Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 66984 209969 2026-10-06T20:18:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 81 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> An dudoniez a zo kel ledan he zachennad-labour ma teu alïes da geja gant skiantou all. Pa dro ouz studi an hendraezou lezet gant ragistorvezidi an Europ hag ar broiou tosta (Hanternoz an Afrik, Kornog an Azi), e teu d’en em gemmeska gand an hendraouriez ragistorek. Pa dro ouz studi ar c’hredennou, e teu da geja gant skiant ar relijionou. Pa bled gand ar marvailhou a zo ker stank o niver e-mesk ar ouezidi hag an dam-sevenidi, e teu da douezia gand ar werinoniez <ref>Pe folk-lor. A-is d’al lennegez uhel, lennegez al levriou, a zo en Europ a-bez tra an dud desket, ez eus (hag ez eus bet dreist-holl) er werin (da lavarout eo er bobl izel, koueriaded ar maeziou, micherourien ar bourc’hiou hag ar c’hêriadennou) eul lennegez all a-c’henou, anezi marvailhou, kanaouennou, krenn-lavariou. Ar skiant a bleustr gant studi ar rummad traou-ze a vez graet anezi ''gwerinoniez'', eus ''gwerin'' a dalv en hor yez kement ha « pobl izel, tudigou ».</ref>. Pa fell d’ezi, n’eo ket dastum ha taolenna hepken, hogen diskleria ivez giziou, lezennou ha kredennou an dud ha tenna eus an diskleriaduriou-ze al lezennou-meur 0 ren buhez hag emdrôerez ar c’hevredadou-tud, e teu da labourat war tachennou-studi ar gevredadouriez&nbsp;<ref>Pe skiant ar c’hevredadou-tud. ''Sociologie'' a ra ar C’hallaoued eus ar skiant-ze. Kenta kevrenn an ano-ze, ''socio'', a zo eur mac’hagnadur eus ar ger gallek ''société'' « kevredad, kevredadur » ; an eil gevrenn a zo ar ger gregach ''logos'' « prezegenn. A-zivout ar ger gallek iskis-se, lenn eveziadennou L. de Rosny, ''la Science de la Civilisation : Traité d’Ethnographie théorique et descriptive'', 1900, p. 12.</ref>. Dre ober a-gevret gand ar sklerijennadou a zeu<noinclude><references/></noinclude> b6fpu72h088bn4ct9fcf85e0by1gr1g 102 66985 209970 2026-10-06T20:22:13Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 82 —|}}</noinclude>d’eomp eus an dudoniez, eus ar gevredadouriez hag eus skiantou all c’hoaz, e c’hellomp dastum en eun nebeut rummadou bras ar c’hevredadou diniver a dud a zo o veva bremañ war an douar pe o deus bevet warnañ gwechall. Pa renker ar poblou hervez ar bazennad-sevenadur diraezet ganto, e kouezer d’ar gevrennidigez-mañ : 1° Gouezidi ; 2° Barbared ; 3° Sevenidi. Pe, dre ober gand anoiou all : 1° Poblou diseven ; 2° Poblou hanter-sevenet ; 3° Poblou sevenet. ''Kenta kevrennad''. — Ar ouezidi pe ar poblou diseven eo ar c’hevredadou-tud m’eo divalo bras en o zouez an araokaat. Dianav d’ezo pep doare skritur, e reont a-wechou implij eus an danevella dre skeudennou. Beva a reont lodennet etre meuriadou, enno eun nebeut kantadou pe viliadou a dud. An izela rummadou anezo a vev diwar an hemolc’herez, ar pesketaerez hag ar c’hutuilherez <ref>Da lavarout eo ar c’hutuilh frouez gouez hag an dastum gwriziennou magus.</ref> : da skouer, ar Vochimaned en Afrik, Aostraliz en Okeania, Fuejiz en Amerik, hag, er ragistorvez, Europiz hen-varevez ar maen. An uhela rummadou a zo ouspenn gounideien-douar o labourat gand ar bigell : da skouer, kalz eus Indianed Amerik an Hanternoz, Melaneziz, ar pep brasa eus Morianed an Afrik, hag, en amzeriou kent an istorvez, Europiz nevez-varevez ar maen.<noinclude><references/></noinclude> cq008hac3qsmm6bz6q1yuwybdhticqy 102 66986 209971 2026-10-06T20:26:16Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 83 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> ''Eil kevrennad''. — Ar Varbared pe ar poblou hanter-sevenet eo ar c’hevredadou-tud a zo bet buanoc’h enno an araokaat, nemet gorrekaet en em gav alïes en o zouez ar mont war wellaat dre ar fealded ouz ar giziou hag al lezennou koz, ouz ar c’hredennou kent, ha dre draou all c’hoaz a vije re hir ober an dezrevellad anezo amañ. Bez’ ez eus anezo kevredadou bras pe Stadou, enno miliadou pe vilviliadou a dud. An darn-vuia eus ar poblou-ze a zo anavezet ganto eur c’hiz pe c’hiz-skriva (dre skeudennou, dre arouezluniou, dre lizerennou). Darn anezo a zo mesaerien-gantreer : da skouer, ar Vongoled e kreiz an Azi, ar Vedouined pe Arabed ar gouelec’h, Maoured Kornog ar Sahara en Afrik. Ar re all a zo war eun dro gounideien-douar oc’h ober gand ar bigell pe gand an arar ha magerien-loened : da skouer, Sinaïz ha Maleziz hon amzer, Peruvianed hag Azteked ar Grenn-amzer <ref>Nebeut e oa niver ar gouennou-loened doñv anavezet gand ar Beruvianed hag an Azteked. Ar Beruvianed a oa ganto kañval didorgenn an Andou, daou seurd anezañ, al lama (''Auchenia lama'') hag ar pako pe alpaka (''A. paco''), ar c’hi, ar moc’h-Indez (''Cavia porcellus''), ar waz hag an houad. Gand an Azteked ne oa nemed ar c’hi hag ar c’hilhog-Indez (''Meleagris gallopavo mexicana'').</ref>, Ejiptiz an Hen-amzer, Europiz oadvez an arem. ''Trede kevrennad''. — Ar Poblou sevenet a ya buan meurbet en o zouez an araokaat, peuzeilpennet enno kement harz, kement hual a zeu a-berz an Tremened, trôet o spered ouz pep nevezinti, atao o<noinclude><references/></noinclude> moxdmujaebpzjuyitnb87xb64qqg1xn 102 66987 209972 2026-10-06T20:29:01Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 84 —|}}</noinclude>klask trei, kemma, ijina, gwellaat. Bez’ ez eus anezo Stadou, enno tud a vilviliadou, ganto eur skritur-soniou ha labouradegou bras ma ra enno an ijinou dre dan ha tredan ar pep brasa eus labour mab-den. En drede kevrennad-ze e tleer lakaat an darn-vuia eus poblou an Europ hag ar brôadou nevez-savet gant diskennidi Europiz en Amerik, e lodennou hanternoz ha kreisteiz an Afrik, en Aostralia, e Tasmania hag er Zeland-Nevez. Mat eo anaout ar renkidigez-se a zo aes ober ganti evid an displega hag ar c’helenn. Arabat, avat, re fiziout enni, rak al lodenn wirionez a zo enni a zeu da zisteraat pa seller piz hag a-dost ouz an traou. Re founnus, re gemmesket ha re luziet eo traou ar vuhez da veza paket aes e roued ar renkidigeziou ijinet gant spered mab-den. Poblou a zo ha ne c’houzer ket pe e tleer o lakaat e-mesk ar poblou diseven pe o renka e-touez ar poblou hanter-sevenet. C’hoaz, ez eus e-metou ar poblou gouez pe diseven rummadou disheñvel-bras dre o buhezegez hag o zemz-spered. Hiniennou a zo trec’h d’an hanter-sevenidi ha zoken da galz a sevenidi dre zoareou mat o ene pe o c’halon. Bez’ ez eus, da skouer, e Bro-Indez, meuriadou gouezidi enno kement a euz ouz ar gevierez ken ez eo dizanav a-grenn ar gaou en o zouez ha ma vez bepret kredet war o ger tud ar meuriadou-ze. E meuriadou all, en hevelep bro, e vez sellet al laerez evel eun dra heugus, ha mervel gand an naon a raje an<noinclude><references/></noinclude> r6a4ggd97n3ridgu19uedt9b3weiasj 102 66988 209973 2026-10-06T20:38:31Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 85 —|}}</noinclude>dud e-kichen pourveziou boued bet fiziet enno kentoc’h eged ober o rann anezo <ref>Doktor G. Le Bon, ''les Premières Civilisations de l’Orient'', 1889, p. 100.</ref>. Skoueriou heñvel pe zamheñvel ouz ar re-mañ a c’hellfed da zegas dre gant. Gouezidi ha gouezidi a zo ! A-hend-all, er poblou sevenet, en holl renkadou ar gevredigez, ez eus eleiz a dud ha n’int ket trec’h d’ar pep brasa eus an Aziaded ha zoken da galz a Afrikaned e kement a sell ouz galloudeziou ar spered ha donezonou ar galon <ref>Keñveria G. Le Bon, ''op. cit''. p. 166 ; ''Lois psychologiques de l’Evolution des Peuples'', dekvet mouladur, 1911, pp. 35-42.</ref>. Ar sevenadurez en he fez, ken sevenadurez an traezou oberiet, ken sevenadurez traou ar spered, a zo eur palez ec’hon ha burzudus n’en deus labouret d’e sevel nemed ar pep gwella eus an Denelez, da lavarout eo eur guchennadig tud a-douez pep-hini eus ar rummadou diniver a zo en emwarlerc’hiet war c’horre ar bed abaoe oadou kenta ar ragistorvez. Kalz a ra bremañ o mad anezi ha n’int gouest da staga an distera gwellaënn outi. Beza gwenn e groc’hen, kaout eul livitenn zu lost-pik war e gein, eun tog-melons war e benn, ober gand an orjalenn-gaozeal hag ar bellgelaouerez diorjalenn <ref>Spisaomp ''pellgelaouerez'' dre ''telegraferez'' evit beza klevet gand an dud a spered a gav d’ezo n’eo ket ar brezoneg evit lavarout mat dre e c’heriou-heñ ar pez a zo lavaret fall gand ar galleg dre c’heriou kemeret diwar gregach an Hen-amzer ha trefoedet gantañ. Diwar daou c’her eus ar yez komzet er V{{vet}}-IV{{vet}} kantved kent H. S. gant Perikles hag Aristoteles : ''tele'' pell » ha ''graphein'' « skriva ». Pellgelaoui dre vrec’hiou-arouezia a zo bet ijinet er XVIII{{vet}} kantved goude H. S. gant Chappe, hag ar pellgelaoui dre orjalennou-tredan gant Wheatstone ha Morse en XIX{{vet}} kantved.</ref>, lonka {{Tired|kilometradou-hent}}<noinclude><references/></noinclude> cpvbvxyl3js80mb9by77z44lhsv5sni 102 66989 209974 2026-10-06T20:44:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 86 —|}}</noinclude>{{Tired2|kilometradou-hent}} ouz rod-vlenia eur c’harr-dre-dan, ne sav ket hailhon kêriou bras an Europ hag an Amerik a-us d’ar goueziad en noaz a zo gwell gantañ mervel eget terri lezenn e veuriad. Eur c’heal hag a rank kaout atao war e spered an neb a bleustr war an dudoniez eo hini an treuzveverez er sevenaduriou eus elfennadou diwar ar sevenaduriou kent <ref>Lenn e levr Edw. B. Tylor, ''Primitive Culture'', pevare mouladur, 1903, ar pennad diwar-benn ''an treuzveverez er sevenaduriou''.</ref>. Pa sav eur bobl eus eur bazennad sevenadur d’eur bazennad uheloc’h, ne vez ket kemmet en holl-d’an-holl hag a-daol-trumm he c’hredennou, he giziou, he micheriou. Derc’hel pell-pe-belloc’h a ra peurliesa da galz traou eus an herez koz hag hir en em astenn alies buhez darn eus an traou-ze. Seveneta poblou an Hen-amzer, Ejiptiz, Gresianed, Romaned, hag all, a oa evel-se intret-holl, kouls lavarout, o sevenadur gant ''treuzvevaduriou'' o tont d’ezo eus oadveziou ar ragistorvez. Tostoc’h d’eomp, en XIX{{vet}} kantved, e kaved gant koueriaded an Europ kredennou ha giziou o tont eus an Hen-amzer ha zoken eus amzeriou pelloc’h c’hoaz <ref>A. Bertrand a deu gantañ eleiz a skoueriou diwar-benn treuzvevaduriou en e levriou ''La Gaule avant les Gaulois'', eil mouladur, 1891, pp. 226-31 ; ''la Religion des Gaulois : les Druides et le Druidisme'', 1897, pp. 42-212, 398-411, 413-5. Lenn ivez Ch. Renel, ''les Religions de la Gaule avant le Christianisme'', 1906, pp. 1-2, 10-2 ha ''passim'' ; P. Sébillot, ''le Paganisme contemporain chez les Peuples celto-latins'', 1908 ; Rejina Lilientowa, ''le Culte des Corps célestes chez les anciens Hébreux et les restes de ce culte chez le peuple juif contemporain'' (Anthr. 1923, pp. 425-7). Hag all.</ref>. Hizio an deiz, doareou-labourat, {{Tired|miche|riou}}<noinclude><references/></noinclude> 01na55ogk8cdkwdq5orgf0f2c50ev90 102 66990 209975 2026-10-06T20:44:20Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|miche|riou}}, arzou, boaziou, lidou ha kreañsou, bet skignet ledan dre ar bed e-pad ar ragistorvez, o deus treuzvevet beteg ennomp e-touez rummadou tud goulerc’hiet en Indez hag e meur a vro all (1). {{Kreizañ|''KEVREDADOURIEZ''}} Neb lec’h war an douar hed-led n’eus bet kavet eur ouenn-dud m’o defe bevet digenvez an izili anezi, pep-hini diouz e du, distag diouz ar re all. Dre en em voda ha dre en em gevredi eo o deus an dud gallet diwa... 209975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv||— 87 —|}}</noinclude>{{Tired2|miche|riou}}, arzou, boaziou, lidou ha kreañsou, bet skignet ledan dre ar bed e-pad ar ragistorvez, o deus treuzvevet beteg ennomp e-touez rummadou tud goulerc’hiet en Indez hag e meur a vro all (1). {{Kreizañ|''KEVREDADOURIEZ''}} Neb lec’h war an douar hed-led n’eus bet kavet eur ouenn-dud m’o defe bevet digenvez an izili anezi, pep-hini diouz e du, distag diouz ar re all. Dre en em voda ha dre en em gevredi eo o deus an dud gallet diwall o buhez diouz al loened fero, gwellaat o doare-beva ha padout. Kelenn a reer peurvuia ez eo ar c’herentiad ar c’hosa eus an holl gevredadou anavezet gant mab-den. Ar meuriad a vije deuet d’an eil diwar emvodadur meur a gerentiad. Meuriadou dre en em gevredi o dije furmet eur boblad. Pobladou oc’h en em unani o dije savet eur bobl vras pe eur vrôad-tud. (1) Panchaman Mitra, Prehistoric Cultures and Races of India, war Calcutta University Journal of the Department of<noinclude><references/></noinclude> 8wix5s9lj6uzdub9eqog247ph3aiav9 209976 209975 2026-10-06T20:47:41Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 87 —|}}</noinclude>{{Tired2|miche|riou}}, arzou, boaziou, lidou ha kreañsou, bet skignet ledan dre ar bed e-pad ar ragistorvez, o deus treuzvevet beteg ennomp e-touez rummadou tud goulerc’hiet en Indez hag e meur a vro all&nbsp;<ref>Panchaman Mitra, ''Prehistoric Cultures and Races of India'', war ''Calcutta University Journal of the Department of Letters'', levrenn 1^a, pp. 113-200 ; ''Prehistoric Arts and Crafts of India'', Kalkutta,1920. Keñveria ''Rev. Archéol''. 1921. II, p. 207 ; ''Anthr''. 1923, pp. 222-6.</ref>. {{Kreizañ|''KEVREDADOURIEZ''}} Neb lec’h war an douar hed-led n’eus bet kavet eur ouenn-dud m’o defe bevet digenvez an izili anezi, pep-hini diouz e du, distag diouz ar re all. Dre en em voda ha dre en em gevredi eo o deus an dud gallet diwall o buhez diouz al loened fero, gwellaat o doare-beva ha padout. Kelenn a reer peurvuia ez eo ar c’herentiad ar c’hosa eus an holl gevredadou anavezet gant mab-den. Ar meuriad a vije deuet d’an eil diwar emvodadur meur a gerentiad. Meuriadou dre en em gevredi o dije furmet eur boblad. Pobladou oc’h en em unani o dije savet eur bobl vras pe eur vrôad-tud.<noinclude><references/></noinclude> 1ahlpy6ifbe5igwz215i1lm73m4461i 102 66991 209977 2026-10-06T20:49:17Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 88 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> Eur martezead n’eo ken ar greskañs-ze, a-hed an amzeriou, eus ar c’hevredad dre an emstrollata. Luzietoc’h e tiskouez beza bet an traou e gwirionez, da zezvarn da vihana diouz pez a verzer er c’hevredadou disevenidi hag hanter-sevenidi, ken re hon amzer, ken re wechall&nbsp;<ref>Febvre ha Bataillon, ''la Terre et l’Evolution humaine'', pp. 176-84.</ref>. Gand ar ouezidi-vremañ, ar re anezo a zo o ren an hevelep buhez hag Europiz hen-varevez ar maen <ref>Meuriadou o veva diwar an hemolc’herez, ar pesketaerez hag ar c’hutuilherez : Aostraliz, Indianed aod gwalarn Amerik an Hanternoz.</ref>, ar meuriad a zo eilrannadou ennañ, ha disheñvel a-walc’h diouz kerentiadou ez eo an eilrannadou-ze pe rannveuriadou, a anver kevredadou-dimezi ha goskoriadou, outo peb a ano, hini al loen pe ar blantenn a dalv d’ezo da ardamez. Berzet eo, dindan boan a varo, ouz izili pep goskoriad dimezi kenetrezo. En eur c’hoskoriad all e rankont klask danvez o fried. Er meuriadou kenreizet en doare-ze ne vez anavezet nemed ar gerentiez dre ar vamm: bugale eur wreg a zo tra rannveuriad ar wreg-ze hag e tougont hec’h ano. Breur hena ar wreg a zo sellet evel gwarezour reiz bugale e c’hoar.<noinclude><references/></noinclude> aqhys6fx32p74gvbcwckh0vxbkgz27w 102 66992 209978 2026-10-06T20:54:12Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 89 —|}}</noinclude>An tad n’en deus beli ebet warno. Pried eo d’ar wreg ha netra ken&nbsp;<ref>G. Davy hag A. Moret. ''Des Clans aux Empires : l’Organisation sociale chez les Primitifs et dans l’Orient ancien'', 1923, pp. 13-51. Lenn ouspenn E. Sidney Hartland, ''Primitive Society'', London, 1921, hag eveziadennou S. Reinach diwar-benn al levr-ze, war ''Rev. Archéol''. 1921, II, p. 420.</ref>. Ar gerentiez dre ar vamm pe roudou diouti a gaver e meur a lec’h dre ar bed : en Afrik e-mesk ar Vorianed, en Azi e-touez Indeziz, en Okeania e-metou Melaneziz, en Europ gant lies pobl eus an Hen-amzer. Er broiou e-lec’h m’emañ o ren, e kaver a-wechou, en eur gichen gand ar meuriadou a ra ganti, meuriadou hag a zo kouls lavarout war an hent da ziskregi diouti <ref>E-touez an Indianed ''Kwakiutl'', ez eus eur stad-etre : dre hanterouriez ar gour-pried eo e tremen gwiriou ar vamm d’he ganadur. Fiziet e vez ar gwiriou en tad, d’ezañ d’o mirout evid e vugale.</ref>, ha meuriadou all torret ganto da vat ar c’hiz-se hag oc’h ober hepken diouz ar gerentiez dre dad. Ar c’hontrol n’eo ket bet merzet : n’anavezer skouer ebet eus eur meuriad o tilezel ar gerentiez dre dad evit kemer ar gerentiez dre vamm. Dreist eo stad ar merc’hed er meuriadou a ra diouz ar maberez dre vamm. Gwiriou o deus diouto o-unan. Perz a gemeront el lidou-kredenn. A-wechou o c’haver e penn ar bodadou-tud <ref>Merc’hed a gaver alïes e penn ar c’hêriadennou e-mesk Morianed Kreisteiz an Afrik.</ref>, hag eur<noinclude><references/></noinclude> jm9ogh2wqx1drit9xkyq1e0yrtajuvb 102 66993 209979 2026-10-06T21:00:15Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 90 —|}}</noinclude>veli o deus a ya diganto er meuriadou all. ''Uhelvammelez'' pe dreistveli-vamm a vez graet gand ar gevredadourien eus ar reiz-se m’eo drezi ar vamm penn an tiegez. ''Ermaez-dimezi'' a reont eus ar c’hiz a laka izili eur c’hoskoriad da gemer o danvez-pried ermaez eus o goskoriad, en eur c’hoskoriad all&nbsp;<ref>''Ebarz-dimezi'' a vez graet pa rank izili eur goskoriad kemer danvez o friedou en o c’hoskoriad end-eeun.</ref>. Etouez Morianed Afrika, anezo evid an darn-vuia gounideien-douar tizet ganto an hevelep pazennad-sevenadur hag Europiz nevez-varevez ar maen hag oadvez ar c’houevr <ref>Nemed e ra ar Vorianed gant metalou kouevr ha houarn, da zanvez o armou hag o binviou.</ref>, e kaver kerentiadou bras, enno meur a gant a izili, heñvel-tre ouz ''genos'' Gresianed derou an istorvez, ouz ''gens'' ar Romaned kosa. Ar c’herentiadou-ze a zo ouz o ober holl diskennidi eur penn-lignez o deus kendalc’het da chom keñver-ha-keñver en hevelep bro. El lec’hiou m’emañ o ren ar maberez dre vamm, penn al lignez a zo eur vaouez ; eur gwaz eo er meuriadou n’anavezont nemed ar maberez dre dad&nbsp;<ref>M. Delafosse, ''les Noirs de l’Afrique'', 1922. v. 140 ; ''les Nègres'', 1927, pp. 35-9.</ref>. Lïes seurt unaniez etre paotr ha plac’h a vez boaziet gant bediz. Anvomp ar re benna anezo hepken. Al liesozac’hiez, pe dimezi eur wreg gant meur a waz war eun dro (breudeur eo ar wazed {{Tired|peurlie|sa)}}<noinclude><references/></noinclude> iumm8tm0wmqy38aeb4ehc9zz20cdwun 102 66994 209980 2026-10-06T21:05:59Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 91 —|}}</noinclude>{{Tired2|peurlie|sa)}}, a vez kejet outi en Indez hag en Tibet, e-touez rummadou Arabed-zo eus an Hen-amzer <ref>Strabon, ''Geôgraphika'', XVI, 25.</ref> ha gand enez-Vreiziz en hevelep koulz&nbsp;<ref>Kezar, ''Commentarii de bello gallico'', V, 11.</ref>. Al leviriez, pe an dimezi gand intañvez ar breur, a zo bet anezi e-touez meur a bobl Indeziz, Melaneziz, Morianed Afrika, Yuzevien, hen-Ejiptiz, Indianed. Al lieswregiez a zo ledet-stank, dre an Douar-holl, e-mesk Muzulmiz, Aostraliz, Afrikaned, Amerikaned, poblou-zo eus hen-Europa. Furmou habaskaet anezi eo an dimeziou bloaziek, boaziet gwechall en Europ ha bremañ e Persia hag er Japon, hag ar serc’herez, anzavet gand ar Reiz en holl vroiou ar Reter, dianzavet ganti hogen boaziet gant kalz a Europiz. An unwregiez a vez kavet o ren e-touez pobladou disheñvel-bras dre ar bazennad-sevenadur diraezet ganto. Gouezidi eus an izela kendere, evel Veddaed enez Selan, Andamaniz, ar Fuejianed en Amerik, ar Vochimaned en Afrik a zo unwregeien. Unwregeien eo a-hend-all ar pep brasa eus Europiz ha diskennidi Europiz en em skignet dre ar bed holl. Reiz ar berc’henniez gand ar c’hevredadou-tud a zo diouz doare al labour enno. E-touez ar meuriadou diseven a vev diwar hemolc’hi, pesketa,<noinclude><references/></noinclude> 6bk14x5aqhgb4asiba7u5fwjmxedujm 102 66995 209981 2026-10-06T21:11:12Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 209981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 92 —|}}</noinclude>kutuilh frouez gouez <ref>Aostraliz, Indianed, Eskimoed.</ref>, emañ e boaz war eun dro an tri doare-perc’henna-mañ : ar perc’henna dre strollad, ar perc’henna dre gerentiad hag ar perc’henna dre benn. Al loened lazet gand an hemolc’her o hemolc’hi e-unan-penn a zo d’ezañ. Al loened lazet gant hemolc’herien ar meuriad o hemolc’hi a-strollad a zeu da genberc’henniez d’ezo. Ar c’horn-bro dalc’het gant pep meuriad a zo kenberc’hennet gant holl izili ar meuriad, frank da beb-unan anezo an hemolc’h hag ar pesketa ennañ. Dilhad pep den, e armou, e vinviou a zo d’ezañ. An deltenn hag arrebeuri an deltenn a zo d’ar c’herentiad. E-touez an Eskimoed, ar vag a dalv d’ezo da besketa balumed, lec’h enni da bemp pe c’houec’h den, a zo kenberc’hennet gand ar re-mañ. E-touez ar pobladou gounideien-douar, ar pep brasa eus an arrebeuri a zo tra ar c’herentiad. An douar a van alïes e kerz ar meuriad. E lec’h all e teu da veza ivez tra ar c’herentiad ha kenberc’hennet e vez an eostou gant holl izili ar c’herentiad (Rusianed abarz ar XVI{{vet}} kantved, Bro-Saoz en XIII{{vet}} ha XIV{{vet}} kantved, kevrennou eus Bro-C’hall d’an hevelep koulz). Ar perc’henna-douar dre gêriadennad a gaver e-touez ar Rusianed (''mir''). E Bro-Indez, e kaver ar perc’henna-douar dre gêriadennad kichen-ha-kichen gand ar perc’henna-douar dre gerentiad e-touez ar poblou dravidek hag ariek.<noinclude><references/></noinclude> 0t95wsh7rqnj6hxin6zh3l962c43kjs