Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 66928 209895 2026-09-30T16:55:33Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 26 —|}}</noinclude>bep skritur all, evid ar skriva lizerou, kontradou ha dournskridou, hag e talc’has da veza e boaz beteg an IIIvet kantved goude H. S.&nbsp;<ref>E. Amélineau, ''Résumé de l’histoire de l’Egypte depuis les temps les plus reculés jusqu’à nos jours'', 1894, pp. 18-32.</ref>. {{Kreizañ|''SKRITURIOU GENNHENVEL KORNOG AN AZI''}} Eus ar skritur araouezluniek boaziet gant hen-Elamiz Suziana ha Raksemited Kaldea, e voe tennet gand Akkadiz eur skritur nevez a zo anvet ganeomp ''gennheñvel'' pe ''tachheñvel'' diouz furm an aroueziou anezañ heñvel ouz peb a c’henn pe peb a dach. Rediet eo bet ar furm-ze gand an danvez ma skrive warnañ peurliesa Akkadiz, ar pri, n’eo ket aes roudenna distak warnañ linennou kroumm, ha gand ar benveg ma raent gantañ da dresa aroueziou, eur raosklenn tric’hornek a veze dalc’het a-veskell gand an dourn. Ar skriva war bri gand eur raosklenn en deus distreset kalz an arouezluniou kent. Enskrivaduriou hon eus koulskoude hag a laka anat ez eo deuet ar skritur gennheñvel eus ar skritur arouezluniek&nbsp;<ref>J. de Morgan, ''les Premières Civilisations, études sur la Préhistoire et l’Histoire jusqu’à la fin de l’Empire macédonien'', 1909, pp. 187-91 (danevell ha skeudennou).</ref>. En enskrivaduriou kosa war vaen kavet e Mezopotamia, an elfennou oc’h ober peb arouezenn-skritur a zo anezo linennou rik ha neket gennou.<noinclude><references/></noinclude> j2hgz2q3618lrdmy5nv5o27v7co20uw 102 66929 209896 2026-09-30T16:57:40Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 27 —|}}</noinclude>Diwezatoc’h, gand aroueziou gennheñvel eo e voe graet bepret, zoken pa skrived war vaen. Ar skritur gennheñvel a oa ennañ meur a gant a aroueziou. Darn eus an aroueziou-ze a zo ganto eun dalvoudegez-skeudenni. Re all a dalv silabennou. Re all c’hoaz vogalennou. Mezopotamiz n’int ket deuet a-benn da zisranna ar gensonenn diouz ar vogalenn evel m’o deus tizet ober a-wechou Ejiptiz. Amprestet e voe ar skritur diaes-ze gand ar poblou tro-war-dro : Elamiz, Hittited, Kananeaned, Mitaniz, Armeniz, Persed, ha damgemmet a-wechou ganto diouz o ezommou hag ezommou o yez. Ar skritur gennheñvel implijet da ziweza gant Persiz a zo berroc’h eged ar re all. N’eus ennañ nemet seiz-ha-tregont arouez o skeudenni vogalennou ha kensonennou. Ar skritur gennheñvel a zo bet e boaz e-pad eun hir steudad a gantvedou. An enskrivadur tosta d’eomp a zo warnañ ano ar roue parthiat Pakoros (77-111 goude H. S.). {{Kreizañ|''AR SKRIVA DRE LIZERENNOU''}} E-kerz an eilvet milved kent H. S. eo e voe ijinet ar furmou kosa eus al lizerenneg a reomp ganti hizio. Eus ar stummou-skriva ken diaes a veze boaziet d’ar c’houlz-se, moarvat eus skritur belegel Ejiptiz, ez eo bet tennet gand ar Phenikianed (gouez<noinclude><references/></noinclude> h6u2yvzm42umyo8mjveihh1q0v2ea6a 102 66930 209897 2026-09-30T17:01:19Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 28 —|}}</noinclude>da dud-zo), gand ar Gananeaned aet da chom en Ejipt (gouez da dud all), gant Kretiz (gouez d’eun trede rummad istorourien) eun daou-warnugent arouez bennak o skeudenna ar soniou penna, a-walc’h ganto da notenna kement distagadur kensonennel a oa en o yez (ne veze ket skrivet ar vogalennou gand ar Phenikianed&nbsp;<ref>A-zivout ar gudenn a sav diwar orin al lizerenneg, lenn G. Conteneau, ''la Civilisation phénicienne'', 1926, pp. 309-26.</ref>. Eus al lizerenneg-ze e teu an holl lizerennegou implijet en Hen-amzer er broiou tro-war-dro d’ar mor Kreizdouarek, ha lizerennegou all bet ledet dre ar genwerz a-dreuz da zouar-bras Azia betek Mor Indez hag ar Mor Habask : 1° al lizerennegou gresiek hag al lizerennegou boaziet gant poblou-zo eus an Azi-Vihana (Karianed, Lukianed, Phrugianed) e-doug ar c’henta milved kent H. S. Eus al lizerenneg c’hresiek e teu : en Ejipt, al lizerenneg goptek boaziet eus an III{{vet}} kantved goude H. S. d’ar XVI{{vet}} ; en Europ, al lizerennegou glagolitek ha kurillek a reas ganto ar Slaved e-pad ar Grenn-amzer, hag al lizerenneg rusianek (XVIII{{vet}} kantved bete vremañ). 2° Lizerennegou hen-Italia, da lavarout eo al lizerennegou ma rae ganto poblou koz an Itali, Etrusked, Latined, Ombrianed, hag all, evit skriva yezou. Diwar al lizerenneg c’hresiek e vije al lizerennegou italiek. Al lizerenneg latin, ledet dre<noinclude><references/></noinclude> 9vbxex60f1tha7zktngmvjm79ibqm6s 102 66931 209898 2026-09-30T17:05:48Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 29 —|}}</noinclude>aloubadennou ar Romaned en holl gornog an Europ, e derou an amzervez kristen, a zo deuet da veza lizerenneg ar pep brasa eus Europiz, ha kaset eo bet ganto diwezatoc’h en Amerika, Afrika hag Okeania. 3° Al lizerenneg nevez-punek boaziet e Karthada ha war aod Afrik an Hanternoz eus ar VIIvet d’an IIIvet kantved kent H. S.; al lizerennegou iberiek boaziet er Spagn en hevelep koulz ; al lizerenneg libuek (VII{{vet}} kantved kent H. S.) a zo implijet hizio c’hoaz gant Berbered ar Sahara evit skriva en o yez. 4° Al lizerenneg hebraek koz ma teu diouti ar samaritaneg pe hebraeg-torr, al lizerenneg aramaek (IX-III{{vet}} kantved kent H. S.) ma teu diouti al lizerenneg hebraek karrezek (diwar an eilvet kantved kent H. S.), al lizerenneg palmuraek, al lizerennegou siriek, nabataek hag arabek <ref>Al lizerennegou sabaek pe himiarek boaziet en Hen-amzer gant darn eus Arabiz a vije diwar eul lizerenneg c’hresiek koz, hervez R. Dussaud, ''les Arabes en Syrie avant l’Islam'', 1907, pp. 65-90.</ref>, al lizerennegou sogdiek implijet en Azi-kreiz e-doug ar Grenn-amzer ma teu diouto al lizerennegou ouïgourek, mongolek ha mandchouek ; al lizerenneg pelviek (III{{vet}} kantved kent H. S.-VII{{vet}} kantved goude), al lizerenneg zendek (II{{vet}} kantved goude H. S.); al lizerenneg indez-baktriek ha baktriek (III{{vet}} kantved kent H. S. II kantved<noinclude><references/></noinclude> 53gffk3v84jflqxwmooqa0wki2a1qat 102 66932 209899 2026-09-30T17:09:35Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 30 —|}}</noinclude>goude) ; al lizerenneg sanskritek pe indezek (III{{vet}} kantved kent H. S.) ma teu diouti al lizerennegou boaziet en templou bouddhaek, gand ar remziadennou-roueed Goupta, gant Tibetiz, al lizerennegou ''Pa ’ sse-pa, Koutila, Devanâgari'', bengaliek, gouzaratek, ''Kiousa'', paliek karrezek, siamek, birmanek, singalek, telegouek (''kanara''). Al lizerenneg sanskritek a zo ar ouizieka eus an holl lizerennnegou-ze. Barrek eo da arouezia dre ar munud holl soniou ar yez. Tost da hanter-kant a aroueziou silabennek a zo enni ha merket spis ez eo ar vogalennou. {{Kreizañ|''AR SKRIDOU : ENSKRIVADURIOU HA DOURNSKRIDOU''}} Ar skridou m’eo diazezet warno an istorouriez (pe skiant an Istor) a c’hell beza rannet dre vras, diouz an doare danvez ma ’z int bet enskrivet, etre daou rummad : 1° ''an enskrivaduriou'', anezo skridou roudennet, engravet pe gizellet war danvezennou padus, kalet dre natur, evel ar maen hag ar metal, pe kaletaet dre ar poaza goude skriva warno, evel ar pri hag ar brikennou. Ar pep brasa eus ar skridou deuet d’eomp diwar dourn hen-boblou ar Reter-Nesa a zo enskrivaduriou. Gand Ejiptiz e oa ar c’hiz golei a enskrivaduriou arouezluniek ar rec’hell, mogeriou an templou hag ar beziou. Aziaded ar c’hompezennou bras treuzet gand an Tigr hag an Eufrat a rae<noinclude><references/></noinclude> o2toeo5at62mheo5oa1kcb8cvzqvcht 102 66933 209900 2026-09-30T17:12:39Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "gant brikennou enskrivet da sevel o zïez-meur, paleziou o roueed, templou o doueed ha kreñvlec’hiou o brezelidi. Re ar meneziou a gizelle er mein, evel Ejiptiz, enskrivaduriou hir. An eil re hag ar re all a stumme gant pri tanav taolennou a dalveze d’ezo da follennou paper da skriva warno gand ar raosklenn. A-viliadou e tizouarer hizio an taolennou pri enskrivet-ze pa furcher e dismantrou ar c’hêriou gwechall a zo hadet ker stank dre gouelec’hiou Mezo... 209900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 31 —|}}</noinclude>gant brikennou enskrivet da sevel o zïez-meur, paleziou o roueed, templou o doueed ha kreñvlec’hiou o brezelidi. Re ar meneziou a gizelle er mein, evel Ejiptiz, enskrivaduriou hir. An eil re hag ar re all a stumme gant pri tanav taolennou a dalveze d’ezo da follennou paper da skriva warno gand ar raosklenn. A-viliadou e tizouarer hizio an taolennou pri enskrivet-ze pa furcher e dismantrou ar c’hêriou gwechall a zo hadet ker stank dre gouelec’hiou Mezopotamia. Enskrivaduriou war danveziou padus, maen, metal, hag all, ez eo ivez an darn-vuia eus ar skridou hag a zo deuet war-eeun d’eomp diwar dourn poblou koz an Europ: Kretiz, Gresianed, Etrusked, Ombrianed, Romaned, Ibered, Kelted, hag all. Diarvar eo ez oa gant Hen-amzeriz enskrivaduriou war brenn. Gand ar glebor hag ar preñved, avat, e vez kaset buan da get ar prenn kaleta. N’eus deuet beteg ennomp nemet hiniennou eus enskrivaduriou war brenn hen-Ejiptiz&nbsp;<ref>Evid ezommou ar vuhez pemdeziek, e rae ar C’hresianed hag ar Romaned gant taolennou prenn ledet warno eur gwiskad koar. Roudennet e veze er c’hoar al lizerennou gant beg eur c’hraf. Keñveria A. Blanchet, ''Tablettes de cire de l’époque carolingienne'', war ''Acad. des Ins. et Bel. Let. Comptes rendus'', 1924, pp. 163-8.</ref>. 2° ''an dournskridou''. Hen-boblou ar Reter-Nesa a zo bet ganto rollou skritur-dourn <ref>Heñvel ouz ''volumina'' ar Romaned. En Hen-amzer, ar follennou paper-broenn, e-lec’h beza gwriet gant neud ha</ref>. Gand eun<noinclude><references/></noinclude> gwmey9ceh7ruvi5j0ofy669siy12mby 209901 209900 2026-09-30T17:16:52Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 31 —|}}</noinclude>gant brikennou enskrivet da sevel o zïez-meur, paleziou o roueed, templou o doueed ha kreñvlec’hiou o brezelidi. Re ar meneziou a gizelle er mein, evel Ejiptiz, enskrivaduriou hir. An eil re hag ar re all a stumme gant pri tanav taolennou a dalveze d’ezo da follennou paper da skriva warno gand ar raosklenn. A-viliadou e tizouarer hizio an taolennou pri enskrivet-ze pa furcher e dismantrou ar c’hêriou gwechall a zo hadet ker stank dre gouelec’hiou Mezopotamia. Enskrivaduriou war danveziou padus, maen, metal, hag all, ez eo ivez an darn-vuia eus ar skridou hag a zo deuet war-eeun d’eomp diwar dourn poblou koz an Europ: Kretiz, Gresianed, Etrusked, Ombrianed, Romaned, Ibered, Kelted, hag all. Diarvar eo ez oa gant Hen-amzeriz enskrivaduriou war brenn. Gand ar glebor hag ar preñved, avat, e vez kaset buan da get ar prenn kaleta. N’eus deuet beteg ennomp nemet hiniennou eus enskrivaduriou war brenn hen-Ejiptiz&nbsp;<ref>Evid ezommou ar vuhez pemdeziek, e rae ar C’hresianed hag ar Romaned gant taolennou prenn ledet warno eur gwiskad koar. Roudennet e veze er c’hoar al lizerennou gant beg eur c’hraf. Keñveria A. Blanchet, ''Tablettes de cire de l’époque carolingienne'', war ''Acad. des Ins. et Bel. Let. Comptes rendus'', 1924, pp. 163-8.</ref>. 2° ''an dournskridou''. Hen-boblou ar Reter-Nesa a zo bet ganto rollou skritur-dourn <ref>Heñvel ouz ''volumina'' ar Romaned. En Hen-amzer, ar follennou paper-broenn, e-lec’h beza gwriet gant neud ha keinet d’ober eul levr, a veze peget an eil ouz eben d’ober eur vandenn hir a veze rollet en-dro d’eur walennig stag ouz penn ar vandenn. Bez’ ez eus ganeomp rollou paper-broenn eus an hen-Ejipt, d’ezo 45 metrad hed. Diaes e oa rolla-dirolla bandennou keit-se da lenn ar pez a oa skrivet warno : ''Mega biblion, mega kalon'' « Levr bras, gwall bras », a lavare Kallimac’hos, rener levraoueg veur kêr Aleksandria war-dro 260 kent H. S. Ar Romaned, dreist-holl diwar ar I^a kantved kent H. S., a reas ivez gant levriou parch (pe maoutken) stummet heñvel ouz hol levriou bremañ. ''Codices'' (unander ''codex'') a raent anezo.</ref>. Gand eun<noinclude><references/></noinclude> tq6lzqyg1tdjejbl3ecaj3ww1qik9sa 102 66934 209902 2026-09-30T17:19:38Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 32 —|}}</noinclude>doare broenn eus an Nil, anvet ''papuros'' gand ar C’hresianed, e rae Ejiptiz eur seurt paper teo pe gartoñs a dalveze d’ezo da zanvez-skriva. Ar Phenikianed ivez a reas alies gand ar paper-broenn, ha diwezatoc’h, ar C’hresianed hag ar Romaned. Kretiz, en eil milved kent H. S., a skrive war deliou palmez <ref>''Phoinix'' « palmez » e gresieg.</ref> ha kendalc’het e voe gand ar c’hiz-se betek derou an amzervez kristen evit diouganou Apollo ha dihellou an templou <ref>Suidas. Keñveria R. Dussaud, ''les Arabes en Syrie avant l’Islam'', p. 86.</ref>. Danveziou all a zo bet implijet da skriva warno : lïen, krec’hin, ler, parch, rusk&nbsp;<ref>Keñveria an iwerzoneg ''barc'' « levr », ''barclann'' « levraoueg », e germaneg ''bark'' « rusk ».</ref>. Diwar ar IV{{vet}} kantved kent H. S. eo e voe kroget d’ober gant rollou pe levriou parch. Eus an holl skridou-ze, ken bresk d’an tan ha d’ar glebor, n’eo deuet beteg ennomp nemet re an<noinclude><references/></noinclude> izpil2mp7bum5xjv0wwa40h257gu1ho 102 66935 209903 2026-09-30T17:23:23Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "Ejipt, miret ma 'z int bet gant temz-amzer sec'h-meurbet ar vro-ze. Ar skridou ejiptek war gartons, paper-broenn, lien, parch, hag all, savet e koulz ar remziadennou-Faraoned kosa (Impalaerded-Koz hag Impalaerded-Krenn) a ZO deuet beteg ennomp dre nebeut ha miret fall ez int. Re an Impalaerded-Nevez a zo stankoc'h ha miret gwelloc'h. Ar pep brasa, avat, eus an dournskridou war baper-broenn eus an Hen-Ejipt a zo bet skrivet war-lerc'h an Impalaerded-Ne... 209903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 33 —|}}</noinclude>Ejipt, miret ma 'z int bet gant temz-amzer sec'h-meurbet ar vro-ze. Ar skridou ejiptek war gartons, paper-broenn, lien, parch, hag all, savet e koulz ar remziadennou-Faraoned kosa (Impalaerded-Koz hag Impalaerded-Krenn) a ZO deuet beteg ennomp dre nebeut ha miret fall ez int. Re an Impalaerded-Nevez a zo stankoc'h ha miret gwelloc'h. Ar pep brasa, avat, eus an dournskridou war baper-broenn eus an Hen-Ejipt a zo bet skrivet war-lerc'h an Impalaerded-Nevez, d'ar mare m'he doa ar vro kollet he frankiz. Gant-se, n'eo ket hepken skridou ejiptek a gaver en o zouez, hogen ivez skridou gresiek, latin, aramaek, hebraek, pelviek, hag all. Nemed ar skridou war baper-broenn kavet en Ejipt ha hiniennou all dizouaret en Herculanum <ref>Kêr Italia, war pleg-mor Neapoli, a voe sebeliet er bloaz 79 goude H. S. gand eur stêriad maen-teuz dislonket gand eur menez-tan. — Parchou Doura a zo eus an II{{vet}} kantved kent H. S. ha re Avroman eus ar I^a kantved kent H. S.</ref>, tammou parch kavet e Doura (Siria) hag en Avroman (Kurdistan), n'hon eus ket a zourns- kridou diwar dourn Gresianed ha Romaned an Hen-amzer. Ar pez a anavezomp eus hen-lennegez ar Romaned a zo deuet d'eomp dre zournskridou eus ar Grenn-amzer savet gand ar venec'h kristen, Beneadiz dreist-holl, a labouras da adskriva dournskridou koz a oa etre o daouarn ha n'int ket deuet beteg ennomp <ref>Neket dre garantez ouz lennegez pagan ar Romaned o deus graet kement-se, hogen dre ma veze sellet gand o frio-</ref>. Hen-lennegez ar<noinclude><references/></noinclude> dr1wg0vdeh96dfb3zpimbc22khq2qhp 209904 209903 2026-09-30T17:28:38Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 33 —|}}</noinclude>Ejipt, miret ma 'z int bet gant temz-amzer sec'h-meurbet ar vro-ze. Ar skridou ejiptek war gartons, paper-broenn, lien, parch, hag all, savet e koulz ar remziadennou-Faraoned kosa (Impalaerded-Koz hag Impalaerded-Krenn) a ZO deuet beteg ennomp dre nebeut ha miret fall ez int. Re an Impalaerded-Nevez a zo stankoc'h ha miret gwelloc'h. Ar pep brasa, avat, eus an dournskridou war baper-broenn eus an Hen-Ejipt a zo bet skrivet war-lerc'h an Impalaerded-Nevez, d'ar mare m'he doa ar vro kollet he frankiz. Gant-se, n'eo ket hepken skridou ejiptek a gaver en o zouez, hogen ivez skridou gresiek, latin, aramaek, hebraek, pelviek, hag all. Nemed ar skridou war baper-broenn kavet en Ejipt ha hiniennou all dizouaret en Herculanum <ref>Kêr Italia, war pleg-mor Neapoli, a voe sebeliet er bloaz 79 goude H. S. gand eur stêriad maen-teuz dislonket gand eur menez-tan. — Parchou Doura a zo eus an II{{vet}} kantved kent H. S. ha re Avroman eus ar I^a kantved kent H. S.</ref>, tammou parch kavet e Doura (Siria) hag en Avroman (Kurdistan), n'hon eus ket a zourns- kridou diwar dourn Gresianed ha Romaned an Hen-amzer. Ar pez a anavezomp eus hen-lennegez ar Romaned a zo deuet d'eomp dre zournskridou eus ar Grenn-amzer savet gand ar venec'h kristen, Beneadiz dreist-holl, a labouras da adskriva dournskridou koz a oa etre o daouarn ha n'int ket deuet beteg ennomp <ref>Neket dre garantez ouz lennegez pagan ar Romaned o deus graet kement-se, hogen dre ma veze sellet gand o frioled al labour-adskriva evel mat da bellaat an temptaduriou. Ouspenn, kalz eus al leaned n’oant ket evid intent al latin a adskrivent, S. Reinach, ''Minerva, introduction à l’étude des classiques scolaires grecs et latins'', 6{{vet}} mouladur, 1907, p. 28.</ref>. Hen-lennegez ar<noinclude><references/></noinclude> 4wk3l7bn3sx7db271mcy0027vfa4a3q 102 66936 209905 2026-09-30T17:30:07Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 34 —|}}</noinclude>C’hresianed a zo bet miret d’eomp war dournskridou savet en hevelep doare gant Gresianed kêr Vuzantion etre ar V{{vet}} kantved goude H. S. ha kemeridigez Konstantinopl gand an Durked er bloaz 1463. Hiniennou eus an dournskridou o deus miret lennegez Gresianed ha Romaned an Hen-amzer a zo bet skrivet er V{{vet}}-X{{vet}} kantved goude H. S. ; kalz a zo eus an X{{vet}}-XIII{{vet}} kantved ; an darn-vuia, avat, a zo bet savet en XIII{{vet}}-XV{{vet}} kantved. Er c’hantvedou-ze ivez ez eo bet savet en Europ an darn-vuia eus an dournskridou romanek <ref>Pe nevez-latin, da lavarout eo skrivet er yezou diwanet eus al latin a oa bet ledet gand ar Romaned e kornog an Europ dreist-holl. Ar penna yezou-ze eo an italieg, ar provanseg (n’eo ar c’hatalonieg nemed eur rannyez anezañ), ar spagnoleg, ar portugaleg, ar galleg hag ar roumaneg (ar yez-mañ komzet er reter, war glannou an Danao-Izela).</ref>, keltek, germanek ha slavek a anavezomp. Diwar ar c’houlz-se, e krog d’en em c’hrounna, en holl vroiou Europa, skridou a bep seurt talvoudus bras evid an Istor : dihellou, teuliou, hag all. Ermaez eus an Europ, ez eo bet savet ivez {{Reizh|e-epad|e-pad}} ar Grenn-amzer ar c’hosa dournskridou siriek, arabek, armeniek, persiek, indezek, tibetek, turkek,<noinclude><references/></noinclude> 3hfopwc85qg0vadmat4x9qny54lw4vk 102 66937 209906 2026-09-30T17:33:44Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 36 —|}}</noinclude>{{Tired2|rem|ziadou}} o deus bevet war hon douar-bras-ni kent derou an Istor, ha, dre welout stuziou ha doareou ar rummadou Aziaded warlerc’hiet a-vremañ, e teu splannoc’h d’hor spered stad hor poblou a-hed an istorvez. Ledanaet souezus eo bet Istor ar Bed dre ar c’havadennou graet en Azia, el lec’hiou m’o deus bleuniet sevenaduriou an Hen-amzer hag ar Grenn-amzer, dre lennidigez ha troidigez an enskrivadu- riou bet dizouaret enno. Bep ma labourer, e wellaer ar binviou-labour, ar reoliou-labourat, ha savet ez eus bet diazezou da eleiz a skiantou nevez gouestlet da studia ar c’hevredadou-tud ha kement a denn d’ezo: yezou, giziou, renerez, lezennou, kredennou, lennegez, ijinou-kaer, hag all. {{Kreizañ|''TALVOUDEGEZ AR SKRIDOU EVEL TESTENIOU A ISTOR''}} Ar skridou kempred gand an darvoudou eo o deus ar vrasa talvoudegez ouz daoulagad an istorour. Ar skridou savet pell goude an darvoudou n’int ket kerkouls. Koulskoude, an dud o savas o deus alies skrivet diwar skridou koz kempred d’an darvoudou, pe skrivet o deus c’hoaz diwar glevout tud aet war an oad hag a oa bet test d’an darvoudou-ze. Traou all a zo c’hoaz hag a c’hall kreski pe disteraat talvoudegez ar skridou lealded pe amlealded ar skrivagner, lemmder pe bouc’hder e spered, krakter e sell, e renk, e garg, ar perz en deus kemeret en darvoudou, hag all.<noinclude><references/></noinclude> 5okk7dqa3jcxau22fc4oqaex9mp6gbq 102 66938 209907 2026-09-30T17:34:03Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 35 —|}}</noinclude>mongolek, sinaek, japanek, malezek, meksikanek ha yukatanek anavezet ganeomp. {{Kreizañ|''AR MOULADURIOU''}} Diwar ar XV{{vet}} kantved, ar moulerez, dre en em skigna en Europ, en deus kresket souezus niver al levriou hag ar skridou a bep seurt ma c’hall an istor ober e vad anezo. An deskadurez o kreski, ledet ma ’z eo en holl renkadou ar gevredigez dre ar skoliou bras ha bihan, he deus rôet lusk ivez d’al levriou da baotaat. A-hed an Hen-amzer hag ar Grenn-amzer, e oa bet rouez an dud o c’houzout lenn ha skriva. Bremañ, an holl a zo akuit war ze, ha war stankaat souezus eo aet an dud desket, barrek da sevel levriou ha tuet d’hen ober. Renerien-Stadou, kargverourien, kannadourien, politikerien a bep liou, soudarded, merdeïdi, beajourien, tud e karg, tud en o ferz o-unan, bourc’hizien, micherourien, a zispleg bemdez e levriou ar pez o devez gwelet, klevet, lavaret ha graet. A-hend-all, hon anaoudegez eus amzer dremenet an Denelez a zo aet war astenn, war suraat ha war wellaat. Gouizieien bet desket er Skoliou-Meur, dre furcha ha studia en dihellec’hiou, a laka tamm-dre-damm ar sklerijenn da bara e kuzeta korniou Istor Europa. Ar brôadou-tud diseven pe ouez kavet gand hor beajourien en Amerika, Afrika hag Okeania a ro kentel d’eomp war vuhezegez ar {{Tired|rem|ziadou}}<noinclude><references/></noinclude> 6xzf9osh3mvq5o8e1e7pr0gw8z2eq67 102 66939 209908 2026-09-30T17:38:31Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 37 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> Eun dra hag a rank kaout atao war e spered an hini a bled gand an Istor eo kement-mañ : Dre holl hag e peb amzer ez eo bet techet an dud, zoken ar re leala, da zua o enebourien, enebourien o bro, enebourien o c’hredenn. A-viskoaz hag e pep gouenn ez eo bet tuet an dud da re veuli kement a garent, da c’holei o faziou, da veuraat o zrec’hiou, da vihanaat o drouziweziou pe da devel warno. Red eo eta pouezata mat ar skridou testenïus d’an Istor kent fiziout enno hag ober implij anezo. Toullou bras a zo, a-hend-all, en hon anaoudegez dre ar skridou eus an amzer dremenet. Kalz eus ar skridou koz n’int ket deuet beteg ennomp. Kaset da get ez int bet gant reuz an amzer. Lezet ez int bet da vont da goll dre leziregez, sotoni pe ziouiziegez an dud o dije gallet o mirout. Alies ez int bet distrujet a-ratoz-kaer. En Azi ez eo bet douget an alouberien dre lorc’h ha kasoni da vruzuna an enskrivaduriou m’o doa kounaet enno ar poblou sujet o emgannou-trec’h a wechall. En Ejipt, Faraoned-zo o deus laket morzolia an enskrivaduriou lezet gand ar Faraoned en o raog. En Amerik, ar Spagnoled o deus tangwallet levraouegou Indianed ar Meksik. {{Kreizañ|''SAVADURIOU HA HENDRAEZOU''}} Mar deo ar skrid, enskrivadur, teul, dihell, lizer, levr skritur-dourn pe levr skritur-moul, penna<noinclude><references/></noinclude> ryffj6pwllsj7jq4p2uqnyehwgd3qom 102 66940 209909 2026-09-30T18:10:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 38 —|}}</noinclude>mammenn an Istor, pa ’z eo gwir ez eo drezañ hepken ez anavezomp dibun reiz an darvoudou, oberiou hag anoiou an dud hag ar poblou, n’eo ket evelato ar vammenn n’eus nemeti. Ar savaduriou, templou, paleziou, kastellou, kreñvlec’hiou, tïez, beziou, hag all, an dismantrou anezo pe ar roudou o deus lezet en douar, a zo ivez testeniou a istor eus an talvoudusa. Kerkouls all eo an holl draezou, frouez eus ijin ha dourn mab-den : arrebeuri, binviou, armou, braoïgou, skeudennou, hag all. An testeniou-ze n’int ket evit liva gevier evel ma ra alies ar skridou. Ouspenn-ze, seul-vui ma saver en amzer dremenet, seul dalvoudusoc’h e teu da veza testeni ar savaduriou hag an hendraezou, dre ma teu ar skrid da veza rouesoc’h-rouesa, hag, a-benn an diwez, da steuzia mik. Ar poblou o deus bevet e-pad ar ragistorvez war e hed, da lavarout eo e-pad milvedou, n’int anavezet ganeomp nemet dre ar roudou lezet en douar gand o ijinerezou hag o micheriou.<noinclude><references/></noinclude> mv0akcob3o0id4ku6kp3aoe2bbw7n27