Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 67120 210203 2026-10-19T12:12:09Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 44 —|}}</noinclude>santimetrad hed, furm eun alamandezenn d’ezo peurvuia, benet a-skolpadou bras war an daou du, beget diouz an eil penn, enboullaet diouz ar penn all, teo en o c’hreiz, moan ha trouc’hus war o erien. Fraost a-walc’h eo stumm al labour er binviou chellezel. Ar re wella oberiet anezo eo ar re e maen-tan. Ar binviou a zo aet kouarz, kouarzell, krag kailhastrek ha mein all d’o ober n’int ket kerkouls, dre ma ’z eo diaesoc’h ar mein-ze da vena a-skolp eged ar maen-tan. Gant-se, e kement bro m’oa maen-tan, o deus Chelleziz kemeret ar maen-ze d’ober danvez o binviou : « Mein-dourn » pe « bouc’hili » a ra an hendraourien eus ar binviou chellezel. Traezou pounner ez int peurliesa, mat da drouc’ha, da derri ha da flastra. Darn, moarvat, a veze troadet d’o implija : re all a veze lezet didroad ha dalc’het gand an dourn en noaz. Binviou peurheñvel outo, darn anezo troadet, re all didroad a zo bet e boaz beteg en hon amzer e-touez pobladou warlerc’hiet Amerika hag Okeania&nbsp;<ref>Lenn {{sc|A. Vayson}}, ''L’étude des outillages en pierre'', war ''Anthr''. 1922, pp. 1-38.</ref>. Estr eget binviou maen seurt gand ar re-ze, n’eus deuet d’eomp tra all ebet ken eus ijinerez Chelleziz, na ziskouezont ket beza graet gand ar c’horn, an askourn hag an olifant. Binviou prenn o doa hep mar ebet, bataraziou da vihana, nemet n’int ket deuet beteg ennomp&nbsp;<ref>{{sc|J. Déchelette}}, Manuel, I, pp. 61-80 ; {{sc|J. de Morgan}}, ''Premières Civilisations'', 1909, pp. 108-9 ; ''L’Humanité préhistorique'', 1924, pp. 37-41.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> t1lk0kfe2un8kkp0gv1drutn3z7x1d4 102 67121 210204 2026-10-19T12:17:22Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 45 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 2. ''An ijinerez acheulel'' <ref>Eus ano Sant-Acheul, eur fabourz eus ker Amiens, Bro-Chall. Dichaladuriou Sant-Acheul, gweleadou traez anezo, a zo ledet war eun uhelenn, 26 metrad a-us da zour ster Somme.</ref>. — Moanoc’h ha skañvoc’h eged ar binviou chellezel ez eo peurliesa ar binviou acheulel, kempennoc’h en o furm hag aketusoc’h stumm al labour warno. Lies eo o doare : e-kichen ar mein-dourn hag ar bouc’hili alamandezheñvel, e kaver mein houarngoafheñvel, hirgelc’hiek, enboullaet, kantheñvel. An dud o deus benet ar binviou-ze, graet Acheuliz anezo gand ar ragistorourien, a zo bet kempred gant derou oadvez an olifant kreoñek hag ar frikorneg hirvlevek. An hen-olifant ha frikorneg Merck a veve c’hoaz hiniennou diouto en hor broiou d’ar c’houlz-se. Aet da get e oa, avat, an dourvarc’h-meur, an olifant kreisteizel, marc’h Stenon ha ''Corbicula fluminalis''&nbsp;<ref>{{sc|J. Déchelette}}, ''op. cit''. pp. 80-90 ; {{sc|J. de Morgan}}, ''Humanité préhistorique'', pp. 41-9.</ref>. 3. An ijinerez mousterel <ref>Eus ano Le Moustier « ar Vouster », e kumunenn Peyzac, departamant an Dordogn, Okitania. Eur c’heo-natur eo, war glann dehou stêr Vezera, 24 metrad a-us da rez ar stêr. Ar gweleadou oc’h ober leurenn ar c’heo-ze a ya eus marevez ar Vouster beteg oadvez ar C’haro-erc’h (marevez aorignakel).</ref>. — Mousteriz, e-lec’h bena ar maen-tan war an daou du evel ma rae Chelleziz, a zistage dioutañ eur skolpad bras a beurlabourent dre lemel diwarnañ skolpadouïgou war eun tu hepken. Lies seurd a zo eus ar binviou stummet er c’hiz-se broudennou, rimierou, rakerou, toullerou, engraverou, labouret mat hag aketus. Ar vroudenn bikmoan, trouc’hus hec’h erienou, ojivennheñvel alies en he doare, a zo, a-gevret<noinclude><references/></noinclude> py4v3fq9qp62f8fv4cqe82x1jk8b1dh 210206 210204 2026-10-19T18:10:18Z Aveldro 601 210206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 45 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 2. ''An ijinerez acheulel'' <ref>Eus ano Sant-Acheul, eur fabourz eus ker Amiens, Bro-Chall. Dichaladuriou Sant-Acheul, gweleadou traez anezo, a zo ledet war eun uhelenn, 26 metrad a-us da zour ster Somme.</ref>. — Moanoc’h ha skañvoc’h eged ar binviou chellezel ez eo peurliesa ar binviou acheulel, kempennoc’h en o furm hag aketusoc’h stumm al labour warno. Lies eo o doare : e-kichen ar mein-dourn hag ar bouc’hili alamandezheñvel, e kaver mein houarngoafheñvel, hirgelc’hiek, enboullaet, kantheñvel. An dud o deus benet ar binviou-ze, graet Acheuliz anezo gand ar ragistorourien, a zo bet kempred gant derou oadvez an olifant kreoñek hag ar frikorneg hirvlevek. An hen-olifant ha frikorneg Merck a veve c’hoaz hiniennou diouto en hor broiou d’ar c’houlz-se. Aet da get e oa, avat, an dourvarc’h-meur, an olifant kreisteizel, marc’h Stenon ha ''Corbicula fluminalis''&nbsp;<ref>{{sc|J. Déchelette}}, ''op. cit''. pp. 80-90 ; {{sc|J. de Morgan}}, ''Humanité préhistorique'', pp. 41-9.</ref>. 3. ''An ijinerez mousterel'' <ref>Eus ano Le Moustier « ar Vouster », e kumunenn Peyzac, departamant an Dordogn, Okitania. Eur c’heo-natur eo, war glann dehou stêr Vezera, 24 metrad a-us da rez ar stêr. Ar gweleadou oc’h ober leurenn ar c’heo-ze a ya eus marevez ar Vouster beteg oadvez ar C’haro-erc’h (marevez aorignakel).</ref>. — Mousteriz, e-lec’h bena ar maen-tan war an daou du evel ma rae Chelleziz, a zistage dioutañ eur skolpad bras a beurlabourent dre lemel diwarnañ skolpadouïgou war eun tu hepken. Lies seurd a zo eus ar binviou stummet er c’hiz-se broudennou, rimierou, rakerou, toullerou, engraverou, labouret mat hag aketus. Ar vroudenn bikmoan, trouc’hus hec’h erienou, ojivennheñvel alies en he doare, a zo, a-gevret<noinclude><references/></noinclude> nddyoj9yyjgtth345u18bqftl84f5ys 102 67122 210205 2026-10-19T12:34:25Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 46 —|}}</noinclude>gand ar raker, ar benveg oc’h arouezenna ar gwella an ijinerez-se. War rouesaat ez a, e-pad ar marevez-se, ar mein-dourn pe vouc’hili alamandezheñvel a veze boaziet ker stank gant Chelleziz hag Acheuliz. Mousteriz o deus bevet en Europ er pred ma founne an olifant kreoñek hag ar frikorneg hirvlevek. Edo arz-meur ar c’heviou o vont war rouesaat, ha war baotaat an arz louet amerikan. Ar relegou-loened kavet e gweleadou-douar ar maread-amzer mousterel a ziskouez edo yen ha gleb war eun dro an temz-amzer en hor broiou-ni, stank ar glaveier war an izelennou, ar barradou-erc’h war an uhelennou. Ar glebor-ze eus an amzer a ziskuilh perak edo ker rouez neuze ar c’haro-erc’h. Hemañ n’eo ket ar glebor dioutañ : kleñvel ha mervel a ra gand ar glaveier&nbsp;<ref>{{sc|J. Déchelette}}, op. cit. pp. 91-110 ; {{sc|J. de Morgan}}, op. cit. pp. 49-54.</ref>. 4. An ijinerez aorignakel <ref>Anvet evel-se eus ano keo Aurignac, e departamant Garonna-Uhela, Okitania.</ref>. — Ar broudennou hag ar rakerou stumm mousterel a gaver stank er gweleadou aorignakel, nemed a-gevret ganto ez eus doareou nevez hag ivez danvezennou nevez. Aorignakiz a grog d’ober gand an askourn : broudennou ha lufrerou a stummont ennañ. Staga a reont da engravi warnaň skeudennou-loened. War baotaat ez a ar c’hirvi-erc’h en o amzer&nbsp;<ref>{{sc|J. Déchelette}}, pp. 111-30 ; {sc|J. de Morgan}}, pp. 59-62. Oadvez ar Charo-erc’h a raer a-wechou eus rannhoalad ar pleistoken m’edo ar paota ennan ar chirvi-erc’h en hor broiou. An oadvez-se a zalc’h ennañ ar rann-oadveziou mousterel, solutreel ha magdalenel.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> sos9zlpjve32rhyq3ypyptvqkktsl5h 102 67123 210207 2026-10-19T18:13:26Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 47 —|}}</noinclude><nowiki/> <br> 5. ''An ijinerez solutreel'' <ref>Eus ano Solutré, e-kichen Mâcon, departamant Saône-et-Loire, Bro-C’hall.</ref>. — Solutreiz a ya larkoc’h c’hoaz gand ar gwellaennou gounezet gand Aorignakiz. Ober a reont gand askourn nadoziou kaer. Stumma a reont er c’horn karo-erc’h binviou engravet. Kaer ha kempenn eo o binviou maen-tan benet aketus a-skolpadouïgou bihan, dreist-holl ar broudennou saeziou ha goafiou a neuz gant deliou haleg pe deliou lore&nbsp;<ref>{{sc|Déchelette}}, pp. 131-48 ; {{sc|de Morgan}}, pp. 62-5.</ref>. 6. ''An ijinerez magdalenel'' <ref>Eus La Madeleine « ar Vadalen », keo-natur e parrez Tursac, departamant an Dordogn, Okitania.</ref>. — An ijinerez magdalenel a zo trec’h d’an ijinerezou araok evit pez a sell ouz labour an askourn. Nadoziou, spilhou, minaouedou, toullerou, kizellou, morzoliou, lufrerou, spanellou, gouglezeier, broudennou-treantou ha goafiou a vez stummet neuze en askourn, e korn karo-erc’h hag en olifant. Ar binviou oc’h arouez- enna dreist ar re all ijinerez Magdaleniz eo an treant gouzreinek korn karo-erc’h hag ar vaz-vanna (''throwing-stick'') en askourn damheñvel ouz an hini a ra ganti bremañ c’hoaz Aostraliz, an Eskimoed hag an Dchouktchïed. Ober a raent ganti da stlepel ar goaf-bann hag astennet e veze dre ze hed-tenn ar goaf ha kresket an nerz-trebarzi anezañ <ref>Ar Veksikaned hag ar Beruvianed ivez o deus graet gand ar vaz-vanna. ''Atlatl'' e oa hec’h ano e meksikaneg. E boas eo bet gand ar gantennerien (''Basket-Makers''), da lavarout eo gand ar meuriadou Indianed o deus bevet e Mervent ar Stadou-Unanet kent Puebloïz ha Tornaodiz. Ar re-mañ a rae gand ar wareg hag ar saez.</ref>. E maen-tan o deus Magdaleniz stummet<noinclude><references/></noinclude> 2t8ykpa2nu76dfmmms52m2sieocmovr 102 67124 210208 2026-10-19T18:18:56Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv||— 48 —|}}</noinclude>a bep seurd binviouïgou da labourat ar c’horn, an askourn hag an olifant. Skeudennerien ampart a zo bet anezo ouspenn, ha, dre ar c’hizella, an engravi hag al liva o deus gouezet sevel skeudennou kaer eus al loened hemolc’het ganto&nbsp;<ref>{{sc|Déchelette}}, pp. 149-99 ; {{sc|de Morgan}}, pp. 65-74.</ref>. {{Kreizañ|'''Ar c’havadennou graet gand Europiz<br>e-kerz hen-varevez ar maen.'''}} Sed amañ, berr-ha-berr, ar c’havadennou a heller Jakaat war Europiz en hen-varevez ar maen. 1. ''An emveva : hemolc’herez, pesketaerez, kutuilherez''. — Hemolc’hi, pesketa, dastum frouez gouez, greun ha gwriziennou magus n’o deus ken d’en em veva gouezidi hon amzer <ref>{{sc|J. Deniker}}, ''les Races et les Peuples de la Terre, éléments d’anthropologie et d’ethnographie'', 1900, pp. 221-5 ; {{sc|F. Behn}}, ''Die Jagd der Vorzeit (Kulturgeschichtliche Wegweiser durch das Römisch-Germanische Central-Museum'', Nr. 4), Mainz, 1922 ; {{sc|P. Descamps}}, ''Le rôle social de la cueillette'', war ''Rev. de l’Institut de Sociologie'', Brussel, 1925 ; ''Anthr''. 1927, pp. 436-7.</ref>. Er c’hiz-se ivez edo ar stad gant hen-oadvezidi ar maen en Europ. Hemolc’herien, pesketaerien ha kutuilherien e oa, anat eo, Chelleziz hag Acheuliz, nemet ne gavomp ket en dichaladuriou roudou spis eus ar vuhez a renent. Er c’heviou-natur o deus talvezet da c’houdor d’an dud war o lerc’h (Mousteriz, Aorignakiz, Solutreïz ha Magdaleniz) e kavomp, avat, berniou eskern diwar al loened gouez debret ganto kirvi, kezeg, ejened, hag all. Diouz al lec’h hag an amzer, e vez paot pe baotoc’h relegou ar<noinclude><references/></noinclude> nhwosoyg5useie2nnmqc35phbmzc8eh