav ez oa bet lakaet ha ker mat e oa bet miret e gorf e-kreiz an taouarc’h ma kredjed ez oa beo. Er saliou da heul, ez eus ornaduriou aour eus ar<noinclude><references/> {{Niv||— 50 —|}}</noinclude> ahstz91bqrgc7xi1pfvvwlbdgemavaf 102 66621 209788 209110 2026-09-24T13:28:14Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>brava, dreist-holl troiou-gouzoug, ar re gosa anezo marellet a dresou tric’hornek engravet en aour, re all, nevesa, a zo bel koagennet e doare da zisplega roudennou ha kelc’hiou. Tost d’ar bragereziou aour ez oa eur staliad goafiou arem a bep furm. Pelloc’h ez oa traezou en arem, ornaduriou ha skoedou eus ar c’haera. Eur staliad a oa, da heul hendraezou Iwerzoniz, evit armou ha bragereziou a bep seurt a-ziwar lerc’h an Daned o doa dalc’het ar vro pell-amzer. Deomp bremañ d’ar sal veur a zo evit pennoberennou hon arz keltiek ar pez eo ar sal garrezennek e Mirdi al Louvr, e Paris, evit taoliou-micher al livourien latin. Pa dremener an treuziou, war an tu kleiz, harp ouz ar voger, emañ Kroaz vrudet Kong. Pelloc’h, war an tu kleiz bepred, e weler skrin-kloc’h sant Patrik. Pelloc’h c’hoaz, spilhenn-alc’houez Ta­ra. War an tu dehou, e-kreiz eun aradennad a oberennou kaer en arem, en em gav Kalir Ardagh. A-unan gant an oberou dreist-se eus an orfebrerez, em eus sellet ouz an enlivaduriou. D’ar c’houlz-se, e oa e Dublin itronezed hag o doa en em ouestlet d’ober eiladuriou eus brava enlivaduriou a levriou brudet Kells, Durrow, Stowe, hag all, nemet brasaet ha gant liviou nevez-flamm. Biken n’ankounac’hain an estlamm am eus santet, a-unan gant va mignon Edwards, dirak unan eus an eiladuriou-se. Laket e oa war vur eur pondalez pa ’z eer ermaez eus sal veur ar mirdi. Chom a rejomp boemet a-sav dirazañ pell-amzer hep gallout distaga dioutañ hor sellou, kement a gaerder dreist, hag heñ kempouezet-mat koulskoude, a gaver er seurt oberou. Eus Mirdi Akademia roueel Iwerzon n ’em eus<noinclude><references/> {{Niv||— 51 —|}}</noinclude> 8we3irbdd6pdvhw3wf9h7bob0rgp8yp 102 66623 209765 209718 2026-09-24T13:00:31Z Aveldro 601 209765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>roue saoz, he daskoras da Iwerzon. Ha bremañ emañ e levraoueg Kelenndi an Dreinded, evel evit dic’haoui trubarderez gwerzourien ar Breudou. En daou du d’ar sal, a zo heñvel ouz eun neo-iliz, ez eus evel kazeliou pe chapeliou bihan, e-lec’h emañ dastumet levriou koz, darn anezo enlivet-holl ha brudet-tre : levr Kells, levr Durrow, Salter Ricemarchus, Senchus Mor, hag all <ref>Daou levr brudet all, levr Armagh ha Misai Stowe, a zo gant Akademia roueel Iwerzon. </ref>. Kalz a amzer am eus tremenet o sellout eno ouz ar brudeta anezo, levr-aviel Kells. Unan eus mirourien al levrdi a zalc’he al levr dirazoun, o trei ar pajennou hini-ha-hini, rak difenn-striz eo d’ar sellerien steki o dourn outan. Abaoe em eus gwelet eun eiladur eus an enlivaduriou-se amañ, e Sant-Brieg. Prenet e oa bel e Breiz-Veur gant eur skrivagner eus ar prefetti tuet-tre evit an ijinou-kaer. Klasket em eus kaout al levr evit hol levrdi-kêr, nemet n ’em eus ket gallet ben ober. E levraoueg Kelenndi an Dreinded e oa bet lakaet a-wel ivez adenlivaduriou brasaet diouz skoueriou al levriou koz. Nemet ne dostaent ket ouz an hini am boa gwelet er Mirdi broadel gant Edwards <ref>Levraoueg Kelenndi an Dreinded a zo enni daou c’hant mil levr. Ouspenn al levraoueg hag ar mirdi-henoniez, ez eus er C’helenndi dastumadou naturouriez hag eur mirdi-douarouriez.</ref>. An itron kontez Plunkett, a bled gant he fried ouz ar Mirdi broadel, a ziskouezas d’in en he zi, Upper O’Connell Street, eun teskad levriou a ouiziegez diwar-benn an arz keltiek, dreist-holl ar c’hroaziou. Goulenn a reas diganin disklêriadur diwar-benn hor c’hroaziou keltiek a Vreiz, hag ivez hon hent-korriganed Gavriniz evit o lakaat ekemm gant {{Tired|Kroa|ziou}}<noinclude><references/> {{Niv||— 53 —|}}</noinclude> 5tld140ysyx70nik8q7qtjjptvjff6k 102 66624 209789 209053 2026-09-24T13:29:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Kroa|ziou}} Iwerzon ha hent-korriganed New-Grange. Abaoe em eus klevet gant ar c’hont Plunkett e oa aet da Vro-C’hall da studia dre wel roudou an arz keltiek er vro-se : chomet e oa bet pell-amzer, emezañ, o studia Mirdi Sant-Jermen. Tud eus ar gwella e oa an tiegez-se, en em ouestlet-holl da oberou mat ar feiz ha d’al labour evit ar vro. El lec’h a enor, e sal vras o zi, edo skeudenn livet Olier Plunkett, eun arc’heskob eus o gouenn, bet merzeriet er bloaz 1681 <ref>Olier Plunkett a zo bet diskleriet gwenvidik e 1920. — Ganet e voe e 1629 e Loughgrea, Iwerzon, hag e voe skoliet gant eun eontr d’ezañ, a oa abad e manati Santez-Mari Dublin. E 1645 ez eas da Rom, da beurober eno e studi-veleg. Beleget unnek vloaz goude, n’hellas ket distrei kerkent d’e vro, dre ma poueze warni d’ar mare eul lezenn eus ar c’hrisa gant ar Saozon o varn d’ar maro an holl veleien. Chom a rankas e Rom, « o vont war wellaat souezus, eme danevellour e vuhez, e gouiziegez hag e furnez ». E 1668 eo e voe anvet da arc’heskob Armagh ha, diwar neuze, e renas, e-touez e genvroïz, an hevelep buhez reuzeudik hag ankenius a rene hor beleien e Breiz en amzer an Dispac’h. D’en em repui n’oa d’ezañ, da balez-arc’heskob, nemet eul lastez tiig-plouz ma terede an dour en e ziabarz dre waskou an dôenn. A -benn dek vloaz, e 1678, e krisaas c’hoaz war an heskinerez ouz ar Gatoliked : tamallet e oa bet d’ezo e gaou beza klasket tarza palez Kambr ar Gannaded e Londrez gant barrikennadou poultr berniet er c’hao anezañ. (''Gun-powder Plot'')… Serret e voe an arc’heskob santel ha barnet d’ar maro. Er bloaz 1681 e voe krouget e-mesk an dorfedourien e krouglec’h Tyburn ha, goude, dibennet e gorf ha palevarzet (''Kroaz ar Vretoned'', 13 a Vezeven 1920, p. 1, bannou 3 ha 4 ; war an hevelep niverenn e vezo kavet poltred Olier Plunkett, moulet e penn-kenta ar pennad-skrid a advoulomp amañ). </ref>. En tu hont eus ar sal, ouz ar voger, eun delenn iwerzonat a gane warni an itron Plunkett en he yaouankiz.<noinclude><references/> {{Niv||— 54 —|}}</noinclude> 3e78mh4ai7algjzumppnxgd2jznfebz 102 66627 209790 209059 2026-09-24T13:30:17Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>a wechall, hogeu da zidui o amzer. Degas a reont ganto o giziou, ha, siouaz, ivez o yez <ref>Hevelep tra a c’hoarvez bremañ gant aodou Breiz-Izel, a dro muioc’h-mui da veza pep hañv tra ebet ken nemet fabourziou Paris.</ref> ! Labour vat a zo bet graet, koulskoude, ken evit ar yez, ken evit ar sonerez. Eul laz-kana a oa deuet gant an aotrou Moore eus enez Vanao, hag e kanjont toniou ar vro, a zo eus ar brava. D’am zro, e tisplegis stad ar brezoneg, en ano ''Strollad mirourien ar brezoneg'', a oa bet savet e Breiz dindan renadur an aotrou De La Borderie, an istorour brudet. Deuet e oamp a-benn er c’houlz-se da sevel diou skol vrezonek, unan e Gwengamp, e Kelenndi an Itron Varia Wir-Sikour, eben e Sant-Brieg, e Kelenndi Sant-Charlez. Jaffrennou, hag a oa war e studi e Roazon, a oa deuet a-benn da voda ar studierien a Vreiz-Izel, hag, a-hend-all, hor boa gounezet eul lec’h dereat d’ar brezoneg e kelaouennou ar vro. Betek e Roazon e vouled pennadou brezonek. Diskouez a ris ivez eur bloaveziad ''Kroaz ar Vretoned'' a oa deuet ganen. Plijout a reas meurbet da Iwerzoniz, n ’o doa ket c’hoaz netra heñvel en o yez. Diou zanevell a voe graet diwar-benn stad ar gouezeleg en Iwerzon, unan gant ar c’hont Plunkett e ano ar Vreuriez evit miridigez ar yez iwerzonek (''So­ciety'' ''for the Préservation of the Irish Language''), eben gant an aotrou Fournier d’Albe evit ar Gevredigez c’houezelek (''Gaelic League''). An aotroù Stuart Erskine, hag a oa rener war an dalc’h-se, a stagas eur geriennou bennak a-zivout ar yez e Bro-Skos. An trede deiz a voe gouestlet d’ar gwiskamant ha d’ar sonerez. Graet e voe displegadennou diwar-benn<noinclude><references/> {{Niv||— 56 —|}}</noinclude> svr9n6477i938nywrw4bttzc69he56v 102 66628 209766 209060 2026-09-24T13:02:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>an daou boent-se. Eun dudi e voe ganen klevout ar sonadegou a voe graet d’ar c’houlz-se. Gant Skosiz e oa deuet o biniaouerien. Diouz e du, Lord Castletown en doa degaset eur strollad biniaouerien iwerzonat o seni biniou bras Iwerzon, a zo heñvel ouz hini Sko­siz, nemet bravoc’h c’hoaz. N’eo ket ken skiltr an ton anezo. Dalc’het em eus koun dreist-holl eus an ton a anvont ''ton an Evn'' hag a zo henvel a-walc’h ouz an ton a c’hoarier e Breiz evit an euredou pa zegaser ar rost ouz taol an dud nevez. Telennerien a oa ivez, hag e c’hellis lakaat e kemm telenn vras Kembre, an delenn deir rez, ha telennig Iwerzon, ''clairsech'' hec’h ano. Houmañ a oa c’hoariet gant unan eus merc’hed Mac Bride. Ker bihan eo an delenn-se ma rank an delennerez evit c’hoari he lakaat dirazi war eur gador pe eun daol, ha d’ezi koulskoude eur son kreñvoc’h kalz eget hini telenn vras Kembre. Houmañ, avat, a zo dispar, par d’ar violoñs evit liva soniou moan heñvel ouz trivliadou tenera an ene. An delennig Iwerzon a zerefe kentoc’h ouz temz-spered uhel ar vrezelourien. Korollou a zo bet ivez er c’hendalc’h, dreist-holl en eur vodadenn-noz a oa bet reizet en Ti-Kêr gant an aotrou maer Dublin. Skosiz a ziskouezas d’eomp o ampartiz-dreist er gorolladenn vrudet anvet « koroll ar c’hleze ». Korollou a oa ivez gant bugale ar skoliou, a vez desket d’ezo korollou koz ar vro. Ko­rollou Skosiz, a eiled gant o biniou bras, o kemer perz enno nemet gwazed en o gwiskamant broadel meurdezus, a zo kaer-kenañ, hag a ro d’in eun tañva eus ar pez a c’helle beza korollou-brezel ar Gelted koz. Koant-kenañ am eus kavet korollou bugale {{Tired|Iwer|zon}}<noinclude><references/> {{Niv||— 57 —|}}</noinclude> qsjgg5lo55f8o3lq3qrdv7h1ivhkrba 209767 209766 2026-09-24T13:02:31Z Aveldro 601 209767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>an daou boent-se. Eun dudi e voe ganen klevout ar sonadegou a voe graet d’ar c’houlz-se. Gant Skosiz e oa deuet o biniaouerien. Diouz e du, Lord Castletown en doa degaset eur strollad biniaouerien iwerzonat o seni biniou bras Iwerzon, a zo heñvel ouz hini Sko­siz, nemet bravoc’h c’hoaz. N’eo ket ken skiltr an ton anezo. Dalc’het em eus koun dreist-holl eus an ton a anvont ''ton an Evn'' hag a zo heñvel a-walc’h ouz an ton a c’hoarier e Breiz evit an euredou pa zegaser ar rost ouz taol an dud nevez. Telennerien a oa ivez, hag e c’hellis lakaat e kemm telenn vras Kembre, an delenn deir rez, ha telennig Iwerzon, ''clairsech'' hec’h ano. Houmañ a oa c’hoariet gant unan eus merc’hed Mac Bride. Ker bihan eo an delenn-se ma rank an delennerez evit c’hoari he lakaat dirazi war eur gador pe eun daol, ha d’ezi koulskoude eur son kreñvoc’h kalz eget hini telenn vras Kembre. Houmañ, avat, a zo dispar, par d’ar violoñs evit liva soniou moan heñvel ouz trivliadou tenera an ene. An delennig Iwerzon a zerefe kentoc’h ouz temz-spered uhel ar vrezelourien. Korollou a zo bet ivez er c’hendalc’h, dreist-holl en eur vodadenn-noz a oa bet reizet en Ti-Kêr gant an aotrou maer Dublin. Skosiz a ziskouezas d’eomp o ampartiz-dreist er gorolladenn vrudet anvet « koroll ar c’hleze ». Korollou a oa ivez gant bugale ar skoliou, a vez desket d’ezo korollou koz ar vro. Ko­rollou Skosiz, a eiled gant o biniou bras, o kemer perz enno nemet gwazed en o gwiskamant broadel meurdezus, a zo kaer-kenañ, hag a ro d’in eun tañva eus ar pez a c’helle beza korollou-brezel ar Gelted koz. Koant-kenañ am eus kavet korollou bugale {{Tired|Iwer|zon}}<noinclude><references/> {{Niv||— 57 —|}}</noinclude> 7z6qvgjtp55c1qwmv6epz890iwydtoc 102 66630 209728 209062 2026-09-24T12:00:39Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>1901). An arc’hdrouiz he zrugarekaas dre sevel en hec’h enor unan eus ar barzonegou-se a ra Kembreïz ''englyn'' anezo. D’an trede deiz 0 voe rôet eul lec’h bras da c’hoarïou brôadel ar Gelted. D ’an amzer-se e stage ar c’hoarïou saoz evel ar bellenn-droad (''foot-ball'') d’en em skigna dre ar bed, hag e prederie an holl vroadelerien gant mirout ar c’hoarïou koz da stourm ouz c’hoari-mac’hom ar Saozon. Unan eus ar c’hoa­rïou e voe komzet ar muia anezañ e voe hini ar gammell. E kendalc’h an endervez eo e voe pleustret gantan. Anavezet eo gant eun niver poblou dre ar bed-holl ha miret piz eo bet betek ar c’hantved diweza e-touez Iwerzoniz, Skosiz ha Breiziz. En unan eus hor peziou-c’hoari koz, ''Buhez santez Barba'', e weler taolennet daou vesaer, Riwalen ha Gwegen, o c’hoari kammell : {{Bloc’had kreizet| <poem> {{Kreizañ|Riwalen}} Heman so taul sech a brech mat A ya tizmat hac a pat pell. {{Kreizañ|Horell !}} {{Kreizañ|Guegen}} A te teux affet guelet guell Hep fellell tam gant ma cammell, {{Kreizañ|Horell ! <ref>Ernault, ''le Mystère de Sainte Barbe, texte de 1557 publié avec traduction française, introduction et dictionnaire étymologique du breton moyen'', Paris, 1888, p. 87.</ref>}}</poem>}} An evez lakaet ouz hor c’hoarïou er c’hendalc’h-se n’eo ket aet da goll, rak pleustret e voe diwar neuze en Iwerzon gant diwall ha skigna ar c’hoa­rïou koz, dreist-holl ar c’hoari-kammell. Eur {{Tired|reo|lenn}}<noinclude><references/> {{Niv||— 59 —|}}</noinclude> npn2b3v6aya03yc3xy2gfql445ehyv6 209754 209728 2026-09-24T12:47:14Z Aveldro 601 209754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>1901). An arc’hdrouiz he zrugarekaas dre sevel en hec’h enor unan eus ar barzonegou-se a ra Kembreïz ''englyn'' anezo. D’an trede deiz 0 voe rôet eul lec’h bras da c’hoarïou brôadel ar Gelted. D ’an amzer-se e stage ar c’hoarïou saoz evel ar bellenn-droad (''foot-ball'') d’en em skigna dre ar bed, hag e prederie an holl vroadelerien gant mirout ar c’hoarïou koz da stourm ouz c’hoari-mac’hom ar Saozon. Unan eus ar c’hoa­rïou e voe komzet ar muia anezañ e voe hini ar gammell. E kendalc’h an endervez eo e voe pleustret gantañ. Anavezet eo gant eun niver poblou dre ar bed-holl ha miret piz eo bet betek ar c’hantved diweza e-touez Iwerzoniz, Skosiz ha Breiziz. En unan eus hor peziou-c’hoari koz, ''Buhez santez Barba'', e weler taolennet daou vesaer, Riwalen ha Gwegen, o c’hoari kammell : {{Bloc’had kreizet| <poem> {{Kreizañ|Riwalen}} Heman so taul sech a brech mat A ya tizmat hac a pat pell. {{Kreizañ|Horell !}} {{Kreizañ|Guegen}} A te teux affet guelet guell Hep fellell tam gant ma cammell, {{Kreizañ|Horell ! <ref>Ernault, ''le Mystère de Sainte Barbe, texte de 1557 publié avec traduction française, introduction et dictionnaire étymologique du breton moyen'', Paris, 1888, p. 87.</ref>}}</poem>}} An evez lakaet ouz hor c’hoarïou er c’hendalc’h-se n’eo ket aet da goll, rak pleustret e voe diwar neuze en Iwerzon gant diwall ha skigna ar c’hoa­rïou koz, dreist-holl ar c’hoari-kammell. Eur {{Tired|reo|lenn}}<noinclude><references/> {{Niv||— 59 —|}}</noinclude> jgo1psz0e196vx2qwn1m1x7t7j04k1g 102 66631 209791 209063 2026-09-24T13:32:19Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|reo|lenn}} a oa evit-se e -touez reolennou-sturia ar Gevredigez c’houezelek. Er pevare dervez, 23 a viz Eost, e voe prezegennou a bouez a-zivout ar studïou keltiek gant an aotrounez Kuno Meyer ha Zimmer. « Eur gavadenn e voe, » eme Guno Meyer, « dizoloïdigez dournskridou koz Iwerzon. Pa zeuas an dud ouiziek a-benn d’o lenn ha d’o meiza, e vanas souezet ar bed ouz pinvidigez al lennegez keltiek koz, hag a bep tu e voe staget d’o studia, dreist-holl er broiou skandinavek, e-lec’h e kaver bremañ, » emezañ, « gwella studierien ar yezadur iwerzonek. Eun dlead e ve bremañ d’ar broiou keltiek heulia ar skouer-se. Meuleudi a zo da rei da Iwerzon, da Vro-Gembre ha da enez Vanao. Bro-Skos a zo chomet eun tammig war-lerc’h ». Goulenn a ra an aotrou Kuno Meyer ma vo labouret a-unvan gant an holl Gelted unanet war o yezou hag o lennegez. « Al labour-se, » emezañ, « a ray muioc’h evit o amzer da zont eget kement a c’hallfed ober a-hend-all, dreist-holl er politikerez » <ref>Gwirat ma ’z eo ! Chas-labour, da lavarout eo tud kalet, kendalc’hus ha start war al labour eo a rankomp da gaout dreist-holl, rak ar re-se a raio muioc’h evit sevel hor yezou ha kroui eul lennegez hag eur ouiziegez keltiek eget holl deodeien ar politikerez, hag a-du ganeomp e vefe ar politikerez-se. Ar Yez da genta ! Hep eur Yez vrôadel veo-vuhezek n’eus ket a Vrôadelez.</ref>. An aotrou Zimmer a gomzas da heul eus ar pez a oa bet graet betek-hen evit sevel ar rolladur eus dournskridou Iwerzon. Boulc’het nemetken eo ar skrid-rolladur keltiek, ha da heta eo ma vo kaset da benn an abreta ar gwella. Kerneviz Breiz-Veur o doa savet eur mennad da veza degemeret e-touez ar broadeleziou keltiek. Stad<noinclude><references/> {{Niv||— 60 —|}}</noinclude> 7m43nb4v7kqj3rqhr64q3p6jx0toj8c 102 66632 209729 209070 2026-09-24T12:03:14Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="X"/>ar yez kernevek, peurzilezet, a voe kiriek ma voe gourzezet a-benn bloaz degemerout ar mennad-se. Da gloza, ar bleun-brug a voe degemeret a-unvouez gant an holl da vleun-arouez ar Gelted. <br> <section end="X"/> <section begin="XI"/>{{Kreizañ|XI. ''AN DISKOUEZADEGOU''}} {{DilinennadNegativel|''Pallennou hag armou gant Skosiz. — Levriou gant Iwerzoniz ha Breiziz. — Klask gant Iwerzoniz war al levriou brezonek. — Va staliad-levriou war eilpenn.''}} Eun diskouezadeg hollgeltiek a oa bet graet e-pad ar c’hendalc’h. Skosiz o doa degaset ha lakaet a-wel en eur sal ar pallennou-se, roudennet ha lïesliou, a reer en o bro hag a anver ''plaids'', hag eun dibab ar­ mou eus ar brava, en o zouez pistolennou koz kizellet, kontilli ''skean dhu'' ha klezeier ''claymore''. Ar c’hontilli a zougont en eur feur kuzet en unan eus o loerou-gloan. Gwelet em eus anezo, a oa kizellet dispar o dournell e doare eur vleunienn-askol <ref>An askol eo bleun brôadel Skosiz.</ref>. Anavezet-mat eo dre ar bed-holl klemor pe « kleze-meur » Skosiz, gant e zournell e furm eur grogen evel ma oa gwechall hini sabrinier an dud a vor a weler e mirdi Brest <ref>Merdeïdi Brest a rae anezo, en abeg da ze, ''klogeiou''.</ref>. Degaset e oa bet ar c’hiz anezañ e Bro-Skos gant eun harnezour eus an Itali en doa kemeret skouer diouz eur c’hleze anvet ''sclavone'' « slavonek », pe gentoc’h « slavoniat », boaziet gant ar poblou slavek amezeien d’an Itali. E -touez ar c’hlemoriou-se a oa en diskouezadeg, Mac Bride a<section end="XI"/><noinclude><references/> {{Niv||— 61 —|}}</noinclude> njg8boluuadw3cxq4gv5by0gbdvkh8o 102 66634 209792 209068 2026-09-24T13:33:34Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dennas va sellou ouz unan a oa dispar, emezañ, graet gant dir dreist, ma c’helled e blega gant an daouarn e doare eur c’helc’h hep e derri pe e wara. Gwelet en doa moarvat meur a emgann, rak, dre hir-skei, e oa aet al laonenn anezi dantet-holl evel eun heskenn. En eur sal ali e oa eun diskouezadeg levriou. Bez’ ez eus e Dublin eur mouler brudet evit al levriou iwerzonek, Gill and Sons. Rei a reas d’in eun daol vihan hag ec’h astennis warni va diskouezadeg le­vriou brezonek. An aotrou Miard, a oa d’ar c’houlz-se rener ti-moulerez ''Kroaz ar Vretoned'', en doa degaset d’in dre an aotrou Lajat, eur pakad levriou a rôan e dibenn al levr-mañ an anoiou anezo hag ar priz m ’o gwerzen <ref>Sellit ouz ar stagadennou.</ref>. Kerkent ha savet va zammig staliad, e tennas sel­ lou an holl. Va levriouïgou, gant o golôennou-paper a bep liou, ruz, melen, gwenn ha glas, a bare evel bleun e-kreiz eur flourenn e-touez levriou Gill, glas-gwer holl, eus liou brôadel ar vro <ref>Ar c’hiz a zo en Iwerzon hag e Kembre lakaat war al levriou liou ar vro, glas en Iwerzon, ruz e Kembre.</ref>. Pa ne oan ket evit chom va-unan da werza va levriou, a oa kalz a glask warno, e lakis da zerc’hel va lec’h eur gokenn brenn gant eun ali d’ar brenerien : « Ar brenerien a zo pedet da lakaat er gokenn-mañ priz al levriou a gemerint ». Lakaet em boa ivez war bep levr e briz e moneiz Bro-Saoz. Pa zistroïs d’an noz e voe laouen ganen gwelout ez oa aet gant prenerien eun darn eus va levriou ha leuniet va c’hokenn. Kement-se a badas e-pad an holl ziskouezadeg. D’an dalc’h diweza, e voe lavaret d’in e vije tennet an<noinclude><references/> {{Niv||— 62 —|}}</noinclude> c7y9i2u8bvaqxdb50822i9x3n4fl36q 102 66635 209744 209069 2026-09-24T12:35:57Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="XI"/>holl staliadou da rei lec’h da gadoriou evit ar vodadenn vras. Kement a Lrez a oa warnoun ma tec’has an ali-se diouz va spered ha pa zegouezis d’an noz e oa bet eilpennet va holl staliad, kokenn ha gwenneien. Gallet em eus kavout eun darn eus va levriou, nemet kollet em eus en taol-se eur strollad Kroaz ar Vretoned hag an nebeut gwenneien a oa chomet e-barz ar gokenn. <br> <section end="XI"/> <section begin="XII"/>{{Kreizañ|XII. ''EUS DUBLIN DA ZONERAILE''}} {{DilinennadNegativel|''Pedet gant Lord Castletown da vont d’e gastell a Zoneraile. — Pont ar Roue. — Bannleo Dublin. — Taouarc’hegi Allen. — Dismantrou dre holl.''}} Goude ar C’hendalc’h, e voe pedet ar Vrezoned <ref>Da lavarout eo Ar Fusteg, Ar Berr, Jaffrennou, Lajat, an itron Lajat ha me.</ref> gant Lord Castletown d’e gastell a Zoneraile, a-unan gant an Ao. Carmichael, e verc’h, e vibien, an aotrou Gibson (bremañ Lord Ashbourne), O’Sullivan, ar c’haner brudet. Mont a rejomp diouz ar beure d’ar porz-houarn anvet ''King’s Bridge Station''. Tremen a rejomp dindan eur pont em eus dalc’het koun anezañ en abeg d’e neuz iskis. Savet e oa war beuliou houarn-teuz o treveza kolonennou gresian doriek. Betek an divouedaduriou anezo hag an tokennou a oa deuet e potin gant an oberour. N’oan ket evit mirout a veza heuget o welout an danvez potin-se, disliv ha merglet-holl, o klota ken nebeut gant doare kenedus kolonennou ar C’hresianed. Pa guitaer Dublin, ne vern war be du ez eer, ne weler nemet mogeriou uhel-uhel savet en-dro da<section end="XII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 63 —|}}</noinclude> oprcdrumy4wzuu48fqtjedkzx7m8htx 102 66637 209793 209072 2026-09-24T13:34:29Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dïer-meur pe da lïorzou boutin evel ''Phoenix Park''. Ar mogeriou en-dro d’al lïorz-se en em astenn a-hed meur a gilometrad war ribl an hent bras hag an hent tredan a heuilh red al Liffey etre Dublin ha Chapelizod. A-benn eur pennad e weler, kollet er c’hlasvez, eun tour krenn. Brudet eo an tour-se evel ar brava eus an holl enezenn. Eun niver touriou krenn a ga­ ver amañ hag ahont en Iwerzon, harp ouz ilizou an darn vuia anezo. N’ouzer ket da vat da betra e talvezent <ref>Lenn, koulskoude, ar pez a lavar P. W . Joyce, ''A Social History of Ancient Ireland'', I, London, 1903, pp. 362-4 ; Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre'', pp. 99 -101. M.M.</ref>. Hogen o veza na gaver anezo nemet en Iwerzon, e seller anezo evel eur savadur brôadel dreist ar re all : eun tour krenn a zo bet savet war vez O’Connell e bered Glasnevin. A-benn eur pennad e treuzer ar ganol vras a unan an diou stêr, al Liffey hag ar Shannon. Diwar-neuze, ez a ar vro d’eur gompezenn noaz, hag e tegouezer gant geuniou bras Allen ma kleuzer enno toullou ledan da denna moudennou taouarc’h. Pelloc’h, en eur gompezenn digoad anvet Curragh Kildare, ez eus eur c’hamp bras a-walc’h da zegemerout 10.000 a soudarded. Degouezout a reomp gant Kildare, bro an dervenn, a weler e-mesk gwez dero. Eno e oa gwechall leandi santez Berc’hed. Tremen a reomp goude-se dre Maryborough, Templemore, Thurles. Bremañ e kaera ar vro dre ma heder traoniennou stêriou. Skuiz-divi e oan pa dizis penn hor beaj gant diaes eo treniou Iwerzon. Heñvel a-walc’h ez int ouz hon treniou bihan a Vreiz-Izel gant azezennou prenn en daou du hag an tremen e kreiz. Pell eo Doneraile diouz an diskenn. Unan eus ar<noinclude><references/> {{Niv||— 64 —|}}</noinclude> 28t8q3z3l1ro1y0b97opcb7u7ebfvga 209800 209793 2026-09-24T13:45:04Z Aveldro 601 209800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dïer-meur pe da lïorzou boutin evel ''Phoenix Park''. Ar mogeriou en-dro d’al lïorz-se en em astenn a-hed meur a gilometrad war ribl an hent bras hag an hent tredan a heuilh red al Liffey etre Dublin ha Chapelizod. A-benn eur pennad e weler, kollet er c’hlasvez, eun tour krenn. Brudet eo an tour-se evel ar brava eus an holl enezenn. Eun niver touriou krenn a ga­ ver amañ hag ahont en Iwerzon, harp ouz ilizou an darn vuia anezo. N’ouzer ket da vat da betra e talvezent <ref>Lenn, koulskoude, ar pez a lavar P. W. Joyce, ''A Social History of Ancient Ireland'', I, London, 1903, pp. 362-4 ; Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre'', pp. 99 -101. M.M.</ref>. Hogen o veza na gaver anezo nemet en Iwerzon, e seller anezo evel eur savadur brôadel dreist ar re all : eun tour krenn a zo bet savet war vez O’Connell e bered Glasnevin. A-benn eur pennad e treuzer ar ganol vras a unan an diou stêr, al Liffey hag ar Shannon. Diwar-neuze, ez a ar vro d’eur gompezenn noaz, hag e tegouezer gant geuniou bras Allen ma kleuzer enno toullou ledan da denna moudennou taouarc’h. Pelloc’h, en eur gompezenn digoad anvet Curragh Kildare, ez eus eur c’hamp bras a-walc’h da zegemerout 10.000 a soudarded. Degouezout a reomp gant Kildare, bro an dervenn, a weler e-mesk gwez dero. Eno e oa gwechall leandi santez Berc’hed. Tremen a reomp goude-se dre Maryborough, Templemore, Thurles. Bremañ e kaera ar vro dre ma heder traoniennou stêriou. Skuiz-divi e oan pa dizis penn hor beaj gant diaes eo treniou Iwerzon. Heñvel a-walc’h ez int ouz hon treniou bihan a Vreiz-Izel gant azezennou prenn en daou du hag an tremen e kreiz. Pell eo Doneraile diouz an diskenn. Unan eus ar<noinclude><references/> {{Niv||— 64 —|}}</noinclude> 6zwdsy5pfncs9577yghbhip1v7pbk4a 102 66638 209730 209073 2026-09-24T12:06:05Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="XII"/>c’hêriou ma tremenomp a zoug eun ano gallek, But-tevant, evit ''Boute-avant'', garm-brezel eun uheliad bennak deuet a Normandi pe a Vro-C’hall da veva en Iwerzon <ref>Diwar-benn ar galleg en Iwerzon er Grenn-amzer lenn war ar ''Rev. celt''. 1920-1, pp. 231-6, an displegadur gant Vendryès eus pennad-studi Edmund Curtis : ''The spoken languages of medieval Ireland''. </ref>, Eur pennad mat a hent a rankomp da ober e karr. Treuzi a reomp letonennou glas, warno bodadou gwez bras ha dismantrou golôet a ilio. Denez O’Sullivan, en em gave em c’harr, a zisklêrias d’in istor an dismantrou-se, manatiou pe gestell diskaret gant ar Saozon. Kement a weler anezo en Iwerzon, ken e kêriou ken war ar maez, ma na lakaer ken evez outo. Nemet e led an holl disman­trou-se evel eur ouel a velkoni war zremm gaer Iwerzon. <br> <section end="XII"/> <section begin="XIII"/>{{Kreizañ|XIII. ''E DONERAILE''}} {{DilinennadNegativel|''An degouezout. — Peb a werennad whisky. — Ar c’hastell hag al lïorz. — Kanadeg. — Ar sul e Doneraile. — Koueriaded Doneraile. — Ar person.''}} Ha setu ni dirak kastell Doneraile. Heñvel a-walc’h eo ouz ''Ty Uchaf'' Llanover, gant eur porched bras dirak an nor anezañ. Er porched-se e oa bet savet evidomp eun daol golôet a werennou, ha setu Lord Gastletown oc’h ober d’eomp ar c’haloneka degemer. Pedet e voemp gantañ da azeza er porched ha da gemer peb a werennad ''whisky'' da bellaat skuizder ar veaj. Souezus nag a red ar ''whisky'' en Iwerzon ! N’em eus ket hen tañvaet biskoaz, a-walc’h d’in gant ar c’houez hepken anezañ. Graet e vez, war am eus<section end="XIII"/><noinclude><references/> {{Niv||— 65 —|}}</noinclude> j439ot9wrmwjozjfmasrwx23tr3hg30 102 66640 209735 209075 2026-09-24T12:22:21Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>klevet, gant greun tremor, an hini ne vez ket kavet mat d’ober bara, hag e vez lambiget dre vras e Du­blin. Pa ziskenner eus an evach-se er gwerennou, e vez leuniet ar gambr gant ar flaer dioutañ, heñvel a-walc’h ouz an hini a sav diwar hon alkool-devi. Gwir eo, e rank an everien meska ennan eur banne mat a zour. Pa servijer ''whisky'', e tegaser war an dro gant ar voutailhad eur werenn uhel, heñvel ouz ar re a vez gant an Alamaned da eva bïer, hag, ouspenn, eur voutailhad dour sklaer. En-dro d’ar c’hastell, ez eus eul lïorz eus ar gaera, gant eul lenn vras ha flourennou ec’hon, o kantreal enno demmed damzoñv. Pa ’z eer e diabarz ar c’has­ tell, e kaver war an dourn kleiz eur sal, kaeraet gant gwiadennou prizius a zo bet degaset gant Lord Castletown eus broiou an Azi. En tu-hont eus ar vanell, ar sal-debri, eur sal vihan e-lec’h en em vodemp goude koan da selaou O’Sullivan o kana, hag eul levraoueg. An aotrou Carmichael, diouz e du, a ganas d’eomp barzonegou gouezelek savet gantan. Daoust d’ezañ da veza deuet war an oad, e oa e vouez unan eus ar brava am eus klevet biskoaz, o tereout kenañ ouz ar bedenn ha trivliadou uhel ar galon a oa aroueziet en iwerzoneg. Ar Vrezoned, int, a ganas eun dibab kanaouennou brezonek. Mont a rejomp goude-se d’hor c’hambrou. Eur plac’h-a-gambr am ambrougas d’am hini. Poan am boa da genta oc’h intent he saozneg, rak dishenvel-tre eo ar saozneg komzet en Iwerzon diouz an hini a gomzer e Bro-Saoz. Heñveloc’h kalz eo doare-distaga Iwerzoniz ouz hini ar C’hallaoued, ha, pa vezer boas, ez intenter anezo aesoc’h eget ar Saozon.<noinclude><references/> {{Niv||— 66 —|}}</noinclude> ewfymfxqwgo8cdyping8lztboltrkyl 209755 209735 2026-09-24T12:47:41Z Aveldro 601 209755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>klevet, gant greun tremor, an hini ne vez ket kavet mat d’ober bara, hag e vez lambiget dre vras e Du­blin. Pa ziskenner eus an evach-se er gwerennou, e vez leuniet ar gambr gant ar flaer dioutañ, heñvel a-walc’h ouz an hini a sav diwar hon alkool-devi. Gwir eo, e rank an everien meska ennan eur banne mat a zour. Pa servijer ''whisky'', e tegaser war an dro gant ar voutailhad eur werenn uhel, heñvel ouz ar re a vez gant an Alamaned da eva bïer, hag, ouspenn, eur voutailhad dour sklaer. En-dro d’ar c’hastell, ez eus eul lïorz eus ar gaera, gant eul lenn vras ha flourennou ec’hon, o kantreal enno demmed damzoñv. Pa ’z eer e diabarz ar c’has­ tell, e kaver war an dourn kleiz eur sal, kaeraet gant gwiadennou prizius a zo bet degaset gant Lord Castletown eus broiou an Azi. En tu-hont eus ar vanell, ar sal-debri, eur sal vihan e-lec’h en em vodemp goude koan da selaou O’Sullivan o kana, hag eul levraoueg. An aotrou Carmichael, diouz e du, a ganas d’eomp barzonegou gouezelek savet gantañ. Daoust d’ezañ da veza deuet war an oad, e oa e vouez unan eus ar brava am eus klevet biskoaz, o tereout kenañ ouz ar bedenn ha trivliadou uhel ar galon a oa aroueziet en iwerzoneg. Ar Vrezoned, int, a ganas eun dibab kanaouennou brezonek. Mont a rejomp goude-se d’hor c’hambrou. Eur plac’h-a-gambr am ambrougas d’am hini. Poan am boa da genta oc’h intent he saozneg, rak dishenvel-tre eo ar saozneg komzet en Iwerzon diouz an hini a gomzer e Bro-Saoz. Heñveloc’h kalz eo doare-distaga Iwerzoniz ouz hini ar C’hallaoued, ha, pa vezer boas, ez intenter anezo aesoc’h eget ar Saozon.<noinclude><references/> {{Niv||— 66 —|}}</noinclude> b5xl44q18t0loqf2ccmynysri2188f2 209757 209755 2026-09-24T12:49:55Z Aveldro 601 209757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>klevet, gant greun tremor, an hini ne vez ket kavet mat d’ober bara, hag e vez lambiget dre vras e Du­blin. Pa ziskenner eus an evach-se er gwerennou, e vez leuniet ar gambr gant ar flaer dioutañ, heñvel a-walc’h ouz an hini a sav diwar hon alkool-devi. Gwir eo, e rank an everien meska ennañ eur banne mat a zour. Pa servijer ''whisky'', e tegaser war an dro gant ar voutailhad eur werenn uhel, heñvel ouz ar re a vez gant an Alamaned da eva bïer, hag, ouspenn, eur voutailhad dour sklaer. En-dro d’ar c’hastell, ez eus eul lïorz eus ar gaera, gant eul lenn vras ha flourennou ec’hon, o kantreal enno demmed damzoñv. Pa ’z eer e diabarz ar c’has­ tell, e kaver war an dourn kleiz eur sal, kaeraet gant gwiadennou prizius a zo bet degaset gant Lord Castletown eus broiou an Azi. En tu-hont eus ar vanell, ar sal-debri, eur sal vihan e-lec’h en em vodemp goude koan da selaou O’Sullivan o kana, hag eul levraoueg. An aotrou Carmichael, diouz e du, a ganas d’eomp barzonegou gouezelek savet gantañ. Daoust d’ezañ da veza deuet war an oad, e oa e vouez unan eus ar brava am eus klevet biskoaz, o tereout kenañ ouz ar bedenn ha trivliadou uhel ar galon a oa aroueziet en iwerzoneg. Ar Vrezoned, int, a ganas eun dibab kanaouennou brezonek. Mont a rejomp goude-se d’hor c’hambrou. Eur plac’h-a-gambr am ambrougas d’am hini. Poan am boa da genta oc’h intent he saozneg, rak dishenvel-tre eo ar saozneg komzet en Iwerzon diouz an hini a gomzer e Bro-Saoz. Heñveloc’h kalz eo doare-distaga Iwerzoniz ouz hini ar C’hallaoued, ha, pa vezer boas, ez intenter anezo aesoc’h eget ar Saozon.<noinclude><references/> {{Niv||— 66 —|}}</noinclude> snc62d8v7ygdahtzt006osv7o215f2e 209768 209757 2026-09-24T13:03:00Z Aveldro 601 209768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>klevet, gant greun tremor, an hini ne vez ket kavet mat d’ober bara, hag e vez lambiget dre vras e Du­blin. Pa ziskenner eus an evach-se er gwerennou, e vez leuniet ar gambr gant ar flaer dioutañ, heñvel a-walc’h ouz an hini a sav diwar hon alkool-devi. Gwir eo, e rank an everien meska ennañ eur banne mat a zour. Pa servijer ''whisky'', e tegaser war an dro gant ar voutailhad eur werenn uhel, heñvel ouz ar re a vez gant an Alamaned da eva bïer, hag, ouspenn, eur voutailhad dour sklaer. En-dro d’ar c’hastell, ez eus eul lïorz eus ar gaera, gant eul lenn vras ha flourennou ec’hon, o kantreal enno demmed damzoñv. Pa ’z eer e diabarz ar c’has­ tell, e kaver war an dourn kleiz eur sal, kaeraet gant gwiadennou prizius a zo bet degaset gant Lord Castletown eus broiou an Azi. En tu-hont eus ar vanell, ar sal-debri, eur sal vihan e-lec’h en em vodemp goude koan da selaou O’Sullivan o kana, hag eul levraoueg. An aotrou Carmichael, diouz e du, a ganas d’eomp barzonegou gouezelek savet gantañ. Daoust d’ezañ da veza deuet war an oad, e oa e vouez unan eus ar brava am eus klevet biskoaz, o tereout kenañ ouz ar bedenn ha trivliadou uhel ar galon a oa aroueziet en iwerzoneg. Ar Vrezoned, int, a ganas eun dibab kanaouennou brezonek. Mont a rejomp goude-se d’hor c’hambrou. Eur plac’h-a-gambr am ambrougas d’am hini. Poan am boa da genta oc’h intent he saozneg, rak disheñvel-tre eo ar saozneg komzet en Iwerzon diouz an hini a gomzer e Bro-Saoz. Heñveloc’h kalz eo doare-distaga Iwerzoniz ouz hini ar C’hallaoued, ha, pa vezer boas, ez intenter anezo aesoc’h eget ar Saozon.<noinclude><references/> {{Niv||— 66 —|}}</noinclude> rw8vs6sgdeh7w5fu5t8em8c56rfe3eu 102 66641 209731 209076 2026-09-24T12:17:18Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Antronoz e oa sul, ha setu Lord Castletown o lavarout d’eomp, hegarat-meurbet : « En deiz-mañ e pedimp pep-hini en e c’hiz an hevelep Doue ». Teir giz-pedi an hevelep Doue a oa ganeomp. Skosiz, o heuilh kredenn presbuterianiz Bro-Skos, a oa bet savet d’ezo eur chapelig el levraoueg. Perc’henn an ti a yae gant e dud da ofis an Anglikaned. Evidomp-ni, Breiz-Izeliz, ez ejomp da iliz bourc’h Doneraile. Seul ma tostaen, e welen tud a-ziwar ar maez o tegouezout dre an hentou. Ha me o chom boemet-holl ! Gwechall, em bugaleerez, edo ar c’hiz gant Tregeriz da wiska eur porpant-sul pastellek henvel-tre ouz ar porpant a anver e galleg ''habit à la fran­çaise''. Ar re goz a vire c’hoaz o bleo hir, nemet e oa deuet ar boaz, da heul brezeliou Napoléon, da vlañsona o bleo en eul lostig a goueze war o c’hilpenn. War o fenn e tougent eun tog eriennet-ledan. Pebez souez ! An hevelep gwiskamant penn-da-benn a welen gant koueriaded Doneraile ! Chupenn vras pastellek, tog eriennet-ledan, nemet n’oa ket hir-vlañsonet o bleo ! En iliz ivez e kave d’in e oan distrôet da Vreiz Koz, gant disrannet e oa ar merc’hed diouz ar baotred. Person Doneraile, a gane an oferenn-bred, a zo anezañ eur skrivagner brudet. E levriou a zo bet trôet eus ar saozneg e galleg. E brezegenn, a zeuas gantañ e saozneg, a oa aes-kenañ d’an holl d’he c’hlevout, ha hi leun a genteliou uhel diwar-benn en em ziwall diouz ar vezventi. Eun danvez prezegennou a dle beza boaziet-tre en Iwerzon, bro ar whisky, evel e Breiz-Izel, siouaz ! <ref>A-zivout Doneraile ha Lord Castletown, lenn Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre'', pp . 68 -70, 156-7.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 67 —|}}</noinclude> 9yn37ws8sxrmjbzvzvkem4upw9401up 209760 209731 2026-09-24T12:54:59Z Aveldro 601 209760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Antronoz e oa sul, ha setu Lord Castletown o lavarout d’eomp, hegarat-meurbet : « En deiz-mañ e pedimp pep-hini en e c’hiz an hevelep Doue ». Teir giz-pedi an hevelep Doue a oa ganeomp. Skosiz, o heuilh kredenn presbuterianiz Bro-Skos, a oa bet savet d’ezo eur chapelig el levraoueg. Perc’henn an ti a yae gant e dud da ofis an Anglikaned. Evidomp-ni, Breiz-Izeliz, ez ejomp da iliz bourc’h Doneraile. Seul ma tostaen, e welen tud a-ziwar ar maez o tegouezout dre an hentou. Ha me o chom boemet-holl ! Gwechall, em bugaleerez, edo ar c’hiz gant Tregeriz da wiska eur porpant-sul pastellek heñvel-tre ouz ar porpant a anver e galleg ''habit à la fran­çaise''. Ar re goz a vire c’hoaz o bleo hir, nemet e oa deuet ar boaz, da heul brezeliou Napoléon, da vlañsona o bleo en eul lostig a goueze war o c’hilpenn. War o fenn e tougent eun tog eriennet-ledan. Pebez souez ! An hevelep gwiskamant penn-da-benn a welen gant koueriaded Doneraile ! Chupenn vras pastellek, tog eriennet-ledan, nemet n’oa ket hir-vlañsonet o bleo ! En iliz ivez e kave d’in e oan distrôet da Vreiz Koz, gant disrannet e oa ar merc’hed diouz ar baotred. Person Doneraile, a gane an oferenn-bred, a zo anezañ eur skrivagner brudet. E levriou a zo bet trôet eus ar saozneg e galleg. E brezegenn, a zeuas gantañ e saozneg, a oa aes-kenañ d’an holl d’he c’hlevout, ha hi leun a genteliou uhel diwar-benn en em ziwall diouz ar vezventi. Eun danvez prezegennou a dle beza boaziet-tre en Iwerzon, bro ar whisky, evel e Breiz-Izel, siouaz ! <ref>A-zivout Doneraile ha Lord Castletown, lenn Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre'', pp . 68 -70, 156-7.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 67 —|}}</noinclude> s37biufipayfz4fj1v072vplw6ltbgx 209801 209760 2026-09-24T13:45:45Z Aveldro 601 209801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Antronoz e oa sul, ha setu Lord Castletown o lavarout d’eomp, hegarat-meurbet : « En deiz-mañ e pedimp pep-hini en e c’hiz an hevelep Doue ». Teir giz-pedi an hevelep Doue a oa ganeomp. Skosiz, o heuilh kredenn presbuterianiz Bro-Skos, a oa bet savet d’ezo eur chapelig el levraoueg. Perc’henn an ti a yae gant e dud da ofis an Anglikaned. Evidomp-ni, Breiz-Izeliz, ez ejomp da iliz bourc’h Doneraile. Seul ma tostaen, e welen tud a-ziwar ar maez o tegouezout dre an hentou. Ha me o chom boemet-holl ! Gwechall, em bugaleerez, edo ar c’hiz gant Tregeriz da wiska eur porpant-sul pastellek heñvel-tre ouz ar porpant a anver e galleg ''habit à la fran­çaise''. Ar re goz a vire c’hoaz o bleo hir, nemet e oa deuet ar boaz, da heul brezeliou Napoléon, da vlañsona o bleo en eul lostig a goueze war o c’hilpenn. War o fenn e tougent eun tog eriennet-ledan. Pebez souez ! An hevelep gwiskamant penn-da-benn a welen gant koueriaded Doneraile ! Chupenn vras pastellek, tog eriennet-ledan, nemet n’oa ket hir-vlañsonet o bleo ! En iliz ivez e kave d’in e oan distrôet da Vreiz Koz, gant disrannet e oa ar merc’hed diouz ar baotred. Person Doneraile, a gane an oferenn-bred, a zo anezañ eur skrivagner brudet. E levriou a zo bet trôet eus ar saozneg e galleg. E brezegenn, a zeuas gantañ e saozneg, a oa aes-kenañ d’an holl d’he c’hlevout, ha hi leun a genteliou uhel diwar-benn en em ziwall diouz ar vezventi. Eun danvez prezegennou a dle beza boaziet-tre en Iwerzon, bro ar whisky, evel e Breiz-Izel, siouaz ! <ref>A-zivout Doneraile ha Lord Castletown, lenn Firmin Roz, ''Sous la Couronne d’Angleterre'', pp. 68-70, 156-7.</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 67 —|}}</noinclude> ejikmniyja8fgzj5z42bmgln8iqcz1r 102 66642 209781 209097 2026-09-24T13:18:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|XIV. ''TRO E KILLARNEY''}} {{DilinennadNegativel|''War varc’h dre draonienn al Loe. — Lenn an Naer. — Lenn Uhela Killarney. — Lenn Vucros. — An Neiz-Erer. — Lenn al Lennegez. — Inisfallen. — Kastell Ross.''}} Eus kastell Doneraile ez ejomp, Ar Berr, Jaffrennou, Ella Carmichael, an itron Lajat, Lajat ha me, d’ober eun dro betek Killarney, e korij mervent Iwerzon. Lennon Killarney en em astenn e-harz meneziou uhel, a-hed traoniennou o tiskenn war-du ar mor. Dre ar meneziou eo e tegouezomp. Ar meneziou-se a zo heñvel ouz re Gembre, roc’hellek ha gouez, digoad ha dic’hlasvez <ref>Koadek e oa Iwerzon en Hen-amzer ha stank edo c’hoaz ar gwezegi enni e gre Giraldus Cambrensis (XI^vet kantved goude H. S.), nemet gant ar brezeliou ouz ar Saozon ha gwall-vererez ar vro ez eo bet digoadet a-grenn an enezenn (E. Reclus, ''Nouvelle Géographie universelle'', IV, ''Europe du Nord-Ouest'', p. 764 ; T. Wright, ''the Historical Works of Giraldus Cambren­sis'', London, 1887, p. 20).</ref>, hep hent ebet d’o zreuzi nemet eur wenodennig o troïdella a-dreuz ar rec’hier. Da vont gant ar wenodenn e kemerer kezeg bihan heñvel ouz ar re a anver ''merlyn'' e Kembre, nemet iziliet-moanoc’h ha neuziet-bravoc’h c’hoaz. Iwerzoniz a ra o micher da feurmi kezeg d’an ergerzourien. E penn ar strollad feurmerien-gezeg hon degemeras e oa eun Iwerzonad, Doyle e ano, a veze sellet gant ar re all evel o rener. ''Captain Doyle'' a raed anezañ. Rei a reas d’in e varc’h, brava hini moarvat em eus marc’heget em buhez. N’oan ket hep beza diskredik war va jao pa ’z is a-c’haoliad war an dibr anezañ, rak gwelet em boa en a-raok Captain Doyle, pa zeue d’hon diambroug dre ar wenodenn, ei-lec’h heulia<noinclude><references/> {{Niv||— 68 —|}}</noinclude> 9ou43v8ysz412z1ohy8xe1150uet1yr 102 66644 209736 209080 2026-09-24T12:23:51Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>troïdellou an hent, oc’h ober d’e varc’h lammat evel eur c’havr dreist ar rec’hier. « Ma ra kemend-all ganen-me, » a sonjen, « emaoun d’an traon ». Gwell a se evidoun, e chomas fur va loenig hag e c’hellis menel war-lerc’h ar re all da sellout ouz ar vro. A-greiz-holl, sed eur bagad merc’hed o tont d’ar red davedoun. Gwisket e oant evel an Iwerzonadezed paour, diarc’hen, dispak o bleo ha paket o c’horf en eur pez gloan bras e-lec’h e kuzent eun dra bennak, na ouien ket petra e oa. Gwignal a raent o doa c’hoant da werza d’in eun dra bennak a vat. Diwezatoc’h em eus klevet e oa boutailhou whisky ''poteen'' graet dre floderez er meneziou a werzont evel-se d’ar weladennerien. Aotrounez koz Bro-Saoz a zo, hervez, prenourien vat d’ezo hag e kredent e vijen bet evelto douget da brena o ''foteen''. Eur wech diskennet en draonienn, ec’h heuilhjomp eur waz-dour, Loe hec’h ano, a rede a-dreuz ar c’herreg. Dalc’het em eus koun eus eur pont bihan, a weler a-us d’ezañ eul lenn anvet Lenn an Naer. Pelloc’h e sav eur bern rec’hier bras-divent. Gwelout a ris a-bell Captain Doyle en e sav war unan anezo. Pelloc’h e oa eun Iwerzonad all, anezañ eur soudard koz moarvat, rak eur c’har goad en doa. Ha setu eun tenn kanol o tregerni spontus en draonienn. El lec’h-se ez eus eun hekleo brudet, hag evit hen diskouez d’eomp, ar soudard koz e c’har goad eo en devoa lakaet da strakal eur c’hanol bihan a oa bet savet gantañ war eur roc’h ha n’em boa ket gwelet da genta. Goude e voe tro da Gaptain Doyle da c’hoari d’eomp eun ton iwerzonat war e gorn. Eus traonienn al Loe e tremenomp en eun drao­nienn all, ha dre heda ar waz-dour a zo o redek en<noinclude><references/> {{Niv||— 69 —|}}</noinclude> 5npalf07fqb9gt4vm3zz0iy9qziec05 102 66645 209756 209708 2026-09-24T12:48:08Z Aveldro 601 209756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>he strad, e tegouezomp kent pell gant ribl Lenn uhela Killarney. Eno e tilezomp hor c’hezeg evit mont e bagou hir dre roeñvou a zo ouz bon gortoz. Lenn uhela Killarney a zo diblaen ha dentet-iskis ar c’hlann anezi. Begou-douar a sank enni a bep tu, hag eun enezenn a sav en he c’hreiz a ra eun niver kanoliou, brec’hiou striz hag oufou-doun. Pa zegouezer en unan eus an oufou-se, e kinnig ar roeñverien lakaat eur voutailhad whisky e klaoustre gant ar beajour na gavo ket hemañ an hent da vont ermaez, ker klos a bep tu ha ma tiskouez beza al lec’h. Oc’h ober eur stern dispar da zouriou damzu al lenn, ez eus meneziou uhel a rec’hier gwenn-kann, menez Cromaglan a-zehou, ar menez Ruz-moug a-gleiz. He­ man a denn e ano eus ar brug ruz-moug a wisk anezañ penn-kil-ha-troad evel en eur vantell-roue. Ouz bri ar meneziou, war ar ribl ha war an enezennou, e kresk gwez stank-ha-stank : onn, fao deliou-ruz, ivin, kelenn, hag eur ouenn-wez a ra Iwerzoniz anezi en abeg d’o frouez ruz « gwez-sivi ». ''Arbutus'' eo an ano latin anezo. Eur wezenn eus ar c’hreisteiz an hini eo, a zeu da vat er c’horn-bro-mañ gant klouar eo eno an temz-amzer. Brao eo ar prenn diouti, hag e reer gantañ er vro peziou-arrebeuri kaer-meurbet&nbsp;<ref>Ouspenn ar wezenn-sivi, ez eus eun dek bennak a ouennou-plant eus ar C’hreisteiz o kreski anezo o-unan war ar maez en Iwerzon. An darnvuia anezo a zo plant hag a gaver war aod ar Portugal, war aod hanternoz ar Spagn hag en enezennou Asor ha Madera.</ref>. O roeñva hor bag ez oa daou Iwerzonad o komz ar yez, rak iwerzoneg a gomzer dre amañ. Rei a raent d’eomp anoiou iwerzonek al lec’hiou dre ma tremenemp, ha darn eus ar geriou-se a hellomp anavezout<noinclude><references/> {{Niv||— 70 —|}}</noinclude> scdbshxe67u0wpqzpbnbcbqilhzmoqw 209782 209756 2026-09-24T13:19:03Z Aveldro 601 209782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>he strad, e tegouezomp kent pell gant ribl Lenn uhela Killarney. Eno e tilezomp hor c’hezeg evit mont e bagou hir dre roeñvou a zo ouz hon gortoz. Lenn uhela Killarney a zo diblaen ha dentet-iskis ar c’hlann anezi. Begou-douar a sank enni a bep tu, hag eun enezenn a sav en he c’hreiz a ra eun niver kanoliou, brec’hiou striz hag oufou-doun. Pa zegouezer en unan eus an oufou-se, e kinnig ar roeñverien lakaat eur voutailhad whisky e klaoustre gant ar beajour na gavo ket hemañ an hent da vont ermaez, ker klos a bep tu ha ma tiskouez beza al lec’h. Oc’h ober eur stern dispar da zouriou damzu al lenn, ez eus meneziou uhel a rec’hier gwenn-kann, menez Cromaglan a-zehou, ar menez Ruz-moug a-gleiz. He­ man a denn e ano eus ar brug ruz-moug a wisk anezañ penn-kil-ha-troad evel en eur vantell-roue. Ouz bri ar meneziou, war ar ribl ha war an enezennou, e kresk gwez stank-ha-stank : onn, fao deliou-ruz, ivin, kelenn, hag eur ouenn-wez a ra Iwerzoniz anezi en abeg d’o frouez ruz « gwez-sivi ». ''Arbutus'' eo an ano latin anezo. Eur wezenn eus ar c’hreisteiz an hini eo, a zeu da vat er c’horn-bro-mañ gant klouar eo eno an temz-amzer. Brao eo ar prenn diouti, hag e reer gantañ er vro peziou-arrebeuri kaer-meurbet&nbsp;<ref>Ouspenn ar wezenn-sivi, ez eus eun dek bennak a ouennou-plant eus ar C’hreisteiz o kreski anezo o-unan war ar maez en Iwerzon. An darnvuia anezo a zo plant hag a gaver war aod ar Portugal, war aod hanternoz ar Spagn hag en enezennou Asor ha Madera.</ref>. O roeñva hor bag ez oa daou Iwerzonad o komz ar yez, rak iwerzoneg a gomzer dre amañ. Rei a raent d’eomp anoiou iwerzonek al lec’hiou dre ma tremenemp, ha darn eus ar geriou-se a hellomp anavezout<noinclude><references/> {{Niv||— 70 —|}}</noinclude> l6jfsuvndd2tc67fpnvrx1dzri7u2ry 102 66646 209769 209709 2026-09-24T13:03:29Z Aveldro 601 209769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dre o heñveledigez ouz ar brezoneg : ''inis'' « enez », ''moel'' « moal », ''carrig'' « karreg », ''du'' (distaget dou) « du », ''lough'' « louc’h », hag all. Envel a raent ivez an holl enezennou a gaver war al lenn. Stank-ha-stank eo an enezennou-se, d ’ezo peb a ano dishenvel : an erer, ar c’haro, an houad, ar pevar mignon, al lestr-brezel, ar pez-kanol, ar c’honikl, an dourgi, an oan, ar c’herc’heiz, ar vuoc’h, an olifant, ar gerezenn, enez an diaoul, an enez losket, ar plac’h koant, hag all. Ar pez-kanol, heñvel ouz eur c’hanol e veg maen gwenn evel war antell da leuskel e denn, a oa bet nevez-vadezet gant Iwerzoniz « al Long-Tom », ano eur pez-kanol brudet d’ar Voerien a oa e brezel d’ar m are ouz Bro-Saoz. Ouz genou an eil lenn, a zo anvet lenn Vucros, ez eus diou enezenn goant golôet-holl a c’hlasvez : Brickeen ha Dinis. Houmañ a zo stag ar penn kreis- teiz anezi ouz an douar-bras dre eur pont koz dis- mantret ma tremen dindanañ ar ganol dre greiz ar gwez a soub en daou du o gwriziou en dour. O veza n’emañ ket a-live gorread an dour en holl lennou, ez eus amañ gant ar red eur c’has souezus. Ar roeñverien a sav o roeñvou er vann hag a zegemenn d’an dud beza difiñv. Ha sed hor bag o tremen a-herr evel eun tenn a-dreuz ar ganol striz dindan ar pont gant nerz an herrus. Mucros eo ano eur manati koz dismantret war glann an eil lenn-se. An hevelep ano a gaver e Kembre, e bro-Hereford, war glann stêr Wy : ''moc’h-ros'' « moc’hroz » pe « roz ar moc’h » e brezoneg <ref>Lakaat e kemm, evit an doare-kevrennata-geriou, ''Motref'' « Trev ar Moc’h » (e Breiz-Vihan, e kichen Keraez), ''Mochdrev'', ''Mochdref'' (e Breiz-Veur, Sir Keredigion, hag all). An doare-kevrennata-se, anvet digevreadurel (''asyntactique'' e galleg), m’emañ ar ger-diskleria lakaet da genta, a zo anat e kosa anoiou-lec’hiou ar broiou nevez-keltiek. Hennez e oa ivez an doare-kevrennata boazieta pe boaziet nemetken gant an hen-Gelted. Keverata da skouer ouz ''Mochtrev'', a zalc’h lec’h eun hen-geltieg ''*Mokkotreba'', an anoiou-lec’hiou hen-geltiek ''Branodunon'' « Din (kreñvlec’h) ar Vran », ''Markomagos'' « Ma (tachenn) ar Marc’h », ''Gabrosenton'' « Hent ar C’havr », ''Samarobriva'' « Pont ar Samara », ''Nemetobriga'' « Bre an Nevedenn ».</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 71 —|}}</noinclude> ee4ih40mhs7yafllg5619v0raf3rl2n 209770 209769 2026-09-24T13:03:59Z Aveldro 601 209770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>dre o heñveledigez ouz ar brezoneg : ''inis'' « enez », ''moel'' « moal », ''carrig'' « karreg », ''du'' (distaget dou) « du », ''lough'' « louc’h », hag all. Envel a raent ivez an holl enezennou a gaver war al lenn. Stank-ha-stank eo an enezennou-se, d ’ezo peb a ano disheñvel : an erer, ar c’haro, an houad, ar pevar mignon, al lestr-brezel, ar pez-kanol, ar c’honikl, an dourgi, an oan, ar c’herc’heiz, ar vuoc’h, an olifant, ar gerezenn, enez an diaoul, an enez losket, ar plac’h koant, hag all. Ar pez-kanol, heñvel ouz eur c’hanol e veg maen gwenn evel war antell da leuskel e denn, a oa bet nevez-vadezet gant Iwerzoniz « al Long-Tom », ano eur pez-kanol brudet d’ar Voerien a oa e brezel d’ar m are ouz Bro-Saoz. Ouz genou an eil lenn, a zo anvet lenn Vucros, ez eus diou enezenn goant golôet-holl a c’hlasvez : Brickeen ha Dinis. Houmañ a zo stag ar penn kreis- teiz anezi ouz an douar-bras dre eur pont koz dis- mantret ma tremen dindanañ ar ganol dre greiz ar gwez a soub en daou du o gwriziou en dour. O veza n’emañ ket a-live gorread an dour en holl lennou, ez eus amañ gant ar red eur c’has souezus. Ar roeñverien a sav o roeñvou er vann hag a zegemenn d’an dud beza difiñv. Ha sed hor bag o tremen a-herr evel eun tenn a-dreuz ar ganol striz dindan ar pont gant nerz an herrus. Mucros eo ano eur manati koz dismantret war glann an eil lenn-se. An hevelep ano a gaver e Kembre, e bro-Hereford, war glann stêr Wy : ''moc’h-ros'' « moc’hroz » pe « roz ar moc’h » e brezoneg <ref>Lakaat e kemm, evit an doare-kevrennata-geriou, ''Motref'' « Trev ar Moc’h » (e Breiz-Vihan, e kichen Keraez), ''Mochdrev'', ''Mochdref'' (e Breiz-Veur, Sir Keredigion, hag all). An doare-kevrennata-se, anvet digevreadurel (''asyntactique'' e galleg), m’emañ ar ger-diskleria lakaet da genta, a zo anat e kosa anoiou-lec’hiou ar broiou nevez-keltiek. Hennez e oa ivez an doare-kevrennata boazieta pe boaziet nemetken gant an hen-Gelted. Keverata da skouer ouz ''Mochtrev'', a zalc’h lec’h eun hen-geltieg ''*Mokkotreba'', an anoiou-lec’hiou hen-geltiek ''Branodunon'' « Din (kreñvlec’h) ar Vran », ''Markomagos'' « Ma (tachenn) ar Marc’h », ''Gabrosenton'' « Hent ar C’havr », ''Samarobriva'' « Pont ar Samara », ''Nemetobriga'' « Bre an Nevedenn ».</ref>.<noinclude><references/> {{Niv||— 71 —|}}</noinclude> 3b89d4fu1v47bor5kzvbdav1ldw0hp0 102 66647 209771 209721 2026-09-24T13:04:49Z Aveldro 601 209771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|lenn-|se}}, hag anvet-mat eo, rak war unan eus an enezennou enni, Inisfallen, e save gwechall eur m anati brudet dre ouiziegez e venec’h. Eno eo e voe skrivet er Grenn-amzer eun istor-meur Iwerzon en em astenne an danevell anezañ adalek krouidigez ar bed betek derou ar XIV{{vet}} kantved. An dournskrid brudet-se a zo bremañ el Levraoueg Vodleian, en Oxford. ''Annals of Inisfallen'' a vez graet e saozneg eus an istor-se. Skrivet eo en iwerzoneg kemmesket a latin. Da dizout Inisfallen e rankomp treuzi al lenn a zo ec’hon-ec’hon hag hep gwasked meneziou uhel evel ar re all. Gant-se, pa zegouezomp er c’hreiz, e-lec’h rikla war eur gompezennad diroufenn evel hon eus graet betek-hen, emaomp hejet-dihejet en hor bag gant tonnou heñvel a-walc’h ouz re ar mor. Hogen ne bad ket gwall-bell an treiz ha setu-ni en enezenn. Eul lec’h dudius eo, evel ma ouie ar sent koz dibab da sevel o manatiou. Koun a deu d’in, ouz e welout ken glas ha ken peoc’hus dirak al lenn, eus abatiou Landevenneg ha Keriti-Pempoull, ker kaer ha ker sioul all dirak mor Breiz. Savet eo bet hemañ gant sant Finian Lobhar (al Lovr) a veve er VI^vet kantved. Chom a ra c’hoaz dismantrou dioutañ, dreist-holl ar chapel hogos en he fez, warni eun nor-dal kaeraet ar wareg anezi a ornaduriou keltiek evel dorojou iliz Llandav, e Kembre. Mein-beziou a weler ivez e-kreiz ar geot, dindano relegou ar sant hag e venec’h. Ober a reomp tro an enezenn dre eun hent pavezet, graet gwechall gant an dud santel-se. Kaerat arvest gwelout a-dreuz da zeliou ar gwez bras o c’holei al lec’h, — gwez ivin ha kelenn, — dour al lenn flour dirazomp gant skeud ar meneziou en dremmwel pella, ha tostoc’h, en enez Ross e-kenver<noinclude><references/> {{Niv||— 73 —|}}</noinclude> eqdg4mt0j3pojqfif9ragtm6qzc640q 209774 209771 2026-09-24T13:09:47Z Aveldro 601 209774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|lenn-|se}}, hag anvet-mat eo, rak war unan eus an enezennou enni, Inisfallen, e save gwechall eur m anati brudet dre ouiziegez e venec’h. Eno eo e voe skrivet er Grenn-amzer eun istor-meur Iwerzon en em astenne an danevell anezañ adalek krouidigez ar bed betek derou ar XIV{{vet}} kantved. An dournskrid brudet-se a zo bremañ el Levraoueg Vodleian, en Oxford. ''Annals of Inisfallen'' a vez graet e saozneg eus an istor-se. Skrivet eo en iwerzoneg kemmesket a latin. Da dizout Inisfallen e rankomp treuzi al lenn a zo ec’hon-ec’hon hag hep gwasked meneziou uhel evel ar re all. Gant-se, pa zegouezomp er c’hreiz, e-lec’h rikla war eur gompezennad diroufenn evel hon eus graet betek-hen, emaomp hejet-dihejet en hor bag gant tonnou heñvel a-walc’h ouz re ar mor. Hogen ne bad ket gwall-bell an treiz ha setu-ni en enezenn. Eul lec’h dudius eo, evel ma ouie ar sent koz dibab da sevel o manatiou. Koun a deu d’in, ouz e welout ken glas ha ken peoc’hus dirak al lenn, eus abatiou Landevenneg ha Keriti-Pempoull, ker kaer ha ker sioul all dirak mor Breiz. Savet eo bet hemañ gant sant Finian Lobhar (al Lovr) a veve er VI^vet kantved. Chom a ra c’hoaz dismantrou dioutañ, dreist-holl ar chapel hogos en he fez, warni eun nor-dal kaeraet ar wareg anezi a ornaduriou keltiek evel dorojou iliz Llandav, e Kembre. Mein-beziou a weler ivez e-kreiz ar geot, dindano relegou ar sant hag e venec’h. Ober a reomp tro an enezenn dre eun hent pavezet, graet gwechall gant an dud santel-se. Kaerat arvest gwelout a-dreuz da zeliou ar gwez bras o c’holei al lec’h, — gwez ivin ha kelenn, — dour al lenn flour dirazomp gant skeud ar meneziou en dremmwel pella, ha tostoc’h, en enez Ross e-keñver<noinclude><references/> {{Niv||— 73 —|}}</noinclude> 2ztuvvk3yuajs56yv54i60hiccg6i23 102 66649 209786 209111 2026-09-24T13:24:44Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>A-us e sav menez Tore « an tourc’h-gouez ». Da gredi eo ez oa gwechall moe’h-gouez er c’hoad. Etre al lenn uhela hag an diou all, e heulier eur ganol ledan war-dro c’houec’h kilometrad hirder. E penn izela ar ganol, kent degouezout el lenn izela, e tremener dirak eur pikern uhel a zo e droad en dour. « Neiz an erer » a reer anezañ dre ma vez o neiza warnañ eun doare erer a anver erer alaouret (''Aquila fulva'', Savig., A. ''chrysaetos'', L.) . Brudet eo an Neiz-erer evit beza ken serz ken n’heller ket mont d’e lein. Hemañ a zo moal e gerniad rec’hier gwenn o veza na diz ar gwez nemet en diou drederenn ar menez. Eun den evelato en dije diraezet penn an Neiz-erer ha deut a-benn da veva eno, a zo kaeroc’h ! Eun Iwerzonad, argaset gant enebourien, a gavas minic’hi en eur vougeo e lein ar menez digevannez. D ’en em vaga e tiskenne e vab war-bouez eur gorden blouz betek eun neiz-erer dindan ar vou­geo. Ar paotrig a laere digant an erered ar preiz, konikled ha pesked, o doa degaset d’o re vihan, hag evel-se e c’helljont en em veva o-daou e-pad hir-amzer. Pelloc’hik, en dremmwel, e weler eur pont e volz beget-lemm evel eur fenestr gotek. Tremen a reomp dindanañ ha setu-ni e Louc’h Leane, a zo al lenn izela ha brasa. « Lenn al Lennegez » eo en iwerzoneg ano al {{Tired|lenn-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 72 —|}}</noinclude> 97miou69xkyvj7f6oj5ydel66cywhx1 209797 209786 2026-09-24T13:39:42Z Aveldro 601 209797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>A-us e sav menez Tore « an tourc’h-gouez ». Da gredi eo ez oa gwechall moe’h-gouez er c’hoad. Etre al lenn uhela hag an diou all, e heulier eur ganol ledan war-dro c’houec’h kilometrad hirder. E penn izela ar ganol, kent degouezout el lenn izela, e tremener dirak eur pikern uhel a zo e droad en dour. « Neiz an erer » a reer anezañ dre ma vez o neiza warnañ eun doare erer a anver erer alaouret (''Aquila fulva'', Savig., A. ''chrysaetos'', L.). Brudet eo an Neiz-erer evit beza ken serz ken n’heller ket mont d’e lein. Hemañ a zo moal e gerniad rec’hier gwenn o veza na diz ar gwez nemet en diou drederenn ar menez. Eun den evelato en dije diraezet penn an Neiz-erer ha deut a-benn da veva eno, a zo kaeroc’h ! Eun Iwerzonad, argaset gant enebourien, a gavas minic’hi en eur vougeo e lein ar menez digevannez. D ’en em vaga e tiskenne e vab war-bouez eur gorden blouz betek eun neiz-erer dindan ar vou­geo. Ar paotrig a laere digant an erered ar preiz, konikled ha pesked, o doa degaset d’o re vihan, hag evel-se e c’helljont en em veva o-daou e-pad hir-amzer. Pelloc’hik, en dremmwel, e weler eur pont e volz beget-lemm evel eur fenestr gotek. Tremen a reomp dindanañ ha setu-ni e Louc’h Leane, a zo al lenn izela ha brasa. « Lenn al Lennegez » eo en iwerzoneg ano al {{Tired|lenn-|se}}<noinclude><references/> {{Niv||— 72 —|}}</noinclude> ct62q6p9nn1xab9rd9tiya01ftgluwe 102 66650 209778 209115 2026-09-24T13:16:09Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><section begin="XIV"/>lec’hiou ma tremen beajourien en Iwerzon, ez eus kalz a dud paour o klask troka traezou-eñvor <ref>E-touez an traezou-se, ar re a gavis ar c’haera e oa kizelladuriou graet gant ar prenn a gaver er geuniou hag a zo du evel ebena. ''Oak-bog'' « prenn-derv geuniou » a ra ar Saozon anezañ. Evit ar Saozon e reer dreist-holl skeudennou moc’h bihan ha pothouarniou a dremenont-i, an azened ma ’z int, evel gwiriona aroueziou Iwerzon. </ref> ouz eun nebeudig gwenneien. Unan eus ar beorien-se am boe truez outañ, ken treut ha ken disliv ha ma’z edo : eur barz e oa hag a werze e werziou moulet war baperennou distag. Paour kaez kenvrôad ha kenvreur, evel eur morc’hed a glevan em c’halon pa n’em eus ket gallet astenn skoazell d’it ez tienez ! Kêr Gillarney n ’eus netra enni da denna sellou nemet an ostaleriou. Ac’hano e savis gant va mignoned en tren hon degasas en-dro da Zoneraile. <br> <section end="XIV"/> <section begin="XV"/>{{Kreizañ|XV. ''HENT AN DISTRO''}} {{DilinennadNegativel|''Diskouezadeg-kezeg Dublin. — Kimiad da Iwerzon. — Eus Dublin da Londrez. — Abati Westminster. — Eus Londrez da Southampton. — Kamp Aldershot. — An treiz eus Breiz-Veur da Vreiz-Vihan.''}} Nebeut goude e oamp e Dublin <ref>Koun am eus ez oun tremenet (ar wech-mañ pe gentoc’h eur wech all) dre Limerick, a zo e-kreiz eur vro leun a c’hlasvez hag a wez bras. Diskenn a ris eno, gant an itron Alisia Needham, evit kemer eun tasad te e ti-debri ar porz-houarn. Limerick a zo unan eus lec’hiou frouezusa Iwerzon. E-leiz a vuoc’hed-laez a vager war ar peurvanou anezi. Eno o doa savet Iwerzoniz laezerezou bras a zastume an holl laez diwar ar maeziou d’e gas da Londrez. Ker brudet ez oa deuet al laez-se da veza ma ’z ae a heligenta gant hini an Danmark war marc’had an amann e Londrez. Gwelet em eus e diskouezadeg Dublin e 1907 unan eus al laezerezou-se. Chomet oun souezet gant an ijinou a welen. Kerkoulz stummet hag ar re wella em boa gwelet e Breiz, nemet teir gwech brasoc’h da vihana ! Kaoteriou klos da zivreinusa al laez dre e zisperia, heñvel ouz touriou, mezellerezed-tro bras-bras ivez ! Kement-se holl a zo bet pulluc’het gant ar Saozon e-skeud herzel ouz an emzav ; e gwirionez, am eus aon, evit mirout ouz Iwerzoniz da adsevel o ijinerez hag o c’henwerz.</ref> evit an {{Tired|''Horse-''|Show}}<section end="XV"/><noinclude><references/> {{Niv||— 75 —|}}</noinclude> k6k0z0ohqe6dc938n2a83izmx5fo2xf 102 66651 209814 209090 2026-09-24T14:05:16Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Ne|met}} n’o deus ket laket evez d’ober d’an holl savaduriou-se klota en o stumm an eil ouz egile, pe c’hoaz dereout ouz an iliz kaer gotek e-lec’h m’emaint dastumet. Gant-se, ha da bep bez beza kaer, n ’eus en dastum anezo kemeret a-vras na reiz-mat na kened ebet. Gwelout a ris ivez, e chapeliou an iliz-veur, bez ar roue Sant Edward ha kador-guruni roueed Bro-Saoz, dindani Maen Skone a dalveze gwechall da gurunidigez roueed Bro-Skos. Neuze edo ar brud e klemme ar Maen kerkent ha ma pigne warnañ eur roue kelt alouber. Gwaz a se, e chom bremañ dilavar pa lak ar roue saoz e reor warnañ, p’en deus hel lakaet dindan azezenn e gador da arouezia e zalc’h warnomp-ni, Kelted, ''en enep d’ar Gwir''. Chapel Herri VII^vet, e-lec’h m’emañ ar gador, a zo eur marz a gizellerez, dreist-holl ar volz, gwir zantelez-maen. D’an abardaez, evel n’em boa ket kavet va c’henseurted, e savis va-unan e tren Southampton. Netra a gaer war an hent. Koun am eus dalc’het hepken eus kamp Aldershot, e-lec’h e oan en gortoz e weljen soudarded a viliadou oc’h embleustri a-zevri war vicher an armou. Merzout a ris, evit gwir, eur renkennad anezo en o forpant ruz — « al Ligistri » gouez da Iwerzoniz, — nemet e-lec’h fuzuilhou ez oa ganto pep a wialenn en o dourn : o pesketa edont er ganol a-dreuz ar gompezenn. War al lestr, da dec’hout kement ha ma c’hellen diouz stroñsadur ar mor, e feurmis eur gabanenn genta klas. Gant-se, em boe eur fled en eur gambrig d’in va-unan, war greiz ar bourz, outi eul lomber bras, digor-kaer ar werenn anezañ, hag o tont drezañ<noinclude><references/> {{Niv||— 77 —|}}</noinclude> fbc3ot2w5h5924vqrkui2k1urraqev1 102 66652 209813 209117 2026-09-24T14:03:47Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>''{{Tired2|Horse-|Show}}'', an « diskouezadeg-kezeg » a zo brudet er bed-holl. Nemet ker skuiz e oan ma ’z is d’am gwele hag e lezis va c’henvroïz da vont, dreist-holl deiz al lammadeg, ar ''jumping'', gouez da Iwerzoniz. En deiz-se e tegouez da Zublin eur mor a dud a Vreiz-Veur hag eus ar broiou pella, ker brudet ha ma ’z eo redadegou jaoed Iwerzon. Gant-se e oa va holl vignoned a Iwerzon gwall-souezet o welout ne gaven ket a nerz a-walc’h, — ha me gwall-skuiz, — da vont ganto. Eun torfed eo evit eun Iwerzonad o chom e Dublin koll ar ''jumping''. An deiz war-lerc’h e kuitajomp douar degemerus Iwerzon. Ne voen ket klañv war an treiz eus Dublin da Gêrgeubi. Nemet eno e tegouezas d’in mont en eur c’hombod butunerien. Kalon-losk ha poan-benn am boa o tidrenia e Londrez, hag, e-lec’h heulia va c’henveajourien en o zroiou dre gêr, ez is, evit aveli va fenn, da vale a-hed an Thames, er rabin Viktoria <ref>''Victoria Embankment'', etre Tïez ar Parlamant (''Houses of Parliamant'') ha Pont ar Venec’h du (''Blackfriars Bridge'').</ref>, betek Paleziou ar Parlamant. P’en em santis diskuiz a-walc’h, ez is da weladenni ar beziou-meur en abati Westminster <ref>E-kichen Tïez ar Parlamant ez eo abati Westminster. N’eus etrezo nemet ledander an ''Old Palace Yard'' « Porz ar Palez Koz ».</ref>. Panthéon Londrez eo Westminster, hag e weler eno ar beziou-enor dispar a zo bet savet gant ar Saozon d’o zud-veur. {{Tired|Ne|met}}<noinclude><references/> {{Niv||— 76 —|}}</noinclude> pivfnitntjtpyqi85ve7fq6hr7lkfik 102 66654 209815 209091 2026-09-24T14:06:15Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>da floura va fenn aezenn gouyen ar mor. Bez’ e c’hourvezis war ar fled, va dremm stok ouz al lom­ber, ha ker c’houek en em gavis eno hag eun doue en e wenva. Menel a ris kousket, o huñvreal edon douget etrezek enez santel Avalon e lestr gwer ar roue Arzur. Ha me o tihuni en eul lamm gant bannou-goulou a skôe em daoulagad. « Ha deuet e vefemp e penn hon treuz ?… », emezoun-me. Oamp ket ! Dirazoun bepred en em astenne lennad kompez ar mor sioul, treuzet a-herr gant al lestr, nemet e lufre a-dreuz d’ezi eur roudennad splann a sklerijenn betek eun tour-tan, war eun enezenn ma tremenemp e-biou d’ezi <ref>Unan eus an enezennou saoz-ha-norman e oa, moarvat.</ref>. Heñvel e oa, gant e lagad-tan en e benn, ouz ar ramz Kuklop-se unlagadek a zegouezas gwechall gant Odusseus en e dreizadenn varzus. Hel lezel a rejomp prim war hol lerc’h, hag eun nebeut eurveziou goude e tilestremp e Sant-Malou.<noinclude><references/> {{Niv||— 78 —|}}</noinclude> 4omspcprxwda6ixryo257or5nzy0qqf 0 66665 209819 209132 2026-09-24T14:58:54Z Aveldro 601 209819 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=5 to=6 header=1 /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] ecv5ykpyjpfd5lcckov02wcnnmivzv9 209822 209819 2026-09-24T15:11:04Z Aveldro 601 209822 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=5 to=6 header=1 prev="[[Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)]]" /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] oprzcv69dxnya4ot1ma1aj8btmbyubo 209823 209822 2026-09-24T15:11:36Z Aveldro 601 209823 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=5 to=6 header=1 prev="[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)]]" /> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] goibbsqbd0affnvkgh9ku05rt23p4uu 209829 209823 2026-09-24T15:40:43Z Aveldro 601 209829 wikitext text/x-wiki <pages index="Sterenn 08, Eost 1941.djvu" from=5 to=6 header=1 prev="[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)]]" /> {{Kreizañ|[[ Eñvorennou beaj (Trede levrenn)/a-bezh|''Skrid a-bezh'']].}} <br> {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Trede levrenn)}} [[Rummad:Sterenn]] [[Rummad:1941]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] 9j14z7ggugpn2d3tc9d9k3uwvyz42w8 102 66675 209827 209618 2026-09-24T15:36:52Z Aveldro 601 209827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Kreizañ|{{Ment|'''G &nbsp; &nbsp; W &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; L &nbsp; &nbsp; A &nbsp; &nbsp; R &nbsp; &nbsp; N'''|200}}}} ---- {{Kreizañ|KELC’HGELAOUENN LENNEGEL TRIMIZIEK RENET GANT ROPARZ HEMON}} {{Kreizañ|DISKAR-AMZER Ì926 NIV. 7.}}</noinclude><nowiki/> <section begin="goullo"/><section end="goullo"/> <section begin="Titl"/><br> ::{{Ment|'''Envorennou diwar va beajou'''|180}} ::::::::{{Ment|'''e Breiz-Veur hag Iwerzon'''|180}} {{Kreizañ|'''(1899-1907)'''}} <br> <section end="Titl"/> <section begin="Skrid"/><small><poem style="margin-left:55%;"> ::::''Dalc’husted !'' Pa welomp ar maen kalet :::Holl gleuzet Gant glavennou o koueza, Penaos e c’hellfemp, — hep derc’hel — :::Dilezel Hon strivadou diaesa ? Hag hen ken gwevn ma kemer :::Furm eul lestr, An dour gand e c’halloud ter A gleuz beteg ar c’hailhestr ! ::::::MOUTSOU-HITO, :::::''Impalaer ar Japan''&nbsp;<ref>''Kroaz ar Vretoned'', 23 a viz C’houevrer 1919, p. 1, bann 3. — Moutsou-Hito, diweza impalaer ar Japan, a oa anezan eun den a spered dreist ha dalc’hus-kenan en holl oberou. Graet en deus braster e vro a zo deuet da veza par da stadou uhela an Europ.</ref>.</poem></small> {{Kreizañ|'''Pennad Kenta'''}} {{Kreizañ|'''<big>Envorennou diwar va c’henta beaj</big>'''}} {{Kreizañ|('''''Gouhere-Eost 1899''''')}} {{Kreizañ|<big>I</big>}} <div style="text-align:justify;width:28em;margin:0px auto;">EUS SANT-MALOU DA GERDIZ — AN TREIZ DA VONT DA VREIZ-VEUR. — TORNAODOU ENEZ-WIGHT. — SOUTHAMPTON. — SALISBURY. — BRISTOL. — HENT BOLZET DINDAN STER HAVREN. — DEGOUEZOUT E KERDIZ.</div> An hent boas evit mont eus Breiz da Gembre eo dre Sant-Malou ha Southampton. En em lestra a reer da noz hag e tegouezer e Breiz-Veur an deiz war-lerc’h da c’houlou-deiz. Ar wech kenta ma ris an treiz, e miz Gouhere 1899, ez oa brao an amzer. Ne voen ket klanv. Nemet p’edomp o tostaat ouz enez-Wight, diouz ar beure, e savas eur vorenn ken teo ken e rankas al lestr chom a-zav e-pad meur a eurvez. Son dister eur c’hloc’h a zeue beteg ennomp dre greiz al lusenn. Ne c’houzed ket kaer, avat, a pe du edo o vrimbalat, hag ar c’habiten, pa c’houlenned outan, a ranke anzav na ouie ket tre e pe lec’h en em gave e lestr. A-greiz-holl, setu ar vorenn o tigeri evel eur stign dirak leurenn eur goariva bag e welomp dirazomp kerreg an Needles&nbsp;<ref>''The Needles'' « an Nadoziou a zo teir c’harreg wenn ha serz, d’ezo 30 metrad uhelder, o sevel e penn kornok enez-Wight. Aod an enezenn e-kichen a zo anezan tornaodou kleiz ha kailhastr kaer-dispar, d’ezo etre 130 ha 150 metrad uhelder. D’an nevez-amzer, diouz ez eus bet lavaret d’in, e teu evned-mor a viliadou d’ober o neiz er frailhou hag en toullou, e bri an tornaodou-ze.</ref>. A-drugarez Doue n’oamp ket aet a-benn outo. Rag-enep e save enez-Wight gand he zornaodou glas. Mont a reas bol lestr er Solent, ar raz-mor a zo etre Wight ha Breiz-Veur, ha, goude-ze, о trei e staon ouz an hanternoz, en aber Southampton&nbsp;<ref>An ano-ze a rank beza distaget ''Saous-ammptonn'' dioc’h giz ar Saozon.</ref>. Eno en em gave, d’ar c’houlz-se, redadegou-’bagou brudet Cowes&nbsp;<ref>Cowes a zo eur porz-mor hag eur gêr a 800 a dud, war aod hanternoz enez-Wight, e aber ar ''Medina'', penster an enezenn.</ref> hag e welis en eur dre­ men ar bagou a oa о paouez redek. Porz Southampton a zo bras meurbet, ennan meur a lenn ec’hon kaeet a c’hreun vaen, sanailhou hir ma teu d’en em vernia enno marc’hadourez a bep seurt hag eus a bep vro, labouradegou stank evit savidigez hag aozidigez al listri. Eno en em gav penn-hent meur a linenn-vor о suraat an treiza tud ha marc’hadourez etre Bro-Zaoz ha broiou tremor. E-touez al listri bras treuzatlantek a weler e lennou porz Southampton, e vez tennet ar sellou dreist-holl ouz re ar ''Peninsular and Oriental'' ''Steam Navigation Company'' a ra an treiz etre Breiz-Veur ha broiou ar Reter-Pella. Hir-meurbet ez int, livet-holl e gwenn, gant meur a siminal warno. Eur wech degouezet e kêr, n’hellemp ket mont war-raok о veza m’edo sul ha ne gerze ken an treniou hent-houarn&nbsp;<ref>E Breiz-Veur e vez miret ar sul kalz strisoc’h eget war an douar-bras. Bihanaet e vez niver an treniou war al linennou hent-houarn, ha serret an holl staliou, mirdiou, goarivaou, tiez-dibri, hag all. Terri miridigez ar sul a vez sellet evel eur pec’hed bras gant Breiz-Veuriz holl-gwitibunan. War ar poent-ze n’eus dishenvelder ebet etre Kembreiz, Skoziz ha Saozon.</ref>. Va c’henveajourien a yeas da welout abatti Netley a zo brudet-tre er vro hag ar c’hlanvdi bras evid ar soudarded hag an dud-a -vor a sav nepell dioutan. Evi­doun-me, e chomis gand an aotrou Gonideg a Draissan d’ober tro kêr, e sell kavout eun iliz pe eur chapel katolik bennak da glevout ar gousperou, rak re ziwezat ez oa evid an oferenn. <section end="Skrid"/><noinclude><references/></noinclude> itujyqj9vz1w43p5fb4rfl33qu2v9rh 0 66735 209817 209701 2026-09-24T14:55:05Z Aveldro 601 209817 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" header=1 from=1 to=1 onlysection=Titl next="[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)]]" /> {{Kreizañ|'''{{Ment|Taolenn|180}}'''&nbsp;<ref>Taolenn gant ''Wikimammenn''<br>'''Gwalarn'''<br> * niv.7. Diskar-amzer 1926, p. 81 da 85 * niv.8. Goañv 1926, p. 103 da 105 * niv.9. Nevezamzer 1927, p. 28 da 33 * niv.10. Hañv 1927, p. 57 da 68 * niv.12. Goañv 1927, p. 12 da 17 * niv.13. Nevezamzer 1928, p. 24 da 29 * niv.14. Hañv 1928, p. 19 da 28 * niv.15. Diskar-amzer 1928, p. 29 da 51 * niv.16. Goañv 1928, p. 29 da 38 * niv.17. Nevezamzer 1929, p. 28 da 41</ref>}} {{Kreizañ|'''<big>Pennad Kenta</big><br>Envorennou diwar va c’henta beaj (Gouhere-Eost 1899)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-I|Eus Sant-Malou da Gêrdiz]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-II|E Kêrdiz]] | lodenn = II — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-III|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = III — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IV|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-V|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = V — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VI|E Llandav]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VII|E kastell Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VIII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IX|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = IX — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-X|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = X — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XI|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIII|E Coldbrook]] | lodenn = XIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIV|E Llanover]] | lodenn = XIV — | nodots }} }} {{Kreizañ|'''<big>Eil pennad</big><br>Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-I|En hent adarre]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-II|Al labour-douar e Kembre]] | lodenn = (II) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-III|(Frankizourien ha merourien)]] | lodenn = (III) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IV|Va beaj e Kembre]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-V|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = (V) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VI|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VII|Distro da Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VIII|E Kerleon-war-Wysg]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IX|E Llanover adarre]] | lodenn = IX — | nodots }} }} {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] 5svqxaab3kenhf957vl8i8aemmvb2jp 209825 209817 2026-09-24T15:14:54Z Aveldro 601 209825 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" header=1 from=1 to=1 onlysection=Titl prev="[[Eñvorennou beaj]]" next="[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)]]" /> {{Kreizañ|'''{{Ment|Taolenn|180}}'''&nbsp;<ref>Taolenn gant ''Wikimammenn''<br>'''Gwalarn'''<br> * niv.7. Diskar-amzer 1926, p. 81 da 85 * niv.8. Goañv 1926, p. 103 da 105 * niv.9. Nevezamzer 1927, p. 28 da 33 * niv.10. Hañv 1927, p. 57 da 68 * niv.12. Goañv 1927, p. 12 da 17 * niv.13. Nevezamzer 1928, p. 24 da 29 * niv.14. Hañv 1928, p. 19 da 28 * niv.15. Diskar-amzer 1928, p. 29 da 51 * niv.16. Goañv 1928, p. 29 da 38 * niv.17. Nevezamzer 1929, p. 28 da 41</ref>}} {{Kreizañ|'''<big>Pennad Kenta</big><br>Envorennou diwar va c’henta beaj (Gouhere-Eost 1899)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-I|Eus Sant-Malou da Gêrdiz]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-II|E Kêrdiz]] | lodenn = II — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-III|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = III — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IV|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-V|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = V — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VI|E Llandav]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VII|E kastell Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VIII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IX|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = IX — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-X|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = X — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XI|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIII|E Coldbrook]] | lodenn = XIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIV|E Llanover]] | lodenn = XIV — | nodots }} }} {{Kreizañ|'''<big>Eil pennad</big><br>Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-I|En hent adarre]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-II|Al labour-douar e Kembre]] | lodenn = (II) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-III|(Frankizourien ha merourien)]] | lodenn = (III) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IV|Va beaj e Kembre]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-V|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = (V) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VI|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VII|Distro da Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VIII|E Kerleon-war-Wysg]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IX|E Llanover adarre]] | lodenn = IX — | nodots }} }} {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] avpydhdm0d0i3px203ojfaijcl1sv1c 209826 209825 2026-09-24T15:36:15Z Aveldro 601 209826 wikitext text/x-wiki <pages index="Vallée - Envorennou beaj. Gwalarn, 1927-1929.djvu" header=1 from=1 to=1 onlysection=goullo prev="[[Eñvorennou beaj]]" next="[[Eñvorennou beaj (Eil levrenn)]]" /> {{Kreizañ|[[ Eñvorennou beaj (Levrenn gentañ)/a-bezh|''Skrid a-bezh'']].}} <br> {{Kreizañ|'''{{Ment|Taolenn|180}}'''&nbsp;<ref>Taolenn gant ''Wikimammenn''<br>'''Gwalarn'''<br> * niv.7. Diskar-amzer 1926, p. 81 da 85 * niv.8. Goañv 1926, p. 103 da 105 * niv.9. Nevezamzer 1927, p. 28 da 33 * niv.10. Hañv 1927, p. 57 da 68 * niv.12. Goañv 1927, p. 12 da 17 * niv.13. Nevezamzer 1928, p. 24 da 29 * niv.14. Hañv 1928, p. 19 da 28 * niv.15. Diskar-amzer 1928, p. 29 da 51 * niv.16. Goañv 1928, p. 29 da 38 * niv.17. Nevezamzer 1929, p. 28 da 41</ref>}} {{Kreizañ|'''<big>Pennad Kenta</big><br>Envorennou diwar va c’henta beaj (Gouhere-Eost 1899)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-I|Eus Sant-Malou da Gêrdiz]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-II|E Kêrdiz]] | lodenn = II — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-III|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = III — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IV|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-V|E Kêrdiz (Kendalc’h)]] | lodenn = V — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VI|E Llandav]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VII|E kastell Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-VIII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-IX|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = IX — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-X|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = X — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XI|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XII|E Llanover (kendalc’h)]] | lodenn = XII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIII|E Coldbrook]] | lodenn = XIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/I-XIV|E Llanover]] | lodenn = XIV — | nodots }} }} {{Kreizañ|'''<big>Eil pennad</big><br>Eñvorennou diwar va eilvet beaj (Eost-Du 1900)'''}} {{Bloc’had kreizet|{{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-I|En hent adarre]] | lodenn = I — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-II|Al labour-douar e Kembre]] | lodenn = (II) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-III|(Frankizourien ha merourien)]] | lodenn = (III) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IV|Va beaj e Kembre]] | lodenn = IV — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-V|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = (V) — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VI|E hanternoz Kembre (kendalc’h)]] | lodenn = VI — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VII|Distro da Llanover]] | lodenn = VII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-VIII|E Kerleon-war-Wysg]] | lodenn = VIII — | nodots }} {{Taolenn | titl = [[Eñvorennou beaj (Levrenn genta)/II-IX|E Llanover adarre]] | lodenn = IX — | nodots }} }} {{DEFAULTSORT:Eñvorennou beaj (Levrenn genta)}} [[Rummad:Gwalarn]] [[Rummad:XXvet kantved]] [[Rummad:Eñvorennou beaj|*]] gqnseqjg2ancj5xlkz0y7d8or6vhnh3