Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 4 66941 209910 2026-10-01T12:42:30Z MediaWiki message delivery 922 /* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */ rann nevez 209910 wikitext text/x-wiki == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].<br/>Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 1 Here 2026 da 14:42 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31106967 --> dty94f35utxiny0vsz3x19mxefeghbb 102 66942 209911 2026-10-01T13:19:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 39 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|<big>'''III. — AN ISTOROURIEZ HAG AR SKIANTOU OUZ HEN HARPA'''</big>}} Studia piz an holl vammennou a anaoudegez emaomp o paouez envel, kroueria, burutella gand evez an testenïou, ha, drezo, klask diskleria an darvoudou a zo c’hoarvezet, ar perag hag ar penaoz eus an traou a zo bet, setu aze kefridi an istorour. Ar reolennou a zo ret d’ezañ heulia evit kas da benn e labour a zo anezo skiant an Istor, pe an Istorouriez. Re hir e vefe o displega amañ. Gwell e ve d’eomp envel berr-ha-berr ar skiantou a ro harp d’an istorour da ziluzia traou an Tremened dre lavarout eur geriennou bennak diwar-benn pep-hini anezo. Skiantou an Natur a zeu da genta, ar re a studi an Douar en e stumm a-ziavaez hag en danveziou aet d’hen ober, ar plant a gresk war e c’horre, an temz-amzer a bouez war ar plant, hag al loened a zo e pep bro diouz ar plant hag an temz-amzer. An holl draou-ze o deus pouezet kalz war vuhez mab-den, dreist-holl er penn-kenta. An douarouriez hag<noinclude><references/></noinclude> t650ualin1ylay3guif9r7df9ocaoxq 102 66943 209912 2026-10-01T13:22:03Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 40 —|}}</noinclude>an henouennoniez a ro eun harp eus an talvou- dusa d’ar ragistorouriez. {{Kreizañ|''DOUAROURIEZ''}} Skiant an danveziou anezo pluskenn-vaen an Douar eo an douarouriez&nbsp;<ref>''Geologiez'' evid ar re a intent gwelloc’h ar geriou a zeu eus ar galleg eged ar geriou tennet eus ar brezoneg. Diwar daou c’her gregach : gê « ''douar'' » ha ''logos'' « ger, prezegenn ». Kalet eo bepret al lizerenn g e gregach evel e brezoneg.</ref>. Ar bluskenn-vaen a zo enni meur a wiskad- rec’hell ledet an eil war egile. Ar gwiskadou-ze a zo bet gwechall tonenn an Douar, pep-hini d’e dro ha d’e vare. Koundounet int bet d’an traoñ gand ar finvadennou a vez atao o heja gorre ar bed. Golôet ez int bet an eil war-lerc’h egile gand ar gouelezennou hag an atredou degaset warno dre an dou- reier-red a vez dalc’hmat o krignat, o tispenn hag o kompeza kement torosennadur bet lakaet da sevel gant strisidigez ar bluskenn. An danvezennou blot pe rouez a oa ouz o ober gwechall, p’edo anezo tonenn ar bed, a zo bet kemmet o neuz ha kaletaet dre ar wrez hag an nerziou-strilhouriez diwanet eus ar moustradur hag an ensiladur. An Traez a zo aet da vaen-krag, an dismantrou-plant da c’hlaou-douar ; al lec’hidou-mor ha lenn a zo bet<noinclude><references/></noinclude> qloklpe2tzq4ufizkioc81aywyvng4q 102 66944 209913 2026-10-01T13:25:10Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 41 —|}}</noinclude>trôet e kleiz gwenn, e maen-plastr, e maen-raz hag e maen-marbr, ar pri e maen-sklent, hag all&nbsp;<ref>Ouspenn ar rec’hell gweleadet, o tont eus ar ''gouelezennerez'', ez eus amañ hag ahont er bluskenn-vaen rec’hell tolzennadet deuet eus an ''dislonkerez''. Ar re-mañ a zo anezo an danvezennou a zo bet pe ledet war ar barr gand ar meneziou-tan en o dislonkadennou pe enflistret ganto er c’houdouniou : ludu, koc’hion, mein-spoue ha mein-teuz a bep seurt (lava, gwer menez-tan pe obsidian, bazalt, hag all).</ref>. Diwar studia ar gwiskadou-rec’hell-ze hag ar relegou loened ha plant a zo enno, ez eo deuet an douarourien a-benn da adkavout ha da dresa en e linennou penna istor an Douar. E-touez ar gwiskadou ma ra ar solieraouadur anezo pluskenn galet ar bed, ar re goundouna eo ar re gosa ha teva. Ar re uhela, an tosta d’ar gorre, eo ar re nevesa ha tanava. Amañ hag ahont, koulskoude, e kaver mankou er gwiskadou-rec’hell, dre m’o deus e meur a lec’h an doureier-red krignet ha peurzistrujet gwiskadou-zo a zo aet evel-se da get en o fez hep lezel ken a roudou war o lerc’h. Amañ hag ahont c’hoaz, e kav an douarour luzia dennou da zirouestla : ar c’hrenou-douar, ha, dreist-holl, ar finvadennou gorrek a vez gand an douarou-bras, al lusk war strisaat ha roufenna a zo gant pluskenn-vaen ar bed, o deus lakaet alies ar gwiskadou-rec’hell da skarra, da derri, da zihompra ha da vont war eilpenn. Dihompraduriou hag eilpennaduriou, e gweleadou-rec’hell a oa plaen<noinclude><references/></noinclude> qwbyl2d48rwgzgifi9biih98l7b8mnz 102 66945 209914 2026-10-01T13:30:23Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 42 —|}}</noinclude>da genta, a verzer dreist-holl er broiou meneziek pe er broiou a zo bet meneziou warno&nbsp;<ref>An aradennadou-meneziou kosa (ar re a oa o sevel war c’horre an Douar er c’henta pe en eil hoalad) a zo bet peurzispennet gant krignerez an doureier-red. Ne chom ken nemed ar wrizienn anezo, evel e Breiz.</ref>. {{Kreizañ|''HENOUENNONIEZ''}} An henouennoniez eo skiant ar gouennou loened ha plant (aet da get bremañ ar pep brasa anezo) o deus bevet war an Douar e-pad an amzerveziou diskuliet d’eomp gand an douarouriez <ref>Henouennoniez, da lavarout eo ''paleontologiez'' evid ar re a zo gwell ganto galleg brezonekaet eget brezeneg rik. Diwar tri ger gregach : ''palaios'' « hen, koz », ''on, ontos'' « beza, bout », ''logos'' ger, prezegenn ».</ref>. Henlouzawouriez a reer eus kevrenn an henouennoniez gouestlet da studi ha da anaoudegez ar plant aet diwar ar bed, henloenoniez eus ar gevrenn gouestlet d’al loened kollet ar ouenn anezo. Disheñvel diouz ar gwiskadou eo ar gouennou plant ha loened a gaver ar relegou pe ar roudou anezo e pluskenn-vaen an Douar. Seul dounoc’h (da lavarout eo seul gosoc’h) eo ar gwiskad, seul disteroc’h eo gouenn ar blantenn pe al loen. Bep ma tostaer da c’horre an Douar, e weler ar gouennou o kemma, ar gouennou koz o vont da get, gouennou nevez o tinodi, hag e teu an holl {{Tired|ouennou-|ze}}<noinclude><references/></noinclude> 475eculbbashwm9gddcp03b2krbrtj1 102 66946 209915 2026-10-01T13:33:54Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|ouennou-|ze}} da veza heñveloc’h-heñvela ouz ar re a welomp bremañ o veva en-dro d’eomp war c’horre ar bed. D’an neb a studi Istor ar C’hentved ez eo talvoudus bras ar relegou plant ha loened. Drezo e teu sklerijenn war oad ar gwiskadou-rec’hell, war an temz-amzer a oa o ren d’ar c’houlz m’edo ar gwiskadou-ze oc’h en em astenn, ha zoken war an henzouaroniez, da lavarout eo stumm ha natur ar broiou, pe dounvor, pe arvor, pe douar-bras e..." 209915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 43 —|}}</noinclude>{{Tired2|ouennou-|ze}} da veza heñveloc’h-heñvela ouz ar re a welomp bremañ o veva en-dro d’eomp war c’horre ar bed. D’an neb a studi Istor ar C’hentved ez eo talvoudus bras ar relegou plant ha loened. Drezo e teu sklerijenn war oad ar gwiskadou-rec’hell, war an temz-amzer a oa o ren d’ar c’houlz m’edo ar gwiskadou-ze oc’h en em astenn, ha zoken war an henzouaroniez, da lavarout eo stumm ha natur ar broiou, pe dounvor, pe arvor, pe douar-bras e oant&nbsp;<ref>Hen-zouaroniez, da lavarout eo paleogeografiez evid ar re a fell d’ezo mirout krenn ouz ar ouiziegez da vont e penn an dudigou dizesk dre implijout geriou estren iskis, talvoudegez splann ebet d’ezo.</ref>. Dre ober a-gevret gand an diskleriaduriou a ro an douarouriez hag an henouennoniez, e teuer da ranna Istor an Douar etre pevar hoalad bras, eilrannet pep-hini anezo e rannhoaladou, eilrannhoaladou, oadveziou ha rannoadveziou&nbsp;<ref>E-touez ar gwiskadou-rec’hell m’eo diazezet warno ar rannadou hag an eilrannadou-ze eus Istor ar C’hentved, e tigemm an douarourien etre : 1° ar gwiskadou pe weleadou, arouezennet pep-hini anezo, e sell d’an henouennoniez, dre eur ouenn loened pe blant (pe meur a hini) o paota war ar re all (kement-mañ oc’h ober ar pez a anver eun ''dremmweliad-henouennou'') ; 2° an diazezadou ; 3° ha 4° ar solieradou hag an eil solieradou. Hizio an deiz, e Istor ar C’hentved, e niverer tri-ugent rannoadvez bet studiet mat, pep-hini anezo o tont gantañ eur solierad eus ar bluskenn-vaen en em gav enni relegou loened ha plant na gaver ket er solieradou all. Ar relegou plant ha loened, ar roudou pe an enlouc’hadou diwarno a gaver er bluskenn-vaen, a vez graet ''fosilennou'' anezo</ref>.<noinclude><references/></noinclude> hnqamf7k53bbu2ixbzg1ig1kmkkyyy9 209916 209915 2026-10-01T13:37:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 43 —|}}</noinclude>{{Tired2|ouennou-|ze}} da veza heñveloc’h-heñvela ouz ar re a welomp bremañ o veva en-dro d’eomp war c’horre ar bed. D’an neb a studi Istor ar C’hentved ez eo talvoudus bras ar relegou plant ha loened. Drezo e teu sklerijenn war oad ar gwiskadou-rec’hell, war an temz-amzer a oa o ren d’ar c’houlz m’edo ar gwiskadou-ze oc’h en em astenn, ha zoken war an henzouaroniez, da lavarout eo stumm ha natur ar broiou, pe dounvor, pe arvor, pe douar-bras e oant&nbsp;<ref>Hen-zouaroniez, da lavarout eo paleogeografiez evid ar re a fell d’ezo mirout krenn ouz ar ouiziegez da vont e penn an dudigou dizesk dre implijout geriou estren iskis, talvoudegez splann ebet d’ezo.</ref>. Dre ober a-gevret gand an diskleriaduriou a ro an douarouriez hag an henouennoniez, e teuer da ranna Istor an Douar etre pevar hoalad bras, eilrannet pep-hini anezo e rannhoaladou, eilrannhoaladou, oadveziou ha rannoadveziou&nbsp;<ref>E-touez ar gwiskadou-rec’hell m’eo diazezet warno ar rannadou hag an eilrannadou-ze eus Istor ar C’hentved, e tigemm an douarourien etre : 1° ar gwiskadou pe weleadou, arouezennet pep-hini anezo, e sell d’an henouennoniez, dre eur ouenn loened pe blant (pe meur a hini) o paota war ar re all (kement-mañ oc’h ober ar pez a anver eun ''dremmweliad-henouennou'') ; 2° an diazezadou ; 3° ha 4° ar solieradou hag an eil solieradou. Hizio an deiz, e Istor ar C’hentved, e niverer tri-ugent rannoadvez bet studiet mat, pep-hini anezo o tont gantañ eur solierad eus ar bluskenn-vaen en em gav enni relegou loened ha plant na gaver ket er solieradou all. Ar relegou plant ha loened, ar roudou pe an enlouc’hadou diwarno a gaver er bluskenn-vaen, a vez graet ''fosilennou'' anezo gand an douarourien. A-wechou, evit pez a sell ouz al loened, ez eo bet miret danvez ar c’hregin pe an eskern. Gwechou all ez eo bet treuzfurmadennet an danvez-se dre an ensiladuriou ha trôet e maen. Gwechou all c’hoaz ez eo bet steuziet danvez ar relegou dre ensiladuriou-zo ha ne van ken er roc’h nemed eur c’houllôenn a zo anezi roudenn reiz pe enlouc’had ar relegou-ze. Troiou-zo e kaver zoken er gweleadou-rec’hell roudou diwar treid melikeineged, touilou-preñved, tonnouïgou-mor ha lommadou dour-glao. Ar roudou-ze, moulet er pri, el lec’hid pe en douarou blot, a zo bet leuniet gant traez kent beza diverket, hag an traez-se, aet kalet da c’houde, en deus o miret reiz beteg ennomp.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> hbb861dq7zajcprekklc7kt9bszq5nl 102 66947 209917 2026-10-01T13:38:40Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> I. — Ar ''c’hentahoalad'' pe ''hoalad hen-loenek''. El lec’hidadou diwar moriou an hoalad-ze eo e kaver ar c’henta relegou pe roudou anat diwar buhezeged. An ano a ''hoalad henloenek'' a raer anezañ dre m’edo peurliesa ar gouennou-loened a veve en amzer-ze disheñvel a-grenn diouz ar gouennou bremañ. Kresteneged eus rummad aet da get an ''trilobited'' a zo oc’h arouezenna gwiskadou an hoalad-ze. Ar mellkeineged n’eus nemet peskedennou a... 209917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 44 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> I. — Ar ''c’hentahoalad'' pe ''hoalad hen-loenek''. El lec’hidadou diwar moriou an hoalad-ze eo e kaver ar c’henta relegou pe roudou anat diwar buhezeged. An ano a ''hoalad henloenek'' a raer anezañ dre m’edo peurliesa ar gouennou-loened a veve en amzer-ze disheñvel a-grenn diouz ar gouennou bremañ. Kresteneged eus rummad aet da get an ''trilobited'' a zo oc’h arouezenna gwiskadou an hoalad-ze. Ar mellkeineged n’eus nemet peskedennou anezo e-pad eur rannad vras eus ar c’henta hoalad. Loened diouelfennel en em ziskouez da c’houde, ha, war-dro dibenn an hoalad, e weler o tont loened-stlej. Ar plant-douar a zo ganto stumm dispisfrouezeged. Ar plant-mor a zo goumon ha bezin heñvel ouz re vremañ&nbsp;<ref>Gwiskadou-rec’hell ar c’hentahoalad a zo dindano ar pez a anver ''an diazezadou kenta'' pe an ''diazezadou diloen'', aet da get enno pep roudenn a draou beo. E diazezadou kenta ar Finland ez eus bet kavet danvezennou glaouek ha ferennou</ref>.<noinclude><references/></noinclude> jfm4djuqfn7kq12omso17934jlfq5d1 209918 209917 2026-10-01T13:42:15Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 44 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> I. — Ar ''c’hentahoalad'' pe ''hoalad hen-loenek''. El lec’hidadou diwar moriou an hoalad-ze eo e kaver ar c’henta relegou pe roudou anat diwar buhezeged. An ano a ''hoalad henloenek'' a raer anezañ dre m’edo peurliesa ar gouennou-loened a veve en amzer-ze disheñvel a-grenn diouz ar gouennou bremañ. Kresteneged eus rummad aet da get an ''trilobited'' a zo oc’h arouezenna gwiskadou an hoalad-ze. Ar mellkeineged n’eus nemet peskedennou anezo e-pad eur rannad vras eus ar c’henta hoalad. Loened diouelfennel en em ziskouez da c’houde, ha, war-dro dibenn an hoalad, e weler o tont loened-stlej. Ar plant-douar a zo ganto stumm dispisfrouezeged. Ar plant-mor a zo goumon ha bezin heñvel ouz re vremañ&nbsp;<ref>Gwiskadou-rec’hell ar c’hentahoalad a zo dindano ar pez a anver ''an diazezadou kenta'' pe an ''diazezadou diloen'', aet da get enno pep roudenn a draou beo. E diazezadou kenta ar Finland ez eus bet kavet danvezennou glaouek ha ferennou eur seurd maen-raz, ar sipolin, a hell dont, an eil re hag ar re all, eus bezin ha kregin-mor.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> sdxv89yh7m6uv4qgb1qvzzzjac56hto 102 66948 209919 2026-10-01T13:44:42Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Kevrennet eo bet ar c’hentahoalad etre pemp rannhoalad : 1° ar ''rannhoalad rakkambriek'' <ref>Anvet evel-se dre ma teu kent an oadvez kambriek : ar gweleadou hag an diazezadou en em furmet e-pad ar rannhoalad rakkambriek en em gav dindan ar gweleadou hag an diazezadou en em ledet e-pad an oadvez kambriek. An oadvez kambriek a zo deuet d’ezañ e ano eus Kambria, furm latinaet ano Bro-Gembre, e Breiz-Veur, dre ma ’z eo bet studiet da g... 209919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 45 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> Kevrennet eo bet ar c’hentahoalad etre pemp rannhoalad : 1° ar ''rannhoalad rakkambriek'' <ref>Anvet evel-se dre ma teu kent an oadvez kambriek : ar gweleadou hag an diazezadou en em furmet e-pad ar rannhoalad rakkambriek en em gav dindan ar gweleadou hag an diazezadou en em ledet e-pad an oadvez kambriek. An oadvez kambriek a zo deuet d’ezañ e ano eus Kambria, furm latinaet ano Bro-Gembre, e Breiz-Veur, dre ma ’z eo bet studiet da genta wiskadou an oadvez-se e Kembre e lec’h m’o deus etre 8 ha 10.000 metrad teoder.</ref> anvet ''algonkiek'' en Amerik <ref>Eus ano an Algonkianed, meuriadou Indianed a zalc’he, kent donedigez Europiz, ar vro ec’hon en em astenn e kevrenn hanternoz Norz-Amerika, tro-dro d’al Lennou-Meur. Meur a vil metrad teoder o deus ar gweleadou rakkambriek er vro-ze.</ref>. N’eus roudenn ebet a loened er gwiskadou en em ledet e-pad ar rannhoalad-ze pe da vihana gwall-zispis ha dre-ze arvarus eo ar roudennou a gaver amañ hag ahont enno. Ar ouizieien a gred d’ezo n’oa ket c’hoaz a loened war an douar d’ar c’houlz-se a ra ''rannhoalad diloen'' eus ar rann-hoalad rakkambriek. Ar re a gav d’ezo ez eus bet loened nemet n’eo ket deuet ar roudou anezo beteg ennomp a ra anezañ ''rannhoalad dizanavloenek''. Eun trede rummad gouizieien hag a sell ar roudou dispis evel gwir roudou loened a ra anezañ ''rannhoalad kentloenek''&nbsp;<ref>Glaou-douar a zo bet kavet er gweleadou rakkambriek, e Shunga, gouarnamant Olonetz, Rusia, hag e Snojarvi,</ref>.<noinclude><references/></noinclude> eaqf9rguwadqh2227zsf4ahuzfs28kk 209920 209919 2026-10-01T13:48:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 45 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> Kevrennet eo bet ar c’hentahoalad etre pemp rannhoalad : 1° ar ''rannhoalad rakkambriek'' <ref>Anvet evel-se dre ma teu kent an oadvez kambriek : ar gweleadou hag an diazezadou en em furmet e-pad ar rannhoalad rakkambriek en em gav dindan ar gweleadou hag an diazezadou en em ledet e-pad an oadvez kambriek. An oadvez kambriek a zo deuet d’ezañ e ano eus Kambria, furm latinaet ano Bro-Gembre, e Breiz-Veur, dre ma ’z eo bet studiet da genta wiskadou an oadvez-se e Kembre e lec’h m’o deus etre 8 ha 10.000 metrad teoder.</ref> anvet ''algonkiek'' en Amerik <ref>Eus ano an Algonkianed, meuriadou Indianed a zalc’he, kent donedigez Europiz, ar vro ec’hon en em astenn e kevrenn hanternoz Norz-Amerika, tro-dro d’al Lennou-Meur. Meur a vil metrad teoder o deus ar gweleadou rakkambriek er vro-ze.</ref>. N’eus roudenn ebet a loened er gwiskadou en em ledet e-pad ar rannhoalad-ze pe da vihana gwall-zispis ha dre-ze arvarus eo ar roudennou a gaver amañ hag ahont enno. Ar ouizieien a gred d’ezo n’oa ket c’hoaz a loened war an douar d’ar c’houlz-se a ra ''rannhoalad diloen'' eus ar rann-hoalad rakkambriek. Ar re a gav d’ezo ez eus bet loened nemet n’eo ket deuet ar roudou anezo beteg ennomp a ra anezañ ''rannhoalad dizanavloenek''. Eun trede rummad gouizieien hag a sell ar roudou dispis evel gwir roudou loened a ra anezañ ''rannhoalad kentloenek''&nbsp;<ref>Glaou-douar a zo bet kavet er gweleadou rakkambriek, e Shunga, gouarnamant Olonetz, Rusia, hag e Snojarvi, Finland. Fetis evel peurc’hlaou eo ar glaou-ze, liou metalek gantañ a-wechou ha peursteuziet ennañ pep roudenn eus ar plant aet d’hen ober.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> 6r28gy1tneq58dhiqlxbmtqrhe4hgh4 102 66949 209921 2026-10-01T13:53:16Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 46 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 2° ''ar rannhoalad silurek'' <ref>Eus ano ar Silured, poblad keltiek, a oa en he c’herz en amzervez kelt-ha-roman ar rannvro a Vreiz-Veur anvet bremañ kontelez Penngwern (''Shrewsbury, Shropshire'' gand ar Saozon). E kontelez Penngwern eo e voe studiet da genta ar gweleadou-rec’hell eus ar rannhoalad-ze gand an naturour saoz Murchison.</ref> : en diazezadou douna ha kosa eus ar rannhoalad-ze (ar re en em furmet e-pad an oadvez kambriek) eo e kaver ar c’hosa ''fosilennou'', da lavarout eo ar c’hosa relegou karrekaet deuet d’eomp diwar buhezeged ar C’hentved. Loened ar rannhoalad silurek a zo loened-mor : kentviled (toullaoueged ha skinaoueged), plantviled (spoueou, kouralou, morgaol), blotviled (en o zouez al ''linguled'', eur ouennad vlotviled brec’htroadek diougrogenek he deus treuzvevet betek hon amzer) ha kresteneged dreist-holl, ar pep brasa eus ar re-mañ diwar gouennou o tenna da rummad aet da get an trilobited. Melleged ha kevnideged a oa ivez: roudou preñved-traez ha kruged (''Scorpio'') a zo bet kavet. An enlouc’hadou-plant a zo diwar goumon pe vezin ankellek ha dispisfrouezeged gwaziennek (lostou-marc’h, raden ha troadou-bleiz). 3° ar ''rannhoalad devonek'' <ref>Stank eo ar gouelezennadou karrekaet diwar ar rannhoalad-ze e Bro-Devon, e Breiz-Veur. Ac’hano an ano roet d’ezañ.</ref> : stank eo ar {{Tired|rele|gou}}<noinclude><references/></noinclude> 1jh9xs1tte41snmr0rj6z4z8q0tmndk 102 66950 209922 2026-10-01T13:56:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 47 —|}}</noinclude>{{Tired2|rele|gou}} pesked ; pesked hobregonek ez int peurliesa, ha pesked migournek. An amprevaned a grog d'en em ziskouez kavet ez eus bet nadoziou-aer, d'ezo 0 m. 70 gourhedad eskell. Paotoc'h e teu an enlouc'hadou-plant ha kement-se a ziskouez ez a war ledanaat gorread an douarou diveuzet ; ar gouennou a denn peurliesa d'an troad-bleiz bremañ (''Lycopodium''). E-pad ar rannhoalad devonek eo e krog d'en em ziskouez gweleadou maen-raz savet gant buhezegedigou-mor : dourviledigou, toullaoueged, kouralou, hag all. Da vein-marbr ez eo aet hizio gweleadou mein-raz ar rannhoalad-ze. 4° ar ''rannhoalad glaouüs pe glaouek'' : ennañ eo en em furmet ar gweleadou bras a c'hlaou-douar a zo en Europa, e Bro-Sina hag e Norz-Amerika. Edo stank-souezus ar c'hlasvez m'oa gwisket ganti an douar d'ar c'houlz-se, eus an eil penn-ahel-bed d'egile. Loened diouelfennel a zaremprede ar geuniou, al lennou hag an aberiou ma teue d'en em zastum enno an dismantrou-plant ez eo deuet ar glaou-douar diwarno. Glasvez ar rannhoalad glaouüs a zo anezi plant bresk, d'ezo stumm dispis-frouezeged nemed a-vent e oant gant gwez bras hon amzer. An doare gwez kentvedel anvet ''kalamitez'' ne oant nemet lostou-marc'h ramzel, d'ezo etre 10 ha 12 metrad uhelder. Ar gouennou o tenna d'an troad-bleiz a oa keit hag hira pinenned bremañ ; an anavezeta eus ar gouennou-ze eo ar skantwez (''Lepidodendron'') hag ar siellwez (''Sigillaria''). Paot<noinclude><references/></noinclude> 911k6773kan9pmbtv5nv3s0cuaphdr6 102 66951 209923 2026-10-01T22:44:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 48 —|}}</noinclude>ivez ha kaer-dispar e oa ar gouennou-raden, anezo radened gwezheñvel (''Psaronius''), d’ezo etre 15 ha 18 metrad uhelder, ha radened geotennek (''Sphenopteris'', ''Pecopteris''), dek metrad a-wechou hed o deliou. Kalz a radened eus ar rannhoalad glaoüus ne dint evelato nemet fals-radened: noazhadeged e oant evit gwir, nes da rummad ar sikaz (''Cycas''). E gweleadou diweza ar rannhoalad glaouüs, ec’h en em ziskouez ar c’henta konenneged pe avalpineged (''Walchia''), heñvel a-walc’h ouz ar gwez arokaria bremañ. Al lec’hidadou en em ledet er moriou e-pad ar rannhoalad-ze a zo anezo diazezadou maen-raz aet d’o ober toullaoueged, spernaoueged, brec’htroadeged ha liesvarreged. Kleizennou gant tolzennadou maen-tan en o diabarz a gaver enno, aet peurliesa hizio da vein-marbr, ha dolomellou kleuziek. War an aodou, en aberiou hag el lennou war an douarou-bras, en em lede lec’hid, pri, traez, grouan, bili hag atredaduriou all o tont eus dismantridigez an torosennadur gand an doureier-red, ma ’z eo deuet diwarno diazezadou maen-sklent priellek ha maen-krag. 4° ''ar rannhoalad permek'' <ref>Furmaduriou ar rannhoalad-ze a zo bet kemeret ar skouer anezo e gouelezennaduriou karrekaet gouarnamant l’erm, e Rusia.</ref> : e-doug ar rannhoalad-ze ez eas da get an trilobited hag e teuas d’ar goulou ar c’henta loened-stlej, gurlazed anezo. An<noinclude><references/></noinclude> 3r4x2vzt6bxbrhyipmc4bwfi4dnea03 102 66952 209924 2026-10-01T22:47:37Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 49 —|}}</noinclude>avalpineged a ya war baotaat ar gouennou anezo : ouspenn ''Walchia'', ez eus ''Ginkgo, Ulmannia, Baiera'', ''Voltzia''. Unvan ar c’hlasvez dre an Douar a-bez e-kerz holl rannamzeriou ar c’hentahoalad a ziskouez e oa neuze an hevelep temz-amzer tomm o ren dre-holl, war pennou-ahel ar bed kerkouls ha dindan ar c’heheder anezañ. II. — ''An eil-hoalad'' pe ''hoalad krenn-loenek'' a hellfe ivez beza anvet ''hoalad al loened-stlej'' (pe ''stlejviled''), rak berz a reont neuze en eun doare dispar stank-souezus eo ar gouennou anezo ha darn eus ar gouennou-ze a zo bras-iskis, trec’h a-bell evit pez a sell ar vent hag an nerz da nerz da vrasa bronneged hon amzer. Ar bronneged, en eneb, e-doug an holl hoalad-ze, a zo gwall-zistank o gouennou, mentet-bihan hag eus an izela dere. A-vordilh e kaved e moriou an eil-hoalad eur seurd krogen anvet korn-Ammon (ammonell pe ''ammonitez'') n’oa ket anezi araok ha n’eus ket bet anezi goude : ardamezet eo ganti gweleadou-rec’hell an eil-hoalad evel ma vez ardamezet gand an trilobited gweleadou ar c’hentahoalad. War-dro kreiz an eil-hoalad e weler o para ar plant diouhaddeliennek kuzhadek, a rummad ganto ar plant bleunius hag ar gwez deil dibad, donedigez ar re-mañ o tiskouez e oa deuet ar goañvou war kevrennou uhela ar bed. Kevrennet eo an eil-hoalad etre tri rannhoalad :<noinclude><references/></noinclude> e0g0f22we1d0soktkklhc6uztatc7zh 102 66953 209925 2026-10-01T22:52:42Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 50 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 1° ''ar rannhoalad triasek'' <ref>Anvet evel-se dre ma vez graet teir solierad eus an douarennou o tenna d’ar rannhoalad-ze e Frankonia e-lec’h ma ’z int bet studiet da genta : 1° solierad ar c’hragou brizellet-ruz (''Bunter Sandstein'' gand an Alamaned) ; 2° solierad ar maen-raz arlouet krogenek (''musc’helkalk'' en alamaneg) ; 3° solierad ar priou ruz-vrizellet, anvet « margou amlivus » ''marnes irisées'' gand ar C’hallaoued.</ref> : rummad an istreged a ya war founnaat ; spernaoueged a lez o relegou er gweleadou triasek a-gevret gant bezinou bihan razus (''Diplopora, Gyroporella''), ar re-mañ oc’h ober d’ar c’houlz-se pradadou dindanvorek ma ’z eo deuet diwarno diazezadou-rec’hell a-bez. Rannhoalad an noazhadeged an hini eo : founnusaat a ra ar sikazeged (''Zamites, Otozamites, Pterophyllum'') hag an avalpineged (''Voltzia heterophylla''). Ar gouennou lost-marc’h (''Equisetum'') a zo ramzel o ment. An darnvuia eus an dispisfrouezeged gwaziennek eus an hoalad henloenek n’eus ken anezo. War baotaat ez a ar gouennou gurlazed : bez ’ez eus gurlazed pevarzroadek damheñvel ouz gourglazarded hir-vegek an Indez, ar mell-c’hlazard (''Megalosaurus'') da skouer, ha gouennou gurlazed daoudroadek heñvel a-walc’h o stumm dre vras ouz stumm ar pikolou evned-reder a vremañ, struskañvaled, hag all. Ar gouennou-baoted kosa a gejer ganto e-pad ar rannhoalad triasek a-gevret gand ar c’hregin-Ammon. Relegou daou vronneg bihan o tenna da urz ar godelleged a zo bet kavet er Stadou-Unanet (''Dromatherium, Microconodon'').<noinclude><references/></noinclude> l0ti9jcvxydomruq1ncmvwv2tfb7ubp 102 66954 209926 2026-10-02T10:18:12Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 51 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 2° ''ar rannhoalad jurasek'' <ref>Eus ano menez Jura e Bro-C’hall. Ar pep brasa eus ar rec’hell oc’h ober an aradennad-veneziou-ze a zo anezo lec’hidadou karrekaet diwar mor ar rannhoalad jurasek.</ref> arouezennet eo dre an argila war-du ar c’hreisteiz eus ar c’houralegi ; goude beva hag en em leda dindan ar 60{{vet}} derez led (da lavarout eo keit hag enezennou Shetlands en Hanternoz), n’eus ken anezo e dibenn ar rannhoalad-ze nemet dindan au 46{{vet}} derez led (da lavarout eo izeloc’h er c’hreisteiz eget Breiz-Vihan). An argil bras-ze a ziskouez ez eo aet war yenaat an temz-amzer e kevrennou an Douar tro-dro d’ar penn-ahel-bed, hag, ouspenn, ez eo padet pell meurbet an oadou jurasek. Ker gwir eo kement-se m’o deus ranket an douarourien eilranna ar rannhoalad-ze etre tri oadvez da vihana : a) ''oadvez hen-jurasek pe liasek'' <ref>Eus ''lias'', ano rôet gant mengleuzierien Bro-Saoz d’eur maen-raz priellek en em furmet en oadvez-se.</ref> : en unan eus diazezadou izela an oadvez-se ez eo bet kavet ''Microlestes'' ''antiquus'', unan eus ar c’henta bronneged anavezet. Kerniel-Ammon a ya war stankaat an eilouennou anezo ha darn a zo kaer-meurbet o c’hrogen (''Ammonites bifrons, A. Nodotianus, A. bisulcatus'', ''A. margaritatus''). Dont a ra d’ar goulou eur rummad nevez a vlotviled penntroadek ar belemnitez, damheñvel ouz morgad ar moriou bremañ (''Belemnites'' ''acutus, B. pistilliformis, B. sulcatus''). Paot eo an istrennou. Moriou ar bed, e-doug an oadvez<noinclude><references/></noinclude> d671ait0ls7lct90s188fctxtjyeohd